ვიკიპედია kawiki https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter მედია სპეციალური განხილვა მომხმარებელი მომხმარებლის განხილვა ვიკიპედია ვიკიპედია განხილვა ფაილი ფაილის განხილვა მედიავიკი მედიავიკის განხილვა თარგი თარგის განხილვა დახმარება დახმარების განხილვა კატეგორია კატეგორიის განხილვა პორტალი პორტალი განხილვა TimedText TimedText talk მოდული მოდულის განხილვა Event Event talk 0 1164 5417191 5350774 2026-06-20T06:37:03Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417191 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ქვეყანა2 |სრული სახელი = დანია |მშობლიური სახელი = {{lang-da|Danmark}} |სახელი = |დროშა = Flag of Denmark.svg |ალტ დროშა = Red with a white cross that extends to the edges of the flag; the vertical part of the cross is shifted to the hoist side |გერბი = National coat of arms of Denmark.svg |ეროვნული დევიზი = „Guds hjælp, Folkets kærlighed, Danmarks styrke“ |დევიზი ქართულად = „ღმერთის დახმარებით, ხალხის სიყვარულით, დანიის სიძლიერისთვის“ |ეროვნული ჰიმნი =''[[დანიის ჰიმნი|Der er et yndigt land]]''<br/>''{{small|ეს მშვენიერი მიწა}}''<center>[[ფაილი:United States Navy Band - Der er et yndigt land.ogg]]</center> |სამეფო ჰიმნი = ''[[დანიის სამეფო ჰიმნი|Kong Christian stod ved højen mast]]''<br/>''{{small|მეფე კრისტიანი მაღალ ანძასთან იდგა}}''<center>[[ფაილი:United States Navy Band - Kong Kristian stod ved højen mast.ogg]]</center> |რუკა = EU-Denmark.svg |რუკის სიგანე = 300პქ |რუკის წარწერა = დანიის მდებარეობა ევროპაში |რუკა2 = Kingdom of Denmark (orthographic projection).svg |რუკის სიგანე2 = 255პქ |რუკის წარწერა2 = '''{{გაფერადება|#346733|დანიის სამეფო}}''': დანია, ფარერის კუნძულები (წრეში)<br /> და გრენლანდია. |ოფიციალური ენები = [[დანიური ენა|დანიური]] |რეგიონული ენები = {{Plainlist| *[[ფარერული ენა|ფარერული]] *[[გრენლანდიური ენა|გრენლანდიური]] *[[გერმანული ენა|გერმანული]] {{ref label|ააა|ა}} }} |ეთნოქორონიმი = დანიელი |დედაქალაქი = [[კოპენჰაგენი]] |latd = 55|latm = 43|latNS = N|longd = 12|longm = 34|longEW = E |უდიდესი ქალაქი = დედაქალაქი |მთავრობის ტიპი = {{nowrap|[[უნიტარული სახელმწიფო|უნიტარული]] [[საპარლამენტო სისტემა|საპარლამენტო]]<br>[[კონსტიტუციური მონარქია]]}} |ლიდერის ტიტული1 = [[დანიის მონარქი|მონარქი]] |ლიდერის სახელი1 = [[ფრედერიკ X‎]] |ლიდერის ტიტული2 = [[დანიის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერის სახელი2 = [[მეტე ფრედერიქსენი]] |საკანონმდებლო ორგანო = [[ფოლკეტინგი]] |მნიშვნელოვანი მოვლენა1 = [[დანიის ისტორია|კონსოლიდაცია]] |მოვლენის თარიღი1 = X საუკუნე |მნიშვნელოვანი მოვლენა2 = {{nowrap|([[დანიის კონსტიტუცია|საკონსტიტუციო აქტის]]<br> დემოკრატიზაცია)}} |მოვლენის თარიღი2 = 5 ივნისი, 1849 |მნიშვნელოვანი მოვლენა3 = [[დანიის გაერთიანებული სამეფო|დანიის სამეფო]] |მოვლენის თარიღი3 = 24 მარტი, 1948 {{ref label|ბბბ|ბ}} |ფართობის ადგილი = 133-ე |ფართობის სახელი = დანია |ფართობი = 42 915,7 |ფართობის შენიშვნა = <ref>[http://www.statistikbanken.dk/ დანიის სტატისტიკა]</ref> |ფართობის სახელი2 = გრენლანდია |ფართობის მონაცემი2 = 2 166 086 |ფართობის სახელი3 = ფარერის კუნძულები |ფართობის მონაცემი3 = 1399 |მოსახლეობის შეფასების წელი = {{nowrap|იანვარი, 2020}} |მოსახლეობის შეფასება = 5,837,213<ref>[http://www.noegletal.dk/ Danish Ministry for Economic Affairs and the Interior]</ref> |მოსახლეობის შეფასების ადგილი = 113-ე |მოსახლეობის სახელი2 = გრენლანდია |მოსახლეობის მონაცემი2 = 56,081<ref name="Greenland pop">[http://www.stat.gl/publ/en/GF/2013/pdf/Greenland%20in%20Figures%202013.pdf ''"Greenland in Figures 2020,"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226024148/http://www.stat.gl/publ/en/GF/2013/pdf/Greenland%20in%20Figures%202013.pdf%0A |date=2018-12-26 }} [[გრენლანდიის სტატისტიკა]]. Retrieved 2 September 2013</ref> {{ref label|გგგ|გ}} |მოსახლეობის სახელი3 = ფარერის კუნძულები |მოსახლეობის მონაცემი3 = 52,110<ref name="faroes pop">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html "Faroe Islands"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |date=2019-05-06 }} – ''The World Factbook''. Retrieved 6 June 2020</ref>{{ref label|გგგ|გ}} |მოსახლეობის სიმჭიდროვე = 137.65 |მოსახლეობის სიმჭიდროვის შენიშვნები = {{ref label|დდდ|დ}} |მშპ-ის მუპ-ის წელი = 2013 |მშპ-ის მუპ = $211.321&nbsp;მილიარდი<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=36&pr.y=13&sy=2011&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=238%2C128%2C944&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Denmark |publisher=International Monetary Fund |accessdate=16 March 2014}}</ref> {{ref label|დდდ|დ}} |მშპ-ის მუპ-ის ადგილი = 52-ე |მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე = $37 794<ref name=imf2/> |მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = მე-19 |მშპ-ის ნომინალი = $324.293&nbsp;მილიარდი<ref name=imf2/> {{ref label|დდდ|დ}} |მშპ-ის ნომინალის ადგილი = 34-ე |მშპ-ის ნომინალის წელი = 2013 |მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე = მე-6 |ჯინის წელი = 2012 |ჯინის ცვლილება = increase <!--increase/decrease/steady--> |ჯინი = 28.1 <!--number only--> |ჯინის სქოლიო = <ref name=eurogini>{{cite web|title=Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|publisher=Eurostat Data Explorer|accessdate=13 August 2013}}</ref> |ჯინის ადგილი = |აგი-ს წელი = 2013<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |აგი-ს ცვლილება = increase <!--increase/decrease/steady--> |აგი = 0.900 |აგი-ს სქოლიო = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 July 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21-25}}</ref> |აგი-ს ადგილი = მე-10 |ვალუტა = [[დანიური კრონი]] {{ref label|ეეე|ე}} |ვალუტის კოდი = DKK |სასაათო სარტყელი = [[UTC+01:00]] |UTC-ის გადაწევა = +1 |სასაათო სარტყელი DST = [[UTC+02:00]] |UTC-ის გადაწევა DST-ზე = +2 |მოძრაობის მიმართულება = მარჯვენა |სატელეფონო კოდი = [[დანიის სატელეფონო ნომრები|+45]] {{ref label|ვვვ|ვ}} |ქვეყნის ზედა დონის დომენი = [[.dk]] {{ref label|ზზზ|ზ}} |შენიშვნა ა = {{note|ააა}} ფარერული დანიურთან ერთად [[ფარერის კუნძულები]]ს ოფიციალური ენაა. გრენლანდიური [[გრენლანდია|გრენლანდიის]] ერთადერთი ოფიციალური ენაა. გერმანული სამხრეთ დანიაში აღიარებულია უმცირესობების დაცულ ენად. |შენიშვნა ბ = {{note|ბბბ}} ფარერის კუნძულები 1948 წლის 24 მარტს პირველი თვითმმართველი ტერიტორია გახდა. ასევე გრენლანდიამ 1979 წლის 1 მაისს მიიღო ავტონომია. |შენიშვნა გ = {{note|გგგ}} 2013 წლის შეფასება |შენიშვნა დ = {{note|დდდ}} ეს მონაცემი მხოლოდ დანიას ეხება. [[გრენლანდია|გრენლანდიისა]] და [[ფარერის კუნძულები|ფარერის კუნძულების]] მონაცემებისათვის იხილეთ მათი სტატიები. |შენიშვნა ე = {{note|ეეე}} ფარერის კუნძულებზე ვალუტას ცოტა განსხვავებული დიზაინი აქვს და მას [[ფარერული კრონა|კრონა]] ჰქვია, თუმცა ეს იგივე ვალუტაა. |შენიშვნა ვ = {{note|ვვვ}} ფარერის კუნძულებსა ([[ფარერის კუნძულების სატელეფონო ნომრები|+298]]) და გრენლანდიას ([[გრენლანდიის სატელეფონო ნომრები|+299]]) საკუთარი სატელეფონო კოდები აქვთ. |შენიშვნა ზ = {{note|ზზზ}} [[ევროკავშირი]]ს სხვა წევრ სახელმწიფოებთან ერთად, აგრეთვე გამოიყენება დომენი [[.eu]]. გრენლანდიას ([[.gl]]) და ფარერის კუნძულებს ([[.fo]]) საკუთარი დომენები აქვთ. }} '''დანია''' ({{lang-da|Danmark}}) — [[სუვერენული სახელმწიფო]] [[ჩრდილოეთი ევროპა|ჩრდილოეთ ევროპაში]]; დანიის სამეფოს მეტროპოლიური ნაწილი (სამეფოს შემადგენლობაში საკუთრივ დანიის გარდა შედის ორი დომინიონი — [[ფარერის კუნძულები]] [[ატლანტის ოკეანე]]ში და [[გრენლანდია]] [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში). საკუთრივ დანია სკანდინავიურ ქვეყნებს შორის ყველაზე სამხრეთით მდებარე სახელმწიფოა. მდებარეობს [[შვედეთი]]სა და [[ნორვეგია|ნორვეგიის]] სამხრეთით, ხოლო ერთადერთი სახელმწიფო, რომელთანაც მას სახმელეთო [[საზღვარი (სახელმწიფო)|საზღვარი]] გააჩნია, არის [[გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა]]. ქვეყნის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი მდებარეობს [[იუტლანდიის ნახევარკუნძული|იუტლანდიის ნახევარკუნძულსა]] და უამრავ კუნძულზე, რომელთა შორის აღსანიშნავია [[ზელანდია]], [[ფიუნი]], [[ლოლანი]], [[ფალსტერი]] და [[ბორნჰოლმი]], ასევე უამრავი მცირე ზომის კუნძული, რომელთა ერთობლიობა ქმნის დანიის არქიპელაგს. დანიის სამეფო არის საპარლამენტო ტიპის კონსტიტუციური მონარქია, რომლის მთავრობის ადგილსამყოფელია ქვეყნის დედაქალაქი [[კოპენჰაგენი]]. დანია უნიტარული სახელმწიფოა, თუმცა საკუთარი შიდა საკითხების მოგვარების უფლება ცენტრალური მთავრობის მიერ დელეგირებულია გრენლანდიისა და ფარერის კუნძულების მოსახლეობისადმი. ამგვარ წყობილებას დანიაში უწოდებენ ''rigsfælleskabet'' (რაც ქართულად ითარგმნება როგორც ''დანიის სამეფო''. ფარერის კუნძულების სტატუსი განსაზღვრულია როგორც ''ადამიანთა საზოგადოება სამეფოს შიგნით'', ხოლო გრენლანდიის მოსახლეობა - ''დამოუკიდებელი ერი თვითდამკვიდრების უფლებით''.<ref>[https://www.retsinformation.dk/Forms/R0710.aspx?id=45897&exp=1 ''Lov om Færøernes Hjemmestyre''] {{da icon}}. Retsinformation.dk. "§ 1. Færøerne udgør inden for denne Lovs Rammer et selvstyrende Folkesamfund i det danske Rige. I Henhold hertil overtager det færøske Folk ved sin folkevalgte Repræsentation, Lagtinget, og en af dette oprettet Forvaltning, Landsstyret, inden for Rigsenheden Ordningen og Styrelsen af færøske Særanliggender som angivet i denne Lov."</ref><ref>[https://www.retsinformation.dk:443/Forms/R0710.aspx?id=125052 ''Lov om Grønlands Selvstyre''] {{da icon}}. Retsinformation.dk. "I erkendelse af, at det grønlandske folk er et folk i henhold til folkeretten med ret til selvbestemmelse, bygger loven på et ønske om at fremme ligeværdighed og gensidig respekt i partnerskabet mellem Danmark og Grønland.</ref> დანიის ისტორია მნიშვნელოვნად არის განპირობებული მისი ადგილმდებარეობით [[ჩრდილოეთის ზღვა|ჩრდილოეთისა]] და [[ბალტიის ზღვა|ბალტიის ზღვებს]] შორის, რაც გულისხმობდა გერმანიისა და შვედეთის მიერ ბალტიის ზღვის გაკონტროლებების მცდელობების ეპიცენტრში ყოფნას, რადგანაც [[კილის არხი]]ს გათხრამდე ბალტიის ზღვაში მხოლოდ სამი მომცრო არხის — [[დანიის კარიბჭეები]]ს მეშვეობით შეიძლებოდა გადასვლა. ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში დანია ედავებოდა შვედეთსა და ნორვეგიას [[სკანია|სკანიის]] ტერიტორიას, ხოლო [[ჰანზის კავშირი|ჰანზის კავშირს]] — [[შლეზვიგი]]სა და [[ჰოლშტაინი]]ს საჰერცოგოებს. საბოლოოდ დანიამ წააგო ორივე კონფლიქტი, რის შედეგადაც სკანია დარჩა შვედეთს, ხოლო [[შლეზვიგ-ჰოლშტაინი]] გერმანიის იმპერიას. რაც შეეხება დომინიონებს, დანიამ მიიერთა გრენლანდია და ფარერის კუნძულები 1814 წელს, [[დანია-ნორვეგია|დანია-ნორვეგიის]] ერთიანი სამეფოს მოშლის შემდეგ, თუმცა [[დანიის მონარქების სია|დანიის მონარქი]] (რომელიც ასევე გაერთიანებული სახელმწიფოს მონარქიც იყო) ფლობდა კოლონიებს XIV საუკუნიდან. როგორც ფარერის კუნძულები, ასევე გრენლანდია გახდნენ დანიის სახელმწიფოს ნაწილი XX საუკუნეში, თუმცა მიიღეს შიდა საკითხების გადაწყვეტის უფლება 1948 და 1979 წლებში. 1973 წელს დანია [[ევროპის კავშირი]]ს წევრი გახდა, თუმცა დღემდე [[ევროზონა|ევროზონის]] გარეთ რჩება, ამავდროულად გრენლანდიამ და ფარერის კუნძულებმა უარი თქვეს ევროპის კავშირში შესვლაზეც. სამეფო არის [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის]], [[ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია|ნატოსა]] და [[ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია|ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის]] დამფუძნებელი, ასევე [[ეუთო]]ს წევრი. [[შერეული ეკონომიკა|შერეული ეკონომიკისა]] და [[სოციალური სახელმწიფო]]ს პირობებში დანიას ახასიათებს მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი სოციალური თანასწორობა და VII ადგილი მშპ-ს მიხედვით. საკმაოდ ხშირად დანიას მიიჩნევენ ყველაზე ბედნიერ<ref name=Levy_article>Francesca Levy, [https://web.archive.org/web/20120621154100/http://www.forbes.com/2010/07/14/world-happiest-countries-lifestyle-realestate-gallup.html "The World's Happiest Countries"], ''[[Forbes]]'' 14 July 2010</ref><ref name=Levy_table>Francesca Levy, [https://web.archive.org/web/20120928081851/http://www.forbes.com/2010/07/14/world-happiest-countries-lifestyle-realestate-gallup-table.html "Table: The World's Happiest Countries"], ''[[Forbes]]'' 14 July 2010</ref> და ყველაზე არაკორუმპირებულ ქვეყანად მსოფლიოში. 2011 წელს დანიას ეკავა XVI ადგილი [[ჰუმანური განვითარების ინდექსი|ადამიანური განვითარების ინდექსში]], III ადგილი [[დემოკრატიის ინდექსი|დემოკრატიის ინდექსში]] და II ადგილი [[კორუფციის აღმოფხვრის ინდექსი|კორუფციის აღმოფხვრის ინდექსში]]. [[დანიური ენა]] საკმაოდ ახლოა [[შვედური ენა|შვედურსა]] და [[ნორვეგიული ენა|ნორვეგიულ ენებთან]], რომლებთანაც ასევე მჭიდრო ისტორიული ფესვები აკავშირებს. დანია, შვედეთსა და ნორვეგიასთან ერთად ცნობილია როგორც „[[სკანდინავია|სკანდინავიის“]] რეგიონის ნაწილი და [[ჩრდილოეთის საბჭო]]ს წევრი. == სახელწოდება == * '''ოფიციალური''': ქართულად - დანიის სამეფო; დანიურად - Kongeriget Danmark. * '''ეტიმოლოგია''' - წარმოსდგება სიტყვებისაგან dhen - „დაბალი“ ან „ბრტყელი“ და გერმანული mark - „სანაპირო რაიონი“. სხვაგვარად dan სატომო სახელია და შესაბამისად Danmark - „დანების ტომის სასაზღვრო ველი“. * '''ქვეყნის კოდი''' - DK. == გეოგრაფია == ქვეყანა მდებარეობს ჩრდილოეთ [[ევროპა]]ში, უკავია [[იუტლანდიის ნახევარკუნძული]] და მიმდებარე კუნძულები. სახმელეთო საზღვარი აქვს [[გერმანია]]სთან. * '''ფართობი''' - 43 069 კვ. კმ. * '''ბუნება''': უმაღლესი მწვერვალი - იდინგ-სკოვი 173 მ; უდ. მდინარე (კმ) - გუდენა 158; მთ. ტბები - ნისუმ-ფიორდი, არესი; მთ. კუნძულები (კვ.კმ) - ზელანდია 7450, ფიუნი 3485, ლოლანი 1244, ბორნჰოლმი 588; კლიმატი - ოკეანური. * '''ბუნებრივი რესურსები''' - ნავთობი, ბუნებრივი აირი, თევზი, მარილი, კირქვა, ქვა, ხრეში და სილა. == სახელმწიფო == * '''პოლიტიკური სისტემა''' - კონსტიტუციური მონარქია. * '''სახელმწიფოს მეთაური''' - დანიის მეფეები შლეზვიგ-ჰოლშტაინ-ზონდერბურგ-გლიუქსბურგთა დინასტიიდან არიან. მე-20 საუკუნეში მეფობდნენ: [[კრისტიან IX]] (1863-1906), [[ფრედერიკ VIII]] (1906-1912), [[კრისტიან X]] (1912-1947), [[ფრედერიკ IX]] (1947-1972), დედოფალი [[მარგრეტე II]] (MARGRETHE II) 1972-დან. * '''მთავრობის მეთაური''' - პრემიერ-მინისტრი ჰელე თორნინგ შმიდტი (2011წლის 3 ოქტომბრიდან). * '''საკანონმდებლო ორგანო''' - ერთპალატიანი პარლამენტი - [[ფოლკეტინგი]] (179 წევრი). * '''ადმინისტრაციული დაყოფა''' - 5 რეგიონი (regioner), 98 კომუნა (komunne), 2 ქალაქი (amtskomunes - [[კოპენჰაგენი]] და [[ფრიდერიკსბერგი]]) და 2 ავტონომიური ტერიტორია ([[ფარერები]], [[გრენლანდია]]). * '''დანიის ყოფილი სამფლობელოები''': [[ისლანდია]] (930-1944 წლებში), დანიის ანტილები (1672-1733), დასავლეთ ბენგალიაში - ტრანკებარი და სერამპური (1618-1845), ნიკობარის კუნძულები (1756-1789), განაში - კრისტიანბორგი, ფრიდენბორგი და სხვა ტერიტორიები (1699-1850). == ადმინისტრაციული დაყოფა == {{მთავარი|დანიის რეგიონები}} == დემოგრაფია == {{მთავარი|დანიის დემოგრაფია}} * '''მოსახლეობა''' - 5,837,213 (2020), მათ შორის 86.11 % [[დანიელები]]. * '''ენები''' - [[დანიური ენა|დანიური]], ფარერული, გრენლანდიური (ინუიტური დიალექტი). ინგლისური დომინირებს როგორც მეორე ენა. * '''რელიგია''' - ევანგელურ-ლუთერანული მიმდინარეობის [[პროტესტანტიზმი]]. * '''ქალაქები''' (ათ.) - [[კოპენჰაგენი]] (1.094), [[ორჰუსი]] (221), [[ოდენსე]] (145), [[ოლბორგი]] (121), [[ესბიერი]] (77). == ეკონომიკა == [[ფაილი:Sow with piglet.jpg|thumb|250პქ|right|დანია ღორის ხორცის ერთ-ერთი წამყვანი მწარმოებელია მსოფლიოში და ამ პროდუქტის უმსხვილესი ექსპორტიორი [[ევროკავშირი|ევროკავშირში]].<ref>[http://www.cecmanitoba.ca/resource/hearings/22/21.pdf ''An Overview of Danish Pork Industry: Integration and Structure''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304065103/http://www.cecmanitoba.ca/resource/hearings/22/21.pdf |date=2016-03-04 }} by Karen Hamann - The Institute for Food Studies & Agroindustrial Development. Access date: 23 July 2012.</ref>]] დანიას გააჩნია თანამედროვე, მოწინავე და განვითარებული შერეული [[საბაზრო ეკონომიკა]], რომელიც რეიტინგში [[ქვეყანათა სია მთლიანი შიდა პროდუქტის მიხედვით ერთ სულ მოსახლეზე|მთლიანი შიდა პროდუქტის მხრივ ერთ სულ მოსახლეოზე]] მე-16 ადგილზეა და მე-5 ადგილზე [[ეშპ ერთ მოსახლეზე|ერთობლივი შიდა პროდუქტის მხრივ ერთ სულ მოსახლეზე]]. [[1797]] წელს იმპორტის ტარიფების ლიბერალიზაციამ დაასრულა [[მერკანტილიზმი]], [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნისა]] და [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისის ლიბერალიზაციამ კი ჩამოაყალიბა დანიის ლიბერალური ტრადიცია საერთაშორისო ვაჭრობაში, რომელიც მხოლოდ 1930-იან წლებში დაიმსხვრა.<ref>[http://eh.net/encyclopedia/article/henriksen.denmark An Economic History of Denmark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220233349/http://eh.net/encyclopedia/article/henriksen.denmark |date=2007-12-20 }}. Ingrid Henriksen, University of Copenhagen</ref><ref>Peter Mathias, Sidney Pollard: The Cambridge Economic History of Europe. გვ. 22.</ref> ძლიერ დაცულია საკუთრების უფლება. [[ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსი]]ს მაჩვენებლით, დანიის ეკონომიკა შეფასებულია როგორც ერთ-ერთი ყველაზე თავისუფალი.<ref>[http://www.heritage.org/index/Ranking "Country Ratings"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090720010300/http://www.heritage.org/index/ranking.aspx |date=2009-07-20 }}, 2012 Index of Economic Freedom. Retrieved 12 January 2012.</ref><ref name="2011-09-20_fraserinstitute" >{{cite web | url = http://www.freetheworld.com/2011/reports/world/EFW2011_complete.pdf | title = Economic Freedom of the World: 2011 Annual Report Complete Publication (2.7 MB) | work = [[freetheworld.com]] | publisher = [[Fraser Institute]] | year = 2011 | format = PDF | accessdate = 2011-09-20 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110926213117/http://www.freetheworld.com/2011/reports/world/EFW2011_complete.pdf | archivedate = 2011-09-26 }}</ref> ეკონომიკა ძლიერ ეფუძნება საერთაშორისო ვაჭრობას და დანია ცნობილია თავისუფალი ვაჭრობის დამცველად [[ევროკავშირი|ევროკავშირში]]. 2008 წლის [[მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი]]ს მოხსენების, IMD-ისა და გამოცემა „[[ეკონომისტი (ჟურნალი)|ეკონომისტის“]] თანახმად, დანიის ეკონომიკა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე კონკურენტუნარიანია.<ref>{{cite web |url=http://www.investindk.com/About-us/For-the-press |title=For the press |publisher=Investindk.com |accessdate=5 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110307133733/http://www.investindk.com/About-us/For-the-press |archivedate=7 მარტი 2011 }}</ref> [[მსოფლიო ბანკი]]ს თანახმად, დანიას [[ევროკავშირი|ევროკავშირში]] ყველაზე თავისუფალი შრომითი ბაზარი აქვს. დამსაქმებელს მუშის ქირაობა და დათხოვნა შეუძლია მაშინ, როცა მოესურვება; სამსახურებს შორის, უმუშევრობის კომპენსაცია საკმაოდ მაღალია. მსოფლიო ბანკი დანიას ევროკავშირში ბიზნესის ყველაზე ადვილად კეთების ადგილად მიიჩნევს. ბიზნესის წამოწყება შესაძლებელია რამდენიმე საათში, ძალიან დაბალ ფასად.<ref>{{cite web |url=http://www.investindk.com/Why-Denmark |title=The world's best business environment |publisher=Investindk.com |date= |accessdate=2012-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120701080756/http://www.investindk.com/Why-Denmark |archivedate=2012-07-01 }}</ref> დანიას კომპანიების დაბეგვრის საკმაოდ კუნკურენტუნარიანი მაჩვენებელი, 25 % აქვს.<ref>[http://www.investindk.com/Establishing-a-business-in-Denmark Business Environment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120221130914/http://www.investindk.com/Establishing-a-business-in-Denmark |date=2012-02-21 }}, Invest in Denmark</ref> საგადასახადო სისტემა მტკიცედ ეფუძნება 25 %-იან [[დამატებითი ღირებულების გადასახადი|დამატებითი ღირებულების გადასახადს]], ასევე საშემოსავლო და სხვა გადასახადებს. [[2011]] წელს გადასახადების ზღვრული მაჩვენებელი 46 % იყო.<ref>{{cite web |url=http://www.skm.dk/tal_statistik/skatter_og_afgifter/510.html |title=Skattetrykket |publisher=Danish Ministry of Taxation |accessdate=2012-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120531230744/http://www.skm.dk/tal_statistik/skatter_og_afgifter/510.html |archivedate=2012-05-31 }}</ref> დანიის მოქალაქეთაგან 2,9 მლნ ადამიანი ეკონომიკურად აქტიურია. დანიას მსოფლიოში მესამეული განათლების მქონეთა მეოთხე ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი გააჩნია.<ref>[http://www.uis.unesco.org/Library/Documents/ged09-en.pdf UNESCO 2009 Global Education Digest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111128145810/http://www.uis.unesco.org/Library/Documents/ged09-en.pdf |date=2011-11-28 }}, Shared fourth with Finland at a 30.3% ratio. Graph on p28, table on p194.</ref> [[2009]] წელს, მშპ საათში მუშაობისათვის მე-13 ყველაზე მაღალი იყო მსოფლიოში. [[მსოფლიო ბანკი]]ს მონაცემებით, დანიაში ყველაზე დაბალია ეკონომიკური უთანასწორობის მაჩვენებელი,<ref name="wbg">{{cite web|url=http://www.visionofhumanity.org/gpi-data/#/2010/GINI|title=Gini Coefficient|publisher=Vision of Humanity.org|accessdate=23 January 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100601214002/http://www.visionofhumanity.org/gpi-data/#/2010/GINI|archivedate=1 ივნისი 2010}}</ref> IMF-ის თანახმად კი ყველაზე მაღალია სახელფასო მინიმუმი.<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/index.aspx |title=World Economic Outlook Database, October 2010 Edition |publisher=Imf.org |date=2010-10-06 |accessdate=2012-07-05}}</ref> [[2010]] წლისთვის, უმუშევრობის მაჩვენებელი 7,4 % იყო, რაც [[ევროკავშირი]]ს საშუალო მაჩვენებელზე (9,6 %) დაბალია.<ref>{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=teilm020&tableSelection=1&plugin=1|title=Harmonised unemployment rate by gender|publisher=[[Eurostat]]|accessdate=2012-02-04}}</ref> * '''წამყვანი დარგები''' - ლითონგადამუშავება, გემთმშენებლობა, ელექტროტექნიკური, ქიმიური, კვების მრეწველობა. * '''ე.ე.პ. სტრუქტურა''' (%) - [[სოფლის მეურნეობა]] - 4, [[მრეწველობა]] - 27, მომსახურება - 69; * '''ე.ე.პ. ''' (1 სულზე) - 34 890 $. * '''ექსპორტი''' - ხორცი, თევზი, რძის პროდუქტები, ელექტრომოწყობილობები. * '''უდიდესი კომპანიები''' – კარლსბერგი, ეგმონტი, [[ლეგო]], ნოვო, ტუბორგი. * '''ბიუჯეტი''' - 52,900 მლნ $. * '''ვალუტა''' - დანიური კრონა. == ისტორია == [[ფაილი:Grundlovgivende rigsforsamling - Constantin Hansen.jpg|მინი|''Den Grundlovsgivende Rigsforsamling'' (დანიის კონსტიტუციის მამები, 1860–1864, ავტ. [[კონსტანტინ ხანსენი]])]] დანიის სახელმწიფო ჩამოყალიბდა [[IX საუკუნე|IX]]-[[X საუკუნე|X]] საუკუნეებში. [[1849]] წლიდან გამოცხადდა [[კონსტიტუციური მონარქია|კონსტიტუციურ მონარქიად]]. [[1940]] წელს ოკუპირებული იყო [[გერმანია|გერმანიის]] მიერ. [[1945]] წელს აღიარა [[ისლანდია|ისლანდიის]] დამოუკიდებლობა, ხოლო [[1948]] წელს - [[ფარერის კუნძულები]]ს თვითმმართველობა. [[1949]] წლიდან [[ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია|ნატოს]] წევრია, ხოლო [[1973]] წლიდან - [[ევროკავშირი]]ს. [[მარგრეტე II]] გახდა პირველი დედოფალი 600 წლის შემდეგ (1972). [[1992]] წელს საერთო სახალხო [[რეფერენდუმი|რეფერენდუმზე]] უარყოფილ იქნა [[მაასტრიხტის ხელშეკრულება]]. მთავრობა იძულებული გახდა გარკვეული ცვლილებები შეეტანა, რის შემდეგაც განმეორებით რეფერენდუმზე იგი მიიღეს. == მემკვიდრეობა == {{მთავარი|დანიის ტურიზმი}} * [[კოპენჰაგენი]] — როზენბერგის ციხე-მუზეუმი (XVII ს.), სადაც განთავსებულია დანიის სამეფო ძვირფასეულობის, ავეჯისა და იარაღის კოლექცია, XII ს-ის ტაძარი, შარლოტენბურგისა და ფრედენსბორგის სასახლეები, ტივოლის პარკი; * [[ოდენსე]] (ჰ.ქ. ანდერსენის სამშობლო) — XIII ს-ის ტაძარი; * [[როსკილე]] — ვიკინგების გემების მუზეუმი, [[როსკილეს კათედრალი|ღვთისმშობლის ეკლესია]] (XI ს.); * [[კოლდინგი]] — სამეფო სასახლე (XIII ს.); * [[ელინგეს ქვები|ყორღანი]], [[როსკილეს კათედრალი|როსკილეს საკათედრო ტაძარი]]. == კულტურა == === მუსიკა === {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-left:1em" |- ! align=center |[[Carl Nielsen]]<br /><small>[[Wind Quintet (Nielsen)|Wind Quintet]], Op. 43<br /> 1st movement</small> |- | style="text-align:left; background:#dcdcdc;"| [[ფაილი:Carl Nielsen - Wind Quintet - 1. Allegro ben moderato.ogg|120px]] |} კოპენჰაგენსა და რამდენიმე ახლომდებარე კუნძულს აქვთ [[ხალხური მუსიკა|ხალხური მუსიკის]] [[დანიური ხალხური მუსიკა|მდიდარი ტრადიციები]]. [[დანიური სამეფო ორკესტრი]] არის მსოფლიოს ერთ-ერთი ძველი ორკესტრი. ყველაზე ცნობილი კლასიკური დანიელი კომპოზიტორია [[კარლ ნილსენი]], განსაკუთრებით ცნობილი ექვსი სიმფონიით და ბუკების კვინტეტით. სამეფო დანიური საბალეტო დასი ქორეოგრაფ [[აუგუსტ ბურნონვილი]]ს ნამუშევრებზეა კონცენტრირებული. დანიელები ცნობილები არიან [[ჯაზი]]სადმი ინტერესით. მსოფლიოში განთქმულია [[კოპენჰაგენის ჯაზ-ფესტივალი]]. [[როკ მუსიკა|როკ]] და [[ბით მუსიკა|ბით]] მუსიკის ადრეულ წლებში ჯაზის პოპულარობამ იკლო. თანამედროვე პოპ და როკ სცენა ცნობილია შემდეგი დანიელი მუსიკოსებით და ჯგუფებით: [[Aqua (ჯგუფი)|Aqua]], [[D-A-D]], [[The Raveonettes]], [[Michael Learns to Rock]], [[Alphabeat]], [[მედინა (მომღერალი)|მედინა]], [[Oh Land]], [[Kashmir (ჯგუფი)|Kashmir]] და [[Mew (ჯგუფი)|Mew]]. [[ლარს ულრიხი]], ჯგუფ „[[მეტალიკა|მეტალიკისესკიზი]]-მუსიკა“ წევრი, არის რიგით პირველი დანიელი მუსიკოსი, რომელიც [[როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზი]]ს წევრად იქცა. == ცნობილი დანიელები == [[ფაილი:Constantin Hansen 1836 - HC Andersen.jpg|მინი|[[ჰანს ქრისტიან ანდერსენი]]]] * ასტრონომი — [[ტიხო ბრაჰე]]; * ფიზიკოსი — [[ნილს ბორი]]; * მწერალი — [[ჰანს ქრისტიან ანდერსენი]]; * კომპოზიტორი — [[დიტრიხ ბუქსტეჰუდე]] * ლინგვისტი — [[ოტო იესპერსენი]]; * მოგზაური — [[ვიტუს ბერინგი]]; * მოჭადრაკე — [[ბენტ ლარსენი]]; * ფეხბურთელები — [[მიქაელ ლაუდრუპი|მიქაელ]] და [[ბრაიან ლაუდრუპი|ბრაიან ლაუდრუპები]], [[პეტერ შმეიხელი]]. == რესურსები ინტერნეტში == {{commons|Denmark|დანია}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/157748/Denmark დანია (ინგლ.)] * [http://www.denmark.net/denmark-guide/danish-culture.html დანიური კულტურის მეგზური (ინგლ.)] * [http://copenhagenet.dk/CPH-Denmark.htm ფაქტები დანიაზე და ქვეყნის მოკლე მიმოხილვა (ინგლ./დან.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029004904/http://www.copenhagenet.dk/CPH-Denmark.htm |date=2008-10-29 }} * [http://www.denmark.net/business დანიური კომპანიების სია] * [http://www.fyidenmark.com/gettingstartedindenmark.html უცხოელების ცხოვრება დანიაში] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301165248/http://www.fyidenmark.com/gettingstartedindenmark.html |date=2012-03-01 }} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/denmark.htm დანია (ინგლ.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705053204/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/denmark.htm |date=2008-07-05 }} == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{ევროპის ქვეყნები}} {{ევროპის კავშირის წევრები}} {{მონარქიები}} {{ბალტიის ზღვის ქვეყნები}} [[კატეგორია:დანია| ]] [[კატეგორია:ევროპის ქვეყნები]] [[კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიები]] [[კატეგორია:სამეფოები]] [[კატეგორია:ბალტიის ზღვის ქვეყნები]] [[კატეგორია:ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:ნატოს წევრი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით]] 9trtbbqkmedaf12ry79f24jykswjf4l 0 3621 5416968 5416839 2026-06-19T15:00:28Z BRUTE 12555 /* დამოუკიდებლობა და უახლესი ისტორია */ დამატება 5416968 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ქვეყანა2 |მშობლიური სახელი = Κυπριακή Δημοκρατία (ბერძნული)<br>Kıbrıs Cumhuriyeti (თურქული) |სრული სახელი = კვიპროსის რესპუბლიკა |სახელი = კვიპროსი |დროშა = Flag of Cyprus.svg |გერბი = Cyprus coat of arms 2006.svg |რუკა = EU-Cyprus.svg |რუკის სიგანე = 300პქ |რუკა2 = Cyprus - Location Map (2013) - CYP - UNOCHA.svg |რუკის წარწერა = კვიპროსის მდებარეობა ევროპაში |ეროვნული დევიზი = |ეროვნული ჰიმნი = [[თავისუფლების ჰიმნი|μνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν]]<br />{{small|''თავისუფლების ჰიმნი''}}<center>[[File:Hymn to liberty instrumental.oga]]</center> |ოფიციალური ენები = {{plainlist| * [[ბერძნული ენა|ბერძნული]] * [[თურქული ენა|თურქული]] }} |ენების ტიპი = უმცირესობის ენები |ენები = {{plainlist| * [[სომხური ენა|სომხური]] * [[კვიპროსული არაბული]] }} |ეთნოქორონიმი = კვიპროსელი |ეთნიკური ჯგუფები = {{plainlist| * [[კვიპროსელი ბერძნები]] * [[კვიპროსელი თურქები]] }} |ეთნიკური ჯგუფების წელი = |დედაქალაქი = [[ნიქოზია]] |latd=35 |latm=10 |latNS=N |longd=33 |longm=22 |longEW=E |უდიდესი ქალაქი = დედაქალაქი |მთავრობის ტიპი = [[უნიტარული სახელმწიფო|უნიტარული]] [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა|საპრეზიდენტო]] [[კონსტიტუციური რესპუბლიკა]] |ლიდერის ტიტული1 = [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერის სახელი1 = [[ნიკოს ანასტასიადესი]] |საკანონმდებლო ორგანო = {{nowrap|[[წარმომადგენელთა პალატა (კვიპროსი)|წარმომადგენელთა პალატა]]}} |დამოუკიდებლობის ტიპი = დამოუკიდებლობა {{nobold|[[გაერთიანებული სამეფო]]საგან}} |მნიშვნელოვანი მოვლენა1 = [[ლონდონისა და ციურიხის შეთანხმებები]] |მოვლენის თარიღი1 = 19 თებერვალი, 1959 |მნიშვნელოვანი მოვლენა2 = დამოუკიდებლობის გამოცხადება |მოვლენის თარიღი2 = 16 აგვისტო, 1960 |მნიშვნელოვანი მოვლენა3 = {{nowrap|[[დამოუკიდებლობის დღე (კვიპროსი)|დამოუკიდებლობის დღე]]}} |მოვლენის თარიღი3 = 1 ოქტომბერი, 1960 |მნიშვნელოვანი მოვლენა4 = {{nowrap|[[ევროკავშირი|ევროკავშირში]] [[ევროკავშირის გაფართოება (2004)|გაწევრიანება]]}} |მოვლენის თარიღი4 = 1 მაისი, 2004 |ფართობის ადგილი = 162-ე |ფართობის სახელი= სულ {{ref label|ააა|ა}} |ფართობი = 9251 |წყლის პროცენტულობა = 0.11 |მოსახლეობის შეფასება = |მოსახლეობის შეფასების წელი = |მოსახლეობის შეფასების ადგილი = |მოსახლეობის აღწერა = 923,272<ref>{{cite web |title=Census of Population and Housing 2021, Preliminary Results by District, Municipality/Community |url=https://www.cystat.gov.cy/en/PressRelease?id=66208 |publisher=Statistical Service of Cyprus |access-date=4 August 2023 |location=Nicosia |date=4 August 2023 |archive-date=24 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524094953/https://www.cystat.gov.cy/en/PressRelease?id=66208 |url-status=live }}</ref> |მოსახლეობის აღწერის წელი = 2021 |მოსახლეობის სიმჭიდროვე = 123.4 |მოსახლეობის სიმჭიდროვის ადგილი = 82-ე |მშპ-ის მუპ = $61.298 მილიარდი |მშპ-ის მუპ-ის ადგილი = 126-ე |მშპ-ის მუპ-ის წელი = 2025 |მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე = $65,088 |მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = 27-ე |მშპ-ის ნომინალი = $38.736 მილიარდი |მშპ-ის ნომინალის ადგილი =102-ე |მშპ-ის ნომინალის წელი = 2025 |მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე = $41,132 |მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = 26-ე |ჯინის წელი = 2022 |ჯინის ცვლილება = <!--increase/decrease/steady--> |ჯინი = 29.4 <!--number only--> |ჯინის სქოლიო = <ref>{{cite web |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |publisher=[[Eurostat]] |access-date=10 August 2023 |location=Luxembourg |date=28 June 2023 |archive-date=9 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |url-status=live }}</ref> |ჯინის ადგილი = |აგი-ს წელი = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |აგი-ს ცვლილება = steady<!--increase/decrease/steady--> |აგი = 0.913 <!--number only--> |აგი-ს ადგილი = 32-ე |აგი-ს სქოლიო =<ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> |ვალუტა = [[ევრო]] ([[ევროს სიმბოლო|€]]) |ვალუტის კოდი = EUR |სასაათო სარტყელი = [[UTC+02:00]] |UTC-ის გადაწევა = +2 |სასაათო სარტყელი DST = [[UTC+03:00]] |UTC-ის გადაწევა DST-ზე = +3 |მოძრაობის მიმართულება = მარცხენა |სატელეფონო კოდი = [[კვიპროსის სატელეფონო ნომრები|+357]] |ქვეყნის ზედა დონის დომენი = [[.cy]] {{ref label|ბბბ|ბ}} |შენიშვნა ა = {{note|ააა}} მათ შორის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]], [[გაეროს ბუფერული ზონა კვიპროსში|გაეროს ბუფერული ზონა]] და [[აკროტირი და დეკელია]]. |შენიშვნა ბ = {{note|ბბბ}} [[ევროკავშირი]]ს სხვა წევრ სახელმწიფოებთან ერთად, აგრეთვე გამოიყენება დომენი [[.eu]]. }} '''კვიპროსი''' ({{lang-el|Κύπρος}}, [[თურქული ენა|თურქ.]] Kıbrıs), ოფიციალურად '''კვიპროსის რესპუბლიკა''' ([[ბერძნული ენა|ბერძნ.]] Κυπριακή Δημοκρατία, [[თურქული ენა|თურქ.]] Kıbrıs Cumhuriyeti) — [[კუნძული|კუნძულოვანი]] სახელმწიფო [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] აღმოსავლეთ ნაწილში.<ref>[http://books.google.ca/books?id=fF8OAAAAQAAJ] UN [http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#asia classification of world regions].</ref> კვიპროსი როგორც მოსახლეობის რაოდენობით ასევე ფართობის სიდიდითაც ხმელთაშუა ზღვაში [[ხმელთაშუა ზღვის კუნძულები|მესამეა]]. გეოგრაფიულად ეკუთვნის [[აზია]]ს, თუმცა კულტურულ-პოლიტიკური თვალსაზრისით [[ევროპა|ევროპის]] ნაწილია. ის მდებარეობს [[თურქეთი]]ს სამხრეთით, [[სირია|სირიისა]] და [[ლიბანი]]ს დასავლეთით, [[ისრაელი]]ს ჩრდილო-დასავლეთით, [[ეგვიპტე|ეგვიპტის]] ჩრდილოეთით და [[საბერძნეთი]]ს აღმოსავლეთით. კვიპროსზე [[პრეისტორიული კვიპროსი|უძველესი ნამოსახლარები]] თარიღდება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე X ათასწლეულით. იმ პერიოდის არქეოლოგიური ძაგლებში გვხვდება კარგად შემონახული [[ნეოლითის ხანა|ნეოლითის ხანის]] სოფელი [[ხიროკიტია]]. კვიპროსზე ჩვენს წელთაღრიცხვამდე II ათასწლეულში სახლობდნენ [[მიკენის ცივილიზაცია|მიკენიელი ბერძნები]]. მისი სტრატეგიული მდებარეობის გამო დიდ [[იმპერია|იმპერიებს]] ჰქონდათ დაპყრობილი. მათ შორის: [[ნეო-ასურული იმპერია|ნეო-ასურეთს]], [[ძველი ეგვიპტე|ძველ ეგვიპტეს]] და [[აქემენიანთა იმპერია]]ს. [[ძვ. წ. 333]] წელს ის [[ალექსანდრე დიდი|ალექსანდრე დიდმა]] გაათავისუფლა. ალექსანდრეს სიკვდილის შემდეგ ის მოექცა [[პტოლემეების დინასტია|პტოლემეების დინასტიის]] მმართველობაში. შემდგომში ის შედიოდა [[რომის იმპერია|რომის]], [[ბიზანტიის იმპერია|ბიზანტიის იმპერიების]], [[ვენეციის რესპუბლიკა|ვენეციის რესპუბლიკის]] და ბოლოს 3 საუკუნის განმავლობაში 1571–1878 წლებში ([[დე იურე]] [[1914]] წლამდე)<ref name=Lausanne-20-21>[http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Lausanne Articles 20 and 21 of the Treaty of Lausanne (1923)]</ref> [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] შემადგენლობაში. [[1878]] წლიდან კვიპროსი მოექცა ბრიტანეთის [[კვიპროსის კონვენცია|გავლენის ქვეშ]], საიდანაც [[ლონდონის და ციურიხის შეთანხმება|დამოუკიდებლობა]] მხოლოდ [[1960]] წელს მოიპოვა.<ref name=independence>[http://www.parliament.cy/parliamenteng/index.htm Cyprus date of independence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613002758/http://www.parliament.cy/parliamenteng/index.htm |date=2006-06-13 }} (click on Historical review)</ref> [[1961]] წელს ის შეუერთდა [[ერთა თანამეგობრობა]]ს. [[1963]] წელს დაიწყო 11-წლიანი [[კვიპროსის ინტერკომუნალური დაპირისპირება|ინტერკომუნალური დაპირისპირება]] კვიპროსელ [[კვიპროსელი ბერძნები|ბერძნებსა]] და [[კვიპროსელი თურქები|თურქებს]] შორის.საბოლოოდ დაპირისპირება [[1984]] წელს კვიპროსის გაყოფითა და [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს არაღიარებული სახელმწიფოს ჩამოყალიბებით დასრულდა. კვიპროსს აქვს დე იურე [[სუვერენიტეტი]], რომელიც ვრცელდება მთელს კუნძულზე და მის შემოგარენ წყლებზე, გარდა [[ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები]]ს – [[აკროტირი და დეკელია]]სი. [[2004|2004 წლის]] [[1 მაისი|1 მაისს]] კვიპროსი გახდა [[ევროკავშირი]]ს წევრი, ხოლო [[2008|2008 წლის]] [[1 იანვარი|1 იანვარს]] შეუერთდა [[ევროზონა]]ს. == სახელწოდება == * '''ოფიციალური''' — კვიპროსის რესპუბლიკა. * '''ეროვნული''': [[ბერძნული ენა|ბერძნული]] — Κύπρος; Kypriake Dimukratia; [[თურქული ენა|თურქული]] — Kibris; Kibris Cumhuriyeti. * '''ეტიმოლოგია''': სახელწოდება მომდინარეობს [[სპილენძი|სპილენძის]] [[ლათინური ენა|ლათინური]] ფორმიდან cuprum, მართლაც ქვეყანა უხსოვარი დროიდანვე ცნობილია სპილენძის საბადოებით. == გეოგრაფია == [[ფაილი:Cyprus-topographic map-en.svg|მინიატიურა|მარცხნივ]] რესპუბლიკის ფართობი შეადგენს 9251 კმ²-ს, მათ შორის 37 % დღემდე მიტაცებული აქვს თურქეთს (3355 კმ²) და მის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკა]], რომელიც დღემდე მხოლოდ [[თურქეთი]]ს მიერაა აღიარებული. კვიპროსი სიდიდით მესამე კუნძულია [[ხმელთაშუა ზღვა]]ში, ის მხოლოდ [[იტალია|იტალიის]] კუნძულებს — [[სიცილია]]სა და [[სარდინია]]ს ჩამორჩება (როგორც ფართობის, ისე მოსახლეობის მიხედვით). კვიპროსი არის მსოფლიოში 81-ე უდიდესი კუნძული ფართობის მიხედვით და 51-ე მოსახლეობის მიხედვით. კუნძულის მაქსიმალური სიგრძე შეადგენს 240 კმ-ს, ხოლო მაქსიმალური სიგანე 100 კმ-ს. კვიპროსი დაშორებულია [[სირია|სირიის]] სანაპიროდან 105 კმ-ით (აღმ.), [[ლიბანი]]ს სანაპიროდან — 108 კმ-ით (აღმ), [[ისრაელი]]დან — 200 კმ-ით (სამხ-აღმ.), [[ეგვიპტე|ეგვიპტიდან]] — 380 კმ-ით (სამხ.), [[საბერძნეთი]]ს კუნძულ [[როდოსი]]დან — 400 კმ-ით, ხოლო საბერძნეთის კონტინენტური ნაწილიდან — 800 კმ-ით (ჩრ-დას). გეოპოლიტიკურად, კუნძული დაყოფილია ოთხ ძირითად ნაწილად: სამხრეთ და ცენტრალურ ნაწილში კვიპროსის რესპუბლიკას უკავია კუნძულის დაახ. ორი მესამედი (59,74 %), ჩრდილოეთით, ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქულ რესპუბლიკას უკავია საერთო ფართობის დაახ. მესამედი (34,85 %), [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] მიერ კონტროლირებადი „მწვანე ზოლი”, რომელიც ბუფერულ ზონას წარმოადგენს და ორ მხარეს ერთმანეთისაგან ჰყოფს, კუნძულის ფართობის 2,67 % უკავია, ხოლო ბრიტანეთის საკუთრებაში არსებული ორი ბაზა — [[აკროტირი და დეკელია]] მოიცავს დარჩენილ 2,74 %. == ბუნება == ნაპირები უმთავრესად დაბალია, ნაკლებად შეჭრილ-შემოჭრილი, ჩრდილოეთით ციცაბო, კლდოვანი. ჭარბობს მთიანი რელიეფი. სასარგებლო წიაღისეულიდან აღსანიშნავია ქრომიტები, რკინისა და სპილენძის მადანი, აზბესტი და სხვა. ჰავა სუბტროპიკული [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]]. დამახასიათებელია ცხელი (25-35&nbsp;°C) ზაფხული და რბილი (10-15&nbsp;°C), შედარებით წვიმიანი ზამთარი. === ფაუნა === ფაუნის შემადგენლობაში 20 სახეობის [[ძუძუმწოვარი]] და 20-ზე მეტი სახეობის მობუდარი [[ფრინველი|ფრინველია]]. გვხვდება სხვადასხვაგვარი და მრავალრიცხოვანი [[ქვეწარმავლები|ქვეწარმავალი]] (30-ზე მეტი სახეობა). დაცულია გადაშენების პირას მყოფი ენდემური [[კვიპროსული ცხვარი]] ([[კვიპროსული მუფლონი|მუფლონი]]). კუნძულზე იზამთრებს მრავალი გადამფრენი ფრინველი. სანაპიროებზე [[ზღვის კუები|ზღვის კუების]] რამდენიმე სახეობა ([[ჩვეულებრივი ზღვის კუ|ჩვეულებრივი]], [[მწვანე ზღვის კუ|მწვანე]]) დებს კვერცხებს.<ref name="დრე-ბუნება">''Алексеева Н. Н.'', [http://bigenc.ru/geography/text/2065357 КИПР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190705122254/https://bigenc.ru/geography/text/2065357 |date=2019-07-05 }}: Природа // [[დიდი რუსული ენციკლოპედია|Большая российская энциклопедия]]. Том 13. [[მოსკოვი|Москва]], 2009, стр. 728</ref> == ისტორია == === წინარე და ძველი ისტორია === [[სურათი:Khirokitia3.jpg|მინი|მარჯვნივ|[[ხიროკიტია]]ს არქეოლოგიური ძეგლი]] მონადირე-შემგროვებელთა პირველი ჯგუფები კვიპროსზე დაახლოებით 13–12 ათასი წლის წინ (ძვ. წ. 11,000–10,000 წლებში) დასახლდნენ, რაც დადასტურებულია ისეთი არქეოლოგიური ძეგლების დათარიღებით, როგორიცაა ეტოკრემნოსი სამხრეთ სანაპიროზე და სანაპიროდან მოშორებული ვრეტსია რუდიასის ტერიტორია.<ref>{{Cite journal |last1=Tsakalos |first1=Evangelos |last2=Efstratiou |first2=Nikos |last3=Bassiakos |first3=Yannis |last4=Kazantzaki |first4=Maria |last5=Filippaki |first5=Eleni |date=2021-08-01 |title=Early Cypriot Prehistory: On the Traces of the Last Hunters and Gatherers on the Island—Preliminary Results of Luminescence Dating |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/716100 |journal=Current Anthropology |language=en |volume=62 |issue=4 |pages=412–425 |doi=10.1086/716100 |issn=0011-3204 |archive-date=21 აპრილი, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240421225321/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/716100 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> ადამიანის პირველი დასახლება ემთხვევა კვიპროსის ენდემური ძუძუმწოვრების — დაახლოებით 75 სმ სიმაღლის კვიპროსული ჯუჯა ჰიპოპოტამისა და დაახლოებით 1 მეტრი სიმაღლის კვიპროსული ჯუჯა სპილოს — გადაშენებას, რომლებიც კუნძულზე ერთადერთი მსხვილი ძუძუმწოვრები იყვნენ.<ref>{{cite book |url=http://www.asor.org/pubs/books-monographs/swiny.pdf |title=The Earliest Prehistory of Cyprus: From Colonization to Exploitation |publisher=American Schools of Oriental Research |year=2001 |editor=Stuart Swiny |location=Boston, MA |archive-url=https://web.archive.org/web/20160606210529/http://www.asor.org/pubs/books-monographs/swiny.pdf |archive-date=6 ივნისი, 2016 |url-status=dead}}</ref> ნეოლითური სასოფლო-სამეურნეო საზოგადოებები კუნძულზე ჩამოყალიბდა დაახლოებით 10,500 წლის წინ (ძვ. წ. 8500 წელს).<ref>{{Cite journal |last1=Bar-Yosef Mayer |first1=Daniella E. |last2=Kahanov |first2=Yaacov |last3=Roskin |first3=Joel |last4=Gildor |first4=Hezi |date=2015-09-02 |title=Neolithic Voyages to Cyprus: Wind Patterns, Routes, and Mechanisms |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15564894.2015.1060277 |journal=The Journal of Island and Coastal Archaeology |language=en |volume=10 |issue=3 |pages=412–435 |doi=10.1080/15564894.2015.1060277 |issn=1556-4894 |archive-date=28 მაისი, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528133150/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15564894.2015.1060277 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> კვიპროსზე, სხვა ნეოლითურ ძეგლზე, აღმოჩენილია ადამიანის სხეულთან ერთად დამარხული რვა თვის კატის ნაშთი.<ref>{{cite news |last=Wade |first=Nicholas |title=Study Traces Cat's Ancestry to Middle East |url=https://www.nytimes.com/2007/06/29/health/29iht-29cat.6404420.html |newspaper=[[The New York Times]] |date=29 ივნისი, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150509004708/http://www.nytimes.com/2007/06/29/health/29iht-29cat.6404420.html |archive-date=9 მაისი, 2015 |url-status=live}}</ref> სამარხი თარიღდება დაახლოებით ძვ. წ. 7500 წლით, რაც უსწრებს ძველი ეგვიპტური ცივილიზაციის ჩამოყალიბებას და მნიშვნელოვნად უფრო ადრეულ თარიღამდე წევს ადამიანის და კატის ურთიერთობის ყველაზე ადრეულ ცნობილ მაგალითს.<ref>{{cite news |first=Marsha |last=Walton |title=Ancient burial looks like human and pet cat |url=http://edition.cnn.com/2004/TECH/science/04/08/cats.cyprus/index.html |publisher=CNN |date=9 April 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071222092756/http://edition.cnn.com/2004/TECH/science/04/08/cats.cyprus/index.html |archive-date=22 დეკემბერი, 2007 |url-status=live}}</ref> განსაკუთრებულად კარგად შემონახული ნეოლითური სოფელი [[ხიროკიტია]] [[იუნესკო]]ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია და თარიღდება დაახლოებით ძვ. წ. 6800 წლით.<ref>Simmons, A.&nbsp;H. ''Faunal extinction in an island society: pygmy hippopotamus hunters of Cyprus''. New York: Springer 1999, p.&nbsp;15. [https://books.google.com/books?id=hCwYwyEBXEAC&pg=PA15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412181518/https://books.google.com/books?id=hCwYwyEBXEAC&pg=PA15|date=12 April 2016}}</ref> გვიან [[ბრინჯაოს ხანა]]ში, დაახლოებით ძვ.წ. 1650 წლიდან, კვიპროსი (თანამედროვე წყაროებში მთლიანად ან ნაწილობრივ ალაშიად იდენტიფიცირებული) მეტად ინტეგრირდა [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] ფართო სამყაროსთან, რაც განპირობებული იყო [[ტროოდოსი|ტროდოსის მთებიდან]] მოპოვებული [[სპილენძი]]ს ვაჭრობით. ამ პროცესმა ხელი შეუწყო კუნძულზე ურბანიზებული დასახლებების განვითარებას. წერილობითი წყაროები მიუთითებენ, რომ ამ პერიოდში კვიპროსს მართავდნენ „მეფეები“, რომლებსაც ჰქონდათ კავშირები ხმელთაშუა ზღვის სხვა სახელმწიფოების მმართველებთან (მაგალითად, [[ეგვიპტის ახალი სამეფო|ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფო]]ს ფარაონებთან, რაც [[ამარნას წერილები]]თ დასტურდება).<ref>{{Cite journal |last1=Knapp |first1=A. Bernard |last2=Meyer |first2=Nathan |date=2023-07-01 |title=Merchants and Mercantile Society on Late Bronze Age Cyprus |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/724597 |journal=American Journal of Archaeology |language=en |volume=127 |issue=3 |pages=309–338 |doi=10.1086/724597 |issn=0002-9114 |archive-date=18 იანვარი, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118180509/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/724597 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> კვიპროსელი მეფის პირველი დაფიქსირებული სახელი არის კუშმეშუშა, რომელიც გვხვდება [[ძვ. წ. XIII საუკუნე]]ში [[უგარითი]]ში გაგზავნილ წერილებში.<ref>{{cite book |author=Eric H. Cline |url=https://books.google.com/books?id=_M1bCgAAQBAJ |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |date=22 September 2015 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-7449-1 |archive-date=17 მაისი, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517121631/https://books.google.com/books?id=_M1bCgAAQBAJ |url-status=live }}</ref> [[სურათი:Cyprus museum 20180403 img 4.jpg|მინი|მარცხნივ|[[ლემპა (კვიპროსი)|ლემპაში]] ნაპოვნი ქალის ფიგურა, დაახ. ძვ. წ. 41, [[კვიპროსის მუზეუმი]], [[ნიქოზია]]]] ბრინჯაოს ხანის დასასრულს კუნძულმა განიცადა ბერძნული დასახლების ორი ტალღა.<ref>Thomas, Carol G. and Conant, Craig: ''The Trojan War'', pp.&nbsp;121–122. Greenwood Publishing Group, 2005. {{ISBN|0-313-32526-X}}, 9780313325267.</ref> პირველი ტალღა შედგებოდა მიკენელი ბერძენი ვაჭრებისგან, რომლებმაც კვიპროსის მონახულება დაახლოებით ძვ.წ. 1400 წლიდან დაიწყეს.<ref>Andreas G. Orphanides, "Late Bronze Age Socio-Economic and Political Organization, and the Hellenization of Cyprus", Athens Journal of History, volume&nbsp;3, number&nbsp;1, 2017, pp.&nbsp;7–20</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=YOwOAAAAQAAJ&pg=PA168 |title=Greek Pottery in the Bronze Age |author=A.D. Lacy |page=168 |publisher=Taylor & Francis |access-date=20 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915234014/https://books.google.com/books?id=YOwOAAAAQAAJ&pg=PA168 |archive-date=15 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref name="lcweb2.loc.gov">{{cite web |url=https://tile.loc.gov/storage-services/master/frd/frdcstdy/cy/cypruscountrystu00sols/cypruscountrystu00sols.pdf|title=Cyprus : a country study |date=January 1991 |author=Solsten, Eric |website=loc.gov |publisher=Washington, D.C. : Federal Research Division, Library of Congress : For sale by the Supt. of Docs., U.S. G.P.O., [1993]|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250829043002/https://tile.loc.gov/storage-services/master/frd/frdcstdy/cy/cypruscountrystu00sols/cypruscountrystu00sols.pdf|archive-date=August 29, 2025 }}</ref> მიიჩნევა, რომ ბერძნული დასახლების მეორე და ძირითადი ტალღა განხორციელდა გვიან ბრინჯაოს ხანაში მიკენური საბერძნეთის კოლაფსის შემდეგ, ძვ. წ. 1100–1050 წლებში, და კუნძულის ძირითადად ბერძნული ხასიათი სწორედ ამ პერიოდიდან იღებს სათავეს.<ref name="lcweb2.loc.gov" /><ref>Thomas, Carol G. ''The Trojan War''. Santa Barbara, CA, US: Greenwood Publishing Group 2005. p.&nbsp;64. [https://books.google.com/books?id=UzASgBf2W10C&pg=PA98] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151203171026/https://books.google.com/books?id=UzASgBf2W10C&pg=PA98|date=3 December 2015}}</ref> კვიპროსს მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს [[ბერძნული მითოლოგია|ბერძნულ მითოლოგიაში]], როგორც [[აფროდიტე]]სა და [[ადონისი (მითოლოგია)|ადონისის]] დაბადების ადგილი, აგრეთვე როგორც მეფე [[კინირასი]]ს, [[ტეუკერი]]სა და [[პიგმალიონი]]ს სამშობლო.<ref>Stass Paraskos, The Mythology of Cyprus (London: Orage Press, 2016) p.1f</ref> ლიტერატურული წყაროები მიუთითებენ ფინიკიელთა ადრეულ ყოფნაზე [[კიტიონი|კიტიონში]], რომელიც ძვ. წ. X საუკუნის დასაწყისში [[ტვიროსი]]ს კონტროლქვეშ იმყოფებოდა.<ref>{{cite book |last=Hadjisavvas |first=Sophocles |title=The Phoenician Period Necropolis of Kition, Volume&nbsp;I |year=2013 |publisher=Shelby White and Leon Levy Program for Archaeological Publications |url=http://www.fas.harvard.edu/~semitic/wl/publications/2012/hadjisavvas.html |page=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111945/http://www.fas.harvard.edu/~semitic/wl/publications/2012/hadjisavvas.html |archive-date=4 March 2016}}</ref> ზოგიერთი ფინიკიელი ვაჭარი, რომლებიც სავარაუდოდ ტვიროსიდან იყვნენ წარმოშობით, დასახლდა აღნიშნულ ტერიტორიაზე და გააფართოვა კიტიონის პოლიტიკური გავლენა. კვიპროსი აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვის სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ადგილას მდებარეობს.<ref>{{cite book |author=Getzel M Cohen |title=The Hellenistic Settlements in Europe, the Islands and Asia Minor |url=https://books.google.com/books?id=BnsPcZW4G7YC&pg=PA35 |year=1995 |publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-91408-7 |page=35 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911021830/https://books.google.com/books?id=BnsPcZW4G7YC&pg=PA35 |archive-date=11 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://openpublishing.psu.edu/ahd/content/domes-heaven-domed-basilicas-cyprus|title=Domes of Heaven: The Domed Basilicas of Cyprus|date=2008 |author=Charles A. Stewart|website=openpublishing.psu.edu |isbn=978-0-549-75556-2 |page=69 |publisher= ProQuest LLC|access-date=September 15, 2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915091434/https://openpublishing.psu.edu/ahd/content/domes-heaven-domed-basilicas-cyprus|archive-date=September 15, 2025 }}</ref><ref>{{cite book |author1=Michael Spilling |author2=Jo-ann Spilling |title=Cyprus |url=https://books.google.com/books?id=ldSQLD985i4C&pg=PA23 |year=2010 |publisher=Marshall Cavendish |isbn=978-0-7614-4855-6 |page=23 |access-date=20 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412132426/https://books.google.com/books?id=ldSQLD985i4C&pg=PA23 |archive-date=12 April 2016 |url-status=live}}</ref> იგი ძვ. წ. 708 წლიდან დაახლოებით ერთი საუკუნის განმავლობაში [[ნეო-ასურული იმპერია|ნეო-ასურეთის იმპერიის]] მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა, რის შემდეგაც ხანმოკლე პერიოდის განმავლობაში ეგვიპტის გავლენაში მოექცა და საბოლოოდ ძვ. წ. 545 წელს [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიანთა]] მმართველობის ქვეშ გადავიდა.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> კვიპროსელები, [[სალამისი (კვიპროსი)|სალამისის]] მეფე ონეზილოსის ხელმძღვანელობით, შეუერთდნენ [[იონია|იონიურ ქალაქებში]] მცხოვრებ თანამემამულე ბერძნებს [[ძვ. წ. 499]] წელს აქემენიანთა წინააღმდეგ მიმართულ წარუმატებელ [[იონიელების აჯანყება|იონიურ აჯანყებაში]]. აჯანყება ჩახშობილ იქნა, თუმცა კვიპროსმა შეძლო ავტონომიის მაღალი ხარისხისა და ბერძნულ სამყაროსთან კავშირის შენარჩუნება.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> სპარსული მმართველობის მთელი პერიოდის განმავლობაში შეინიშნებოდა კვიპროსელი მეფეების მმართველობის უწყვეტობა, ხოლო მათ მიერ წამოწყებულ აჯანყებებს [[მცირე აზია]]ში მყოფი სპარსი მმართველები ახშობდნენ, რაც მიუთითებს, რომ კვიპროსელები კუნძულს აქამენიანთა დიდ მეფესთან უშუალო ურთიერთობებით მართავდნენ და აქ არ არსებობდა სპარსული სატრაპია.<ref name="Parpas">{{Cite web |url=https://www.academia.edu/8861166 |title=Alexander the Great and the Kingdoms of Cyprus – a Reconsideration |access-date=7 August 2022 |archive-date=7 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220807195911/https://www.academia.edu/8861166 |url-status=live |last1=Parpas |first1=Andreas P. |date=19 October 2014 }}</ref> კვიპროსის სამეფოები სარგებლობდნენ განსაკუთრებული პრივილეგიებით და ნახევრად ავტონომიური სტატუსით, თუმცა ისინი მაინც დიდი მეფის ბასალებად ითვლებოდნენ.<ref name="Parpas"/> [[ფაილი:პტოლემეს სამეფო.png|მინიატიურა|მარჯვნივ|კვიპროსი პტოლემეების სამეფოს შემადგენლობაში (ძვ. წ. 294-258)]] [[ძვ. წ. 333]] წელს, კუნძული [[ალექსანდრე მაკედონელი|ალექსანდრე მაკედონელმა]] დაიპყრო, ხოლო კვიპროსის ფლოტმა ალექსანდრეს დახმარება გაუწია [[ტვიროსის ალყა (ძვ. წ. 332)|ტვიროსის ალყის]] დროს ([[ძვ. წ. 332]] წელი). გარდა ამისა, ალექსანდრეს ჰყავდა ორი კვიპროსელი მხედართმთავარი — [[სტასანდერი]] და [[სტასანორი]], ორივე [[სოლი (კვიპროსი)|სოლიდან]], რომლებიც მოგვიანებით ალექსანდრეს იმპერიაში სატრაპებად დაინიშნენ. ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდეგ, მისი იმპერიის დაყოფისა და შემდგომ მომხდარი შიდა ომების შედეგად, კვიპროსი შევიდა [[პტოლემეების სამეფო|პტოლემეების დინაასტის სახელმწიფოს]] შემადგენლობაში. სწორედ ამ პერიოდში მოხდა კუნძულის სრული ელინიზაცია. [[ძვ. წ. 58]] წელს კვიპროსი [[რომის რესპუბლიკა]]მ დაიპყრო და [[ძვ. წ. 22]] წელს ჩამოყალიბდა, როგორც რომაული პროვინცია.<ref name="lcweb2.loc.gov"/> === შუა საუკუნეები === [[286]] წელს, [[რომის იმპერია|რომის იმპერიის]] აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებად დაყოფის შემდეგ, კვიპროსი აღმოსავლეთ რომის იმპერიის (ასევე ცნობილი, როგორც [[ბიზანტიის იმპერია]]) შემადგენლობაში შევიდა; კუნძული ამ იმპერიის ნაწილად დაახლოებით 900 წლის განმავლობაში რჩებოდა. ბიზანტიური მმართველობის პირობებში, ანტიკურ ხანაში უკვე ჩამოყალიბებულმა ბერძნულმა ორიენტაციამ კიდევ უფრო განავითარა მძლავრი ელინისტურ-ქრისტიანული ხასიათი, რომელიც დღემდე წარმოადგენს ბერძენ კვიპროსელთა საზოგადოების ერთ-ერთ ძირითად მახასიათებელს.<ref name="Keefe 1993">Keefe, Eugene K.; Solsten, Eric (1993). "Historical Setting". In Solsten, Eric (ed.). [https://www.loc.gov/item/92036090/ Cyprus: A Country Study], (Fourth ed.). Washington, D.C.: Federal Research Division, Library of Congress. pp. 10–12. ISBN 0-8444-0752-6.</ref> [[649]] წლიდან კვიპროსი განიცდიდა [[ომაიანთა სახალიფო|ომაიანთა არაბული სახალიფოს]] მიერ განხორციელებულ თავდასხმებსა და დარბევებს. ბევრი მათგანი მოკლე და მცირე მასშტაბის რეიდი იყო, ზოგი კი — უფრო ფართომასშტაბიანი, რის შედეგადაც მრავალი კვიპროსელი დაიღუპა, ხოლო კუნძულის მნიშვნელოვანი სიმდიდრე გაიტაცეს ან გაანადგურეს.<ref name="Keefe 1993"/> ქალაქი [[სალამინი]] განადგურდა და აღარასდროს აღდგენილა.<ref name="lcweb2.loc.gov"/> ბიზანტიური კონტროლი უფრო მტკიცედ შენარჩუნდა კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, მაშინ როდესაც არაბებს მეტი გავლენა ჰქონდათ სამხრეთში. [[688]] წელს იმპერატორმა [[იუსტინიანე II (ბიზანტია)|იუსტინიანე II-მ]] და ხალიფა [[აბდ ალ-მალიქი|აბდ ალ-მალიქმა]] დადეს ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც კვიპროსი თანაბარი ოდენობით ხარკს უხდიდა სახალიფოს და იმპერიას, რჩებოდა პოლიტიკურად ნეიტრალური, თუმცა ფორმალურად იმპერიის მიერ ადმინისტრირებულ პროვინციად ითვლებოდა. ამ პერიოდის ბიზანტიური ეკლესიები არ შემონახულა, კუნძული კი ეკონომიკური დაქვეითების ეტაპზე გადავიდა.<ref>{{cite book |first=David Michael |author-link=Michael Metcalf |last=Metcalf |title=Byzantine Cyprus, 491–1191 |publisher=Cyprus Research Centre |year=2009|pages=32–33; 427–421}}</ref> სრული ბიზანტიური მმართველობა აღდგა [[965]] წელს, როდესაც იმპერატორმა [[ნიკიფორე II ფოკა]]მ ხმელეთსა და ზღვაზე გადამწყვეტი გამარჯვებები მოიპოვა.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> [[1156]] წელს [[რენო დე შატიიონი|რენო დე შატიიონმა]] და [[კილიკიის სომეხთა სამეფო|კილიკიის]] სომეხთა მეფე [[თოროს II|თოროს II-მ]] განახორციელეს კვიპროსის სამკვირიანი სამხედრო ოკუპაცია და კუნძულის ძარცვა. მოსახლეობისგან ამოიღეს დიდი ხარკი, ტყვედ ჩაიგდეს მაღალი იერარქიის მქონე მოქალაქეები გამოსასყიდის მიღების მიზნით. ამან კუნძულის ფართომასშტაბიანი ნგრევა გამოიწვია, მის ეკონომიკას კი სერიოზული ზიანი მიაყენა. რამდენიმე ბერძენი მღვდელი აწამეს და [[კონსტანტინოპოლი|კონსტანტინოპოლში]] გადაასახლეს.<ref>Norwich, J. J. (1995) ''Byzantium: The Decline and Fall''. London: Viking, p. 121</ref> [[სურათი:Famagusta 01-2017 img14 Lala Mustafa Pasha Mosque.jpg|მინი|მარჯვნივ|[[ფამაგუსტის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი]]]] [[1185]] წელს ბიზანტიის იმპერიული ოჯახის წევრმა [[ისააკ კომნენოსი (კვიპროსი)|ისააკ კომნენოსმა]] დაიკავა კვიპროსი და გამოაცხადა მისი დამოუკიდებლობა იმპერიისგან. [[1191]] წელს, [[მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობა|მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობის]] დროს, [[ინგლისის სამეფო|ინგლისის]] მეფე [[რიჩარდ I|რიჩარდ I ლონგულმა]] კუნძული ისააკს წაართვა.<ref>Riddle, J.M. ''A History of the Middle Ages''. Lanham, MD, US: Rowman & Littlefield 2008. p.&nbsp;326. [https://books.google.com/books?id=rhWpPr93KjMC&pg=PA326] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150915220219/https://books.google.com/books?id=rhWpPr93KjMC&pg=PA326|date=15 September 2015}}</ref> მან იგი გამოიყენა როგორც მნიშვნელოვანი სამხერო მომარაგების ბაზა, რომელიც შედარებით დაცული იყო [[სარკინოზები|სარკინოზთა]] თავდასხმებისგან. ერთი წლის შემდეგ რიჩარდმა კუნძული [[ტამპლიერები|ტამპლიერ რაინდებს]] მიჰყიდა, რომლებმაც, სისხლიანი აჯანყების შემდეგ, ის თავის მხრივ მიჰყიდეს [[გი დე ლუზინიანი|გი დე ლუზინიანს]]. მისი ძმა და მემკვიდრე, [[ამორი II (იერუსალიმი)|ამორი]], [[საღვთო რომის იმპერია|საღვთო რომის იმპერატორმა]] [[ჰაინრიხ VI (სრი)|ჰაინრიხ VI-მ]] კვიპროსის მეფედ აღიარა.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> [[სურათი:Venetian walls and green parks Nicosia Republic of Cyprus Kypros.jpg|მინი|მარჯვნივ|[[ნიქოზიის ვენეციური კედლები|ნიქოზიის ვენეციური კედლები]]]] [[1473]] წელს ლუზინიანთა დინასტიის უკანასკნელი მეფის, [[ჟაკ II (კვიპროსი)|ჟაკ II-ის]] გარდაცვალების შემდეგ, კვიპროსი [[ვენეციის რესპუბლიკა]]მ დაიპყრო, ხოლო გარდაცვლილი მეფის ვენეციელი მეუღლე, დედოფალი [[კატერინა კორნარო]], ფორმალურ მმართველად დარჩა. ვენეციამ კვიპროსის სამეფო ოფიციალურად [[1489]] წელს მიიერთა, კატერინას გადადგომის შემდეგ.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> ვენეციელებმა გაამაგრეს [[ნიქოზია]], ააგეს რა მისი [[ნიქოზიის ვენეციური კედლები|თავდაცვითი კედლები]], და იგი მნიშვნელოვან სავაჭრო ცენტრად აქციეს. ვენეციური მმართველობის განმავლობაში [[ოსმალეთის იმპერია]] ხშირად ახორციელებდა თავდასხმებს კვიპროსზე. [[1538]] წელს ოსმალებმა გაანადგურეს [[ლიმასოლი]], რის შედეგადაც, მოსალოდნელი თავდასხმის შიშით, ვენეციელებმა ასევე გაამაგრეს [[ფამაგუსტა]] და [[კირენია]].<ref name="lcweb2.loc.gov" /> === ოსმალეთის კვიპროსი === {{მთავარი|ოსმალეთის კვიპროსი}} [[1570]] წელს [[ოსმალეთის იმპერია]]მ 60,000-იანი არმია ფართომასშტაბიანი იერიში მიიტანა კვიპროსზე და, მიუხედავად [[ნიქოზია|ნიქოზიისა]] და [[ფამაგუსტა]]ს მოსახლეობის ძლიერი წინააღმდეგობისა, კუნძული ოსმალთა კონტროლის ქვეშ მოაქცია. კვიპროსის დაპყრობისას ოსმალურმა ძალებმა მრავალი ბერძენი და სომეხი ქრისტიანი მცხოვრები მოკლეს.<ref>{{cite web |url=http://countrystudies.us/cyprus/7.htm |editor=Eric Solsten |title=Cyprus: A Country Study |location=Washington |publisher=GPO for the Library of Congress |date=1991 |website=Countrystudies.us |access-date=16 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117041546/http://countrystudies.us/cyprus/7.htm |archive-date=17 January 2013 |url-status=live}}</ref> ლათინური ელიტა განადგურდა და ანტიკური ხანის შემდეგ პირველად განხორციელდა მნიშვნელოვანი დემოგრაფიული ცვლილება მუსლიმური თემის ჩამოყალიბებით.<ref>{{cite book |last=Mallinson |first=William |title=Cyprus: A Modern History |publisher=I.&nbsp;B. Tauris |date=30 June 2005 |url=https://books.google.com/books?id=HEjkuhF2GsMC&pg=PA81 |isbn=978-1-85043-580-8 |page=1 |access-date=23 September 2020 |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517121124/https://books.google.com/books?id=HEjkuhF2GsMC&pg=PA81 |url-status=live }}</ref> დაპყრობაში მონაწილე ჯარისკაცები კუნძულზე დასახლდნენ, ხოლო [[ანატოლია|ანატოლიიდან]] ჩამოასახლეს თურქი გლეხები და ხელოსნები.<ref>{{citation |last=Orhonlu |first=Cengiz |year=2010 |chapter=The Ottoman Turks Settle in Cyprus |title=The First International Congress of Cypriot Studies: Presentations of the Turkish Delegation |editor1-last=Inalcık |editor1-first=Halil |page=99 |publisher=Institute for the Study of Turkish Culture}}</ref> ეს ახალი საზოგადოება ასევე მოიცავდა ანატოლიიდან გამოძევებულ ტომებს, სხვადასხვა „არასასურველ“ პირსა თუ მუსლიმურ სექტათა წარმომადგენლებს, აგრეთვე კუნძულზე ახლად გამოსულიმანებულ მოსახლეობას.<ref>{{citation |last=Jennings |first=Ronald |year=1993 |title=Christians and Muslims in Ottoman Cyprus and the Mediterranean World, 1571–1640 |page=232 |publisher=New York University Press |isbn=978-0-8147-4181-8}}</ref> [[სურათი:Buyuk Han, Nicosia - panoramio.jpg|მინი|მარცხნივ|[[ბუიუქ ჰანი]], ქარვასლა ნიქოზიაში, ოსმალური არქიტექტურის ნიმუში]] ოსმალებმა გააუქმეს მანამდე არსებული [[ფეოდალიზმი|ფეოდალური სისტემა]] და კვიპროსში დანერგეს მილეთის სისტემა, რომლის მიხედვითაც არამუსლიმი მოსახლეობა საკუთარ რელიგიურ წინამძღოლებს ექვემდებარებოდა. ლათინური მმართველობის პერიოდისგან განსხვავებით, [[კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესია|კვიპროსის ეკლესიის]] მეთაური იყო ბერძენ კვიპროსელთა მოსახლეობის წინამძღოლი და იყო შუამავალი ქრისტიან ბერძენ კვიპროსელებსა და ოსმალურ ხელისუფლებას შორის. ამ სტატუსის დახმარებით, კვიპროსის მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ კუნძულზე კათოლიკური ეკლესიის ექსპანსიის მცდელობები აღკვეთა.<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/Embassies/Embassy_Madrid.nsf/all/6A33D29D666143A6C1257A36002ECA14/$file/ChipreUnaVisionHistorica.pdf?openelement |title=Cyprus a Historical Overview (Chipre Una Visión Historica) |work=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Cyprus website |first=William |last=Mallinson |format=PDF |language=es |access-date=22 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017133438/http://www.mfa.gov.cy/mfa/Embassies/Embassy_Madrid.nsf/all/6A33D29D666143A6C1257A36002ECA14/$file/ChipreUnaVisionHistorica.pdf?openelement |archive-date=17 October 2013 |url-status=live}}</ref> კვიპროსზე ოსმალური მმართველობა ზოგჯერ მშვიდი, ზოგჯერ კი მჩაგვრელი იყო; ეს დამოკიდებული იყო სულთნებისა და ადგილობრივი მოხელეების ხასიათსა და პოლიტიკაზე.<ref name="Ottoman">[http://countrystudies.us/cyprus/7.htm Cyprus – Ottoman Rule] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130117041546/http://countrystudies.us/cyprus/7.htm |date=17 January 2013}}, ''U.S. Library of Congress''</ref> ოსმალური მმართველობის პერიოდში, მუსლიმებსა და ქრისტიანებს შორის შეფარდება მუდმივად იცვლებოდა. 1777–1778 წლებში 47,000 მუსლიმი კუნძულის 37,000 ქრისტიანს აღემატებოდა.<ref>{{citation |last=Hatay |first=Mete |year=2007 |title=Is the Turkish Cypriot population shrinking?|url=http://www.prio.org/Global/upload/Cyprus/Publications/Is%20the%20Turkish%20Cypriot%20Population%20Shrinking.pdf |page=19 |publisher=International Peace Research Institute |isbn=978-82-7288-244-9 |access-date=February 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150702022552/https://www.prio.org/Global/upload/Cyprus/Publications/Is%20the%20Turkish%20Cypriot%20Population%20Shrinking.pdf |archive-date=2 July 2015 |url-status=dead}}</ref> 1872 წლისთვის კუნძულის მოსახლეობა 144,000-მდე გაიზარდა, რომელთაგან 44,000 მუსლიმი და 100,000 ქრისტიანი იყო.<ref>''Osmanli Nufusu 1830–1914'' by Kemal Karpat, {{ISBN|975-333-169-X}} and ''Die Völker des Osmanischen'' by Ritter zur Helle von Samo.</ref> მუსლიმი მოსახლეობის ეს რიცხვი ასევე მოიცავს იმ ქრისტიანებს, რომლებმაც ფორმალურად მიიღეს ისლამი, თუმცა შინაგანად დარჩნენ ქრისტიანებად.<ref name="Jennings 1992">{{cite book |author=Ronald Jennings |title=Christians and Muslims in Ottoman Cyprus and the Mediterranean World, 1571–1640 |url=https://books.google.com/books?id=dslYF9LopnMC&pg=PT596 |date=1 August 1992 |publisher=NYU Press |isbn=978-0-8147-4318-8 |pages=596– |access-date=20 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412181717/https://books.google.com/books?id=dslYF9LopnMC&pg=PT596 |archive-date=12 April 2016 |url-status=live}}</ref> [[სურათი:Ammoxostos.jpg|მინი|მარჯვნივ|[[1703]] წლის გრავიურა, რომელზეც ასახულია ქალაქი [[ფამაგუსტა]]]] [[1821]] წელს, [[საბერძნეთის რევოლუცია|საბერძნეთის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის]] დაწყების შემდეგ, მრავალმა ბერძენმა კვიპროსელმა თანამემაულეების დასახმარებლად [[საბერძნეთი|საბერძნეთს]] მიაშურა. ამის საპასუხოდ, კვიპროსის ოსმალმა მმართველმა დააპატიმრა და სიკვდილით დასაჯა 486 გამოჩენილი ბერძენი კვიპროსელი, მათ შორის კვიპროსის არქიეპისკოპოსი კიპრიანოსი და ოთხი სხვა ეპისკოპოსი.<ref>{{cite book |last1=Mirbagheri |first1=Farid |title=Historical dictionary of Cyprus |date=2010 |publisher=Scarecrow Press |location=Lanham, Md. [u.a.] |isbn=978-0-8108-6298-2 |pages=xxvii, 124 |edition=[Online-Ausg.]. |url=https://books.google.com/books?id=f82Jn_H4VukC}}</ref> [[1828]] წელს საბერძნეთის პირველი პრეზიდენტი [[იოანის კაპოდისტრიასი]] კვიპროსის საბერძნეთთან შეერთების მოთხოვნით გამოვიდა; კუნძულზე მოხდა მრავალი მცირე არეულობა.<ref>{{cite book |author1=William Mallinson |author2=Bill Mallinson |title=Cyprus: a modern history |url=https://archive.org/details/cyprusmodernhist00mall |url-access=limited |publisher=I.B.Tauris |year= 2005 |page=[https://archive.org/details/cyprusmodernhist00mall/page/n30 10]|isbn=978-1-85043-580-8}}</ref> აჯანყებები მოაწყეს ოსმალური მმართველობით უკმაყოფილო როგორც ბერძენმა, ასევე — თურქმა კვიპროსელებმა, თუმცა ყველა მათგანი წარუმატებული იყო. ოსმალთა მრავალსაუკუნოვანი უღელი, მოსახლეობის უმეტესობის სიღარიბე და გადასახადების მუდმივი კრეფა კიდევ უფრო აღვივებდა ბერძნული ნაციონალიზმს და XX საუკუნისათვის, კვიპროსის საბერძნეთის სამეფოსთან [[ენოსის გაერთიანება (კვიპროსი)|შეერთების იდეა]] მტკიცედ იყო ჩამოყალიბებული.<ref name="Ottoman" /> ოსმალური მმართველობის დროს კვიპროსზე წერა-კითხვის ცოდნის დონე დაბალი იყო. ეს მაჩვენებელი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ოსმალური მმართველობის დასრულების შემდეგაც გაგრძელდაა, ხოლო XX საუკუნეში სწრაფად გაუმჯობესდა.<ref>{{cite book |author=Baten, Jörg |title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present. |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |page=51 |isbn=978-1-107-50718-0}}</ref> === ბრიტანული კვიპროსი === [[სურათი:Hosting the British flag at Nicosia.jpg|მინი|მარჯვნივ|ნიქოზიაში ბრიტანული დროშა აღმართვა 1878 წლის 12 ივლისს]] [[რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1877-1878)|რუსეთ-ოსმალეთის ომისა (1877-1878)]] და [[ბერლინის კონგრესი]]ს შედეგად კვიპროსი ფაქტობრივად გადაეცა [[ბრიტანეთის იმპერია]]ს იმ პირობით, რომ იგი [[ოსმალეთის იმპერია]]ს შესაძლო რუსული აგრეესიისგან დაიცავდა.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> კვიპროსი იურიდიულად ოსმალეთის ტერიტორიად დარჩა [[1914]] წლის 5 ნოემბრამდე.<ref name="Lausanne">{{cite web |url=http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Lausanne |title=Treaty of Lausanne |archive-url=https://web.archive.org/web/20130112221242/http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Lausanne |archive-date=12 January 2013 |url-status=live}}</ref> ბრიტანეთი კუნძულს თავისი კოლონიური მარშრუტების დასაცავად იყენებდა. მიიჩნეოდა [[სუეცის არხი]]სკენ მიმავალ მნიშვნელოვან სტრატეგიულ საზღვაო წერტილად, რომელზეც თავის მხრივ, [[ინდოეთი]]სკენ მისასვლელი მთავარი გზა გადიოდა. მას შემდეგ რაც ოსმალეთის იმპერია [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველი მსოფლიო ომში]] ბრიტანეთის მტრების მხარეზე ჩაერთო, 1914 წლის 5 ნოემბერს ბრიტანეთმა კვიპროსი ოფიციალურად მიიერთა [[ეგვიპტე]]სა და [[სუდანი|სუდანთან]] ერთად.<ref name="Lausanne"/><ref name="lcweb2.loc.gov"/> [[1915]] წლის ოქტომბერში ბრიტანეთმა კვიპროსი [[საბერძნეი|საბერძნეთს]] შესთავაზა იმ პირობით, რომ ის [[1913]] წელს დადებული ბერძნულ-სერბული პაქტით ნაკისრ ვალდებულებებს შეასრულებდა, სერბეთს ჯარებს მიაშველებდა და ამით, ომში ბრიტანეთის მხარეზე ჩაერთვებოდა.<ref name=Stavridis>Stavridis, Stavros Terry (31 July 1993), ''Greek-Cypriot Enosis of October 1915: "A Lost Opportunity?"''. La Trobe University. p. 289. Retrieved 5 August 2024.</ref> შეიქმნა „[[ენოსის გაერთიანება (კვიპროსი)|ენოსის]]“ იდეის განხორციელების საშუალება, თუმცა საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრის [[ალექსანდროს ზაიმისი]]ს ადმინისტრაციამ ბრიტანეთის შემოთავაზება უარყო.<ref name=Stavridis/><ref name=Stavridis/> [[1923]] წელს [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის საზავო ხელშეკრულების]] თანახმად, ახლადშექმნილმა [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკამ]] კვიპროსის დათმობა აღიარა<ref>{{cite journal |last=Xypolia |first=Ilia |title='Cypriot Muslims among Ottomans, Turks and British |journal=Bogazici Journal |year=2011 |volume=25 |issue=2 |pages=109–120 |doi=10.21773/boun.25.2.6 |doi-access=free| issn = 1300-9583}}</ref> და [[1925]] წელს იგი ბრიტანეთის კოლონიად გამოცხადდა.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს მრავალი ბერძენი და თურქი კვიპროსელი ბრიტანულ პოლკში მსახურობდა. ბერძენ კვიპროსელ მოსახლეობაში თანდათანობით ჩნდებოდა იმედი, რომ ბრიტანული ადმინისტრაცია კუნძულს [[საბერძნეთი|საბერძნეთთან]] „ენოსისკენ“ (შეერთება) გაუძღვებოდა. „ენოსის“ იდეა თავის მხრივ, კიდევ უფრო ფართო ირედენტისტული „[[დიდი იდეა (საბერძნეთი)|დიდი იდეის]]“ ნაწილი იყო, — ბერძნული სახელმწიფოს დიდი პოლიტიკური ამბიცია, რომელიც გულისხმობდა ყოფილი ოსმალეთის იმპერიის ბერძნებით დასახლებული ტერიტორიების შემოერთებას, მათ შორის კვიპროსისა და მცირე აზიის ტერიტორიებისა და დედაქალაქის [[კონსტანტინოპოლი|კონსტანტინოპოლში]] გადატანას. [[კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესია]], რომლის წარმომადგენლებს საბერძნეთში ჰქონდათ განათლება მიღებული, მხარს უჭერდა ამ იდეის განხორციელებას. ეს რელიგიური მოხელეები და ბერძენი სამხედრო ოფიცერები მოგვიანებით გასამხედროებულ ორგანიზაცია „[[კვიპროსის გათავისუფლების ეროვნული ორგანიზაცია|EOKA-ს]]“ (კვიპროსის გათავისუფლების ეროვნული ორგანიზაცია) დააფუძნებენ.<ref>{{cite book |last1=Ker-Lindsay |first1=James |title=The Cyprus Problem: What Everyone Needs to Know |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-975716-9 |pages=14–5 |url=https://books.google.com/books?id=xTL382g5sWwC |quote=They hoped that the transfer of administration would pave the way for the island to be united with Greece—an aspiration known as 'enosis'. At the time, these calls for enosis were not just limited to Cyprus. Instead, Cyprus was part of a wider political movement&nbsp;... This overarching political ambition was known as the Megali Idea (Great Idea).}}</ref><ref>{{cite book |last1=Lange |first1=Matthew |title=Educations in Ethnic Violence: Identity, Educational Bubbles, and Resource Mobilization |date=2011 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-50544-4 |page=88 |url=https://books.google.com/books?id=Ac2NRpHoY3EC}}</ref> ბერძენი კვიპროსელები კუნძულს ისტორიულ ბერძნულ მიწად განიხილავდნენ და საბერძნეთთან შეერთებას ბუნებრივ უფლებად მიიჩნევდნენ.<ref name="Diez 2002" /> 1950-იან წლებში „ენოსი“ ბერძნული სახელმწიფოს პოლიტიკის ნაწილი გახდა.<ref>{{cite book |last1=Huth |first1=Paul |title=Standing Your Ground: Territorial Disputes and International Conflict |date=2009 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-0-472-02204-5 |page=206 |url=https://books.google.com/books?id=NIAc-R5fgQoC |quote=From early 1950s onward Greece has favored union with Cyprus through a policy of enosis}}</ref> [[სურათი:Cypriot demonstration 1930.jpg|მინი|მარცხნივ|ბერძნების დემონსტრაცია „ენოსის“ მოთხოვნით, 1930 წელი]] თავდაპირველად, თურქ კვიპროსელთა ნაწილი ბრიტანული მმართველობის გაგრძელებას ემხრობოდა.<ref>{{cite book |last1=Papadakis |first1=Yiannis |last2=Peristianis |first2=Nicos |last3=Welz |first3=Gisela |title=Divided Cyprus: Modernity, History, and an Island in Conflict |date=18 July 2006 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-11191-3 |page=2 |url=https://books.google.com/books?id=wzPG7b_m4swC&pg=PA2}}</ref> ისინი აღელვებით შეხვდნენ ბერძენ კვიპროსელთა მოწოდებებს „ენოსის“ შესახებ. მათ ახსოვდათ [[კრეტა|კრეტის]] საბერძნეთთან შეერთება, რამაც კრეტელი თურქების გადინება გამოიწვია, ამიტომ, “EOKA“-ს მოთხოვნების საპასუხოდ, კუნძულის გაყოფის პოზიციას მიემხრნენ.<ref>{{cite book |last1=Isachenko |first1=Daria |title=The Making of Informal States: Statebuilding in Northern Cyprus and Transdniestria |date=2012 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-39207-6 |page=37 |url=https://books.google.com/books?id=FQeVnXmjBzYC&pg=PA37}}</ref><ref>{{cite book |last1=Pericleous |first1=Chrysostomos |title=Cyprus Referendum: A Divided Island and the Challenge of the Annan Plan |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-0-85771-193-9 |pages=135–6 |url=https://books.google.com/books?id=PHQAAwAAQBAJ&pg=PA135}}</ref><ref>{{cite book |last1=Mirbagheri |first1=Farid |title=Historical Dictionary of Cyprus |date=2009 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6298-2 |page=xiv|quote=Greek Cypriots engaged in a military campaign for enosis, union with Greece. Turkish Cypriots, in response, expressed their desire for taksim, partition of the island.}}</ref> თურქ კვიპროსელებს თავი კუნძულის განცალკევებულ ეთნიკურ ჯგუფად მიაჩნდათ და თვლიდნენ, რომ [[ერთა თვითგამორკვევა|თვითგამორკვევის]] უფლება ჰქონდათ.<ref name="Diez 2002">{{cite book |last1=Diez |first1=Thomas |title=The European Union and the Cyprus Conflict: Modern Conflict, Postmodern Union |date=2002 |publisher=Manchester University Press |isbn=978-0-7190-6079-3 |page=83 |url=https://books.google.com/books?id=A4QTUWBEC2kC&pg=PA83}}</ref> ამასთან, 1950-იან წლებში თურქი პოლიტიკოსი და პრემიერ-მინისტრი [[ადნან მენდერესი|ადნან მენდერესმა]] კვიპროსს „ანატოლიის გაგრძელებად“ მიიჩნევდა, უარყოფდა მისი ეთნიკური ნიშნით გაყოფას და კუნძულის მთლიანად [[თურქეთი|თურქეთთან]] მიერთებას უჭერდა მხარს. მათი ნაციონალისტური ლოზუნგები ეფუძნებოდა იდეას, რომ „კვიპროსი თურქეთია“, ხოლო მმართველი პარტია აცხადებდა, რომ კუნძული თურქეთის ნაწილი იყო და მას მისი უსაფრთხოებისთვის სასიცოცხლო მნიშვნელობა ჰქონდა. მას შემდეგ, რაც მათ გააცნობიერეს, რომ თურქი კვიპროსელები კუნძულის მოსახლეობის მხოლოდ 20%-ს შეადგენდნენ და ამდენად, ანექსია რეალისტური არ იყო, ეროვნული პოლიტიკა გაყოფისკენ შეიცვალა. ლოზუნგი „გაყოფა ან სიკვდილი“ თურქ კვიპროსელთა პროტესტებში ხშირად გამოიყენებოდა 1950-იანი წლების ბოლოში და 1960-იანი წლების განმავლობაში. მიუხედავად იმისა, რომ [[ციურიხი]]სა და [[ლონდონი]]ს კონფერენციების შემდეგ თურქეთი თითქოსდა აღიარებდა კვიპროსის სახელმწიფოს არსებობას და კუნძულის გაყოფის პოლიტიკას ფორმალურად ჩამოშორდა, თურქ და თურქ კვიპროსელ ლიდერთა მიზნად მაინც რჩებოდა კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში დამოუკიდებელი თურქული სახელმწიფოს შექმნა.<ref>{{cite book |author=Behlul (Behlul) Ozkan (Ozkan) |title=From the Abode of Islam to the Turkish Vatan: The Making of a National Homeland in Turkey |url=https://books.google.com/books?id=kCArlsRcHUMC&pg=PA199 |date=26 June 2012 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-18351-1 |page=199 |quote=In line with the nationalist rhetoric that "Cyprus is Turkish", Menderes predicated his declaration upon the geographic proximity between Cyprus and Anatolia, thereby defining "Cyprus as an extension of Anatolia". It was striking that Menderes rejected partitioning the island into two ethnic states, a position that would define Turkey's foreign policy regarding Cyprus after 1957|access-date=20 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915212612/https://books.google.com/books?id=kCArlsRcHUMC&pg=PA199 |archive-date=15 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref name="Bellingeri 2005">{{cite book |author1=G. Bellingeri |author2=T. Kappler |title=Cipro oggi |url=https://books.google.com/books?id=pUcSji-f1zYC&pg=PA27 |year=2005 |publisher=Casa editrice il Ponte |isbn=978-88-89465-07-3 |pages=27–29 |quote=The educational and political mobilisation between 1948–1958, aiming at raising Turkish national consciousness, resulted in the involving Turkey as motherland in the Cyprus Question. From then on, Turkey, would work hand in hand with the Turkish Cypriot leadership and the British government to oppose the Greek Cypriot demand for Enosis and realise the partition of Cyprus, which meanwhile became the national policy. |access-date=20 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911010743/https://books.google.com/books?id=pUcSji-f1zYC&pg=PA27 |archive-date=11 September 2015 |url-status=live}}</ref> [[1950]] წლის იანვარში კვიპროსის ეკლესიამ სასულიერო პირების ზედამხედველობით და თურქ კვიპროსელთა მონაწილეობის გარეშე რეფერენდუმი მოაწყო,<ref>{{cite book |last1=Grob-Fitzgibbon |first1=Benjamin |title=Imperial Endgame: Britain's Dirty Wars and the End of Empire |date=2011 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-30038-5 |page=285}}</ref> რომელშიც მონაწილე ბერძენ კვიპროსელთა 96%-მა „ენოსის“ სასარგებლოდ მისცა ხმა.<ref>{{cite book|author=Dale C. Tatum |title=Who Influenced Whom?: Lessons from the Cold War |url=https://books.google.com/books?id=70NxlYekQIgC&pg=PA43 |access-date=21 August 2013 |date=1 January 2002 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-2444-2 |page=43 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012220734/http://books.google.com/books?id=70NxlYekQIgC&pg=PA43 |archive-date=12 October 2013 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |author=Kourvetaris, George A. |title=Studies on modern Greek society and politics |publisher=East European Monographs |year=1999 |url=https://books.google.com/books?id=bE5oAAAAMAAJ&q=90%25 |page=347 |isbn=978-0-88033-432-7 |access-date=10 November 2020 |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517125913/https://books.google.com/books?id=bE5oAAAAMAAJ&q=90%25 |url-status=live }}</ref> იმ დროისთვის ბერძნები კუნძულის მთლიანი მოსახლეობის 80.2%-ს შეადგენდნენ ([[1946]] წლის აღწერით). ბრიტანეთის ადმინისტრაციამ წინადადება წამოაყენა შეზღუდულ ავტონომიაზე კონსტიტუციის ფარგლებში, თუმცა ის უარყოფილ იქნა. [[1955]] წელს დაარსდა „[[კვიპროსის გათავისუფლების ეროვნული ორგანიზაცია]]“ (EOKA), რომელიც შეიარაღებული ბრძოლის გზით [[საბერძნეთი|საბერძნეთთან]] შეერთებას ისახავდა მიზნად. ამავე დროს თურქი კვიპროსელების მიერ შეიქმნა [[თურქული წინააღმდეგობის ორგანიზაცია]] (TMT), რომელიც „[[თაქსიმი (პოლიტიკა)|თაქსიმს]]“, ანუ კუნძულის გაყოფას მოითხოვდა.<ref>{{cite web |url=http://www.cyprus-conflict.net/www.cyprus-conflict.net/mavratsas.html |title=Politics, Social Memory, and Identity in Greek Cyprus since 1974 |author=Caesar V. Mavratsas |publisher=cyprus-conflict.net |access-date=13 October 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605233259/http://www.cyprus-conflict.net/www.cyprus-conflict.net/mavratsas.html |archive-date=5 June 2008}}</ref> ბრიტანელმა მოხელეებმა ამ ორგანიზაციის შექმნას ხელი არ შეუშალეს, რადგან შიშობდნენ, რომ ეს ბრიტანეთ-თურქეთის ურთიერთობებს დააზიანებდა.<ref name="Bellingeri 2005" /> === დამოუკიდებლობა და უახლესი ისტორია === [[1960|1960 წლის]] [[16 აგვისტო]]ს, EOKA-ს შეიარაღებული კამპანიის და ციურიხისა და ლონდონის ხელშეკრულების თანახმად, კვიპროსი დამოუკიდებელ რესპუბლიკად გამოცხადდა ([[1963]] წლიდან ეს დღესასწაული აღინიშნება 1 ოქტომბერს).<ref name="independence">[http://www.parliament.cy/parliamenteng/index.htm Cyprus date of independence] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613002758/http://www.parliament.cy/parliamenteng/index.htm|date=13 June 2006}}</ref> იმ დროისთვის კუნძულის მთლიანი მოსახლეობა 573,566 ადამიანი იყო, საიდანაც 442,138 (77.1%) ბერძენი, 104,320 (18.2%) თურქი და 27,108 (4.7%) სხვა ეთნიკური ჯგუფების წარმომადგენლები იყვნენ.<ref name="Solsten2">[http://countrystudies.us/cyprus/21.htm Eric Solsten, ed. ''Cyprus: A Country Study''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110511100228/http://countrystudies.us/cyprus/21.htm |date=11 May 2011}}, Library of Congress, Washington, DC, 1991.</ref> ბრიტანეთი დარჩა [[აკროტირი და დეკელია|აკროტირიისა და დეკელიის]] ორი სუვერენული ბაზის მფლობელი, ხოლო სამთავრობო და საჯარო თანამდებობები ეთნიკური კვოტების მიხედვით განაწილდა, რაც თურქულ უმცირესობას პარლამენტსა და მთავრობაში ადგილების 30%-ს და მუდმივი [[ვეტო]]ს უფლებას ანიჭებდა, ასევე სამი სახელმწიფოსგან ([[საბერძნეთი]], [[თურქეთი]], [[ბრიტანეთი]]) იღებდა გარანტიებს. იმავე წლის სექტემბერში კვიპროსი [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] წევრი გახდა. თუმცა, კონსტიტუციით განსაზღვრულმა ძალაუფლების განაწილებამ მალე იურიდიული შეუთანხმებლობა და ორივე მხარის უკმაყოფილება გამოიწვია. ნაციონალისტურმა ორგანიზაციებმა, შესაბამისად, საბერძნეთისა და თურქეთის სამხედრო დახმარებით, კვლავ დაიწყეს მზადება. ბერძენ კვიპროსელთა ლიდერებს მიაჩნდათ, რომ 1960 წლის კონსტიტუცია თურქ კვიპროსელებს ზედმეტად ფართო უფლებებს ანიჭებდა. მათ შეიმუშავეს გეგმა, რომლის მიზანი იყო კონსტიტუციის ბერძენ კვიპროსელთა სასარგებლოდ გადაწერა, საერთაშორისო საზოგადოების დარწმუნება ცვლილებების სისწორეში, და თურქი კვიპროსელების ძალადობრივი დაქვემდებარება, თუ ისინი გეგმას არ მიიღებდნენ.<ref name="Solsten1">[http://countrystudies.us/cyprus/12.htm Eric Solsten, ed. ''Cyprus: A Country Study''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111012050603/http://countrystudies.us/cyprus/12.htm |date=12 October 2011}}, Library of Congress, Washington, DC, 1991.</ref> ურთიერთობები კიდევ უფრო გაუარესდა, როდესაც კვიპროსის პრეზიდენტი, მთავარეპისკოპოსი [[მაკარიოს III]], კონსტიტუციის ცვლილებების მოთხოვნით გამოვიდა. მოთხოვნა უარყვეს თურქეთმა და თურქმა კვიპროსელებმა.<ref name="Solsten1" /> ეთნიკური კონფლიქტი [[1963]] წლის 21 დეკემბერს გაღვივდა, როდესაც ბერძენ კვიპროსელთა პოლიციის მოქმედების შედეგად ორი თურქი კვიპროსელი დაიღუპა. [[სისხლიანი შობა (1963)|განვითარებული კონფლიქტის]] შედეგად, 364 თურქი კვიპროსელი და 174 ბერძენი კვიპროსელი დაიღუპა,<ref>Oberling, Pierre. ''The road to Bellapais'' (1982), Social Science Monographs, [https://books.google.com/books?id=XIK6AAAAIAAJ&q=According+to+official+records%2C+364+Turkish+Cypriots+and+174+Greek+Cypriots+were+killed+during+the+1963-1964+crisis. p.&nbsp;120] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230428082807/https://books.google.com/books?id=XIK6AAAAIAAJ&q=According+to+official+records,+364+Turkish+Cypriots+and+174+Greek+Cypriots+were+killed+during+the+1963-1964+crisis. |date=28 April 2023 }}</ref> 109 თურქული ან შერეული სოფელი გაანადგურდა, მოხდა 25,000–30,000 თურქის იძულების წესით გადაადგილება. კრიზისის შედეგად, თურქებმა [[თურქი კვიპროსელების ანკლავი|ანკლავებში]] დაიწყეს ცხოვრება, მათმა წარმომადგენლობამ კი სამთავრობო პოზიციები დატოვა. რესპუბლიკის სტრუქტურა პრეზიდენტ მაკარიოსის მიერ, ერთპიროვნულად შეცვალა, ნიქოზია კი მწვანე ხაზით გაიყო, სადაც [[გაეროს სამშვიდობო ძალები]] განლაგდნენ. [[1974]] წელს კუნძულის ჩრდილოეთში [[თურქეთი|თურქეთმა]] გადმოსხა თავისი შეიარაღებული ძალები და მოახდინა მისი [[ოკუპაცია]], სადაც მოგვიანებით ([[1976]]) გამოცხადებულ იქნა „[[ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკა]]“. ეს იყო რეაქცია იმ ძალების წინააღმდეგ, რომლებიც ცდილობდნენ კვიპროსის მიერთებას [[საბერძნეთი|საბერძნეთისათვის]]. [[გაერო|გაეროს]] ეგიდით [[1988]] წელს დაიწყო მოლაპარაკებების პროცესი ქვეყნის მომავალი გაერთიანებისათვის, რომელიც დღემდე უშედეგოდ გრძელდება. კვიპროსის [[ევროკავშირი|ევროკავშირში]] გაწევრიანებამ ახალი იმპულსი მისცა პრობლემის მოწესრიგებას. == სახელმწიფო == * '''სახელმწიფო სისტემა''' — [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] (ბერძნული და თურქული ზონები). * '''სახელმწიფოს მეთაური''' — [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] ბერძნულ ზონაში და პრეზიდენტი რ. დენქთაში თურქულ ზონაში. * '''საკანონმდებლო ორგანო''' — ერთპალატიანი [[პარლამენტი]] (80 წევრი) — ბერძნულ ზონაში; ერთპალატიანი პარლამენტი (50 წევრი) — თურქულ ზონაში. == ადმინისტრაციული დაყოფა == {{მთავარი|კვიპროსის ადმინისტრაციული დაყოფა}} კვიპროსის რესპუბლიკა იყოფა 6 რაიონად ({{lang-el|επαρχίες}}, ''ეპარქია''). * [[ნიქოზიის რაიონი|ნიქოზია]] (Λευκωσία ''ლევქოზია'', თურქ. ''ლევკოშა'') — იყოფა ბერძნულ და თურქულ სექტორებად; * [[კირენიის რაიონი|კირენია]] (Κερύvεια, თურქ. ''გირნე'') — მთლიანად თურქულ სექტორშია; * [[ლარნაკის რაიონი|ლარნაკა]] (Λάρνακα, თურქ. ''იშქელე'') — ბერძნული სექტორი, მცირე ნაწილი თურქულ სექტორში; * [[ლიმასოლის რაიონი|ლიმასოლი]] (Λεμεσός ''ლემესოსი'') — ბერძნული სექტორი; * [[პაფოსის რაიონი|პაფოსი]] (Πάφος, თურქ. ''ბაფი'') — ბერძნული სექტორი; * [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტა]] (Αμμόχωστος ''ამოხოსტოსი'', თურქ. ''გაზიმაგუშა (მაგუშა)'' — უდიდესი ნაწილი მდებარეობს თურქულ სექტორში, სამხრეთი ნაწილი ბერძნულ სექტორში. == დემოგრაფია == [[ფაილი:Ethnographic distribution in Cyprus 1960.jpg|მინი|მარცხნივ|1960 წლის ეთნოგრაფიული რუკა.]] 2001 წლის CIA World Factbook-ის მონაცემებით, კუნძულის მოსახლეობის 77% შეადგენდა [[ბერძნები|ბერძენს]], ხოლო 18% [[თურქები|თურქს]].<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html#cy|title=The World Factbook – Ethnic Groups|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=22 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106010801/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html#cy|archivedate=6 იანვარი 2019}}</ref> 2011 წლის აღწერის მიხედვით კუნძულზე ასევე 10,520 [[რუსი]] ცხოვრობდა.<ref>{{cite book |last1=Boyle|first1=Kevin|last2=Sheen|first2=Juliet|year=1997|title=Freedom of Religion and Belief: A World Report|url=https://archive.org/details/freedomofreligio00kevi|place=|publisher=Routledge|page=[https://archive.org/details/freedomofreligio00kevi/page/288 288]|isbn=0-415-15978-4}}</ref><ref>{{cite book |last=Salih|first=Halil Ibrahim|year=2004|title=Cyprus: Ethnic Political Counterpoints|url=https://archive.org/details/cyprusethnicpoli0000sali|place=|publisher=University Press of America|page=[https://archive.org/details/cyprusethnicpoli0000sali/page/121 121]|isbn=0-415-15978-4}}</ref><ref>{{cite book |last=Karoulla-Vrikki|first=Dimitra|year=2009|chapter=Greek in Cyprus: Identity Oscillations and Language Planning |title=Standard languages and language standards: Greek, past and present|editor1-last=Georgakopoulou|editor1-first=Alexandra|editor2-last=Silk|editor2-first=M.S. (eds)|place=|publisher=Ashgate Publishing|page=188|isbn=0-7546-6437-6}}</ref><ref>{{cite book |last=Hadjipavlou|first=Maria|year=2002|chapter=Cyprus: A Partnership Between Conflict Resolution and Peace Education |title=Peace Education: The Concept, Principles, and Practices Around the World|url=https://archive.org/details/peaceeducationco0000unse|editor1-last=Salomon|editor1-first=Gavriel|editor2-last=Nevo|editor2-first= Baruch (eds)|place=|publisher=Routledge|page=[https://archive.org/details/peaceeducationco0000unse/page/195 195]|isbn=0-8058-4193-8}}</ref> დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ მთლიან კუნძულზე პირველი აღწერა ჩტარდა 1960 წელს, რომლის მიხედვითაც მთლიანი მოსახლეობა შეადგენდა 573 566 ადამიანს, საიდანაც 442 138 (77,1 %) იყო ბერძენი, 104 320 (18,2 %) თურქი, და 27 108 (4,7 %) სხვა ეროვნების.<ref name="Shrinking">Hatay, Mete "Is the Turkish Cypriot Population Shrinking?", International Peace Research Institute, 2007. Pages 22–23.</ref> [[საერთაშორისო კრიზისული ჯგუფი]]ს მონაცემებით [[2010]] წელს კუნძულის მოსახლეობა შეადგენდა 1,1 მილიონს,<ref>{{cite web|author=International Crisis Group|year=2010|title=CYPRUS: BRIDGING THE PROPERTY DIVIDE|url=http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/europe/turkey-cyprus/cyprus/210%20Cyprus%20-%20Bridging%20the%20Property%20Divide.ashx|publisher=International Crisis Group|page=1|accessdate=2014-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111103083632/http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/europe/turkey-cyprus/cyprus/210%20Cyprus%20-%20Bridging%20the%20Property%20Divide.ashx|archivedate=2011-11-03}}</ref> რომელთაგანაც ჩრდილოეთ ნაწილში მცხოვრები დაახლოებით 300 000 ადამიანი დაბადებულია თურქეთში.<ref>{{cite web|author=International Crisis Group|year=2010|title=CYPRUS: BRIDGING THE PROPERTY DIVIDE|url=http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/europe/turkey-cyprus/cyprus/210%20Cyprus%20-%20Bridging%20the%20Property%20Divide.ashx|publisher=International Crisis Group|page=2|accessdate=2014-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111103083632/http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/europe/turkey-cyprus/cyprus/210%20Cyprus%20-%20Bridging%20the%20Property%20Divide.ashx|archivedate=2011-11-03}}</ref> === ქალაქები === კუნძულის უდიდესი ქალაქებია: [[ლიმასოლი]] (101 000), [[სტროვოლოსი]] (67 904), [[ნიქოზია]] (55 014), [[ლარნაკა]] (51 468), [[ლაკატამია]] (38 435), [[პაფოსი (კვიპროსი)|პაფოსი]] (32 892). === რელიგია === [[ფაილი:Kloster Kykkos BW 2023-09-20 10-56-59.jpg|მარცხნივ|მინი|[[კიკოსის მონასტერი]]]] კვიპროსზე მაცხოვრებელი თითქმის ყველა ბერძენი [[კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესია|კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის]] წევრია<ref>{{cite web|url=http://www.cyprus.gov.cy/portal/portal.nsf/All/817E9279C04E4480C2257023002B858C?OpenDocument|title=About Cyprus – Towns and Population|work=Government Web Portal – Areas of Interest|publisher=[[კვიპროსის მთავრობა]]|accessdate=9 February 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120225142919/http://www.cyprus.gov.cy/portal/portal.nsf/All/817E9279C04E4480C2257023002B858C?OpenDocument |archivedate=2012-02-25}}</ref><ref name="Congress">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/cytoc.html|title=A Country Study: Cyprus|last=Solsten|first=Eric|date=January 1991|work=Federal Research Division|publisher=[[კონგრესის ბიბლიოთეკა]]|accessdate=9 February 2010}}</ref>, ხოლო თურქების უმეტესობა [[სუნიზმი]]ს წარმომადგენელია. 2005 წლის Eurobarometer-ის მიხედვით,<ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf |title=Social values, Science and Technology |format=PDF |accessdate=25 October 2009}}</ref> კვიპროსი [[ევროკავშირი]]ს ერთ-ერთი ყველაზე რელიგიური სახელმწიფოა. კვიპროსის პირველი [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] [[მაკარიოს III]] იყო [[მთავარეპისკოპოსი]]. კვიპროსის მართლმადიდებლური ეკლესიის დღევანდელი მთავარი არის [[ქრიზოსტომოს II (კვიპროსის მთავარეპისკოპოსი)|ქრიზოსტომოს II]]. [[ხალა სულთან ტეკეს მეჩეთი]], რომელიც მდებარეობს [[ლარნაკას მლაშე ტბა]]სთან არის სუნიტების მესამე ყველაზე წმინდა ადგილი<ref>{{cite web | url = http://notes.utk.edu/bio/unistudy.nsf/0/3ed1a6838771b4f485256fc4005d54a1?OpenDocument | title = Assessing the Isle of Cyprus | accessdate = 12 November 2006 | last = Bowen | first = George E. | date = 3 April 2001 | publisher = Patrick S. O'Brien on the [[ტენესის უნივერსიტეტი]] server | quote = Three historic churches and monasteries are within the city. Just outside the city is the location of the Hala Sultan Tekke Mosque, the third holiest place for Muslims in the world. | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130823100729/http://notes.utk.edu/bio/unistudy.nsf/0/3ed1a6838771b4f485256fc4005d54a1?OpenDocument | archivedate = 23 აგვისტო 2013 }}</ref><ref>{{cite journal | last = Drayton | first = Penny|date=January 1993 | title = Aphrodite's island | journal = Wood & water | volume = 2 | issue = 41}} Cited by: {{cite journal| last = Trubshaw| first = Bob|date=February 1993| title = The Black Stone – the Omphalos of the Goddess| journal = Mercian Mysteries| issue = 14| id = | url = http://www.indigogroup.co.uk/edge/blstone.htm| accessdate =12 November 2006| quote = In Cyprus is another highly venerated Islamic site – the third most important after Mecca and Medina – the Hala Sultan Tekke.}}</ref> და წარმოადგენს [[მლოცვარეობა|მოლოცვის]] საგანს როგორც [[მუსლიმანობა|მუსლიმანების]]<ref>[http://www.undp-act.org/data/Articles/E-NEWSLETTER/IS1_story5.htm "Hala Sultan Tekke: Where East meets West"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117041557/http://www.undp-act.org/data/Articles/E-NEWSLETTER/IS1_story5.htm |date=2013-01-17 }}, [[UNDP]]-ACT in Cyprus newsletter, Spring 2006. Retrieved 28 June 2013.</ref> ასევე [[ქრისტიანობა|ქრისტიანებისთვისაც]].<ref>Papalexandrou, Nassos, "[http://muse.jhu.edu/journals/journal_of_modern_greek_studies/summary/v026/26.2.papalexandrou.html Hala Sultan Tekke, Cyprus: An Elusive Landscape of Sacredness in a Liminal Context]", Journal of Modern Greek Studies, Volume 26, Number 2, October 2008, pp. 251–281</ref> === ენები === [[ფაილი:Cyprus road sign roundabound destinations.svg|მინი|მარცხნივ|საგზაო ნიშნები ბერძნულად და ინგლისურად.]] კვიპროსს აქვს ორი ოფიციალური ენა, [[ბერძნული ენა|ბერძნული]] და [[თურქული ენა|თურქული]].<ref name=languages>{{Cite web |url=http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf |format=PDF |title=The Constitution of the Republic of Cyprus |publisher=President of the Republic of Cyprus |section=Article 3 |page=2 |accessdate=18 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203001544/http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf |archivedate=3 დეკემბერი 2013 }}</ref> [[სომხური ენა|სომხური]] და [[კვიპროსულ-არაბული ენა|კვიპროსულ-არაბული]] არის აღიარებული როგორც უმცირესობის ენები.<ref>{{cite web|url=http://languagecharter.eokik.hu/sites/StatesParties/Cyprus.htm|title=Implementation of the Charter in Cyprus|work=Database for the European Charter for Regional or Minority Languages|publisher=Public Foundation for European Comparative Minority Research|accessdate=20 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111024143749/http://languagecharter.eokik.hu/sites/StatesParties/Cyprus.htm|archivedate=24 ოქტომბერი 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/education/languages/archive/languages/langmin/euromosaic/cy1_en.html |title=EUROPA – Education and Training – Regional and minority languages – Euromosaïc study |work=Europa (web portal) |date=27 October 2006 |accessdate=3 April 2011}}</ref> მიუხედავად ოფიციალური სტატუსის არქონისა სალაპარაკოდ [[ინგლისური ენა|ინგლისური]] ფართოდ გამოიყენება. ინგლისური გამოიყენება გზების აღნიშვნებზა, რეკლამებში და ა.შ.<ref name="Ammon et al. 2006">{{cite book|editor1-last=Ammon|editor1-first=Ulrich|editor2-last=Dittmar|editor2-first=Norbert|editor3-last=Mattheier|editor3-first=Klaus J.|editor4-last=Trudgill|editor4-first=Peter|displayeditors=4|chapter=Greece and Cyprus|pages=1881–1889|title=Sociolinguistics: an international handbook of the science of language and society / Soziolinguistik: ein internationales Handbuch zur Wissenschaft von Sprache und Gesellschaft|year=2006|edition=2nd|series=Handbooks of linguistics and communication science / Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft|volume=3|location=Berlin|publisher=Walter de Gruyter|url=http://books.google.com/books?id=LMZm0w0k1c4C}}</ref> ბრიტანული მმართველობის პერიოდში ინგლისური იყო ერთადერთი ოფიციალური ენა, ასევე [[დე ფაქტო]] [[1986]] წლამდე გამოიყენებოდა სასამართლოში, ხოლო საკანონმდებლო საქმიანობაში [[1996]] წლამდე.<ref name="Euromosaic">{{cite web|title=Cyprus|work=Euromosaic III|url=http://ec.europa.eu/languages/documents/cy_en.pdf|accessdate=3 July 2013}}</ref> ბერძნული მოსახლეობის 80,4%-სთვის ინგლისური წარმოადგენს [[მეორე ენა]]ს.<ref name="eurostat 49/2010">{{cite paper|last1=Mejer|first1=Lene|last2=Boateng|first2=Sadiq Kwesi|last3=Turchetti|first3=Paolo|title=Population and social conditions|series=Statistics in Focus|issue=49/2010|year=2010|publisher=[[eurostat]]|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-SF-10-049/EN/KS-SF-10-049-EN.PDF|accessdate=2014-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141114041043/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-SF-10-049/EN/KS-SF-10-049-EN.PDF|archivedate=2014-11-14}}</ref> ქვეყნის უმცირესობებში ფართოდ გამოიყენება [[რუსული ენა]]. ასევე მოსახლეობის 12 % საუბრობს [[ფრანგული ენა|ფრანგულად]], ხოლო 5 % [[გერმანული ენა|გერმანულად]].<ref name="Europeans and their Languages">[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf Europeans and their Languages], [[Eurobarometer]], European Commission, 2006.</ref> {| class="infobox" style="float:right;" |colspan="2"|'''კვიპროსის არარეზიდენტი უდიდესი ჯგუფები''' |-\ ! ეროვნება|| რაოდენობა (2011) |- |{{flag|საბერძნეთი}} || 29 321 |- |{{flag|გაერთიანებული სამეფო}} || 24 046 |- |{{flag|რუმინეთი}} || 23 706 |- |{{flag|ბულგარეთი}} || 18 536 |- |{{flag|ფილიპინები}} ||9413 |- |{{flag|რუსეთი}} || 8164 |- |{{flag|შრი-ლანკა}} || 7269 |- |{{flag|ვიეტნამი}} || 7028 |- |{{flag|სირია}} || 3054 |- |{{flag|ინდოეთი}} || 2933 |- |} == ეკონომიკა == * '''რესურსები''' — [[სპილენძი]], [[პირიტი]], [[აზბესტი]], [[თაბაშირი]], საშენი [[ხე-ტყე]], [[მარილი]], [[მარმარილო]], [[თიხა]]. * '''ექსპორტი''' — [[ტანსაცმელი]], [[ფეხსაცმელი]], [[ღვინო]], [[კარტოფილი]], [[ციტრუსები]]. * '''ვალუტა''' — [[ევრო]] (2008 წლის 1 იანვრამდე — [[კვიპროსის ფუნტი]]), თურქულ ზონაში — [[თურქული ლირა]]. == ტურიზმი == {{მთავარი|კვიპროსის ტურიზმი}} ტურიზმს კვიპროსის ეკონომიკაში დომინანტი როლი უკავია.<ref>{{cite web|url=http://www.wttc.org/2006TSA/pdf/Cyprus.pdf|title=Cyprus Travel & Tourism - Climbing to new heights.|accessdate=2007-03-02|last=|year=2006|format=PDF|work=[[Accenture]]|publisher=World Travel and Tourism Council|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120212124957/http://www.wttc.org/2006TSA/pdf/Cyprus.pdf/|archivedate=2012-02-12}}</ref> [[2006]] წელს, ამ სექტორიდან მიღებულმა შემოსავლებმა [[მთლიანი შიდა პროდუქტი]]ს 10,7 % შეადგინა. მასში დასაქმებული იყო 113 000 ადამიანი. კვიპროსში, მსოფლიოში მე-40 ყველაზე პოპულარულ [[ტურიზმი|ტურისტულ]] ქვეყანაში ყოველწლიურად 2 მილიონი ადამიანი ჩადის.<ref>{{cite web|url=http://www.nationmaster.com/graph/eco_tou_arr_percap-economy-tourist-arrivals-per-capita|title=Economy Statistics > Tourist arrivals (per capita) (most recent) by country|accessdate=2010-01-29|work=Nationmaster}}</ref> [[1975]] წელს, [[მსოფლიო ტურიზმის ორგანიზაცია|მსოფლიო ტურიზმის ორგანიზაციის]] შექმნისთანავე კვიპროსი მისი სრულუფლებიანი წევრი გახდა.<ref>{{cite web|url=http://www.unwto.org/states/eng.html|title=UNWTO member states|accessdate=2007-03-02|publisher=World Tourism Organization (UNWTO)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060620051928/http://www.unwto.org/states/eng.html|archivedate=2006-06-20}}</ref> [[2011]] წლის [[მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი]]ს მონაცემებით, ''მოგზაურობისა და ტურიზმის კონკურენტუნარიანობის ინდექსით'' კვირპროსს 24-ე ადგილი უკავია. ტურისტული ინფრასტრუქტურის თვალსაზრისით, კვიპროსს მსოფლიოში 1-ლი ადგილი უკავია.<ref>{{cite news|first=|last=|coauthors=|title=Travel and Tourism Competitiveness Index|year=2011|publisher=|url=http://cyprus.etourism-forum.com/wikis/cyprustourism/country-profile-travel-and-tourism-indicators.aspx|work=World Economic Forum]]|pages=|accessdate=2011-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604142544/http://cyprus.etourism-forum.com/wikis/cyprustourism/country-profile-travel-and-tourism-indicators.aspx|archivedate=2011-06-04}}</ref> == მემკვიდრეობა == ისტორიული [[მუზეუმი]] [[ნიქოზია]]ში, ამატუსის ფინიკიური კოლონის ნაშთები, [[ვენეცია|ვენეციური]] ციხე-სიმაგრე (XII ს.), [[პაფოსი]], [[ტროოდოსი]]ს მთიანეთის ძეგლები. ბრიტანული [[კოლონიზაცია|კოლონიზაციის]], რომელიც 1959 წლამდე გაგრძელდა, ყველაზე თვალშისაცემი მემკვიდრეობაა მარცხენამხრიანი საავტომობილო მოძრაობა და [[ინგლისური ენა|ინგლისური ენის]] ცოდნა. [[ნიქოზია]] და [[კოლოსი (სოფელი)|კოლოსი]] ცნობილია თავიანთი ციხე-სიმაგრეებით. სწორედ კვიპროსში ნახავთ [[ლაზარე]]ს სამარხს, [[წმინდა პეტრე]]ს კოლონას და ლიმასოლი, თავისი სასახლე-ციხე-სიმაგრით, სადაც [[1191]] წელს ლეგენდარულმა მეფემ [[რიჩარდ ლომგული|რიჩარდ ლომგულად]] წოდებულმა ქორწილი გამართა, მეფემ [[კუნძული]] [[იერუსალიმი]]სკენ მიმავალმა დაიპყრო. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებლური]] კვიპროსის მონასტრების უმრავლესობას [[იუნესკო]] იცავს. მათ შორის ყველაზე ცნობილი [[კიკოსი]]ა, რომელიც ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატით არის ცნობილი. ხატის დანახვა ადამიანს არ შეუძლია: მას სპეციალური ქსოვილით ფარავენ და მხოლოდ პატარა „ფანჯარას“ უკეთებენ, რომელსაც რელიგიური დღესასწაულების დროს აღებენ. ოდითგანვე ითვლებოდა, რომ ვინც ხატს დაინახავდა ის დაბრმავდებოდა. როდესაც ბერები ქსოვილს ცვლიან, მაშინაც ხატს ყველა იქ დამსწრემ თვალი უნდა აარიდოს. [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] ამ ქვეყანაში [[ღვინო|ღვინის]] ნამდვილი [[კულტი]]ა. როგორც ამბობენ კუნძულზე ორი სახის [[ღვინო]]ა: კარგი და უფრო კარგი. == იხილეთ აგრეთვე == {{commons|Cyprus|კვიპროსი}} * [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]] * [[კვიპროსის კონფლიქტი]] * [[კვიპროსის ადმინისტრაციული დაყოფა]] == ლიტერატურა == {{ქსე|5|497-499}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{აზიის ქვეყნები}} {{ევროპის ქვეყნები}} {{შუა აღმოსავლეთის თემები}} {{ევროპის კავშირის წევრები}} {{თურქულენოვანი რეგიონები}} {{ერთა თანამეგობრობა}} [[კატეგორია:კვიპროსი]] [[კატეგორია:აზიის ქვეყნები]] [[კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით]] kmyk07u8863b0rm5ydo9argaf5o5ey9 5417093 5416968 2026-06-19T19:44:05Z BRUTE 12555 /* */ 5417093 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ქვეყანა2 |მშობლიური სახელი = Κυπριακή Δημοκρατία (ბერძნული)<br>Kıbrıs Cumhuriyeti (თურქული) |სრული სახელი = კვიპროსის რესპუბლიკა |სახელი = კვიპროსი |დროშა = Flag of Cyprus.svg |გერბი = Cyprus coat of arms 2006.svg |რუკა = EU-Cyprus.svg |რუკის სიგანე = 300პქ |რუკა2 = Cyprus - Location Map (2013) - CYP - UNOCHA.svg |რუკის წარწერა = კვიპროსის მდებარეობა ევროპაში |ეროვნული დევიზი = |ეროვნული ჰიმნი = [[თავისუფლების ჰიმნი|μνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν]]<br />{{small|''თავისუფლების ჰიმნი''}}<center>[[File:Hymn to liberty instrumental.oga]]</center> |ოფიციალური ენები = {{plainlist| * [[ბერძნული ენა|ბერძნული]] * [[თურქული ენა|თურქული]] }} |ენების ტიპი = უმცირესობის ენები |ენები = {{plainlist| * [[სომხური ენა|სომხური]] * [[კვიპროსული არაბული]] }} |ეთნოქორონიმი = კვიპროსელი |ეთნიკური ჯგუფები = {{plainlist| * [[კვიპროსელი ბერძნები]] * [[კვიპროსელი თურქები]] }} |ეთნიკური ჯგუფების წელი = |დედაქალაქი = [[ნიქოზია]] |latd=35 |latm=10 |latNS=N |longd=33 |longm=22 |longEW=E |უდიდესი ქალაქი = დედაქალაქი |მთავრობის ტიპი = [[უნიტარული სახელმწიფო|უნიტარული]] [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა|საპრეზიდენტო]] [[კონსტიტუციური რესპუბლიკა]] |ლიდერის ტიტული1 = [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერის სახელი1 = [[ნიკოს ანასტასიადესი]] |საკანონმდებლო ორგანო = {{nowrap|[[წარმომადგენელთა პალატა (კვიპროსი)|წარმომადგენელთა პალატა]]}} |დამოუკიდებლობის ტიპი = დამოუკიდებლობა {{nobold|[[გაერთიანებული სამეფო]]საგან}} |მნიშვნელოვანი მოვლენა1 = [[ლონდონისა და ციურიხის შეთანხმებები]] |მოვლენის თარიღი1 = 19 თებერვალი, 1959 |მნიშვნელოვანი მოვლენა2 = დამოუკიდებლობის გამოცხადება |მოვლენის თარიღი2 = 16 აგვისტო, 1960 |მნიშვნელოვანი მოვლენა3 = {{nowrap|[[დამოუკიდებლობის დღე (კვიპროსი)|დამოუკიდებლობის დღე]]}} |მოვლენის თარიღი3 = 1 ოქტომბერი, 1960 |მნიშვნელოვანი მოვლენა4 = {{nowrap|[[ევროკავშირი|ევროკავშირში]] [[ევროკავშირის გაფართოება (2004)|გაწევრიანება]]}} |მოვლენის თარიღი4 = 1 მაისი, 2004 |ფართობის ადგილი = 162-ე |ფართობის სახელი= სულ {{ref label|ააა|ა}} |ფართობი = 9251 |წყლის პროცენტულობა = 0.11 |მოსახლეობის შეფასება = |მოსახლეობის შეფასების წელი = |მოსახლეობის შეფასების ადგილი = |მოსახლეობის აღწერა = 923,272<ref>{{cite web |title=Census of Population and Housing 2021, Preliminary Results by District, Municipality/Community |url=https://www.cystat.gov.cy/en/PressRelease?id=66208 |publisher=Statistical Service of Cyprus |access-date=4 August 2023 |location=Nicosia |date=4 August 2023 |archive-date=24 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524094953/https://www.cystat.gov.cy/en/PressRelease?id=66208 |url-status=live }}</ref> |მოსახლეობის აღწერის წელი = 2021 |მოსახლეობის სიმჭიდროვე = 123.4 |მოსახლეობის სიმჭიდროვის ადგილი = 82-ე |მშპ-ის მუპ = $61.298 მილიარდი |მშპ-ის მუპ-ის ადგილი = 126-ე |მშპ-ის მუპ-ის წელი = 2025 |მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე = $65,088 |მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = 27-ე |მშპ-ის ნომინალი = $38.736 მილიარდი |მშპ-ის ნომინალის ადგილი =102-ე |მშპ-ის ნომინალის წელი = 2025 |მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე = $41,132 |მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = 26-ე |ჯინის წელი = 2022 |ჯინის ცვლილება = <!--increase/decrease/steady--> |ჯინი = 29.4 <!--number only--> |ჯინის სქოლიო = <ref>{{cite web |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |publisher=[[Eurostat]] |access-date=10 August 2023 |location=Luxembourg |date=28 June 2023 |archive-date=9 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |url-status=live }}</ref> |ჯინის ადგილი = |აგი-ს წელი = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |აგი-ს ცვლილება = steady<!--increase/decrease/steady--> |აგი = 0.913 <!--number only--> |აგი-ს ადგილი = 32-ე |აგი-ს სქოლიო =<ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> |ვალუტა = [[ევრო]] ([[ევროს სიმბოლო|€]]) |ვალუტის კოდი = EUR |სასაათო სარტყელი = [[UTC+02:00]] |UTC-ის გადაწევა = +2 |სასაათო სარტყელი DST = [[UTC+03:00]] |UTC-ის გადაწევა DST-ზე = +3 |მოძრაობის მიმართულება = მარცხენა |სატელეფონო კოდი = [[კვიპროსის სატელეფონო ნომრები|+357]] |ქვეყნის ზედა დონის დომენი = [[.cy]] {{ref label|ბბბ|ბ}} |შენიშვნა ა = {{note|ააა}} მათ შორის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]], [[გაეროს ბუფერული ზონა კვიპროსში|გაეროს ბუფერული ზონა]] და [[აკროტირი და დეკელია]]. |შენიშვნა ბ = {{note|ბბბ}} [[ევროკავშირი]]ს სხვა წევრ სახელმწიფოებთან ერთად, აგრეთვე გამოიყენება დომენი [[.eu]]. }} '''კვიპროსი''' ({{lang-el|Κύπρος}}, [[თურქული ენა|თურქ.]] Kıbrıs), ოფიციალურად '''კვიპროსის რესპუბლიკა''' ([[ბერძნული ენა|ბერძნ.]] Κυπριακή Δημοκρατία, [[თურქული ენა|თურქ.]] Kıbrıs Cumhuriyeti) — [[კუნძული|კუნძულოვანი]] სახელმწიფო [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] აღმოსავლეთ ნაწილში.<ref>[http://books.google.ca/books?id=fF8OAAAAQAAJ] UN [http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#asia classification of world regions].</ref> კვიპროსი როგორც მოსახლეობის რაოდენობით, ასევე ფართობის სიდიდით, ხმელთაშუა ზღვაში [[ხმელთაშუა ზღვის კუნძულები|მესამეა]]. გეოგრაფიულად ეკუთვნის [[აზია]]ს, თუმცა კულტურულ-პოლიტიკური თვალსაზრისით [[ევროპა|ევროპის]] ნაწილია. ის მდებარეობს [[თურქეთი]]ს სამხრეთით, [[სირია|სირიისა]] და [[ლიბანი]]ს დასავლეთით, [[ისრაელი]]ს ჩრდილო-დასავლეთით, [[ეგვიპტე|ეგვიპტის]] ჩრდილოეთით და [[საბერძნეთი]]ს აღმოსავლეთით. კვიპროსზე [[პრეისტორიული კვიპროსი|უძველესი ნამოსახლარები]] თარიღდება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე X ათასწლეულით. იმ პერიოდის არქეოლოგიური ძაგლებში გვხვდება კარგად შემონახული [[ნეოლითის ხანა|ნეოლითის ხანის]] სოფელი [[ხიროკიტია]]. კვიპროსზე ჩვენს წელთაღრიცხვამდე II ათასწლეულში სახლობდნენ [[მიკენის ცივილიზაცია|მიკენიელი ბერძნები]]. მისი სტრატეგიული მდებარეობის გამო დიდ [[იმპერია|იმპერიებს]] ჰქონდათ დაპყრობილი. მათ შორის: [[ნეო-ასურული იმპერია|ნეო-ასურეთს]], [[ძველი ეგვიპტე|ძველ ეგვიპტეს]] და [[აქემენიანთა იმპერია]]ს. [[ძვ. წ. 333]] წელს ის [[ალექსანდრე დიდი|ალექსანდრე დიდმა]] გაათავისუფლა. ალექსანდრეს სიკვდილის შემდეგ ის მოექცა [[პტოლემეების დინასტია|პტოლემეების დინასტიის]] მმართველობაში. შემდგომში ის შედიოდა [[რომის იმპერია|რომის]], [[ბიზანტიის იმპერია|ბიზანტიის იმპერიების]], [[ვენეციის რესპუბლიკა|ვენეციის რესპუბლიკის]] და ბოლოს 3 საუკუნის განმავლობაში 1571–1878 წლებში ([[დე იურე]] [[1914]] წლამდე)<ref name=Lausanne-20-21>[http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Lausanne Articles 20 and 21 of the Treaty of Lausanne (1923)]</ref> [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] შემადგენლობაში. [[1878]] წლიდან კვიპროსი მოექცა ბრიტანეთის [[კვიპროსის კონვენცია|გავლენის ქვეშ]], რომლისგანაც [[ლონდონის და ციურიხის შეთანხმება|დამოუკიდებლობა]] მხოლოდ [[1960]] წელს მოიპოვა.<ref name=independence>[http://www.parliament.cy/parliamenteng/index.htm Cyprus date of independence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613002758/http://www.parliament.cy/parliamenteng/index.htm |date=2006-06-13 }} (click on Historical review)</ref> [[1961]] წელს ის შეუერთდა [[ერთა თანამეგობრობა]]ს. [[1963]] წელს დაიწყო 11-წლიანი [[კვიპროსის ინტერკომუნალური დაპირისპირება|ინტერკომუნალური დაპირისპირება]] კვიპროსელ [[კვიპროსელი ბერძნები|ბერძნებსა]] და [[კვიპროსელი თურქები|თურქებს]] შორის. საბოლოოდ, დაპირისპირება [[1974]] წელს კვიპროსის გაყოფითა და [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს არაღიარებული სახელმწიფოს ჩამოყალიბებით დასრულდა. კვიპროსს აქვს დე იურე [[სუვერენიტეტი]], რომელიც ვრცელდება მთელს კუნძულზე და მის შემოგარენ წყლებზე, გარდა [[ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები]]ს – [[აკროტირი და დეკელია]]სი. [[2004|2004 წლის]] [[1 მაისი|1 მაისს]] კვიპროსი გახდა [[ევროკავშირი]]ს წევრი, ხოლო [[2008|2008 წლის]] [[1 იანვარი|1 იანვარს]] შეუერთდა [[ევროზონა]]ს. == სახელწოდება == * '''ოფიციალური''' — კვიპროსის რესპუბლიკა. * '''ეროვნული''': [[ბერძნული ენა|ბერძნული]] — Κύπρος; Kypriake Dimukratia; [[თურქული ენა|თურქული]] — Kibris; Kibris Cumhuriyeti. * '''ეტიმოლოგია''': სახელწოდება მომდინარეობს [[სპილენძი|სპილენძის]] [[ლათინური ენა|ლათინური]] ფორმიდან cuprum, მართლაც ქვეყანა უხსოვარი დროიდანვე ცნობილია სპილენძის საბადოებით. == გეოგრაფია == [[ფაილი:Cyprus-topographic map-en.svg|მინიატიურა|მარცხნივ]] რესპუბლიკის ფართობი შეადგენს 9251 კმ²-ს, მათ შორის 37 % დღემდე მიტაცებული აქვს თურქეთს (3355 კმ²) და მის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკა]], რომელიც დღემდე მხოლოდ [[თურქეთი]]ს მიერაა აღიარებული. კვიპროსი სიდიდით მესამე კუნძულია [[ხმელთაშუა ზღვა]]ში, ის მხოლოდ [[იტალია|იტალიის]] კუნძულებს — [[სიცილია]]სა და [[სარდინია]]ს ჩამორჩება (როგორც ფართობის, ისე მოსახლეობის მიხედვით). კვიპროსი არის მსოფლიოში 81-ე უდიდესი კუნძული ფართობის მიხედვით და 51-ე მოსახლეობის მიხედვით. კუნძულის მაქსიმალური სიგრძე შეადგენს 240 კმ-ს, ხოლო მაქსიმალური სიგანე 100 კმ-ს. კვიპროსი დაშორებულია [[სირია|სირიის]] სანაპიროდან 105 კმ-ით (აღმ.), [[ლიბანი]]ს სანაპიროდან — 108 კმ-ით (აღმ), [[ისრაელი]]დან — 200 კმ-ით (სამხ-აღმ.), [[ეგვიპტე|ეგვიპტიდან]] — 380 კმ-ით (სამხ.), [[საბერძნეთი]]ს კუნძულ [[როდოსი]]დან — 400 კმ-ით, ხოლო საბერძნეთის კონტინენტური ნაწილიდან — 800 კმ-ით (ჩრ-დას). გეოპოლიტიკურად, კუნძული დაყოფილია ოთხ ძირითად ნაწილად: სამხრეთ და ცენტრალურ ნაწილში კვიპროსის რესპუბლიკას უკავია კუნძულის დაახ. ორი მესამედი (59,74 %), ჩრდილოეთით, ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქულ რესპუბლიკას უკავია საერთო ფართობის დაახ. მესამედი (34,85 %), [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] მიერ კონტროლირებადი „მწვანე ზოლი”, რომელიც ბუფერულ ზონას წარმოადგენს და ორ მხარეს ერთმანეთისაგან ჰყოფს, კუნძულის ფართობის 2,67 % უკავია, ხოლო ბრიტანეთის საკუთრებაში არსებული ორი ბაზა — [[აკროტირი და დეკელია]] მოიცავს დარჩენილ 2,74 %. == ბუნება == ნაპირები უმთავრესად დაბალია, ნაკლებად შეჭრილ-შემოჭრილი, ჩრდილოეთით ციცაბო, კლდოვანი. ჭარბობს მთიანი რელიეფი. სასარგებლო წიაღისეულიდან აღსანიშნავია ქრომიტები, რკინისა და სპილენძის მადანი, აზბესტი და სხვა. ჰავა სუბტროპიკული [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]]. დამახასიათებელია ცხელი (25-35&nbsp;°C) ზაფხული და რბილი (10-15&nbsp;°C), შედარებით წვიმიანი ზამთარი. === ფაუნა === ფაუნის შემადგენლობაში 20 სახეობის [[ძუძუმწოვარი]] და 20-ზე მეტი სახეობის მობუდარი [[ფრინველი|ფრინველია]]. გვხვდება სხვადასხვაგვარი და მრავალრიცხოვანი [[ქვეწარმავლები|ქვეწარმავალი]] (30-ზე მეტი სახეობა). დაცულია გადაშენების პირას მყოფი ენდემური [[კვიპროსული ცხვარი]] ([[კვიპროსული მუფლონი|მუფლონი]]). კუნძულზე იზამთრებს მრავალი გადამფრენი ფრინველი. სანაპიროებზე [[ზღვის კუები|ზღვის კუების]] რამდენიმე სახეობა ([[ჩვეულებრივი ზღვის კუ|ჩვეულებრივი]], [[მწვანე ზღვის კუ|მწვანე]]) დებს კვერცხებს.<ref name="დრე-ბუნება">''Алексеева Н. Н.'', [http://bigenc.ru/geography/text/2065357 КИПР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190705122254/https://bigenc.ru/geography/text/2065357 |date=2019-07-05 }}: Природа // [[დიდი რუსული ენციკლოპედია|Большая российская энциклопедия]]. Том 13. [[მოსკოვი|Москва]], 2009, стр. 728</ref> == ისტორია == === წინარე და ძველი ისტორია === [[სურათი:Khirokitia3.jpg|მინი|მარჯვნივ|[[ხიროკიტია]]ს არქეოლოგიური ძეგლი]] მონადირე-შემგროვებელთა პირველი ჯგუფები კვიპროსზე დაახლოებით 13–12 ათასი წლის წინ (ძვ. წ. 11,000–10,000 წლებში) დასახლდნენ, რაც დადასტურებულია ისეთი არქეოლოგიური ძეგლების დათარიღებით, როგორიცაა ეტოკრემნოსი სამხრეთ სანაპიროზე და სანაპიროდან მოშორებული ვრეტსია რუდიასის ტერიტორია.<ref>{{Cite journal |last1=Tsakalos |first1=Evangelos |last2=Efstratiou |first2=Nikos |last3=Bassiakos |first3=Yannis |last4=Kazantzaki |first4=Maria |last5=Filippaki |first5=Eleni |date=2021-08-01 |title=Early Cypriot Prehistory: On the Traces of the Last Hunters and Gatherers on the Island—Preliminary Results of Luminescence Dating |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/716100 |journal=Current Anthropology |language=en |volume=62 |issue=4 |pages=412–425 |doi=10.1086/716100 |issn=0011-3204 |archive-date=21 აპრილი, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240421225321/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/716100 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> ადამიანის პირველი დასახლება ემთხვევა კვიპროსის ენდემური ძუძუმწოვრების — დაახლოებით 75 სმ სიმაღლის კვიპროსული ჯუჯა ჰიპოპოტამისა და დაახლოებით 1 მეტრი სიმაღლის კვიპროსული ჯუჯა სპილოს — გადაშენებას, რომლებიც კუნძულზე ერთადერთი მსხვილი ძუძუმწოვრები იყვნენ.<ref>{{cite book |url=http://www.asor.org/pubs/books-monographs/swiny.pdf |title=The Earliest Prehistory of Cyprus: From Colonization to Exploitation |publisher=American Schools of Oriental Research |year=2001 |editor=Stuart Swiny |location=Boston, MA |archive-url=https://web.archive.org/web/20160606210529/http://www.asor.org/pubs/books-monographs/swiny.pdf |archive-date=6 ივნისი, 2016 |url-status=dead}}</ref> ნეოლითური სასოფლო-სამეურნეო საზოგადოებები კუნძულზე ჩამოყალიბდა დაახლოებით 10,500 წლის წინ (ძვ. წ. 8500 წელს).<ref>{{Cite journal |last1=Bar-Yosef Mayer |first1=Daniella E. |last2=Kahanov |first2=Yaacov |last3=Roskin |first3=Joel |last4=Gildor |first4=Hezi |date=2015-09-02 |title=Neolithic Voyages to Cyprus: Wind Patterns, Routes, and Mechanisms |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15564894.2015.1060277 |journal=The Journal of Island and Coastal Archaeology |language=en |volume=10 |issue=3 |pages=412–435 |doi=10.1080/15564894.2015.1060277 |issn=1556-4894 |archive-date=28 მაისი, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528133150/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15564894.2015.1060277 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> კვიპროსზე, სხვა ნეოლითურ ძეგლზე, აღმოჩენილია ადამიანის სხეულთან ერთად დამარხული რვა თვის კატის ნაშთი.<ref>{{cite news |last=Wade |first=Nicholas |title=Study Traces Cat's Ancestry to Middle East |url=https://www.nytimes.com/2007/06/29/health/29iht-29cat.6404420.html |newspaper=[[The New York Times]] |date=29 ივნისი, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150509004708/http://www.nytimes.com/2007/06/29/health/29iht-29cat.6404420.html |archive-date=9 მაისი, 2015 |url-status=live}}</ref> სამარხი თარიღდება დაახლოებით ძვ. წ. 7500 წლით, რაც უსწრებს ძველი ეგვიპტური ცივილიზაციის ჩამოყალიბებას და მნიშვნელოვნად უფრო ადრეულ თარიღამდე წევს ადამიანის და კატის ურთიერთობის ყველაზე ადრეულ ცნობილ მაგალითს.<ref>{{cite news |first=Marsha |last=Walton |title=Ancient burial looks like human and pet cat |url=http://edition.cnn.com/2004/TECH/science/04/08/cats.cyprus/index.html |publisher=CNN |date=9 April 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071222092756/http://edition.cnn.com/2004/TECH/science/04/08/cats.cyprus/index.html |archive-date=22 დეკემბერი, 2007 |url-status=live}}</ref> განსაკუთრებულად კარგად შემონახული ნეოლითური სოფელი [[ხიროკიტია]] [[იუნესკო]]ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია და თარიღდება დაახლოებით ძვ. წ. 6800 წლით.<ref>Simmons, A.&nbsp;H. ''Faunal extinction in an island society: pygmy hippopotamus hunters of Cyprus''. New York: Springer 1999, p.&nbsp;15. [https://books.google.com/books?id=hCwYwyEBXEAC&pg=PA15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412181518/https://books.google.com/books?id=hCwYwyEBXEAC&pg=PA15|date=12 April 2016}}</ref> გვიან [[ბრინჯაოს ხანა]]ში, დაახლოებით ძვ.წ. 1650 წლიდან, კვიპროსი (თანამედროვე წყაროებში მთლიანად ან ნაწილობრივ ალაშიად იდენტიფიცირებული) მეტად ინტეგრირდა [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] ფართო სამყაროსთან, რაც განპირობებული იყო [[ტროოდოსი|ტროდოსის მთებიდან]] მოპოვებული [[სპილენძი]]ს ვაჭრობით. ამ პროცესმა ხელი შეუწყო კუნძულზე ურბანიზებული დასახლებების განვითარებას. წერილობითი წყაროები მიუთითებენ, რომ ამ პერიოდში კვიპროსს მართავდნენ „მეფეები“, რომლებსაც ჰქონდათ კავშირები ხმელთაშუა ზღვის სხვა სახელმწიფოების მმართველებთან (მაგალითად, [[ეგვიპტის ახალი სამეფო|ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფო]]ს ფარაონებთან, რაც [[ამარნას წერილები]]თ დასტურდება).<ref>{{Cite journal |last1=Knapp |first1=A. Bernard |last2=Meyer |first2=Nathan |date=2023-07-01 |title=Merchants and Mercantile Society on Late Bronze Age Cyprus |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/724597 |journal=American Journal of Archaeology |language=en |volume=127 |issue=3 |pages=309–338 |doi=10.1086/724597 |issn=0002-9114 |archive-date=18 იანვარი, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118180509/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/724597 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> კვიპროსელი მეფის პირველი დაფიქსირებული სახელი არის კუშმეშუშა, რომელიც გვხვდება [[ძვ. წ. XIII საუკუნე]]ში [[უგარითი]]ში გაგზავნილ წერილებში.<ref>{{cite book |author=Eric H. Cline |url=https://books.google.com/books?id=_M1bCgAAQBAJ |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |date=22 September 2015 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-7449-1 |archive-date=17 მაისი, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517121631/https://books.google.com/books?id=_M1bCgAAQBAJ |url-status=live }}</ref> [[სურათი:Cyprus museum 20180403 img 4.jpg|მინი|მარცხნივ|[[ლემპა (კვიპროსი)|ლემპაში]] ნაპოვნი ქალის ფიგურა, დაახ. ძვ. წ. 41, [[კვიპროსის მუზეუმი]], [[ნიქოზია]]]] ბრინჯაოს ხანის დასასრულს კუნძულმა განიცადა ბერძნული დასახლების ორი ტალღა.<ref>Thomas, Carol G. and Conant, Craig: ''The Trojan War'', pp.&nbsp;121–122. Greenwood Publishing Group, 2005. {{ISBN|0-313-32526-X}}, 9780313325267.</ref> პირველი ტალღა შედგებოდა მიკენელი ბერძენი ვაჭრებისგან, რომლებმაც კვიპროსის მონახულება დაახლოებით ძვ.წ. 1400 წლიდან დაიწყეს.<ref>Andreas G. Orphanides, "Late Bronze Age Socio-Economic and Political Organization, and the Hellenization of Cyprus", Athens Journal of History, volume&nbsp;3, number&nbsp;1, 2017, pp.&nbsp;7–20</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=YOwOAAAAQAAJ&pg=PA168 |title=Greek Pottery in the Bronze Age |author=A.D. Lacy |page=168 |publisher=Taylor & Francis |access-date=20 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915234014/https://books.google.com/books?id=YOwOAAAAQAAJ&pg=PA168 |archive-date=15 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref name="lcweb2.loc.gov">{{cite web |url=https://tile.loc.gov/storage-services/master/frd/frdcstdy/cy/cypruscountrystu00sols/cypruscountrystu00sols.pdf|title=Cyprus : a country study |date=January 1991 |author=Solsten, Eric |website=loc.gov |publisher=Washington, D.C. : Federal Research Division, Library of Congress : For sale by the Supt. of Docs., U.S. G.P.O., [1993]|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250829043002/https://tile.loc.gov/storage-services/master/frd/frdcstdy/cy/cypruscountrystu00sols/cypruscountrystu00sols.pdf|archive-date=August 29, 2025 }}</ref> მიიჩნევა, რომ ბერძნული დასახლების მეორე და ძირითადი ტალღა განხორციელდა გვიან ბრინჯაოს ხანაში მიკენური საბერძნეთის კოლაფსის შემდეგ, ძვ. წ. 1100–1050 წლებში, და კუნძულის ძირითადად ბერძნული ხასიათი სწორედ ამ პერიოდიდან იღებს სათავეს.<ref name="lcweb2.loc.gov" /><ref>Thomas, Carol G. ''The Trojan War''. Santa Barbara, CA, US: Greenwood Publishing Group 2005. p.&nbsp;64. [https://books.google.com/books?id=UzASgBf2W10C&pg=PA98] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151203171026/https://books.google.com/books?id=UzASgBf2W10C&pg=PA98|date=3 December 2015}}</ref> კვიპროსს მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს [[ბერძნული მითოლოგია|ბერძნულ მითოლოგიაში]], როგორც [[აფროდიტე]]სა და [[ადონისი (მითოლოგია)|ადონისის]] დაბადების ადგილი, აგრეთვე როგორც მეფე [[კინირასი]]ს, [[ტეუკერი]]სა და [[პიგმალიონი]]ს სამშობლო.<ref>Stass Paraskos, The Mythology of Cyprus (London: Orage Press, 2016) p.1f</ref> ლიტერატურული წყაროები მიუთითებენ ფინიკიელთა ადრეულ ყოფნაზე [[კიტიონი|კიტიონში]], რომელიც ძვ. წ. X საუკუნის დასაწყისში [[ტვიროსი]]ს კონტროლქვეშ იმყოფებოდა.<ref>{{cite book |last=Hadjisavvas |first=Sophocles |title=The Phoenician Period Necropolis of Kition, Volume&nbsp;I |year=2013 |publisher=Shelby White and Leon Levy Program for Archaeological Publications |url=http://www.fas.harvard.edu/~semitic/wl/publications/2012/hadjisavvas.html |page=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111945/http://www.fas.harvard.edu/~semitic/wl/publications/2012/hadjisavvas.html |archive-date=4 March 2016}}</ref> ზოგიერთი ფინიკიელი ვაჭარი, რომლებიც სავარაუდოდ ტვიროსიდან იყვნენ წარმოშობით, დასახლდა აღნიშნულ ტერიტორიაზე და გააფართოვა კიტიონის პოლიტიკური გავლენა. კვიპროსი აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვის სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ადგილას მდებარეობს.<ref>{{cite book |author=Getzel M Cohen |title=The Hellenistic Settlements in Europe, the Islands and Asia Minor |url=https://books.google.com/books?id=BnsPcZW4G7YC&pg=PA35 |year=1995 |publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-91408-7 |page=35 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911021830/https://books.google.com/books?id=BnsPcZW4G7YC&pg=PA35 |archive-date=11 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://openpublishing.psu.edu/ahd/content/domes-heaven-domed-basilicas-cyprus|title=Domes of Heaven: The Domed Basilicas of Cyprus|date=2008 |author=Charles A. Stewart|website=openpublishing.psu.edu |isbn=978-0-549-75556-2 |page=69 |publisher= ProQuest LLC|access-date=September 15, 2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915091434/https://openpublishing.psu.edu/ahd/content/domes-heaven-domed-basilicas-cyprus|archive-date=September 15, 2025 }}</ref><ref>{{cite book |author1=Michael Spilling |author2=Jo-ann Spilling |title=Cyprus |url=https://books.google.com/books?id=ldSQLD985i4C&pg=PA23 |year=2010 |publisher=Marshall Cavendish |isbn=978-0-7614-4855-6 |page=23 |access-date=20 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412132426/https://books.google.com/books?id=ldSQLD985i4C&pg=PA23 |archive-date=12 April 2016 |url-status=live}}</ref> იგი ძვ. წ. 708 წლიდან დაახლოებით ერთი საუკუნის განმავლობაში [[ნეო-ასურული იმპერია|ნეო-ასურეთის იმპერიის]] მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა, რის შემდეგაც ხანმოკლე პერიოდის განმავლობაში ეგვიპტის გავლენაში მოექცა და საბოლოოდ ძვ. წ. 545 წელს [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიანთა]] მმართველობის ქვეშ გადავიდა.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> კვიპროსელები, [[სალამისი (კვიპროსი)|სალამისის]] მეფე ონეზილოსის ხელმძღვანელობით, შეუერთდნენ [[იონია|იონიურ ქალაქებში]] მცხოვრებ თანამემამულე ბერძნებს [[ძვ. წ. 499]] წელს აქემენიანთა წინააღმდეგ მიმართულ წარუმატებელ [[იონიელების აჯანყება|იონიურ აჯანყებაში]]. აჯანყება ჩახშობილ იქნა, თუმცა კვიპროსმა შეძლო ავტონომიის მაღალი ხარისხისა და ბერძნულ სამყაროსთან კავშირის შენარჩუნება.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> სპარსული მმართველობის მთელი პერიოდის განმავლობაში შეინიშნებოდა კვიპროსელი მეფეების მმართველობის უწყვეტობა, ხოლო მათ მიერ წამოწყებულ აჯანყებებს [[მცირე აზია]]ში მყოფი სპარსი მმართველები ახშობდნენ, რაც მიუთითებს, რომ კვიპროსელები კუნძულს აქამენიანთა დიდ მეფესთან უშუალო ურთიერთობებით მართავდნენ და აქ არ არსებობდა სპარსული სატრაპია.<ref name="Parpas">{{Cite web |url=https://www.academia.edu/8861166 |title=Alexander the Great and the Kingdoms of Cyprus – a Reconsideration |access-date=7 August 2022 |archive-date=7 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220807195911/https://www.academia.edu/8861166 |url-status=live |last1=Parpas |first1=Andreas P. |date=19 October 2014 }}</ref> კვიპროსის სამეფოები სარგებლობდნენ განსაკუთრებული პრივილეგიებით და ნახევრად ავტონომიური სტატუსით, თუმცა ისინი მაინც დიდი მეფის ბასალებად ითვლებოდნენ.<ref name="Parpas"/> [[ფაილი:პტოლემეს სამეფო.png|მინიატიურა|მარჯვნივ|კვიპროსი პტოლემეების სამეფოს შემადგენლობაში (ძვ. წ. 294-258)]] [[ძვ. წ. 333]] წელს, კუნძული [[ალექსანდრე მაკედონელი|ალექსანდრე მაკედონელმა]] დაიპყრო, ხოლო კვიპროსის ფლოტმა ალექსანდრეს დახმარება გაუწია [[ტვიროსის ალყა (ძვ. წ. 332)|ტვიროსის ალყის]] დროს ([[ძვ. წ. 332]] წელი). გარდა ამისა, ალექსანდრეს ჰყავდა ორი კვიპროსელი მხედართმთავარი — [[სტასანდერი]] და [[სტასანორი]], ორივე [[სოლი (კვიპროსი)|სოლიდან]], რომლებიც მოგვიანებით ალექსანდრეს იმპერიაში სატრაპებად დაინიშნენ. ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდეგ, მისი იმპერიის დაყოფისა და შემდგომ მომხდარი შიდა ომების შედეგად, კვიპროსი შევიდა [[პტოლემეების სამეფო|პტოლემეების დინაასტის სახელმწიფოს]] შემადგენლობაში. სწორედ ამ პერიოდში მოხდა კუნძულის სრული ელინიზაცია. [[ძვ. წ. 58]] წელს კვიპროსი [[რომის რესპუბლიკა]]მ დაიპყრო და [[ძვ. წ. 22]] წელს ჩამოყალიბდა, როგორც რომაული პროვინცია.<ref name="lcweb2.loc.gov"/> === შუა საუკუნეები === [[286]] წელს, [[რომის იმპერია|რომის იმპერიის]] აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებად დაყოფის შემდეგ, კვიპროსი აღმოსავლეთ რომის იმპერიის (ასევე ცნობილი, როგორც [[ბიზანტიის იმპერია]]) შემადგენლობაში შევიდა; კუნძული ამ იმპერიის ნაწილად დაახლოებით 900 წლის განმავლობაში რჩებოდა. ბიზანტიური მმართველობის პირობებში, ანტიკურ ხანაში უკვე ჩამოყალიბებულმა ბერძნულმა ორიენტაციამ კიდევ უფრო განავითარა მძლავრი ელინისტურ-ქრისტიანული ხასიათი, რომელიც დღემდე წარმოადგენს ბერძენ კვიპროსელთა საზოგადოების ერთ-ერთ ძირითად მახასიათებელს.<ref name="Keefe 1993">Keefe, Eugene K.; Solsten, Eric (1993). "Historical Setting". In Solsten, Eric (ed.). [https://www.loc.gov/item/92036090/ Cyprus: A Country Study], (Fourth ed.). Washington, D.C.: Federal Research Division, Library of Congress. pp. 10–12. ISBN 0-8444-0752-6.</ref> [[649]] წლიდან კვიპროსი განიცდიდა [[ომაიანთა სახალიფო|ომაიანთა არაბული სახალიფოს]] მიერ განხორციელებულ თავდასხმებსა და დარბევებს. ბევრი მათგანი მოკლე და მცირე მასშტაბის რეიდი იყო, ზოგი კი — უფრო ფართომასშტაბიანი, რის შედეგადაც მრავალი კვიპროსელი დაიღუპა, ხოლო კუნძულის მნიშვნელოვანი სიმდიდრე გაიტაცეს ან გაანადგურეს.<ref name="Keefe 1993"/> ქალაქი [[სალამინი]] განადგურდა და აღარასდროს აღდგენილა.<ref name="lcweb2.loc.gov"/> ბიზანტიური კონტროლი უფრო მტკიცედ შენარჩუნდა კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, მაშინ როდესაც არაბებს მეტი გავლენა ჰქონდათ სამხრეთში. [[688]] წელს იმპერატორმა [[იუსტინიანე II (ბიზანტია)|იუსტინიანე II-მ]] და ხალიფა [[აბდ ალ-მალიქი|აბდ ალ-მალიქმა]] დადეს ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც კვიპროსი თანაბარი ოდენობით ხარკს უხდიდა სახალიფოს და იმპერიას, რჩებოდა პოლიტიკურად ნეიტრალური, თუმცა ფორმალურად იმპერიის მიერ ადმინისტრირებულ პროვინციად ითვლებოდა. ამ პერიოდის ბიზანტიური ეკლესიები არ შემონახულა, კუნძული კი ეკონომიკური დაქვეითების ეტაპზე გადავიდა.<ref>{{cite book |first=David Michael |author-link=Michael Metcalf |last=Metcalf |title=Byzantine Cyprus, 491–1191 |publisher=Cyprus Research Centre |year=2009|pages=32–33; 427–421}}</ref> სრული ბიზანტიური მმართველობა აღდგა [[965]] წელს, როდესაც იმპერატორმა [[ნიკიფორე II ფოკა]]მ ხმელეთსა და ზღვაზე გადამწყვეტი გამარჯვებები მოიპოვა.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> [[1156]] წელს [[რენო დე შატიიონი|რენო დე შატიიონმა]] და [[კილიკიის სომეხთა სამეფო|კილიკიის]] სომეხთა მეფე [[თოროს II|თოროს II-მ]] განახორციელეს კვიპროსის სამკვირიანი სამხედრო ოკუპაცია და კუნძულის ძარცვა. მოსახლეობისგან ამოიღეს დიდი ხარკი, ტყვედ ჩაიგდეს მაღალი იერარქიის მქონე მოქალაქეები გამოსასყიდის მიღების მიზნით. ამან კუნძულის ფართომასშტაბიანი ნგრევა გამოიწვია, მის ეკონომიკას კი სერიოზული ზიანი მიაყენა. რამდენიმე ბერძენი მღვდელი აწამეს და [[კონსტანტინოპოლი|კონსტანტინოპოლში]] გადაასახლეს.<ref>Norwich, J. J. (1995) ''Byzantium: The Decline and Fall''. London: Viking, p. 121</ref> [[სურათი:Famagusta 01-2017 img14 Lala Mustafa Pasha Mosque.jpg|მინი|მარჯვნივ|[[ფამაგუსტის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი]]]] [[1185]] წელს ბიზანტიის იმპერიული ოჯახის წევრმა [[ისააკ კომნენოსი (კვიპროსი)|ისააკ კომნენოსმა]] დაიკავა კვიპროსი და გამოაცხადა მისი დამოუკიდებლობა იმპერიისგან. [[1191]] წელს, [[მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობა|მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობის]] დროს, [[ინგლისის სამეფო|ინგლისის]] მეფე [[რიჩარდ I|რიჩარდ I ლონგულმა]] კუნძული ისააკს წაართვა.<ref>Riddle, J.M. ''A History of the Middle Ages''. Lanham, MD, US: Rowman & Littlefield 2008. p.&nbsp;326. [https://books.google.com/books?id=rhWpPr93KjMC&pg=PA326] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150915220219/https://books.google.com/books?id=rhWpPr93KjMC&pg=PA326|date=15 September 2015}}</ref> მან იგი გამოიყენა როგორც მნიშვნელოვანი სამხერო მომარაგების ბაზა, რომელიც შედარებით დაცული იყო [[სარკინოზები|სარკინოზთა]] თავდასხმებისგან. ერთი წლის შემდეგ რიჩარდმა კუნძული [[ტამპლიერები|ტამპლიერ რაინდებს]] მიჰყიდა, რომლებმაც, სისხლიანი აჯანყების შემდეგ, ის თავის მხრივ მიჰყიდეს [[გი დე ლუზინიანი|გი დე ლუზინიანს]]. მისი ძმა და მემკვიდრე, [[ამორი II (იერუსალიმი)|ამორი]], [[საღვთო რომის იმპერია|საღვთო რომის იმპერატორმა]] [[ჰაინრიხ VI (სრი)|ჰაინრიხ VI-მ]] კვიპროსის მეფედ აღიარა.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> [[სურათი:Venetian walls and green parks Nicosia Republic of Cyprus Kypros.jpg|მინი|მარჯვნივ|[[ნიქოზიის ვენეციური კედლები|ნიქოზიის ვენეციური კედლები]]]] [[1473]] წელს ლუზინიანთა დინასტიის უკანასკნელი მეფის, [[ჟაკ II (კვიპროსი)|ჟაკ II-ის]] გარდაცვალების შემდეგ, კვიპროსი [[ვენეციის რესპუბლიკა]]მ დაიპყრო, ხოლო გარდაცვლილი მეფის ვენეციელი მეუღლე, დედოფალი [[კატერინა კორნარო]], ფორმალურ მმართველად დარჩა. ვენეციამ კვიპროსის სამეფო ოფიციალურად [[1489]] წელს მიიერთა, კატერინას გადადგომის შემდეგ.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> ვენეციელებმა გაამაგრეს [[ნიქოზია]], ააგეს რა მისი [[ნიქოზიის ვენეციური კედლები|თავდაცვითი კედლები]], და იგი მნიშვნელოვან სავაჭრო ცენტრად აქციეს. ვენეციური მმართველობის განმავლობაში [[ოსმალეთის იმპერია]] ხშირად ახორციელებდა თავდასხმებს კვიპროსზე. [[1538]] წელს ოსმალებმა გაანადგურეს [[ლიმასოლი]], რის შედეგადაც, მოსალოდნელი თავდასხმის შიშით, ვენეციელებმა ასევე გაამაგრეს [[ფამაგუსტა]] და [[კირენია]].<ref name="lcweb2.loc.gov" /> === ოსმალეთის კვიპროსი === {{მთავარი|ოსმალეთის კვიპროსი}} [[1570]] წელს [[ოსმალეთის იმპერია]]მ 60,000-იანი არმია ფართომასშტაბიანი იერიში მიიტანა კვიპროსზე და, მიუხედავად [[ნიქოზია|ნიქოზიისა]] და [[ფამაგუსტა]]ს მოსახლეობის ძლიერი წინააღმდეგობისა, კუნძული ოსმალთა კონტროლის ქვეშ მოაქცია. კვიპროსის დაპყრობისას ოსმალურმა ძალებმა მრავალი ბერძენი და სომეხი ქრისტიანი მცხოვრები მოკლეს.<ref>{{cite web |url=http://countrystudies.us/cyprus/7.htm |editor=Eric Solsten |title=Cyprus: A Country Study |location=Washington |publisher=GPO for the Library of Congress |date=1991 |website=Countrystudies.us |access-date=16 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117041546/http://countrystudies.us/cyprus/7.htm |archive-date=17 January 2013 |url-status=live}}</ref> ლათინური ელიტა განადგურდა და ანტიკური ხანის შემდეგ პირველად განხორციელდა მნიშვნელოვანი დემოგრაფიული ცვლილება მუსლიმური თემის ჩამოყალიბებით.<ref>{{cite book |last=Mallinson |first=William |title=Cyprus: A Modern History |publisher=I.&nbsp;B. Tauris |date=30 June 2005 |url=https://books.google.com/books?id=HEjkuhF2GsMC&pg=PA81 |isbn=978-1-85043-580-8 |page=1 |access-date=23 September 2020 |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517121124/https://books.google.com/books?id=HEjkuhF2GsMC&pg=PA81 |url-status=live }}</ref> დაპყრობაში მონაწილე ჯარისკაცები კუნძულზე დასახლდნენ, ხოლო [[ანატოლია|ანატოლიიდან]] ჩამოასახლეს თურქი გლეხები და ხელოსნები.<ref>{{citation |last=Orhonlu |first=Cengiz |year=2010 |chapter=The Ottoman Turks Settle in Cyprus |title=The First International Congress of Cypriot Studies: Presentations of the Turkish Delegation |editor1-last=Inalcık |editor1-first=Halil |page=99 |publisher=Institute for the Study of Turkish Culture}}</ref> ეს ახალი საზოგადოება ასევე მოიცავდა ანატოლიიდან გამოძევებულ ტომებს, სხვადასხვა „არასასურველ“ პირსა თუ მუსლიმურ სექტათა წარმომადგენლებს, აგრეთვე კუნძულზე ახლად გამოსულიმანებულ მოსახლეობას.<ref>{{citation |last=Jennings |first=Ronald |year=1993 |title=Christians and Muslims in Ottoman Cyprus and the Mediterranean World, 1571–1640 |page=232 |publisher=New York University Press |isbn=978-0-8147-4181-8}}</ref> [[სურათი:Buyuk Han, Nicosia - panoramio.jpg|მინი|მარცხნივ|[[ბუიუქ ჰანი]], ქარვასლა ნიქოზიაში, ოსმალური არქიტექტურის ნიმუში]] ოსმალებმა გააუქმეს მანამდე არსებული [[ფეოდალიზმი|ფეოდალური სისტემა]] და კვიპროსში დანერგეს მილეთის სისტემა, რომლის მიხედვითაც არამუსლიმი მოსახლეობა საკუთარ რელიგიურ წინამძღოლებს ექვემდებარებოდა. ლათინური მმართველობის პერიოდისგან განსხვავებით, [[კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესია|კვიპროსის ეკლესიის]] მეთაური იყო ბერძენ კვიპროსელთა მოსახლეობის წინამძღოლი და იყო შუამავალი ქრისტიან ბერძენ კვიპროსელებსა და ოსმალურ ხელისუფლებას შორის. ამ სტატუსის დახმარებით, კვიპროსის მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ კუნძულზე კათოლიკური ეკლესიის ექსპანსიის მცდელობები აღკვეთა.<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/Embassies/Embassy_Madrid.nsf/all/6A33D29D666143A6C1257A36002ECA14/$file/ChipreUnaVisionHistorica.pdf?openelement |title=Cyprus a Historical Overview (Chipre Una Visión Historica) |work=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Cyprus website |first=William |last=Mallinson |format=PDF |language=es |access-date=22 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017133438/http://www.mfa.gov.cy/mfa/Embassies/Embassy_Madrid.nsf/all/6A33D29D666143A6C1257A36002ECA14/$file/ChipreUnaVisionHistorica.pdf?openelement |archive-date=17 October 2013 |url-status=live}}</ref> კვიპროსზე ოსმალური მმართველობა ზოგჯერ მშვიდი, ზოგჯერ კი მჩაგვრელი იყო; ეს დამოკიდებული იყო სულთნებისა და ადგილობრივი მოხელეების ხასიათსა და პოლიტიკაზე.<ref name="Ottoman">[http://countrystudies.us/cyprus/7.htm Cyprus – Ottoman Rule] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130117041546/http://countrystudies.us/cyprus/7.htm |date=17 January 2013}}, ''U.S. Library of Congress''</ref> ოსმალური მმართველობის პერიოდში, მუსლიმებსა და ქრისტიანებს შორის შეფარდება მუდმივად იცვლებოდა. 1777–1778 წლებში 47,000 მუსლიმი კუნძულის 37,000 ქრისტიანს აღემატებოდა.<ref>{{citation |last=Hatay |first=Mete |year=2007 |title=Is the Turkish Cypriot population shrinking?|url=http://www.prio.org/Global/upload/Cyprus/Publications/Is%20the%20Turkish%20Cypriot%20Population%20Shrinking.pdf |page=19 |publisher=International Peace Research Institute |isbn=978-82-7288-244-9 |access-date=February 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150702022552/https://www.prio.org/Global/upload/Cyprus/Publications/Is%20the%20Turkish%20Cypriot%20Population%20Shrinking.pdf |archive-date=2 July 2015 |url-status=dead}}</ref> 1872 წლისთვის კუნძულის მოსახლეობა 144,000-მდე გაიზარდა, რომელთაგან 44,000 მუსლიმი და 100,000 ქრისტიანი იყო.<ref>''Osmanli Nufusu 1830–1914'' by Kemal Karpat, {{ISBN|975-333-169-X}} and ''Die Völker des Osmanischen'' by Ritter zur Helle von Samo.</ref> მუსლიმი მოსახლეობის ეს რიცხვი ასევე მოიცავს იმ ქრისტიანებს, რომლებმაც ფორმალურად მიიღეს ისლამი, თუმცა შინაგანად დარჩნენ ქრისტიანებად.<ref name="Jennings 1992">{{cite book |author=Ronald Jennings |title=Christians and Muslims in Ottoman Cyprus and the Mediterranean World, 1571–1640 |url=https://books.google.com/books?id=dslYF9LopnMC&pg=PT596 |date=1 August 1992 |publisher=NYU Press |isbn=978-0-8147-4318-8 |pages=596– |access-date=20 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412181717/https://books.google.com/books?id=dslYF9LopnMC&pg=PT596 |archive-date=12 April 2016 |url-status=live}}</ref> [[სურათი:Ammoxostos.jpg|მინი|მარჯვნივ|[[1703]] წლის გრავიურა, რომელზეც ასახულია ქალაქი [[ფამაგუსტა]]]] [[1821]] წელს, [[საბერძნეთის რევოლუცია|საბერძნეთის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის]] დაწყების შემდეგ, მრავალმა ბერძენმა კვიპროსელმა თანამემაულეების დასახმარებლად [[საბერძნეთი|საბერძნეთს]] მიაშურა. ამის საპასუხოდ, კვიპროსის ოსმალმა მმართველმა დააპატიმრა და სიკვდილით დასაჯა 486 გამოჩენილი ბერძენი კვიპროსელი, მათ შორის კვიპროსის არქიეპისკოპოსი კიპრიანოსი და ოთხი სხვა ეპისკოპოსი.<ref>{{cite book |last1=Mirbagheri |first1=Farid |title=Historical dictionary of Cyprus |date=2010 |publisher=Scarecrow Press |location=Lanham, Md. [u.a.] |isbn=978-0-8108-6298-2 |pages=xxvii, 124 |edition=[Online-Ausg.]. |url=https://books.google.com/books?id=f82Jn_H4VukC}}</ref> [[1828]] წელს საბერძნეთის პირველი პრეზიდენტი [[იოანის კაპოდისტრიასი]] კვიპროსის საბერძნეთთან შეერთების მოთხოვნით გამოვიდა; კუნძულზე მოხდა მრავალი მცირე არეულობა.<ref>{{cite book |author1=William Mallinson |author2=Bill Mallinson |title=Cyprus: a modern history |url=https://archive.org/details/cyprusmodernhist00mall |url-access=limited |publisher=I.B.Tauris |year= 2005 |page=[https://archive.org/details/cyprusmodernhist00mall/page/n30 10]|isbn=978-1-85043-580-8}}</ref> აჯანყებები მოაწყეს ოსმალური მმართველობით უკმაყოფილო როგორც ბერძენმა, ასევე — თურქმა კვიპროსელებმა, თუმცა ყველა მათგანი წარუმატებული იყო. ოსმალთა მრავალსაუკუნოვანი უღელი, მოსახლეობის უმეტესობის სიღარიბე და გადასახადების მუდმივი კრეფა კიდევ უფრო აღვივებდა ბერძნული ნაციონალიზმს და XX საუკუნისათვის, კვიპროსის საბერძნეთის სამეფოსთან [[ენოსის გაერთიანება (კვიპროსი)|შეერთების იდეა]] მტკიცედ იყო ჩამოყალიბებული.<ref name="Ottoman" /> ოსმალური მმართველობის დროს კვიპროსზე წერა-კითხვის ცოდნის დონე დაბალი იყო. ეს მაჩვენებელი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ოსმალური მმართველობის დასრულების შემდეგაც გაგრძელდაა, ხოლო XX საუკუნეში სწრაფად გაუმჯობესდა.<ref>{{cite book |author=Baten, Jörg |title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present. |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |page=51 |isbn=978-1-107-50718-0}}</ref> === ბრიტანული კვიპროსი === [[სურათი:Hosting the British flag at Nicosia.jpg|მინი|მარჯვნივ|ნიქოზიაში ბრიტანული დროშა აღმართვა 1878 წლის 12 ივლისს]] [[რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1877-1878)|რუსეთ-ოსმალეთის ომისა (1877-1878)]] და [[ბერლინის კონგრესი]]ს შედეგად კვიპროსი ფაქტობრივად გადაეცა [[ბრიტანეთის იმპერია]]ს იმ პირობით, რომ იგი [[ოსმალეთის იმპერია]]ს შესაძლო რუსული აგრეესიისგან დაიცავდა.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> კვიპროსი იურიდიულად ოსმალეთის ტერიტორიად დარჩა [[1914]] წლის 5 ნოემბრამდე.<ref name="Lausanne">{{cite web |url=http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Lausanne |title=Treaty of Lausanne |archive-url=https://web.archive.org/web/20130112221242/http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Lausanne |archive-date=12 January 2013 |url-status=live}}</ref> ბრიტანეთი კუნძულს თავისი კოლონიური მარშრუტების დასაცავად იყენებდა. მიიჩნეოდა [[სუეცის არხი]]სკენ მიმავალ მნიშვნელოვან სტრატეგიულ საზღვაო წერტილად, რომელზეც თავის მხრივ, [[ინდოეთი]]სკენ მისასვლელი მთავარი გზა გადიოდა. მას შემდეგ რაც ოსმალეთის იმპერია [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველი მსოფლიო ომში]] ბრიტანეთის მტრების მხარეზე ჩაერთო, 1914 წლის 5 ნოემბერს ბრიტანეთმა კვიპროსი ოფიციალურად მიიერთა [[ეგვიპტე]]სა და [[სუდანი|სუდანთან]] ერთად.<ref name="Lausanne"/><ref name="lcweb2.loc.gov"/> [[1915]] წლის ოქტომბერში ბრიტანეთმა კვიპროსი [[საბერძნეი|საბერძნეთს]] შესთავაზა იმ პირობით, რომ ის [[1913]] წელს დადებული ბერძნულ-სერბული პაქტით ნაკისრ ვალდებულებებს შეასრულებდა, სერბეთს ჯარებს მიაშველებდა და ამით, ომში ბრიტანეთის მხარეზე ჩაერთვებოდა.<ref name=Stavridis>Stavridis, Stavros Terry (31 July 1993), ''Greek-Cypriot Enosis of October 1915: "A Lost Opportunity?"''. La Trobe University. p. 289. Retrieved 5 August 2024.</ref> შეიქმნა „[[ენოსის გაერთიანება (კვიპროსი)|ენოსის]]“ იდეის განხორციელების საშუალება, თუმცა საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრის [[ალექსანდროს ზაიმისი]]ს ადმინისტრაციამ ბრიტანეთის შემოთავაზება უარყო.<ref name=Stavridis/><ref name=Stavridis/> [[1923]] წელს [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის საზავო ხელშეკრულების]] თანახმად, ახლადშექმნილმა [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკამ]] კვიპროსის დათმობა აღიარა<ref>{{cite journal |last=Xypolia |first=Ilia |title='Cypriot Muslims among Ottomans, Turks and British |journal=Bogazici Journal |year=2011 |volume=25 |issue=2 |pages=109–120 |doi=10.21773/boun.25.2.6 |doi-access=free| issn = 1300-9583}}</ref> და [[1925]] წელს იგი ბრიტანეთის კოლონიად გამოცხადდა.<ref name="lcweb2.loc.gov" /> [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს მრავალი ბერძენი და თურქი კვიპროსელი ბრიტანულ პოლკში მსახურობდა. ბერძენ კვიპროსელ მოსახლეობაში თანდათანობით ჩნდებოდა იმედი, რომ ბრიტანული ადმინისტრაცია კუნძულს [[საბერძნეთი|საბერძნეთთან]] „ენოსისკენ“ (შეერთება) გაუძღვებოდა. „ენოსის“ იდეა თავის მხრივ, კიდევ უფრო ფართო ირედენტისტული „[[დიდი იდეა (საბერძნეთი)|დიდი იდეის]]“ ნაწილი იყო, — ბერძნული სახელმწიფოს დიდი პოლიტიკური ამბიცია, რომელიც გულისხმობდა ყოფილი ოსმალეთის იმპერიის ბერძნებით დასახლებული ტერიტორიების შემოერთებას, მათ შორის კვიპროსისა და მცირე აზიის ტერიტორიებისა და დედაქალაქის [[კონსტანტინოპოლი|კონსტანტინოპოლში]] გადატანას. [[კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესია]], რომლის წარმომადგენლებს საბერძნეთში ჰქონდათ განათლება მიღებული, მხარს უჭერდა ამ იდეის განხორციელებას. ეს რელიგიური მოხელეები და ბერძენი სამხედრო ოფიცერები მოგვიანებით გასამხედროებულ ორგანიზაცია „[[კვიპროსის გათავისუფლების ეროვნული ორგანიზაცია|EOKA-ს]]“ (კვიპროსის გათავისუფლების ეროვნული ორგანიზაცია) დააფუძნებენ.<ref>{{cite book |last1=Ker-Lindsay |first1=James |title=The Cyprus Problem: What Everyone Needs to Know |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-975716-9 |pages=14–5 |url=https://books.google.com/books?id=xTL382g5sWwC |quote=They hoped that the transfer of administration would pave the way for the island to be united with Greece—an aspiration known as 'enosis'. At the time, these calls for enosis were not just limited to Cyprus. Instead, Cyprus was part of a wider political movement&nbsp;... This overarching political ambition was known as the Megali Idea (Great Idea).}}</ref><ref>{{cite book |last1=Lange |first1=Matthew |title=Educations in Ethnic Violence: Identity, Educational Bubbles, and Resource Mobilization |date=2011 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-50544-4 |page=88 |url=https://books.google.com/books?id=Ac2NRpHoY3EC}}</ref> ბერძენი კვიპროსელები კუნძულს ისტორიულ ბერძნულ მიწად განიხილავდნენ და საბერძნეთთან შეერთებას ბუნებრივ უფლებად მიიჩნევდნენ.<ref name="Diez 2002" /> 1950-იან წლებში „ენოსი“ ბერძნული სახელმწიფოს პოლიტიკის ნაწილი გახდა.<ref>{{cite book |last1=Huth |first1=Paul |title=Standing Your Ground: Territorial Disputes and International Conflict |date=2009 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-0-472-02204-5 |page=206 |url=https://books.google.com/books?id=NIAc-R5fgQoC |quote=From early 1950s onward Greece has favored union with Cyprus through a policy of enosis}}</ref> [[სურათი:Cypriot demonstration 1930.jpg|მინი|მარცხნივ|ბერძნების დემონსტრაცია „ენოსის“ მოთხოვნით, 1930 წელი]] თავდაპირველად, თურქ კვიპროსელთა ნაწილი ბრიტანული მმართველობის გაგრძელებას ემხრობოდა.<ref>{{cite book |last1=Papadakis |first1=Yiannis |last2=Peristianis |first2=Nicos |last3=Welz |first3=Gisela |title=Divided Cyprus: Modernity, History, and an Island in Conflict |date=18 July 2006 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-11191-3 |page=2 |url=https://books.google.com/books?id=wzPG7b_m4swC&pg=PA2}}</ref> ისინი აღელვებით შეხვდნენ ბერძენ კვიპროსელთა მოწოდებებს „ენოსის“ შესახებ. მათ ახსოვდათ [[კრეტა|კრეტის]] საბერძნეთთან შეერთება, რამაც კრეტელი თურქების გადინება გამოიწვია, ამიტომ, “EOKA“-ს მოთხოვნების საპასუხოდ, კუნძულის გაყოფის პოზიციას მიემხრნენ.<ref>{{cite book |last1=Isachenko |first1=Daria |title=The Making of Informal States: Statebuilding in Northern Cyprus and Transdniestria |date=2012 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-39207-6 |page=37 |url=https://books.google.com/books?id=FQeVnXmjBzYC&pg=PA37}}</ref><ref>{{cite book |last1=Pericleous |first1=Chrysostomos |title=Cyprus Referendum: A Divided Island and the Challenge of the Annan Plan |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-0-85771-193-9 |pages=135–6 |url=https://books.google.com/books?id=PHQAAwAAQBAJ&pg=PA135}}</ref><ref>{{cite book |last1=Mirbagheri |first1=Farid |title=Historical Dictionary of Cyprus |date=2009 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6298-2 |page=xiv|quote=Greek Cypriots engaged in a military campaign for enosis, union with Greece. Turkish Cypriots, in response, expressed their desire for taksim, partition of the island.}}</ref> თურქ კვიპროსელებს თავი კუნძულის განცალკევებულ ეთნიკურ ჯგუფად მიაჩნდათ და თვლიდნენ, რომ [[ერთა თვითგამორკვევა|თვითგამორკვევის]] უფლება ჰქონდათ.<ref name="Diez 2002">{{cite book |last1=Diez |first1=Thomas |title=The European Union and the Cyprus Conflict: Modern Conflict, Postmodern Union |date=2002 |publisher=Manchester University Press |isbn=978-0-7190-6079-3 |page=83 |url=https://books.google.com/books?id=A4QTUWBEC2kC&pg=PA83}}</ref> ამასთან, 1950-იან წლებში თურქი პოლიტიკოსი და პრემიერ-მინისტრი [[ადნან მენდერესი|ადნან მენდერესმა]] კვიპროსს „ანატოლიის გაგრძელებად“ მიიჩნევდა, უარყოფდა მისი ეთნიკური ნიშნით გაყოფას და კუნძულის მთლიანად [[თურქეთი|თურქეთთან]] მიერთებას უჭერდა მხარს. მათი ნაციონალისტური ლოზუნგები ეფუძნებოდა იდეას, რომ „კვიპროსი თურქეთია“, ხოლო მმართველი პარტია აცხადებდა, რომ კუნძული თურქეთის ნაწილი იყო და მას მისი უსაფრთხოებისთვის სასიცოცხლო მნიშვნელობა ჰქონდა. მას შემდეგ, რაც მათ გააცნობიერეს, რომ თურქი კვიპროსელები კუნძულის მოსახლეობის მხოლოდ 20%-ს შეადგენდნენ და ამდენად, ანექსია რეალისტური არ იყო, ეროვნული პოლიტიკა გაყოფისკენ შეიცვალა. ლოზუნგი „გაყოფა ან სიკვდილი“ თურქ კვიპროსელთა პროტესტებში ხშირად გამოიყენებოდა 1950-იანი წლების ბოლოში და 1960-იანი წლების განმავლობაში. მიუხედავად იმისა, რომ [[ციურიხი]]სა და [[ლონდონი]]ს კონფერენციების შემდეგ თურქეთი თითქოსდა აღიარებდა კვიპროსის სახელმწიფოს არსებობას და კუნძულის გაყოფის პოლიტიკას ფორმალურად ჩამოშორდა, თურქ და თურქ კვიპროსელ ლიდერთა მიზნად მაინც რჩებოდა კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში დამოუკიდებელი თურქული სახელმწიფოს შექმნა.<ref>{{cite book |author=Behlul (Behlul) Ozkan (Ozkan) |title=From the Abode of Islam to the Turkish Vatan: The Making of a National Homeland in Turkey |url=https://books.google.com/books?id=kCArlsRcHUMC&pg=PA199 |date=26 June 2012 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-18351-1 |page=199 |quote=In line with the nationalist rhetoric that "Cyprus is Turkish", Menderes predicated his declaration upon the geographic proximity between Cyprus and Anatolia, thereby defining "Cyprus as an extension of Anatolia". It was striking that Menderes rejected partitioning the island into two ethnic states, a position that would define Turkey's foreign policy regarding Cyprus after 1957|access-date=20 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915212612/https://books.google.com/books?id=kCArlsRcHUMC&pg=PA199 |archive-date=15 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref name="Bellingeri 2005">{{cite book |author1=G. Bellingeri |author2=T. Kappler |title=Cipro oggi |url=https://books.google.com/books?id=pUcSji-f1zYC&pg=PA27 |year=2005 |publisher=Casa editrice il Ponte |isbn=978-88-89465-07-3 |pages=27–29 |quote=The educational and political mobilisation between 1948–1958, aiming at raising Turkish national consciousness, resulted in the involving Turkey as motherland in the Cyprus Question. From then on, Turkey, would work hand in hand with the Turkish Cypriot leadership and the British government to oppose the Greek Cypriot demand for Enosis and realise the partition of Cyprus, which meanwhile became the national policy. |access-date=20 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911010743/https://books.google.com/books?id=pUcSji-f1zYC&pg=PA27 |archive-date=11 September 2015 |url-status=live}}</ref> [[1950]] წლის იანვარში კვიპროსის ეკლესიამ სასულიერო პირების ზედამხედველობით და თურქ კვიპროსელთა მონაწილეობის გარეშე რეფერენდუმი მოაწყო,<ref>{{cite book |last1=Grob-Fitzgibbon |first1=Benjamin |title=Imperial Endgame: Britain's Dirty Wars and the End of Empire |date=2011 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-30038-5 |page=285}}</ref> რომელშიც მონაწილე ბერძენ კვიპროსელთა 96%-მა „ენოსის“ სასარგებლოდ მისცა ხმა.<ref>{{cite book|author=Dale C. Tatum |title=Who Influenced Whom?: Lessons from the Cold War |url=https://books.google.com/books?id=70NxlYekQIgC&pg=PA43 |access-date=21 August 2013 |date=1 January 2002 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-2444-2 |page=43 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012220734/http://books.google.com/books?id=70NxlYekQIgC&pg=PA43 |archive-date=12 October 2013 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |author=Kourvetaris, George A. |title=Studies on modern Greek society and politics |publisher=East European Monographs |year=1999 |url=https://books.google.com/books?id=bE5oAAAAMAAJ&q=90%25 |page=347 |isbn=978-0-88033-432-7 |access-date=10 November 2020 |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517125913/https://books.google.com/books?id=bE5oAAAAMAAJ&q=90%25 |url-status=live }}</ref> იმ დროისთვის ბერძნები კუნძულის მთლიანი მოსახლეობის 80.2%-ს შეადგენდნენ ([[1946]] წლის აღწერით). ბრიტანეთის ადმინისტრაციამ წინადადება წამოაყენა შეზღუდულ ავტონომიაზე კონსტიტუციის ფარგლებში, თუმცა ის უარყოფილ იქნა. [[1955]] წელს დაარსდა „[[კვიპროსის გათავისუფლების ეროვნული ორგანიზაცია]]“ (EOKA), რომელიც შეიარაღებული ბრძოლის გზით [[საბერძნეთი|საბერძნეთთან]] შეერთებას ისახავდა მიზნად. ამავე დროს თურქი კვიპროსელების მიერ შეიქმნა [[თურქული წინააღმდეგობის ორგანიზაცია]] (TMT), რომელიც „[[თაქსიმი (პოლიტიკა)|თაქსიმს]]“, ანუ კუნძულის გაყოფას მოითხოვდა.<ref>{{cite web |url=http://www.cyprus-conflict.net/www.cyprus-conflict.net/mavratsas.html |title=Politics, Social Memory, and Identity in Greek Cyprus since 1974 |author=Caesar V. Mavratsas |publisher=cyprus-conflict.net |access-date=13 October 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605233259/http://www.cyprus-conflict.net/www.cyprus-conflict.net/mavratsas.html |archive-date=5 June 2008}}</ref> ბრიტანელმა მოხელეებმა ამ ორგანიზაციის შექმნას ხელი არ შეუშალეს, რადგან შიშობდნენ, რომ ეს ბრიტანეთ-თურქეთის ურთიერთობებს დააზიანებდა.<ref name="Bellingeri 2005" /> === დამოუკიდებლობა და უახლესი ისტორია === [[1960|1960 წლის]] [[16 აგვისტო]]ს, EOKA-ს შეიარაღებული კამპანიის და ციურიხისა და ლონდონის ხელშეკრულების თანახმად, კვიპროსი დამოუკიდებელ რესპუბლიკად გამოცხადდა ([[1963]] წლიდან ეს დღესასწაული აღინიშნება 1 ოქტომბერს).<ref name="independence">[http://www.parliament.cy/parliamenteng/index.htm Cyprus date of independence] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613002758/http://www.parliament.cy/parliamenteng/index.htm|date=13 June 2006}}</ref> იმ დროისთვის კუნძულის მთლიანი მოსახლეობა 573,566 ადამიანი იყო, საიდანაც 442,138 (77.1%) ბერძენი, 104,320 (18.2%) თურქი და 27,108 (4.7%) სხვა ეთნიკური ჯგუფების წარმომადგენლები იყვნენ.<ref name="Solsten2">[http://countrystudies.us/cyprus/21.htm Eric Solsten, ed. ''Cyprus: A Country Study''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110511100228/http://countrystudies.us/cyprus/21.htm |date=11 May 2011}}, Library of Congress, Washington, DC, 1991.</ref> ბრიტანეთი დარჩა [[აკროტირი და დეკელია|აკროტირიისა და დეკელიის]] ორი სუვერენული ბაზის მფლობელი, ხოლო სამთავრობო და საჯარო თანამდებობები ეთნიკური კვოტების მიხედვით განაწილდა, რაც თურქულ უმცირესობას პარლამენტსა და მთავრობაში ადგილების 30%-ს და მუდმივი [[ვეტო]]ს უფლებას ანიჭებდა, ასევე სამი სახელმწიფოსგან ([[საბერძნეთი]], [[თურქეთი]], [[ბრიტანეთი]]) იღებდა გარანტიებს. იმავე წლის სექტემბერში კვიპროსი [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] წევრი გახდა. თუმცა, კონსტიტუციით განსაზღვრულმა ძალაუფლების განაწილებამ მალე იურიდიული შეუთანხმებლობა და ორივე მხარის უკმაყოფილება გამოიწვია. ნაციონალისტურმა ორგანიზაციებმა, შესაბამისად, საბერძნეთისა და თურქეთის სამხედრო დახმარებით, კვლავ დაიწყეს მზადება. ბერძენ კვიპროსელთა ლიდერებს მიაჩნდათ, რომ 1960 წლის კონსტიტუცია თურქ კვიპროსელებს ზედმეტად ფართო უფლებებს ანიჭებდა. მათ შეიმუშავეს გეგმა, რომლის მიზანი იყო კონსტიტუციის ბერძენ კვიპროსელთა სასარგებლოდ გადაწერა, საერთაშორისო საზოგადოების დარწმუნება ცვლილებების სისწორეში, და თურქი კვიპროსელების ძალადობრივი დაქვემდებარება, თუ ისინი გეგმას არ მიიღებდნენ.<ref name="Solsten1">[http://countrystudies.us/cyprus/12.htm Eric Solsten, ed. ''Cyprus: A Country Study''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111012050603/http://countrystudies.us/cyprus/12.htm |date=12 October 2011}}, Library of Congress, Washington, DC, 1991.</ref> ურთიერთობები კიდევ უფრო გაუარესდა, როდესაც კვიპროსის პრეზიდენტი, მთავარეპისკოპოსი [[მაკარიოს III]], კონსტიტუციის ცვლილებების მოთხოვნით გამოვიდა. მოთხოვნა უარყვეს თურქეთმა და თურქმა კვიპროსელებმა.<ref name="Solsten1" /> ეთნიკური კონფლიქტი [[1963]] წლის 21 დეკემბერს გაღვივდა, როდესაც ბერძენ კვიპროსელთა პოლიციის მოქმედების შედეგად ორი თურქი კვიპროსელი დაიღუპა. [[სისხლიანი შობა (1963)|განვითარებული კონფლიქტის]] შედეგად, 364 თურქი კვიპროსელი და 174 ბერძენი კვიპროსელი დაიღუპა,<ref>Oberling, Pierre. ''The road to Bellapais'' (1982), Social Science Monographs, [https://books.google.com/books?id=XIK6AAAAIAAJ&q=According+to+official+records%2C+364+Turkish+Cypriots+and+174+Greek+Cypriots+were+killed+during+the+1963-1964+crisis. p.&nbsp;120] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230428082807/https://books.google.com/books?id=XIK6AAAAIAAJ&q=According+to+official+records,+364+Turkish+Cypriots+and+174+Greek+Cypriots+were+killed+during+the+1963-1964+crisis. |date=28 April 2023 }}</ref> 109 თურქული ან შერეული სოფელი გაანადგურდა, მოხდა 25,000–30,000 თურქის იძულების წესით გადაადგილება. კრიზისის შედეგად, თურქებმა [[თურქი კვიპროსელების ანკლავი|ანკლავებში]] დაიწყეს ცხოვრება, მათმა წარმომადგენლობამ კი სამთავრობო პოზიციები დატოვა. რესპუბლიკის სტრუქტურა პრეზიდენტ მაკარიოსის მიერ, ერთპიროვნულად შეცვალა, ნიქოზია კი მწვანე ხაზით გაიყო, სადაც [[გაეროს სამშვიდობო ძალები]] განლაგდნენ. [[1974]] წელს კუნძულის ჩრდილოეთში [[თურქეთი|თურქეთმა]] გადმოსხა თავისი შეიარაღებული ძალები და მოახდინა მისი [[ოკუპაცია]], სადაც მოგვიანებით ([[1976]]) გამოცხადებულ იქნა „[[ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკა]]“. ეს იყო რეაქცია იმ ძალების წინააღმდეგ, რომლებიც ცდილობდნენ კვიპროსის მიერთებას [[საბერძნეთი|საბერძნეთისათვის]]. [[გაერო|გაეროს]] ეგიდით [[1988]] წელს დაიწყო მოლაპარაკებების პროცესი ქვეყნის მომავალი გაერთიანებისათვის, რომელიც დღემდე უშედეგოდ გრძელდება. კვიპროსის [[ევროკავშირი|ევროკავშირში]] გაწევრიანებამ ახალი იმპულსი მისცა პრობლემის მოწესრიგებას. == სახელმწიფო == * '''სახელმწიფო სისტემა''' — [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] (ბერძნული და თურქული ზონები). * '''სახელმწიფოს მეთაური''' — [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] ბერძნულ ზონაში და პრეზიდენტი რ. დენქთაში თურქულ ზონაში. * '''საკანონმდებლო ორგანო''' — ერთპალატიანი [[პარლამენტი]] (80 წევრი) — ბერძნულ ზონაში; ერთპალატიანი პარლამენტი (50 წევრი) — თურქულ ზონაში. == ადმინისტრაციული დაყოფა == {{მთავარი|კვიპროსის ადმინისტრაციული დაყოფა}} კვიპროსის რესპუბლიკა იყოფა 6 რაიონად ({{lang-el|επαρχίες}}, ''ეპარქია''). * [[ნიქოზიის რაიონი|ნიქოზია]] (Λευκωσία ''ლევქოზია'', თურქ. ''ლევკოშა'') — იყოფა ბერძნულ და თურქულ სექტორებად; * [[კირენიის რაიონი|კირენია]] (Κερύvεια, თურქ. ''გირნე'') — მთლიანად თურქულ სექტორშია; * [[ლარნაკის რაიონი|ლარნაკა]] (Λάρνακα, თურქ. ''იშქელე'') — ბერძნული სექტორი, მცირე ნაწილი თურქულ სექტორში; * [[ლიმასოლის რაიონი|ლიმასოლი]] (Λεμεσός ''ლემესოსი'') — ბერძნული სექტორი; * [[პაფოსის რაიონი|პაფოსი]] (Πάφος, თურქ. ''ბაფი'') — ბერძნული სექტორი; * [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტა]] (Αμμόχωστος ''ამოხოსტოსი'', თურქ. ''გაზიმაგუშა (მაგუშა)'' — უდიდესი ნაწილი მდებარეობს თურქულ სექტორში, სამხრეთი ნაწილი ბერძნულ სექტორში. == დემოგრაფია == [[ფაილი:Ethnographic distribution in Cyprus 1960.jpg|მინი|მარცხნივ|1960 წლის ეთნოგრაფიული რუკა.]] 2001 წლის CIA World Factbook-ის მონაცემებით, კუნძულის მოსახლეობის 77% შეადგენდა [[ბერძნები|ბერძენს]], ხოლო 18% [[თურქები|თურქს]].<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html#cy|title=The World Factbook – Ethnic Groups|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=22 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106010801/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html#cy|archivedate=6 იანვარი 2019}}</ref> 2011 წლის აღწერის მიხედვით კუნძულზე ასევე 10,520 [[რუსი]] ცხოვრობდა.<ref>{{cite book |last1=Boyle|first1=Kevin|last2=Sheen|first2=Juliet|year=1997|title=Freedom of Religion and Belief: A World Report|url=https://archive.org/details/freedomofreligio00kevi|place=|publisher=Routledge|page=[https://archive.org/details/freedomofreligio00kevi/page/288 288]|isbn=0-415-15978-4}}</ref><ref>{{cite book |last=Salih|first=Halil Ibrahim|year=2004|title=Cyprus: Ethnic Political Counterpoints|url=https://archive.org/details/cyprusethnicpoli0000sali|place=|publisher=University Press of America|page=[https://archive.org/details/cyprusethnicpoli0000sali/page/121 121]|isbn=0-415-15978-4}}</ref><ref>{{cite book |last=Karoulla-Vrikki|first=Dimitra|year=2009|chapter=Greek in Cyprus: Identity Oscillations and Language Planning |title=Standard languages and language standards: Greek, past and present|editor1-last=Georgakopoulou|editor1-first=Alexandra|editor2-last=Silk|editor2-first=M.S. (eds)|place=|publisher=Ashgate Publishing|page=188|isbn=0-7546-6437-6}}</ref><ref>{{cite book |last=Hadjipavlou|first=Maria|year=2002|chapter=Cyprus: A Partnership Between Conflict Resolution and Peace Education |title=Peace Education: The Concept, Principles, and Practices Around the World|url=https://archive.org/details/peaceeducationco0000unse|editor1-last=Salomon|editor1-first=Gavriel|editor2-last=Nevo|editor2-first= Baruch (eds)|place=|publisher=Routledge|page=[https://archive.org/details/peaceeducationco0000unse/page/195 195]|isbn=0-8058-4193-8}}</ref> დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ მთლიან კუნძულზე პირველი აღწერა ჩტარდა 1960 წელს, რომლის მიხედვითაც მთლიანი მოსახლეობა შეადგენდა 573 566 ადამიანს, საიდანაც 442 138 (77,1 %) იყო ბერძენი, 104 320 (18,2 %) თურქი, და 27 108 (4,7 %) სხვა ეროვნების.<ref name="Shrinking">Hatay, Mete "Is the Turkish Cypriot Population Shrinking?", International Peace Research Institute, 2007. Pages 22–23.</ref> [[საერთაშორისო კრიზისული ჯგუფი]]ს მონაცემებით [[2010]] წელს კუნძულის მოსახლეობა შეადგენდა 1,1 მილიონს,<ref>{{cite web|author=International Crisis Group|year=2010|title=CYPRUS: BRIDGING THE PROPERTY DIVIDE|url=http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/europe/turkey-cyprus/cyprus/210%20Cyprus%20-%20Bridging%20the%20Property%20Divide.ashx|publisher=International Crisis Group|page=1|accessdate=2014-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111103083632/http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/europe/turkey-cyprus/cyprus/210%20Cyprus%20-%20Bridging%20the%20Property%20Divide.ashx|archivedate=2011-11-03}}</ref> რომელთაგანაც ჩრდილოეთ ნაწილში მცხოვრები დაახლოებით 300 000 ადამიანი დაბადებულია თურქეთში.<ref>{{cite web|author=International Crisis Group|year=2010|title=CYPRUS: BRIDGING THE PROPERTY DIVIDE|url=http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/europe/turkey-cyprus/cyprus/210%20Cyprus%20-%20Bridging%20the%20Property%20Divide.ashx|publisher=International Crisis Group|page=2|accessdate=2014-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111103083632/http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/europe/turkey-cyprus/cyprus/210%20Cyprus%20-%20Bridging%20the%20Property%20Divide.ashx|archivedate=2011-11-03}}</ref> === ქალაქები === კუნძულის უდიდესი ქალაქებია: [[ლიმასოლი]] (101 000), [[სტროვოლოსი]] (67 904), [[ნიქოზია]] (55 014), [[ლარნაკა]] (51 468), [[ლაკატამია]] (38 435), [[პაფოსი (კვიპროსი)|პაფოსი]] (32 892). === რელიგია === [[ფაილი:Kloster Kykkos BW 2023-09-20 10-56-59.jpg|მარცხნივ|მინი|[[კიკოსის მონასტერი]]]] კვიპროსზე მაცხოვრებელი თითქმის ყველა ბერძენი [[კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესია|კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის]] წევრია<ref>{{cite web|url=http://www.cyprus.gov.cy/portal/portal.nsf/All/817E9279C04E4480C2257023002B858C?OpenDocument|title=About Cyprus – Towns and Population|work=Government Web Portal – Areas of Interest|publisher=[[კვიპროსის მთავრობა]]|accessdate=9 February 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120225142919/http://www.cyprus.gov.cy/portal/portal.nsf/All/817E9279C04E4480C2257023002B858C?OpenDocument |archivedate=2012-02-25}}</ref><ref name="Congress">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/cytoc.html|title=A Country Study: Cyprus|last=Solsten|first=Eric|date=January 1991|work=Federal Research Division|publisher=[[კონგრესის ბიბლიოთეკა]]|accessdate=9 February 2010}}</ref>, ხოლო თურქების უმეტესობა [[სუნიზმი]]ს წარმომადგენელია. 2005 წლის Eurobarometer-ის მიხედვით,<ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf |title=Social values, Science and Technology |format=PDF |accessdate=25 October 2009}}</ref> კვიპროსი [[ევროკავშირი]]ს ერთ-ერთი ყველაზე რელიგიური სახელმწიფოა. კვიპროსის პირველი [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] [[მაკარიოს III]] იყო [[მთავარეპისკოპოსი]]. კვიპროსის მართლმადიდებლური ეკლესიის დღევანდელი მთავარი არის [[ქრიზოსტომოს II (კვიპროსის მთავარეპისკოპოსი)|ქრიზოსტომოს II]]. [[ხალა სულთან ტეკეს მეჩეთი]], რომელიც მდებარეობს [[ლარნაკას მლაშე ტბა]]სთან არის სუნიტების მესამე ყველაზე წმინდა ადგილი<ref>{{cite web | url = http://notes.utk.edu/bio/unistudy.nsf/0/3ed1a6838771b4f485256fc4005d54a1?OpenDocument | title = Assessing the Isle of Cyprus | accessdate = 12 November 2006 | last = Bowen | first = George E. | date = 3 April 2001 | publisher = Patrick S. O'Brien on the [[ტენესის უნივერსიტეტი]] server | quote = Three historic churches and monasteries are within the city. Just outside the city is the location of the Hala Sultan Tekke Mosque, the third holiest place for Muslims in the world. | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130823100729/http://notes.utk.edu/bio/unistudy.nsf/0/3ed1a6838771b4f485256fc4005d54a1?OpenDocument | archivedate = 23 აგვისტო 2013 }}</ref><ref>{{cite journal | last = Drayton | first = Penny|date=January 1993 | title = Aphrodite's island | journal = Wood & water | volume = 2 | issue = 41}} Cited by: {{cite journal| last = Trubshaw| first = Bob|date=February 1993| title = The Black Stone – the Omphalos of the Goddess| journal = Mercian Mysteries| issue = 14| id = | url = http://www.indigogroup.co.uk/edge/blstone.htm| accessdate =12 November 2006| quote = In Cyprus is another highly venerated Islamic site – the third most important after Mecca and Medina – the Hala Sultan Tekke.}}</ref> და წარმოადგენს [[მლოცვარეობა|მოლოცვის]] საგანს როგორც [[მუსლიმანობა|მუსლიმანების]]<ref>[http://www.undp-act.org/data/Articles/E-NEWSLETTER/IS1_story5.htm "Hala Sultan Tekke: Where East meets West"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117041557/http://www.undp-act.org/data/Articles/E-NEWSLETTER/IS1_story5.htm |date=2013-01-17 }}, [[UNDP]]-ACT in Cyprus newsletter, Spring 2006. Retrieved 28 June 2013.</ref> ასევე [[ქრისტიანობა|ქრისტიანებისთვისაც]].<ref>Papalexandrou, Nassos, "[http://muse.jhu.edu/journals/journal_of_modern_greek_studies/summary/v026/26.2.papalexandrou.html Hala Sultan Tekke, Cyprus: An Elusive Landscape of Sacredness in a Liminal Context]", Journal of Modern Greek Studies, Volume 26, Number 2, October 2008, pp. 251–281</ref> === ენები === [[ფაილი:Cyprus road sign roundabound destinations.svg|მინი|მარცხნივ|საგზაო ნიშნები ბერძნულად და ინგლისურად.]] კვიპროსს აქვს ორი ოფიციალური ენა, [[ბერძნული ენა|ბერძნული]] და [[თურქული ენა|თურქული]].<ref name=languages>{{Cite web |url=http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf |format=PDF |title=The Constitution of the Republic of Cyprus |publisher=President of the Republic of Cyprus |section=Article 3 |page=2 |accessdate=18 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203001544/http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf |archivedate=3 დეკემბერი 2013 }}</ref> [[სომხური ენა|სომხური]] და [[კვიპროსულ-არაბული ენა|კვიპროსულ-არაბული]] არის აღიარებული როგორც უმცირესობის ენები.<ref>{{cite web|url=http://languagecharter.eokik.hu/sites/StatesParties/Cyprus.htm|title=Implementation of the Charter in Cyprus|work=Database for the European Charter for Regional or Minority Languages|publisher=Public Foundation for European Comparative Minority Research|accessdate=20 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111024143749/http://languagecharter.eokik.hu/sites/StatesParties/Cyprus.htm|archivedate=24 ოქტომბერი 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/education/languages/archive/languages/langmin/euromosaic/cy1_en.html |title=EUROPA – Education and Training – Regional and minority languages – Euromosaïc study |work=Europa (web portal) |date=27 October 2006 |accessdate=3 April 2011}}</ref> მიუხედავად ოფიციალური სტატუსის არქონისა სალაპარაკოდ [[ინგლისური ენა|ინგლისური]] ფართოდ გამოიყენება. ინგლისური გამოიყენება გზების აღნიშვნებზა, რეკლამებში და ა.შ.<ref name="Ammon et al. 2006">{{cite book|editor1-last=Ammon|editor1-first=Ulrich|editor2-last=Dittmar|editor2-first=Norbert|editor3-last=Mattheier|editor3-first=Klaus J.|editor4-last=Trudgill|editor4-first=Peter|displayeditors=4|chapter=Greece and Cyprus|pages=1881–1889|title=Sociolinguistics: an international handbook of the science of language and society / Soziolinguistik: ein internationales Handbuch zur Wissenschaft von Sprache und Gesellschaft|year=2006|edition=2nd|series=Handbooks of linguistics and communication science / Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft|volume=3|location=Berlin|publisher=Walter de Gruyter|url=http://books.google.com/books?id=LMZm0w0k1c4C}}</ref> ბრიტანული მმართველობის პერიოდში ინგლისური იყო ერთადერთი ოფიციალური ენა, ასევე [[დე ფაქტო]] [[1986]] წლამდე გამოიყენებოდა სასამართლოში, ხოლო საკანონმდებლო საქმიანობაში [[1996]] წლამდე.<ref name="Euromosaic">{{cite web|title=Cyprus|work=Euromosaic III|url=http://ec.europa.eu/languages/documents/cy_en.pdf|accessdate=3 July 2013}}</ref> ბერძნული მოსახლეობის 80,4%-სთვის ინგლისური წარმოადგენს [[მეორე ენა]]ს.<ref name="eurostat 49/2010">{{cite paper|last1=Mejer|first1=Lene|last2=Boateng|first2=Sadiq Kwesi|last3=Turchetti|first3=Paolo|title=Population and social conditions|series=Statistics in Focus|issue=49/2010|year=2010|publisher=[[eurostat]]|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-SF-10-049/EN/KS-SF-10-049-EN.PDF|accessdate=2014-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141114041043/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-SF-10-049/EN/KS-SF-10-049-EN.PDF|archivedate=2014-11-14}}</ref> ქვეყნის უმცირესობებში ფართოდ გამოიყენება [[რუსული ენა]]. ასევე მოსახლეობის 12 % საუბრობს [[ფრანგული ენა|ფრანგულად]], ხოლო 5 % [[გერმანული ენა|გერმანულად]].<ref name="Europeans and their Languages">[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf Europeans and their Languages], [[Eurobarometer]], European Commission, 2006.</ref> {| class="infobox" style="float:right;" |colspan="2"|'''კვიპროსის არარეზიდენტი უდიდესი ჯგუფები''' |-\ ! ეროვნება|| რაოდენობა (2011) |- |{{flag|საბერძნეთი}} || 29 321 |- |{{flag|გაერთიანებული სამეფო}} || 24 046 |- |{{flag|რუმინეთი}} || 23 706 |- |{{flag|ბულგარეთი}} || 18 536 |- |{{flag|ფილიპინები}} ||9413 |- |{{flag|რუსეთი}} || 8164 |- |{{flag|შრი-ლანკა}} || 7269 |- |{{flag|ვიეტნამი}} || 7028 |- |{{flag|სირია}} || 3054 |- |{{flag|ინდოეთი}} || 2933 |- |} == ეკონომიკა == * '''რესურსები''' — [[სპილენძი]], [[პირიტი]], [[აზბესტი]], [[თაბაშირი]], საშენი [[ხე-ტყე]], [[მარილი]], [[მარმარილო]], [[თიხა]]. * '''ექსპორტი''' — [[ტანსაცმელი]], [[ფეხსაცმელი]], [[ღვინო]], [[კარტოფილი]], [[ციტრუსები]]. * '''ვალუტა''' — [[ევრო]] (2008 წლის 1 იანვრამდე — [[კვიპროსის ფუნტი]]), თურქულ ზონაში — [[თურქული ლირა]]. == ტურიზმი == {{მთავარი|კვიპროსის ტურიზმი}} ტურიზმს კვიპროსის ეკონომიკაში დომინანტი როლი უკავია.<ref>{{cite web|url=http://www.wttc.org/2006TSA/pdf/Cyprus.pdf|title=Cyprus Travel & Tourism - Climbing to new heights.|accessdate=2007-03-02|last=|year=2006|format=PDF|work=[[Accenture]]|publisher=World Travel and Tourism Council|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120212124957/http://www.wttc.org/2006TSA/pdf/Cyprus.pdf/|archivedate=2012-02-12}}</ref> [[2006]] წელს, ამ სექტორიდან მიღებულმა შემოსავლებმა [[მთლიანი შიდა პროდუქტი]]ს 10,7 % შეადგინა. მასში დასაქმებული იყო 113 000 ადამიანი. კვიპროსში, მსოფლიოში მე-40 ყველაზე პოპულარულ [[ტურიზმი|ტურისტულ]] ქვეყანაში ყოველწლიურად 2 მილიონი ადამიანი ჩადის.<ref>{{cite web|url=http://www.nationmaster.com/graph/eco_tou_arr_percap-economy-tourist-arrivals-per-capita|title=Economy Statistics > Tourist arrivals (per capita) (most recent) by country|accessdate=2010-01-29|work=Nationmaster}}</ref> [[1975]] წელს, [[მსოფლიო ტურიზმის ორგანიზაცია|მსოფლიო ტურიზმის ორგანიზაციის]] შექმნისთანავე კვიპროსი მისი სრულუფლებიანი წევრი გახდა.<ref>{{cite web|url=http://www.unwto.org/states/eng.html|title=UNWTO member states|accessdate=2007-03-02|publisher=World Tourism Organization (UNWTO)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060620051928/http://www.unwto.org/states/eng.html|archivedate=2006-06-20}}</ref> [[2011]] წლის [[მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი]]ს მონაცემებით, ''მოგზაურობისა და ტურიზმის კონკურენტუნარიანობის ინდექსით'' კვირპროსს 24-ე ადგილი უკავია. ტურისტული ინფრასტრუქტურის თვალსაზრისით, კვიპროსს მსოფლიოში 1-ლი ადგილი უკავია.<ref>{{cite news|first=|last=|coauthors=|title=Travel and Tourism Competitiveness Index|year=2011|publisher=|url=http://cyprus.etourism-forum.com/wikis/cyprustourism/country-profile-travel-and-tourism-indicators.aspx|work=World Economic Forum]]|pages=|accessdate=2011-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604142544/http://cyprus.etourism-forum.com/wikis/cyprustourism/country-profile-travel-and-tourism-indicators.aspx|archivedate=2011-06-04}}</ref> == მემკვიდრეობა == ისტორიული [[მუზეუმი]] [[ნიქოზია]]ში, ამატუსის ფინიკიური კოლონის ნაშთები, [[ვენეცია|ვენეციური]] ციხე-სიმაგრე (XII ს.), [[პაფოსი]], [[ტროოდოსი]]ს მთიანეთის ძეგლები. ბრიტანული [[კოლონიზაცია|კოლონიზაციის]], რომელიც 1959 წლამდე გაგრძელდა, ყველაზე თვალშისაცემი მემკვიდრეობაა მარცხენამხრიანი საავტომობილო მოძრაობა და [[ინგლისური ენა|ინგლისური ენის]] ცოდნა. [[ნიქოზია]] და [[კოლოსი (სოფელი)|კოლოსი]] ცნობილია თავიანთი ციხე-სიმაგრეებით. სწორედ კვიპროსში ნახავთ [[ლაზარე]]ს სამარხს, [[წმინდა პეტრე]]ს კოლონას და ლიმასოლი, თავისი სასახლე-ციხე-სიმაგრით, სადაც [[1191]] წელს ლეგენდარულმა მეფემ [[რიჩარდ ლომგული|რიჩარდ ლომგულად]] წოდებულმა ქორწილი გამართა, მეფემ [[კუნძული]] [[იერუსალიმი]]სკენ მიმავალმა დაიპყრო. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებლური]] კვიპროსის მონასტრების უმრავლესობას [[იუნესკო]] იცავს. მათ შორის ყველაზე ცნობილი [[კიკოსი]]ა, რომელიც ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატით არის ცნობილი. ხატის დანახვა ადამიანს არ შეუძლია: მას სპეციალური ქსოვილით ფარავენ და მხოლოდ პატარა „ფანჯარას“ უკეთებენ, რომელსაც რელიგიური დღესასწაულების დროს აღებენ. ოდითგანვე ითვლებოდა, რომ ვინც ხატს დაინახავდა ის დაბრმავდებოდა. როდესაც ბერები ქსოვილს ცვლიან, მაშინაც ხატს ყველა იქ დამსწრემ თვალი უნდა აარიდოს. [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] ამ ქვეყანაში [[ღვინო|ღვინის]] ნამდვილი [[კულტი]]ა. როგორც ამბობენ კუნძულზე ორი სახის [[ღვინო]]ა: კარგი და უფრო კარგი. == იხილეთ აგრეთვე == {{commons|Cyprus|კვიპროსი}} * [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]] * [[კვიპროსის კონფლიქტი]] * [[კვიპროსის ადმინისტრაციული დაყოფა]] == ლიტერატურა == {{ქსე|5|497-499}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{აზიის ქვეყნები}} {{ევროპის ქვეყნები}} {{შუა აღმოსავლეთის თემები}} {{ევროპის კავშირის წევრები}} {{თურქულენოვანი რეგიონები}} {{ერთა თანამეგობრობა}} [[კატეგორია:კვიპროსი]] [[კატეგორია:აზიის ქვეყნები]] [[კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით]] ky88c4ro9ujuvb68ys8dgoqjfliqwu4 0 5377 5417247 5375069 2026-06-20T09:51:09Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417247 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული |სახელი = დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი |მშობლიური სახელი=<nowiki></nowiki> |სურათი = KM-Dedoplistskaro-ka.svg |ქვეყანა = საქართველო |რეგიონის ტიპი = მხარე |რეგიონი = კახეთის მხარე |მმართველის ტიპი = მერი |მმართველი = ნიკოლოზ ჯანიაშვილი {{Tooltip|{{colorbox|{{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}}}}|ქართული ოცნება}} |საიტი=http://dedoplistskaro.gov.ge |მოსახლეობა = {{კლება}} 21 221 |აღწერის წელი = [[2014]] |სიმჭიდროვე = 8,4 |ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 91,5 %<br />[[სომხები]] 4,3 %<br />[[რუსები]] 1,8 %<br />[[აზერბაიჯანელები]] 1,4 %<br />[[ბერძნები]] 0,3 %<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=Ethnic composition of Georgia 2014 |access-date=2019-04-01 |archive-date=2020-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201220100552/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm }}</ref> |სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|მართლმადიდებლები]] 93,68 %<br />[[მუსლიმები]] 3,63 %<ref>[http://pop-stat.mashke.org/georgia-religion2014b.htm georgia-religion2014]</ref> |დროშა=Flag of Dedoplistskaro Municipality.svg |რუკა=Dedoplistskaro Municipality in Georgia.svg }} '''დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი''' (ყოფ. ''დედოფლისწყაროს რაიონი'', ''წითელწყაროს რაიონი'') — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული [[აღმოსავლეთი საქართველო|აღმოსავლეთ საქართველოში]], [[კახეთის მხარე|კახეთის მხარის]] აღმოსავლეთ ნაწილში. დასავლეთით და ჩრდილოეთით ესაზღვრება [[სიღნაღის მუნიციპალიტეტი]], აღმოსავლეთით და სამხრეთით — [[აზერბაიჯანი]]. ფართობი — 2529,2 კვ². 2014 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 21 221 კაცს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. [[დედოფლისწყარო]]. ==ისტორია== მუნიციპალიტეტის ტერიტორია უძველესი დროიდან ყოფილა დასახლებული, რასაც ადასტურებს სხვადასხვა წლების არქეოლოგიური გათხრებისას გამოვლენილი ქვის, ბრინჯაოს, რკინის ხანის, ანტიკური და ადრინდელი ქრისტიანული პერიოდის მრავალი ძეგლი. მათ შორის განსაკუთრებული ყურედღების ღირსია დიდი ქალაქების (ხორნაბუჯის, ხორანთა) ნანგრევები. სახელწოდება „დედოფლისწყარო“ ისტორიულ წყაროებში ცნობილია XI საუკუნიდან, როდესაც მეფემ [[დავით აღმაშენებელი|დავით აღმაშენებელმა]] აქ სამხედრო პოსტი განათავსა. ლეგენდა კი, „დედოფლისწყაროს“ წარმომავლობას თამარ მეფის სახელს უკავშირებს. ამ ლეგენდის მიხედვით, თამარ მეფე დავით სოსლანთან ერთად კამბეჩოვანს ეწვია და ორი კვირა ხორნაბუჯში იცხოვრა. მთის წვერზე კამკამა წყარო მოჩუხჩუხებდა. დედოფალსწყალი ოქროს თასით დაულევია და ისე მოსწონებია, უბრძანებია, წყალი ციხესთან ისე გაეყვანათ, რომ პირვანდელი სათავე არ მოემალათ. იმავე წელს, ეს წყალი თიხის მილებით ხორნაბუჯის ციხის მახლობლად მიუვანიათ და სახელად დედოფლისწყარო უწოდებიათ. მოგვიანებით, ეს სახელი იქ გაშენებულ დაბაზეც გავრცელდა.<ref>{{Cite web |url=http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/istoria |title=ისტორია - მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი |accessdate=2021-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102100455/http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/istoria |archivedate=2021-11-02 }}</ref> დღევანდელი მუნიციპალიტეტის ტერიტორია უძველესი დროიდანვე შედიოდა საქართველოს ერთ-ერთი ისტორიული პროვინციის — კამბეჩოვანის შემადგენლობაში. იგი თავიდანვე მჭიდროდ დაუკავშირდა ქართული სახელმწიფობრიობის ისტორიას და ხან ჰერეთის და ხანაც კახეთის სამეფოს განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა. ქართლ-კახეთის რუსეთთან შეერთების (1801 წ.) შემდეგ დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორია თბილისის გუბერნიის სიღნაღის მაზრაში მოექცა. ყარაღაჯ-დედოფლისწყაროს მიმართულებას („ლეკეთის საკორდონე ხაზს“) იმ პერიოდში დიდი სამხედრო-სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა დაღესტან-ლეკეთისა და ჭარ-ბელაქნის მხრიდან შემოსეულ მოთარეშე-მარბიელთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. დედოფლისწყაროში მუდმივად იდგა მეფის რუსეთის ჯარის ნაწილები. სამხედრო სამსახურის ვადის გასვლის შემდეგაც ოფიცერთა და ჯარისკაცთა უმეტესი ნაწილი აქ რჩებოდა მუდმივ საცხოვრებლად. [[1889]] წელს მეფის მთავრობამ გადაწყვიტა შირაქში გადმოესახლებინა რუსები. განზრახვამ ქართველ მთიელთა დიდი გულისწყრომა გამოიწვია. საპასუხოდ მათ ყოველგვარი ნებართვის გარეშე დაიწყეს შირაქში ჩამოსახლება და დამკვიდრება. ამ გაბედული გადაწყვეტილების ინიციატორი და ორგანიზატორი იყო [[ვაჟა-ფშაველა]], რომლის ძალისხმევითაც აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის მოსახლეობა ჯერ კიდევ [[1917]] წლის ოქტომბრის რევოლუციამდე სამუდამოდ დასახლდა შირაქში. შეიქმნა სოფლები: ზემო ქედი, ქვემო ქედი და არხილოსკალო. [[1915]] წელს ვაჟამ ლომისის წმინდა გიორგის ეკლესიიდან ნიში ჩამოატანინა და მცირე ეკლესია ააშენა, აქ დღესაც აღნიშნავენ ლომისობას. XX საუკუნის დასაწყისში ნიკოლოზ II-მ შირაქის ველის აღმოსავლეთ ნაწილში ჩამოასახლა ზაპოროჟიელი ურჩი კაზაკები, რომლებმაც ახალ დასახლებას სეჩენოვკა უწოდეს. 1921 წლის შემდეგ აქ ჩამოსახლდნენ ზემო მაჩხაანისა და მირზაანის მაცხოვრებლები. ამ სოფელს გასაბჭოებულ საქართველოში რევოლუციონერ ა. ჯაფარიძის (ახლანდელი სამრეკლო) სახელი ეწოდა. [[1918]] წელს მუსავატელებმა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში 36 სოფლის სომხური მოსახლეობა აყარეს და ბედის ანაბარა დატოვეს. ლტოლვილ სომეხთა დიდი ნაწილი [[1922]] წელს მდინარე ალაზნის მარჯვენა მხარეს ჩამოსახლდა. დასახლებას მათ თავიანთი მშობლიური სახელი, საბათლო უწოდეს, ხოლო შემდეგ წითელი საბათლო დაარქვეს. [[1924]] წლიდან ზოგიერთი მირზაანელი გლეხი მუდმივ საცხოვრებლად სახლდებოდა უზუნდარის მთის კალთებზე. სოფელი თანდათანობით იზრდებოდა და დაერქვა სახელი უზუნდარა (დღევანდელი სოფ. გამარჯვება). [[1917]] წლამდე ახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორია შედიოდა [[სიღნაღის მაზრა]]ში, [[1928]] წლიდან კახეთის მაზრაშია, 1921 წელს საქართველოს სსრ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფითახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორია სიღნაღის მაზრას მიეკუთვნა, [[1929]] წლიდან კი კახეთის ოლქში შედიოდა. [[1930]]-[[1937]] წლებში სიღნაღის რაიონშია. [[1938]] წლის 9 ივლისს საქართველოს სსრ-ს უმაღლესი საბჭოს დადგენილებით [[სიღნაღის რაიონი|სიღნაღის რაიონს]] გამოეყო წითელწყაროს რაიონი შემდეგი სასოფლო-საბჭოების შემადგენლობით: წითელწყაროს (რაიონული ცენტრი), ქვემო-ქედის, ზემო-ქედის, წითელ საბათლოს, მირზაანის, არბაშოკის, ზემო მაჩხაანის და ძველი ანაგის.<ref>{{საქართველოს უწყებები|281007|2}}</ref> [[1963]]-[[1964]] წლებში ისევ სიღნაღის რაიონს შეუერთეს, [[1965]] წელს კვლავ გამოიყო ცალკე ერთეულად. საქართველოს პრეზიდენტის [[მიხეილ სააკაშვილი|მ. სააკაშვილის]] 2005 წლის 16 დეკემბრის №2304-რს ბრძანების საფუძველზე მოხდა საქართველოს რაიონების რეორგანიზაცია, რის შედეგადაც არსებული რაიონები შეიცვალა მუნიციპალიტეტებად.<ref>[https://matsne.gov.ge/document/view/27802?publication=0 საქართველოს ორგანული კანონი ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ]</ref> სსიპ „დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის“ (ს/ნ. 228542413) გადამხდელად რეგისტრაციის თარიღია 2006 წლის 18 დეკემბერი, ხოლო რეგისტრაციის თარიღი — 2007 წლის 25 იანვარი.<ref>[http://mreg.reestri.gov.ge/ საჯარო სამართლის ეროვნული სააგენტო, მუნიციპალიტეტების რეესტრი — დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი]</ref> ==ადგილობრივი თვითმმართველობა== ===ადმინისტრაციული მოწყობა=== დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი არის დასახლებათა ერთობლიობა, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი - ქალაქი [[დედოფლისწყარო]]. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი (საკრებულო) და აღმასრულებელი ორგანო (მერია), რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია.<ref>[https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2244429?publication=57 ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი]</ref> დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის საკრებულო და მერი 4 წლის ვადით ირჩევა. ბოლო არჩევნები ჩატარდა [[2021]] წელს. მართვის ოპტიმიზაციისა და მოსახლეობის საზოგადოებრივი მომსახურების უზრუნველყოფის მიზნით მუნიციპალიტეტი იყოფა 16 ადმინისტრაციულ ერთეულად:<ref>[https://matsne.gov.ge/document/view/3864632?publication=0&fbclid=IwAR1nZlOyDINL1a-cdZ-OlP_0JeQ0p8iwhlVmsgLjw4AcQeCAF7WHF2dWdYU საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, დადგენილება №35 თავი IV, მუხლი 13]</ref> # ქ. დედოფლისწყაროს ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – ქ. [[დედოფლისწყარო]]); # არბოშიკის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[არბოშიკი]]); # არხილოსკალოს ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[არხილოსკალო]]); # გამარჯვების ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[გამარჯვება (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი)|გამარჯვება]]); # ზემო მაჩხაანის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[ზემო მაჩხაანი]]); # ზემო ქედის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[ზემო ქედი]]); # მირზაანის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[მირზაანი (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი)|მირზაანი]]); # ოზაანის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: [[თავწყარო]], [[ოზაანი]]); # საბათლოს ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[საბათლო]]); # სამთაწყაროს ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[სამთაწყარო]]); # სამრეკლოს ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[სამრეკლო (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი)|სამრეკლო]]); # ფიროსმანის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[ფიროსმანი (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი)|ფიროსმანი]]); # ქვემო ქედის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი [[ქვემო ქედი]]); # ხორნაბუჯის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: [[ჭოეთი]], [[ხორნაბუჯი (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი)|ხორნაბუჯი]]). === საკრებულო === {| class="wikitable" ! colspan="2" style="background:#ccc" | პარტია ! style="background:#ccc" | 2021<ref name="gevote21">{{Cite web|title=პროტოკოლით არჩეული მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრები და მერები 2021|url=https://cesko.ge/static/res/docs/2021sakrebuloswevraddameradarcheulipirebi.pdf|publisher=ცესკო|access-date=2025-04-14|pages=10-12}}{{Dead link|date=ივნისი 2024 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ! style="background:#ccc" | 2025<ref>{{Cite web|title=მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოს - საკრებულოსა და თვითმმართველი ქალაქის/თვითმმართველი თემის მერის 2025 წლის 4 ოქტომბრის არჩევნებისათვის, შესაბამისი საარჩევნო კომისიების მიერ შედგენილი ოქმების მიხედვით, საკრებულოს წევრად, მერად არჩეული პირები|url=https://cesko.ge/static/file/202510154851-2025-საკრებულოს-წევრად-და-მერად-არჩეული-პირები.pdf|publisher=ცესკო|access-date=2025-11-01}}{{Dead link|date=იანვარი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ! colspan="40" style="background:#ccc" | ამჟამინდელი საკრებულო |- | style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |[[ქართული ოცნება]] | style="text-align: right" |'''24''' | style="text-align: right" |'''27''' |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |style="background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |- | style="background-color: {{ლელო საქართველოსთვის/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |[[ლელო საქართველოსთვის|ლელო]] | | style="text-align: right" |'''1''' |style="background-color: {{ლელო საქართველოსთვის/მეტა/ფერი}} |&nbsp; | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | style="background-color: {{ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა/მეტა/ფერი}} |&nbsp; |[[ნაციონალური მოძრაობა]] | style="text-align: right" |'''5''' | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- | style="background-color: #13254d" |&nbsp; |[[სახალხო პარტია (საქართველო)|სახალხო პარტია]] | style="text-align: right" |'''1''' | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |- ! colspan="2" |სულ ! align="right" |30 ! align="right" |28 ! colspan="33" |&nbsp; |} == გეოგრაფია == დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტს დასავლეთით და ჩრდილოეთით ესაზღვრება [[სიღნაღის მუნიციპალიტეტი]], აღმოსავლეთით და სამხრეთით კი [[აზერბაიჯანი]]. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი [[კახეთის მხარე|კახეთის მხარის]] ყველაზე დიდი ადმინისტრაციული ერთეულია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2529,2 კმ², მხარის ტერიტორიის დაახლოებით 17 %-ია. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის დიდი ნაწილი [[ივრის ზეგანი|ივრის ზეგანს]] უჭირავს, რომელიც აქაური [[რელიეფი]]ს მთავარი [[ოროგრაფია|ოროგრაფიული]] ერთეულია. ივრის ზეგანი უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში გადადის [[ელდარის დაბლობი|ელდარის დაბლობში]], რომელიც წარმოადგენს [[აზერბაიჯანი]]ს ნახევარუდაბნოთა უშუალო გაგრძელებას. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია ორი ტიპის ჰავა. სამხრეთ ნაწილში ცხელიზაფხულიანი ზომიერად თბილი სტეპების ჰავაა, ჩრდილოეთ ნაწილში კი — ზომიერად ნოტიო ჰავა, ზომიერად ცივი [[ზამთარი|ზამთრით]] და ხანგრძლივი თბილი ზაფხულით. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის გამგეობის მონაცემებით, მუნიციპალიტეტში გავრცელებული ბუნებრივი საფრთხეებია ძლიერი [[ქარი]], [[გვალვა]] და [[სეტყვა]].<ref name="usaid">{{Cite web |url=http://nala.ge/uploads/dedoflisckaro.pdf |title=პროგრამა — საქართველოს რეგიონებში კლიმატის ცვლილებისა და ზემოქმედების შერბილების ზომების ინსტიტუციონალიზაცია |accessdate=2014-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307075850/http://nala.ge/uploads/dedoflisckaro.pdf |archivedate=2016-03-07 }}</ref> სოფელი [[კასრისწყალი]] (ყოფ. ელდარი) ადმინისტრაციულად ექვემდებარება [[ახმეტის მუნიციპალიტეტი|ახმეტის მუნიციპალიტეტს]], თუმცა ტერიტორიულად მდებარეობს დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. === რელიეფი === დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის [[გეომორფოლოგია|გეომორფოლოგიურ]] თავისებურებას განსაზღვრავს ვიწრო ანტიკლინები, ფართო სინკლინები, შესაბამისი მშრალი სერებით, დეპრესიებითა და ტაფობებით. ტერიტორიის დიდ ნაწილში იჭრება [[ივრის ზეგანი]], რომელიც გვევლინება აქაური [[რელიეფი]]ს მთავარ ოროგრაფიულ ერთეულად. აგებულია მესამეული და მეოთხეული ნალექი წყებებით. სინკლინური ტაფობები ამოვსებულია მეოთხეული კონტინენტური ნაფენებით, თიხნარებითა და რიყნარებით. ამავე დროს ტექტოგენურ რელიეფზე დაშენებულია ეროზიული ხეობები, ხრამები, მდინარეული ტერასები, [[ბედლენდი|ბედლენდები]] და სხვ. [[ივრის ზეგანი|ივრის ზეგნის]] უდიდეს აკუმულაციურ ვაკეს წარმოადგენს დიდი [[შირაქის ვაკე]] (35X19 კმ), რომელიც გაშლილია ალაზან-ივრის შუამდინარეთში. ზედაპირი 560-700 მ აბსოლუტურ სიმაღლეზე მდებარეობს. ვაკე შემოსაზღვრულია ქოჩების, ნაზარლების, შუანამთისა და არხილოსკალო-ყაშის დაბალი სერებით. დიდი შირაქის ვაკე აღმოსავლეთით უერთდება კასრისწყლის ვაკეს, რომელიც ეროზიული რელიეფით ხასიათდება. [[ივრის ზეგანი]] უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში თანდათანობით გადადის [[ელდარის დაბლობი|ელდარის დაბლობში]], რომელიც წარმოადგენს [[აზერბაიჯანი]]ს ნახევარუდაბნოთა უშუალო გაგრძელებას. [[საქართველო]]ს ფარგლებში (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი) [[ელდარის დაბლობი|ელდარის დაბლობს]] უჭირავს ივრის მარცხენა სანაპიროს ზოლი, რომლის მაქსიმალური სიგანე არის 6-7 კმ, ხოლო სიგრძე ივრის გასწვრივ 20-22 კმ. სიმაღლე 100-200 მ. ვაკე წარმოქმნილია მეოთხეული ალუვიური თიხნარებით და შეადგენს [[მტკვარ-არაქსის დაბლობი]]ს ნაწილს. ვაკეზე წლიურად მოდის 250-300 მმ ნალექი, ამის გამოა რომ აქ მდინარის ჩამონადენის მოდული ძალზე დაბალია 1-2 ლ/წმ კმ². [[ელდარის დაბლობი]] საქართველოში ერთადერთი ადგილია სადაც ნახევარუდაბნოს ნამდვილი [[ლანდშაფტი]]ა განვითარებული. დაბლობის უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი ცნობილია ბუღამოედნის სახელწოდებით. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის რელიეფის უარყოფითი ფორმებიდან გამოსაყოფია ვაკე ტაფობი [[ტარიბანა]] (ზომები 15X8,5 კმ). ფსკერის სიმაღლე 423-465 მ-ია. განვითარებულია სინკლინურ ნაოჭში. სამხრეთით უერთდება ნატბეურის ტაფობს. [[ნატბეურის ვაკე]] სინკლინურ ნაოჭში განვითარებული, ახალგაზრდა ნაფენებით ამოვსებული ტაფობია. ვაკის დასავლეთ ნაწილში მიედინება პერიოდული მდინარე ქუშისხევი. აღსანიშნავია, ასევე პატარა შირაქის ვაკე (სიგრძე 15 კმ), რომელიც ვრცელდება დიდი შირაქის ვაკის სამხრეთ-დასავლეთით და ახალგაზრდა ნალექებით დაფარულ სინკლინს წარმოადგენს. პატარა შირაქის ვაკე ჩაკეტილია შუანამთისა (ჩრდილოეთით) და ყალადარის ქედებით (სამხრეთით). პატარა შირაქის ვაკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს სინკლინური დეპრესია ნაგომრებისთავის ტაფობი. აღსანიშნავია ასევე ბორცვიანი ჭაჭუნის ვაკე. მუნიციპალიტეტში შემოდის [[გომბორის ქედი]]ს სამხრეთ-აღმოსავლეთ დაბოლოება, ასევე [[ალაზნის ვაკე]] სოფელ სამთაწყაროსა და მდინარე აგრიჩაის შესართავს შორის. ანტიკლინური სერები წარმოდგენილია: ელდარის, ზილიჩის, კოწახურის, ნაზარლების, ჩობანდაღის, ყანლის, ყაჯირის და ყალადარის სერები, სტრუქტურულ-დენუდაციური და სტრუქტურულ-ეროზიული რელიეფის ფორმებით. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ამაღლებული ფორმებიდან აღსანიშნავია ანტიკლინური სერი [[ქვაბების მთა|ქვაბები]] (581 მ), რომლის ნამარხი [[ფაუნა]] ენათესავება [[აფრიკა|აფრიკის]] ფაუნას. აქაურ მიწებზე აღმართულია მთები: ნიკორაციხე, ორიძმა, ბილენთა, ზილჩა, უზუნდარა და ა.შ. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ელიას მთა, რომელიც თავისი ფორმით ქალის ფიგურას მოგვაგონებს. პანტიშარის ხეობაში, კოწახურის ქედსა და სხვაგან გვხვდება რელიეფის [[კუესტა|კუესტური]] ფორმები. [[მდინარე]] ლეკისწყლის ხეობაში განვითარებულია ქანდაკებისებრი ფორმები. === შიგა წყლები === დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი ტრანზიტულ [[მდინარე]]ებს მოკლებულია. ჰიდროლოგიური ქსელი ალაგ-ალაგ არის განვითარებული და ძირითადად მშრალი ხევ-ხეობების ქსელით არის წარმოდგენილი. აქაურ მიწებზე მხოლოდ პატარა მოკლე პერიოდული ხასიათის მდინარეებს ვხვდებით, რომლებიც უმეტეს შემთხვევაში ვერც [[იორი|იორამდე]] და ვერც [[ალაზანი|ალაზნამდე]] ვერ აღწევენ. აქაური მიწის ზედაპირი დასერილია შემდეგი მდინარეებით: ველიჯვრით, ლეკისწყლით, უზუნდარასხევით, ქუშისხევით, ღორისწყლისხევით, ყუმურისხევით, პანტიშარისხევითა და სხვა მცირე მდინარეებით. ამ [[მდინარე]]ების საზრდოობაში მონაწილეობას იღებენ უფრო წვიმის წყლები, ალაგ-ალაგ მიწისქვეშა წყლები. აღმოსავლეთით [[აზერბაიჯანი]]ს საზღვართან დიდ მანძილზე ჩამოედინება მდინარე [[ალაზანი]], რომელიც [[მინგეჩაურის წყალსაცავი|მინგეჩაურის წყალსაცავს]] ერთვის აზერბაიჯანის ტერიტორიიდან. მუნიციპალიტეტის დასავლეთ ნაწილს ჰკვეთს მდინარე [[იორი]]. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არის რამდენიმე [[ტბა]], რომელთაგან გამოსარჩევია ორი: [[ქოჩების ტბა]] და [[პატარა ტბა]]. ქოჩების ტბა [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 775 მ-ზე მდებარეობს. ტბის აუზის ფართობია 1,3 კმ². ქოჩების ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს პატარა ტბა, რომლის სანაპირო ძალზე შეჭრილ-შემოჭრილია. მდინარე ივრის სანაპიროსთან არის [[დალის მთის წყალსაცავი]], რომელშიც მოშენებულია [[თევზები|თევზი]]. === ჰავა === დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია ორი ტიპის [[ჰავა]], სამხრეთით ცხელზაფხულიანი ზომიერად თბილი სტეპების ჰავაა, ჩრდილოეთ ნაწილში კი ზომიერად ნოტიო ჰავა, ზომიერად ცივი [[ზამთარი|ზამთრით]] და ხანგრძლივი თბილი [[ზაფხული]]თ. საშუალო წლიური [[ტემპერატურა]]ა 10,3 °C, აბსოლუტურ მაქსიმუმი 38 °C. წელიწადში 400-600 მმ ნალექი მოდის, შირაქში 540 მმ, [[დედოფლისწყარო]]ში 650 მმ. ნალექების მინიმუმი ფიქსირდება [[ელდარის დაბლობი|ელდარის დაბლობზე]] (250-300 მმ), აგრეთვე [[შირაქის ვაკე|დიდი შირაქის ვაკეზე]] (490 მმ). ქალაქ [[დედოფლისწყარო]]ში ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა, იცის ცივი [[ზამთარი]] და თბილი [[ზაფხული]]. ნალექები 650 მმ წელიწადში. === ნიადაგები === დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სამხრეთ ნაწილში ვრცელი ფართობი უჭირავს ტყის ყავისფერ ნიადაგებს. დიდ ფართობზე ვრცელდება მცირე და საშუალო სისქის შავმიწები, რომლებიც გვხვდება მუნიციპალიტეტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ტაფობებსა და ვაკეებზე გაბატონებულია შავმიწები. ვრცელი ფართობი უჭირავს წაბლა ნიადაგებს, აგრეთვე ბიცობიან ნიადაგებს. [[ელდარის დაბლობი|ელდარის დაბლობზე]] და მიმდებარე სამხრეთ ზონაში განვითარებულია რუხი მურა ნიადაგები. დიდი შირაქის ვაკეზე გვხვდება შავმიწა და წაბლა ნიადაგები. ივრისპირას განვითარებულია ალუვიური კარბონატული [[ნიადაგი]], ხოლო ქალაქ [[დედოფლისწყარო]]ს მახლობლად კორდიან კარბონატული ნიადაგია. === ლანდშაფტები === დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი უნიკალური ბუნებრივი პირობებით ხასიათდება, დედოფლისწყაროს ველური [[ბუნება]] და [[ლანდშაფტი]] მსოფლიო მასშტაბით უნიკალურია. აქაური ბუნების ძეგლები ტოვებენ გასაოცარი სილამაზის კვალს. არაერთ ბუნების ძეგლს იცავს სახელმწიფო. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია [[ლანდშაფტი]]ს შემდეგი სახეები: # დაბლობი ვაკე აბზინდიან-ეფემერული მცენარეულობით, რუხ-მურა და დამლაშებულ ნიადაგებზე; # წვრილმთიანეთი არიდული მეჩხერი [[ტყე]]ებით და სტეპის ბალახეულობით, მურა და რუხ-ყავისფერ ნიადაგებზე; # ვაკე-ტაფობები სტეპის მცენარეულობით, შავმიწა და წაბლა ნიადაგებზე; # ჯაგეკლიან-სტეპური მცენარეულობა წაბლა და შავმიწა ნიადაგებით; # ვაციწვერიან უროიანი და ავშნიან-ნაირბალახოვანი მცენარეულობა წაბლა ყავისფერ ნიადაგებით; # ბორცვიანი ვაკე ჯაგეკლიანით, ტყის ყავისფერი ნიადაგით; # ვაკე, ჯაგეკლიან-სტეპური ჰალოფილური მცენარეულობით, ალუვიურ-კარბონატულ, შავმიწისებრ და დამლაშებულ ნიადაგებზე; # ჭალები ალუვიური [[ნიადაგი|ნიადაგებით]]. == ფლორა და ფაუნა == === ფლორა === დედოფლისწყაროში გვხვდება ნახევარუდაბნოს მცენარეულობა, აგრეთვე უროიან-ვაციწვერიანი და ჯაგეკლიანი სტეპური, ჰემიქსელური მეჩხერი ტყეები და [[ჭალის ტყე]]ები. მუნიციპალიტეტში უპირველეს ყოვლისა აღსანიშნავია [[ვაშლოვანის სახელმწიფო ნაკრძალი]], რომელიც განუმეორებელი ლანდშაფტებით ხასიათდება. გვხვდება [[გრაკლა]], [[ბალღოჯი]], [[აკაკი (მცენარე)|აკაკი]], [[შავჯაგა]], [[ბროწეული]] და სხვ. ბალახოვანი საფრიდან გავრცელებულია [[ავშნიანი]], [[უროიანი]] და მლაშობურიანი დაჯგუფებები. [[ივრის ზეგანი|ივრის ზეგანზე]] შემორჩენილია არიდული მეჩხერი ტყე. ვაკე-ტაფობებში არის უროიანი და ვაციწვერიანი სტეპის მცენარეები: [[შვრია]], [[ვაციწვერა]], [[ურო (მცენარე)|ურო]], [[კოფრჩხილა]] და სხვ. ივრისპირას გაბატონებულია [[ტუგაის ტყე]]ები. === ფაუნა === მრავალფეროვანია აქაური [[ფაუნა]]. ძუძუმწოვრებიდან გვხვდება [[ფოცხვერი]], [[ტურა]], [[მელა]], [[მგელი]], [[ლელიანის კატა]], [[დედოფალა]], [[მაჩვი]], მცირე რაოდენობით (რამდენიმე ერთეულად) გვხვდება ჯეირანი ანუ [[ქურციკი]]. რადგან მათი რაოდენობა თითქმის განულებულია, მათზე ნადირობა დიდი ხანია აიკრძალა. შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“. იშვიათად გვხვდება [[ზოლებიანი აფთარი]]. უხვადაა მღრღნელებიც მ.შ. აღსანიშნავია [[მექვიშია]], [[მემინდვრია]] და [[ტყის თაგვი]]. ქვეწარმავლებიდან ბინადრობს [[გიურზა]]. ფრინველებიდან გავრცელებულია [[გნოლი]], [[სავათი]], [[კვირიონი]], [[ტოროლასებრნი|ტოროლა]], [[ყვავი]], [[მწყერი]], [[მოლაღური]], [[ჩხართვი]], [[უფეხურასებრნი|უფეხურა]], [[კაკაბი]] და ა.შ. ალაზანსა და იორში არის [[მურწა]], [[ხრამული]], [[მტკვრის ტობი]], [[თაღლითა]] და სხვ. == დემოგრაფია == მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2014 წლის აღწერის მდგომარეობით 21 221 კაცია. მუნიციპალიტეტში 16 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის 1 ქალაქი და 15 სოფელი. ქალაქის მოსახლეობა 5940 კაცია, ხოლო სოფლად 15 281 კაცი ცხოვრობს ანუ მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის 72 % სოფლად ცხოვრობს. განსახლების ძირითადი ზონა ვრცელდება [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 500-800 მ-ის ფარგლებში. უმეტესად ცხოვრობენ [[ქართველები]], მცირე რაოდენობით – [[სომხები]], [[რუსები]], [[აზერბაიჯანელები]] და სხვ. უდიდეს ნაწილს შეადგენს სოფლის მოსახლეობა. ===აღწერის მონაცემები=== {| class="wikitable" |- ! აღწერის წელი !! მოსახლეობა |- | 1989 || 37 299 |- | 2002 || 30 911 {{კლება}} |- | 2014 || 21 221 {{კლება}} |- | 2021<ref>{{cite web|url=https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/41/mosakhleoba |title=მოსახლეობის რიცხოვნობა რეგიონების და თვითმმართველი ერთეულების მიხედვით|publisher= [[საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური]]|format=XLS|accessdate=2021-11-11|date=1 იანვარი, 2021}}</ref> || 20 700 {{კლება}} |} == ეკონომიკა == დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის 45 700 ჰა სახნავი მიწის ნაკვეთებს უკავია, ხოლო 68 000 ჰა საძოვრებს. მუნიციპალიტეტში თესავენ საშემოდგომო თავთავიან კულტურებს - [[ხორბალი|ხორბალსა]] და ქერს. დედოფლისწყაროში ითესება საგაზაფხულო კულტურებიც. ძირითადად, [[მზესუმზირა]] და [[სიმინდი]]. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მრავალწლიანი ნარგავები 1 700 ჰექტარზეა გაშენებული, საიდანაც ვენახებს 1450-1500 ჰექტარი უკავია, დანარჩენი კი [[ზეთისხილი|ზეთისხილს]], [[ნუში|ნუშსა]] და [[კაკალი|კაკალს]]. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში მეცხოველეობა ძირითადად წარმოდგენილია მეცხვარეობით და რქოსანი პირუტყვით.<ref>{{Cite web |url=http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/soplis-meurneoba |title=სოფლის მეურნეობა |accessdate=2021-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102100520/http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/soplis-meurneoba |archivedate=2021-11-02 }}</ref> [[სოფლის მეურნეობა|სოფლის მეურნეობის]] წამყვანი დარგია [[მევენახეობა]], [[მეცხოველეობა]] და სხვ. გაბატონებულია სახნავ-სათესი მიწები, ვენახები, ბაღები და სხვა სავარგულები. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არის [[ნავთობი]]სა (მირზაანი, შირაქი) და [[კირქვა|კირქვის]] („[[არწივის ხეობა]]“) საბადოები. ==განათლება== დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში 17 სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებაა.<ref>{{Cite web |url=http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/sabavshvo-bagebi |title=საბავშვო ბაღები |accessdate=2021-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102100507/http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/sabavshvo-bagebi |archivedate=2021-11-02 }}</ref> მუნიციპალიტეტის ბაგა-ბაღებში განსაკუთრებული პრიორიტეტი ენიჭება ინკლუზიურ სწავლებას. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში 15 ფუნქციონირებს საჯარო და 1 კერძო სკოლა.<ref>{{Cite web |url=http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/sajaro-skolebi |title=საჯარო სკოლები |accessdate=2021-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102095753/http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/sajaro-skolebi |archivedate=2021-11-02 }}</ref> == კულტურა == მუნიციპალიტეტში არის სამხატვრო სკოლები, მუზეუმები ([[დედოფლისწყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი]], [[ნიკო ფიროსმანაშვილის სახლ-მუზეუმი]], [[ხორნაბუჯის ხალხთა მეგობრობის მუზეუმი]]) და სხვა. ===ფესტივალები და სახალხო დღესასწაულები=== {| class="wikitable" |+ დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის მნიშვნელოვანი ტრადიციული ღონისძიებები |- ! დასახელება !! თარიღი !! აღწერა |- | „ფიროსმანობა“ || [[ოქტომბერი|ოქტომბრის]] მესამე შაბათი დღე || სახალხო დღესასწაული „ფიროსმანობა“ ტრადიციულად, ოქტომბრის მესამე შაბათ დღეს იმართება.ქართველი მხატვრის, [[ნიკო ფიროსმანი]]ს ეზოში კულტურული ღონისძიებებისა და გამოფენების პარალელურად, სხვადასხვა სპორტული შეჯიბრებება იმართება. ასევე შესაძლებელია, ტრადიციული ქართული კერძების დაგემოვნება.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=MgVVHMatd2U ვიდეო იუთუბზე]</ref> |- | [[ელიაობა]] || [[2 აგვისტო]] || 2 აგვისტოს ამინდის განმგებელის - ელიას სახელობის დღე აღინიშნება. საეკლესიო კალენდარიც ამ დღეს ილია წინასწარმეტყველს, იგივე თესბიტელს მოიხსენიებს. |} ==სპორტი== დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა ცენტრში სპორტის სხვადასხვა სახეობებში არსებობს უფასო სექციები. სპორტსმენები, რომლებიც ცენტრში ვარჯიშობენ, ყოველწლიურად მონაწილეობას იღებენ ეროვნულ და საერთაშორისო ტურნირებში.<ref>{{Cite web |url=http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/sporti-da-sportuli-gonisziebebi |title=სპორტი |accessdate=2021-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102121938/http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/sporti-da-sportuli-gonisziebebi |archivedate=2021-11-02 }}</ref> == ღირსშესანიშნაობანი<ref>{{სძა|1-1|257-325||არა}}</ref> == მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არაერთი არქეოლოგიური, არქიტექტურული და ისტორიული ძეგლი მდებარეობს. ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან აღსანიშნავია ქალაქ [[დედოფლისწყარო]]სთან მდებარე ადრინდელი [[შუა საუკუნეები]]ს ციხე-ქალაქი [[ხორნაბუჯი]], რომელიც წარმოადგენდა ისტორიული მხარის [[კამბეჩოვანი]]ს ცენტრს. სოფელ [[ოზაანი|ოზაანში]] დგას IX საუკუნის ხუროთმოძღრული ძეგლი [[ოზაანის ამაღლების ტაძარი|ამაღლების გუმბათოვანი ტაძარი]], რომელიც აშენებულია აგურით. აქვეა შუა საუკუნეების სამების ეკლესია. მუნიციპალიტეტი მდიდრადაა წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლებითაც. სოფლებისგან განყენებულ ტერიტორიებზე წარმოდგენილია: ;დიდი შირაქის ველი: *[[კასრისწყლის გორასამარხები]]; *[[ნაზარლების ნამოსახლარები და სამაროვანი]]; *[[დიდი შირაქის ველის პირველი ნამოსახლარები]]; *[[დიდი შირაქის ველის მეორე ნამოსახლარები]]; *[[დიდი შირაქის ველის მესამე ნამოსახლარები]]; *[[დიდი შირაქის ველის პირველი ნამოსახლარი]]; *[[დიდი შირაქის ველის მეორე ნამოსახლარი]]; *[[დიდი შირაქის ველის მესამე ნამოსახლარი]]; *[[დიდი შირაქის ველის რკინის სადნობი სახელოსნოები]]; *[[ყალადარის ნამოსახლარები]]; *[[ჩალიანხევის გორასამარხი]]; *[[ჩალიანხევის ნამოსახლარი]]; *[[ჩანკაანის გორანმოსახლარი]]; *[[ჩანკაანის ნამოსახლარები]]. ;ზილჩის ველი: *[[ზილიჩის ველის გორასამარხები]]; *[[ზილჩის ველის ნამოსახლარები]]; *[[ზილჩის ველის რკინის სადნობი]]. ;მიჯნის ყურე: *[[მიჯნის ყურის ნამოსახლარი]]. ;პატარა შირაქის ველი: *[[პატარა შირაქის ველის ნაგომრებისთავის ნამოსახლარი]]; *[[პატარა შირაქის ველის ნაგომრებისთავის სადგომი]]; *[[პატარა შირაქის ველის პირველი ნამოსახლარები]]; *[[პატარა შირაქის ველის მეორე ნამოსახლარები]]; *[[პატარა შირაქის ველის რკინის სადნობი სახელოსნო]]. ;სამუხის (ელდარის) ველი: *[[სამუხის ველის რკინის სადნობი სახელოსნო]]; *[[ხორანთა]]. ;ტარიბნის ტაფობი: *[[ტარიბნის გორასამარხი]]; *[[ტარიბნის ტაფობის პირველი ნამოსახლარები]]; *[[ტარიბნის ტაფობის მეორე ნამოსახლარები]]; *[[ტარიბნის ტაფობის პირველი ნამოსახლარი]]; *[[ტარიბნის ტაფობის მეორე ნამოსახლარი]]; *[[ნატბეურის ნამოსახლარი გორა]]. ;ჩამთის ტაფობი: *[[ჩათმის ტაფობის რკინის სადნობი სახელოსნოები]]. ;ჭაჭუნის ვაკე: *[[ჭაჭუნის ვაკის გორასამარხები]]; *[[ჭაჭუნის ვაკის გორასამარხი]]; *[[ჭაჭუნის ვაკის რკინის სადნობი სახელოსნოები]]; *[[ჭაჭუნის ვაკის სადგომები]]; *[[ჭაჭუნის ვაკის სადგომი]]. ==გამოჩენილი ადამიანები== {| class="wikitable" |+ დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის გამოჩენილი ადამიანები |- ! ფოტო !! სახელი და გვარი !! წლები !! აღწერა |- | [[ფაილი:Niko Pirosmani 1916.jpg|100px]] || [[ნიკო ფიროსმანი]] ||[[1862]]-[[1918]] || ქართველი მხატვარი. ნამდვილი სახელი და გვარი ნიკოლოზ ფიროსმანაშვილი. |- | [[ფაილი:No image.svg|100px]] || [[დიმიტრი ბენაშვილი]] ||[[1910]]-[[1982]]|| ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე. |- | [[ფაილი:Lasha Bekauri.jpg|100px]] || [[ლაშა ბექაური]] ||[[2000]]- || ქართველი ძიუდოისტი, ოლიმპიური ჩემპიონი. |} ==დაძმობილებული ქალაქები== დედოფლისწყაროსთან დამეგობრებული ქალაქია [[კვიძინი]] ({{lang-pl|Kwidzyn}}), რომელიც [[პოლონეთი|პოლონეთში]], კერძოდ კი [[პომერანიის სავოევოდო]]ში მდებარეობს. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი დაძმობილებულია აგრეთვე, [[უკრაინა|უკრაინის]] [[ლუჰანსკის ოლქი|ლუჰანსკის ოლქის]] ორ რაიონთან - [[კრემინის რაიონი|კრემინთან]] და [[სტანიცია-ლუჰანსკის რაიონი|სტანიცია-ლუჰანსკისთან]].<ref>{{Cite web |url=http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/dazmobilebuli-kalakebi |title=დაძმობილებული ქალაქები |accessdate=2021-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102105200/http://dedoplistskaro.gov.ge/ge/dazmobilebuli-kalakebi |archivedate=2021-11-02 }}</ref> ==გალერეა== <gallery> ფაილი:Tsintskaros raioni 1987.jpg|წითელწყაროს რაიონი 1987 წელს ფაილი:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი.jpg|დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი 2012 წელს </gallery> == ლიტერატურა == {{ქსე|11|321-322|უკლება დ., დორეული ნ.}} {{ქე|2|351-354|უკლება დ., დორეული ნ., ვაშაკიძე ც., პაპუაშვილი თ.}} * მარუაშვილი ლ., საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბ., 1964; * უკლება დ., აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანი მხარეების ლანდშაფტები და ფიზიკურ-გეოგრაფიული რაიონები, თბ., 1974. ==რესურსები ინტერნეტში== *[http://www.kakheti.gov.ge/index.php?cat=58&par=6 კახეთის მხარის ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721031308/http://kakheti.gov.ge/index.php?cat=58&par=6 |date=2011-07-21 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი}} {{კახეთი}} [[კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი| ]] d6to9gqtt46w8lch2mj1473z81hhl8f 0 10822 5417148 5416329 2026-06-19T23:07:39Z Mehman 75871 /* სახელმწიფოს ჩამოყალიბება (1923–1924) */ 5417148 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | სახელი = მუსტაფა ქემალ ათათურქი<br />Mustafa Kemal Atatürk<br />[[ფაილი:Emblem of the Presidency of Turkey.svg|60პქ|link=თურქეთის პრეზიდენტი]] | სურათი= Ataturk1930s.jpg | სურათის ზომა =230პქ | წარწერა სურათის ქვეშ=ათათურქი 1932 წელს | ხელმოწერა = Signature of Mustafa Kemal Atatürk.svg | დაბადების თარიღი = {{Circa}} [[1881]] | დაბადების ადგილი= [[სალონიკი]], [[სალონიკის ვილაიეთი]], [[ოსმალეთის იმპერია]] | გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1938|11|10|1881|5|19}} | გარდაცვალების ადგილი=[[დოლმაბაჰჩე]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]] | მოქალაქეობა ={{დროშა|ოსმალეთის იმპერია}} →<br /> {{დროშა|თურქეთი}} | ეროვნება =[[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალელი]], [[თურქები|თურქი]] | რეზიდენცია = | დაკრძალულია = [[ანკარის ეთნოგრაფიული მუზეუმი]], [[ანკარა]] <small>([[21 ნოემბერი]], [[1938]] – [[10 ნოემბერი]], [[1953]])</small> → <br /> [[ანითქაბირი]], [[ანკარა]] <small>([[10 ნოემბერი]], [[1953]]-დან)</small> | საარჩევნო ოლქი = | მამა =[[ალი რიზა ეფენდი]] | დედა =[[ზიუბეიდე ჰანუმი]] | მეუღლე = {{ქორწინება|[[ლატიფე უშაქი]]|1923|1925|end=გაეყ}} | შვილები= | ნათესავები = [[მაკბულე ათადანი]] (და) | განათლება = | პროფესია = | საქმიანობა = | რელიგია = | ჯილდოები =[[#ჯილდოები|იხილეთ სია]] | პარტია = [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტია]] | საიტი= | რიგი = [[ფაილი:Flag of the President of Turkey.svg|25პქ]]&nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის პრეზიდენტი|1-ლი პრეზიდენტი]] | თანამდებობა დაიკავა = [[29 ოქტომბერი]], [[1923]] | თანამდებობა დატოვა = [[10 ნოემბერი]], [[1938]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | პრეზიდენტი = | პრემიერ-მინისტრი =[[ისმეთ ინენიუ]]<br /> [[ფეთჰი ოქიარი]]<br /> [[ჯელალ ბაიარი]] | წინამორბედი = ''თანამდებობა შეიქმნა'' | მემკვიდრე = [[ისმეთ ინენიუ]] | რიგი2 = [[ფაილი:Flag of Turkey.svg|25პქ]]&nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|1-ლი პრემიერ-მინისტრი]] | თანამდებობა დაიკავა2 = [[3 მაისი]], [[1920]] | თანამდებობა დატოვა2= [[24 იანვარი]], [[1921]] | წინამორბედი2 = ''თანამდებობა შეიქმნა'' | მემკვიდრე2 = [[ფევზი ჩაქმაქი]] | პრეზიდენტი2= | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | რიგი3 = [[ფაილი:Flag of Turkey.svg|25პქ]]&nbsp;[[თურქეთი]]ს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარე|1-ლი თავმჯდომარე]] | თანამდებობა დაიკავა3 = [[24 აპრილი]], [[1920]] | თანამდებობა დატოვა3 =[[29 ოქტომბერი]], [[1923]] | წინამორბედი3 = ''თანამდებობა შეიქმნა'' | მემკვიდრე3 = [[ფეთჰი ოქიარი]] | პრეზიდენტი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | რიგი4 = [[თურქეთი]]ს [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტიის 1-ლი ლიდერი]] | თანამდებობა დაიკავა4 = [[9 სექტემბერი]], [[1923]] | თანამდებობა დატოვა4 =[[10 ნოემბერი]], [[1938]] | წინამორბედი4 = ''თანამდებობა შეიქმნა'' | მემკვიდრე4 = [[ისმეთ ინენიუ]] | პრეზიდენტი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | რიგი5 = | თანამდებობა დაიკავა5 = | თანამდებობა დატოვა5 = | წინამორბედი5 = | მემკვიდრე5 = | პრეზიდენტი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= }} '''მუსტაფა ქემალ ათათურქი''' ({{lang-tr|Mustafa Kemal Atatürk}}), ან '''მუსტაფა ქემალ ფაშა''' ({{lang-tr|Mustafa Kemal Paşa}}) [[1921]] წლამდე და '''[[ღაზი]] მუსტაფა ქემალ ფაშა'''<ref>Andrew Mango ''Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey'', Overlook Press, 2002, {{ISBN|978-1-58567-334-6}}, [https://books.google.com/books?id=cO50m62MA8AC&pg=PT350&dq=halaskar+gazi+ataturk&hl=nl#v=onepage&q=halaskar%20gazi%20ataturk&f=false]</ref> ({{lang-tr|Gazi Mustafa Kemal Paşa}}) [[1921]]—[[1934]]<ref>{{Cite web|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/mustafa-kemal-ataturk|title=II. ATATÜRK ve TÜRK DİLİ|author=Hasan Eren|quote=24 Kasım 1934’te Türkiye Büyük Millet Meclisi 2587 sayılı kanunla Gazi Mustafa Kemal’e Atatürk soyadını verdi.}}</ref> წლებში (დ. [[1881]],{{შენიშვნა|ათათურქის ზუსტი დაბადების თარიღი უცნობია. მის სიმბოლურ დაბადების დღედ [[19 მაისი]] ითვლება - დღე, როდესაც ის 1919 წელს [[სამსუნი|სამსუნში]] გადავიდა, ეროვნული წინააღმდეგობის დასაწყებად. ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ ის [[1880|1880 წელს]] დაიბადა.}} [[სალონიკი]], [[სალონიკის ვილაიეთი]], [[ოსმალეთის იმპერია]] – გ. [[10 ნოემბერი]], [[1938]], [[დოლმაბაჰჩე]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]) — [[თურქები|თურქი]] ფელდმარშალი, [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|რევოლუციონერი]] სახელმწიფო მოღვაწე, მწერალი და [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დამფუძნებელი მამა, რომელიც რესპუბლიკის დაფუძნებიდან, [[1923]] წლიდან, [[მუსტაფა ქემალ ათათურქის სიკვდილი და დაკრძალვა|სიკვდილამდე]], [[1938]] წლამდე იყო [[თურქეთის პრეზიდენტი]]. მან გაატარა ყოვლისმომცველი პროგრესული [[ათათურქის რეფორმები|რეფორმები]], რამაც თურქეთი გარდაქმნა [[სეკულარიზმი|სეკულარულ]] და [[ინდუსტრიული რევოლუცია|ინდუსტრიალიზებულ]] ქვეყნად.<ref name="ÁgostonMasters20092">{{cite encyclopedia |year=2009 |encyclopedia=Encyclopedia of the Ottoman Empire |publisher=Facts On File |location=New York |access-date=23 January 2021 |last=Cuthell Jr. |first=David Cameron |editor1-last=Ágoston |editor1-first=Gábor |pages=56–60 |isbn=978-0-8160-6259-1 |lccn=2008020716 |editor2-first=Bruce |editor2-last=Masters |chapter=Atatürk, Kemal (Mustafa Kemal) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA56}}</ref><ref>{{Citation |title=Atatürk, Kemal |date=2014 |url=https://archive.org/details/worldencyclopedi00oxfo |encyclopedia=World Encyclopedia |publisher=Philip's |language=en |doi=10.1093/acref/9780199546091.001.0001 |isbn=9780199546091 |access-date=9 June 2019 |url-access=registration}}</ref><ref>{{Citation |last=Books |first=Market House Books Market House |title=Atatürk, Kemal |date=2003 |url=https://archive.org/details/whoswhointwentie00brig |work=Who's Who in the Twentieth Century |editor-last=Books |editor-first=Market House |publisher=Oxford University Press |language=en |doi=10.1093/acref/9780192800916.001.0001 |isbn=9780192800916 |access-date=9 June 2019}}</ref><ref name="Wolf2">Harold Courtenay Armstrong Gray Wolf, Mustafa Kemal: An Intimate Study of a Dictator. page 225</ref> იდეოლოგიურად, მისი სეკულარისტული და [[თურქული ნაციონალიზმი|ნაციონალისტური]] პოლიტიკა და სოციალისტურ-პოლიტიკური თეორია [[ქემალიზმი]]ს სახელით გახდა ცნობილი. თავისი სამხედრო და პოლიტიკური მიღწევების გამო, ათათურქი [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ლიდერად ითვლება.<ref>{{Cite web |url=https://blog.nationalgeographic.org/2012/05/16/einstein-and-ataturk-part-1/ |title=EINSTEIN AND ATATURK (Part 1), National Geographic Society Newsroom |accessdate=2023-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210522162629/https://blog.nationalgeographic.org/2012/05/16/einstein-and-ataturk-part-1/ |archivedate=2021-05-22 }}</ref> ათათურქი ცნობილი გახდა [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დროს, [[გალიპოლის ბრძოლა]]ში ([[1915]]) ოსმალეთის იმპერიის გამარჯვების უზრუნველყოფის შემდეგ.<ref name="zurcher142">Zürcher, ''Turkey: a modern history'', 142</ref> [[ოსმალეთის იმპერიის დასასრული|ოსმალეთის იმპერიის დამარცხებისა და დაშლის]] შემდეგ, ის სათავეში ჩაუდგა [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|თურქულ ეროვნულ მოძრაობას]], რომელიც წინააღმდეგობას უწევდა [[მოკავშირეები პირველ მსოფლიო ომში|მოკავშირეების]] მიერ თურქეთის დაყოფას ომში გამარჯვებულ მოკავშირეთა შორის. თურქეთის დღევანდელ დედაქალაქში, [[ანკარა]]ში [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა|დროებითი მთავრობის]] შექმნით, მან დაამარცხა მოკავშირეების მიერ გაგზავნილი ძალები და ომიდან გამარჯვებული გამოვიდა, რომელსაც მოგვიანებით „[[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის]]“ უწოდეს. შემდგომში მან გააუქმა უკვე დაშლილი [[ოსმალეთის იმპერია]] და მის ნაცვლად გამოაცხადა [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაარსების შესახებ. ახლად ჩამოყალიბებული [[თურქეთის ისტორია|თურქეთის რესპუბლიკის]] [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტის]] ამპლუაში, ათათურქმა წამოიწყო პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული რეფორმების მკაცრი პროგრამა, რომლის საბოლოო მიზანი იყო თანამედროვე, პროგრესული და [[სეკულარიზმი|სეკულარული]] ეროვნული სახელმწიფოს აშენება. მან, დაწყებითი განათლება უფასო და სავალდებულო გახადა და ათასობით ახალი სკოლა გახსნა ქვეყნის მასშტაბით. ასევე შემოიღო ლათინურ ენაზე დაფუძნებული [[თურქული დამწერლობა|თურქული ანბანი]], რომელიც შეცვალა ძველი ოსმალურის თურქული ანბანი. თურქმა ქალებმა თანაბარი [[ქალთა უფლებები|სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებები]] მიიღეს ათათურქის პრეზიდენტობის დროს.<ref>''Mastering Modern World History'' by Norman Lowe, second edition</ref> კერძოდ, №1580 კანონის საფუძველზე 1930 წლის 3 აპრილს [[ქალები თურქეთის პოლიტიკაში|ქალებს მიენიჭათ ხმის მიცემის უფლება]] ადგილობრივ არჩევნებზე და რამდენიმე წლის შემდეგ, 1934 წელს, სრული საყოველთაო ხმის უფლება მიიღეს.<ref name="tempo2">''Türkiye'nin 75 yılı'', Tempo Yayıncılık, İstanbul, 1998, pp. 48, 59, 250</ref> ათათურქის მთავრობა ატარებდა [[თურქიზაცია|თურქიზაციის]] პოლიტიკას, რითაც ცდილობდა შეექმნა ერთგვაროვანი, ერთიანი და უპირველეს ყოვლისა [[სეკულარული სახელმწიფო|სეკულარული]] ერი თურქული დროშის ქვეშ.<ref name="Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey2">{{Cite book |last=Sofos |first=Umut Özkırımlı & Spyros A. |title=Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey |url=https://archive.org/details/tormentedbyhisto0000zkrm |publisher=Columbia University Press |year=2008 |isbn=9780231700528 |location=New York |page=[https://archive.org/details/tormentedbyhisto0000zkrm/page/167 167]}}</ref><ref name="Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2">{{Cite journal |last=Toktaş |first=Şule |year=2005 |title=Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey's Jewish Minority |url=https://www.academia.edu/761586 |journal=Journal of Historical Sociology |volume=18 |issue=4 |pages=394–429 |doi=10.1111/j.1467-6443.2005.00262.x |s2cid=59138386 |access-date=7 January 2013 | issn=0952-1909}}</ref><ref name="Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152">{{Cite book |title=Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870–1915 |date=3 August 2012 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-22518-3 |editor-last=Jongerden |editor-first=Joost |location=Leiden |page=300 |editor-last2=Verheij |editor-first2=Jelle}}</ref> ათათურქის დროს, თურქეთში მცხოვრებ [[უმცირესობები თურქეთში|უმცირესობებს]] სთხოვდნენ საჯაროდ თურქულად ელაპარაკათ, მაგრამ ამავე დროს მათ მიეცათ უფლება შეენარჩუნებინათ საკუთარი მშობლიური ენა.<ref name="Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=VKVSHjjUT2UC |title=Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities |publisher=Tauris |year=2006 |isbn=9781845111410 |editor-last=Kieser |editor-first=Hans-Lukas |edition=[Online-Ausg.] |location=London |page=45 |access-date=7 January 2013}}</ref> [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარის შესახებ კანონის]] მიხედვით არათურქულ ტოპონიმებს და უმცირესობებს დაევალათ თურქული გვარის მიღება.<ref>{{Cite journal |last=Öktem |first=Kerem |year=2008 |title=The Nation's Imprint: Demographic Engineering and the Change of Toponymes in Republican Turkey |url=http://ejts.revues.org/index2243.html |journal=European Journal of Turkish Studies |issue=7 |doi=10.4000/ejts.2243 |access-date=18 January 2013 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=29 December 2009 |title=Incoherent State: The Controversy over Kurdish Naming in Turkey |url=http://ejts.revues.org/index4142.html |journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey |issue=10 |doi=10.4000/ejts.4142 |access-date=16 January 2013 |quote=the Surname Law was meant to foster a sense of Turkishness within society and prohibited surnames that were related to foreign ethnicities and nations |doi-access=free}}</ref> 1934 წელს, [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|თურქეთის პარლამენტმა]] მას გვარად „ათათურქი“ მიანიჭა, რაც ნიშნავს „თურქების მამას“, რაც მისი როლის აღიარება გახდა, რომელიც მან თანამედროვე [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] მშენებლობაში შეიტანა.<ref>{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk'ün Nüfus Hüviyet Cüzdanı. (24.11.1934) |url=http://www.isteataturk.com/haber/print.php?haberno=19 |access-date=26 June 2013 |publisher=www.isteataturk.com}}</ref> ის [[1938 |1938 წლის]] [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]] სტამბოლში, [[დოლმაბაჰჩე|დოლმაბაჰჩეს სასახლეში]], 57 წლის ასაკში [[ქემალ ათათურქის გარდაცვალება და დაკრძალვა|გარდაიცვალა]].<ref>{{Cite web |title=Turkey commemorates Atatürk on 78th anniversary of his passing |url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-commemorates-ataturk-on-78th-anniversary-of-his-passing-105951 |access-date=21 November 2017 |website=Hürriyet Daily News |language=en}}</ref> [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტის]] პოსტზე ის [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრმა]], [[ისმეთ ინენიუ]]მ შეცვალა და სახელმწიფო პანაშვიდი გადაუხადა მას.<ref>{{Cite book |last=Jayapalan |first=N. |url=https://books.google.com/books?id=twi8hGdcwoUC&q=mustafa+kemal+ataturk+succeeded+by+ismail+inonu&pg=PA133 |title=Modern Asia Since 1900 |date=April 1999 |publisher=Atlantic Publishers & Dist |isbn=9788171567515 |language=en}}</ref> [[1981|1981 წელს]], ათათურქის დაბადების 100 წლისთავზე, მის ხსოვნას [[გაერო]]მ და [[იუნესკო]]მ პატივი მიაგო და მიმდინარე წელი მსოფლიოში „ათათურქის წლად“ გამოაცხადა, ასევე მიიღო რეზოლუცია ათათურქის 100 წლის იუბილეზე, სადაც ის აღწერილია, როგორც „მებრძოლ ლიდერად კოლონიალიზმისა და იმპერიალიზმის წინააღმდეგ“ და „ხალხებს შორის ურთიერთგაგების გრძნობისა და მსოფლიოს ერებს შორის მტკიცე მშვიდობის შესანიშნავი წარმომჩენის, სადაც ის მთელი ცხოვრება მუშაობდა ხალხებს შორის ჰარმონიისა და თანამშრომლობის განსავითარებლად“.<ref name="ATATURK: Creator of Modern Turkey2">{{Cite web |title=ATATURK: Creator of Modern Turkey |url=http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html |access-date=22 November 2017 |publisher=www.columbia.edu |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151109083247/http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html |archivedate=9 ნოემბერი 2015 }}</ref><ref name="Landau 19842">{{Cite book |last=Landau |first=Jacob M. |url=https://books.google.com/books?id=8_n93Kq5PwMC&q=1981+declared+ataturk+year&pg=PR13 |title=Atatürk and the Modernization of Turkey |date=1984 |publisher=BRILL |isbn=978-9004070707 |language=en}}</ref> ათათურქს ასევე მიენიჭა ჯილდო მსოფლიოში მშვიდობაზე ორიენტირებული საგარეო პოლიტიკისა და მეგობრობისთვის, განსაკუთრებით მეზობელ ქვეყნებთან მიმართებაში, როგორებიცაა [[ირანი]], [[იუგოსლავია]], [[ერაყი]] და [[საბერძნეთი]], ასევე ბალკანეთის პაქტის შექმნისთვის, რომელიც წინააღმდეგობას უწევდა ფაშისტური იტალიისა და ცარისტული ბულგარეთის ექსპანსიონიზმისთვის.<ref>"[https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf Balkan Pact and Turkey]" by Esra S. Değerli</ref> ==სახელი== ათათურქი დაიბადა, როგორც „მუსტაფა“. მეორე სახელი „ქემალი“ (რომელიც არაბულად ნიშნავს „სრულყოფილებას“ ან „სიმწიფეს“) მას მათემატიკის მასწავლებელის, კაპიტან მუსტაფა ეფენდის მიერ მიენიჭა. [[აფეთ ინანი]]ს მიხედვით, მისმა მასწავლებელმა ეს სახელი მას (ათათურქს) „მისი შესაძლებლობებისა და სიმწიფის აღფრთოვანებით დაარქვა“.<ref>Afet İnan, ''Atatürk hakkında hâtıralar ve belgeler'', Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1959, [https://books.google.com/books?id=EWwaAAAAIAAJ&q=%22Matematik+%C3%B6%C4%9Fretmeni+Mustafa+Efendi%22 p. 8.]</ref><ref>{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk |url=http://www.turkishembassy.org/index.php?option=com_content&task=view&id=300&Itemid=317 |publisher=Turkish Embassy website |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927211519/http://www.turkishembassy.org/index.php?option=com_content&task=view&id=300&Itemid=317 |archive-date=27 September 2007 |access-date=7 August 2007}}</ref> სხვა წყაროების მიხედვით, მის მასწავლებელს სურდა ათათურქის სხვა მოსწავლეებისგან განსხვავება, რომელთაც ასევე ერქვათ „მუსტაფა“.<ref>Ali Fuat Cebesoy, ''Sınıf arkadaşım Atatürk: okul ve genç subaylık hâtıraları'', İnkılâp ve Aka Kitabevleri, 1967, [https://books.google.com/books?id=-D4NAQAAIAAJ&q=%22Kemal+koyal%C4%B1m%22 p. 6.] ''Benim adım Mustafa. Senin adın da Mustafa. Arada bir fark olmalı, ne dersin, senin adının sonuna bir de Kemal koyalım.''</ref><ref>{{Cite journal|last=Rustow|first=Dankwart A.|author-link=|date=1968|title=Atatürk as Founder of a State|url=https://www.jstor.org/stable/20023842|journal=Daedalus|volume=97|issue=3|pages=793–828|jstor=20023842|issn=0011-5266|via=[[JSTOR]]}}</ref> მწერალი [[ენდრიუ მანგო]] ვარაუდობს, რომ შესაძლოა მან თავად აირჩია ეს სახელი, ნაციონალისტი პოეტის, [[ნამიქ ქემალი]] პატივსაცემად.<ref>Mango, ''Atatürk'', p. 37.</ref> ჟურნალისტ ალკანის მიხედვით, ათათურქმა, როგორც ჩანს, ჯარში მოღვაწეობის წლებში მიიღო სახელი „ქემალი“.<ref name=enis>{{cite book|title=Atatürk on Screen: Documentary Film and the Making of a Leader|year=2020|author=Enis Dinç|page=180}}</ref> მას შემდეგ, რაც [[1934|1934 წელს]] პირადობის მოწმობა მიიღო გვარი „ათათურქი“, მისი სახელის ველში ჩაიწერა „ქემალ ათათურქი“, მაშინ, როდესაც სახელი „მუსტაფა“ საერთოდ გაქრა. [[1935|1935 წლის]] თებერვალში, ათათურქმა დაიწყო თავისი „ორიგინალური“ სახელის — „ქემალის“ გამოყენება. ჟურნალ „Tarama Dergisi“ (1934) მიხედვით ''ქემალი'' ნიშნავს „ფორტიფიკაციას“, „ციხესიმაგრეს“, „ჯარს“, „ფარს“. 1935 წლის [[4 თებერვალი|4 თებერვალს]], მთავრობის ოფიციალურმა საინფორმაციო სააგენტო „[[ანადოლუს სააგენტო]]მ“ შემდეგი განმარტება გააკეთა:<ref name=enis /> {{ციტატა|ჩვენ მიერ გავრცელებული ინფორმაციის განმარტებისათვის, სახელი „ქემალი“, რომელსაც ათათურქი ატარებს, არ არის არაბული სიტყვა და არც არაბული სიტყვის ''kemal'' [„სიმწიფე“, „სრულყოფილება“] მნიშვნელობა გააჩნია. ათათურქის [ნამდვილი] სახელი არის ''Kamâl'', რომელიც თურქულად ნიშნავს ჯარს და ფორტიფიკაციას. რამდენადაც სახელში მოცემული ''a'' არბილებს ''k''-ს გამოთქმისას, სახელი აქცენტში უახლოვდება არაბული „ქემალის“ გამოთქმას. ეს არის მსგავსების სრული მასშტაბი. — ანადოლუს საინფორმაციო სააგენტო}} თუმცა, ათათურქი [[1937|1937 წლის]] მაისის შემდგომ დაუბრუნდა „ქემალის“ ძველ მართლწერას. რბილი გადასვლის გამო, მან თავს არიდებდა სახელის გამოყენებას, როგორც შეეძლო, ან საერთოდ არ გამოიყენა იგი, ან ხელს აწერდა დოკუმენტებს, როგორც „K. Atatürk“. ამის ოფიციალური ახსნა არასოდეს გაკეთებულა. მიუხედავად ამისა, აშკარა იყო, რომ ათათურქის სახელის საკითხი [[თურქული ენა|თურქული ენის რეფორმას]] უკავშირდებოდა.<ref name=enis /> ==ადრეული წლები== [[ფაილი:Turkishcon Salonika.jpg|thumb|left|upright|სახლი (დღეს [[ათათურქის მუზეუმი (სალონიკი)|მუზეუმი]]), სადაც ათათურქი დაიბადა და რომელიც მდებარეობს [[საბერძნეთი]]ს ქალაქ [[სალონიკი|სალონიკში]]]] ათათურქი დაიბადა „აჰმეთ სუბაშის“ უბანში ან ისლაჰანეს ქუჩაზე (დღეს აპოსტოლუ პავლუს ქუჩა) მდებარე სახლში (დღეს მუზეუმი), „ქოჯა ქასიმფაშას“ უბანში, [[სალონიკი|სალონიკში]] (დღეს [[საბერძნეთი]]),<ref>{{Cite book |last1=Méropi Anastassiadou |url=https://books.google.com/books?id=qSjAqaQTI7EC&pg=PA71 |title=Salonique, 1830–1912: une ville ottomane à l'âge des Réformes |last2=Méropi Anastassiadou-Dumont |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=978-90-04-10798-4 |page=71}}</ref> [[ოსმალეთის იმპერია]]ში. მისი მშობლები იყვნენ [[ალი რიზა ეფენდი]], სამხედრო ოფიცერი წარმოშობით კოჯაჯიკიდან ([[ჩრდილოეთი მაკედონია]]), მოხელე და ხე-ტყით მოვაჭრე, და [[ზიუბეიდე ჰანუმი]]. მუსტაფას მხოლოდ და ჰყავდა, [[მაკბულე ათადანი]], რომელიც [[1956|1956 წელს]] გარდაიცვალა.<ref>{{Cite book |last=Cemal Çelebi Granda |url=https://books.google.com/books?id=hFcwAQAAIAAJ |title=Cemal Granda anlatıyor |publisher=Pal Medya ve Organizasyon |year=2007 |isbn=978-9944-203-01-2}}</ref> ათათურქის წარმომავლობის შესახებ მითები და თეორიები საოცრად მრავალფეროვანი და კონტრასტულია.<ref name="Zadrozna" /> ენდრიუ მანგოს მტკიცებულებით, ის მუსლიმი, [[თურქული ენა|თურქულენოვანი]] და არასტაბილურად საშუალო კლასის ოჯახიდან იყო.<ref>Andrew Mango ''Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey'', Overlook Press, 2002, {{ISBN|978-1-58567-334-6}}, [https://books.google.com/books?id=nu68vd_AmuYC&q=Turkish+speaking+family+ p. 25-27], p.27ff. – "Feyzullah's family is said to have come from the country near Vodina (now Edhessa in western Greek Macedonia). The surname Sofuzade, meaning 'son of a pious man', suggests that the ancestors of Zübeyde and Ali Rıza had a similar background. Cemil Bozok, son of Salih Bozok, who was a distant cousin of Atatürk and, later, his ADC, claims to have been related to both Ali Rıza's and Zübeyde's families. This would mean that the families of Atatürk's parents were interrelated. Cemil Bozok also notes that his paternal grandfather, Safer Efendi, was of Albanian origin. This may have a bearing on the vexed question of Atatürk's ethnic origin. Atatürk's parents and relatives all used Turkish as their mother tongue. This suggests that some at least of their ancestors had originally come from Turkey, since local Muslims of Albanian and Slav origin who had no ethnic connection with Turkey spoke Albanian, Serbo-Croat or Bulgarian, at least so long as they remained in their native land.'' ''But in looks Atatürk resembled local Albanians and Slavs.[...] But there is no evidence that either Ali Riza or Zübeyde was descended from such Turkish nomads." page 28; "It is much more likely that Atatürk inherited his looks from his Balkan ancestors.[...] But Albanians and Slavs are likely to have figured among his ancestors."</ref> მამამისი, ალი რიზა ეფენდი, ზოგიერთი ავტორის აზრით, წარმოშობით [[ალბანელები|ალბანელი]] იყო,<ref>Mango, Andrew, ''Atatürk: the biography of the founder of modern Turkey'', (Overlook TP, 2002), p. 27.</ref><ref name="books.google.com.tr">Jackh, Ernest, ''The Rising Crescent'', (Goemaere Press, 2007), [https://books.google.com/books?id=Pxs-DAIVxqYC&q=Turkish+mother p. 31, ''Turkish mother and Albanian father'']</ref><ref name="p. 144">Isaac Frederick Marcosson, ''Turbulent Years'', Ayer Publishing, 1969, [https://books.google.com/books?id=399LkTqBLdAC&q=Ali+Riza p. 144.]</ref><ref>{{cite book |first=Yale |last=Richmond |title=From Da to Yes: Understanding the East Europeans |url=https://archive.org/details/fromdatoyesunder0000rich |publisher=Intercultural Press Inc. |year=1995 |page=[https://archive.org/details/fromdatoyesunder0000rich/page/212 212]}}</ref> თუმცა, [[ფალიჰ რიფკი ათაი]]ს, [[ვამიკ ვოლქანი]]ს, [[ნორმან იცხკოვიცი]]ს, [[მიუჟგიან ჯუნბური]]ს, [[ნუმან ქართალი]]ს და [[ჰასან იზეტინ დინამო]]ს აზრით, ალი რიზა ეფენდის წინაპრები [[თურქები]] იყვნენ, რომლებიც საბერძნეთში ანატოლიიდან, [[აიდინის პროვინცია]]ში მდებარე [[სიოქე]]ს რაიონიდან ჩამოვიდნენ.<ref name="Çankaya17">Falih Rıfkı Atay, ''Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar'', İstanbul: Betaş, 1984, p. 17. {{in lang|tr}}</ref><ref>Vamık D. Volkan & Norman Itzkowitz, ''Ölümsüz Atatürk'' (''Immortal Atatürk''), Bağlam Yayınları, 1998, {{ISBN|975-7696-97-8}}, p. 37, dipnote no. 6 (Atay, 1980, s. 17)</ref><ref>Cunbur, Müjgân. ''Türk dünyası edebiyatçıları ansiklopedisi, 2. cilt'' (2004), Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı: "Babası Ali Rıza Efendi (doğ. 1839), annesi Zübeyde Hanımdır, baba dedesi Hafız Ahmet Efendi, 14–15. yy.da Anadolu'dan göç ederek Makedonya'ya yerleşen Kocacık Yörüklerindendir."</ref><ref>Kartal, Numan. ''Atatürk ve Kocacık Türkleri'' (2002), T.C. Kültür Bakanlığı: "Aile Selânik'e Manastır ilinin Debrei Bâlâ sancağına bağlı Kocacık bucağından gelmişti. Ali Rıza Efendi'nin doğum yeri olan Kocacık bucağı halkı da Anadolu'dan gitme ve tamamıyla Türk, Müslüman Oğuzların Türkmen boylarındandırlar."</ref><ref>Dinamo, Hasan İzzettin. ''Kutsal İsyan: Millî Kurtuluş Savaşı'nın Gerçek Hikâyesi, 2. cilt'' (1986), Tekin Yayınevi.</ref><ref name="Macedonia Travel Blog 2013">{{Cite web |title=Mustafa Kemal Ataturk – memorial museum in village Kodzadzik (Коџаџик) in Municipality Centar Zupa (Центар Жупа) |url=https://whereismacedonia.org/mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa/ |date=24 May 2013 |website=Macedonia Travel Blog |access-date=23 April 2018 |archive-date=4 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104163319/http://whereismacedonia.org/en/where-to-go-in-macedonia/museums-in-macedonia/327-mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141104163319/http://whereismacedonia.org/en/where-to-go-in-macedonia/museums-in-macedonia/327-mustafa-kemal-ataturk-memorial-museum-in-village-kodzadzik-in-municipality-centar-zupa |archivedate=4 ნოემბერი 2014 }}</ref> ითვლება, რომ დედამისი, ზუბეიდე, თურქული წარმოშობისაა<ref name="books.google.com.tr" /><ref name="p. 144" /> და [[შევქეთ სურეია აიდემირი]]ს მიხედვით, ის წარმოშობით [[იორუკი]] იყო.<ref>Şevket Süreyya Aydemir, ''Tek Adam: Mustafa Kemal'', Birinci Cilt (1st vol.): 1881–1919, 14th ed., Remzi Kitabevi, 1997, {{ISBN|975-14-0212-3}}, p. 31. {{in lang|tr}}</ref> სხვა წყაროების მიხედვით, დედამისი [[ებრაელები|ებრაელი]] (Scholem, 2007) ან [[ბულგარელები|ბულგარელი]] (Tončeva, 2009) იყო.<ref name="Zadrozna">{{Cite journal|title=Reconstructing the past in a post-Ottoman village: Turkishness in a transnational context|first=Anna|last=Zadrożna|date=31 July 2017|journal=Nationalities Papers|volume=45|issue=4|pages=524–539|doi=10.1080/00905992.2017.1287690|s2cid=132176422 |doi-access=free}}</ref> სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, დედამისი ასევე შეიძლება [[ალბანელები|ალბანელი]],<ref>{{Cite book |last=Fodor |first=Marcel William |url=https://books.google.com/books?id=BxiHAAAAMAAJ&q=His+mother,+Subeida,+was+the+daughter+of+a+small+tenant+of+a+farm+in+Southern+Albania.+According+to+such+reliable+evidence+as+I+was+able+to+collect,+this+blonde-haired,+blue-eyed,+robust+woman+was+an+Albanian+whose+mother,+in+turn,+was+a+Macedonian.+Mus-tapha+Kemal.+with+his+blue+eves+and+blond+hair.+resembled+his |title=South of Hitler |publisher=Houghton Mifflin |year=1939 |location=United States, University of Wisconsin – Madison |pages=73 |language=English |quote=His mother, Subeida, was the daughter of a small tenant of a farm in Southern Albania. According to such reliable evidence as I was able to collect, this blonde-haired, blue-eyed, robust woman was an Albanian whose mother, in turn, was a Macedonian. Mustapha Kemal with his blue eyes and blond hair resembled his... |access-date=9 March 2024 |archive-date=9 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309052849/https://books.google.com/books?id=BxiHAAAAMAAJ&q=His+mother,+Subeida,+was+the+daughter+of+a+small+tenant+of+a+farm+in+Southern+Albania.+According+to+such+reliable+evidence+as+I+was+able+to+collect,+this+blonde-haired,+blue-eyed,+robust+woman+was+an+Albanian+whose+mother,+in+turn,+was+a+Macedonian.+Mus-tapha+Kemal.+with+his+blue+eves+and+blond+hair.+resembled+his |url-status=live }}</ref> [[მაკედონელები|მაკედონელი]] [[ტორბეშები|ტორბეში]],<ref>{{Cite news |date=12 October 1953 |title=Turkey: The land a dictator turned into a democracy |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,860057-2,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522203055/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,860057-2,00.html |url-status=dead |archive-date=22 May 2010 |access-date=28 December 2023}}</ref> ან მუსლიმი ბულგარელი ყოფილიყო.<ref name="Zadrozna1">{{Cite journal|title=Reconstructing the past in a post-Ottoman village: Turkishness in a transnational context|first=Anna|last=Zadrożna|date=31 July 2017|journal=Nationalities Papers|volume=45|issue=4|pages=524–39|doi=10.1080/00905992.2017.1287690|s2cid=132176422 |doi-access=free}}</ref> ოსმალეთის დროს სალონიკში მცხოვრები დიდი ებრაული თემის გამო, მისი ბევრი [[ისლამიზმი|პრო-ისლამისტი]] მოწინააღმდეგე, რომლებიც [[ათათურქის რეფორმები|მისი რეფორმების]] მოწინააღმდეგენი იყვნენ, აცხადებდნენ, რომ ათათურქის წინაპრები „[[დიონმე]]“ (გარდაქმნილები) იყვნენ — ებრაელები, რომლებმაც საჯაროდ [[ისლამი]] მიიღეს, თუმცა, ფარულად მაინც [[იუდაიზმი]]ს ერთგულები დარჩნენ.<ref>Gershom Scholem, "Doenmeh", ''Encyclopaedia Judaica'', 2nd ed.; Volume 5: Coh-Doz, Macmillan Reference USA, Thomson Gale, 2007, {{ISBN|0-02-865933-3}}, p. 732.</ref> ადრეულ წლებში, დედამ აიძულა ათათურქს რელიგიურ სკოლაში სწავლა, რაც მან მოკლე ვადაში და უხალისოდ შეასრულა. მოგვიანებით, მამამისის მითითებით სწავლობდა „შემსი ეფენდის სკოლაში“ (კერძო სკოლა, საერო სასწავლო გეგმით). შვიდი წლის ასაკში, ათათურქს მამა გარდაეცვალა.<ref>Bernd Rill: Kemal Atatürk. Rowohlt, Reinbek 1985</ref> დედამისს სურდა, რომ მას ესწავლა მოვაჭრის პროფესია, მაგრამ მათ დაუკითხავად, [[1893 |1893 წელს]], ათათურქმა ჩააბარა სალონიკის სამხედრო სკოლაში. [[1896|1896 წელს]] იგი ჩაირიცხა [[ბიტოლა|მონასტირის]] სამხედრო სკოლაში (თანამედროვე [[ჩრდილოეთ მაკედონია]]). [[1899|1899 წლის]]<ref name="Genelkurmay1">T. C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, ''Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri'', Ankara: Genkurmay Başkanlığı Basımevi, 1972, p. 1. (თურქულად)</ref> [[14 მარტი|14 მარტს]] ჩაირიცხა [[ოსმალეთის სამხედრო აკადემია]]ში, რომელიც მდებარეობდა ოსმალეთის დედაქალაქ [[სტამბოლის ისტორია|კონსტანტინოპოლში]], [[შიშლის რაიონი|შიშლის რაიონში]], ''პანგალთის'' უბანში,<ref name="Çankaya29">Falih Rıfkı Atay, ''Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar'', İstanbul: Betaş, 1984, p. 29. (თურქულად)</ref> და რომელიც დაასრულა [[1902|1902 წელს]]. მოგვიანებით, 1905 წლის 11 იანვარს, დაამთავრა [[ოსმალეთის სამხედრო კოლეჯი]] კონსტანტინოპოლში.<ref name="Genelkurmay1" /> == სამხედრო კარიერა == === ადრეული წლები === სწავლის დასრულებიდან მალევე, ის პოლიციამ ანტიმონარქისტული საქმიანობისთვის დააკავა. რამდენიმეთვიანი პატიმრობის შემდეგ, იგი მისი ყოფილი სკოლის დირექტორის, რიზა ფაშას მხარდაჭერით გაათავისუფლეს.<ref name="Atay">Falih Rıfkı Atay: Çankaya, Pozitif Yayınları, İstanbul, 2004 {{ISBN|975-6461-05-5}}</ref> გათავისუფლების შემდეგ, ათათურქი დაინიშნა [[დამასკო]]ში განლაგებული [[მეხუთე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეხუთე არმიის]] [[შტაბი]]ს [[კაპიტანი (არმია)|კაპიტნათ]],<ref name="Genelkurmay1" /> [[ალი ფუატ ჯებესოი|ალი ფუატთან]] (ჯებესოი) და [[ლიუტფი მიუფიტ იოზდეში|ლიუტფი მიუფიტთან]] (იოზდეში) ერთად.<ref>Mango, ''ibid'', p. 37.</ref> შემდგომში ის შეუერთდა რეფორმისტ ოფიცერთა მცირე საიდუმლო რევოლუციურ საზოგადოებას სახელად „სამშობლო და თავისუფლება“ (''Vatan ve Hürriyet''), რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვაჭარი [[მუსტაფა ჯანთექინი|მუსტაფა ელვანი]] (ჯანთექინი). [[1907|1907 წლის]] [[20 ივნისი|20 ივნისს]] მას მიენიჭა უფროსი კაპიტნის (''Kolağası'') წოდება და 1907 წლის [[13 ოქტომბერი|13 ოქტომბერს]] დაინიშნა [[ბიტოლა|მანასტირში]] განლაგებული [[მესამე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მესამე არმიის]] შტაბში.<ref name="Genelkurmay2">T.C. Genelkurmay Başkanlığı Yayınları, ''ibid'', p. 2.</ref> მოგვიანებით შეუერთდა [[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი|ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტს]] (''ეპკ''), საწევრო ნომრით 322, თუმცა, შემდგომ წლებში, ცნობილი იყო თავისი ოპოზიციონერობით და ხშირი კრიტიკით კომიტეტის ხელმძღვანელობის მიერ გატარებული პოლიტიკის მიმართ. [[1908|1908 წლის]] [[22 ივნისი|22 ივნისს]] დაინიშნა ოსმალეთის რკინიგზის ინსპექტორად [[აღმოსავლეთი რუმელია|აღმოსავლეთ რუმელიაში]] (''Doğu Rumeli Bölgesi Demiryolları Müfettişi'').<ref name="Genelkurmay2" /> 1908 წლის ივლისში მონაწილეობა მიიღო [[ახალგაზრდა თურქების რევოლუცია]], რომელმაც სულთან [[აბდულჰამიდ II]] ძალაუფლება წაართვა და აღადგინა [[მეორე საკონსტიტუციო ერა|კონსტიტუციური მონარქია]]. [[ფაილი:Mustafa Kemal, Picardie Manevraları’nda, Fransa, 28 Eylül 1910.png|thumb|ათათურქი (წინა რიგი, მარცხნიდან მეორე) 1910 წლის 28 სექტემბერს, ოსმალელ დამკვირვებლებთან ერთად პიკარდის სამხედრო სწავლებაზე.]] ათათურქი გამოდიოდა წინადადებით ჯარის დეპოლიტიზაციის შესახებ, რაც არ მოეწონათ ეპკ-ის ლიდერებს. შედეგად, იგი გაგზავნეს [[ოსმალეთის ტრიპოლიტანია|ტრიპოლიტანიის ვილაეთში]] (დღევანდელი [[ლიბია]], მაშინ [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] ნაწილი), 1908 წლის ბოლოსთვის იქ აფეთქებული ტომობრივი აჯანყების ჩახშობის მიზეზით.<ref name="Atay" /> თუმცა, მიკუშის ცნობით, იგი ამ მისიაში მოხალისედ წავიდა,<ref>D.V.Mikusch: Zwichen Europe und Asien (translation Esat Mermi Erendor), İkarus Yayınları, İstanbul, 1981 {{ISBN|978-605-5834-32-6}} p. 67</ref> სადაც მან აჯანყება წარმატებით ჩაახშო და [[1909|1909 წლის]] იანვარში კონსტანტინოპოლში დაბრუნდა. 1909 წლის აპრილში, კონსტანტინოპოლში, ჯარისკაცთა ჯგუფმა დაიწყო კონტრრევოლუცია (იხ. [[31 მარტის ინციდენტი]]). ათათურქმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აჯანყების ჩახშობაში.<ref>Patrick Kinross: ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p. 68</ref> [[1910|1910 წელს]] იგი გამოიძახეს [[ოსმალეთის ალბანეთი|ოსმალეთის ალბანეთის პროვინციებში]].<ref>{{Cite web |title=1910, Albania broke a major uprising. Minister of War, Shefqet Mahmut Pasha, was personally involved in its printing. For this purpose decided to call his war headquarters Qemali Mustafa who was known as one of the generals prepared and laid him drafting the plan of operations. Mustafa at this time was in the Fifth Army Headquarters in Salonica. |url=http://albania.dyndns.org/Presse/2004/01102004.htm |publisher=Albania.dyndns.org |access-date=10 November 2012 |archive-date=26 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726010303/http://albania.dyndns.org/Presse/2004/01102004.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Mustafa Atatürk had assisted in the military operation in Albania in 1910 |url=http://www.zeriyt.com/mustafa-ataturku-krijuesi-i-turqise-moderne-t37510.0.html |publisher=Zeriyt.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806013843/http://www.zeriyt.com/mustafa-ataturku-krijuesi-i-turqise-moderne-t37510.0.html |archive-date=6 August 2011 |access-date=10 November 2012}}</ref> იმ დროს [[ისა ბოლეტინი]] ხელმძღვანელობდა ალბანურ აჯანყებებს [[კოსოვო]]ში, ასევე [[ალბანეთის აჯანყება (1910)|აჯანყება]] იყო ალბანეთშიც.<ref>{{Cite web |title=1912 &#124; Aubrey Herbert: A Meeting with Isa Boletini |url=http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |publisher=Albanianhistory.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022231544/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |archive-date=22 October 2012 |access-date=29 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022231544/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_3.html |archivedate=22 ოქტომბერი 2012 }}</ref><ref>Enstehung und Ausbau der Königsdiktatur in Albanien, 1912–1939 Von Michael Schmidt-Neke</ref> 1910 წელს ათათურქი შეხვდა ალბანელ პოლიტიკოსს, მწერალს და [[ალბანეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია|ალბანეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის]] ერთ-ერთ ხელმომწერს [[ექრემ ვლორა]]ს.<ref>{{Cite web |title=I remember well the meeting very interesting, I had casually with Mustafa Qemali in 1910, at the time, still a mere lieutenant |url=http://www.albislam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1137:prezantim-per-librin-kujtime-&catid=580:libri&Itemid=774 |publisher=Albislam.com |access-date=10 November 2012 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226000429/http://www.albislam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1137:prezantim-per-librin-kujtime-&catid=580:libri&Itemid=774 |url-status=live }}</ref><ref>KUJTIME nga: Eqrem Bej Vlora. Ekrem Bey Vlora, Lebenserinnerungen – Teilband II: 1912–1925</ref> მოგვიანებით, 1910 წლის შემოდგომაზე, ათათურქი იყო ოსმალეთის სამხედრო დამკვირვებელთა შორის, რომლებიც ესწრებოდნენ პიკარდის სამხედრო წვრთნებს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]]<ref name=AnaBritannica/> და 1911 წელს, მცირე ხნით მუშაობდა ომის სამინისტროში (Harbiye Nezareti), კონსტანტინოპოლში. ===თურქეთ-იტალიის ომი=== {{მთავარი|თურქეთ-იტალიის ომი}} [[ფაილი:Kurmay Binbaşı Mustafa Kemal (Atatürk), Mücahit Bedevi Kuvvetleri önünde emirlerini yazdırırken. Trablusgarp.png|thumb|ათათურქი (მარცხნივ) ოსმალეთის არმიასა და ბედუინთა ძალებთან ერთად 1912 წელს [[დარნა]]ში.]] [[1911]] წელს ის მოხალისედ იბრძოდა [[თურქეთ-იტალიის ომი|თურქეთ-იტალიის ომში]]<ref name=":0">{{Cite book |last=Landau |first=Jacob M. |title=Atatürk and the Modernization of Turkey |publisher=Westview Press |year=1984 |isbn=0865319863 |location=Boulder, CO |page=17 |language=en}}</ref> [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ტრიპოლიტანიაში (დღეს [[ლიბია]]).<ref>Jacob M. Landau, (1984), p. 48</ref> იგი ძირითადად იბრძოდა [[დარნა]]სა და [[ტობრუკი|ტობრუკთან]] ახლოს მდებარე რაიონებში.<ref name=":0" /> რეგიონში შემოჭრილი [[იტალიის სამეფო (1861-1946)|იტალიის]] არმია 150 000 კაცს შეადგენდა,<ref name="Italian-Turkish War page 96">William Henry Beehler, ''The History of the Italian-Turkish War'', page 96</ref> რასაც დაუპირისპირდა 20 000 ბედუინი და 8 000 თურქი ჯარისკაცი.<ref name="Italian-Turkish War page 14">Beehler, p. 14</ref> იტალიის მიერ ომის გამოცხადებამდე ცოტა ხნით ადრე, ლიბიაში მდებარე ოსმალეთის ჯარის დიდი ნაწილი გაიგზავნა ოსმალეთის იემენის ვილაეთში (დღეს [[იემენი]]), სადაც მათ უნდა ჩაეხშოთ აჯანყება, ამიტომ ოსმალეთის მთავრობამ არასაკმარისი რესურსი დატოვა ლიბიის ფრონტზე. [[ბრიტანეთის იმპერია|ბრიტანეთმა]], რომელიც აკონტროლებდა ოსმალეთის პროვინციებს ეგვიპტესა და სუდანს, არ მისცა საშუალება ოსმალეთს დამატებითი ძალების ეგვიპტის გავლით ლიბიაში გადასროლა. ოსმალელი ჯარისკაცები, მათ შორის ათათურქი, ლიბიაში არაბების ფორმაში ჩაცმულნი (რაც რისკს შეიცავდა ციხეში მოხვედრის, ეგვიპტეში მდებარე ბრიტანეთის ხელისუფლების მიერ შენიშვნის შემთხვევაში) ან მცირედ ხელმისაწვდომი ბორნით (იტალიელები, რომლებსაც ჰყავდათ ძლიერი საზღვაო ძალა და ფაქტობრივად აკონტროლებდნენ საზღვაო მარშრუტებს ტრიპოლისკენ) ჩავიდნენ. თუმცა, მიუხედავად ყველა დაბრკოლებისა, ათათურქის ძალებმა ლიბიაში არაერთხელ მოახერხეს იტალიელების მოგერიება, მაგალითად, [[1911|1911 წლის]] [[22 დეკემბერი|22 დეკემბერს]] [[ტობრუკის ბრძოლა]]ში. [[1912|1912 წლის]] 16-17 იანვარს [[დერნის ბრძოლა (1912)|დერნას ბრძოლის]] დროს, როდესაც ათათურქის არმიას იტალიის არმიამ თავს დაესხა, ორმა იტალიურმა თვითმფრინავმა ბომბი ჩამოაგდო ოსმალეთის ძალების განლაგებულ პოზიციებზე. თავდასხმის შედეგად დაზიანებული შენობის ნანგრევებიდან ათათურქი ამოიყვანეს, რომელსაც მარცხენა თვალი დაზიანებული იყო, რაც მისი თვალის ქსოვილის მუდმივი დაზიანება გამოიწვია. თუმცა, დაზიანებამ არ გამოიწვია მხედველობის დაკარგვა. ის თითქმის ერთი თვის განმავლობაში მკურნალობდა. ორი კვირის შემდეგ სცადა დაეტოვებინა [[წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობა|წითელი ნახევარმთვარის]] სამედიცინო პუნქტი, მაგრამ როდესაც თვალის მდგომარეობა გაუარესდა, იძულებული გახდა დაბრუნებულიყო და მკურნალობა გაეგრძელებინა. 1912 წლის 6 მარტს, ათათურქი გახდა ოსმალეთის ჯარების მეთაური [[დერნა]]ში. ათათურქმა მოახერხა ქალაქისა და მისი მიმდებარე რეგიონის დაცვა და შენარჩუნება 1912 წლის 18 ოქტომბრამდე, სანამ თურქეთ-იტალიის ომის დასრულებამდე. 1912 წლის [[8 ოქტომბერი|8 ოქტომბერს]], [[ბალკანეთის ომები|ბალკანეთის ომის]] დაწყების შემდეგ, ათათურქი, [[ენვერ-ფაშა|ენვერ ბეი]], [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ბეი]] და სხვა ოსმალელი სამხედრო მეთაურები ლიბიიდან უნდა დაბრუნებულიყვნენ ოსმალეთის [[რუმელია|ევროპულ ტერიტორიაზე]]. იტალიასთან ომის წაგების შემდეგ, [[ტრიპოლიტანია]], [[ფეცანი]] და [[კირენაიკა]] (სამი პროვინცია, რომლებიც დღევანდელ ერთიან ლიბიას წარმოადგენენ) 1912 წლის 18 ოქტომბერს ხელმოწერილი [[ლოზანის ხელშეკრულება (1912)|ლოზანის ხელშეკრულებაში]] (1912) შესაბამისად [[იტალიის სამეფო (1861-1946)|იტალიის სამეფოს]] გადაეცა. 1923 წლის შემდეგ, ისტორიკოსები ამ ხელშეკრულებას „უშის ხელშეკრულება“ დაარქვეს, რომ განესხვავათ 2023 წელს ხელმოწერილი [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებისგან]], რომელიც იყო [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს მოკავშირეებსა და [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|თურქეთის დიდ ეროვნულ ასამბლეას]] შორის ხელმოწერილი საზავო ხელშეკრულება.<ref>{{Cite book |last=Erik Goldstein |url=https://books.google.com/books?id=KWWKAgAAQBAJ&pg=PA37 |title=Wars and Peace Treaties: 1816 to 1991 |publisher=[[Routledge]] |year=2005 |isbn=9781134899128 |page=37 |access-date=15 May 2018 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001336/https://books.google.com/books?id=KWWKAgAAQBAJ&pg=PA37 |url-status=live }}</ref> ===ბალკანეთის ომები (1912-1913)=== {{მთავარი|ბალკანეთის ომები}} {{იხილეთ აგრეთვე|ბალკანეთის პირველი ომი|ბალკანეთის მეორე ომი}} [[1912|1912 წლის]] [[1 დეკემბერი|1 დეკემბერს]] ათათურქი გადავიდა თავის ახალ შტაბში, [[გელიბოლუს ნახევარკუნძული|გალიპოლის ნახევარკუნძულზე]] და მონაწილეობა მიიღო [[ბალკანეთის პირველი ომი|ბალკანეთის პირველ ომში]], კერძოდ მონაწილეობა მიიღო [[თრაკია|თრაკიის]] სანაპიროზე მდებარე ბოლაირში ამფიბიურ დესანტის გადასროლაში, ფეთჰი ოქიარის მეთაურობით. თუმცა, ეს თავდასხმა ბრძოლის დროს გეორგი ტედოროვის<ref>Richard C. Hall, ''The Balkan Wars 1912–1913: Prelude to the First World War'', Routledge, 2002, [https://books.google.com/books?id=2-zAeObDX_gC&dq=Georgi+Todorov+Bulair&pg=PA81 p. 81.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230423183855/https://books.google.com/books?id=2-zAeObDX_gC&dq=Georgi+Todorov+Bulair&pg=PA81 |date=23 April 2023 }}</ref> დივიზიამ უკუაგდო.<ref>Edward J. Erickson, ''Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913'', Praeger, 2003, {{ISBN|0-275-97888-5}}, p. 255.</ref> [[1913|1913 წლის]] ივნისში, [[ბალკანეთის მეორე ომი]]ს დროს, ათათურქმა მონაწილეობა მიიღო ოსმალეთის არმიის ძალების<ref>{{Cite encyclopedia |title=Kemal Atatürk |language=en |url=https://www.britannica.com/biography/Kemal-Ataturk |access-date=21 November 2017 |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921175512/https://www.britannica.com/biography/Kemal-Ataturk |url-status=live }}</ref> მიერ და [[ენვერ-ფაშა]]ს ხელმძღვანელობით, [[ედირნე]]ს (ძველი ადრიანოპოლი, რომელიც [[1365]]-[[1453]] წლებში ოსმალეთის იმპერიის დედაქალაქი იყო და ამით მის გათავისუფლებას უდიდესი ისტორიული მნიშვნელობა ჰქონდა) და [[დიდიმოტიხონი]]ს გათავისუფლებაში. [[1913|1913 წელს]] იგი დაინიშნა ოსმალეთის სამხედრო ატაშედ ბალკანეთის სახელმწიფოებში (მთავარი ოფისით [[სოფია]]ში, [[ბულგარეთი]]) და [[1914|1914 წლის]] [[1 მარტი|1 მარტს]] მიენიჭა „ქაიმაქამის“ ([[ვიცე-პოლკოვნიკი]]/[[პოლკოვნიკი]]) წოდება.<ref name="Genelkurmay1" /> ბულგარეთში ყოფნისას იგი საახალწლო წვეულების დროს გაიცნო დიმიტრინა კოვაჩევა, ბულგარელი გენერლის სტილიან კოვაჩევის ქალიშვილი (რომლის წინააღმდეგ იბრძოდა ბალკანეთის ომების დროს), რომელმაც ცოტა ხნის წინ დაამთავრა განათლება [[შვეიცარია]]ში და რომელიც შეუყვარდა მას.<ref name="DimitrinaKovacheva">{{Cite web |title=Atatürk'ün Bulgar aşkı belgesel oldu |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/ataturkun-bulgar-aski-belgesel-oldu-4272436 |date=18 April 2006 |publisher=Hürriyet |access-date=15 March 2020 |archive-date=10 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220710134141/https://www.hurriyet.com.tr/gundem/ataturkun-bulgar-aski-belgesel-oldu-4272436 |url-status=live }}</ref> საახალწლო მიღებაზე მოცეკვავე წყვილი მომდევნო დღეებში ფარულად დაიწყეს შეხვედრა.<ref name=DimitrinaKovacheva/> ათათურქმა ორჯერ სთხოვა დიმიტრინას მშობლებს მისი ხელი (მეორედ [[1915|1915 წელს]], [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს მსვლელობისას) და ორივეჯერ მიიღო უარი, შედეგად მთელი ცხოვრება განიცდიდა ამას.<ref name=DimitrinaKovacheva/> === პირველი მსოფლიო ომი (1914-1918) === {{მთავარი|პირველი მსოფლიო ომი}} {{იხილეთ აგრეთვე|გალიპოლის ბრძოლა}} [[ფაილი:Tasviri Efkar Oct 29, 1915.jpg|thumb|right|[[ჯევათ ჩობანლი|ჯევათ ფაშა]] და მუსტაფა ქემალი გაზეთ „Tasvîr-i Efkâr“-ის გარეკანზე, 29 ოქტომებრი 1915]] [[1914|1914 წელს]] [[ოსმალეთის იმპერია]] ჩაირთო [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველ მსოფლიო ომში]] ევროპულ და ახლო აღმოსავლეთის საბრძოლო ველებზე, ცენტრალური სახელმწიფოების მხარეს. ათათურქს, [[გალიპოლის ბრძოლა|გალიპოლის ბრძოლის]] დროს [[მეხუთე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეხუთე არმიის]] მე-19 დივიზიის ორგანიზება და მეთაურობა დაევალა. შემდგომში გახდა საბრძოლო ფრონტის ხაზის მეთაური, მას შემდეგ, რაც სწორად იწინასწარმეტყველა, თუ სად შეუტევდნენ მათ მოკავშირეების ძალები. ამ პოზიციას იკავებდა, სანამ მოკავშირეები დატოვებდნენ დაკავებულ ტერიტორიებს. გალიპოლის ბრძოლის შემდეგ, [[1916|1916 წლის]] [[14 იანვარი|14 იანვრამდე]] ათათურქმა სამხედრო სამსახური [[ედირნე]]ში გაიარა. შემდეგ იგი დაინიშნა მეორე არმიის XVI სამხედრო კორპუსის მეთაურად და გაგზავნეს კავკასიის ფრონტზე, სადაც რუსეთის იმპერიის მასიური შეტევის შედეგად, რუსულმა არმიამ მიაღწია ანატოლიის საკვანძო ქალაქებს. 7 აგვისტოს, მან თავისი ჯარებით გადავიდა კონტრშეტევაზე.<ref name="lengyel68">Lengyel, ''They called him Atatürk'', 68</ref> მისმა ორმა დივიზიამ დაიპყრო [[ბითლისი]] და [[მუში]], რამაც ჩაშალა რუსული სარდლობის გათვლები.<ref name="kinross100">Patrick Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', 100</ref> [[ფაილი:Ataturk13.JPG|thumb|right|მუსტაფა ქემალი ოსმალეთის სამხედრო ოფიცრებთან ერთად, [[გალიპოლის ბრძოლა|გალიპოლის ბრძოლის]] დროს, ჩანაქქალე, 1915 წელი.]] ამ გამარჯვების შემდეგ, [[კონსტანტინოპოლი]]ს [[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი]]ს მთავრობამ [[ჰიჯაზი|ჰიჯაზში]] ახალი არმიის შექმნა (''Hicaz Kuvve-i Seferiyesi'') შესთავაზა და მის მეთაურად ათათურქის დანიშვნა უნდოდა, თუმცა, მან უარი თქვა ამ წინადადებაზე და ეს არმია არასოდეს შექმნილა.<ref name="AnaBritannica">Ana Britannica (1987) Vol. 2 (Ami – Avr): ''Atatürk, Mustafa Kemal''. p. 490.</ref> სამაგიეროდ, [[1917|1917 წლის]] [[7 მარტი|7 მარტს]] ათათურქი XVI სამხედრო კორპუსის მეთაურობიდან მეორე არმიის მთავარ სარდლად დაწინაურდა, ამავე დროს რუსულმა ჯარებმა მალევე დატოვეს თურქეთის ტერიტორია, მას შემდეგ, რაც [[რუსეთის რევოლუცია]] დაიწყო.<ref name=AnaBritannica/><ref name=lengyel68/> [[1917|1917 წლის]] ივლისში დაინიშნა [[მეშვიდე არმია (ოსმალეთის იმპერია)|მეშვიდე არმიის]] სარდლად, სადაც ის 1917 წლის [[7 აგვისტო]]ს შეცვალა [[ფევზი ჩაქმაქი|ფევზი ფაშა]], რომელიც იყო გერმანელი გენერლის, [[ერიხ ფონ ფალკენხაინი]]ს „[[ილდირიმი (სამხედრო ჯგუფი)|ილდირიმის]]“ არმიის ჯგუფის მეთაურობის ქვეშ (მას შემდეგ, რაც გენერალი [[ედმუნდ ალენბაი]]ს მეთაურობის ქვეშ ბრიტანულმა ძალებმა 1917 წლის დეკემბერში [[იერუსალიმი]] აიღეს, [[1918|1918 წლის]] დასაწყისში ერიხ ფონ ფალკენხაინი [[ოტო ლიმან ფონ სანდერსი|ოტო ლიმან ფონ სანდერსმა]] ჩაანცვლა „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაურად).<ref name=AnaBritannica/> მუსტაფა ქემალს გენერალ ფალკენხაინთან კარგი ურთიერთობა არ ჰქონდა და [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშასთან]] ერთად [[სავეზირო|დიდ ვეზირს]], [[თალაათ-ფაშა]]ს, პალესტინის ფრონტზე არსებული მძიმე ვითარებისა და ადეკვატური რესურსების ნაკლებობის შესახებ ანგარიში მისწერეს. თუმცა, თალაათ-ფაშამ უგულებელყო მათი შენიშვნები და უარი თქვა მათ წინადადებაზე, ჩრდილოეთით, [[ოსმალეთის სირია]]ში ([[ბეირუთის ვილაიეთი]]ს, [[დამასკოს ვილაიეთი]]ს და [[ალეპოს ვილაიეთი]]ს ტერიტორიებზე) უფრო ძლიერი თავდაცვითი ხაზის შექმნაზე, სადაც გერმანელების ნაცვლად თურქები იქნებოდნენ არმიის მეთაურები.<ref name=AnaBritannica/> მისი შენიშვნების უგულებელყოფის შემდეგ, ათათურქმა დატოვა მეშვიდე არმია და [[სტამბოლი|კონსტანტინოპოლში]] დაბრუნდა. იქ მას დაევალა მემკვიდრე პრინცის (და მომავალი სულთნის) [[მეჰმედ VI]]-ის თანხლება [[ავსტრია-უნგრეთის იმპერია|ავსტრია-უნგრეთსა]] და [[გერმანია]]ში მატარებლით მოგზაურობისას. გერმანიაში ყოფნისას, მუსტაფა ქემალმა მოინახულა [[დასავლეთის ფრონტი (პირველი მსოფლიო ომი)|დასავლეთის ფრონტზე]] არსებული გერმანული საბრძოლო ხაზები და დაასკვნა, რომ [[ცენტრალური სახელმწიფოები|ცენტრალური ძალები]] მალე წააგებდნენ ომს. მან არ დააყოვნა და თავისი აზრის ღიად მოახსენა კაიზერ [[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|ვილჰელმ II-სა]] და მისი მაღალი რანგის გენერლებისთვის.<ref name=AnaBritannica/> დაბრუნების გზაზე, ის 1918 წლის [[30 მაისი]]დან [[28 ივლისი|28 ივლისამდე]] ხანმოკლე დროით გაჩერდა [[კარლოვი-ვარი|კარლსბადსა]] და [[ვენა]]ში სამედიცინო მკურნალობისთვის.<ref name=AnaBritannica/> [[ფაილი:Mustafa Kemal Atatürk (1918).jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი 1918 წელს, როგორც „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაური]] მას შემდეგ, რაც [[მეჰმედ VI]]-მ 1918 წლის ივლისში ოსმალეთის იმპერიის ახალი სულთანი გახდა, მან მუსტაფა ქემალი კონსტანტინოპოლში დაიბარა და 1918 წლის ივლისსა და აგვისტოში რამდენიმე შეხვედრის შემდეგ, იგი პალესტინაში მეშვიდე არმიის მეთაურად დანიშნა.<ref>{{Cite journal|last=Jäschke|first=Gotthard|date=1975|title=Mustafa Kemal und England in Neuer Sicht|url=https://www.jstor.org/stable/1569959|journal=Die Welt des Islams|volume=16|issue=1/4|page=169|doi=10.2307/1569959|jstor=1569959|issn=0043-2539|access-date=26 September 2021|archive-date=25 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925074533/https://www.jstor.org/stable/1569959|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> მუსტაფა ქემალი 1918 წლის [[26 აგვისტო]]ს [[ალეპო]]ში ჩავიდა, შემდეგ კი სამხრეთით, [[ნაბლუსი|ნაბლუსში]], თავის შტაბ-ბინისკენ განაგრძო გზა. მეშვიდე არმია ფრონტის ხაზის ცენტრალურ ნაწილს აკონტროლებდა. [[19 სექტემბერი|19 სექტემბერს]], [[მეგიდოს ბრძოლა|მეგიდოს ბრძოლის]] დაწყებისას, მერვე არმია სანაპირო ფლანგს აკონტროლებდა, მაგრამ ფლანგი დაიშალა და ლიმან ფაშამ მეშვიდე არმიას უბრძანა ჩრდილოეთით უკან დახევა, რათა ბრიტანელებს არ მოექციათ მდინარე [[იორდანე]] ალყაში. მეშვიდე არმია მდ. იორდანესკენ დაიხია, მაგრამ 1918 წლის [[21 სექტემბერი|21 სექტემბერს]] უკან დახევისას, ბრიტანეთის საჰაერო დაბომბვისას ნაბლუსთან განადგურდა.<ref>{{Cite web |title=RAF History – Bomber Command 60th Anniversary |url=http://www.raf.mod.uk/bombercommand/h144.html |publisher=Raf.mod.uk |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012161627/http://www.raf.mod.uk/bombercommand/h144.html |archive-date=12 October 2012 |access-date=29 October 2012 }}</ref> მიუხედავად ამისა, მუსტაფა ქემალმა, ალეპოს ჩრდილოეთით თავდაცვითი ხაზის შექმნა მოახერხა. [[პატრიკ ბალფური, მე-3 ბარონ კინროსი|ლორდ კინროსის]] თქმით, მუსტაფა ქემალი ომში ერთადერთი თურქი გენერალი იყო, რომელსაც არასდროს განუცდია დამარცხება.<ref>Patrick Kinross, ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p. 210</ref> ომი [[მუდროსის დროებითი ზავი|მუდროსის ზავით]] დასრულდა, რასაც ხელი [[1918|1918 წლის]] [[30 ოქტომბერი|30 ოქტომბერს]] მოაწერეს და [[ოსმალეთის იმპერია]]ში მყოფ ყველა გერმანულ და ავსტრო-უნგრეთის ჯარს დრო მიეცა უკან დასახევად. [[31 ოქტომბერი|31 ოქტომბერს]], მუსტაფა ქემალი დაინიშნა „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფის მეთაურად, რა დროსაც შეცვალა ამ თანამდებობაზე ლიმან ფონ სანდერსი. მუსტაფა ქემალმა ასევე დააორგანიზა იარაღის დარიგების პროცესს [[გაზიანთეფი|ანთეფის]] მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის, დამპყრობელი მოკავშირეების წინააღმდეგ თავდაცვითი ბრძოლის შემთხვევისთვის.<ref name=AnaBritannica/> მუსტაფა ქემალის ბოლო მოქმედება ოსმალეთის არმიის შემადგენლობაში, სამხრეთში დარჩენილი თავდაცვითი ხაზიდან ოსმალეთის ჯარების დაბრუნების ორგანიზება იყო. 1918 წლის ნოემბრის დასაწყისში, „ილდირიმის“ არმიის ჯგუფი ოფიციალურად დაიშალა და მუსტაფა ქემალი 1918 წლის [[13 ნოემბერი|13 ნოემბერს]] [[სტამბოლის ოკუპაცია|ოკუპირებულ კონსტანტინოპოლში]], ოსმალეთის დედაქალაქში დაბრუნდა.<ref name=AnaBritannica/> გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, კონსტანტინოპოლში ყოფნის დროს, გააგრძელა მუშაობა „ომის სამინისტროს“ (''Harbiye Nezareti'') შტაბ-ბინაში, სადაც მუშაობა ქალაქში [[1919 |1919 წლის]] [[16 მაისი|16 მაისამდე]] გააგრძელა.<ref name=AnaBritannica/> [[ოსმალეთის იმპერიის დაყოფა|ოსმალეთის იმპერიის დაყოფის]] გეგმის შესაბამისად, [[ანტანტა|მოკავშირეებმა]] (ბრიტანეთი, იტალია, საფრანგეთი და საბერძნეთი) [[ანატოლია]] დაიკავეს. კონსტანტინოპოლის ოკუპაციამ, რასაც მოჰყვა ასევე [[სმირნის ოკუპაცია|იზმირის ოკუპაცია]] (იმ დროს ოსმალეთის ორი უდიდესი ქალაქი), [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|თურქული ეროვნული მოძრაობის]] დაარსების და [[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის|დამოუკიდებლობისთვის ომის]] დაწყების მიზეზი გახდა.<ref>Mustafa Kemal Pasha's speech on his arrival in Angora (now Ankara) in November 1919</ref> ===გენოციდების საკითხი და მუსტაფა ქემალი=== მუსტაფა ქემალი არ იყო ჩართული [[სომხების გენოციდი|სომხების გენოციდში]]. თუმცა, კამათის საგანი გახდა მისი კრიტიკული ან მხარდამჭერი დამოკიდებულება გენოციდის მიმართ.{{sfn|Ulgen|2010}} ადგილობრივ აუდიტორიასთან გამოსვლებში მუსტაფა ქემალმა თურქები ნებისმიერი დანაშაულის ჩადენაში უდანაშაულოდ გამოიყვანა.{{sfn|Baer|2020|p=82}}{{sfn|Göçek|2011|pp=43–44}}{{sfn|Ulgen|2010|pp=384–386, 390}} მოგვიანებით გავრცელებული ინფორმაციით, მან ჩუმად გამოთქვა თავისი უკმაყოფილება ამ მოვლენების მიმართ. მაგალითად, [[აშშ]]-ის გენერალმა [[ჯეიმზ ჰარბორდი|ჯეიმზ ჰარბორდმა]], რომელიც ხელმძღვანელობდა სომხური კრიზისის ამერიკულ გამოძიებას, ათათურქს [[1919 |1919 წლის]] სექტემბერში შეხვდა.<ref name=":222">{{Cite book |last=Akçam |first=Taner |title=A Shameful Act |year=1999 |isbn=9780805079326}}</ref> ჰარბორდის თქმით, ათათურქმა დაგმო დეპორტაციები და გენოციდი, რომელიც „ერთიანობისა და პროგრესის მოძრაობის“ უმცირესობათა ფრაქციის ქმედებად შეაფასა. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი აღიარება საჯაროდ არ გაკეთებულა მისი მხრიდან, შემდგომ პერიოდში, ათათურქმა [[1920|1920 წელს]], თურქეთის პარლამენტში გამოსვლისას, მოვლენებს „სამარცხვინო აქტი“ უწოდა.<ref name=":222" /> ომისშემდგომ პერიოდში, თურქი ნაციონალისტები გენოციდის დამნაშავეებისა და მათი მომხრეების მხარდაჭერაზე იყვნენ დამოკიდებული და გადარჩენილი სომეხი მოსახლეობის დაბრუნება მათი ნაციონალისტური ამბიციებისთვის სასიკვდილო საფრთხედ აღიქმებოდა და შესაბამისად,{{sfn|Zürcher|2011|p=316}}{{sfn|Cheterian|2015|p=155}} შეუძლებელი იყო მათი დაბრუნება. მუსტაფა ქემალის მომხრეების პასუხისმგებლობა იყო ანატოლიიდან ქრისტიანი მოსახლეობის განდევნა და მკვლელობა.{{sfn|Bozarslan ''et al.''|2015|p=311}}{{sfn|Nichanian|2015|pp=229–230, 242}}<ref>{{cite web |title=The expulsion of non-Turkish ethnic and religious groups from Turkey to Syria during the 1920s and early 1930s {{!}} Sciences Po Mass Violence and Resistance - Research Network |url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/expulsion-non-turkish-ethnic-and-religious-groups-turkey-syria-during-1920s-and-early-1930s.html |website=www.sciencespo.fr |access-date=23 April 2025 |language=en |date=15 April 2019}}</ref> თურქ გენერლებს უბრძანეს „სომხეთის ფიზიკურად და პოლიტიკურად განადგურება“.{{sfn|Kévorkian|2020|pp=164–165}}{{sfn|Nichanian|2015| p=238}} თურქეთის არმიამ [[სამხრეთი კავკასია|ამიერკავკასიაში]] თითქმის 100 000 სომეხი გაანადგურა, ხოლო კიდევ 100 000 [[კილიკია|კილიკიიდან]] გაიქცა [[საფრანგეთ-თურქეთის ომი|საფრანგეთის გასვლის]] დროს.{{sfn|Nichanian|2015| p=238}} [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაარსების შემდეგ, „ერთიანობისა და პრეგრესის მოძრაობის“ წევრ ომის დამნაშავეებს იმუნიტეტი მიენიჭათ{{sfn|Dadrian|Akçam|2011|p=104}} და იმავე წლის ბოლოს, [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებამ]] დაადგინა თურქეთის ამჟამინდელი საზღვრები და ბერძნული მოსახლეობის განდევნა. ხელშეკრულების არამუსლიმი უმცირესობების დაცვის დებულებებს არ ჰქონდა აღსრულების მექანიზმი და პრაქტიკაში არ მუშაობდა.{{sfn|Kieser|2018|p=28}}{{sfn|Suny|2015|pp=367–368}} სომხები, რომლებმაც დეპორტაციის თავიდან აცილება მოახერხეს და რომლებიც დედაქალაქის გარეთ ცხოვრობდნენ, [[1923|1923 წლის]]{{sfn|Cheterian|2015|p=203}}{{sfn|Suciyan|2015|p=65}} შემდეგაც იძულებითი ისლამიზაციისა და გოგონების გატაცების მსხვერპლნი გახდნენ, ხოლო სირიაში გაძევების პროცესი [[1929|1929 წლამდე]] გაგრძელდა.{{sfn|Kévorkian|2020|p=161}} ===თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის=== {{მთავარი|თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის}} {{იხილეთ აგრეთვე|დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)}} [[ფაილი:Ataturk25.JPG|thumb|right|მუსტაფა ქემალი (მარჯვნივ) [[ანკარა]]ში [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშასთან]] (მარცხნივ) ერთად]] [[1918|1918 წლის]] დეკემბრისთვის, იატაკქვეშა „ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტის“ (ეპკ) წინააღმდეგობის ორგანიზაციის, „[[ქარაქოლის საზოგადოება|ქარაქოლის]]“ ლიდერებმა მუსტაფა ქემალს [[ანტანტა|ანტანტის]] წინააღმდეგ საწინააღმდეგო მოძრაობის ხელმძღვანელობა შესთავაზეს. ისტორიკოსი [[ერიკ-იან ციურხერი]] ამტკიცებდა, რომ ქემალი განსაკუთრებით მოსაწონი კანდიდატი იყო, რადგან ის „ნდობით სარგებლობდა, როგორც ერთიანობის მომხრესა და პატრიოტს, აგრეთვე ის არც ისე მჭიდროდ იყო დაკავშირებული არც [[ენვერ-ფაშა|ენვერსა]] და [[თალაათ-ფაშა|თალათის]] მმართველ ძალასთან და არც სომხების მასობრივ ხოცვა-ჟლეტვასთან იყო დაკავშირებული“.{{sfn|Ulgen|2010|p=373}} [[1919|1919 წლის]] [[30 აპრილი|30 აპრილს]], ''„Fahri Yaver-i Hazret-i Şehriyari“''-მ („მისი უდიდებულესობა სულთნის საპატიო ადიუტანტი“), [[მირლივა]]ს წოდებით, მუსტაფა ქემალი მეცხრე არმიის ჯარების ინსპექტორად დაინიშნა, რათა დარჩენილი ოსმალეთის სამხედრო დანაყოფების რეორგანიზაციასა და შიდა უსაფრთხოების გაუმჯობესებაზე ეზრუნა. ამ დანიშვნამ, იგი ფაქტობრივად ანატოლიის სრულუფლებიან წარმომადგენლად აქცია, რაც მას რეგიონში მყოფ ყველა სამოქალაქო თუ სამხედრო პერსონალზე პასუხისმგებლობას ანიჭებდა.<ref>Andrew Mango, ''Atatürk'', John Murray, 1999, {{ISBN|978-0-7195-6592-2}}, p. 214.</ref> 1919 წლის [[19 მაისი|19 მაისს]] ის [[სამსუნი|სამსუნში]] ჩავიდა. უპირველესი მიზანი ჰქონდა ოკუპანტი ძალების წინააღმდეგ ორგანიზებული [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|ეროვნული მოძრაობის]] ჩამოყალიბება. 1919 წლის ივნისში მან გამოსცა [[ამასიის ცირკულარი]], რომლითაც გამოაცხადა, რომ ქვეყნის დამოუკიდებლობა საფრთხეში იყო. იმავე წლის 8 ივლისს ოსმალეთის არმია დატოვა, ხოლო ოსმალეთის მთავრობამ მისი დაპატიმრების ორდერი გასცა. თუმცა, [[ქიაზიმ ქარაბექირი|ქიაზიმ ქარაბექირმა]] და აღმოსავლეთ ანატოლიაში მოქმედმა სხვა სამხედრო მეთაურებმა მუსტაფა ქემალს მხარდაჭერა გამოუცხადეს და ის თავიანთ ლიდერად აღიარეს.<ref>{{Cite book|last=Findley|first=Carter V.|title=Turkey, Islam, Nationalism, and Modernity: A History, 1789-2007|date=2010-09-21|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15260-9|pages=222|language=en}}</ref> 1919 წლის [[4 სექტემბერი|4 სექტემბერს]], ათათურქმა [[სივასი|სივასში]] [[სივასის კონგრესი|კონგრესი]] მოიწვია. თურქეთის სხვადასხვა პროვინციაში, მოკავშირეების მოწინააღმდეგეებმა გამოსცეს დეკლარაცია სახელწოდებით „Misak-ı Millî“ („ეროვნული პაქტი“). მუსტაფა ქემალი კონგრესის აღმასრულებელი კომიტეტის ხელმძღვანელად დაინიშნა,<ref name=":1">Rustow, Dankwart A. (1968). pp.794–795</ref> რამაც მას მომავალი პოლიტიკის გასატარებლად საჭირო ლეგიტიმაცია მისცა.<ref>Patrick Kinross: ''Rebirth of a Nation'' (translation Ayhan Tezel), Sander yayınları, İstanbul, 1972 p.293</ref><ref name=":1" /> პროცესის დასრულების შემდეგ გუბერნატორებისა და მეთაურების ჯგუფმა ერთგულება აღუთქვა მის წარმომადგენლობით კომიტეტს, ხოლო ისინი, ვინც არ დაემორჩილნენ, ნაციონალისტმა აგენტებმა დაამხეს. ამავე დროს სტამბოლის მთავრობამ [[ამასიის პრიტოკოლი]]თ ნაციონალისტური დღის წესრიგის დაცვაზე აიღო ვალდებულება. [[ოსმალეთის პარლამენტი]]ს ბოლო [[ოსმალეთის იმპერიის საერთო არჩევნები (1919)|არჩევნებში]], რომელიც [[1919|1919 წლის]] დეკემბერში ჩატარდა, აბსოლუტური უმრავლესობა არჩევნებში „ანატოლიისა და რუმელიის უფლებათა დაცვის ასოციაციის“ (''Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'') კანდიდატებმა მოიპოვეს, რომელსაც მუსტაფა ქემალი ხელმძღვანელობდა, რომელიც თავად იმ დროისთვის ანგორაში დარჩა, რომელიც ამჟამად [[ანკარა|ანკარის]] სახელითაა ცნობილი. პარლამენტის მეოთხე (და ბოლო) ვადა კონსტანტინოპოლში [[1920|1920 წლის]] [[12 იანვარი|12 იანვარს]] გაიხსნა. იგი ბრიტანულმა ძალებმა 1920 წლის [[18 მარტი|18 მარტს]], „Misak-ı Millî“ („ეროვნული პაქტი“) მიღებიდან მალევე დაშალა. ეს დაემთხვა მოკავშირეთა ძალების მიერ [[სტამბოლის ოკუპაცია|ქალაქის ოკუპაციის]] ფაქტს. ამის საპასუხოდ, მუსტაფა ქემალმა ანგორაში დაფუძნებულ ახალ თურქულ პარლამენტში — „[[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული კრებაში]]“, ეროვნული არჩევნების ჩატარება გადაწყვიტა.<ref name="feroz50">Ahmad, ''The Making of Modern Turkey'', 50</ref> 1920 წლის [[23 აპრილი|23 აპრილს]], მუსტაფა ქემალის ხელმძღვანელობით ეროვნული ასამბლეა გაიხსნა და ათათურქიც ასამბლეის სპიკერი გახდა. ამ ფაქტმა ფაქტობრივად ქვეყანაში [[დიარქია|დიარქიის]] მდგომარეობა შექმნა.<ref>{{Cite book |last1=Heper |first1=Metin |title=The Routledge Handbook of Modern Turkey |last2=Sayari |first2=Sabri |date=7 May 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-30964-9 |pages=41 |language=en}}</ref> 1920 წლის მაისში, ორ მთავრობას შორის ძალაუფლებისთვის ბრძოლამ თურქეთის [[სტამბოლის სასამართლო პროცესები (1919-1920)|სამხედრო სასამართლოს]] მიერ მუსტაფა ქემალისთვის დაუსწრებლად სიკვდილით დასჯით განაჩენის გამოტანა გამოიწვია.<ref name=":02">{{Cite book|last1=Dadrian|first1=Vahakn N.|title=Judgment at Istanbul: The Armenian Genocide Trials|last2=Akçam|first2=Taner|date=2011|publisher=Berghahn Books|isbn=978-0-85745-251-1|pages=196, 199|language=en|author-link=Vahakn Dadrian|author-link2=Taner Akçam}}</ref> მუსტაფა ქემალთან ერთად სიკვდილით დასჯა მიესაჯათ [[ედიფ ადივარ ჰალიდე|ჰალიდე ედიფს]] (ადივარი) და [[ალი ფუატ ჯებესოი|ალი ფუატს]] (ჯებესოი).<ref name=":22">{{Cite book|last=Macfie|first=A.L.|title=Atatürk|publisher=[[Routledge]]|year=2014|isbn=978-1-138-83-647-1|pages=97|author-link=A. L. Macfie}}</ref> [[ფაილი:The Abilene Daily Reporter (Abilene, Tex.), Vol. 24, No. 133, Ed. 1 Friday, October 13, 1922 - DPLA - 4f8cde42a03b2ac9f5ff0aa395b4babf (page 1) (cropped).jpg|thumb|left|[[ტეხასი|ტეხასში]] არსებული ''[[Abilene Reporter-News]]'' 1922 წლის 13 ოქტომბერს დაწერა, რომ მუსტაფა ქემალი „თურქეთის [[ჯორჯ ვაშინგტონი]]ა“]] [[1920|1920 წლის]] [[10 აგვისტო]]ს, ოსმალეთის [[სავეზირო|დიდმა ვეზირმა]], [[დამატი ფერიდ-ფაშა|დამათ ფერიდ ფაშამ]] ხელი მოაწერა [[სევრის ხელშეკრულება]]ს, რითაც დასრულდა [[ოსმალეთის იმპერიის დაყოფა|ოსმალეთის იმპერიის დაყოფის]] გეგმა, მათ შორის იმ რეგიონების დაყოფა, რომლებსაც თურქი ნაციონალისტები თავიანთ სამშობლოდ მიიჩნევდნენ. მუსტაფა ქემალმა კი მოითხოვა ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობა და თურქული უმრავლესობის ინტერესების დაცვა „თურქულ მიწაზე“. მან დაარწმუნა ეროვნული ასამბლეა შეეკრიბა ეროვნული არმია. ეროვნული არმია ამით დაუპირისპირდა მოკავშირეთა საოკუპაციო ძალების მიერ მხარდაჭერილ ხალიფატის არმიას და მისი უშუალო ამოცანა იყო [[სომხეთ-ოსმალეთის ომი|აღმოსავლეთ ფრონტზე]] [[სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა|სომხური ძალების]] და [[თურქეთ-საბერძნეთის ომი (1919–1922)|დასავლეთ ფრონტზე]] სმირნიდან (დღევანდელი [[იზმირი]]) აღმოსავლეთით მიმავალი [[საბერძნეთის არმია|ბერძნული ძალების]] წინააღმდეგ ბრძოლა, რომლებმაც ქალაქი [[1919|1919 წლის]] მაისში [[სმირნის ოკუპაცია|დაიკავეს]].<ref>''Documents on British Foreign Policy'', vol. vii, p. 303.</ref> [[1920|1920 წლის]] შემოდგომაზე [[სომხეთ-ოსმალეთის ომი|სომხეთში შეჭრისა]] და მოგვიანებით ბერძნების წინააღმდეგ ეროვნული ასამბლეის არმიის სამხედრო წარმატებები შესაძლებელი გახდა ქემალისტებისთვის რუსეთის [[ბოლშევიკები]]ს მიერ ოქროსა და შეიარაღების მუდმივი მიწოდების წყალობით, რაც 1920 წლის შემოდგომიდან მოყოლებული მიეწოდებოდა.<ref>В. Шеремет. ''Босфор.'' Moscow, 1995, p. 241.</ref> [[ფაილი:Atatürk askerî birlikleri denetlerken, İzmit, 18 Haziran 1922.png|thumb|მუსტაფა ქემალი თურქულ ჯარებს ამოწმებს, [[1922|1922 წლის]] [[18 ივნისი]]]] [[თურქეთ-საბერძნეთის ომი (1919–1922)|თურქეთ-საბერძნეთის ომის]] დროს გამართული რიგი ბრძოლების შემდეგ, ბერძნული არმია [[ანკარა|ანკარიდან]] დასავლეთით სულ რაღაც ოთხმოცი კილომეტრში, მდინარე [[საქარია]]მდე მიაღწია. [[1921|1921 წლის]] [[5 აგვისტო]]ს მუსტაფა ქემალი ეროვნულმა ასამბლეამ თავისი შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლად დააწინაურა.<ref name="AA">{{Cite web |title=A short history of AA |url=http://www.aa.com.tr/tarihce_en/ |publisher=Anadolu Ajansı Genel Müdürlüğü |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109132901/http://www.aa.com.tr/tarihce_en/ |archive-date=9 January 2008 |access-date=1 January 2008 |quote=''Ikdam'' newspaper dated 9 August 1921, reproducing the dispatches of AA dated 5 August and 6th, 1921, announced that Mustafa Kemal was promoted to ''Chief Commander'' }}</ref> [[საქარიის ბრძოლა]] 1921 წლის [[23 აგვისტო]]დან [[13 სექტემბერი|13 სექტემბრამდე]] გაგრძელდა და ბერძნების დამარცხებით დასრულდა. ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ, 1921 წლის 19 სექტემბერს [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ]] მუსტაფა ქემალს [[მარშალი]]ს წოდება და [[ღაზი]]ს ტიტული მიანიჭა. მოკავშირეები, რომლებიც უგულებელყოფდნენ მუსტაფა ქემალის წარმატებების მასშტაბებს, იმედოვნებდნენ, რომ ანგორას სამშვიდობო შეთანხმების სახით სევრის ხელშეკრულების შეცვლილ ვერსიას მიაღებინებდნენ, მაგრამ მათი წინადადება უარყვეს. [[1922|1922 წლის]] აგვისტოში, მუსტაფა ქემალმა [[აფიონყარაჰისარი|აფიონყარაჰისართან]] მიმდინარე [[დუმლუფინარის ბრძოლა]]ში ბერძნულ საბრძოლო ხაზებზე ტოტალური შეტევა წამოიწყო და თურქულმა ძალებმა 1922 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]] [[იზმირი|იზმირზე]] სრული კონტროლი აღადგინეს.<ref>Greco-Turkish wars, Britannica CD 99</ref> 1922 წლის [[10 სექტემბერი|10 სექტემბერს]], მუსტაფა ქემალმა [[ერთა ლიგა]]ს დეპეშა გაუგზავნა, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ თურქული მოსახლეობა იმდენად გაღიზიანებული იყო მიმდინარე მოვლენებით, რომ [[დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)|ანკარის მთავრობა]] ვერ იქნებოდა პასუხისმგებელი შემდგომ შესაძლო [[სმირნის ხოცვა-ჟლეტა|მასობრივ]] [[ხოცვა-ჟლეტების სია თურქეთ-საბერძნეთის ომის დროს (1919–1922)|ხოცვა-ჟლეტებზე]].<ref>James, Edwin L. "[https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=980DEED81039EF3ABC4952DFBF668389639EDE Kemal Won't Insure Against Massacres] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303214102/http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=980DEED81039EF3ABC4952DFBF668389639EDE |date=3 March 2016 }}," ''[[New York Times]]'', 11 September 1922.</ref> ===თურქეთის რესპუბლიკის დაფუძნება=== {{მთავარი|ლოზანის საზავო ხელშეკრულება}} [[1922|1922 წლის]] [[21 ნოემბერი|21 ნოემბერს]] [[ლოზანის კონფერენცია]] დაიწყო. თურქეთმა, რომელსაც წარმოადგენდა ეროვნული ასამბლეის სახილით [[ისმეთ ინენიუ]], უარი თქვა ნებისმიერ წინადადებაზე, რომელიც საფრთხეს შეუქმნიდა თურქეთის სუვერენიტეტს,<ref>Shaw, ''History of the Ottoman Empire and Modern Turkey'', 365</ref> როგორიცაა თურქეთის ფინანსების კონტროლი, [[ოსმალეთის იმპერიის კაპიტულაციები|კაპიტულაციები]], [[თურქეთის სრუტეები|სრუტეები]] და სხვა საკითხები. მიუხედავად იმისა, რომ კონფერენცია 4 თებერვალს შეჩერდა, იგი 23 აპრილის შემდეგ განახლდა და ძირითადი ფოკუსი ეკონომიკურ საკითხებზე გაკეთდა.<ref name="kinross100" /> [[1923|1923 წლის]] [[24 ივლისი|24 ივლისს]], ხელი მოეწერა [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება]]ს მოკავშირე სახელმწიფოებსა და ეროვნულ ასამბლეას შორის, სადაც ეს უკანასკნელი [[თურქეთი]]ს მთავრობად აღიარეს. 1923 წლის [[29 ოქტომბერი|29 ოქტომბერს]] [[თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადება|თურქეთის რესპუბლიკა გამოცხადდა]].<ref>{{Cite encyclopedia |title=Turkey – Declaration of the Turkish republic {{!}} history – geography |language=en |url=https://www.britannica.com/place/Turkey/Declaration-of-the-Turkish-republic |access-date=21 November 2017 |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |archive-date=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914215229/https://www.britannica.com/place/Turkey/Declaration-of-the-Turkish-republic |url-status=live }}</ref> მას შემდეგ, ეს თარიღი [[რესპუბლიკის დღე (თურქეთი)|რესპუბლიკის დღედ]] და ეროვნულ დღესასწაულად აღინიშნება.<ref>{{Cite web |title=Republic Day in Turkey |url=https://www.timeanddate.com/holidays/turkey/republic-day |website=www.timeanddate.com |language=en |access-date=21 November 2017 |archive-date=21 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220821012612/https://www.timeanddate.com/holidays/turkey/republic-day |url-status=live }}</ref> ==პრეზიდენტობა== {{იხილეთ აგრეთვე|ქემალიზმი|ათათურქის რეფორმები}} [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დაფუძნებით დაიწყო ქვეყნის მოდერნიზაციის მცდელობები. [[თურქეთის მთავრობა|ახალმა მთავრობამ]] გააანალიზა დასავლეთის სახელმწიფოების, როგორიცაა [[საფრანგეთი]], [[შვედეთი]], [[იტალია]] და [[შვეიცარია]], ინსტიტუტები და კონსტიტუციები და დაიწყო მათი მორგება თურქი ერის საჭიროებებსა და მახასიათებლებს. საზოგადოების მხრიდან მუსტაფა ქემალის განზრახვების შესახებ ცოდნის ნაკლებობის გამო, საზოგადოებამ აღფრთოვანებით აღნიშნავდა, რომ: „ჩვენ ვბრუნდებით [[ოთხი მართლმორწმუნე ხალიფა|პირველი ხალიფების]] დროში“ (რედ. შენ. ''ანუ, აღორძინების დრო'').<ref>Mango, ''Atatürk'', 394</ref> მუსტაფა ქემალმა [[ფევზი ჩაქმაქი]], [[ქიაზიმ იოზალფი]] და [[ისმეთ ინენიუ]] ისეთ პოლიტიკურ თანამდებობებზე დანიშნა, სადაც მათ შეეძლოთ [[ათათურქის რეფორმები|მისი რეფორმების]] გატარება. მან ისარგებლა თავისი, როგორც ეფექტური სამხედრო ლიდერის რეპუტაციით და მომდევნო წლები, [[1938|1938 წელს]] გარდაცვალებამდე, პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური რეფორმების გატარებაში გაატარა. ამით, მან თურქული საზოგადოება [[ოსმალეთის იმპერია|უზარმაზარი იმპერიის]] მუსლიმურ ნაწილად აღქმიდან, თანამედროვე, დემოკრატიულ და [[სეკულარიზმი|სეკულარულ]] ეროვნულ სახელმწიფოდ გარდაქმნა. ამან დადებითი გავლენა მოახდინა [[ადამიანის კაპიტალი|ადამიანურ კაპიტალზე]], რადგან მას შემდეგ სკოლაში მნიშვნელოვანი იყო მეცნიერება და განათლება. [[ისლამი|ისლამმა]] კი კონცენტრაცია მეჩეთებსა და რელიგიურ ადგილებში მოახდინა.<ref>{{Cite book |last=Baten, Jörg |title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present. |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9781107507180 |page=226}}</ref> ===საშინაო პოლიტიკა=== [[ფაილი:Atatürk Samsun-Çarşamba tren hattı açılışında.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალი [[სამსუნი]]-[[ჩარშამბა (სამსუნი)|ჩარშამბას]] რკინიგზის ხაზის გახსნის ცერემონიაზე (1928 წელი)]] მუსტაფა ქემალის მამოძრავებელი მიზანი ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობა იყო.<ref name="mango367">Mango, ''Atatürk'', 367</ref> მან თავისი პოზიცია შემდეგნაირად განმარტა: {{ციტატა|...სრული დამოუკიდებლობის ქვეშ, რა თქმა უნდა, ვგულისხმობთ სრულ ეკონომიკურ, ფინანსურ, სამართლებრივ, სამხედრო, კულტურულ დამოუკიდებლობას და თავისუფლებას ყველა საკითხში. ამ საკითხებში დამოუკიდებლობის ჩამორთმევა ერისა და ქვეყნის სრული დამოუკიდებლობის ჩამორთმევის ტოლფასია.<ref>Gerd Nonneman, Analyzing Middle East foreign policies and the relationship with Europe, Published 2005 Routledge, p. 204 {{ISBN|0-7146-8427-9}}</ref>}} მან ფართომასშტაბიანი რეფორმები ჩაატარა სოციალურ, კულტურულ და ეკონომიკურ ასპექტებში, რითაც ახალი რესპუბლიკის საკანონმდებლო, სასამართლო და ეკონომიკური სტრუქტურების საფუძველი ჩამოაყალიბა. მიუხედავად იმისა, რომ მოგვიანებით ზოგიერთის მიერ იგი ფართომასშტაბიანი რეფორმების ფუძემდებლად აღიარეს, მისი რეფორმისტული იდეების უმეტესობა უკვე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისში არსებობდა ოსმალეთის ინტელექტუალურ წრეებში და უფრო ღიად გამოიხატა [[ახალგაზრდა თურქების რევოლუცია|ახალგაზრდა თურქების რევოლუციის]] შემდეგ.<ref name="Hanioglu2011p55">{{Cite book |last=M. Şükrü Hanioğlu |url=https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&pg=PA55 |title=Atatürk: An Intellectual Biography |date=9 May 2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3817-2 |page=55 |access-date=4 June 2013 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001821/https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&pg=PA55 |url-status=live }}</ref> მუსტაფა ქემალმა შექმნა [[ექვსი ისარი|დროშა]], რომელიც ძველ ოსმალურ და ახალ რესპუბლიკურ მმართველობას შორის ცვლილებებს ასახავდა. ამ დროშაზე თითოეული ცვლილება თითო ისრით იყო სიმბოლიზებული. თურქეთის რესპუბლიკის ამ განმსაზღვრელ იდეოლოგიას „ექვს ისარს“ ანუ [[ქემალიზმი|ქემალიზმს]] უწოდებენ. ქემალიზმი, მუსტაფა ქემალის [[პოლიტიკური რეალიზმი|რეალიზმისა]] და [[პრაგმატიზმი]]ს კონცეფციას ეფუძნება.<ref>Webster, ''The Turkey of Atatürk: social process in the Turkish reformation'', 245</ref> ნაციონალიზმის, პოპულიზმისა და [[ეტატიზმი]]ს საფუძვლები ექვსი ისრის ფარგლებში იყო განსაზღვრული. ეს საფუძვლები ახალი არ იყო მსოფლიო პოლიტიკაში და, უფრო სწორად, თურქეთის ელიტაში. მათ უნიკალურს ხდიდა ის, რომ ეს ურთიერთდაკავშირებული საფუძვლები პირდაპირ თურქეთის საჭიროებებისთვის იყო ჩამოყალიბებული. ამის კარგი მაგალითია [[სეკულარიზმი]]ს განმარტება და გამოყენება — ქემალისტური სეკულარული სახელმწიფო მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა უპირატესად ქრისტიანული სახელმწიფოებისგან. ====სახელმწიფოს ჩამოყალიბება (1923–1924)==== [[ფაილი:Mustafa Kemal and Mevlevi Order March 1923.png|thumb|left|მუსტაფა ქემალი 1923 წელს, [[მევლევები|მევლევის ორდენის]] წევრებთან ერთად, სანამ მათი ორგანიზაცია უკანონო გახდებოდა და მათი [[დერვიში|დერვიშების]] ლოჟა [[მევლანას მუზეუმი|მევლანას მუზეუმად]] გადაიქცეოდა. მევლევის ორდენმა მოახერხა არაპოლიტიკურ ორგანიზაციად გარდაქმნა, რომელიც დღემდე არსებობს.]] მუსტაფა ქემალის [[1923|1923 წელს]] რესპუბლიკის გამოცხადებამდე დათარიღებული პირადი დღიურის ჩანაწერები აჩვენებს, რომ მას სწამდა ხალხის სუვერენიტეტის მნიშვნელობის. ახალი რესპუბლიკის შექმნისას, თურქმა რევოლუციონერებმა განუდგნენ კოსმოპოლიტური [[სტამბოლი|კონსტანტინოპოლისა]] და მისი ოსმალური მემკვიდრეობის დატოვებულ კორუფციასა და დეკადენციას (რეგრესს).<ref>Mango, ''Atatürk'', 391–392</ref> მაგალითად, მათ [[ანკარა]] (წინათ ცნობილი, როგორც ''ანგორა'') ქვეყნის ახალ დედაქალაქად აქციეს და განახორციელეს [[თურქეთის საფოსტო მარკებისა და ფოსტის ისტორია|თურქეთის საფოსტო სამსახურის]] რეფორმა. ოდესღაც [[ანატოლია|ანატოლიის]] სიღრმეში მდებარე პროვინციული ქალაქი, ამგვარად დამოუკიდებლობის მოძრაობის ცენტრად გადაიქცა. მუსტაფა ქემალს სურდა „ასამბლეის პირდაპირი მმართველობა“,<ref name="Mango, Atatürk, 362">Mango, ''Atatürk'', 362</ref> რაც წარმოედგინა [[წარმომადგენლობითი დემოკრატია]]დ და [[საპარლამენტო სუვერენიტეტი|საპარლამენტო სუვერენიტეტად]], სადაც ეროვნული პარლამენტი იქნებოდა ძალაუფლების საბოლოო წყარო.<ref name="Mango, Atatürk, 362" /> მომდევნო წლებში მან გარკვეულწილად შეცვალა თავისი პოზიცია — ქვეყანას უზარმაზარი აღდგენითი სამუშაო სჭირდებოდა და „ასამბლეის პირდაპირი მმართველობა“ ასეთ გარემოში ვერ იმუშავებდა. რევოლუციონერები ძველი ოსმალეთის რეჟიმის მხარდამჭერების, ასევე ახალი იდეოლოგიების, როგორიცაა [[კომუნიზმი]] და [[ფაშიზმი]], მხარდამჭერების გამოწვევებს წააწყდნენ. მუსტაფა ქემალმა, [[1920-იანები|1920-იან]] და [[1930-იანები|1930-იან]] წლებში ფაშისტური და კომუნისტური დოქტრინების შედეგები დაინახა და ორივე უარყო.<ref>Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 252</ref> მან ხელი შეუშალა [[ტოტალიტარიზმი|ტოტალიტარული]] პარტიული მმართველობის გავრცელებას თურქეთში, რომელიც უკვე [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა კავშირში]], [[მესამე რაიხი|გერმანიასა]] და [[იტალია]]ში ბატონობდა.<ref>Mango, ''Atatürk'', 501</ref> ზოგიერთმა მისი წინააღმდეგობა და ამ იდეოლოგიების ჩახშობა კონკურენციის აღმოფხვრის საშუალებად აღიქვა, ხოლო სხვები თვლიდნენ, რომ ეს აუცილებელი იყო ახალგაზრდა თურქული სახელმწიფოს არასტაბილური ახალი იდეოლოგიებისა და კონკურენტი ფრაქციების დასაცავად.<ref>{{Cite journal|last=Bozkurt |first=Gülnihal |date=2003 |title=Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası |magazine=Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi}}</ref> მუსტაფა ქემალის დროსვე დაიწყო დაპატიმრებების პროცესი, რომელიც ცნობილია როგორც ''[[1927 წლის დაკავებები]]'', სადაც ფართომასშტაბიანი დაპატიმრების პოლიტიკა დაიწყო [[თურქეთის კომუნისტური პარტია (ისტორიული)|თურქეთის კომუნისტური პარტიის]] წევრების წინააღმდეგ. კომუნისტური პოლიტიკური მოღვაწეები, როგორებიც იყვნენ [[ჰიქმეთ ქივილჯიმლი]], [[ნაზიმ ჰიქმეთი]] და შეფიქ ჰიუსნიუ, გაასამართლეს და მიუსაჯეს პატიმრობა. შემდეგ, [[1937|1937 წელს]], მუსტაფა ქემალის ხელმძღვანელობით დელეგაციამ, გადაწყვიტა ქივილჯიმლის ნაწერების აკრძალვა, როგორც მავნე კომუნისტური პროპაგანდა.<ref>Demirci, Fatih ''Kadro Hareketi ve Kadrocular'', Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2006, sayı 15.</ref><ref>Ergüder, J. ''1927 Komünist Tevkifatı, "İstanbul Ağır Ceza Mahkemesindeki Duruşma"'', Birikim Yayınları, İstanbul, 1978</ref><ref>[http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg Başvekalet Kararlar Dairesi Müdürlüğü 15 Aralık 1937 tarih, 7829 nolu kararname] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160607200226/http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg |date=7 June 2016 }}. Erişim tarihi: 9 Şubat 2019. Ayrıca: [https://web.archive.org/web/20160607200226/http://www.wikisosyalizm.org/images/5/5f/K%C4%B1v%C4%B1lc%C4%B1m_yasak.jpg Arşiv bağlantısı].</ref> [[ფაილი:Atatürk 1924'te Bursa halkına hitap ediyor.jpg|thumb|[[ბურსა]]ში სიტყვით გამოსვლის დროს, 1924 წელი]] ახალი რესპუბლიკის გული [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეა]] იყო, რომელიც მუსტაფა ქემალმა თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს დააარსა.<ref name="single">Koçak, Cemil (2005) "Parliament Membership during the Single-Party System in Turkey (1925–1945)", ''European Journal of Turkish Studies''</ref> არჩევნები თავისუფალი და თანასწორი იყო, რომელიც საყოველთაო კენჭისყრაზე იყო დაფუძნებული.<ref name="single" /> ეროვნული ასამბლეის დეპუტატები თურქული საზოგადოების ხმას წარმოადგენდნენ, მისი პოლიტიკური შეხედულებებისა და სურვილების გამოხატვით. მას ჰქონდა უფლება აერჩია და გაეკონტროლებინა როგორც მთავრობა, ასევე [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]. თავდაპირველად, ის ასევე მოქმედებდა როგორც საკანონმდებლო ხელისუფლება, აკონტროლებდა აღმასრულებელ შტოს და, საჭიროების შემთხვევაში, 1921 წლის [[თურქეთის კონსტიტუცია (1921)|თურქეთის კონსტიტუციის]] მიხედვით, მაკონტროლირებელი ორგანოს ფუნქციასაც ასრულებდა.<ref name="single" /> [[1924|1924 წლის]] [[თურქეთის კონსტიტუცია (1924)|თურქეთის კონსტიტუციამ]] სახელმწიფოს საკანონმდებლო და აღმასრულებელ ორგანოებს შორის [[ხელისუფლების დანაწილება|უფლებამოსილებების გამიჯვნის]] სუსტი წესი დააწესა, მაშინ როდესაც სასამართლო სისტემაში ამ ორის გამიჯვნა მკაცრი იყო. მუსტაფა ქემალს, იმ დროს [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტს]], ამ პოლიტიკურ სისტემაში დომინანტური პოზიცია ეკავა. [[1925|1925 წელს]], 1924 წლის კონსტიტუციის მიღების შემდეგ, [[დე ფაქტო]]დ ერთპარტიული რეჟიმი დამყარდა. ეროვნულ ასამბლეაში წარმოდგენილი ერთადერთი პოლიტიკური პარტია იყო „სახალხო პარტია“, რომელიც მუსტაფა ქემალმა 1923 წლის 9 სექტემბერს დააარსა. თუმცა, პარტიული კულტურის თანახმად, პარტიის დაარსების თარიღი იყო სივასის კონგრესის გახსნის დღე, ანუ 1919 წლის 4 სექტემბერი. 1924 წლის [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]], მას სახელი შეეცვალა და ეწოდა ''„Cumhuriyet Halk Fırkası“'' ანუ [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|„რესპუბლიკური სახალხო პარტია“]] (სიტყვა ''fırka'' [[1935|1935 წელს]] სიტყვით ''parti'' შეიცვალა). ====სამოქალაქო დამოუკიდებლობა და ხალიფატი (1924–1925)==== [[ფაილი:Reisicumhur Mustafa Kemal Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında, Ankara, 29 Ekim 1925.png|thumb|180px|მუსტაფა ქემალი [[რესპუბლიკის დღე (თურქეთი)|რესპუბლიკის დღის]] მეორე წლისთავზე, 1925 წლის 29 ოქტომბერი]] [[სახალიფო|ხალიფატის]] გაუქმებას და სხვა კულტურული რეფორმების გადაწყვეტილებას ხისტი წინააღმდეგობა შეხვდა. კონსერვატიულმა ჯგუფებმა ეს დადებითად არ შეაფასეს და ქემალისტურ რეფორმატორებზე თავდასხმები დაიწყეს.<ref name="Calipinternational" /> ეს მნიშვნელოვანი ზომა იყო მუსტაფა ქემალის პოლიტიკური სისტემის რეფორმირებისა და ეროვნული სუვერენიტეტის ხელშეწყობის მცდელობაში. მუსლიმი უმრავლესობისთვის კი ისლამის ადრეულ საუკუნეებში ხალიფატი [[სუნიზმი|სუნიტური ისლამის]] ძირითადი პოლიტიკური კონცეფცია იყო.<ref>{{Cite web |title=Review: Revivalism, Shi'a Style |url=http://www.nationalinterest.org/Article.aspx?id=13296 |date=3 January 2007 |publisher=The National Interest |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080213114848/http://www.nationalinterest.org/Article.aspx?id=13296 |archive-date=13 February 2008 |access-date=6 September 2013 }}</ref> სულთანატის გაუქმება უფრო ადვილი საქმე იყო, რადგან იმ დროს სახალიფოს დატოვება სულთანატის მომხრეებს აკმაყოფილებდა. ამან გამოიწვია სისტემის გაყოფა, სადაც ერთ მხარეს ახალი რესპუბლიკა და მეორე მხარეს ისლამური მმართველობის ფორმა — ხალიფათი იყო, ხოლო მუსტაფა ქემალს და [[ისმეთ ინენიუ|ინენიუს]] აწუხებდა ის ფაქტი, რომ ხალიფატის დატოვება „აძლიერებდა იმ მოლოდინებს, რომ სუვერენი (მონარქი) ხალიფას საფარქვეშ დაბრუნდებოდა“.<ref>Mango, ''Atatürk'', 403</ref> ხალიფა [[აბდულმეჯიდ II]] კი ამ დროს სულთანატის გაუქმების შემდეგ ([[1922]]) აირჩიეს. ხალიფას ჰქონდა საკუთარი პირადი ბიუჯეტი და ასევე პირადი მოსამსახურეები, რომელიც მოიცავდა ასევე სამხედრო პერსონალს. მუსტაფა ქემალის განცხადებით, ამას არ ჰქონდა „რელიგიური“ ან „პოლიტიკური“ გამართლება. მას სჯეროდა, რომ ხალიფა აბდულმეჯიდ II საშინაო და საგარეო საქმეებში სულთნების კვალს მიჰყვებოდა, კერძოდ: იღებდა და პასუხობდა უცხოელ წარმომადგენლებსა და სარეზერვო ოფიცრებს, მონაწილეობდა ოფიციალურ ცერემონიებსა და საზეიმო მიღებებში.<ref name="Mango, Atatürk, 401">Mango, ''Atatürk'', 401</ref> მას სურდა ხალიფატის უფლებამოსილებების ინტეგრირება პარლამენტის უფლებამოსილებებში. ამ მხრივ მისი საქმიანობა [[1924|1924 წლის]] [[1 იანვარი|1 იანვარს]] დაიწყო, როდესაც ინენიუმ, ჩაქმაქმა და იოზალფმა დათანხმდნენ ხალიფატის გაუქმებას.<ref name="Mango, Atatürk, 401" /> ხალიფამ საპასუხოდ განცხადება გააკეთა, რომ არ ჩაერეოდა პოლიტიკურ საქმეებში.<ref name="Calipinternational" /> 1924 წლის [[1 მარტი|1 მარტს]], პარლამენტში, მუსტაფა ქემალმა განაცხადა: {{ციტატა|ისლამი, როგორც რელიგია ფასს შეიძენს, თუ ის აღარ იქნება პოლიტიკური ინსტრუმენტი, როგორც ეს წარსულში იყო.<ref>Mango, ''Atatürk'', 404</ref>}} 1924 წლის [[3 მარტი|3 მარტს]] ხალიფატი ოფიციალურად გაუქმდა და მისი უფლებამოსილებები თურქეთის პარლამენტს გადაეცა. სხვა მუსლიმური ერები კითხვის ქვეშ დააყენეს თურქეთის მიერ [[სახალიფოს გაუქმება|სახალიფოს ცალმხრივი გაუქმების]] კანონიერებაზე, როდესაც მსჯელობდნენ, დაედასტურებინათ თუ არა თურქეთის გადაწყვეტილება, ან თუ დაენიშნათ ახალი ხალიფა.<ref name="Calipinternational">Majid Khadduri (2006) War and peace in the law of Islam, The Lawbook Exchange, Ltd., {{ISBN|1-58477-695-1}}. pp. 290–91</ref> [[1926|1926 წლის]] მაისში [[კაირო]]ში გაიმართა „სახალიფოს კონფერენცია“ და მონაწილეებმა მიიღეს რეზოლუცია, რომლითაც სახალიფო „ისლამში აუცილებლობად“ გამოცხადდა, თუმცა, ეს გადაწყვეტილება ვერ განხორციელდა.<ref name="Calipinternational" /> [[მექა]]სა (1926) და [[მსოფლიო ისლამური კონგრესი|იერუსალიმში]] (1931) კიდევ ორი ისლამური კონფერენცია გაიმართა, თუმცა, შეთანხმების მიღწევა ვერ ისევ მოხერხდა.<ref name="Calipinternational" /> თურქეთმა არ დაეთანხმა სახალიფოს აღდგენას და ეს მისი ძირითადი არსებობის წინააღმდეგ თავდასხმად აღიქვა. ამასობაში, მუსტაფა ქემალმა და რეფორმისტებმა საკუთარი გზა განაგრძეს.<ref>{{Cite news |last=Eksi |first=Oktay |date=16 April 2008 |title=Paralardaki resimler |work=[[Hurriyet]] |url=http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=8711441&yazarid=1 |access-date=24 April 2008 |quote=İsmet Paşa "kurumlaşma" ile neyi kastettiğini de şöyle anlattı:<br />Biz Cumhuriyeti kurduğumuz zaman onu yaşatıp yaşatamayacağımız en büyük sorun idi. Çünkü Saltanatın ve Hilafetin lağvına karşı olanların sayısı çoktu ve hedefleri de Cumhuriyetti. Cumhuriyetin 10 yaşına bastığını görmek o yüzden önemliydi. Nitekim büyük Atatürk'ün emriyle 10'uncu yıl kutlamaları çok büyük bir bayram oldu. Biz de Cumhuriyetin ve devletin kurumlaştığını göstermeye bundan sonra hep itina ettik... |archive-date=21 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121170457/http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=8711441&yazarid=1 |url-status=live }}</ref> 1924 წლის [[8 აპრილი|8 აპრილს]], ასევე გააუქმეს [[შარიათი]]ს სასამართლოები კანონის ძალით.<ref name="Hanioglu2011p158">{{Cite book |last=M. Şükrü Hanioğlu |url=https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&pg=PA158 |title=Atatürk: An Intellectual Biography |date=2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3817-2 |page=158 |access-date=5 June 2013 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801001821/https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&pg=PA158 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=1924 |url=http://www.kultur.gov.tr/TR,25259/1924.html |publisher=Ministry of Culture And Tourism |access-date=4 June 2013 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221115/http://www.kultur.gov.tr/TR,25259/1924.html |url-status=live }}</ref> ====საგანმანათლებლო რეფორმა==== სახალიფოს გაუქმებას მოჰყვა ფართომასშტაბიანი ძალისხმევა სამთავრობო და რელიგიური საქმეების გამიჯვნის მიზნით. განათლება ამ ძალისხმევის ქვაკუთხედი გახდა. [[1923|1923 წელს]] არსებობდა საგანმანათლებლო დაწესებულებების სამი ძირითადი ჯგუფი. ყველაზე გავრცელებული საგანმანათლებლო დაწესებულება იყო არაბულზე და ყურანის შესწავლაზე დაფუძნებული [[მედრესე]]. მეორე ჯგუფი იყო „იდადი“ და „სულთანი“ (''idadî'' და ''sultanî''), [[თანზიმათი]]ს ეპოქის რეფორმისტული სკოლები. ბოლო ჯგუფში შედიოდა კოლეჯები და უმცირესობათა სკოლები უცხო ენებზე, რომლებიც იყენებდნენ მოსწავლეთა განათლების უახლეს სწავლების მოდელებს. ძველი სამედრესო განათლებამ მოდერნიზაცია განიცადა.<ref name=dew/> მუსტაფა ქემალმა შეცვალა კლასიკური ისლამური განათლება საგანმანათლებლო დაწესებულებების წახალისებული მოდერნიზაციით.<ref name=dew/> მან საგანმანათლებლო რეფორმა დაუკავშირა ერის [[დოგმატი|დოგმებისგან]] განთავისუფლებას, რომელსაც იგი უფრო მნიშვნელოვნად მიიჩნევდა, ვიდრე თურქეთის ომს დამოუკიდებლობისთვის. მისი სიტყვებით: {{ციტატა|დღეს ჩვენი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ყველაზე პროდუქტიული ამოცანაა ეროვნული განათლების [გაერთიანება და მოდერნიზაცია] საქმეები. ჩვენ უნდა ვიყოთ წარმატებულები ეროვნული განათლების საქმეებში და ჩვენ ვიქნებით კიდევაც. ერის განთავისუფლება მხოლოდ ამ გზით მიიღწევა.<ref>{{Cite web |title=Atatürk's views on education |url=http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_0/AtaturksViewon.htm |last=Republic of Turkey Ministry of National Education |publisher=T.C. Government |access-date=20 November 2007 |archive-date=28 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028090833/http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_0/AtaturksViewon.htm |url-status=dead }}</ref>}} [[1924|1924 წლის]] ზაფხულში მუსტაფა ქემალმა [[ანკარა]]ში ამერიკელი განათლების რეფორმატორი [[ჯონ დიუი]] მიიწვია, რომ მას თურქეთის განათლების რეფორმასთან დაკავშირებით რჩევა მიეცა.<ref name="dew">Wolf-Gazo, ''John Dewey in Turkey: An Educational Mission'', 15–42.</ref> მისი საჯარო განათლების რეფორმები მიზნად ისახავდა მოქალაქეების მომზადებას საზოგადოებრივ ცხოვრებაში აქტიურობისთვის, საზოგადოებაში განათლების დონის გაზრდის გზით. მას სურდა სავალდებულო დაწყებითი განათლების შემოღება როგორც ბიჭებისთვის, ისე გოგონებისთვის, ვინაიდან ეს ძალისხმევა რესპუბლიკისთვის მუდმივი ამოცანა იყო. მან აღნიშნა, რომ [[განათლება თურქეთში|თურქეთში განათლების]] ერთ-ერთი მთავარი მიზანი უნდა ყოფილიყო ისეთი თაობის აღზრდა, რომელსაც ის „საზოგადოებრივ კულტურას“ უწოდებდა. სახელმწიფო სკოლებმა შექმნეს საერთო სასწავლო გეგმა, რომელიც მოგვიანებით ცნობილი გახდა, როგორც „განათლების გაერთიანება“. განათლების გაერთიანების რეფორმა ძალაში შევიდა 1924 წლის [[3 მარტი|3 მარტს]] „განათლების გაერთიანების შესახებ“ კანონით (No. 430). ახალი კანონით, განათლება გახდა ინკლუზიური და დაორგანიზებული სამოქალაქო საზოგადოების მოდელზე. ამ ახალი დიზაინით, ყველა სკოლამ თავისი სასწავლო გეგმა წარუდგინა „[[თურქეთის ეროვნული განათლების სამინისტრო|ეროვნული განათლების სამინისტროს]]“ — სამთავრობო სააგენტოს, რომელიც სხვა ქვეყნების განათლების სამინისტროების მოდელის მიხედვით იყო შექმნილი. ამავდროულად, რესპუბლიკამ გააუქმა ორი სხვა სამინისტრო და სასულიერო პირები [[რელიგიის საკითხთა სამმართველო (თურქეთი)|რელიგიის საკითხთა სამმართველოს]] დაუქვემდებარა, რაც [[სეკულარიზმი თურქეთში|თურქეთში სეკულარიზმის]] ერთ-ერთი საფუძველი გახდა. განათლების ერთიანი სასწავლო გეგმის ფარგლებში გაერთიანებამ „ოსმალეთის იმპერიის სასულიერო პირები“ ეპოქა დაასრულა, თუმცა, ეს თურქეთში რელიგიური სკოლების დასასრული არ ყოფილა. ისინი უმაღლეს სასწავლებლებად გადააქციეს, სანამ მუსტაფა ქემალის გარდაცვალების შემდეგ მთავრობამ ისინი საშუალო სკოლის სახით არ აღადგინა. ====დასავლური ჩაცმულობა==== [[ფაილი:Ataturk-hatreform.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალს გაფერადებული ფოტო მისი [[პანამა (ქუდი)|პანამის ქუდით]], 1925 წელს [[კასთამონუ]]ში სიტყვით გამოსვლის შემდეგ.]] [[1925|1925 წლის]] შემოდგომიდან დაწყებული, მუსტაფა ქემალმა თურქებს თანამედროვე ევროპული სამოსის ტარებისკენ მოუწოდა.<ref name="UNESCO">İğdemir, ''Atatürk'', 165–70</ref> მას მტკიცედ ჰქონდა გადაწყვეტილი, ახლო აღმოსავლური სამოსის ტრადიციები დაევიწყებინა ერს და დაესრულებინა ჩაცმულობის რეფორმების სერია, რომელიც თავდაპირველად [[მაჰმუდ II]]-მ წამოიწყო.<ref name=UNESCO/> ასე, სულთან მაჰმუდ II-მ [[1826|1826 წელს]] დააწესა [[ფესი (ქუდი)|ფესის]] ტარება, როგორც ოსმალეთის იმპერიის მოდერნიზაციის ძალისხმევის ნაწილი. 1925 წლის [[ქუდის კანონი|ქუდის კანონმა]] ფესის ნაცვლად დასავლური სტილის ქუდების გამოყენება შემოიღო. პირველ რიგში, მუსტაფა ქემალმა ქუდი საჯარო მოხელეებისთვის სავალდებულო გახადა.<ref name=UNESCO/> სტუდენტებისა და სახელმწიფო მოხელეების სათანადო ჩაცმულობის სახელმძღვანელო პრინციპები მის სიცოცხლეშივე მიიღეს. ბევრმა საჯარო მოხელემ ქუდი ნებაყოფლობით მიიღო. 1925 წელს, მუსტაფა ქემალმა ანატოლიის ერთ-ერთ ყველაზე კონსერვატიულ ქალაქში, [[კასთამონუ]]ში საჯარო გამოსვლისას [[პანამა (ქუდი)|პანამის ქუდი]] ეხურა, სადაც ახსნა, რომ ქუდი ცივილიზებული ერების თავსაბურავი იყო. ჩაცმულობის რეფორმის ბოლო ნაწილში ხაზგასმული იყო თანამედროვე დასავლური კოსტიუმების [[ჰალსტუხი|ჰალსტუხებთან]] ერთად ჩაცმის, ასევე [[ფედორა]]სა და დერბის სტილის ქუდების ტარების აუცილებლობა, [[1934|1934 წლის]] აკრძალული ტანსაცმლის შესახებ კანონში არსებული ანტიკვარული რელიგიური ტანსაცმლის, როგორიცაა ფარდა და ჩალმა, ჩაცმის ნაცვლად. მიუხედავად იმისა, რომ მუსტაფა ქემალმა პირადად ეწეოდა თანამედროვე ჩაცმულობას პოპულარიზებას, ახალ კანონში არასდროს გაუკეთებია კონკრეტული მითითება ქალის ჩაცმულობაზე, რადგან მას სჯეროდა, რომ ქალები საკუთარი ნებით მოერგებოდნენ ახალი სამოსის სტილს. ის ხშირად იღებდა სურათებს საჯარო გამოსვლებში მეუღლესთან, [[ლატიფე უშაქი|ლატიფე უშაქთან]] ერთად, რომელიც თავს იფარავდა ისლამური ტრადიციის შესაბამისად. ის ასევე ხშირად იღებდა სურათებს საჯარო ვიზიტების დროს თანამედროვე დასავლურ სამოსში გამოწყობილ ქალებთან ერთად. თუმცა, ნამდვილი მისაბაძი მაგალითი მომავლის თურქი ქალებისთვის სამოსის მხრივ მუსტაფა ქემალის ნაშვილებმა ქალიშვილებმა, [[საბიჰა გიოქჩენი|საბიჰა გიოქჩენმა]] და [[აფეთ ინანი|აფეთ ინანმა]] მისცეს. ათათურქმა ასევე დაწერა, რომ „ქალების რელიგიური დაფარვა სირთულეს არ შექმნის... ეს მარტივი სტილი [თავსაბურავი] არ ეწინააღმდეგება ჩვენი საზოგადოების მორალსა და მანერებს“.<ref>Quoted in Atatürkism, Vol. 1 (Istanbul: Office of the Chief of General Staff, 1982), 126.</ref> ====რელიგიური ნიშნები==== [[1925|1925 წლის]] [[30 აგვისტო]]ს, მუსტაფა ქემალმა კასთამონუს გამოსვლაში წარმოადგინა რელიგიური ნიშნების შესახებ თავისი შეხედულება, რომლებიც საკულტო ადგილების გარეთ გამოიყენებოდა. ამ გამოსვლაში სხვა პოზიციაც იყო. მან განაცხადა: {{ციტატა|ცოდნის, მეცნიერებისა და მთელი განვითარებული ცივილიზაციის წინაშე, მე ვერ შევეგუები თურქეთის ცივილიზებულ საზოგადოებაში ისეთი პრიმიტიული ადამიანების არსებობას, რომლებიც შეიხების ხელმძღვანელობით მატერიალურ და სულიერ სარგებელს ეძებენ. თურქეთის რესპუბლიკა არ შეიძლება იყოს შეიხების, [[დერვიშები|დერვიშებისა]] და სასულიერო მოწაფეების ქვეყანა. საუკეთესო და ყველაზე ჭეშმარიტი წესრიგი — ცივილიზაციის წესრიგია. ადამიანად ყოფნისთვის საკმარისია ცივილიზაციის მოთხოვნების შესრულება. ჩემი სიტყვების ჭეშმარიტებას დერვიშების ორგანიზაციის ლიდერები გაიგებენ და თავად დახურავენ თავიანთ ლოჟებს, და უნდა აღიარონ, რომ მათი მოსწავლეები უკვე გაიზარდნენ.<ref name="mango435">Mango, ''Atatürk'', 435</ref><ref>[[s:tr:Atatürk'ün Kastamonu Nutku|Kastamonu Nutku]]</ref>}} 1925 წლის [[2 სექტემბერი|2 სექტემბერს]], მთავრობამ გამოსცა ბრძანება, რის მიხედვით ყველა [[სუფიზმი|სუფირთა]] გაერთიანება, სასწავლებლები და სხვა რელიგიური იდეოლოგიური ლოჟები დაიხურა. მუსტაფა ქემალმა ბრძანა, რომ დერვიშების ლოჟები მუზეუმებად გადაექციათ, მაგალითად, როგორც [[კონია]]ში მდებარე [[მევლანას მუზეუმი]]. რელიგიური იდეოლოგიების ინსტიტუციური გამოხატვა თურქეთში აიკრძალა. ნებისმიერი რელიგიური იდეოლოგიის პოლიტიკურად ნეიტრალური ფორმის არსებობა დასაშვები იყო, რომელიც სოციალურ ასოციაციად უნდა ეფუნქციონირა.<ref>{{Cite web|url=http://arsiv.sabah.com.tr/2005/10/28/gun107.html|title=SABAH – 28/10/2005 – Mevlevi Alayı ile Atatürk'e destek oldular|website=arsiv.sabah.com.tr|access-date=10 February 2019|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221090908/http://arsiv.sabah.com.tr/2005/10/28/gun107.html|url-status=live}}</ref> ====ოპოზიცია ათათურქისადმი (1924–1927)==== [[ფაილი:Gazi Mustafa Kemal Büyükada'da (14 Temmuz 1927).png|thumb|საზღვაო ძალების ქვეითები ხვდებიან მუსტაფა ქემალს [[ბიუიუქადა]]ზე, 1927 წლის 14 ივლისი.]] 1924 წელს, სანამ „[[მოსულის საკითხი]]“ განიხილებოდა, [[შეიხ საიდი|შეიხ საიდმა]] [[შეიხ საიდის აჯანყება|აჯანყების]] ორგანიზება დაიწყო. შეიხ საიდი [[დიარბაქირის პროვინცია|დიარბაქირელი]] [[ნაქშბანდის თარიქათი|ნაქშბანდის]] ორდენის წარმომადგენელი მდიდარი [[ქურთები|ქურთული]] ტომის ბელადი იყო. მას რელიგიის საკითხი აწუხებდა და ამიტომ ის არა მხოლოდ სახალიფოს გაუქმებას ეწინააღმდეგებოდა, არამედ დასავლურ წყობაზე დაფუძნებული სამოქალაქო კოდექსების მიღებასაც, რელიგიური გაერთიანებების დახურვას, მრავალცოლიანობის აკრძალვას და ახალ სავალდებულო სამოქალაქო ქორწინებასაც ეწინააღმდეგებოდა. შეიხმა თავისი მიმდევრები მთავრობის პოლიტიკის წინააღმდეგ წაახალისა, რომელსაც ის ანტიისლამურს მიიჩნევდა. ისლამური კანონის აღდგენის მცდელობისას, შეიხის ძალები დაიკავეს სოფლები და იქ მდებარე სამთავრობო ოფისები და ისეთი მნიშვნელოვანი ქალაქებისკენ მიემართნენ, როგორებიცაა [[ელაზიღი]] და [[დიარბაქირი]].<ref>Patrick Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', 397</ref> მთავრობის წევრებმა შეიხ საიდის აჯანყება კონტრრევოლუციის მცდელობად მიიჩნიეს. მათ დაუყოვნებლივი სამხედრო მოქმედებების დაწყება მოითხოვეს, აჯანყების გაფართოების თავიდან ასაცილებლად. მუსტაფა ქემალის მხარდაჭერით, [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრის]] მოვალეობის შემსრულებელი [[ფეთჰი ოქიარი|ალი ფეთჰი]] [[ისმეთ ინენიუ|ისმეთ ფაშამ]] შეცვალა, რომელმაც [[1925|1925 წლის]] [[3 მარტი|3 მარტს]] აჯანყების ჩასახშობად „წესრიგის დაცვის შესახებ კანონი“ აამოქმედა. ამან მთავრობას განსაკუთრებული უფლებამოსილება მისცა, სადაც მათ შეეძლოთ ძალით დივერსიული ჯგუფების დახურვა.<ref name=":022">{{Cite web|last=Üngör|first=Umut|title=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913–1950|url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|access-date=8 April 2020|website=University of Amsterdam|pages=235–36|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103062815/https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|url-status=live}}</ref> კანონი [[1927|1927 წლის]] მარტში გაუქმდა.<ref name=":023">{{Cite web|last=Üngör|first=Umut|title=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913–1950|url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|access-date=8 April 2020|website=University of Amsterdam|pages=258|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103062815/https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|url-status=live}}</ref> ამ კანონის მოწინააღმდეგები იყვნენ ასევე პარლამენტში, რომლებიც უკმაყოფილობას გამოხატავდნენ ამ ცვლილებების მიმართ. [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|რესპუბლიკური პარტიის]] დახურულ შეხვედრებზე ბევრი ოპოზიციურად განწყობილი წევრი იკვეთებოდა, ისე, რომ მუსტაფა ქემალმა გამოთქვა შიში საკუთარ პარტიაშივე უმცირესობაში მოქცევის.<ref name="PRP">Mango, Atatürk, 418</ref> მან გადაწყვიტა, ეს ჯგუფი არ გაესუფთავებინა მოწინააღმდეგებისაგან.<ref name="PRP" /> მას შემდეგ, რაც არსებულმა უკმაყოფილებამ მისცა შესაძლებლობა ოპოზიციური ჯგუფის შექმნისთვის, [[მუსა ქიაზიმ ყარაბექირი|ქიაზიმ ყარაბექირმა]], თავის მეგობრებთან ერთად, 1924 წლის [[17 ოქტომბერი|17 ოქტომბერს]] შექმნა ასეთი ჯგუფი. ჯგუფმა მალევე მოითხოვა უნდობლობის ვოტუმი რესპუბლიკური პარტიის შიგნით მუსტაფა ქემალისთვის. [[8 ნოემბერი|8 ნოემბერს]], წინადადება 148 ხმით 18-ის წინააღმდეგ და 41 არდასმწრე ხმით უარყვეს.<ref name="PRP" /> პარტიას პარლამენტში ერთი ადგილის გარდა ყველა ადგილი ეკავა. მას შემდეგ, რაც სახალხო პარტიის უმრავლესობამ მუსტაფა ქემალი აირჩია,<ref name="PRP" /> მან განაცხადამ, რომ „თურქ ერს მტკიცედ აქვს გადაწყვეტილი, უშიშრად იაროს რესპუბლიკის, ცივილიზაციისა და პროგრესის გზაზე“.<ref name="PRP" /> 1924 წლის [[17 ნოემბერი|17 ნოემბერს]], გამოყოფილმა ოპოზიციურმა ჯგუფმა 29 დეპუტატით დააარსა „[[პროგრესული რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|პროგრესული რესპუბლიკური პარტია]]“ (პრპ) და ასე დაიწყო არსებობა პირველმა მრავალპარტიულმა სისტემამ. ახალი პარტიის წევრებს შორის იყვნენ მუსტაფა ქემალის რამდენიმე უახლოესი თანამოაზრე, რომლებიც მას მხარს უჭერდნენ დამოუკიდებლობის ომის დროს, მათ შორის იყვნენ რაუფ ბეი ([[რაუფ ორბეი]]), [[რეფეტ ბელე|რეფეტ ფაშა]] და ალი ფუათ ფაშა ([[ალი ფუატ ჯებესოი]]). პრპ-ის ეკონომიკური პროგრამა ლიბერალიზმს გულისხმობდა, [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|სრპ]]-ის [[ეტატიზმი]]სგან განსხვავებით, ხოლო მისი სოციალური პროგრამა კონსერვატიზმზე იყო დაფუძნებული, სრპ-ის [[მოდერნიზმი]]სგან განსხვავებით. პარტიის ლიდერები პრინციპში მტკიცედ მხარს უჭერდნენ ქემალისტურ რევოლუციას, მაგრამ, განსხვავებული მოსაზრებები ჰქონდათ კულტურულ რევოლუციასა და [[სეკულარიზმი]]ს პრინციპთან დაკავშირებით.<ref>Weiker, ''Book Review of Zürcher's "Political Opposition in the Early Turkish Republic: The Progressive Republican Party, 1924–1925"'', 297–98</ref> პრპ არ ეწინააღმდეგებოდა მუსტაფა ქემალის ძირითად პოზიციებს, როგორც ეს მის პროგრამაში იყო გაცხადებული. ისინი მხარს უჭერდნენ ქვეყანაში სეკულარიზმის დამკვიდრებას და სამოქალაქო სამართალს, ანუ, როგორც ითქვა, „ეპოქის მოთხოვნილებებს“ (მუხლი 3) და განათლების ერთიან სისტემას (მუხლი 49).<ref name="Mango 419">Mango, Atatürk, 419</ref> ეს პრინციპები თავიდანვე ლიდერებმა დაადგინეს. ერთადერთი, კანონიერი ოპოზიცია ყველანაირი განსხვავებული შეხედულების თავშესაფარად იქცა. [[1926|1926 წელს]], სმირნაში (დღეს [[იზმირი]]), მუსტაფა ქემალის [[იზმირის შეთქმულება|მკვლელობის შეთქმულება]] გამოვლინდა. შეთქმულება ყოფილი დეპუტატის მიერ იყო დაგეგმილი, რომლებიც [[ოსმალეთის სახალიფო|სახალიფოს]] [[სახალიფოს გაუქმება|გაუქმებას]] ეწინააღმდეგებოდნენ. თავდაპირველად გამოძიება, რომელიც დამგეგმავი პირების წინააღმდეგ იყო დაწყებული, მალევე ფართომასშტაბიან გამოძიებად გადაიქცა. ერთი შეხედვით, გამოძიების მიზანი დივერსიული საქმიანობის გამოვლენა იყო, მაგრამ სინამდვილეში, გამოძიება მუსტაფა ქემალის კულტურული რეფორმების მოწინააღმდეგების საწინააღმდეგოდ გამოიყენეს. გამოძიებამ ტრიბუნალის წინაშე არაერთი პოლიტიკური აქტივისტი დააყენა, მათ შორის ყარაბექირი, პრპ-ის ლიდერი. „[[ერთიანობისა და პროგრესის კომიტეტი]]ს“ რამდენიმე გადარჩენილი ლიდერი, მათ შორის [[მეჰმედ ჯავიდი]], აჰმედ შიუქრიუ და ისმაილ ჯანბულათი, ღალატში დამნაშავედ ცნეს და ჩამოახრჩვეს.<ref>Touraj Atabaki, Erik Jan Zürcher, 2004, Men of Order: authoritarian modernization under Atatürk and Reza Shah, I.B. Tauris, {{ISBN|1-86064-426-0}}, page 207</ref> რადგან გამოძიებამ პრპ-ის წევრებსა და შეიხ საიდის აჯანყებას შორის კავშირი აღმოაჩინა, სასამართლო პროცესის განაჩენის შემდეგ „პრპ“ დაიშალა. ორგანიზებული ოპოზიციის სქემა ჩაიშალა. ეს პროცესი მუსტაფა ქემალის პრეზიდენტობის დროს ერთადერთი ფართომასშტაბიანი პოლიტიკური წმენდა გახდა. მისი განცხადება — „ჩემი მოკვდავი სხეული მტვრად გადაიქცევა, მაგრამ თურქეთის რესპუბლიკა სამუდამოდ იარსებებს“ — მკვლელობის მცდელობის შემდეგ ანდერძად მიიჩნევა.<ref>[http://www.tsk.mil.tr/eng/Anitkabir/p24.html The Tomb Room]. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080505055349/http://www.tsk.mil.tr/eng/Anitkabir/p24.html |date=5 May 2008 }}</ref> ====მოდერნიზაციის მცდელობები (1926–1930)==== [[ფაილი:Ataturk opens Ankara Museum of Fine Arts and Sculpture.gif|thumb|right|მუსტაფა ქემალი 1927 წელს [[ანკარის ხელოვნებისა და ქანდაკების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს გახსნისას]] [[1926|1926 წლის]] შემდგომ, მუსტაფა ქემალმა რადიკალურად გადაუხვია [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] მიერ შემოღებულ წინა რეფორმებს.<ref name="Daisy" /> ისტორიაში პირველად, ისლამური სამართალი გამოეყო საერო სამართალს და შემოიფარგლა მხოლოდ რელიგიური საკითხებით.<ref name="Daisy">Daisy Hilse Dwyer, (1990), "Law and Islam in the Middle East", p. 77, {{ISBN|978-0-89789-151-6}}</ref> მან განაცხადა: {{ციტატა|ჩვენ უნდა გავათავისუფლოთ სამართლიანობის ჩვენი კონცეფციები, ჩვენი კანონები და ჩვენი სამართლებრივი ინსტიტუტებისადმი ხედვა იმ კავშირებისგან, რომლებიც გვაკავებენ ჩვენ მჭიდროდ, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი შეუთავსებელია ჩვენი საუკუნის საჭიროებებთან.<ref>Atillasoy, Atatürk : The First President and Founder of the Turkish Republic, 13.</ref>}} [[ფაილი:Ataturk at Cankaya Library 16 July 1929.jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი ანკარაში მდებარე [[ჩანქაიას სასახლე|ჩანქაიას საპრეზიდენტო რეზიდენციის]] ბიბლიოთეკაში, [[1929|1929 წლის]] [[16 ივლისი]]]] 1926 წლის [[1 მარტი|1 მარტს]] მიიღეს თურქეთის [[სისხლის სამართლის კოდექსი]], რომელიც იტალიური სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით იყო შექმნილი. 1926 წლის 4 ოქტომბერს [[შარიათი|ისლამური სასამართლოები]] დაიხურა. სამოქალაქო სამართლის დამკვიდრებას დრო სჭირდებოდა, ამიტომ მუსტაფა ქემალმა [[სეკულარიზმი საფრანგეთში|ლაიციზმის]] (სეკულარიზმის კონსტიტუციური პრინციპი [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]]) ჩართვა მასში [[1937|1937 წლის]] 5 თებერვლამდე გადადო. [[ფაილი:Atatürk in Istanbul University Faculty of Law.jpg|thumb|right|მუსტაფა ქემალი [[სტამბოლის უნივერსიტეტი]]ს იურიდიული სკოლის ლექციაზე, 1930 წელი]] სქესობრივი სეგრეგაციის ისლამური პრაქტიკის შესაბამისად, ოსმალეთის იმპერიაში არსებული ნორმა ხელს უშლიდა მამაკაცებსა და ქალებს შორის სოციალურ ურთიერთობას. ამ საკითხის მოსაგვარებლად სოციალური რეფორმების შემუშავება მუსტაფა ქემალმა ძალიან ადრე დაიწყო, რაც მის პირად დღიურშიც ჩანდა. ის და მისი თანამშრომლები ისეთ საკითხებს განიხილავდნენ, როგორიცაა ქალებისთვის [[ჰიჯაბი]]ს ტარების გაუქმებას და ქალების გარე სამყაროსთან ინტეგრაციას. ამ ამოცანის გადაჭრის მისი გეგმები მისვე დღიურში, [[1915|1915 წლის]] ნოემბერში იყო აღწერილი: {{ციტატა|სოციალური ცვლილება შეიძლება მოხდეს (1) ცხოვრებისეული ცოდნის მქონე ნიჭიერი დედების განათლებით; (2) ქალებისთვის თავისუფლების მინიჭებით; (3) მამაკაცს შეუძლია შეცვალოს თავისი მორალი, აზრები და გრძნობები ქალთან ერთად ცხოვრების გზით; რადგან არსებობს ორმხრივი სიყვარულის მიზიდულობის თანდაყოლილი მიდრეკილება.<ref name="mango164">Mango, ''Atatürk'', 164</ref>}} [[ფაილი:The Incredible Turk.webm|thumb|upright|''დაუჯერებელი თურქი'' — დოკუმენტური ფილმი ათათურქზე და თურქეთის მოდერნიზაციის შესახებ]] მუსტაფა ქემალს ახალი სამოქალაქო კოდექსი სჭირდებოდა, რათა ქალებისთვის თავისუფლების მინიჭების გზაზე მეორე მნიშვნელოვანი ნაბიჯის გადასადგმელად. პირველი ნაბიჯი გოგონებისთვის განათლების უფლების მიცემა გახდა, რაც საგანმანათლებლო სისტემის გაერთიანებით შესაძლებელი გახდა. [[1926|1926 წლის]] [[4 ოქტომბერი|4 ოქტომბერს]] მიიღეს თურქეთის ახალი [[თურქეთის სამოქალაქო კოდექსი (1926)|სამოქალაქო კოდექსი]], რომელიც [[შვეიცარიის სამოქალაქო კოდექსი]]ს საფუძველზე შეიქმნა. ახალი კოდექსის თანახმად, ქალთა უფლებები მამაკაცებთან გათანაბრდა ისეთ საკითხებში, როგორიცაა მემკვიდრეობა და განქორწინება, რადგან მუსტაფა ქემალს სქესი სოციალურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვან ფაქტორად არ მიაჩნდა. მისი აზრით, საზოგადოება თავისი მიზნისკენ მამაკაცებისა და ქალების გაერთიანებით მიიწევდა. ის თვლიდა, რომ მეცნიერულად შეუძლებელი იყო თურქეთისთვის პროგრესის მიღწევა და გაცივილიზება, თუ ოსმალეთის გენდერული გამიჯვნის წესი დარჩებოდა.<ref>Tüfekçi, ''Universality of Atatürk's philosophy''</ref> ერთ-ერთი შეხვედრის დროს მან განაცხადა: {{ციტატა|''ქალებისთვის მიმართვისას:'' გაიმარჯვეთ ჩვენთვის განათლების ბრძოლაში და თქვენ კიდევ უფრო მეტს გააკეთებთ თქვენი ქვეყნისთვის, ვიდრე ჩვენ ეს შევძელით. სწორედ ამიტომ თქვენ მოგმართავთ.<br />''კაცებისთვის მიმართვისას:'' თუ ქალები ამიერიდან არ მიიღებენ მონაწილეობას ერის სოციალურ ცხოვრებაში, ჩვენ ვერასდროს მივაღწევთ სრულ განვითარებას. ჩვენ გამოუსწორებლად ჩამორჩენილნი დავრჩებით, ვერ შევძლებთ დასავლეთის ცივილიზაციებთან თანასწორი პირობებით ცხოვრებას.<ref>Kinross, ''Atatürk: The Rebirth of a Nation'', p. 343</ref>}} გარდა ამისა, [[თურქეთის ერთპარტიული პერიოდი|ერთპარტიული პერიოდის]] განმავლობაში თურქეთის შრომისუნარიანობის მაჩვენებელი 70%-ს აღწევდა. თუმცა, თურქეთის დემოკრატიზაციის შემდეგ ეს მაჩვენებელი თურქეთის საზოგადოებაში კონსერვატიული ნორმების უკუქცევის გამო შემცირდა.<ref>{{cite journal |last1=Göksel |first1=İdil |title=Female labor force participation in Turkey: The role of conservatism |journal=Women's Studies International Forum |date=November 2013 |volume=41 |pages=45–54 |doi=10.1016/j.wsif.2013.04.006 }}</ref> [[1927|1927 წელს]] გაიხსნა [[ანკარის ხელოვნებისა და ქანდაკების სახელმწიფო მუზეუმი]]. მუზეუმში წარმოდგენილი იყო [[ქანდაკება|ქანდაკებები]], რომელიც იშვიათად გამოიყენებოდა თურქეთში, ისლამური ტრადიციის გამო კერპთაყვანისმცემლობის თავიდან აცილფფფფფების. მუსტაფა ქემალს სჯეროდა, რომ „კულტურა წარმოადგენს თურქეთის რესპუბლიკის საფუძველს“<ref name="atillasoy15">Atillasoy, ''Atatürk : first president and founder of the Turkish Republic'', 15</ref> და თანამედროვე თურქეთის იდეოლოგიურ მისწრაფებას აღწერდა, როგორც „პატრიოტიზმის ქმნილებას, რომელიც შერწყმულია მაღალ ჰუმანისტურ იდეალთან“. მან ჩართო ამაში როგორც საკუთარი ერის შემოქმედებითი მემკვიდრეობა, ასევე ის, რასაც თვლიდა, როგორც გლობალური ცივილიზაციის აღფრთოვანებული ღირებულებები. [[თურქულენოვანი ხალხები|თურქების]] პრეისლამური კულტურა ვრცელი კვლევის საგანი გახდა და განსაკუთრებული აქცენტი კეთდებოდა [[სელჩუკები|სელჩუკთა]] და [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ცივილიზაციამდე არსებულ ფართოდ გავრცელებულ თურქულ კულტურაზე. ათათურქმა ხელი შეუწყო [[ანატოლიის ისტორია|ანატოლიის ცივილიზაციების]] - [[ფრიგიელები]]ს, [[ლიდიელები]]ს, [[შუმერები|შუმერების]] და [[ხეთები]]ს შესწავლას. წარსული კულტურებისადმი საზოგადოების ყურადღების მისაპყრობად, მან პირადად დაარქვა ბანკებს უძველესი ცივილიზაციების სახელები, მათ შორის 1932 წელს შუმერების სახელი დაარქვა „[[სიუმერბანკი|სიუმერბანკს]]“ ({{lang-tr|Sümerbank}}), ხოლო 1935 წელს ხეთების სახელი დაარქვა „[[ეთიბანკი|ეთიბანკს]]“ ({{lang-tr|Etibank}}). მან ასევე ხაზი გაუსვა სოფლების ხალხურ ხელოვნებას, როგორც თურქული შემოქმედების წყაროს. იმ დროისთვის თურქეთი იყენებდა [[ოსმალური ენა|ოსმალურ ენას]], რომელიც იყენებდა [[არაბული დამწერლობა|არაბულ დამწერლობას]], არაბული და [[სპარსული ენა|სპარსული]] ნასესხები ლექსიკით.<ref name=dew/> თუმცა, მოსახლეობის სულ მცირე 10% იყო წერა-კითხვის მცოდნე. გარდა ამისა, ამერიკელმა რეფორმატორმა [[ჯონ დიუი]]მ, რომელიც მუსტაფა ქემალმა მოიწვია განათლების რეფორმაში დასახმარებლად, აღმოაჩინა, რომ ტრადიციული არაბული დამწერლობით თურქული ენის კითხვისა და წერის შესწავლას დაახლოებით სამი წელი სჭირდება.<ref name=dew/> [[1928|1928 წლის]] გაზაფხულზე, მუსტაფა ქემალი [[ანკარა]]ში რამდენიმე ენისმცოდნეს და პროფესორს შეხვდა მთელი თურქეთიდან, რათა გაეცნო მათ თავისი გეგმა წერილობითი [[თურქული ენა|თურქული ენის]] ახალი ანბანის დანერგვის შესახებ, [[ლათინური დამწერლობა|ლათინური დამწერლობის]] საფუძველზე. ახალი [[თურქული დამწერლობა|თურქული ანბანი]] ჩაანაცვლებდა ძველ არაბულ დამწერლობას და იქნებოდა წერა-კითხვის პრობლემის გადაწყვეტა, რადგან ახალ ანბანს არ ექნებოდა არაბული დამწერლობის სირთულე და მისი სწავლა რამდენიმე თვეში შესაძლებელი გახდებოდა.<ref name="ATATURK: Creator of Modern Turkey3">{{Cite web |last1=Kandogan|first1=Eser|last2=Seferoglu|first2=Süleyman Sadi|date=12 January 1994|editor-last=|editor-first=|title=Ataturk: Creator of Modern Turkey / Mustafa Kemal Atatürk|url=http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html|access-date=22 November 2017|website=Thousand Lakes Web Pages|publisher=New York: Columbia University|department=Türkiye On The Web: A Cultural Warehouse|archivedate=9 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151109083247/http://www.columbia.edu/~sss31/Turkiye/ata/hayati.html|url-status=live}}</ref> როდესაც მუსტაფა ქემალმა ჰკითხა ენის ექსპერტებს, რამდენი დრო დასჭირდებოდა ახალი ანბანის თურქულ ენაში ჩანერგვას, პროფესორებისა და ენათმეცნიერების უმეტესობამ თქვა, რომ ამას სამიდან ხუთ წლამდე ვადა დასჭირდებოდა. გადმოცემის თანახმად, ამაზე მუსტაფა ქემალს ჩაეცინა და თქვა: „ჩვენ ამას სამიდან ხუთ თვემდე ვადაში გავაკეთებთ“.<ref>Falih Rıfkı Atay (1969). ''Çankaya''. Istanbul. p. 440</ref> [[ფაილი:Ataturk-20 September 1928.jpg|thumb|left|upright|მუსტაფა ქემალი 1928 წლის 20 სექტემბერს [[კაისერი]]ს მოსახლეობას [[თურქული დამწერლობა|ახალ თურქულ ანბანს]] აცნობს]] მომდევნო რამდენიმე თვის განმავლობაში მუსტაფა ქემალი აქტიურად მონაწილეობდა ახალი თურქული ანბანის შემოღებაში და საჯაროდ განაცხადა მომავალი რეფორმის შესახებ. ანბანის შექმნა მისი ინიციატივით ენის კომისიას (''Dil Encümeni'') დაევალა.<ref name=dew/> 1928 წლის [[1 ნოემბერი|1 ნოემბერს]], მან ოფიციალურად ახალი თურქული ანბანი შემოიღო და არაბული დამწერლობის გამოყენება გააუქმა. ახალი ანბანის გამოყენებით პირველი [[თურქეთის გაზეთები|თურქული გაზეთი]] 1928 წლის [[15 დეკემბერი|15 დეკემბერს]] გამოიცა. მუსტაფა ქემალი თავად მოგზაურობდა სოფლად, რათა მოქალაქეებისთვის ახალი ანბანი ესწავლებინა. აქტიური კამპანიების შემდეგ, წერა-კითხვის მაჩვენებელი გაორმაგდა, სადაც 1927 წლის 10.6%-დან [[1940|1940 წელს]] 22.4%-მდე გაიზარდა.<ref>Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 190</ref> წერა-კითხვის რეფორმის განსამტკიცებლად, დააორგანიზეს არაერთი კონგრესი სამეცნიერო საკითხებზე, განათლებაზე, ისტორიაზე, ეკონომიკაზე, ხელოვნებასა და ენაზე.<ref>{{Cite journal |last=Kayadibi |first=Fahri |date=2006 |title=Atatürk Döneminde Eğitim ve Bilim Alanında Gelişmeler |journal=Istanbul University Journal of the Faculty of Theology |language=tr |issue=13 |pages=1–21}}</ref> სისტემატურად შეიქმნა ბიბლიოთეკები, შეიქმნა ასევე მობილური ბიბლიოთეკები და წიგნების ტრანსპორტირების სისტემები შორეულ რაიონებში.<ref>{{Cite book |title=Encyclopedia of Library History |date=1994 |publisher=Routledge |editor-last=Wiegand |editor-first=Wayne A. |page=462 |editor-last2=Davis |editor-first2=Donald G.}}</ref> წერა-კითხვის რეფორმის ფარგლებში საავტორო უფლებების შესახებ ახალი კანონი მიიღეს და ამით კერძო საგამომცემლობო სექტორი გაძლიერდა. მუსტაფა ქემალმა დაწყებითი განათლების დონეზე თანამედროვე სწავლების მეთოდების ხელშეწყობა დაიწყო და დიუი ამ ძალისხმევის განუყოფელი ნაწილი გახდა.<ref name=dew/> დიუიმ თავის „ანგარიშსა და რეკომენდაციაში თურქეთის საგანმანათლებლო სისტემისთვის“ წარმოადგინა პარადიგმატული რეკომენდაციების ნაკრები, რომელიც შექმნილი იყო თანამედროვეობისკენ მიმავალი საზოგადოებებისთვის.<ref name=dew/> ის დაინტერესებული იყო [[ზრდასრულთა განათლება|ზრდასრულთა განათლებით]], ქვეყანაში უნარების ბაზის ჩამოყალიბების მიზნით. თურქ ქალებს ასწავლიდნენ არა მხოლოდ ბავშვზე ზრუნვას, კერვას და დიასახლისობას, არამედ სახლის გარეთ ქვეყნის ეკონომიკაში ჩართვისთვის აუცილებელ უნარებსაც. მუსტაფა ქემალის ერთიანი საგანმანათლებლო პროგრამა სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი სისტემა გახდა, რომელიც შექმნილი იყო ქვეყნის სოციალური და ეკონომიკური პროგრესისთვის, უნარების ბაზის შესაქმნელად პასუხისმგებლიანი მოქალაქეების, ასევე საზოგადოების სასარგებლო და დაფასებული წევრების განათლების გზით.<ref>Özelli, ''The Evolution of the Formal Educational System and Its Relation to Economic Growth Policies in the First Turkish Republic'', 77–92</ref><ref name=dew/> გარდა ამისა, თურქეთის განათლება ინტეგრირებულ სისტემად გადაიქცა, რომლის მიზანი სიღარიბის შემცირება და [[ქალთა განათლება|ქალთა განათლების]] გზით [[გენდერული თანასწორობა|გენდერული თანასწორობის]] მიღწევა იყო. თავად მუსტაფა ქემალმა განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო გოგონების განათლებას და მხარი დაუჭირა [[ერთად სწავლებას]] და ეს 1923-24 წლებში უნივერსიტეტების დონეზე და 1927 წლისთვის მთელ საგანმანათლებლო სისტემაში ნორმად დაამკვიდრა.<ref>Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 191</ref> ათათურქის საგანმანათლებლო რეფორმებმა განათლება მნიშვნელოვნად უფრო ხელმისაწვდომი გახადა, ასე, [[1923]]-დან [[1938|1938 წლამდე]] დაწყებით სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა 224%-ით გაიზარდა (342 000-დან 765 000-მდე), საშუალო სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა 12,5-ჯერ გაიზარდა (დაახლოებით 6 000-დან 74 000-მდე), ხოლო უმაღლეს სკოლებში არსებული მოსწავლეების რაოდენობა თითქმის 17-ჯერ გაიზარდა (1 200-დან 21 000-მდე).<ref>{{Citation |last=Kapluhan |first=Erol |title=Türkiye Cumhuriyeti'nde Atatürk Dönemi Eğitim Politikaları (1923–1938) ve Coğrafya Eğitimi |pages=203–5 |year=2011 |type=PhD thesis |publisher=Marmara University |language=tr}}</ref> [[ფაილი:Atatürk TBMM'den çıkarken.jpg|thumb|რესპუბლიკის დაარსებიდან მე-7 წლისთავისადმი მიძღვნილი საზეიმო ღონისძიების შემდეგ ათათურქი ტოვებს პარლამენტის შენობას, 1930 წელი]] ამ პერიოდში მუსტაფა ქემალმა მედიის ყურადღება გაამახვილებინა თანამედროვე განათლების პროპაგანდას. მან დააფუძნა ოფიციალური საგანმანათლებლო შეხვედრები, „მეცნიერების საბჭოების“ და „განათლების სამიტების“ სახელწოდებით, რათა განეხილათ განათლების ხარისხი, ტრენინგის საკითხები და გარკვეული ძირითადი საგანმანათლებლო პრინციპები. მისი თქმით, „ჩვენი (სკოლების სასწავლო გეგმა) მიზნად უნდა ისახავდეს ყველა მოსწავლისთვის სწავლისა და წარმატების შესაძლებლობების უზრუნველყოფას“. ის პირადად იყო ჩართული ორი სახელმძღვანელოს შემუშავებაში. პირველი, ''„Vatandaş İçin Medeni Bilgiler“'' (მოქალაქეთა სამოქალაქო ცოდნა, 1930), წარმოადგენდა შედარებითი მმართველობის მეცნიერებას და ხსნიდა საზოგადოებრივი ნდობის ადმინისტრირების საშუალებებს ახალი სახელმწიფო ინსტიტუტებისთვის გამოყენებული მმართველობის წესების ახსნით.<ref>{{Citation |last=Gürses |first=Fatma |title=Kemalizm'in Model Ders Kitabı: Vatandaş İçin Medeni Bilgiler |url=http://dergipark.gov.tr/download/article-file/73971 |work=Akademik Bakış |volume=4 |issue=7 |pages=233–49 |year=2010 |access-date=29 May 2020 |archive-date=9 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409111102/http://dergipark.gov.tr/download/article-file/73971 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170409111102/http://dergipark.gov.tr/download/article-file/73971 |date=9 აპრილი 2017 }}</ref> მეორე, ''„Geometri“'' (გეომეტრია, 1937), საშუალო სკოლებისთვის განკუთვნილი ტექსტი იყო და სადაც წარმოადგინა თურქეთში [[გეომეტრია|გეომეტრიის]] აღსაწერად ამჟამად გამოყენებული მრავალი ტერმინები.<ref>Landau, ''Atatürk and the Modernization of Turkey'', 204–05</ref> ====ოპოზიცია ათათურქისადმი (1930–1931)==== [[1930|1930 წლის]] [[11 აგვისტო]]ს მუსტაფა ქემალმა გადაწყვიტა მრავალპარტიული მოძრაობის ხელახლა შემოღება და [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ოქიარს]] ახალი პარტიის დაარსება სთხოვა. ამით მუსტაფა ქემალმა სეკულარული რეფორმების დაცვა გადაწყვიტა. ახლადშექმნილმა [[ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|ლიბერალურმა რესპუბლიკურმა პარტიამ]] წარმატებას მთელი ქვეყნის მასშტაბით მიაღწია. თუმცა, რეალური პოლიტიკური სპექტრის ჩამოყალიბების გარეშე, პარტია მუსტაფა ქემალის რეფორმების მოწინააღმდეგეთა ცენტრად იქცა, განსაკუთრებით საზოგადოებრივ ცხოვრებაში რელიგიის როლის საკითხთან დაკავშირებით. 1930 წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], [[ეგეოსის რეგიონი]]ს პატარა ქალაქში, [[მენემენი|მენემენში]], ისლამისტი ფუნდამენტალისტების აჯანყებით გამოწვეული ძალადობრივი ინციდენტების სერია მოხდა. [[მენემენის ინციდენტი]] სეკულარული რეფორმების წინააღმდეგ სერიოზულ საფრთხედ მიიჩნიეს. [[ფაილი:Ataturk and Fethi Okyar.jpg|thumb|მუსტაფა ქემალი [[ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|ლიბერალური რესპუბლიკური პარტიის]] ლიდერ [[ფეთჰი ოქიარი|ფეთჰი ოქიარსა]] და მის ქალიშვილთან ერთად [[იალოვა]]ში, 1930 წლის 13 აგვისტო]] 1930 წლის ნოემბერში, ალი ფეთჰი ოქიარმა საკუთარი პარტია გააუქმა. თურქეთის უფრო ხანგრძლივი [[თურქეთის მრავალპარტიული პერიოდი|მრავალპარტიული პერიოდი]] [[1945|1945 წელს]] დაიწყო, როდესაც [[1950|1950 წელს]] [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|სრპ]]-მ უმრავლესობა [[თურქეთის დემოკრატიული პარტია (1946)|დემოკრატიულ პარტიას]] დაუთმო. ეს, მუსტაფა ქემალის ერთპარტიული მმართველობის [[პირდაპირი დემოკრატია|პირდაპირი დემოკრატიის]] ვერ უზრუნველყოფის არგუმენტით მოხდა. ამ პერიოდში [[პლურალიზმი]]ს ექსპერიმენტების წარუმატებლობის მიზეზი ის იყო, რომ ქვეყანაში ყველა ჯგუფი არ ეთანხმებოდა მინიმალურ კონსენსუსზე საერთო ღირებულებებთან (ძირითადად სეკულარიზმთან) და კონფლიქტების მოგვარების საერთო წესებთან დაკავშირებით. ამ კრიტიკის საპასუხოდ, მუსტაფა ქემალის ბიოგრაფი [[ენდრიუ მანგო]] წერს: „ორ ომს შორის დემოკრატიის შენარჩუნება ვერ მოხერხდა ბევრ შედარებით მდიდარ და უკეთ განათლებულ საზოგადოებაში. მუსტაფა ქემალის განმანათლებლური ავტორიტარიზმი გონივრულ სივრცეს ტოვებდა თავისუფალი პირადი ცხოვრებისთვის. მის სიცოცხლეში მეტის მოლოდინი შეუძლებელი იყო“.<ref>Mango, ''Atatürk'', 536</ref> მიუხედავად იმისა, რომ ზოგჯერ ის თავისი ქმედებებით დემოკრატად არ გამოიყურებოდა, მუსტაფა ქემალი ყოველთვის უჭერდა მხარს [[სამოქალაქო საზოგადოება|სამოქალაქო საზოგადოების]] შექმნის იდეას — ნებაყოფლობითი სამოქალაქო და სოციალური ორგანიზაციებისა და ინსტიტუტების სისტემას, სახელმწიფოს ძალისმიერი სტრუქტურებისგან განსხვავებით. დემოკრატიის მნიშვნელობის შესახებ წარმოთქმულ მრავალრიცხოვან გამოსვლებში, მუსტაფა ქემალმა 1933 წელს განაცხადა: {{ციტატა|რესპუბლიკა სახელმწიფოს დემოკრატიულ მმართველობას ნიშნავს. ჩვენ დავაარსეთ რესპუბლიკა, რომელიც უკვე ათი წლისაა. მან დროთა განმავლობაში დემოკრატიის ყველა მოთხოვნა უნდა აღასრულოს.<ref>İnan, ''Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler'', 260</ref>}} ====მოდერნიზაციის მცდელობები (1931–1938)==== [[ფაილი:Mustafa Kemal and establishment of Turkish History Institution.png|thumb|[[თურქული ისტორიული ორგანიზაცია|თურქული ისტორიული ორგანიზაციის]] დაარსების ცერემონიაზე, 1931 წელი. ათათურქი [[აფეთ ინანი|აფეთ ინანთან]] (მარცხნივ) და [[იუსუფ აქჩურა]]სთან (მარცხნიდან პირველი) ერთად.]] [[1931|1931 წელს]] ათათურქმა დააარსა [[თურქული ენის ასოციაცია]] ({{lang-tr|Türk Dil Kurumu}}) [[თურქული ენა|თურქული ენისთვის]] კვლევითი სამუშაოების ჩასატარებლად. 1931 წელს დაარსდა [[თურქული ისტორიული ორგანიზაცია|თურქეთის ისტორიული საზოგადოება]] ({{lang-tr|Türk Tarih Kurumu}}) და 1932 წელს დაიწყო არქივების შენახვის და მართვის პროცესი [[თურქეთის ისტორია|თურქეთის ისტორიის]] შესახებ კვლევითი სამუშაოების ჩასატარებლად.<ref name="TED">{{Cite web |title=About Us |url=http://www.ted.org.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313AAF6AA849816B2EF01E9BE68C047FEF5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071117232115/http://www.ted.org.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313AAF6AA849816B2EF01E9BE68C047FEF5 |archive-date=17 November 2007 |access-date=1 February 2008}}</ref> [[1928|1928 წლის]] [[1 იანვარი|1 იანვარს]] ათათურქმა დააარსა [[თურქული განათლების ასოციაცია]],<ref name="TED" /> რომელიც ფინანსური მხარდაჭერა აღმოაჩინა გაჭირვებულ ინტელექტუალურ და შრომისმოყვარე ბავშვებს, ასევე მატერიალური და სამეცნიერო წვლილი შეიტანა საგანმანათლებლო ცხოვრებაში. [[1933|1933 წელს]], ათათურქმა ბრძანა [[სტამბოლის უნივერსიტეტი]]ს თანამედროვე საუნივერსიტეტო დაწესებულებად რეორგანიზაცია და მოგვიანებით დედაქალაქში დააარსა [[ანკარის უნივერსიტეტი]].<ref>{{Cite book |last1=Saikal |first1=Amin |url=https://books.google.com/books?id=7oLorPxb3GEC&q=Ankara |title=Democratization in the Middle East: Experiences, Struggles, Challenges |last2=Schnabel |first2=Albrecht |date=2003 |publisher=United Nations University Press |isbn=978-92-808-1085-1 |page=95 |language=en |lccn=2002155283 |orig-date=Digitized 13 July 2023 |access-date=4 October 2023 |archive-date=5 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005174847/https://books.google.com/books?id=7oLorPxb3GEC&q=Ankara |url-status=live }}</ref> [[ფაილი:Atatürk Etimesgut Türkkuşu Tesislerinin açılışında, Ankara, 3 Mayıs 1935.png|thumb|left|ათათურქი „თურქქუშუს“ საფრენოსნო სკოლის გახსნისას [[ეთიმესგუთი|ეთიმესგუთში]], 1935 წლის 3 მაისი]] ათათურქი სამეცნიერო ტერმინოლოგიის თურქულ ენაზე თარგმნით იყო დაკავებული.<ref name="Geoffrey">Geoffrey L. Lewis (1999), The Turkish Language Reform: A Catastrophic Success, Oxford University Press {{ISBN|0-19-823856-8}}. p. 66</ref> მას სურდა, რომ თურქული ენის რეფორმა მეთოდოლოგიაზე დაფუძნებული ყოფილიყო. თურქული ენის უცხოური გავლენისგან „გაწმენდის“ ნებისმიერი მცდელობა ენის ინტეგრალური სტრუქტურის მოდელირების გარეშე, მისთვის თავისთავად არასწორი იყო. ის პირადად ხელმძღვანელობდა [[მზის ენის თეორია|მზის ენის თეორიის]] ({{lang-tr|Güneş Dil Teorisi}}) განვითარებას, რომელიც [[ენათმეცნიერება|ლინგვისტური]] თეორია იყო და ამტკიცებდა, რომ ყველა ენა ერთი [[ცენტრალური აზია|ცენტრალური აზიის]] პირველყოფილი ენის შთამომავალი იყო. მისი იდეების კვალს მივყავართ ფრანგი მეცნიერის, [[ილერ დე ბარენტონი]]ს ნაშრომამდე, სახელწოდებით ''„L'Origine des Langues, des Religions et des Peuples“'', რომელიც ამტკიცებს, რომ ყველა ენა წარმოიშვა [[შუმერები]]ს მიერ გამოყენებული [[ეგვიპტური იეროგლიფები|იეროგლიფებისა]] და [[ლურსმული დამწერლობა|ლურსმული დამწერლობისგან]],<ref>{{Cite news |date=9 February 1936 |title=Turks Teach New Theories |work=[[The New York Times]] |location=Istanbul}}</ref> და ასევე მივყავართ [[ვენა|ვენელი]] ავსტრიელი ლინგვისტი [[ჰერმან ფეოდორ კვერგიჩი]]ს ნაშრომამდე, სახელწოდებით ''„La psychologie de quelques éléments des langues Turques“'' („[[თურქული ენები]]ს ზოგიერთი ელემენტის ფსიქოლოგია“).<ref>Laut (2002)</ref> ათათურქმა ოფიციალურად „მზის ენის თეორია“ თურქულ პოლიტიკურ და საგანმანათლებლო წრეებში [[1935|1935 წელს]] წარადგინა, თუმცა, მოგვიანებით მან უფრო ექსტრემისტული იდეები მასში გამოასწორა.<ref name="Geoffrey" /> [[საფეთ არიქანი|საფეთ არიქანმა]], [[თურქული ენის ასოციაცია|თურქული ენის ასოციაციის]] ხელმძღვანელმა და პოლიტიკოსმა, [[1934|1934 წლის]] [[26 სექტემბერი|26 სექტემბერს]], მეორე ენის დღის წვეულებაზე, თავის გახსნით სიტყვაში წარმოთქვა ფრაზა — „ჩვენი დიდი ლიდერი ათა თურქი მუსტაფა ქემალი“ ({{lang-tr|Ulu Önderimiz Ata Türk Mustafa Kemal}}). მოგვიანებით, გვარი „ათათურქი“ (რომელიც [[თურქულენოვანი ხალხები|თურქულ]] ისტორიაში [[ათაბაგი]]ს ტიტულიდან მომდინარეობს,<ref name="atabey">[http://acikerisim.istanbul.edu.tr/bitstream/handle/123456789/764/42384.pdf?sequence=1&isAllowed=y Evren Aldemir, '''Kültür (Milli Eğitim) Bakanlarından Saffet Arıkan’ın Çalışmaları''', ''İstanbul Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2007''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190218202245/http://acikerisim.istanbul.edu.tr/bitstream/handle/123456789/764/42384.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=18 February 2019 }}.</ref> თუმცა, საყოველთაოდ ითარგმნება, როგორც „თურქების მამა“) მუსტაფა ქემალს გვარად, 1934 წელს [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარის შესახებ კანონის]] მიღების შემდეგ მიენიჭა.<ref>[https://web.archive.org/web/20120320030651/http://www.haberturk.com/yasam/haber/592222-gazi-onerilen-14-soyadini-kabul-etmis "Gazi, önerilen 14. soyadını kabul etmiş!"]. ''Habertürk''. Retrieved 18 December 2017.</ref><ref>{{Cite web |title=Mustafa Kemal Atatürk'ün Nüfus Hüviyet Cüzdanı. (24.11.1934) |url=https://isteataturk.com/Kronolojik/Tarih/1934/11/24/Mustafa-Kemal-Ataturkun-Nufus-Huviyet-Cuzdani-24111934/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005174851/https://isteataturk.com/Kronolojik/Tarih/1934/11/24/Mustafa-Kemal-Ataturkun-Nufus-Huviyet-Cuzdani-24111934/1 |archive-date=5 October 2023 |access-date=3 October 2023 |website=İşte Atatürk {{!}} Atatürk Hakkında Bilmek İstediğiniz Herşey |publisher=www.isteataturk.com}}</ref> [[1932|1932 წლიდან]] დაწყებული, ქვეყნის მასშტაბით რამდენიმე ასეული „ხალხის სახლები“ ({{lang-tr|Halkevleri}}) და „ხალხის ოთახები“ ({{lang-tr|Halkodaları}}) გაიხსნა, რაც ფართო ხელმისაწვდომობას იძლეოდა მრავალფეროვან მხატვრულ აქტივობებზე, სპორტულ და სხვა კულტურულ ღონისძიებებზე. ათათურქი მხარს უჭერდა და ხელს უწყობდა ვიზუალურ და [[პლასტიკური ხელოვნება|პლასტიკურ ხელოვნებას]], რომელიც ოსმალეთის ლიდერების მიერ აკრძალული იყო იმ მიზეზით, რომ ადამიანის ფორმის გამოსახვას [[კერპთაყვანისმცემლობა]]დ მიიჩნევდნენ. ამავე პერიოდში გაიხსნა მრავალი მუზეუმი, არქიტექტურამ თანამედროვე ტენდენციების დაცვა დაიწყო და კლასიკურმა დასავლურმა მუსიკამ, ოპერამ, ბალეტმა და თეატრმა ქვეყანაში უფრო დიდი პოპულარობა მოიპოვა. ასევე გაიზარდა წიგნებისა და ჟურნალების გამოცემები და დაიწყო კინოინდუსტრიის განვითარება. 1930-იან წლებამდე თურქეთში თითქმის ყველა [[ყურანი]] ძველ [[არაბული ენა|არაბულ ენაზე]] იბეჭდებოდა. თუმცა, [[1924|1924 წელს]] [[სტამბოლი|სტამბოლში]] გამოიცა ყურანის სამი თურქული თარგმანი და მისი რამდენიმე თარგმანი თურქულ ენაზე საზოგადოების წინაშე საჯაროდ წაიკითხეს, რამაც მნიშვნელოვანი დავა გამოიწვია.<ref name="cleveland178">Cleveland, ''A History of the Modern Middle East'', 181</ref> ამ თურქულ თარგმანებს რელიგიური თემის წევრები სასტიკად ეწინააღმდეგებოდნენ და ამ მოვლენამ აიძულა მრავალი წამყვანი მუსლიმი მოდერნისტი, მოეთხოვათ თურქეთის პარლამენტისთვის ყურანის შესაბამისი ხარისხის თარგმანის დაფინანსება.<ref>{{Cite journal |last=Wilson |first=M. Brett |year=2009 |title=The First Translations of the Qur'an in Modern Turkey (1924–1938) |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_2009-08_41_3/page/418 |journal=International Journal of Middle East Studies |volume=41 |issue=3 |pages=419–35 |doi=10.1017/s0020743809091132|s2cid=73683493 }}</ref> ათათურქის მხარდაჭერით, პარლამენტმა დაამტკიცა პროექტი და რელიგიის საკითხთა სააგენტომ, ყურანის თარგმანის მოსამზადებლად მეჰმედ აქიფი (ერსოი) დანიშნა, ხოლო ისლამისტი მეცნიერი [[მუჰამედ ჰამდი იაზირი|ჰამდი იაზირი]] დანიშნა ყურანის თურქულენოვანი კომენტარის ([[თაფსირი]]) ავტორად, რომელიც გამოიცა სახელწოდებით „Hak Dini Kur'an Dili“ (''ყურანი: ჭეშმარიტების რელიგიის ენა'').<ref>Ünal, ''The Qur'an with Annotated Interpretation in Modern English'', xxxix</ref> თუმცა, იაზირის ნაშრომი მხოლოდ 1935 წელს დაიბეჭდა.<ref>Elmalılı Hamdi Yazır, (1935), "Hak dini Kur'an dili: Yeni mealli Türkçe tefsir" 9 volumes, printed in Istanbul<!--Now use Istanbul as the Western practice changed by then--></ref> [[1932|1932 წელს]] ათათურქმა დაიცვა ყურანის თარგმნის აუცილებლობა იმით, რომ მას სურდა „რელიგიის თურქი ხალხისთვის თურქულ ენაზე სწავლება, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში [[ისლამი|ისლამს]] მისი გაგების გარეშე მისდევდნენ“. ათათურქი თვლიდა, რომ რელიგიისა და მისი ტექსტების გაგება ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, რომ მისი ინტერპრეტაცია მცირე ჯგუფისთვის მიენდო. ამრიგად, მისი მიზანი იყო ყურანის უფრო ფართო დემოგრაფიული ჯგუფისთვის მისაწვდომი გახდომა, თანამედროვე ენებზე თარგმნით.<ref name="Radu">Michael Radu, (2003), "Dangerous Neighborhood: Contemporary Issues in Turkey's Foreign Relations", p. 125, {{ISBN|978-0-7658-0166-1}}</ref> 1934 წელს, ათათურქმა შეუკვეთა პირველი თურქული საოპერო ნაწარმოები „[[იოზსოი]]“. ოპერა, რომელიც [[ანკარა]]ში, „ხალხის სახლში“ დაიდგა, დაწერილია [[აჰმედ ადნან საიგუნი]]ს მიერ და შესრულებულია სოპრანო [[სემიჰა ბერქსოი]]ს მიერ.<ref>{{Cite news |last=Paydak |first=Selda |date=January 2000 |title=Interview with Semiha Berksoy |publisher=Representation of the European Commission to Turkey |url=http://www.deltur.cec.eu.int/english/guncel/ghaber-jan00_18.html |access-date=11 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030418082022/http://www.deltur.cec.eu.int/english/guncel/ghaber-jan00_18.html |archive-date=18 April 2003}}</ref> [[ფაილი:First female MPs of the Turkish Parliament (1935).jpg|thumb||259x259px|1935 წლის საყოველთაო არჩევნების შედეგად თურქეთის პარლამენტში 18 ქალი დეპუტატი შევიდა.]] [[1934|1934 წლის]] [[5 დეკემბერი|5 დეკემბერს]] თურქეთმა დაიწყო ქალებისთვის სრული პოლიტიკური უფლებების მინიჭება. ქორწინებაში ქალების თანაბარი უფლებები უკვე დადგენილი იყო თურქეთის სამოქალაქო კოდექსით.<ref>Omur, ''[http://www.theturkishtimes.com/archive/02/12_01/c_women.html Modernity and Islam: Experiences of Turkish Women] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007232154/http://www.theturkishtimes.com/archive/02/12_01/c_women.html |date=7 October 2007 }}''</ref> ათათურქის კულტურულ რეფორმებში ქალების როლი მისი ხელმძღვანელობით მომზადებულ სამოქალაქო წიგნში იყო აღწერილი,<ref>Atatürk, ''Vatandaş İçin Medeni Bilgiler''</ref> სადაც ის წერდა: {{ციტატა|ქალებისთვის პოლიტიკური უფლებების ჩამორთმევის ლოგიკური ახსნა არ არსებობს. ამ საკითხთან დაკავშირებით ნებისმიერი ყოყმანი და ნეგატიური მენტალიტეტი სხვა არაფერია, თუ არა წარსულის გაქრობადი სოციალური ფენომენი. ...ქალებს უნდა ჰქონდეთ ხმის მიცემის და არჩევის უფლება, რადგან დემოკრატია ამას კარნახობს, რადგან არსებობს ინტერესები, რომლებიც ქალებმა უნდა დაიცვან და რადგან არსებობს სოციალური მოვალეობები, რომლებიც ქალებმა უნდა შეასრულონ.<ref>İnan, ''Medeni bilgiler ve M. Kemal Atatürk'ün el yazıları''</ref>}} [[თურქეთის საპარლამენტო არჩევნები (1935)|1935 წლის საყოველთაო არჩევნებში]] 395 წევრიდან 18 ქალი პარლამენტარი აირჩიეს, მაშინ როდესაც ბრიტანეთის თემთა პალატაში 615 წევრიდან 9, ხოლო [[აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატა]]ში, რომელიც იმავე წელს აირჩიეს, 435 წევრიდან მხოლოდ 6 იყო ქალი.<ref name="commonslibraryblog.com 2013">{{Cite web |title=commonslibraryblog.com |url=http://commonslibraryblog.com/2013/11/18/the-history-and-geography-of-women-mps-since-1918-in-numbers |date=18 November 2013 |website=commonslibraryblog.com |language=sl |access-date=23 April 2018 |archive-date=23 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180423232505/http://commonslibraryblog.com/2013/11/18/the-history-and-geography-of-women-mps-since-1918-in-numbers |url-status=dead }}</ref> ====გაერთიანებისა და ნაციონალიზაციის მცდელობები==== [[ფაილი:Onur_Anıtı_dökümhanede.jpg|thumb|ათათურქის ძეგლი [[სამსუნი|სამსუნში]]]] 1923 წელს, როდესაც თანამედროვე [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკა]] დაარსდა, ნაციონალიზმი და სეკულარიზმი ორი დამფუძნებელი პრინციპი იყო.<ref>{{Cite book |last=Findley |first=Carter Vaughn |title=Turkey, Islam, nationalism, and modernity : a history, 1789–2007 |publisher=Yale University Press |year=2010 |isbn=978-0-300-15260-9 |location=New Haven, CT}}</ref> ათათურქის მიზანი იყო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] თურქული ნარჩენებისგან ეროვნული სახელმწიფოს (''ulus devlet'') შექმნა. ქემალიზმი „თურქი ხალხის“ განსაზღვრებას აღწერს, როგორც „ისინი, ვინც იცავენ და ხელს უწყობენ თურქი ერის მორალურ, სულიერ, კულტურულ და ჰუმანისტურ ღირებულებებს“.<ref name="TurkishNational">{{Cite web |title=Turkish National Education System |url=http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_1/1Generalprincipals.htm |last=Republic Of Turkey Ministry Of National Education |publisher=T.C. Government |access-date=19 January 2018 |archive-date=7 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207000723/http://www.meb.gov.tr/Stats/apk2001ing/Section_1/1Generalprincipals.htm |url-status=dead }}</ref> ახალი თურქული სახელმწიფოს დაარსების ერთ-ერთი მიზანი იყო „თურქული ეროვნული იდენტობის დომინირების უზრუნველყოფა საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა ასპექტში, მათ შორის ქუჩებში ხალხის მიერ სასაუბრო ენიდან დაწყებული სკოლებში შესასწავლი ენით, განათლებიდან სამრეწველო ცხოვრებამდე, ვაჭრობიდან სახელმწიფო მოხელეების კადრებით დამთავრებული, სამოქალაქო სამართლიდან მოქალაქეების კონკრეტულ რეგიონებში დასახლებამდე“.<ref>Ayhan Aktar, "Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Uygulanan 'Türkleştirme' Politikaları," in Varlık Vergisi, ve 'Türkleştirme' Politikaları, 2nd ed. (Istanbul: İletişim, 2000), 101.</ref> [[თურქიზაცია|თურქიზაციის]] გზით გაერთიანების პროცესი გაგრძელდა და მას ხელი შეუწყვეს ათათურქის მთავრობის დროს ისეთი პოლიტიკით, როგორიცაა „[[მოქალაქე, ილაპარაკე თურქულად!]]“ ({{lang-tr|''Vatandaş Türkçe konuş!''}}), ინიციატივა, რომელიც 1930-იან წლებში იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტებმა შექმნეს, მაგრამ მთავრობის მიერ იყო დაფინანსებული. ამ კამპანიის მიზანი არათურქულენოვანებზე ზეწოლა იყო, რათა მათ საჯაროდ თურქულად ესაუბრათ.<ref name="Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2"/><ref name="Grammatology and literary modernity in Turkey">{{Cite book |last=Ertürk |first=Nergis |title=Grammatology and literary modernity in Turkey |date= 2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-974668-2 |location=Oxford, UK}}</ref><ref name="Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2"/><ref name="Tormented2 by history: nationalism in Greece and Turkey2">{{Cite book |last=Sofos |first=Umut Özkırımlı & Spyros A. |title=Tormented by history: nationalism in Greece and Turkey |url=https://archive.org/details/tormentedbyhisto0000zkrm |publisher=Columbia University Press |year=2008 |isbn=9780231700528 |location=New York |page=[https://archive.org/details/tormentedbyhisto0000zkrm/page/166 167]}}</ref><ref>{{Cite book |editor1=Sibel Bozdoǧan|editor2=Gülru Necipoğlu|editor3=Julia Bailey|title=Muqarnas : an annual on the visual culture of the Islamic world. |url=https://archive.org/details/isbn_9789004163201|publisher=Brill |year=2007 |isbn=9789004163201 |location=Leiden}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=April 2007 |title="Citizen, Speak Turkish!": A Nation in the Making |journal=Nationalism and Ethnic Politics |volume=13 |issue=2 |pages=245–72 |doi=10.1080/13537110701293500|s2cid=144367148 }}</ref><ref name="Suny">{{Cite book |title=A question of genocide : Armenians and Turks at the end of the Ottoman Empire |date=23 February 2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-539374-3 |editor-last=Suny |editor-first=Ronald Grigor |location=Oxford |editor-last2=Göçek |editor-first2=Fatma Müge |editor-last3=Naimark |editor-first3=Norman M.}}</ref> თუმცა, კამპანია თურქულად საუბრის დაწყების პოლიტიკის ფარგლებს გასცდა და ნებისმიერი სხვა ენის გამოყენების სრული შეზღუდვაც კი გამოიწვია.<ref name="Turkey beyond nationalism: towards post-nationalist identities2"/><ref name="Grammatology and literary modernity in Turkey" /><ref>{{Cite book |last=Bali |first=Rifat N. |title=Cumhuriyet yıllarında Türkiye Yahudileri bir türkleştirme serüveni; (1923–1945) |publisher=İletişim |year=1999 |isbn=9789754707632 |edition=7 |location=İstanbul |pages=137–47 |language=tr}}</ref><ref name="Citizenship">{{Cite book |last=İnce |first=Başak |url=https://books.google.com/books?id=Ydpiawe35DwC |title=Citizenship and identity in Turkey : from Atatürk's republic to the present day |date=2012 |publisher=I.B. Tauris |isbn=9781780760261 |location=London |page=61 |access-date=19 January 2018 |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207090520/https://books.google.com/books?id=Ydpiawe35DwC |url-status=live }}</ref><ref>Vryonis, Speros (2005). The Mechanism of Catastrophe: The Turkish Pogrom of 6–7 September 1955, and the Destruction of the Greek Community of Istanbul. New York: Greekworks.com, Inc. {{ISBN|0-9747660-3-8}}.</ref> ნაციონალიზაციის კიდევ ერთი მაგალითი იყო [[გვარის კანონი (თურქეთი)|გვარების შესახებ კანონი]], რომელიც თურქებს ავალდებულებდა აეღოთ კონკრეტული, მემკვიდრეობითი გვარები და კრძალავდა უცხო კულტურების, ერების, ტომებისა და რელიგიების კონოტაციებს.<ref name="Citizenship and Minorities: A Historical Overview of Turkey2"/><ref name="Suny" /><ref>{{Cite journal |title=The Social Life of the State's Fantasy: Memories and Documents on Turkey's Surname Law of 1934 |url=http://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3125908/ |last=Turkoz |first=Meltem |date=2004 |website=ScholarlyCommons |pages=1–226 |publisher=University of Pennsylvania |access-date=28 May 2020 |archive-date=8 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608051637/https://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3125908/ |url-status=live }}</ref><ref name="Basak">{{Cite book |last=İnce |first=Başak |title=Citizenship and identity in Turkey : from Atatürk's republic to the present day |url=https://archive.org/details/citizenshipident0000ince |date=15 June 2012 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-78076-026-1 |location=London}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Aslan |first=Senem |date=29 December 2009 |title=Incoherent State: The Controversy over Kurdish Naming in Turkey |journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey |volume=10 |issue=10 |doi=10.4000/ejts.4142 |quote=the Surname Law was meant to foster a sense of Turkishness within society and prohibited surnames that were related to foreign ethnicities and nations |doi-access=free }}</ref> შედეგად, ბევრმა ეთნიკურმა სომეხმა, ბერძენმა და ქურთმა შეიცვალა გვარი.<ref name=Basak /> არათურქული გვარები, რომლებიც ბოლოვდებოდა „იანი, ოფ, ეფ, ვიჩ, ის, დის, პოულოს, აკი, ზადე, შვილი, მადუმუ, ველედ, ბინ“-ზე, ვერ დარეგისტრირდა და შეიცვალა დაბოლოება „ოღლუ“-თი.<ref>{{Cite book |last=Ekmekcioglu |first=Lerna |title=Improvising Turkishness: Being Armenian in post-Ottoman Istanbul (1918–1933) |year=2010 |isbn=978-1-124-04442-2 |location=Ann Arbor |publisher=New York University |page=169}}</ref> გარდა ამისა, თურქეთის მთავრობის მიერ [[გეოგრაფიული სახელწოდებების შეცვლა თურქეთში|გეოგრაფიული სახელწოდებების შეცვლის ინიციატივით]], თურქეთის რესპუბლიკაში არსებული არათურქული გეოგრაფიული და ტოპოგრაფიული სახელწოდებები, თურქული სახელწოდებებით ჩანაცვლდა.<ref name="Adını unutan ülke : Türkiye">{{Cite book |last=Nişanyan |first=Sevan |title=Adını unutan ülke: Türkiye'de adı değiştirilen yerler sözlüğü |publisher=Everest Yayınları |year=2010 |isbn=978-975-289-730-4 |edition=1. basım. |location=İstanbul |language=tr}}</ref><ref name="Norşin">{{Cite news |last=Halis |first=Mujgan |date=30 July 2011 |title=Norşin'den Potamya'ya hayali coğrafyalarımız |language=tr |work=Sabah |url=http://www.sabah.com.tr/Cumartesi/2011/07/30/norsinden-potamyaya-hayali-cografyalarimiz |access-date=19 January 2018 |archive-date=6 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106040226/http://www.sabah.com.tr/Cumartesi/2011/07/30/norsinden-potamyaya-hayali-cografyalarimiz |url-status=live }}</ref><ref name="Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152"/><ref name="Turkification of the Toponyms">{{Cite book |last=Sahakyan |first=Lusine |url=http://www.ararat-center.org/upload/files/Toponym_Lusine.pdf |title=Turkification of the Toponyms in the Ottoman Empire and the Republic of Turkey |publisher=Arod Books |year=2010 |isbn=978-0-9699879-7-0 |location=Montreal |access-date=19 January 2018 |archive-date=26 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526060554/http://www.ararat-center.org/upload/files/Toponym_Lusine.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey">{{Cite book |last=Simonian |first=Hovann H. |url=http://hemshin.org/books/TheHemshin-Full.pdf |title=The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-7007-0656-3 |edition=Repr. |location=London |page=161 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130503043711/http://hemshin.org/books/TheHemshin-Full.pdf |archive-date=3 May 2013 |url-status=dead }}</ref><ref name="The settlement issue in Turkey and the Kurds">{{Cite book |last=Jongerden |first=Joost |url=https://books.google.com/books?id=ME5oLvCd088C |title=The settlement issue in Turkey and the Kurds : an analysis of spatial policies, modernity and war |publisher=Brill |year=2007 |isbn=978-90-04-15557-2 |edition=[Online-Ausg.]. |location=Leiden, the Netherlands |page=354}}</ref> ინიციატივის მთავარი მომხრე არგუმენტი, თურქული ჰომოგენიზაციის სოციალური ინჟინერიის კამპანია გახდა, რისი მიზანიც იყო გეოგრაფიული ან ტოპოგრაფიული სახელწოდებების ასიმილაცია, რომლებიც უცხოდ და თურქეთის ერთიანობის წინააღმდეგ განხეთქილების გამომწვევად ითვლებოდა. უცხოდ მიჩნეული სახელწოდებები, როგორც წესი, სომხური, ბერძნული, [[ლაზური ენა|ლაზური]], ბულგარული, ქურთული, ასურული ან არაბული წარმოშობის იყო.<ref name="Adını unutan ülke : Türkiye" /><ref name="Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-19152" /><ref name="The Hemshin: history, society and identity in the highlands of northeast Turkey" /><ref name="The settlement issue in Turkey and the Kurds" /><ref name="Names of 12,211 Villages Were Changed in Turkey">{{Cite news |last=Korkut |first=Tolga |date=14 May 2009 |title=Names of 12,211 Villages Were Changed in Turkey |work=Bianet |url=http://www.bianet.org/english/minorities/114491-names-of-12-211-villages-were-changed-in-turkey |access-date=19 January 2018 |archive-date=20 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090720005719/http://bianet.org/english/minorities/114491-names-of-12-211-villages-were-changed-in-turkey |url-status=live }}</ref> [[თურქეთის გადასახლების კანონი (1934)|1934 წლის გადასახლების კანონი]] გახდა თურქეთის მთავრობის მიერ მიღებული პოლიტიკა, რომელიც იმიგრაციის ძირითად პრინციპებს ადგენდა.<ref>Çağatay, Soner 2002 'Kemalist dönemde göç ve iskan politikaları: Türk kimliği üzerine bir çalışma' (Policies of migration and settlement in the Kemalist era: a study on Turkish identity), Toplum ve Bilim, no. 93, pp. 218–41.</ref> თუმცა, ზოგიერთის მიერ ეს კანონი არათურქული უმცირესობების იძულებითი და კოლექტიური გადასახლების გზით ასიმილაციის პოლიტიკად ითვლება.<ref name="Joost">{{Cite book |last=Jongerden |first=Joost |title=The settlement issue in Turkey and the Kurds : an analysis of spatial policies, modernity and war |publisher=Brill |year=2007 |isbn=9789004155572 |edition=[Online-Ausg.]. |location=Leiden, the Netherlands}}</ref> ====სოციო-პოლიტიკური რეფორმები და ეკონომიკური პროგრესი==== ასევე ათათურქის ღვაწლია თურქეთის სოფლის მეურნეობისა და ეკოლოგიური განვითარების ტრანსფორმაციული ცვლილებები. ქემალისტურმა მთავრობამ დარგო ოთხი მილიონი ხე, მოახდინა ქვეყნის სოფლის მეურნეობის მექანიზმის მოდერნიზაცია, დანერგა წყალდიდობის საწინააღმდეგო ღონისძიებები, გახსნა სკოლები სოფლებში, სოფლისთვის საჭირო საგანამანათლებლო პროგრამებით, როგორიცაა სასოფლო-სამეურნეო საქმე და განახორციელა მიწის რეფორმა, რომელმაც ოსმალეთის ეპოქაში გლეხებისთვის დაწესებული მძიმე გადასახადები მოხსნა. ათათურქს „თურქული სოფლის მეურნეობის მამას“ უწოდებენ.<ref>{{cite web |url=https://globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr/sites/default/files/10_derya_nil_budak.pdf |title=Atatürk, The National Agricultural Leader, Father of Modern Turkish Agriculture and The National Development: A Review From the Perspective of Agricultural Communications and Leadership |last=Budak |first=Derya Nil |access-date=9 October 2022 |archive-date=4 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210804051122/https://globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr/sites/default/files/10_derya_nil_budak.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://businessturkeytoday.com/factories-established-by-great-ataturk-founder-of-turkey-in-first-15-years-of-republic.html | title=Factories established by Atatürk, the founder of Turkey, in first 15 years of Republic | date=23 November 2020 | access-date=9 October 2022 | archive-date=15 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211215172234/https://businessturkeytoday.com/factories-established-by-great-ataturk-founder-of-turkey-in-first-15-years-of-republic.html | url-status=live }}</ref> მან ასევე მნიშვნელოვნად ააყვავა თურქეთის ეკონომიკა, სადაც მძიმე სამრეწველო წარმოება 150%-ით გაიზარდა და 1930-იანი წლების ბოლოსთვის ერთ სულ მოსახლეზე [[მთლიანი შიდა პროდუქტი|მშპ]] 800 [[ამერიკული დოლარი|აშშ დოლარიდან]] დაახლოებით 2000 დოლარამდე გაიზარდა, რაც იაპონიასთან გათანაბრდა.<ref>{{cite web |url=https://www.researchgate.net/figure/Turkish-GDP-per-capita-and-GDP-growth-1923-1990-Source-Compiled-and-drawn-based-on_fig1_256014311 |title=Turkish GDP per capita and GDP growth, 1923–1990 |via=[[ResearchGate]] |access-date=9 October 2022 |archive-date=2 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902213702/https://www.researchgate.net/figure/Turkish-GDP-per-capita-and-GDP-growth-1923-1990-Source-Compiled-and-drawn-based-on_fig1_256014311 |url-status=live }}</ref> 1936 წელს, ათათურქის მთავრობამ ასევე მიიღო შრომის კანონი, რომელმაც მნიშვნელოვნად გაზარდა ხელფასები და გააუმჯობესა თურქულ საწარმოებში დასაქმებულთა სამუშაო პირობები.<ref>{{cite journal |last1=Singer |first1=Morris |title=Atatürk's Economic Legacy |journal=Middle Eastern Studies |date=July 1983 |volume=19 |issue=3 |pages=301–11 |doi=10.1080/00263208308700552 |jstor=4282948 }}</ref> ===საგარეო პოლიტიკა=== [[ფაილი:Atatürk ve Amanullah Han.jpg|thumb|right|ათათურქი [[ავღანეთის სამეფო|ავღანეთის]] მეფე [[ამანულა ხანი|ამანულა ხანთან]] ერთად [[ანკარა]]ში, 1928 წელი. მეფემ სცადა ათათურქის მრავალი რეფორმის გატარება ავღანეთშიც, თუმცა, ის ჩამოაგდეს.]] ათათურქის საგარეო პოლიტიკა მის დევიზს შეესაბამებოდა — „[[მშვიდობა სამშობლოში, მშვიდობა მსოფლიოში]]“,<ref name=mango526/> მშვიდობის აღქმა, რომელიც მის ცივილიზაციისა და მოდერნიზაციის პროექტს უკავშირდებოდა.<ref>{{Cite web |title=Peace at home and peace in the world |url=http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&IcerikNo=72 |last=Hamza Eroğlu |language=tr |access-date=1 January 2008 |quote='Yurtta Sulh' herşeyden önce ülkede, o insanın, insanca yaşamasını, insanlık tıynetinin gereğinin tanınmasını ifade eder. |archive-date=30 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080130162240/http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&IcerikNo=72 |url-status=live }}</ref> ათათურქის პოლიტიკის შედეგები, რესპუბლიკის მიერ დამყარებული საპარლამენტო სუვერენიტეტის ძალაზე იყო დამოკიდებული.<ref>{{Cite book |last=Enver Ziya Karal |title=Atatürk'ten Düşünceler |page=123 |language=tr |quote=Haricî siyaset bir heyet-i içtimaiyenin teşekkülü dahilisi ile sıkı surette alâkadardır. Çünkü teşekkül-ü dahiliyeye istinat etmeyen haricî siyasetler daima mahkûm kalırlar. Bir heyet-i içtimaiyenin teşekkül-ü dahilisi ne kadar kuvvetli olursa, siyaset-i hariciyesi de o nisbette kavi ve rasin olur.}}</ref> თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის იყო ბოლო შემთხვევა, როდესაც ათათურქმა სხვა ქვეყნებთან ურთიერთობაში სამხედრო ძალა გამოიყენა. საგარეო საკითხები, მისი პრეზიდენტობის დროს, მშვიდობიანი მეთოდებით წყდებოდა. ====მოსულის საკითხი==== [[მოსულის საკითხი]], რომელიც წარმოადგენდა დავას [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფოსთან]] [[მოსულის ვილაიეთი]]ს კონტროლთან დაკავშირებით, ახალი რესპუბლიკის ერთ-ერთი პირველი საგარეო საქმეებთან დაკავშირებული დავა იყო. [[მესოპოტამიის კამპანია|მესოპოტამიის კამპანიის]] დროს, გენერალ-ლეიტენანტმა უილიამ მარშალმა ბრიტანეთის სამხედრო ოფისის მითითება გაითვალისწინა, რომ „ყველა ღონე უნდა მიეღო [[ტიგროსი|ტიგროსზე]] რაც შეიძლება მეტი უპირატესობის მოსაპოვებლად, სანამ სასტვენის ხმას გაიგებდა“ და ამით [[მოსული]] [[მუდროსის დროებითი ზავი|მუდროსის ზავის]] ხელმოწერიდან ([[1918|1918 წლის]] [[30 ოქტომბერი]]) სამი დღის შემდეგ აიღეს.<ref name="britainsoil">Peter Sluglett, "The Primacy of Oil in Britain's Iraq Policy", in the book "Britain in Iraq: 1914–1932" London: Ithaca Press, 1976, pp. 103–16</ref> [[1920|1920 წელს]], [[Misak-ı Millî]]-მ, რომელმაც გააერთიანა „თურქული მიწები“, მოსულის ვილაიეტი ისტორიულად თურქეთის მიწების გულის ნაწილად გამოაცხადა. ბრიტანელები მოსულის საკითხთან დაკავშირებით არასტაბილურ მდგომარეობაში იყვნენ და თითქმის ისეთივე სასოწარკვეთილ ზომებს იღებდნენ თავიანთი ინტერესების დასაცავად, როგორც თურქები. მაგალითად, [[ერაყის აჯანყება|ერაყის აჯანყების]] დროს ბრიტანელების წინააღმდეგ, ბრიტანეთის სამეფო საჰაერო ძალების ერაყის სარდლობამ [[1920|1920 წლის]] ზაფხულში ჩაახშო იგი. ბრიტანელები ფიქრობდნენ რომ, თუ ათათურქი თურქეთში სიტუაციის სტაბილიზაციას უზრუნველყოფდა, ის ყურადღებას მოსულისკენ გადაიტანდა და მესოპოტამიაში შეღწევას შეეცდებოდა, სადაც ადგილობრივი მოსახლეობა, სავარაუდოდ, მას შეუერთდებოდა. ასეთი მოვლენა გამოიწვევდა ინდოეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მუსლების აჯანყებასაც ბრიტანელების წინააღმდეგ. [[ფაილი:Atatürk Belediye İl Binası'ndan çıkarken, Kastamonu, 24 Ağustos 1925.png|thumb|ათათურქი მოსულის საკითხის მიმდინარეობის დროს, 1925 წელი]] [[1923|1923 წელს]] ათათურქმა სცადა დაერწმუნებინა პარლამენტი, რომ [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებით]] [[ერთა ლიგა|ერთა ლიგის]] პირობების მიღება არ ნიშნავდა მოსულის დათმობას, არამედ ნიშნავდა საჭირო დროის მოლოდინს, როდესაც თურქეთი შესაძლოა გაძლიერებულიყო. მიუხედავად ამისა, ხელოვნურად დახაზულ საზღვარს ორივე მხარის მოსახლეობაზე უარყოფითი გავლენა ჰქონდა. მოგვიანებით, ამტკიცებდნენ, რომ თურქეთი იწყებოდა იქ, სადაც ნავთობი მთავრდებოდა, რადგან ბრიტანელმა გეოფიზიკოსებმა საზღვარი ისე დახაზეს, რომ ნავთობის მარაგები თურქეთს არ ჰქონოდა. ათათურქს არ მოსწონდა ეს დაყოფა.<ref>{{Cite web |title=Atatürk yaşasaydı |url=http://www.candundar.com.tr/index.php?Did=766 |last=Can Dündar |language=tr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071120110906/http://www.candundar.com.tr/index.php?Did=766 |archive-date=20 November 2007 |access-date=1 January 2008 |quote=... Ata'nın öncelikli dış politika sorununun Musul olduğunu söylüyor. Musul'u bırakmama konusunda aktif bir politika izlenmesinden yana olduğunu belirtiyor... }}</ref> ათათურქის შეშფოთების უკუსაგდებად, ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ჯორჯ კერზონმა, სცადა უარყოფა მოსულის ტერიტორიაზე ნავთობის არსებობის. [[1923|1923 წლის]] [[23 იანვარი|23 იანვარს]], კერზონმა განაცხადა, რომ ნავთობის არსებობა მხოლოდ ჰიპოთეტური იყო.<ref name="britainsoil" /> თუმცა, ბიოგრაფ არმსტრონგის თანახმად „ინგლისს მოსული და მისი ნავთობი სურდა, ხოლო ქურთები მოსულისა და ერაყის ნავთობის გასაღები წარმოადგენდნენ“.{{sfn|Armstrong|1972|p=225}} [[1924|1924 წელს]], როდესაც ერთა ლიგამ სამი ინსპექტორისგან შემდგარი კომიტეტი გაგზავნა რეგიონში ვითარების ზედამხედველობის მიზნით, [[შეიხ საიდის აჯანყება]]მ (1924–1927) ახალი მთავრობის შექმნა გადაწყვიტა, რომელიც თურქეთის მესოპოტამიასთან კავშირის გაწყვეტას აპირებდა. აჯანყებულებსა და ბრიტანეთს შორის ურთიერთობა გამოიძიეს და შესეგად გაირკვა, რომ აჯანყებულებმა ბრიტანეთისგან დახმარება მოითხოვეს მას შემდეგ, რაც მიხვდნენ, რომ აჯანყება დამოუკიდებლად ვერ გაძლებდა.<ref>Olson, Robert W. (1989) The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925, p. 45</ref> [[1925|1925 წელს]] ერთა ლიგამ საქმის შესასწავლად სამკაციანი კომიტეტი შექმნა, მაშინ, როდესაც შეიხ საიდის აჯანყება მძვინვარებდა. ნაწილობრივ ჩრდილოეთ საზღვრის (დღევანდელი ჩრდილოეთი ერაყი) გასწვრივ არსებული გაურკვევლობის გამო, კომიტეტმა რეკომენდაცია გასცა რეგიონის ერაყისთვის დატოვების, იმ პირობით, რომ [[გაერთიანებული სამეფო|დიდი ბრიტანეთი]] შეინარჩუნებდა [[მესოპოტამიის მანდატი|მესოპოტამიის მანდატს]]. 1925 წლის მარტის ბოლოსთვის ჯარების საჭირო გადაადგილება დასრულდა და შეიხ საიდის აჯანყების მთელი ტერიტორია ალყაში მოექცა.<ref>Kinross, 401</ref> ამ მანევრების შედეგად, აჯანყება ჩაახშეს. ბრიტანეთმა, ერაყმა და ათათურქმა, [[1926|1926 წლის]] [[5 ივნისი|5 ივნისს]] შეთანხმება დადეს, რომელიც ძირითადად ერთა ლიგის საბჭოს გადაწყვეტილებებს ეყრდნობოდა. შეთანხმებამ ქურთი მოსახლეობის და [[ერაყელი თურქმენები]]ს დიდი ნაწილი საზღვრის არათურქულ მხარეს დატოვა.<ref>ASD: Speeches and statements by Atatürk, volume I pages 361–63 published by Atatürk Culture, language and history Higher Institute, Ankara 1989</ref><ref name="mangokurds20">Andrew Mango, ''Atatürk and the Kurds'', Middle Eastern Studies, Vol. 35, No. 4, 1999, 20</ref> ====ურთიერთობა რუსეთსა და საბჭოთა კავშირთან==== [[ფაილი:Diplomatic reception held in the Soviet Embassy in Ankara 1927 cropped.jpg|thumb|მიღება [[სსრკ]]-ის ანკარის საელჩოში, 1927 წლის 7 ნოემბერი.]] [[ფაილი:Mustafa Kemal and Voroshilov on 29 October 1933.jpg|thumb|შეხვედრა [[კლიმენტ ვოროშილოვი|ვოროშილოვის]] ვიზიტის დროს, სადაც ბალკანეთის ფედერაციის კონცეფციის შესახებ მოსაზრებების გაცვლა მიმდინარეობდა, რომელიც ათათურქის იდეა იყო და რომელიც არასდროს განხორციელებულა.]] 1920 წლის [[26 აპრილი|26 აპრილს]], ბოლშევიკების ლიდერისა და [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|რუსეთის სფსრ]]-ის მთავრობის ხელმძღვანელის, [[ვლადიმერ ლენინი]]სადმი გაგზავნილ წერილში, ათათურქი დაჰპირდა, რომ კოორდინაციას გაუწევდა თავის სამხედრო ოპერაციებს ბოლშევიკების „[[იმპერიალიზმი|იმპერიალისტური]] მთავრობების წინააღმდეგ ბრძოლაში“ და სთხოვა 5 მილიონი [[თურქული ლირა|ლირა]] ოქროში, ასევე თავისი ძალებისთვის „პირველადი დახმარების სახით“ შეიარაღება.<ref name="LetterLenin">''Международная жизнь'' (the Soviet Foreign Ministry's magazine). Moscow, 1963, № 11, pp. 147–48. The first publication of Atatürk's letter to Lenin in excerpts, in Russian.</ref> მხოლოდ 1920 წელს, ლენინის მთავრობამ ქემალისტებს 6 ათასი შაშხანა, 5 მილიონზე მეტი შაშხანის ვაზნა, 17 600 ჭურვი და 200,6 კგ ოქროს ზოდი მიაწოდა. მომდევნო ორი წლის განმავლობაში დახმარების ოდენობა გაიზარდა.<ref name="AidInfo">''Международная жизнь''. Moscow, 1963, № 11, p. 148.</ref> [[1921|1921 წლის]] მარტში, მოსკოვში [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|დიდი ეროვნული ასამბლეის]] წარმომადგენლებმა ხელი მოაწერეს [[მოსკოვის ხელშეკრულება (1921)|მოსკოვის ხელშეკრულებას]] („მეგობრობისა და ძმობის“ ხელშეკრულება) საბჭოთა რუსეთთან, რაც ქემალისტებისთვის მნიშვნელოვანი დიპლომატიური გარღვევა იყო. მოსკოვის ხელშეკრულების გაფორმებას მოჰყვა იმავე წლის ოქტომბერში იდენტური [[ყარსის ხელშეკრულება|ყარსის ხელშეკრულების]] ხელმოწერა, რაც თურქეთს მისცა საშუალება მისთვის ხელსაყრელი პირობებით მისი ჩრდილო-აღმოსავლეთ საზღვრის [[სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|სომხეთის სსრ-ის]] ხარჯზე გადაწყვეტა, რომელიც მაშინ ნომინალურად დამოუკიდებელი სახელმწიფო იყო. ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები მეგობრული იყო, მაგრამ იგი ეფუნებოდა იმ ფაქტზე, რომ ისინი საერთო მტრის - ბრიტანეთისა და დასავლეთის წინააღმდეგ იბრძოდნენ.<ref name="Yılmaz" /> 1920 წელს, ათათურქი მოიაზრებდა სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი [[თურქეთის კომუნისტური პარტია (ოფიციალური)|თურქეთის კომუნისტური პარტიის]] გამოყენებას, რათა ქვეყანაში კომუნისტური იდეების გავრცელება გაეკონტროლებინა და [[კომინტერნი]]ს დაფინანსება მოეპოვა. საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობების მიუხედავად, ათათურქს არ სურდა თურქეთში კომუნისტური რეჟიმის დამყარება. „რუსეთთან მეგობრობა, არ ნიშნავს მათი იდეოლოგიის — კომუნიზმის თურქეთში დამყარებას“ — განაცხადა მან.<ref name="Yılmaz">Yılmaz Altuğ, Foreign Policy of Atatürk, Atatürk arastirma merkezi dergisi, Vol. VI, No. 16, November 1989</ref> გარდა ამისა, ათათურქმა განაცხადა, რომ „კომუნიზმი სოციალური საკითხია. ჩვენი ქვეყნის სოციალური პირობები, რელიგია და ეროვნული ტრადიციები ადასტურებს იმ აზრს, რომ რუსული კომუნიზმი თურქეთში ვერ იმუშავებს“.<ref>Yılmaz Altuğ, Türk Devrim Tarihi Dersim, 1919–1938, 1980 s. p. 136.</ref> თავის [[1924|1924 წლის]] [[1 ნოემბერი|1 ნოემბერს]] წარმოთქმულ სიტყვაში მან თქვა: „ჩვენი მეგობრული ურთიერთობები ჩვენს ძველ მეგობარ საბჭოთა რუსეთის რესპუბლიკასთან ყოველდღიურად ვითარდება და პროგრესირებს. როგორც წარსულში, ჩვენი რესპუბლიკური მთავრობა საბჭოთა რუსეთთან ნამდვილ და ძლიერ კარგ ურთიერთობებს ჩვენი საგარეო პოლიტიკის ქვაკუთხედად მიიჩნევს“.<ref name="Yılmaz" /> მას შემდეგ, რაც თურქებმა [[1925|1925 წლის]] [[16 დეკემბერი|16 დეკემბერს]] [[ჟენევა|ჟენევიდან]] თავიანთი დელეგაცია გაიწვიეს, მათ [[ერთა ლიგა|ერთა ლიგის]] საბჭო დატოვეს, რათა მოსულის რეგიონის მანდატი მათი თანხმობის გარეშე ბრიტანეთისთვის მიეცათ. ათათურქმა საპასუხოდ<ref>Patrick Kinross. ''Atatürk: a biography of Mustafa Kemal, father of modern Turkey''. New York, 1965, p. 464.</ref> [[17 დეკემბერი|17 დეკემბერს]] სსრკ-სთან [[თავდაუსხმელობის პაქტი]] დადო.<ref>[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 1st edition, Moscow, Vol. 55, 1947, column 374.</ref> [[1935|1935 წელს]] პაქტი კიდევ 10 წლით გაგრძელდა.<ref>[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 1st edition, Moscow, Vol. 55, 1947, column 377.</ref> [[1933|1933 წელს]] საბჭოთა კავშირის თავდაცვის მინისტრი [[კლიმენტ ვოროშილოვი]] თურქეთს ეწვია და რესპუბლიკის მეათე წლისთავისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრო.<ref name="BalkanFed">{{Cite news |date=6 November 1933 |title=Oh, What Happiness! |pages=37–39 |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,746241-1,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113142927/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,746241-1,00.html |url-status=dead |archive-date=13 November 2008 |access-date=7 August 2007}}</ref> ათათურქმა მას აუხსნა თავისი პოზიცია [[ბალკანეთის ფედერაცია|ბალკანეთის ფედერაციის]] გეგმის რეალიზაციასთან დაკავშირებით, რომელიც ეკონომიკურად გააერთიანებდა [[თურქეთი|თურქეთს]], [[საბერძნეთი|საბერძნეთს]], [[რუმინეთი|რუმინეთს]], [[იუგოსლავია]]სა და [[ბულგარეთი|ბულგარეთს]].<ref name="BalkanFed" /> 1930-იანი წლების მეორე ნახევარში, ათათურქმა სცადა ბრიტანეთთან და სხვა მსხვილ დასავლურ ძალებთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობის დამყარება, რამაც საბჭოთა კავშირის უკმაყოფილება გამოიწვია. [[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის]] მეორე გამოცემა (ტომი XX, [[1953]]), ცალსახად აკრიტიკებდა ათათურქის პოლიტიკას მისი მმართველობის ბოლო წლებში, მის საშინაო პოლიტიკას „ანტიპოპულარულს“, ხოლო საგარეო კურსს - „იმპერიალისტურ ძალებთან“ დაახლოებისკენ მიმართულს უწოდებდა.<ref>[[დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია|БСЭ]], 2nd edition, Moscow, Vol. 20, 1953, p. 504.</ref> ====თურქეთ-საბერძნეთის ალიანსი==== ომისშემდგომი [[საბერძნეთი]]ს ლიდერი, [[ელეფთერიოს ვენიზელოსი]], ასევე მტკიცედ გადაწყვიტა, რომ თავის ქვეყანასა და თურქეთს შორის ნორმალური ურთიერთობები უნდა დაემყარებინა. თუმცა, ორ ქვეყანას შორის ომმა [[ეგეოსის რეგიონი|დასავლეთი ანატოლია]] გაანადგურა და ასევე საბერძნეთიდან [[ბერძნულ-თურქული მოსახლეობის გაცვლა|ოსმალო მუსლიმი ლტოლვილების]] გაძევებამ დამატებითი ფინანსური ტვირთი შექმნა თურქეთს, რაც ხელს უშლიდა ორი ქვეყნის დაახლოებაში. ვენიზელოსმა თურქეთთან შეთანხმების დადება გადაწყვიტა, მიუხედავად იმ ბრალდებებისა, რომ ის ბევრს თმობს საზღვაო შეიარაღებისა და თურქეთიდან გაძევებული ოსმალო ბერძნების ქონების საკითხებში.<ref>Karamanlis, 1995, pp. 95–97</ref> ბერძნების მიმართ თურქების მტრობის მიუხედავად, ათათურქი ისტორიულ მტრობას ეწინააღმდეგებოდა და მგრძნობიარე იყო წარსული დაძაბულობის მიმართ. ერთ მომენტში, მან ბრძანა იმ ნახატის მოხსნა, სადაც გამოსახული იყო თუ როგორ თურქი ჯარისკაცი ხიშტს ურტყამდა ბერძენ ჯარისკაცს, რა დროსაც ის განაცხადა: „ეს რა ამაზრზენი სცენაა!“<ref>Soysal, İsmail, 1983, "Turkey's Diplomatic treaties", TTK, Ankara p. 29</ref> საბერძნეთმა უარი თქვა ყველა პრეტენზიაზე თურქეთის ტერიტორიის მიმართ და ორმა მხარემ [[1930|1930 წლის]] [[30 აპრილი|30 აპრილს]] შეთანხმებას მიაღწია. იმავე წლის [[25 ოქტომბერი|25 ოქტომბერს]] ვენიზელოსი თურქეთს ეწვია და მეგობრობის შესახებ შეთანხმებას მოაწერა ხელი.<ref>{{Cite book |last=Clogg |first=Richard |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00clog_0 |title=A Concise History of Greece |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2002 |isbn=978-0-521-00479-4 |url-access=registration}} p. 107</ref> ვენიზელოსმა ათათურქი [[1934|1934 წლის]] [[ნობელის მშვიდობის პრემია]]ზეც კი წარადგინა.<ref name="nobel">Nobel Foundation. ''The Nomination Database for the Nobel Prize in Peace, 1901–1955''.[https://web.archive.org/web/20070510211631/http://nobelprize.org/nomination/peace/nomination.php?action=show&showid=2046]</ref> ვენიზელოსის ხელისუფლებიდან ჩამოგდების შემდეგაც ბერძნულ-თურქული ურთიერთობები თბილი დარჩა. მართლაც, ვენიზელოსის მემკვიდრე, [[პანაგის ცალდარისი]], [[1933|1933 წლის]] სექტემბერში ათათურქს ესტუმრა და საბერძნეთსა და თურქეთს შორის უფრო ყოვლისმომცველ შეთანხმებას — „ანტანტის გულს“ ხელი მოაწერა, რაც [[ბალკანეთის ანტანტა|ბალკანეთის პაქტის]] საფუძველი გახდა.<ref>"[https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf Balkan Pact and Turkey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005015819/https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/balkan-pact-and-turkey.pdf|date=5 October 2022}}" by Esra S. Değerli</ref> საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრმა [[იოანის მეტაქსასი|იოანის მეტაქსამ]], ერთხელ ათათურქის შესახებ განაცხადა, რომ: {{ციტატა|...საბერძნეთს, ყველაზე მაღალი შეფასება აქვს ცნობილი ლიდერის, გმირი ჯარისკაცის და თურქეთის განმანათლებელი შემოქმედის მიმართ. ჩვენ არასდროს დავივიწყებთ, რომ პრეზიდენტი ათათურქი იყო თურქულ-ბერძნული ალიანსის ნამდვილი დამფუძნებელი, რომელიც საერთო იდეალებისა და მშვიდობიანი თანამშრომლობის ჩარჩოზე იყო დაფუძნებული. მან განავითარა ორ ერს შორის მეგობრობის კავშირები, რომელთა დაშლა წარმოუდგენელი იქნებოდა. საბერძნეთი დაიცავს ამ დიდი ადამიანის ხსოვნას, რომელმაც კეთილშობილი თურქი ერის მომავალი გზა შეუცვლელი განსაზღვრა.<ref>[https://neoskosmos.com/en/29861/ataturk-on-a-gallipoli-pedestal/ "Atatürk on a Gallipoli pedestal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200602080231/https://neoskosmos.com/en/29861/ataturk-on-a-gallipoli-pedestal/ |date=2 June 2020 }}. ''Neos Kosmos''. 27 April 2015. Retrieved 29 May 2020.</ref>}} ====მეზობლები აღმოსავლეთით==== [[ფაილი:Reza Shah Mustafa Kemal Ataturk.jpg|thumb|right|ათათურქი (მარჯვნივ) [[ირანი]]ს შაჰ [[რეზა-შაჰ ფეჰლევი|რეზა]] [[ფეჰლევიანები|ფეჰლევისთან]] ერთად, შაჰის თურქეთში ვიზიტის დროს.]] [[1919|1919 წლიდან]], ავღანეთი [[ამანულა ხანი]]ს მმართველობის პირობებში რეფორმაციის პერიოდში იმყოფებოდა. ავღანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი [[მაჰმუდ თარზი]], ათათურქის საშინაო პოლიტიკის მიმდევარი იყო. თარზიმ, ამანულა ხანი სოციალურ და პოლიტიკურ რეფორმებში წაახალისა, თუმცა, მოუწოდებდა, რომ რეფორმები ძლიერ მთავრობაზე დაფუძნებული გაეტარიბინა. 1920-იანი წლების ბოლოს, ანგლო-ავღანური ურთიერთობები გაუარესდა, რაც ბრიტანეთის შიშის გამო იყო გამოწვეული, რომელიც შიშობდა ავღანეთ-საბჭოთა მეგობრობის გამო. [[1928|1928 წლის]] [[20 მაისი|20 მაისს]], ანგლო-ავღანურმა პოლიტიკამ პოზიტიური პერსპექტივა შეიძინა, როდესაც ამანულა ხანი და მისი მეუღლე, დედოფალი [[სორაია თარზი]], ათათურქმა სტამბოლში მიიღო.<ref>{{Cite web |title=Meanwhile: Dressing to rule in Afghanistan |url=https://www.nytimes.com/2002/06/18/opinion/IHT-meanwhile-dressing-to-rule-in-afghanistan.html |last=Datta-Ray |first=Sunanda |date=18 June 2002 |website=[[The New York Times]] |access-date=29 May 2020 |archive-date=4 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204010653/https://www.nytimes.com/2002/06/18/opinion/IHT-meanwhile-dressing-to-rule-in-afghanistan.html |url-status=live }}</ref> ამ შეხვედრას მოჰყვა ავღანეთ-თურქეთის მეგობრობისა და თანამშრომლობის პაქტის ხელმოწერა 1928 წლის [[22 მაისი|22 მაისს]]. ათათურქმა მხარი დაუჭირა ავღანეთის საერთაშორისო ორგანიზაციებში ინტეგრაციას. [[1934|1934 წელს]], ავღანეთის ურთიერთობები საერთაშორისო საზოგადოებასთან მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, როდესაც ავღანეთი [[ერთა ლიგა]]ში გაწევრიანდა.<ref>{{Cite book |last1=Jentleson |first1=Bruce W. |title=The American Journal of International Law |last2=Paterson, Thomas G. |publisher=Oxford University Press |year=1997 |isbn=978-0-19-511055-5 |page=24}}</ref> მაჰმუდ თარზი, ათათურქის პირად მხარდაჭერას იღებდა [[1933|1933 წლის]] [[22 ნოემბერი|22 ნოემბრამდე]], სანამ სტამბოლში გარდაიცვლებოდა. ათათურქს და ირანის ლიდერ [[რეზა-შაჰ ფეჰლევი|რეზა შაჰს]] საერთო ხედვა ჰქონდათ ბრიტანული იმპერიალიზმისა და მათ ქვეყნებში მისი გავლენის მიმართ, რამაც [[ანკარა]]სა და [[თეირანი|თეირანს]] შორის ნელი, მაგრამ უწყვეტ დაახლოებას ხელი შეუწყო. [[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის|თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის]] დროს, ორივე მთავრობამ დიპლომატიური მისიები და მეგობრობის შეტყობინებები გაუგზავნა ერთმანეთს.<ref>Narlı, Nilüfer (1993): "Turco-Iranian Relations from the Islamic Revolution to Gulf War and Beyond: Co-operation or Competition in the Muslim World". CEMOTI. (15): 265–95</ref> ამ პერიოდში, ანკარის მთავრობის პოლიტიკა იყო ირანის დამოუკიდებლობისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასადასტურებლად მისი მორალური მხარდაჭერა.<ref name="iran">Gokhan Cetinsaya "Essential friends and natural enemies: the historical roots of Turkish-Iranian relations." ''Middle East Review of International Affairs'' Vol. 7, No. 3 – September 2003</ref> შემდგომში, ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები [[ოსმალეთის სახალიფო|ხალიფატის]] გაუქმების შემდეგ დაიძაბა. ირანის [[შიიზმი|შიიტური]] სასულიერო პირები არ ეთანხმებოდნენ ათათურქის პოზიციას და ირანის რელიგიური ძალაუფლების ცენტრები ათათურქის რეფორმების რეალურ მოტივად სასულიერო პირების ძალაუფლების შესუსტებას მიიჩნევდნენ.<ref name="iran" /> 1930-იანი წლების შუა პერიოდისთვის, რეზა შაჰის ძალისხმევამ მთელი ირანის სასულიერო პირები გააღიზიანა, რითაც რელიგიასა და მთავრობას შორის აზრთა სხვაობა გარღმავდა.<ref>Rajaee, Farhang, ''[http://webstorage1.mcpa.virginia.edu/library/mc/forums/published/americanvalues13.pdf Islamic Values and World View: Farhang Khomeyni on Man, the State and International Politics, Volume XIII] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326213807/http://webstorage1.mcpa.virginia.edu/library/mc/forums/published/americanvalues13.pdf |date= 2009 }}'' (PDF), University Press of America. {{ISBN|0-8191-3578-X}}</ref> რუსეთისა და დიდი ბრიტანეთის ახლო აღმოსავლეთში თავიანთი გავლენის გაძლიერების კვალ, ათათურქს ეშინოდა ირანის, როგორც მრავალეთნიკური საზოგადოების, ოკუპაციისა და დაშლის ამ ევროპული ძალების მიერ.<ref name="iran" /> ათათურქის მსგავსად, რეზა შაჰსაც სურდა ირანის საზღვრების დაცვა და 1934 წელს შაჰი ათათურქს ესტუმრა. [[1935|1935 წელს]] ჟენევაში განიხილეს საადაბადის ხელშეკრულების პროექტი, თუმცა, მისი ხელმოწერა [[ერაყ-ირანის საზღვარი|ირანსა და ერაყს შორის სასაზღვრო დავის]] გამო გადაიდო. [[1937|1937 წლის]] [[8 ივლისი|8 ივლისს]], თურქეთმა, ერაყმა, ირანმა და ავღანეთმა [[თეირანი|თეირანში]] ხელი მოაწერეს [[საადაბადის ხელშეკრულება|საადაბადის პაქტს]]. ხელმომწერები შეთანხმდნენ, შეენარჩუნებინათ საერთო ინტერესები, ერთად ემსჯელათ საერთო ინტერესის მქონე ყველა საკითხზე და არ გამოეყენებინათ აგრესია ერთმანეთის ტერიტორიის წინააღმდეგ. ხელშეკრულება აერთიანებდა ავღანეთის მეფე [[მუჰამედ ზაჰირ-შაჰი|ზაჰირ შაჰის]] მოწოდებას აღმოსავლეთ-ახლო აღმოსავლეთის თანამშრომლობის შესახებ, რეზა შაჰის მიზანს თურქეთთან ურთიერთობების დამყარებაზე, რაც ირანს საბჭოთა და ბრიტანეთის გავლენისგან გაათავისუფლებდა, და ათათურქის საგარეო პოლიტიკას, რომელიც რეგიონში სტაბილურობის უზრუნველყოფას ისახავდა მიზნად. თუმცა, ხელშეკრულების უშუალო შედეგი იყო იტალიის ლიდერის [[ბენიტო მუსოლინი|მუსოლინის]] შეკავება ახლო აღმოსავლეთში შეჭრისგან.<ref>Mango, ''Atatürk'', 510</ref> ====თურქული სრუტეები==== [[ფაილი:Atatürk askerî tatbikatta askerleri izliyor.jpg|thumb|left|280px|ათათურქი აკვირდება თურქ ჯარებს სამხედრო წვრთნების დროს, 1936 წლის 28 მაისი]] 1923 წლის [[24 ივლისი|24 ივლისს]], [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულებაში]] შევიდა ლოზანის სრუტის შეთანხმება. ლოზანის სრუტის შეთანხმებაში აღნიშნული იყო, რომ [[დარდანელის სრუტე]] ღია უნდა დარჩენილიყო ყველა კომერციული გემისთვის. მშვიდობიან დროს უცხოური სამხედრო გემების დაკავება გარკვეულ შეზღუდვებს ექვემდებარებოდა და, ნეიტრალური სახელმწიფოს სტატუსის მიუხედავად, თურქეთს არ შეეძლო ომის დროს რაიმე სამხედრო ხომალდის გადასვლის შეზღუდვა. ლოზანის სრუტის შეთანხმებაში ასევე აღნიშნული იყო, რომ სრუტეები დემილიტარიზებული უნდა ყოფილიყო და მისი მართვა სრუტეების კომისიას უნდა გადაეცა. დემილიტარიზებული ზონა მნიშვნელოვნად ზღუდავდა თურქეთის მართვას და სუვერენიტეტს სრუტეებზე და [[სტამბოლი]]ს დაცვა შეუძლებელი იყო მასზე სრული სუვერენიტეტის გარეშე. [[1936|1936 წლის]] მარტში, [[ადოლფ ჰიტლერი|ჰიტლერის]] მიერ [[რაინლანდის რემილიტარიზება|რაინლანდის ხელახლა ოკუპაციამ]] ათათურქს სრუტეებზე სრული კონტროლის აღდგენის შესაძლებლობა მისცა. ათათურქის განცხადებით, „ევროპაში არსებული ვითარება ასეთი ნაბიჯისთვის სრულიად შესაფერისია. ჩვენ ამას აუცილებლად მივაღწევთ“.<ref>Soysal, İsmail, 1983, "Turkey's Diplomatic treaties", TTK, Ankara p. 493</ref> თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, [[თევფიქ რიუშთიუ არასი|თევფიქ რიუშთიუ არასმა]], სრუტეებზე არსებული რეჟიმის გადახედვისკენ ნაბიჯი გადადგა. არასი მტკიცებით, მას ათათურქმა მისცა მითითება ამ მხრივ და არა პრემიერ-მინისტრმა, [[ისმეთ ინენიუ]]მ. ინენიუ შიშობდა ბრიტანეთთან, საფრანგეთთან და ბალკანელ მეზობლებთან სრუტეების გამო ურთიერთობების გაუარესებას. თუმცა, [[ლოზანის საზავო ხელშეკრულება|ლოზანის ხელშეკრულების]] ხელმომწერები დათანხმდნენ კონფერენციაში მონაწილეობაზე, რადგან მსოფლიო პოლიტიკაში არსებული ცვლილებების გამო შეუზღუდავი სამხედრო მოძრაობა სრუტეებში თურქეთისთვის არახელსაყრელი გახდა. ათათურქმა მოითხოვა, რომ თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს შეემუშავებინა გეგმა, რომელიც წყალსავალზე სრულ კონტროლს თურქეთს გადასცემდა. 1936 წლის [[20 ივლისი|20 ივლისს]], [[მონტრეს კონვენცია]]ს ხელი მოაწერეს ბულგარეთმა, დიდმა ბრიტანეთმა, ავსტრალიამ, საფრანგეთმა, იაპონიამ, რუმინეთმა, საბჭოთა კავშირმა, თურქეთმა, იუგოსლავიამ და საბერძნეთმა. ეს გახდა ძირითადი ინსტრუმენტი, რომელიც არეგულირებდა კომერციული და სამხედრო გემების დარდანელის სრუტეში გავლას. 1936 წლის [[31 ივლისი|31 ივლისს]] თურქეთის [[დიდი ეროვნული ასამბლეის მთავრობა (თურქეთი)|დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ]] შეთანხმების რატიფიცირება მოახდინა და 1936 წლის [[9 ნოემბერი|9 ნოემბერს]] ის ძალაში შევიდა.<ref>''League of Nations Treaty Series'', vol. 173, pp. 214–41.</ref> ====ბალკანეთის პაქტი==== [[ფაილი:Alexander I of Yugoslavia and Mustafa Kemal in 1933.jpg|thumb|1931 წელს, იუგოსლავიის მეფე [[ალექსანდრე I (იუგოსლავია)|ალექსანდრე I-ის]] ვიზიტის დროს.]] 1930-იანი წლების დასაწყისამდე, თურქეთი დასავლეთთან ნეიტრალურ საგარეო პოლიტიკას მისდევდა, მეგობრობისა და ნეიტრალიტეტის ერთობლივი შეთანხმებების შემუშავებით. ეს ორმხრივი შეთანხმებები ათათურქის მსოფლმხედველობას შეესაბამებოდა. [[1925|1925 წლის]] ბოლოსთვის, თურქეთმა დასავლეთის სახელმწიფოებთან 15 ერთობლივი შეთანხმება გააფორმა. 1930-იანი წლების დასაწყისში, მსოფლიო პოლიტიკაში ცვლილებებისა და განვითარების გამო, თურქეთს უსაფრთხოების გასაუმჯობესებლად მრავალმხრივი შეთანხმებების დადება სჭირდებოდა. ათათურქი მტკიცედ თვლიდა, რომ ბალკანეთის სახელმწიფოებს შორის თანასწორობის პრინციპზე დაფუძნებული მჭიდრო თანამშრომლობა, მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენდა ევროპულ პოლიტიკაზე. ეს სახელმწიფოები საუკუნეების განმავლობაში [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] ნაწილი იყვნენ და ძლიერ ძალად გადაიქცნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ბალკანეთის შეთანხმება სათავე შეიძლება [[1925|1925 წლით]] თარიღდება, ბალკანეთის პაქტი 1930-იანი წლების შუა ხანებში შეიქმნა. ევროპაში რამდენიმე მნიშვნელოვანმა მოვლენამ ასევე ხელი შეუწყო თავდაპირველი იდეის განხორციელებას, როგორიცაა თურქულ-ბერძნული ალიანსის შექმნა და ბულგარეთსა და იუგოსლავიას შორის დაახლოება. 1930-იანი წლების შუა პერიოდიდან, თურქეთის საგარეო პოლიტიკის მართვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი იტალიის შიში იყო. [[ბენიტო მუსოლინი]] ხშირად აცხადებდა მთელი [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] იტალიის კონტროლის ქვეშ მოქცევის განზრახვას. როგორც თურქები, ასევე ბალკანეთის სხვადასხვა სახელმწიფოები იტალიის ამბიციებს საფრთხედ აღვიქვამდნენ. [[ბალკანეთის პაქტი]]ს შესახებ მოლაპარაკებები ათათურქმა საბერძნეთთან, რუმინეთთან და იუგოსლავიასთან აწარმოა. ეს ურთიერთდაცვის შეთანხმება მიზნად ისახავდა ხელმომწერი ქვეყნების ტერიტორიული მთლიანობისა და პოლიტიკური დამოუკიდებლობის გარანტიას სხვა ბალკანური სახელმწიფოს თავდასხმისგან, როგორებიც იმ დროს ბულგარეთი ან ალბანეთი იყო. პაქტი აბალანსებდა ფაშისტური იტალიის სულ უფრო აგრესიულ საგარეო პოლიტიკას და ბულგარეთის ნაცისტურ გერმანიასთან პოტენციური გაერთიანების შედეგებს. ათათურქი, ბალკანეთის პაქტს თურქეთის ევროპულ ქვეყნებთან ურთიერთობებში ბალანსირების საშუალებად მიიჩნევდა.<ref>Yilmaz Altuð, "Atatürk'ün Dis Politikasý," B.Ü. Uluslararasi Atatürk Konferansý Tebligleri, 10–11 November 1980, Vol. II, Istanbul 1981, p. 486.</ref> მას განსაკუთრებით სურდა ევროპაში, თურქეთის დასავლეთით, რეგიონული უსაფრთხოებისთვის ალიანსების შექმნა, რასაც ბალკანეთის პაქტიც ხელს უწყობდა.<ref>Şevket Süreyya Aydemir, Tek Adam, Vol. 3, Ýstanbul 1988, p. 331.</ref> ბალკანეთის პაქტი ითვალისწინებდა რეგულარულ სამხედრო და დიპლომატიურ კონსულტაციებს. შეთანხმების მნიშვნელობა ყველაზე უკეთ ჩანს ათათურქის მიერ საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრ, [[იოანის მეტაქსასი|იოანის მეტაქსასთვის]] გაგზავნილ შეტყობინებაში: {{ციტატა|ბალკანეთის პაქტში მოკავშირეების საზღვრები ერთიანი საზღვარია. ვინც ამ საზღვრის დარღვევას მოისურვებს, მზის მწველი სხივები წააწყდება. გირჩევთ, თავი აარიდოთ ამას. ძალები, რომლებიც ჩვენს საზღვრებს იცავენ, ერთიანი და განუყოფელი ძალაა.<ref>Atatürk'ün Milli Dış Politikası, Vol. 2, p. 355</ref>}} ბალკანეთის პაქტს პარლამენტმა ხელი 28 თებერვალს მოეწერა. საბერძნეთისა და იუგოსლავიის პარლამენტებმა შეთანხმება რამდენიმე დღის შემდეგ რატიფიცირება მოახდინეს. სრულად რატიფიცირებული ბალკანეთის პაქტი ოფიციალურად 1935 წლის 18 მაისს მიიღეს და 1940 წლამდე ძალაში დარჩა. ბალკანეთის პაქტი, არაეფექტური აღმოჩნდა, რაც ათათურქის შესაძლებლობების მიღმა არსებული მიზეზების გამო იყო გამოწვეული. პაქტი ჩაიშალა, როდესაც ბულგარეთმა [[დობრუჯა|დობრუჯის]] საკითხის წინ წამოწევა სცადა, რაც [[1939|1939 წლის]] [[7 აპრილი|7 აპრილს]] [[იტალიის შეჭრა ალბანეთში|იტალიის ალბანეთში შეჭრით]] დასრულდა. [[მეორე მსოფლიო ომის მიზეზები|კონფლიქტებმა]] სწრაფად გავრცელება დაიწყეს და საბოლოოდ ეს [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომში]] გადაიზარდა. ათათურქის მიზანი, დაეცვა სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპა, პაქტის დაშლით ჩაიშალა. [[1938|1938 წელს]], მშვიდობიან დროს, [[თურქეთის შეიარაღებული ძალები|თურქეთის არმია]] 174 ათას ჯარისკაცისა და 20 ათას ოფიცრისგან შედგებოდა, რომლებიც 11 არმიის კორპუსს, 23 დივიზიას, ერთ ჯავშანტექნიკურ ბრიგადას, 3 კავალერიულ ბრიგადას და 7 სასაზღვრო სარდლობას მოიცავდნენ.<ref>Douglas Arthur Howard: [https://books.google.com/books?id=Ay-IkMqrTp4C&q=%22at+that+time%2C+the+turkish+army+at+peacetime%22 ''The history of Turkey''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408045135/https://books.google.com/books?id=Ay-IkMqrTp4C&q=%22at+that+time,+the+turkish+army+at+peacetime%22 |date=8 April 2023 }}, Greenwood Publishing Group, 2001, {{ISBN|0313307083}}, page 111.</ref><ref>Selim Deringil: [https://books.google.com/books?id=XEMaQZjfAOoC&q=%22primarily+equipped+with+world+war%22 ''Turkish Foreign Policy During the Second World War: An 'Active' Neutrality''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408045134/https://books.google.com/books?id=XEMaQZjfAOoC&q=%22primarily+equipped+with+world+war%22 |date=8 April 2023 }}, Cambridge University Press, 2004, {{ISBN|9780521523295}}, p. 33.</ref> ====ჰათაის საკითხი==== [[ფაილი:Kemal Ataturk congratulation of the Hatay's decision.png|thumb|ათათურქის დეპეშა, მას შემდეგ, რაც ადგილობრივმა საკანონმდებლო ასამბლეამ მიიღო მისი წინადადება [[ჰათაის სახელმწიფო]]ს დროშის შესახებ]] 1930-იანი წლების მეორე ნახევარში, ათათურქი ცდილობდა ბრიტანეთთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობის დამყარებას. ამ პოლიტიკის ცვლილების რისკებმა ორი ლიდერი დაპირისპირებაში ჩააგდო. ჰათაის საკითხი და ლიონის შეთანხმება საგარეო პოლიტიკაში ორი მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ათათურქსა და [[ისმეთ ინენიუ|ინენიუს]] შორის ურთიერთობების გაწყვეტაში. [[1936|1936 წელს]] ათათურქმა ერთა ლიგაში „ჰათაის საკითხი“ წამოჭრა. [[ჰათაის სახელმწიფო|ჰათაი]] ოსმალეთის იმპერიის ძველ ადმინისტრაციულ ერთეულზე, [[ალექსანდრეტის სანჯაყი|ალექსანდრეტის სანჯაყზე]] იყო დაფუძნებული. ერთა ლიგის სახელით, საფრანგეთის, გაერთიანებული სამეფოს, ნიდერლანდების, ბელგიისა და თურქეთის წარმომადგენლებმა მოამზადეს ჰათაის კონსტიტუცია, რომელიც მას სირიის საზღვრებში ავტონომიურ სანჯაყად აცხადებდა. გარკვეული ეთნიკური ძალადობის მიუხედავად, [[1938|1938 წელს]] ადგილობრივმა საკანონმდებლო ასამბლეამ არჩევნები ჩაატარა. [[ანთაქია|ანთაქიის]] (ანტიოქია) და [[ისქენდერუნი]]ს (ალექსანდრეტა) ქალაქები, [[1939|1939 წელს]] თურქეთს შეუერთდნენ.<ref name="hatay">[http://www.avrasyad.com/Makaleler/1074150981_122.pdf ''Hatay'ın Anavatana Katılma Süreci''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190825114919/http://www.avrasyad.com/Makaleler/1074150981_122.pdf |date=25 August 2019 }}. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Volume: IV, Issue: 7, July 2015.</ref> ===ეკონომიკური პოლიტიკა=== ათათურქი ეკონომიკურ პოლიტიკას მცირე და მსხვილი ბიზნესის განვითარებისა და ასევე სოციალური ფენების (ანუ ინდუსტრიის ანატოლიის გლეხობასთან თანაარსებობის) შესაქმნელად ატარებდა, რომლებიც ოსმალეთის იმპერიის დროს პრაქტიკულად არ არსებობდა. მისი პერიოდის პოლიტიკის წინაშე მდგარი მთავარი პრობლემა იყო პოლიტიკური ინსტიტუტებისა და სოციალური კლასების განვითარების არარსებობა, რომლებიც ასეთ სოციალურ და ეკონომიკურ ცვლილებებს განახორციელებდნენ.<ref>Huntington, ''Political Order in Changing Societies'', 347–57</ref> ათათურქის ხედვა თურქეთის ადრეული ეკონომიკური პოლიტიკის შესახებ, აშკარა გახდა 1923 წელს [[იზმირის ეკონომიკური კონგრესი|იზმირის ეკონომიკურ კონგრესზე]]. ათათურქის ეკონომიკური პოლიტიკის საწყისი ხედვა მისი დროის რეალობას ასახავდა. [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს შემდეგ, კერძო სექტორის ინდუსტრიის დასაფინანსებლად რეალური პოტენციური ინვესტორების არარსებობის გამო, ათათურქმა დააარსა მრავალი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქარხანა სოფლის მეურნეობის, მანქანათმშენებლობისა და ტექსტილის მრეწველობისთვის. ====სახელმწიფო ჩარევა (1923–1929)==== [[ფაილი:Atatürk Nazilli Basma Fabrikası'nın açılışında (1937).jpg|thumb|ათათურქი და [[ჯელალ ბაიარი]] სტუმრობენ სიუმერბანკის ნაზილის ბამბის ქარხანას, რომელიც ბამბის ინდუსტრიის განვითარების პროცესში დაარსდა.]] ათათურქისა და [[ისმეთ ინენიუ]]ს ხედვა იყო სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი ეკონომიკური პოლიტიკა. მათი მიზანი იყო ქვეყნის გაერთიანება, ეკონომიკაზე უცხოური კონტროლის აღმოფხვრა და თურქეთის შიგნით კომუნიკაციების გაუმჯობესება. რესურსები, საერთაშორისო უცხოური საწარმოები და სავაჭრო პორტები სტამბოლიდან, სხვა, უფრო ნაკლებად განვითარებული ქალაქების სასარგებლოდ გადაიტანეს, რათა მთელი ქვეყნის მასშტაბით უფრო დაბალანსებული ეკონომიკური განვითარება მიღწეულიყო.<ref name="mango470">Mango, ''Atatürk'', 470</ref> ათათურქისა და მისი მხარდამჭერებისთვის, თამბაქო ეკონომიკური დამოუკიდებლობისკენ სწრაფვასთან იყო დაკავშირებული. [[თურქული თამბაქო]] მნიშვნელოვანი სამრეწველო კულტურა იყო, მაგრამ მისი მოყვანა და წარმოება [[ოსმალეთის იმპერიის კაპიტულაცია|ოსმალეთის იმპერიის კაპიტულაციის]] შედეგად ფრანგული მონოპოლიების ქვეშ იყო მოქცეული. თამბაქოთი და სიგარეტით ვაჭრობას ორი ფრანგული კომპანია აკონტროლებდა: „[[ოსმალეთის თამბაქოს კომპანია|Regie Company]]“ და „Narquileh Tobacco“.<ref>Shaw, ''History of the Ottoman Empire and Modern Turkey'', 232–33.</ref> ოსმალეთის იმპერიამ თამბაქოს მონოპოლია [[ოსმალეთის ბანკი|ოსმალეთის ბანკს]], როგორც შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას, [[ოსმალეთის სახელმწიფო ვალის ადმინისტრაცია|სახელმწიფო ვალის საბჭოს]] დაქვემდებარებაში გადასცა. „Regie“, როგორც ამ საბჭოს ნაწილი, აკონტროლებდა თამბაქოს წარმოებას, შენახვას და დისტრიბუციას (ექსპორტის ჩათვლით) ფასების უდავო კონტროლით. შესაბამისად, თურქი ფერმერები საარსებო წყაროსთვის ამ კომპანიაზე იყვნენ დამოკიდებულნი.<ref>{{Cite news |last=Aysu |first=Abdullah |date=29 January 2003 |title=Tütün, İçki ve Tekel |language=tr |publisher=BİA Haber Merkezi |url=http://www.bianet.org/2003/01/30/16340.htm |url-status=dead |access-date=10 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015212242/http://bianet.org/2003/01/30/16340.htm |archive-date=15 October 2007 }}</ref> [[1925|1925 წელს]] „Regie“-ს სახელმწიფომ ნაციონალიზაცია მოახდინა და მას „[[თექელი]]“ ეწოდა. თამბაქოზე სახელმწიფო კონტროლის აღდგენა, ქემალისტური პოლიტიკური აპარატისთვის დიდი მიღწევა გახდა და ასევე ნავთობის არმწარმოებელი ქვეყნის ეკონომიკის „[[ნაციონალიზაცია|ნაციონალიზაციის]]“ ერთ-ერთი უდიდესი მიღწევა იყო. ქემალისტებმა ამ მიღწევას დაამატეს ქვეყნის ბამბის ინდუსტრიის განვითარება, რომელმაც პიკს 1930-იანი წლების დასაწყისში მიაღწია.<ref>{{Cite journal |last=Hisa |first=Yuko |date=2006 |title=The cotton improvement project in Turkey : the case of Adana from the 1930s to 1940s |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/sehs/72/4/72_KJ00005697966/_article/-char/en |journal=Socio-Economic History |volume=72 |issue=4 |pages=421–440 |doi=10.20624/sehs.72.4_421}}</ref><ref>{{Cite web |last=Journal |first=Middle East Textile |date=2020-06-05 |title=The History of Textile Production in Turkey - textile production in Turkey |url=https://kohantextilejournal.com/the-history-of-textile-production-in-turkey/ |access-date=2025-06-19 |website=Middle East Africa Textile News - Kohan Textile Journal |language=en-US}}</ref> ბამბა, იმ დროს თურქეთში მეორე უმნიშვნელოვანესი სამრეწველო კულტურა იყო. [[1924|1924 წელს]], ათათურქის ინიციატივით, დაარსდა პირველი თურქული ბანკი — „[[Türkiye İş Bankası|İş Bankası]]“, რომლის პირველი წევრიც თვითონ ათათურქი იყო. ბანკის შექმნა იყო პასუხი ჭეშმარიტად ეროვნული დაწესებულებისა და საბანკო სისტემის მზარდ მოთხოვნილებაზე, რომელსაც შეეძლო ეკონომიკური საქმიანობის მხარდაჭერა, დანაზოგების სტიმულირების პოლიტიკით დაგროვილი სახსრების მართვა და საჭიროების შემთხვევაში, რესურსების შეთავაზება ინდუსტრიული იმპულსის გასააქტიურებლად.<ref>Cemal Kutay, "Celal Bayar", Volume I, Istanbul, 1939, p. 25; Cemal Kutay, "Celal Bayar: Bir Türk'ün Biyografisi", Istanbul, Onan Matbaası, t.y., p. 82</ref> [[1927|1927 წელს]] დაარსდა [[თურქეთის სახელმწიფო რკინიგზა]]. რადგან ათათურქი ეროვნული რკინიგზის ქსელის განვითარებას ინდუსტრიალიზაციის კიდევ ერთ მნიშვნელოვან ნაბიჯად მიიჩნევდა, რკინიგზის განვითარებას მაღალი პრიორიტეტი მიენიჭა. თურქეთის სახელმწიფო რკინიგზამ ძალიან მოკლე დროში განავითარა ფართო სარკინიგზო ქსელი. რესპუბლიკის პირველი ათწლეულის განმავლობაში, ათათურქის მმართველობის დროს, [[თურქეთის მთავრობა]]მ მრავალი ეკონომიკური და ინფრასტრუქტურული პროექტი განავითარა. თუმცა, თურქეთის ეკონომიკა ძირითადად ჯერ კიდევ აგრარული იყო, პრიმიტიულ ხელსაწყოებსა და მეთოდებზე დამოკიდებული. გზები და სატრანსპორტო საშუალებები ჯერ კიდევ შორს იყო საკმარისისგან და ეკონომიკის მართვა არაეფექტური იყო. [[დიდი დეპრესია|დიდმა დეპრესიამ]] ამ სურათში მრავალი ცვლილება შეიტანა. ====დიდი დეპრესია (1929–1931)==== [[ფაილი:Mustafa Kemal surveying the model of the quarter of Ministries.jpg|thumb|დიდი დეპრესიის შემდეგ, ათათურქი სულ უფრო მეტად უჭერდა მხარს მთავრობის მიერ სუბსიდირებულ მსხვილ სამრეწველო კომპლექსებს, როგორიცაა „სიუმერბანკი“.]] ახალგაზრდა რესპუბლიკა, ისევე როგორც მსოფლიოს დანარჩენი ნაწილი, [[დიდი დეპრესია|დიდი დეპრესიის]] დროს ღრმა ეკონომიკურ კრიზისში აღმოჩნდა. ათათურქმა ამ პერიოდის მოვლენებზე ინტეგრირებული ეკონომიკური პოლიტიკისკენ სწრაფვით და ვალუტის კურსის კონტროლისთვის [[თურქეთის ცენტრალური ბანკი|ცენტრალური ბანკის]] შექმნით რეაგირება მოახდინა. თუმცა, თურქეთს არ შეეძლო აუცილებელი იმპორტის დაფინანსება. ქვეყნის ვალუტა სხვა ქვეყნებმა თავიდან მოიშორეს, ხოლო ქვეყნის შიგნით შემოსავლების სამსახურმა ჩამოართვა გლეხების მწირი ქონება, რომლებსაც გადასახადების გადახდა არ შეეძლოთ.<ref name=mango470/> [[1929|1929 წელს]], ათათურქმა [[ოსმალეთის სახელმწიფო ვალის ადმინისტრაცია]]სთან ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი, რომლის შედეგადაც თურქეთის [[ვალის რესტრუქტურიზაცია]] მოხდა. იმ დროს, ათათურქს არა მხოლოდ [[ოსმალეთის სახელმწიფო ვალი]]ს გადახდასთან, არამედ დიდი დეპრესიის ეკონომიკურ პრობლემებთანაც მოუწია გამკლავება. მაგალითად, 1930-იანი წლების დასაწყისამდე, თურქულ კერძო ბიზნესს არ შეეძლო კრედიტის მიღება უცხოურ ვალუტაში. ამ პრობლემების გადაჭრის გარეშე შეუძლებელი იყო თურქეთის ეკონომიკის ინტეგრირება. [[1931|1931 წელს]] დაარსდა [[თურქეთის ცენტრალური ბანკი]].<ref>{{Cite web |title=Our History |url=https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/EN/TCMB+EN/Main+Menu/About+The+Bank/History/ |website=[[Central Bank of the Republic of Turkey]] |access-date=29 May 2020 |archive-date=4 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604150218/https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/EN/TCMB+EN/Main+Menu/About+The+Bank/History/ |url-status=live }}</ref> ბანკის მთავარი მიზანი გაცვლითი კურსის კონტროლი იყო და შესაბამისად, [[ოსმალეთის ბანკი]]ს როლი, როგორც ცენტრალური ბანკის, არსებობის პირველ წლებში თანდათანობით გაუქმდა. მოგვიანებით, სპეციალიზებული ბანკები დაარსდა, როგორიცაა [[სიუმერბანკი]] (1932 წელს) და [[ეთიბანკი]] (1935 წელს). [[პოლიტიკური ეკონომია|პოლიტიკური ეკონომიკის]] თვალსაზრისით, ათათურქი პოლიტიკური არეულობის პრობლემის წინაშე აღმოჩნდა. აუცილებელი იყო ახალი პარტიის შექმნა, განსხვავებული ეკონომიკური ხედვით. მან, ამიტომ ალი ფეთჰი ოქიარს სთხოვა ახალი პარტიის შექმნა. [[ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია]] 1930 წლის აგვისტოში დაარსდა, ლიბერალური პროგრამით, და ამით სახელმწიფო მონოპოლიის დასრულება, უცხოური კაპიტალის მოზიდვა და სახელმწიფო ინვესტიციების შემცირება დასახა მიზნად. მიუხედავად ამისა, ათათურქი ინარჩუნებდა მოსაზრებას, რომ „უცხოური კაპიტალის მოზიდვა არსებითი განვითარებისთვის შეუძლებელია“ და სახელმწიფო კაპიტალიზმი დეპრესიის ეპოქაში დომინანტური დღის წესრიგი გახდა. [[1931|1931 წელს]] ათათურქმა განაცხადა, რომ „ეკონომიკურ სფეროში... პარტიის პროგრამა [[ეტატიზმი]]ა“.<ref>İbrahim Kaya, Social Theory and Later Modernities, p. 90</ref> თუმცა, თავისუფალი რესპუბლიკელების გავლენა ძლიერად იგრძნობოდა და სახელმწიფო ჩარევა უფრო ზომიერი და [[სახელმწიფო კაპიტალიზმი]]ს ერთ-ერთი ფორმის მსგავსი გახდა. ათათურქის ერთ-ერთმა რადიკალურად მემარცხენე მხარდამჭერმა, „[[Kadro]]“-ს მოძრაობიდან, [[იაქუფ ქადრი ქარაოსმანოღლუ]]მ განაცხადა, რომ ათათურქმა კაპიტალიზმსა და სოციალიზმს შორის მესამე გზა იპოვა.<ref>Mango, ''Atatürk'', 478</ref> ====ლიბერალიზაცია და გეგმიური ზრდა (1931–1939)==== [[ფაილი:Nazilli Cotton Factory.jpg|thumb|ათათურქი და [[ისმეთ ინენიუ]] ნიზილის ბამბის ქარხანაში, 1937 წელი]] პირველი (1929–1933) და მეორე ხუთწლიანი ეკონომიკური გეგმები, ათათურქის ზედამხედველობის ქვეშ მიიღეს. პირველი ხუთწლიანი ეკონომიკური გეგმა ხელს უწყობდა სამომხმარებლო მომხმარების ჩანაცვლებას ინდუსტრიით. თუმცა, ეს ეკონომიკური გეგმები მკვეთრად შეიცვალა ათათურქის გარდაცვალებით და [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დაწყებით. შემდგომმა მთავრობებმა ისეთი ზომები მიიღეს, რაც სხვადასხვა გზით ზიანი მიაყენა თურქეთის ეკონომიკურ პროდუქტიულობას.<ref name="etatism">Barlas, ''Etatism and Diplomacy in Turkey: Economic and Foreign Policy Strategies in an Uncertain World, 1929–1939''</ref> 1930-იანი წლების მიღწევები, 1920-იანი წლების დასაწყისში ათათურქის ეროვნულ პოლიტიკაზე დაფუძნებული ეკონომიკური სისტემის დანერგვის შედეგია.<ref>Emrence, ''Turkey in economic crisis (1927–1930): a panoramic vision. Journal Middle Eastern Studies''</ref> 1931 წელს, ათათურქი აკვირდებოდა პირველი ეროვნული თვითმფრინავის, „MMV-1“-ის განვითარებას. მან გააცნობიერა ავიაციის მნიშვნელოვანი როლი და განაცხადა, რომ „მომავალი ცაშია“.<ref>{{Cite web |title=Skylife |url=http://www.thy.com/en-INT/skylife/archive/en/2000_1/konu10.htm#1 |access-date=26 November 2007 |archive-date=24 August 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060824210219/http://www.thy.com/en-INT/skylife/archive/en/2000_1/konu10.htm#1 |url-status=live }}</ref> მისი ბრზანებით, 1925 წლის [[16 თებერვალი|16 თებერვალს]] დაარსდა [[თურქეთის აერონავტიკის ასოციაცია]].<ref>{{Cite web |title=History of Turkish Aeronautical Association |url=http://www.thk.org.tr/yeni/tarihce/tarihceeng.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071219112235/http://www.thk.org.tr/yeni/tarihce/tarihceeng.htm |archive-date=19 December 2007 |access-date=26 November 2007 }}</ref> მან ასევე ბრძანა თურქეთის საავიაციიო ლატარიის ასოციაციის შექმნა. ტრადიციული ლატარიის პრიზების ნაცვლად, ეს ახალი ლატარია ფულად პრიზებს გასცემდა. ლატარიიდან მიღებული შემოსავლის უმეტესი ნაწილი, ახალი ქარხნების შესაქმნელად და საავიაციო პროექტების დასაფინანსებლად გამოიყენებოდა.<ref>{{Cite web |title=Tayyare Piyangosu 1926 - 1939 /İlk İlan/ |url=https://www.mpi.gov.tr/ilkilan |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124124551/https://www.mpi.gov.tr/ilkilan |archive-date=24 January 2025 |website=[[Milli Piyango]]}}</ref> თუმცა, ათათურქი ვერ მოესწრო ამ ქარხანაში აშენებული პირველი თურქული სამხედრო თვითმფრინავის ფრენას. მისი გარდაცვალებიდან მალევე და მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე, თურქეთში ამერიკული „[[Curtiss Hawk]]“-ის საბრძოლო თვითმფრინავების წარმოება დაიწყო. [[File:Atatürk ve Bayar.jpg|thumb|left|ათათურქი და ჯელალ ბაიარი]] [[1932|1932 წელს]], ათათურქის თხოვნით, ლიბერალი ეკონომისტი [[ჯელალ ბაიარი]] ეკონომიკის მინისტრი გახდა და ამ თანამდებობაზე [[1937|1937 წლამდე]] დარჩა.<ref>Dilek Barlas, Etatism and Diplomacy in Turkey: Economic and Foreign Policy Strategies p. 61</ref> ამ პერიოდში ქვეყანა პირველი კერძო საკუთრებებით, შერეულ ეკონომიკაზე გადავიდა. ტექსტილის, შაქრის, ქაღალდისა და ფოლადის ქარხნები, რაც ბრიტანული სესხით დაფინანსდა, იმ პერიოდის კერძო სექტორს წარმოადგენდა. ამ ბიზნესების გარდა, დაარსდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ელექტროსადგურები, ბანკები და სადაზღვევო კომპანიები. ამავე პერიოდში, ათათურქმა ხელი შეუწყო სახელმწიფო-კერძო სექტორის თანამშრომლობას და კერძო ბიზნესის გაფართოებას, სადაც კერძო პირებს სახელმწიფო საწარმოებში აქციების შეძენის უფლება მიეცათ. [[1935|1935 წელს]], გაიხსნა პირველი თურქული ბამბის წარმოების ქარხანა „ნაზილის [[კოლენკორი]]ს წარმოების ქარხანა“. ინდუსტრიალიზაციის პროცესის ფარგლებში, ბამბის დარგვა წახალისდა მომავალი ქარხნებისთვის ნედლეულის მიწოდების მიზნით.<ref>Webster, ''The Turkey of Atatürk: Social Process in the Turkish Reformation'', 260</ref> 1935 წლისთვის, [[ნაზილი]] მსხვილი სამრეწველო ცენტრი გახდა, სადაც დაარსდა ბამბის ქარხნები და რასაც მოჰყვა კოლენკორის საწარმოს ქარხნის გახსნა.<ref>Doğan, ''Formation of factory settlements within Turkish industrialization and modernization in 1930s: Nazilli printing factory''</ref><ref>{{Cite web |title=Aydın – Historical Ruins |url=http://www.kultur.gov.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313679A66406202CCB09837F9A3538A2623 |last=Republic of Turkey, Ministry of Culture and Tourism |publisher=T.C. Government |archive-url=https://web.archive.org/web/20070907003309/http://www.kultur.gov.tr/EN/BelgeGoster.aspx?17A16AE30572D313679A66406202CCB09837F9A3538A2623 |archive-date=7 September 2007 |quote=Nazilli cotton print factory was established over an area of 65.000 m2 on the Nazilli Bozdoğan highway. It is the "first Turkish cotton print factory" the foundation of which was laid on 25 August 1935 and which was opened by Atatürk with great ceremony. }}</ref> [[ფაილი:Nuri Demirag Nu.D.36.jpg|thumb|ნური დემირაღის მიერ წარმოებული [[Nu D.36]] თვითმფრინავი სტამბოლში]] [[1936|1936 წელს]], თურქმა მრეწველმა [[ნური დემირაღი|ნური დემირაღმა]], [[სტამბოლი]]ს [[ბეშიქთაში|ბეშიქთაშის რაიონში]] პირველი თურქული თვითმფრინავების ქარხანა დააარსა.<ref name="Demirag">{{Cite web |title=Nuri Demirağ Aircraft Factory |url=http://www.nuridemirag.com/fotograf.asp |publisher=Nuridemirag.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721214917/http://www.nuridemirag.com/fotograf.asp |archive-date=21 July 2012 |access-date=10 November 2012 }}</ref> ამ ქარხანაში პირველი თურქული თვითმფრინავები, [[Nu D.36]] და [[Nu D.38]] იწარმოებოდა.<ref name=Demirag/> 1937 წლის [[25 ოქტომბერი|25 ოქტომბერს]], ათათურქმა [[ჯელალ ბაიარი]] მე-9 მთავრობის [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრად]] დანიშნა. ინტეგრირებულმა ეკონომიკურმა პოლიტიკამ პიკს [[1939|1939 წელს]] მიაღწია, ბრიტანეთთან და საფრანგეთთან ხელშეკრულების ხელმოწერით.<ref name=etatism/> ხელშეკრულებამ, [[თურქეთის ისტორია]]ში გარდამტეხი მომენტი შექმნა, რადგან ეს დასავლეთთან ალიანსისკენ პირველი ნაბიჯი გახდა.<ref name=etatism/> მას შემდეგ, რაც ისმეთ ინენიუ 1938 წელს [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] გახდა, ინენიუსა (რომელიც ეკონომიკის სახელმწიფო კონტროლს უჭერდა მხარს) და ბაიარს (რომელიც ლიბერალი იყო) შორის უთანხმოება წინა პლანზე წამოიწია. შედეგად, 1939 წლის [[25 იანვარი|25 იანვარს]], პრემიერ-მინისტრმა ბაიარმა თანამდებობა დატოვა.<ref>{{cite web |url=http://www.ismetinonu.org.tr/tarihte-bugun-25-ocak/ |title=Tarihte Bugün – 25 Ocak |publisher=İnönü Vakfı |quote=Refik Saydam başbakan oldu – İstifa eden Celal Bayar’ın yerine Refik Saydam, 25 Ocak 1939’da Türkiye Cumhuriyeti’nin 11. hükümetini kurdu.}}</ref> ათათურქმა ასევე მხარი დაუჭირა ქვეყანაში საავტომობილო ინდუსტრიის დაარსებას. შედეგად, 1923 წელს დაარსდა [[თურქეთის ტურისტული და საავტომობილო კლუბი|თურქეთის საავტომობილო ასოციაცია]],<ref>{{Cite web |title=History |url=https://www.turing.org.tr/tarihce/ |website=[[Touring and Automobile Club of Turkey]] |language=tr |access-date=29 May 2020 |archive-date=31 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331092346/https://www.turing.org.tr/tarihce/ |url-status=live }}</ref> რომლის დევიზი იყო: „თურქი მძღოლი უაღრესად დახვეწილი მგრძნობელობის მქონე ადამიანია“.<ref>Stone, Norman "Talking Turkey". National Interest, Fall2000, Issue 61.</ref> 1935 წელს, თურქეთი ათათურქის მიერ დადგენილი დასავლეთ ევროპული მოდელის მიხედვით ინდუსტრიულ საზოგადოებად ყალიბდებოდა.<ref name="5year">Eastham, ''The Turkish Development Plan: The First Five Years'', 132–36</ref> თუმცა, ათათურქის მიზნებსა და ქვეყნის სოციო-პოლიტიკური სტრუქტურის მიღწევებს შორის არსებული უფსკრული ჯერ კიდევ არ იყო ამოწურული.<ref name=5year/> ==პირადი ცხოვრება== [[ფაილი:Latife Hanım ve Mustafa Kemal.jpg|thumb|left|ათათურქი და მისი მეუღლე [[ლატიფე უშაქი|ლათიფე უშაქიზადე]] [[ბურსა]]ში ვიზიტის დროს, 1924 წელი]] ათათურქის სახელი ოთხ ქალთან ასოცირდება: [[ელენი კარინტე]], [[ფიქრიე ჰანიმი]], დიმიტრინა კოვაჩევა<ref>[https://books.google.com/books?id=ZSUDaIwQ0UQC&dq=Dimitrina+Kovaceva+Ataturk&pg=PA327 Atatürk: Eine Biographie, Klaus Kreiser, C.H. Beck, 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230407172744/https://books.google.com/books?id=ZSUDaIwQ0UQC&dq=Dimitrina%20Kovaceva%20Ataturk&pg=PA327 |date=7 April 2023 }}, {{ISBN|3406619789}}, p. 80, (Ger.)</ref><ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=Love story of Atatürk and Bulgarian girl to be on big screen - Türkiye News |url=https://www.hurriyetdailynews.com/love-story-of-ataturk-and-bulgarian-girl-to-be-on-big-screen-171715 |access-date=2024-11-10 |website=Hürriyet Daily News |language=en}}</ref> და [[ლატიფე უშაქი]]. [[1922|1922 წელს]], [[იზმირი|იზმირში]] თურქული არმიის შესვლის შემდეგ, ათათურქი ლატიფეს მამის, გემთმშენებელი მაგნატის, მუამერ უშაქიზადეს (მოგვიანებით, უშაქლი) სახლში შეხვდა, სადაც ის დროებით დაბინავებული იყო. ლატიფეს ათათურქი შეუყვარდა. უცნობია, რამდენად ორმხრივი იყო ეს გრძნობები, მაგრამ ათათურქი ლატიფეს ინტელექტით აღფრთოვანებული დარჩა, რომელიც [[პარიზის უნივერსიტეტი|სორბონის უნივერსიტეტის]] კურსდამთავრებული იყო და ომის დაწყებისას [[ლონდონი|ლონდონში]] ინგლისურ ენას სწავლობდა. 1923 წლის [[29 იანვარი|29 იანვარს]] ისინი დაქორწინდნენ. ლატიფე, ამავე დროს ეჭვიანობდა ფიქრიეს და მოითხოვა, რომ მას [[ჩანქაიას სასახლე]] დაეტოვებინა. ფიქრიე, განადგურებული ამ ამბით, მაშინვე ეტლით დატოვა სასახლე. ოფიციალური ინფორმაციით, ფიქრიემ თავი პისტოლეტიდან გასროლით მოიკლა, რომელიც ათათურქმა მას აჩუქა.<ref>{{Cite web |title=Atatürk'ün Özel Hayatı |url=http://atam.webnode.com/anasayfa/biografi/ataturk%E2%80%99un%20ozel%20hayat%C4%B1%20/ |year=2008 |website=Atatürk |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231222800/http://atam.webnode.com/anasayfa/biografi/ataturk%E2%80%99un%20ozel%20hayat%C4%B1%20/ |archive-date=31 December 2012 |access-date=12 November 2012 }}</ref> ათათურქის, ფიქრიესა და ლატიფეს სასიყვარულო სამკუთხედი, ათათურქის ახლო მეგობრის, [[სალიჰ ბოზოქი]]ს ხელნაწერი ისტორიის თემა გახდა, თუმცა, ნაშრომი 2005 წლამდე გამოუქვეყნებელი იყო.<ref>{{Cite book |last=Bozdağ |first=İsmet |title=Latife ve Fikriye İki Aşk Arasında Atatürk |publisher=Truva Yayınları |year=2005 |location=Istanbul}}</ref> ლატიფე მცირე ხნით, თუმცა, მაინც ფაქტიურად ახალი თურქი ქალის სახე გახდა, რომელიც საზოგადოებაში თავის მეუღლესთან ერთად დასავლურ სამოსში ჩაცმული ჩნდებოდა.<ref name="latife1">{{Cite news |last=Turgut |first=Pelin |date=1 July 2006 |title=Turkey in the 21st century: The Legacy Of Mrs Ataturk |work=The Independent |location=UK |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/turkey-in-the-21st-century-the-legacy-of-mrs-ataturk-6096702.html |access-date=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060718072149/http://news.independent.co.uk/europe/article1152032.ece |archive-date=18 July 2006}}</ref> თუმცა, მათი ქორწინება ბედნიერი არ ყოფილა. ხშირი კამათის შემდეგ, ისინი [[1925|1925 წლის]] [[5 აგვისტო]]ს განქორწინდნენ.<ref>{{Cite book |last=Akhtar |first=Salman |title=The Crescent and the Couch: Cross-Currents Between Islam and Psychoanalysis |url=https://archive.org/details/crescentcouchcro0000unse |publisher=Rowman & Littlefield |year=2008 |isbn=978-0-7657-0574-7 |page=[https://archive.org/details/crescentcouchcro0000unse/page/68 68]}}</ref> სიცოცხლეში ათათურქმა ცამეტი შვილი იშვილა, ერთი ბიჭი და თორმეტი გოგონა. მათგან ყველაზე ცნობილია [[საბიჰა გიოქჩენი]], პირველი თურქი ქალი პილოტი და მსოფლიოში გამანადგურებელი თვითმფრინავის პირველი ქალი პილოტი.<ref>[http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/gokcen.html Sabiha Gokcen biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180309090908/http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/gokcen.html |date=9 March 2018 }}, Hargrave Pioneers of Aviation</ref> ათათურქის რელიგიური შეხედულებები კამათის საგანია.<ref>''Political Islam in Turkey: Running West, Heading East?'' G. Jenkins, Publisher Springer, 2008, {{ISBN|0230612458}}, p. 84.</ref> 1920 წლამდე მისი რწმენის შესახებ ბევრი რამ არ არის ცნობილი.<ref>Laut, J. P. (2003). Zur Sicht des Islam in der Türkischen Republik bis zum Tode Atatürks. in "Von Zentralasien bis Anatolien Philologische und religionswissenschaftliche Perspektiven auf die türkische Welt Kleine Schriften von Jens Peter Laut Herausgegeben von Gökhan Shilfeler und Hans Nugteren Harrassowitz Verlag p. 387</ref> მიუხედავად იმისა, რომ ათათურქი კრიტიკულად იყო განწყობილი ისლამური ორთოდოქსიის მიმართ და განსაკუთრებით [[სუფიზმი|სუფიზმთან]] დაკავშირებით, რომელსაც ცრურწმენად მოიხსენიებდა და [[თარიქათი|თარიქათებს]] პრიმიტივიზმისა და სისულელეების გავრცელებაში ადანაშაულებდა, მის გამოსვლებში ისლამის მიმართ დადებითი გამოსვლებიც არის. მაგალითად, მის გამოსვლაში არის მომენტი, როდესაც ის ამბობს: „ჩვენი რელიგია ყველაზე გონივრული და ბუნებრივია“ ({{lang-tr|''en makul ve tabii''}}), და რომ სწორედ ამიტომ არის ის უკანასკნელი რელიგია.<ref name="LJP">Laut, J. P. (2003). Zur Sicht des Islam in der Türkischen Republik bis zum Tode Atatürks. in "Von Zentralasien bis Anatolien Philologische und religionswissenschaftliche Perspektiven auf die türkische Welt Kleine Schriften von Jens Peter Laut Herausgegeben von Gökhan Shilfeler und Hans Nugteren Harrassowitz Verlag p. 387.</ref> ცნობილია, რომ ის ღრმად იყო ჩართული ისლამური რელიგიის საკითხებში და 1920 წელს წარმოთქმულ გამოსვლაში, მან ხაზი გაუსვა ხალიფატისა და სასულთნოს სიწმინდეს.<ref>Laut, J. P. (2003). Zur Sicht des Islam in der Türkischen Republik bis zum Tode Atatürks. in "Von Zentralasien bis Anatolien Philologische und religionswissenschaftliche Perspektiven auf die türkische Welt Kleine Schriften von Jens Peter Laut Herausgegeben von Gökhan Shilfeler und Hans Nugteren Harrassowitz Verlag p. 384</ref> ბრიტანეთის მიერ სტამბოლის ოკუპაციის შემდეგ, ათათურქმა მოიპოვა 153 ანატოლიელი [[მუფტი]]ს კეთილგანწყობა, რომლებმაც ხუთი ფატვა შეიმუშავეს, შეიჰიულისლამ დიურიზადე აბდულაჰის მიერ წამოწყებული რელიგიური აჯანყების წინააღმდეგ.<ref>Laut, J. P. (2003). Zur Sicht des Islam in der Türkischen Republik bis zum Tode Atatürks. in "Von Zentralasien bis Anatolien Philologische und religionswissenschaftliche Perspektiven auf die türkische Welt Kleine Schriften von Jens Peter Laut Herausgegeben von Gökhan Shilfeler und Hans Nugteren Harrassowitz Verlag p. 384</ref> გარდა ამისა, ათათურქმა ხელი შეუწყო [[ყურანი]]ს თურქულ ენაზე თარგმნას და მასზე დაყრდნობით თურქეთის რესპუბლიკისთვის წიგნის [[თაფსირი|კომენტარის]] (''თაფსირის'') დაწერა ბრძანა. მკვლევარები ამტკიცებენ, რომ მისი შეხედულებები ისლამის შესახებ იყო პერიოდული და რომ მისი დადებითი შეხედულებები ამ თემასთან დაკავშირებით 1920-იანი წლების დასაწყისით შეზღუდულია.<ref>Düzel, Neşe (6 February 2012). "[https://web.archive.org/web/20140520220406/http://www.taraf.com.tr/yazilar/nese-duzel/taha-akyol-ataturk-yargi-bagimsizligini/19831/ Taha Akyol: Atatürk yargı bağımsızlığını reddediyor]"</ref> სხვადასხვა წყაროს თანახმად, ათათურქი იყო [[აგნოსტიციზმი|აგნოსტიკი]], ანუ არადოქტრინირებული [[დეიზმი|დეისტი]],<ref>Reşat Kasaba, "Atatürk", ''The Cambridge history of Turkey: Volume 4: Turkey in the Modern World'', Cambridge University Press, 2008; {{ISBN|978-0-521-62096-3}} [{{Google books|plainurl=yes |id=iOoGH4GckQgC|page=163}} p. 163]. Retrieved 27 March 2015.</ref><ref>[{{Google books|plainurl=yes|id=kdXGAAAAQBAJ|page=84}} ''Political Islam in Turkey'' by Gareth Jenkins, Palgrave Macmillan, 2008, p. 84]; {{ISBN|0230612458}}</ref> ან თუნდაც [[ათეიზმი|ათეისტი]],<ref>[{{Google books|plainurl=yes|id=DUal7eYmEnEC|page=106}} ''Atheism'', Brief Insights Series by Julian Baggini, Sterling Publishing Company, Inc., 2009] {{ISBN|1402768826}}<span>, p. 106.</span></ref><ref>[{{Google books|plainurl=yes|id=2gAjMuLivlQC|page=19}} Islamism: A Documentary and Reference Guide, John Calvert John, Greenwood Publishing Group, 2008] {{ISBN|0313338566}}<span>, p. 19.</span></ref><ref>...Mustafa Kemal Atatürk, founder of the secular Turkish Republic. He said: ''"I have no religion, and at times I wish all religions at the bottom of the sea..."'' [{{Google books|plainurl=yes|id=oXxXxBXewzgC|page=146}} The Antipodean Philosopher: Interviews on Philosophy in Australia and New Zealand, Graham Oppy, Lexington Books, 2011] {{ISBN|0739167936}}<span>, p. 146.</span></ref> რომელიც ზოგადად ანტირელიგიური და ანტიისლამური შეხედულების იყო.<ref>Phil Zuckerman, John R. ''Shook'', The Oxford Handbook of Secularism, Oxford University Press, 2017, {{ISBN|0199988455}}, p. 167.</ref> ჰეიდი ვაიდელი, ათათურქის გამოსვლებს [[ბუნებითი რელიგია|ბუნებითი რელიგიის]] ფორმად მიიჩნევს და არა ისლამის აღზევებას.<ref>Laut, J. P. (2003). Zur Sicht des Islam in der Türkischen Republik bis zum Tode Atatürks. in "Von Zentralasien bis Anatolien Philologische und religionswissenschaftliche Perspektiven auf die türkische Welt Kleine Schriften von Jens Peter Laut Herausgegeben von Gökhan Shilfeler und Hans Nugteren Harrassowitz Verlag p. 387</ref> იენს პიტერ ლაუტი ასევე ამტკიცებს, რომ ათათურქის ისლამის სასარგებლოდ გამოსვლები მხოლოდ პოლიტიკური გათვლებია.<ref>Laut, J. P. (2003). Zur Sicht des Islam in der Türkischen Republik bis zum Tode Atatürks. in "Von Zentralasien bis Anatolien Philologische und religionswissenschaftliche Perspektiven auf die türkische Welt Kleine Schriften von Jens Peter Laut Herausgegeben von Gökhan Shilfeler und Hans Nugteren Harrassowitz Verlag p. 388</ref> ლაუტის მოსაზღებით, ყურანის თურქულ ენაზე თარგმნა, ასევე მიზნად ისახავდა „''Başka yok mu?''“ ეფექტს („''სხვა ალტერნატივა არ არსებობს?''“ ეფექტს), რამაც ბუნებრივად უნდა შეაკავოს თურქები ისლამისგან, მას შემდეგ, რაც შეიტყობენ არაბული ტექსტის მნიშვნელობას, სადაც ყურანი ღვთის სიტყვა კი არა, წინასწარმეტყველის სიტყვა არის.<ref>Laut, J. P. (2003). Zur Sicht des Islam in der Türkischen Republik bis zum Tode Atatürks. in "Von Zentralasien bis Anatolien Philologische und religionswissenschaftliche Perspektiven auf die türkische Welt Kleine Schriften von Jens Peter Laut Herausgegeben von Gökhan Shilfeler und Hans Nugteren Harrassowitz Verlag p. 388</ref> ==ავადმყოფობა და გარდაცვალება== [[ფაილი:Atatürk'ün cenazesi.png|thumb|right|ათათურქის სახელმწიფო დაკრძალვის ცერემონია, 1938 წლის ნოემბერი]] სიცოცხლის უმეტესი ნაწილის განმავლობაში, ათათურქი ზომიერიდან მძიმემდე ალკოჰოლის მომხმარებელი იყო, რა დროსაც ხშირად დღეში ნახევარ ლიტრ [[რაქი]]ს მოიხმარდა. ასევე ეწეოდა თამბაქოს, ძირითადად [[სიგარეტი]]ს სახით.<ref>Aydıntaşbaş, Aslı (7 December 2008). [https://www.forbes.com/2008/12/05/turkey-ataturk-movie-oped-cx_aa_1207aydintasbas.html#25ff7ccb3b64 "Why I Love Turkey's Smoking, Drinking Founding Father."] ''[[Forbes]]''. Retrieved 25 April 2020.</ref><ref>Kenyon, Peter (7 June 2013). [https://www.npr.org/sections/thesalt/2013/06/07/187334924/not-everyone-cheers-turkeys-move-to-tighten-alcohol-rules "Not Everyone Cheers Turkey's Move To Tighten Alcohol Rules."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121816/https://www.npr.org/sections/thesalt/2013/06/07/187334924/not-everyone-cheers-turkeys-move-to-tighten-alcohol-rules |date=30 April 2021 }} ''NPR''. Retrieved 26 April 2020.</ref><ref>{{Cite book |last=Macfie |first=Alexander Lyon |url=https://books.google.com/books?id=8wKtAgAAQBAJ&pg=PA6 |title=Ataturk |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=9781317897354 |page=6 |access-date=31 December 2018}}</ref> [[1937|1937 წელს]], ათათურქს ჯანმრთელობის გაუარესების ნიშნები აღმოაჩნდა. 1938 წლის დასაწყისში, [[იალოვა]]ში მოგზაურობისას, იგი მძიმედ დაავადდა. სამკურნალოდ სტამბოლში გაემგზავრა, სადაც [[ციროზი]] დაუდგინდა. სტამბოლში ყოფნის დროს, მან სცადა შეენარჩუნებინა ჩვეული ცხოვრების წესი, მაგრამ ავადმყოფობამ მას ამის გაკეთების საშუალება არ მისცა. ათათურქი [[1938|1938 წლის]] [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]], 57 წლის ასაკში,<ref>{{Cite web |date=10 November 2016 |title=Turkey commemorates Atatürk on 78th anniversary of his passing |url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-commemorates-ataturk-on-78th-anniversary-of-his-passing-105951 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211211010956/https://www.hurriyetdailynews.com/turkey-commemorates-ataturk-on-78th-anniversary-of-his-passing-105951 |archive-date=11 December 2021 |access-date=21 November 2017 |website=Hürriyet Daily News |place=Ankara |language=en |department=News > Türkiye > Local}}</ref> [[დოლმაბაჰჩე|დოლმაბაჰჩეს სასახლეში]] გარდაიცვალა.<ref>[http://www.turizm.gov.tr/TR/Genel/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF62979E318A6960C3 Atatürk'ün Hayatı] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401000157/http://www.turizm.gov.tr/TR/Genel/BelgeGoster.aspx%3FF6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF62979E318A6960C3 |date=1 April 2019 }} (Atatürk's Life). Ministry of Culture and Tourism {{in lang|tr}}.</ref> პრეზიდენტის თანამდებობაზე ის [[ისმეთ ინენიუ]]მ შეცვალა.<ref>{{Cite book |last=Jayapalan |first=N. |url=https://books.google.com/books?id=twi8hGdcwoUC&q=mustafa+kemal+ataturk+succeeded+by+ismail+inonu&pg=PA133 |title=Modern Asia Since 1900 |publisher=Atlantic Publishers & Distributors (P) Ltd. |year=1999 |isbn=9788171567515 |publication-place=Vishal Enclave, New Delhi |page=133 |language=en}}</ref> ათათურქის დაკრძალვამ თურქეთში როგორც მწუხარების, ასევე სიამაყის გრძნობა გამოიწვია, სადაც მისი დაკრძალვის ცერემონიაზე 17 ქვეყანამ სპეციალური წარმომადგენლი გაგზავნა, ხოლო ცხრა ქვეყანამ დაკრძალვის კორტეჟში თავისი შეიარაღებული რაზმები წარმოადგინა.<ref name="mango526">Mango, ''Atatürk'', 526</ref> ათათურქის ნეშტი თავდაპირველად [[ანკარის ეთნოგრაფიული მუზეუმი|ანკარის ეთნოგრაფიულ მუზეუმში]] დაკრძალეს, თუმცა, [[1953|1953 წლის]] 10 ნოემბერს, მისი გარდაცვალებიდან 15 წლის შემდეგ, 42 ტონიანი [[სარკოფაგი]]თ ის [[ანითქაბირი|ანითქაბირში]] გადაასვენეს.<ref>{{Cite magazine|date=23 November 1953|title=The Burial of Ataturk|language=en-US|magazine=Time|publisher=Time Magazine|url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,860125,00.html|access-date=2021-05-26|issn=0040-781X|archive-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526211704/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,860125,00.html|url-status=live}}</ref> თავისი ანდერძით, ათათურქმა მთელი თავისი ქონება [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|სახალხო რესპუბლიკურ პარტიას]] გადასცა იმ პირობით, რომ მისი სახსრებიდან წლიური პროცენტი<ref>{{Cite web|title=Atatürk's Last Will|url=https://www.ktb.gov.tr/EN-104075/ataturks-last-will.html|access-date=2021-05-26|website=www.ktb.gov.tr|archive-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526211707/https://www.ktb.gov.tr/EN-104075/ataturks-last-will.html|url-status=live}}</ref> გამოყენებული იქნებოდა მისი დის, მაქბულესა და მისი ნაშვილები ბავშვების მოვლა-პატრონობისთვის და ისმეთ ინენიუს შვილების უმაღლესი განათლების დასაფინანსებლად.<ref name=":2">{{Cite book|last=Macfie|first=A.L.|title=Atatürk|publisher=Routledge|year=2014|isbn=978-1-138-83-647-1|page=182|author-link=A. L. Macfie}}</ref> დარჩენილი თანხა [[თურქული ენის ასოციაცია]]სა და [[თურქული ისტორიული ორგანიზაცია|თურქეთის ისტორიულ საზოგადოებას]] გადაეცა.<ref>Can Dündar, ''Sarı Zeybek'', ''Milliyet'', 1994, p. 103</ref><ref name=":2" /> ==მემკვიდრეობა== ===თურქეთში=== [[ფაილი:Protect Your Republic Protest - 6 (2007-04-14) edit.jpg|thumb|right|[[ანითქაბირი|ანითქაბირს]], ათათურქის მავზოლეუმს [[ანკარა]]ში, ყოველწლიურად უამრავი ადამიანი სტუმრობს ეროვნული დღესასწაულების დროს, როგორიცაა [[რესპუბლიკის დღე (თურქეთი)|რესპუბლიკის დღე]] 29 ოქტომბერს.]] ათათურქის სახელს თურქეთის მასშტაბით მრავალი ობიექტი ატარებს, როგორიცაა [[ათათურქის აეროპორტი|სტამბოლის ათათურქის საერთაშორისო აეროპორტი]], [[ოქროს რქა]]ზე (''ჰალიჩი'') მდებარე [[ათათურქის ხიდი]], [[ათათურქის კაშხალი]] და [[ათათურქის ოლიმპიური სტადიონი]]. ათათურქის ქანდაკებები, [[თურქეთის მთავრობა|თურქეთის მთავრობის]] მიერ აღმართულია ქვეყნის ყველა ქალაქში და ქალაქების უმეტესობაში მისი მემორიალიც არსებობს. მისი სახე და სახელი თურქეთში ყველგან ჩანს და ისმის. მისი პორტრეტი შეგიძლიათ ნახოთ საზოგადოებრივ შენობებში, სკოლებში, [[თურქული ლირა|თურქული ლირის]] ყველა ბანკნოტზე და მრავალი თურქული ოჯახის სახლებში.<ref>{{Cite book |last=Navaro-Yashin |first=Yael |title=Faces of the State: Secularism and Public Life in Turkey |url=https://archive.org/details/facesofstatesecu0000nava |publisher=Princeton University Press |year=2002 |isbn=978-0-691-08845-7 |pages=[https://archive.org/details/facesofstatesecu0000nava/page/196 196]–99}}</ref> ყოველ 10 ნოემბერს, დილის 9:05 საათზე, ათათურქის გარდაცვალების ზუსტ დროს, ქვეყნის ქუჩებში, მანქანებისა და ადამიანების უმეტესობა ერთი წუთით ჩერდება მისდამი ხსოვნის პატივსაცემად.<ref>{{Cite book |last1=Morrison |first1=Terry |url=https://archive.org/details/kissboworshakeha00morr/page/392 |title=Kiss, Bow, Or Shake Hands: How to Do Business in Sixty Countries |last2=Conaway, Wayne A. |publisher=Adams Media |year=1994 |isbn=978-1-55850-444-8 |page=[https://archive.org/details/kissboworshakeha00morr/page/392 392]}}</ref> [[1951|1951 წელს]], დემოკრატიული პარტიის მიერ კონტროლირებადმა თურქეთის პარლამენტმა, რომელსაც [[თურქეთის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] [[ადნან მენდერესი]] ხელმძღვანელობდა (მიუხედავად იმისა, რომ ათათურქის მიერ შექმნილი [[თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია|სახალხო რესპუბლიკური პარტია]] მისდამი ოპოზიციაში იყო), მიიღო კანონი ([[კანონი ათათურქის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების შესახებ]]), რომლითაც აკრძალა ათათურქის ხსოვნის შეურაცხყოფა და მის გამოსახულებიანი ობიექტების განადგურება.<ref>{{Cite book |last=Yonah |first=Alexander |title=Turkey: Terrorism, Civil Rights, and the European Union |publisher=[[Routledge]] |year=2007 |isbn=978-0-415-44163-6 |page=137}}</ref> განისაზღვრა ზღვარი კრიტიკასა და შეურაცხყოფას შორის, როგორც პოლიტიკური არგუმენტი და კანონის მე-5 მუხლით მისი აღსრულება დაევალა იუსტიციის მინისტრს და არა პროკურორს. ასევე არსებობს სამთავრობო ვებ-საიტი, რომელიც გმობს ამ კანონის დამრღვევ სხვა ვებ-საიტებს.<ref>{{Cite web |title=Turkish Telecommunications Presidency: Internet Hotline |url=http://www.ihbarweb.org.tr/eng/ihbar_en.php?subject=8 |publisher=Ihbarweb.org.tr |access-date=10 November 2012 |archive-date=5 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005151726/http://www.ihbarweb.org.tr/eng/ihbar_en.php?subject=8 |url-status=live }}</ref> [[2010|2010 წელს]], საფრანგეთში დაფუძნებულმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ „რეპორტიორები საზღვრების გარეშე“ გააპროტესტა ათათურქის ხსოვნის დაცვის შესახებ თურქეთის კანონები და განაცხადა, რომ ისინი ეწინააღმდეგება საინფორმაციო საშუალებებში სიტყვის თავისუფლების შესახებ [[ევროკავშირი]]ს მოქმედ სტანდარტებს.<ref>[http://en.rsf.org/turkey-time-to-break-out-of-legislative-01-12-2010,38933.html Time to break out of legislative straitjacket that is stifling media freedom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319004632/http://en.rsf.org/turkey-time-to-break-out-of-legislative-01-12-2010,38933.html |date=19 March 2012 }}, ''[[Reporters Sans Frontières]]'', 1 December 2010</ref> ===მსოფლიო მასშტაბით=== {{მოსმენა | filename = JFKennedy November1963.ogg | title = ჯონ ფ. კენედის გამოსვლა ათათურქის შესახებ | description = 1963 წლის ნოემბერი | format = [[Ogg]] }} [[ფაილი:Mustapha Kemal, Handsome Head of Turk Republic, Ranks as Second Valentino and Is Swamped Under Admirers' 'Mash' Notes.jpg|thumb|[[Associated Press]]-ის სტატია თურქეთის რესპუბლიკის სიმპათიური ლიდერის, მუსტაფა ქემალ ათათურქის მიმართ მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან ქალების აღფრთოვანების შესახებ.]] [[1981|1981 წელს]], ათათურქის დაბადებიდან ასი წლისთავზე, მისი ხსოვნა აღინიშნა [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერთიანებული ერების ორგანიზაციისა]] და [[იუნესკო]]ს მიერ, რომლებმაც მიმდინარე წელი „''მსოფლიოში ათათურქის წლად''“ გამოაცხადეს და მიიღეს რეზოლუცია [[ათათურქის ასი წლისთავი|ათათურქის ასი წლისთავთან]] დაკავშირებით.<ref name="ATATURK: Creator of Modern Turkey2"/><ref name="Landau 19842(2)">{{Cite book |last=Landau|first=Jacob M.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8_n93Kq5PwMC&q=1981+declared+ataturk+year&pg=PR13|title=Atatürk and the Modernization of Turkey|publisher=Boulder, Colorado: Westview Press, Inc. and Leiden, The Netherlands: E.J. Brill|year=1984|isbn=978-9004070707|series=A Westview Replica Edition|page=xiii|language=en|chapter=Atatürk's Achievement: Some Considerations|lccn=83-16872|access-date=27 October 2020|archive-date=1 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230801000322/https://books.google.com/books?id=8_n93Kq5PwMC&q=1981+declared+ataturk+year&pg=PR13|url-status=live}}</ref> [[ათათურქის ძეგლი მეხიკოში]], [[ათათურქის ძეგლი ბაქოში]], ათათურქის ძეგლი [[ალმათი]]ში, ათათურქის მემორიალი [[უელინგტონი|უელინგტონში]] (რომელიც ასევე [[გალიპოლის ბრძოლა|გალიპოლიში]] დაღუპული [[ანზაკის დღე|ანზაკი]]ს ჯარისკაცების მემორიალს წარმოადგენს), ათათურქის მემორიალი ანზაკის საპატიო ადგილას [[კანბერა]]ში, ასევე მოედანი ათათურქის სახელობის [[სანტიაგო]]სა და [[რომი|რომში]], ეს ყველაფერი ათათურქის მემორიალების რამდენიმე მაგალითია თურქეთის ფარგლებს გარეთ. მის სახელს ატარებს ქუჩები რამდენიმე ქვეყანაში, მათ შორის, [[ნიუ-დელი]]ში, [[დაკა]]ში, [[ისლამაბადი|ისლამაბადში]], [[ტუნისი (ქალაქი)|ტუნისში]], [[სანტო-დომინგო]]ში, [[ამსტერდამი|ამსტერდამში]]. გარდა ამისა, [[ოლბანი]]ში, [[დასავლეთი ავსტრალია|დასავლეთ ავსტრალიაში]], ერთ-ერთ სრუტეს ათათურქის არხი ჰქვია. [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსში]] ათათურქის სახელობის მრავალი ქანდაკება და ქუჩაა. მიუხედავად რადიკალური საერო რეფორმებისა, ათათურქი მუსლიმურ სამყაროში ფართოდ პოპულარული დარჩა.<ref name="Hanioglu2011p128">{{Cite book |last=M. Şükrü Hanioğlu |url=https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&pg=PA128 |title=Atatürk: An Intellectual Biography |date=2011 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-3817-2 |page=128 |access-date=5 June 2013 |archive-date=6 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106045111/https://books.google.com/books?id=dNFhZzug6tMC&pg=PA128#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref> მას იხსენებენ, როგორც ახალი, სრულად დამოუკიდებელი მუსლიმური ქვეყნის შემქმნელს, ქრისტიანული ძალების შემოჭრის დროს გაწეული წინააღმდეგობისა და დასავლური იმპერიალიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში გამარჯვებისთვის.<ref name="Hanioglu2011p128" /> როდესაც ის გარდაიცვალა, [[სრულიად ინდოეთის მუსლიმთა ლიგა]]მ ის შეაქო, როგორც „ჭეშმარიტად დიდ პიროვნებას ისლამურ სამყაროში, დიდ მხედართმთავარს და დიდ სახელმწიფო მოღვაწეს“ და განაცხადეს, რომ მისი ხსოვნა „მთელი მსოფლიოს მუსლიმებს გამბედაობას, შეუპოვრობასა და მამაკაცურობას შთააგონებს“.<ref name="Hanioglu2011p128" /> [[ფაილი:Mustafa Kemal Ataturk Reforma Mex D.F.jpg|thumb|right|ათათურქის მემორიალი [[მექსიკა|მექსიკის]] დედაქალაქ [[მეხიკო]]ში]] ათათურქის თაყვანისმცემელთა წრე მოიცავს ისეთ პირებს, როგორიცაა ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი [[უინსტონ ჩერჩილი]], რომელიც მისი მოწინააღმდეგე იყო [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველ მსოფლიო ომში]], და გერმანიის [[ნაციზმი|ნაცისტ]] ლიდერსა და დიქტატორს [[ადოლფ ჰიტლერი|ადოლფ ჰიტლერს]],<ref>{{Cite web |title=Hitler's Infatuation with Atatürk Revisited |url=https://www.turkeyanalyst.org/publications/turkey-analyst-articles/item/367-hitler%E2%80%99s-infatuation-with-atat%C3%BCrk-revisited.html |publisher=Turkey Analyst |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123204528/https://www.turkeyanalyst.org/publications/turkey-analyst-articles/item/367-hitler%E2%80%99s-infatuation-with-atat%C3%BCrk-revisited.html |archive-date=23 January 2021 |access-date=19 April 2021}}</ref><ref>{{Cite news |title=The 20th-Century Dictator Most Idolized by Hitler |url=https://www.thedailybeast.com/the-20th-century-dictator-most-idolized-by-hitler |newspaper=The Daily Beast |date=24 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204085856/https://www.thedailybeast.com/the-20th-century-dictator-most-idolized-by-hitler |archive-date=4 February 2021 |access-date=19 April 2021|last1=O'Connor |first1=William }}</ref><ref>{{Cite book |last=Ihrig |first=Stefan |title=Atatürk in the Nazi Imagination |page=116 |year=2014 |isbn=978-0-674-36837-8 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |quote=For example, in 1938, on his birthday, in a meeting with a delegation of Turkish politicians and journalists, he reaffirmed the primal and original role Atatürk had played for him and in doing so also pinpointed what was the essence of most far-right and Nazi interpretations of Atatürk in interwar Germany: “Atatürk was the first to show that it is possible to mobilize and regenerate the resources that a country has lost. In this respect Atatürk was a teacher; Mussolini was his first and I his second student.”}}</ref><ref>In his address to the Reichstag on 4 May 1941, Adolf Hitler said: "Turkey had been our ally in the World War. Its unfortunate result was as heavy a burden for Turkey as it was for us. The great and ingenious reconstructor of the new Turkey gave his Allies, beaten by fate, the first example of resurrection. While Turkey, thanks to the realistic attitude of her State leadership, preserved her independent attitude Yugoslavia fell a victim to British intrigues."</ref> რომელიც ათათურქს „სიბნელეში ვარსკვლავს“ უწოდებდა.<ref>{{Cite book |url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674368378 |title=Atatürk in the Nazi Imagination – Stefan Ihrig |publisher=[[Harvard University Press|Belknap Press]] |date=2014 |isbn=9780674368378 |access-date=2019-06-30 |archive-date=12 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140712124647/http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674368378 |url-status=live }}</ref> [[აშშ]]-ის ზოგიერთი პრეზიდენტი, მათ შორის [[ფრანკლინ დელანო რუზველტი|რუზველტი]] და [[ჯონ ფიცჯერალდ კენედი|კენედი]], ასევე პატივს სცემდნენ ათათურქს. პრეზიდენტმა კენედიმ, [[1963|1963 წელს]], პატივი მიაგო ათათურქს, მისი გარდაცვალებიდან 25-ე წლისთავზე.<ref>[http://www.jfklibrary.org/Asset-Viewer/Archives/JFKWHA-237-001.aspx Remarks on the 25th Anniversary of the Death of Kemal Atatürk, 4 November 1963] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180922211930/https://www.jfklibrary.org/Asset-Viewer/Archives/JFKWHA-237-001.aspx |date=22 September 2018 }}. Audio file on: jfklibrary.org.</ref> ათათურქი განსაკუთრებით პატივსაცემი იყო ეგრეთ წოდებულ [[მესამე სამყარო]]ს ქვეყნებში, როგორც ეროვნული სუვერენიტეტის წამახალისებელი მისაბაძი მაგალითი და რომლებიც მას კოლონიური ძალებისგან დამოუკიდებლობის მომპოვ პიონერად მიიჩნევდნენ. ასეთი ქვეყნების ლიდერებს შორის იყვნენ ათათურქის ირანელი თანამედროვე [[რეზა-შაჰ ფეჰლევი]], [[ინდოეთი]]ს პრემიერ-მინისტრი [[ჯავაჰარლალ ნერუ]], [[ტუნისი]]ს პრეზიდენტი [[ჰაბიბ ბურგიბა]] და [[ეგვიპტი]]ს პრეზიდენტი [[ანვარ ალ-სადათი|ანვარ სადათი]].<ref>Bernd Rill: ''Kemal Atatürk.'' Rowohlt, Reinbek 1985, p.&nbsp;146.</ref><ref name="hg228">Halil Gülbeyaz: ''Mustafa Kemal Atatürk. Vom Staatsgründer zum Mythos.'' Parthas-Verlag, Berlin, 2004, p.&nbsp;228.</ref><ref name="Girbeau">{{Cite news |last=Girbeau, Sabine |date=18 August 2003 |title=Habib Bourguiba ou la modernité inachevée |work=Afrik.com |url=http://www.afrik.com/article6475.html |access-date=19 March 2020 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617070602/http://www.afrik.com/article6475.html |url-status=live }}</ref> პაკისტანელმა პოეტმა და ფილოსოფოსმა მუჰამედ იგბალმა და ბანგლადეშის ეროვნულმა პოეტმა, ყაზი ნაზრულ ისლამმა, მის პატივსაცემად ლექსები დაწერეს. წიგნის ეპილოგში „ნაცრისფერი მგელი, მუსტაფა ქემალი: დიქტატორის ყურადღებით შესწავლა“, რომელიც პირველად [[1932|1932 წელს]] გამოიცა და გახდა ათათურქის პირველი ბიოგრაფია, რომელიც მის სიცოცხლეშივე გამოქვეყნდა, ჰაროლდ კორტნი არმსტრონგი მას აღწერს, როგორც „უდროოდ დაბადებულ კაცს“ და ადარებს მას [[თემურლენგი|თემურლენგსა]] და [[ჩინგიზ-ყაენი|ჩინგიზ-ყაენს]].<ref>[http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201032/page/n333/mode/2up ''Grey Wolf: Mustafa Kemal – An intimate study of a dictator'' (fifth cheap edition, July 1935), p. 333]: "He is a man born out of due season, an anachronism, a throw-back to the Tartars<!--sic--> of the Steppes<!--sic-->, a fierce elemental force of a man. Had he been born in the centuries when all Central Asia was on the move he would have ridden out with Sulyman Shah [sic] under the banner of the Grey Wolf, and with the heart and instincts of a Grey Wolf. With his military genius, and his ruthless determination unweakened by sentiments, loyalties or moralities, he might well have been a Tamerlane or a Jenghis Khan riding at the head of great hordes of wild horsemen, conquering countries, devouring and destroying cities, and filling in the intervals of peace between campaigns with wild and hideous orgies of wine and women."</ref> 1935 წლის [[18 აპრილი|18 აპრილს]], სტამბოლში გამართულ მეთორმეტე საერთაშორისო ქალთა კონფერენციაზე, ეგვიპტელი ნაციონალ-ფემინისტი [[ჰუდა შარავი]] კონფერენციამ ქალთა საერთაშორისო კავშირის ვიცე-პრეზიდენტად აირჩია. ჰუდა, ათათურქს თავისი ქმედებებით მისაბაძ მაგალითად მიიჩნევდა.<ref>Huda Shaarawi's Diaries – Book of Al-Hilal, September 1981: "After the Istanbul conference ended, we received an invitation to attend the celebration held by Mustafa Kemal Atatürk, the liberator of modern Turkey ... and I said: If the Turks considered you the worthiness of their father and they called you Atatürk, I say that this is not enough, but you are for us "Atasharq"<!--أتاشرق--> [Father of the East]. Its meaning did not come from any female head of delegation, and thanked me very much for the great influence, and then I begged him to present us with a picture of his Excellency for publication in the journal ''L'Égyptienne''."</ref> [[თურქული ეროვნული მოძრაობა|1919–1923 წლების ეროვნული მოძრაობის]] ლიდერად, ათათურქი [[მოკავშირეები პირველ მსოფლიო ომში|მოკავშირეებმა]] და სტამბოლელმა ჟურნალისტმა [[ალი ქემალი|ალი ქემალმა]] (რომელიც თვლიდა, რომ განმათავისუფლებელი მცდელობები ვერ მიაღწევდა წარმატებას და მოკავშირეების მხრიდან უფრო მკაცრ ღონისძიებებს გამოიწვევდა) „ბანდიტების მეთაურად“ მოიხსენიეს. ამ კონტექსტში, ბრიტანელმა სახელმწიფო მოღვაწემ, [[ართურ ჯეიმზ ბალფური|არტურ ბალფურმა]], ათათურქი „ყველაზე საშინელ თურქს შორის, ყველაზე საშინელად“ მოიხსენია.<ref>''The Two Kemals; The Polished Aristocrat of European Circles in Contrast With the Ruthless Commander of Fanatical Turks'', [http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9E0CE7DE1F3CEE3ABC4953DFB6678389639EDE New York Times, 1 October 1922] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305162405/http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9E0CE7DE1F3CEE3ABC4953DFB6678389639EDE |date=5 March 2016 }}.</ref> მისი კრიტიკოსები მას ავტორიტარულ დესპოტად მიიჩნევენ, რომელიც რეპრესიებისა და მასობრივი ხოცვა-ჟლეტის მრავალრიცხოვან აქტებზეა პასუხისმგებელი. მისი პრეზიდენტობის დროს, ქურთი ამბოხებულების წინააღმდეგ ძალადობის რამდენიმე შემთხვევაც მოხდა.<ref>{{Cite book |last1=Kiernan |first1=Ben |url=https://books.google.com/books?id=NLbHEAAAQBAJ&dq=Atat%C3%BCrk+genocide&pg=PT641 |title=The Cambridge World History of Genocide: Volume 3, Genocide in the Contemporary Era, 1914–2020 |last2=Lower |first2=Wendy |last3=Naimark |first3=Norman |last4=Straus |first4=Scott |date=2023-05-04 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-80627-5 |language=en}}</ref> [[თურქეთის შეიარაღებული ძალები|თურქეთის არმიის]] გენერალ [[ოსმან ფამუქოღლუ]]ს თქმით, ათათურქმა პირადად გასცა აჯანყების წინააღმდეგ [[დერსიმის ხოცვა-ჟლეტა|დერსიმის ხოცვა-ჟლეტის]] (1937–1938) ოპერატიული ბრძანება.<ref>[http://www.hurriyet.com.tr/gundem/15589937.asp "Pamukoğlu: Dersim'in emrini Atatürk verdi"], ''Hürriyet'', August 19, 2010.</ref> == ბიბლიოგრაფია == * ''Cumalı Ordugâhı - Süvâri: Bölük, Alay, Liva Tâlim ve Manevraları'', Selanik, 1909. * ''Ta’biye ve Tatbîkat Seyahati'', Selanik Askeri Matbaası, 1911. * ''Ta’biye Mes’elesinin Halli ve Emirlerin Sûret-i Tahrîrine Dâir Nasâyih'', Edirne Sanayi Mektebi Matbaası, 1916. * ''Taʼlîm ve Terbiye-i Askeriyye Hakkında Nokta-i Nazarlar'', Edirne Sanayi Mektebi Matbaası, 1916. * ''Zâbit ve Kumandan ile Hasb-ı Hâl'', Minber Matbaası, 1918. * ''[[Nutuk]]'' ({{lang-ka|მეტყველება}}), Türk Hava Kurumu, Ankara, 1927. * ''Vatandaş için Medeni Bilgiler'', Milliyet Matbaası, İstanbul, 1930. * ''Geometri', 1937. === თარგმნები === * ''Takımın Muharebe Tâlimi'', Selanik Asır Matbaası, Selanik, 1908. (ნათარგმნია გერმანულიდან) * ''Bölüğün Muharebe Tâlimi'', 1912. (ნათარგმნია გერმანულიდან) == ჯილდოები == {{მთავარი|ათათურქის ჯილდოების სია}} ათათურქმა, [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დაწყებამდე, ომის დროს და მის შემდეგ უამრავი ჯილდო და ორდენი მიიღო.<ref>{{Cite web |title=Atatürk'ün Madalya ve Nişanları |url=https://isteataturk.com/g/kategori/madalya-ve-nisanlar |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200315144609/https://isteataturk.com/g/kategori/madalya-ve-nisanlar |archive-date=15 March 2020 |access-date=15 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Atatürk'ün Rütbe, Nişan ve Madalyaları |url=https://ataturk.org.au/ataturk-2/ataturkun-hayati/ataturkun-rutbe-yukselme-tarihleri-nisan-ve-madalyalari/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200315144550/https://ataturk.org.au/ataturk-2/ataturkun-hayati/ataturkun-rutbe-yukselme-tarihleri-nisan-ve-madalyalari/ |archive-date=15 March 2020 |access-date=15 March 2020}}</ref> ===ეროვნული ჯილდოები=== [[ფაილი:Zafer sculpture.jpg|thumb|150px|ათათურქის ძეგლი [[ანკარა]]ში.]] * ოსმალეთის იმპერია: ** „მეჯიდიეს მეხუთე კლასის რაინდის ორდენი“, გადაეცა [[აბდულჰამიდ II]]-ის მიერ (25 დეკემბერი, 1906) ** „იმტიაზის ვერცხლის მედალი“, გადაეცა [[მეჰმედ V]]-ის მიერ (30 აპრილი, 1915) ** „ლიაქათის ვერცხლის მედალი“, გადაეცა [[მეჰმედ V]]-ის მიერ (1 სექტემბერი, 1915) ** „ლიაქათის ოქროს მედალი“, გადაეცა [[მეჰმედ V]]-ის მიერ (17 იანვარი, 1916 წლის 17 იანვარი) ** „ოსმანიეს მეორე კლასის რაინდის ორდენი“, გადაეცა [[მეჰმედ V]]-ის მიერ (1 თებერვალი, 1916) ** „მეჯიდიეს მეორე კლასის რაინდის ორდენი“, გადაეცა [[მეჰმედ V]]-ის მიერ (12 დეკემბერი, 1916) ** „იმტიაზის ოქროს მედალი“, გადაეცა [[მეჰმედ V]]-ის მიერ (23 სექტემბერი, 1917) ** „მეჯიდიეს პირველი კლასის რაინდის ორდენი“, გადაეცა [[მეჰმედ V]]-ის მიერ (16 დეკემბერი, 1917) ** „გალიპოლის ვარსკვლავი“, გადაეცა [[მეჰმედ VI]]-ის მიერ (11 მაისი, 1918) * თურქეთი: ** „[[დამოუკიდებლობის მედალი (თურქეთი)|დამოუკიდებლობის მედალი]]“, გადაეცა [[თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეა|თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის]] მიერ (21 ნოემბერი, 1923) ** „მურასას ორდენი“, გადაეცა [[თურქეთის აერონავტიკის ასოციაცია|თურქეთის აერონავტიკის ასოციაციის]] მიერ (20 მაისი, 1925) === უცხოური ჯილდოები === * [[ბულგარეთის სამეფო]]: „წმინდა ალექსანდრეს ორდენი დიდი ჯვრით“, გადაეცა [[ფერდინანდ I (ბულგარეთი)|ფერდინანდ I]]-ის მიერ დაჯილდოებული წმინდა ალექსანდრეს ორდენის დიდი ჯვრის მეთაური (1915)<ref name=":3">Macfie, A.L. (2014) p. 43</ref> * [[გერმანიის იმპერია]]: გერმანიის იმპერიის „[[რკინის ჯვარი (ორდენი)|რკინის ჯვარი]]“, გადაეცა [[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|ვილჰელმ II]]-ის მიერ (1915)<ref name=":3" /> * [[ავსტრია-უნგრეთის იმპერია|ავსტრია-უნგრეთი]]: ** „სამხედრო დამსახურების მედალი“, გადაეცა [[ფრანც იოზეფ I]]-ის მიერ (1916) ** „მეორე კლასის სამხედრო დამსახურების ჯვარი“, გადაეცა [[კარლ I (ავსტრია)|კარლ I]]-ის მიერ (1916) ** „მესამე კლასის სამხედრო დამსახურების ჯვარი“, გადაეცა [[ფრანც იოზეფ I]]-ის მიერ (27 ივლისი, 1916) * გერმანიის იმპერია: ** გერმანიის იმპერიის „[[რკინის ჯვარი (ორდენი)|პირველი კლასის რკინის ჯვარი]]“, გადაეცა [[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|ვილჰელმ II]]-ის მიერ (1917) ** გერმანიის იმპერიის „[[რკინის ჯვარი (ორდენი)|მეორე კლასის რკინის ჯვარი]]“, გადაეცა [[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|ვილჰელმ II]]-ის მიერ (9 სექტემბერი, 1917) * [[პრუსიის სამეფო]]: „პრუსიის გვირგვინის პირველი კლასის ორდენი“, გადაეცა [[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|ვილჰელმ II]]-ის მიერ (1918) * [[ავღანეთის სამეფო]]: ავღანეთის სამეფოს „ალიუიულალას ორდენი“, გადაეცა [[ამანულა ხანი]]ს მიერ (27 მარტი, 1923) ==იხილეთ აგრეთვე== *[[თურქეთი]] *[[ქემალიზმი]] *[[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის]] ==შენიშვნები== {{შენიშვნების სია}} ==ლიტერატურა== * {{cite book |last1=Baer |first1=Marc D.|author-link=Marc David Baer |title=Sultanic Saviors and Tolerant Turks: Writing Ottoman Jewish History, Denying the Armenian Genocide |date=2020 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-04542-3}} * {{cite book |last1=Bozarslan |first1=Hamit |last2=Duclert |first2=Vincent |last3=Kévorkian |first3=Raymond H. |author1-link=:fr:Hamit Bozarslan |author2-link=:fr:Vincent Duclert |title=Comprendre le génocide des arméniens{{snd}}1915 à nos jours |date=2015 |publisher=Éditions Tallandier |isbn=979-10-210-0681-2 |language=fr |trans-title=Understanding the Armenian genocide: 1915 to the present day|ref={{sfnref|Bozarslan et al.|2015}}}} * {{cite book |last1=Cheterian |first1=Vicken|author-link=Vicken Cheterian |title=Open Wounds: Armenians, Turks and a Century of Genocide |url=https://archive.org/details/openwoundsarmeni0000chet |date=2015 |publisher=Hurst |isbn=978-1-84904-458-5 |language=en}} * {{cite book |last1=Göçek |first1=Fatma Müge|chapter=Reading Genocide: Turkish Historiography on 1915|pages=42–52 |editor1-last=Suny |editor1-first=Ronald Grigor |editor2-last=Göçek |editor2-first=Fatma Müge |editor3-last=Naimark |editor3-first=Norman M. |title=A Question of Genocide: Armenians and Turks at the End of the Ottoman Empire|title-link=A Question of Genocide |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-979276-4}} * {{cite book |last1=Kévorkian |first1=Raymond |title=Collective and State Violence in Turkey: The Construction of a National Identity from Empire to Nation-State |date=2020 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-1-78920-451-3 |pages=147–173 |language=en |chapter=The Final Phase: The Cleansing of Armenian and Greek Survivors, 1919–1922}} * {{cite book |last1=Kieser |first1=Hans-Lukas |author1-link=Hans-Lukas Kieser |title=Talaat Pasha: Father of Modern Turkey, Architect of Genocide |date=2018 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-8963-1 }} * {{cite book |last1=Nichanian |first1=Mikaël |author1-link=:fr:Mikaël Nichanian |title=Détruire les Arméniens. Histoire d'un génocide |date=2015 |publisher=Presses Universitaires de France |isbn=978-2-13-062617-6 |language=fr|trans-title=Destroying the Armenians: History of a Genocide}} * {{cite book |last1=Suciyan |first1=Talin |title=The Armenians in Modern Turkey: Post-Genocide Society, Politics and History |date=2015 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-0-85772-773-2 }} * {{cite journal |last1=Ulgen |first1=Fatma |title=Reading Mustafa Kemal Atatürk on the Armenian Genocide of 1915 |journal=Patterns of Prejudice |date=2010 |volume=44 |issue=4 |pages=369–391 |doi=10.1080/0031322X.2010.510719|pmid=20857578 }} * {{cite book |last1=Suny |first1=Ronald Grigor|author-link=Ronald Grigor Suny |title="They Can Live in the Desert but Nowhere Else": A History of the Armenian Genocide|title-link=They Can Live in the Desert but Nowhere Else |date=2015 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-6558-1}} * {{cite book|last=Zürcher|first=Erik Jan|author-link=Erik Jan Zürcher|chapter=Renewal and Silence: Postwar Unionist and Kemalist Rhetoric on the Armenian Genocide|pages=306–316 |editor1-last=Suny |editor1-first=Ronald Grigor |editor2-last=Göçek |editor2-first=Fatma Müge |editor3-last=Naimark |editor3-first=Norman M. |title=A Question of Genocide: Armenians and Turks at the End of the Ottoman Empire|title-link=A Question of Genocide |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-979276-4}} * {{Cite book |last=Ahmad |first=Feroz |title=The Making of Modern Turkey |url=https://archive.org/details/makingofmoderntu00ahma |publisher=Routledge |year=1993 |isbn=978-0-415-07835-1 |location=London; New York}} * {{Cite book |last=Armstrong |first=Harold Courtenay|author-link=Harold Courtenay Armstrong |title=Grey Wolf, Mustafa Kemal: An Intimate Study of a Dictator |publisher=Books for Libraries Press |year=1972 |isbn=978-0-8369-6962-7 |location=Freeport, NY|url=http://archive.org/details/graywolfmustafak0000arms}} * {{Cite book |last=Atillasoy |first=Yüksel |title=Atatürk: First President and Founder of the Turkish Republic |url=https://archive.org/details/ataturkfirstpres0000atil |publisher=Woodside House |year=2002 |isbn=978-0-9712353-4-2 |location=Woodside, NY}} * {{Cite book |last1=Bacqué-Grammont |first1=Jean-Louis |title=Mustafa Kemal et la Turquie nouvelle |url=https://archive.org/details/mustafakemalatat0000bacq |last2=Roux |first2=Jean-Paul |publisher=Maisonneuve et Larose |year=1983 |isbn=2-7068-0829-2 |location=Paris |language=fr |author-link2=Jean-Paul Roux}} * {{Cite book |last=Barber |first=Noel |title=Lords of the Golden Horn |url=https://archive.org/details/lordsofgoldenhor0000barb_d2o8 |publisher=Arrow |year=1988 |isbn=978-0-09-953950-6 |location=London |author-link=Noel Barber}} * {{Cite book |last=Barlas |first=Dilek |title=Statism and Diplomacy in Turkey: Economic and Foreign Policy Strategies in an Uncertain World, 1929–1939 |publisher=Brill Academic Publishers |year=1998 |isbn=978-90-04-10855-4 |location=New York}} * {{Cite book |last=Cleveland |first=William L |url=https://archive.org/details/historyofmodernm00will |title=A History of the Modern Middle East |publisher=Westview Press |year=2004 |isbn=978-0-8133-4048-7 |location=Boulder, Colorado }} * {{Cite book |last=Crease |first=Robert P. |title=The workshop and the world: what ten thinkers can teach us about science and authority |url=https://archive.org/details/workshopworldwha0000crea |date=2019 |publisher=W.W. Norton & Co., Inc. |isbn=978-0-393-29243-5 |location=New York |pages=[https://archive.org/details/workshopworldwha0000crea/page/188 189]–204 |language=en |chapter=Kemal Atatürk: Science and Patriotism |oclc=1037807472 |author-link=Robert P. Crease}} * {{Cite book |last=Doğan |first=Çağatay Emre |title=Formation of Factory Settlements Within Turkish Industrialization and Modernization in 1930s: Nazilli Printing Factory |publisher=Middle East Technical University |year=2003 |location=Ankara |language=tr |oclc=54431696}} * {{Cite book |last=Hanioğlu |first=M. Şükrü |title=Atatürk: An Intellectual Biography |url=https://archive.org/details/ataturkintellect0000hani |publisher=Princeton University Press |year=2011 |isbn=978-0-691-15109-0 |location=New Jersey and Woodstock (Oxfordshire)}} * {{Cite book |last=Huntington |first=Samuel P. |title=Political Order in Changing Societies |title-link=Political Order in Changing Societies |publisher=Yale University Press |year=2006 |isbn=978-0-300-11620-5 |location=New Haven, Conn.; London |author-link=Samuel P. Huntington}} * {{Cite book |last1=İğdemir |first1=Uluğ |title=Atatürk |last2=Mango, Andrew (translation) |publisher=Turkish National Commission for UNESCO |year=1963 |location=Ankara |pages=165–170 |oclc=75604149}} * {{Cite book |last=İnan |first=Ayşe Afet |title=Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler |publisher=Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları |year=2007 |isbn=978-9944-88-140-1 |location=Istanbul |language=tr |author-link=Afet İnan}} * {{Cite book |last1=İnan |first1=Ayşe Afet |title=Medeni bilgiler ve M. Kemal Atatürk'ün el Yazıları |last2=Sevim, Ali |last3=Süslü, Azmi |last4=Tural, M Akif |publisher=AKDTYK Atatürk Araştırma Merkezi |year=1998 |isbn=978-975-16-1276-2 |location=Ankara |language=tr}} * {{Cite book |last=Kinross |first=Patrick |title=Atatürk: The Rebirth of a Nation |url=https://archive.org/details/atatrkrebirthofn0000patr |publisher=Phoenix Press |year=2003 |isbn=978-1-84212-599-1 |location=London |oclc=55516821 |author-link=John Balfour, 3rd Baron Kinross}} * {{Cite book |last=Kinross |first=Patrick |url=https://archive.org/details/ottomancenturies00kinr |title=The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire |publisher=Morrow |year=1979 |isbn=978-0-688-08093-8 |location=New York }} * {{Cite book |last=Landau |first=Jacob M |title=Atatürk and the Modernization of Turkey |publisher=Westview Press |year=1983 |isbn=978-0-86531-986-8 |location=Boulder, Colorado}} * {{Cite book |last=Lengyel |first=Emil |title=They Called Him Atatürk |publisher=The John Day Co |year=1962 |location=New York |oclc=1337444}} * {{Cite book |last=Mango |first=Andrew |url=https://archive.org/details/ataturk00andr |title=Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey |publisher=Overlook Press, Peter Mayer Publishers, Inc |year=2002 |isbn=978-1-58567-334-6 |edition=Paperback |location=Woodstock, NY |author-link=Andrew Mango |orig-year=1999 }} * {{Cite book |last=Mango |first=Andrew |title=Atatürk |publisher=John Murray |year=2004 |isbn=978-0-7195-6592-2 |location=London |author-link=Andrew Mango}} * {{Cite book |last1=Saikal |first1=Amin |title=Democratization in the Middle East: Experiences, Struggles, Challenges |url=https://archive.org/details/democratizationi0000unse_c1k9 |last2=Schnabel, Albrecht |publisher=United Nations University Press |year=2003 |isbn=978-92-808-1085-1 |location=Tokyo }} * {{Cite book |last1=Shaw |first1=Stanford Jay |url=https://archive.org/details/historyofottoman00stan |title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey |last2=Shaw, Ezel Kural |publisher=Cambridge University Press |year=1976–1977 |isbn=978-0-521-21280-9 |location=Cambridge; New York |author-link=Stanford J. Shaw }} * {{Cite book |last=Spangnolo |first=John |title=The Modern Middle East in Historical Perspective: Essays in Honour of Albert Hourani |publisher=Middle East Centre, St. Antony's College |year=1992 |isbn=978-0-86372-164-9 |location=Oxford |oclc=80503960}} * {{Cite book |last=Tunçay |first=Mete |title=Mesaî : Halk Şûrâlar Fırkası Programı, 1920 |publisher=Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi |year=1972 |location=Ankara |language=tr |oclc=1926301}} * {{Cite book |last=Tüfekçi |first=Gürbüz D |title=Universality of Atatürk's Philosophy |publisher=Pan Matbaacılık |year=1981 |location=Ankara |oclc=54074541}} * {{Cite book |last=Yapp |first=Malcolm |url=https://archive.org/details/makingofmodern00yapp |title=The Making of the Modern Near East, 1792–1923 |publisher=Longman |year=1987 |isbn=978-0-582-49380-3 |location=London; New York |author-link=Malcolm Yapp }} * {{Cite book |last=Webster |first=Donald Everett |title=The Turkey of Atatürk; Social Process in the Turkish Reformation |publisher=AMS Press |year=1973 |isbn=978-0-404-56333-2 |location=New York}} * {{Cite book |last=Zürcher |first=Erik Jan |title=Turkey: A Modern History |url=https://archive.org/details/turkeymodernhist0000zrch |publisher=I.B. Tauris |year=2004 |isbn=978-1-85043-399-6 |location=London; New York |author-link=Erik-Jan Zürcher}} * {{Cite journal |last=Eastham |first=J. K. |date=March 1964 |title=The Turkish Development Plan: The First Five Years |journal=The Economic Journal |volume=74 |issue=298 |pages=132–136 |doi=10.2307/2228117 |issn=0013-0133 |jstor=2228117}} * {{Cite journal |last=Emrence |first=Cem |year=2003 |title=Turkey in Economic Crisis (1927–1930): A Panoramic Vision |url=https://archive.org/details/sim_middle-eastern-studies_2003-10_39_4/page/66 |journal=Middle Eastern Studies |volume=39 |issue=4 |pages=67–80 |doi=10.1080/00263200412331301787 |s2cid=144066199 |issn=0026-3206}} * {{Cite journal |last=Omur |first=Aslı |date=December 2002 |title=Modernity and Islam: Experiences of Turkish Women |url=http://www.theturkishtimes.com/archive/02/12_01/c_women.html |url-status=dead |journal=Turkish Times |volume=13 |issue=312 |issn=1043-0164 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071007232154/http://www.theturkishtimes.com/archive/02/12_01/c_women.html |archive-date=7 October 2007 |access-date=10 October 2007 }} * {{Cite journal |last=Özelli |first=M. Tunç |date=January 1974 |title=The Evolution of the Formal Educational System and its Relation to Economic Growth Policies in the First Turkish Republic |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1974-01_5_1/page/77 |journal=International Journal of Middle East Studies |volume=5 |issue=1 |pages=77–92 |doi=10.1017/s0020743800032803 |issn=0020-7438 |jstor=162345|s2cid=154739517 }} * {{Cite journal |last=Stone |first=Norman |author-link=Norman Stone |year=2000 |title=Talking Turkey |url=https://archive.org/details/sim_national-interest_fall-2000_61/page/65 |journal=The National Interest |volume=61 |page=66 |issn=0884-9382}} * {{Cite journal |last=Volkan |first=Vamık D. |year=1981 |title=Immortal Atatürk – Narcissism and Creativity in a Revolutionary Leader |journal=Psychoanalytic Study of Society |volume=9 |pages=221–255 |issn=0079-7294 |oclc=60448681}} * {{Cite journal |last=Wolf-Gazo |first=Ernest |year=1996 |title=John Dewey in Turkey: An Educational Mission |url=http://www.bilkent.edu.tr/~jast/Number3/Gazo.html |url-status=dead |journal=Journal of American Studies of Turkey |volume=3 |pages=15–42 |issn=1300-6606 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327060825/http://www.bilkent.edu.tr/~jast/Number3/Gazo.html |archive-date=27 March 2009 }} * {{Cite news |title=Mustafa Kemal Atatürk |pages=7–8 |work=TP Editors |url=http://www.teknikportal.com/mustafa-kemal-ataturk-hayati-basarilari-t9870.0.html |access-date=29 April 2008 |archive-date=30 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430154105/http://www.teknikportal.com/mustafa-kemal-ataturk-hayati-basarilari-t9870.0.html |url-status=dead }} * {{Cite news |date=23 November 1953 |title=The Burial of Atatürk |pages=37–39 |work=Time Magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,860125,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20061114074222/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C860125%2C00.html |url-status=dead |archive-date=14 November 2006 |access-date=7 August 2007 }} ==რესურსები ინტერნეტში== {{commonscat|Mustafa Kemal Atatürk}} {{ვიკიციტატა}} * {{OL author|OL4540440A}} * {{Internet Archive author |sname= Mustafa Kemal Atatürk}} * {{PM20|FID=pe/000726}} {{clear}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{თურქეთის პრეზიდენტები}} {{თურქეთის პრემიერ-მინისტრები}} {{თურქეთის პარლამენტის თავმჯდომარეები}} {{თურქეთის თემები}} {{DEFAULTSORT:ათათურქი, მუსტაფა ქემალ}} [[კატეგორია:დაბადებული 1881]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1938]] [[კატეგორია:თურქეთის პრეზიდენტები]] [[კატეგორია:თურქეთის პრემიერ-მინისტრები]] [[კატეგორია:თურქი რევოლუციონერები]] [[კატეგორია:ათათურქი]] [[კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები]] [[კატეგორია:თანამდებობაზე გარდაცვლილი პრეზიდენტები]] 9bxlsrf7fsdg54fa8jbk3tbpjbacg0n 0 13396 5417189 5355717 2026-06-20T06:17:35Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417189 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ორგანიზაცია |სახელი =დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა |ორგანიზაციის სახელი მშობლიური=Содружество Независимых Государств |ორგანიზაციის სახელი მშობლიური კოდი=ru |სურათი = |ზომა = |სურათის წარწერა= |ფოტო = |ფოტოს ზომა = |ფოტოს წარწერა= |ლოგო =Emblem of CIS.svg |ლოგოს ზომა = 200 |ლოგოს წარწერა = |რუკა = Orthographic projection map of the Commonwealth of Independent States (2014–2022).svg |რუკის ზომა =250პქ |რტიტრი = {{Legend inline|#346733|წევრი ქვეყნები}}<br />{{Legend inline|#46C843|სადავო ტერიტორია<ref>{{cite book|title=The Territories of the Russian Federation 2020|publisher=[[Routledge]]|author=[[Taylor & Francis]]|date=2020|section=Republic of Crimea|section-url=https://books.google.com/books?id=3xbUDwAAQBAJ&pg=PT161|isbn=978-1-003-00706-7|quote=Note: The territories of the Crimean peninsula, comprising Sevastopol City and the Republic of Crimea, remained internationally recognised as constituting part of Ukraine, following their annexation by Russia in March 2014.}}</ref>}}<br />{{Legend inline|#C5DDBD|ასოცირებული ქვეყანა}} |აბრევიატურა = დსთ |დევიზი = |შეიქმნა = [[8 დეკემბერი]], [[1991]] |გაუქმდა = |ტიპი = |სტატუსი = |მიზანი = |შტაბ-ბინა = [[მინსკი]], [[მოსკოვი]] |ადგილმდებარეობა = |ემსახურება რეგიონს = |წევრები = {{AZE}} <br />{{BLR}} <br />{{RUS}} <br />{{ARM}} <br />{{TJK}} <br />{{UZB}}<br />{{KAZ}} <br />{{KGZ}} |ენა = [[რუსული ენა]] |მდივანი = [[სერგეი ლებედევი]] |ლიდერი წარწერა = თავმჯდომარე |ლიდერი სახელი =[[ვალენტინა მატვიენკო]] |ლიდერი წარწერა2 = |ლიდერი სახელი2 = |ლიდერი წარწერა3 = |ლიდერი სახელი3 = |მნიშვნელოვანი პირები = |მთავარი ორგანო = |მშობელი ორგანიზაცია= |გაწევრიანება = |ბიუჯეტი = |შტატი = |მოხალისე = |საიტი = |შენიშვნები = |ყოფილი სახელი = |ფერები= }} '''დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა''', '''„დსთ“''' ({{lang-ru|Содружество Независимых Государств - СНГ}}) — რეგიონული მთავრობათაშორისი ორგანიზაცია, ჩამოყალიბდა [[1991]] წელს, [[საბჭოთა კავშირი]]ს [[სსრკ-ის დაშლა|დაშლის]] შემდეგ. ორგანიზაციის მიზანია დაარეგულიროს ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის ურთიერთობები: ხელს უწყობს თანამშრომლობას ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და სამხედრო საკითხებში და აქვს გარკვეული უფლებამოსილება, რომელიც ეხება ვაჭრობის, ფინანსების, კანონშემოქმედებისა და უსაფრთხოების კოორდინაციას. შედგება 8 ყოფილი [[სსრკ|საბჭოთა]] რესპუბლიკისაგან: [[აზერბაიჯანი]], [[ბელარუსი]], [[თურქმენეთი]], [[სომხეთი]], [[რუსეთი]], [[ტაჯიკეთი]], [[უზბეკეთი]], [[ყაზახეთი]] და [[ყირგიზეთი]]. [[თურქმენეთი|თურქმენეთმა]] [[2005]] წლის [[26 აგვისტო]]ს სრულუფლებიანი წევრობისგან უარი განაცხადა და ამჟამად ასოცირებული წევრია. [[საქართველო]]მ დსთ [[2009]] წლის აგვისტოში დატოვა.<ref>[http://cis.minsk.by/page/174 О Содружестве Независимых Государств]</ref> == წევრები == {| class="wikitable sortable" |- ! ქვეყანა<ref name=depositary>{{cite web|url=http://cis.minsk.by/reestr/ru/index.html#reports/rat/sved|title=Сведения о ратификации документов, принятых в рамках СНГ в 1991 – 2014 годах|access-date=10 October 2014|publisher=Commonwealth of Independent States|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102022543/http://cis.minsk.by/reestr/ru/index.html#reports/rat/sved|archive-date=2 November 2012|url-status=live}}</ref><!--Useful: http://www.sudsng.org/download_files/rh/1994/Rh_02_94_310394.pdf--> ! შეთანხმება/პროტოკოლის რატიფიცირება ! წესდების რატიფიცირება ! შენიშვნა |- | {{AZE}} | 24 სექტემბერი 1993 | 24 სექტემბერი 1993 | |- | {{BLR}} | 10 დეკემბერი 1991 | 18 იანვარი 1994 | დამფუძნებელი წევრი |- | {{RUS}} | 12 დეკემბერი 1991 | 20 ივლისი 1993 | დამფუძნებელი წევრი |- | {{ARM}} | 18 თებერვალი 1992 | 16 მარტი 1994 | დამფუძნებელი წევრი |- | {{TJK}} | 26 ივნისი 1993 | 4 აგვისტო 1993 | |- | {{UZB}} | 4 იანვარი 1992 | 9 თებერვალი 1994 | დამფუძნებელი წევრი |- | {{KAZ}} | 23 დეკემბერი 1991 | 20 აპრილი 1994 | დამფუძნებელი წევრი |- | {{KGZ}} | 6 მარტი 1992 | 12 აპრილი 1994 | დამფუძნებელი წევრი |} === ასოცირებული წევრი === *{{TKM}} (გაწევრიანდა 1991 წელს და გამოვიდა 2005-ში, მას შემდეგ ასოცირებული წევრია) === დამფუძნებელი წევრი === * {{UKR}} (გაწევრიანდა 1991 წელს და გამოვიდა 2018 წელს) === ყოფილი წევრები === * {{GEO}} (გაწევრიანდა 1993 წლის ოქტომბერში, 2006 წლის თებერვალში გამოვიდა თავდაცვის მინისტრთა საბჭოდან, 2008-ში გაკეთდა განცხადება გასვლის სურვილთან დაკავშირებით, 2009 წლის 18 აგვისტოს საქართველო ოფიციალურად გამოვიდა დსთ-დან<ref>{{cite news |author= |title=საქართველომ დსთ-დან გამოსვლის პროცესი დაასრულა |work=ახალი ამბები |publisher=[http://civil.ge/geo/ Civil.Ge] |page= |date=18 აგვისტო 2009 |accessdate=20 აგვისტო 2009|quote= |url=http://civil.ge/geo/article.php?id=21656 }}</ref>) * {{MDA}} (გაწევრიანდა 1994 წლის 8 აპრილს, გავიდა 2026 წლის 6 აპრილს, ოფიციალურად გასვლა დასრულდება 2027 წლის 6 აპრილს) ==ორგანოები== დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის ფარგლებში ქვეყნების ინტეგრაცია ხორციელდება მისი საკოორდინაციო ინსტიტუტების (ქარტიის ორგანოები, აღმასრულებელი ორგანოები და დსთ-ს ფილიალის თანამშრომლობის ორგანოები) მეშვეობით.<ref>[https://archive.mid.ru/integracionnye-struktury-prostranstva-sng/-/asset_publisher/rl7Fzr0mbE6x/content/id/537782 ОСНОВНЫЕ УСТАВНЫЕ ОРГАНЫ СНГ]</ref> ===დსთ-ს ნორმატიული ორგანოები=== *სახელმწიფო მეთაურების საბჭო *მთავრობის მეთაურების საბჭო *საგარეო საქმეთა მინისტრთა საბჭო *თავდაცვის მინისტრთა საბჭო *სასაზღვრო ძალების მეთაურთა საბჭო *საპარლამენტთაშორისო ასამბლეა *ეკონომიკური სასამართლო ===დსთ-ს აღმასრულებელი ორგანოები=== *ეკონომიკური საბჭო *თანამეგობრობის წევრი სახელმწიფოების მუდმივი სრულუფლებიანი წარმომადგენლების საბჭო თანამეგობრობის ნორმატიული და სხვა ორგანოებში *აღმასრულებელი კომიტეტი ===დსთ-ს დარგობრივი თანამშრომლობის ორგანოები=== *ანტიტერორისტული ცენტრი *სახელმწიფოთაშორისი ბანკი *სახელმწიფოთაშორისო სტატისტიკური კომიტეტი *სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიისა და სერტიფიცირების სახელმწიფოთაშორისი საბჭო *ბუნებრივი და ტექნოგენური საგანგებო სიტუაციების სახელმწიფოთაშორისო საბჭოს *ანტიმონოპოლიური პოლიტიკის სახელმწიფოთაშორისი საბჭო *შრომის, მიგრაციისა და სოციალური დაცვის მოსახლეობის მრჩეველთა საბჭო *დსთ-ს წევრი ქვეყნების საკოორდინაციო საბჭო (რეგიონული თანამეგობრობის) კომუნიკაციის ინფორმატიზაციის სფეროში *ელექტროენერგიის საბჭო *სამრეწველო უსაფრთხოების სახელმწიფოთაშორისო საბჭო *დსთ-ს აგროსამრეწველო კომპლექსის მთავრობათაშორისი საბჭო *რეგიონული თანამეგობრობა კომუნიკაციების სფეროში *თანამეგობრობის წევრი ქვეყნების სარკინიგზო ტრანსპორტის საბჭო *თანამეგობრობის წევრი ქვეყნების სტატისტიკური სამსახურის ხელმძღვანელების საბჭო *თანამეგობრობის წევრი სახელმწიფოების საბაჟო სამსახურების ხელმძღვანელთა საბჭო ==ორგანიზაციის მიზნები == ორგანიზაციის მიზანია ხელი შეუწყოს და გააძლიეროს თანამშრომლობა მის წევრ სახელმწიფოებს შორის პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, ეკოლოგიურ, ჰუმანიტარულ, კულტურულ და სხვა სფეროებში. დსთ-ს მთავარი მიზნებია: წევრ სახელმწიფოთა ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ხელშეწყობა საერთო ეკონომიკურ სივრცეში, ადამიანის უფლებებისა და ფუნდამენტური თავისუფლებების უზრუნველყოფა საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპების შესაბამისად, წევრ სახელმწიფოებს შორის თანამშრომლობის ხელშეწყობა საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად და წევრ სახელმწიფოებს შორის დავებისა და კონფლიქტების მშვიდობიანი მოგვარების ხელშეწყობა. დსთ-ს წევრებისთვის თანამშრომლობის სფეროებია: ეკონომიკა, ფინანსები, უსაფრთხოება, ჰუმანიტარული საკითხები, სამართლებრივი საკითხები, სამეცნიერო და ტექნიკური ინფორმაციის გაცვლა, რეგიონთაშორისი და ტრანსსასაზღვრო საკითხები. ეკონომიკური თანამშრომლობა ასევე მოიცავს საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებთან დაკავშირებულ ასპექტებს და საინფორმაციო საზოგადოებას. ამ სფეროში დსთ-მ მიიღო, მაგალითად, საინფორმაციო საზოგადოების მშენებლობასა და განვითარებაში თანამშრომლობის სტრატეგია 2025 წლამდე, ასევე მისი განხორციელების სამოქმედო გეგმა. კიბერუსაფრთხოება და კიბერდანაშაული ასევე დსთ-ს წევრი ქვეყნების ინტერესებია, შეთანხმდნენ საინფორმაციო ტექნოლოგიების ფარგლებში ჩადენილ დანაშაულებთან ბრძოლის თანამშრომლობაში და მიიღეს ინფორმაციის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სფეროში თანამშრლობის შეთანხმება.<ref>[https://www.dipublico.org/469/convention-on-human-rights-and-fundamental-freedoms-of-the-commonwealth-of-independent-states/ Convention on Human Rights and Fundamental Freedoms of the Commonwealth of Independent States]</ref> == ისტორია == [[1991]] წლის 8 დეკემბერს რუსეთისა და უკრაინის პრეზიდენტები [[ბორის ელცინი]] და [[ლეონიდ კრავჩუკი]], ასევე ბელარუსის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე [[სტანისლავ შუშკევიჩი]] [[ბელოვეჟის ტევრი|ბელოვეჟის ტევრში]] (ბელარუსი) სამთავრობო რეზიდენცია „ვისკულში“ ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელმაც [[სსრკ-ის დაშლა]] და დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის ჩამოაყალიბა გამოაცხადა. დოკუმენტში დადასტურებულია [[გაეროს ქარტია|გაეროს ქარტიის]], ჰელსინკის დასკვნითი აქტის და სხვა საერთაშორისო ვალდებულებების პრინციპების ერთგულება. შეთანხმებაში გამოცხადებულია, ხელმომწერი სახელმწიფოების ტერიტორიაზე არ დაიშვება მესამე ქვეყნების ნორმების გამოყენება, მათ შორის, ყოფილი საბჭოთა კავშირიც, და ხელისუფლების კავშირი ორგანოების საქმიანობა წყდება. მხარეებმა პირობა დადეს, რომ {{ციტატა|განავითარონ თანასწორი და ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობა ხალხებსა და სახელმწიფოებს შორის პოლიტიკის, ეკონომიკის, კულტურის, განათლების, ჯანმრთელობის, გარემოს დაცვის, მეცნიერების, ვაჭრობის, ჰუმანიტარული და სხვა სფეროებში და ხელი შეუწყონ ფართო ინფორმაციის გაცვლას.}} შეთანხმება ხაზს უსვამს თანამეგობრობის ფარგლებში არსებული საზღვრების ხელშეუხებლობას, უზრუნველყოფს მოქალაქეთა ღიაობისა და გადაადგილების თავისუფლებას და ა. შ. შეთანხმება რატიფიცირებულია უკრაინისა და ბელარუსის უზენაესი საბჭოების მიერ [[1991]] წლის 10 დეკემბერს.<ref>[https://www.infoplease.com/encyclopedia/social-science/government/intl-orgs/commonwealth-of-independent-states Commonwealth of Independent States]</ref> [[1991]] წლის 21 დეკემბერს [[ალმათი|ალმა‑ათაში]] 15 ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკის (ლიეტუვის, ლატვიის, ესტონეთისა და საქართველოს გარდა) ლიდერებმა ხელი მოაწერეს დსთ-ს შექმნის შესახებ შეთანხმების ოქმს, რომლის მიხედვითაც სომხეთი, აზერბაიჯანი, მოლდოვა, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, უზბეკეთი, თურქმენეთი და ტაჯიკეთი შეუერთდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობას, როგორც მის დამფუძნებლებს. იმავე დღეს, 11 ქვეყნის ლიდერებმა ხელი მოაწერეს [[ალმა-ათის დეკლარაცია]]ს, რომელმაც დაადასტურა დსთ-ს ძირითადი მიზნები და პრინციპები.<ref>[https://cis.minsk.by/page/178 Алма-Атинская Декларация (г. Алма-Ата, 21 декабря 1991 года)]</ref> [[2005]] წლის აგვისტოდან [[თურქმენეთი]] გამოვიდა დსთ-დან და მიიღო ასოცირებული დამკვირვებელი წევრის სტატუსი. [[1993]] წლის დეკემბრიდან [[2009]] წლის 18 აგვისტომდე საქართველო იყო დსთ-ს ნაწილი. აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში საომარი მოქმედებების გამო თბილისმა დსთ-დან გამოსვლა გამოაცხადა. 1993 წლის სექტემბერში, დსთ-ს სახელმწიფოების მეთაურებმა ეკონომიკური კავშირის დამყარების შეთანხმებას მოაწერეს ხელი, რომელშიც ჩადებულია ეკონომიკური ურთიერთქმედების ტრანსფორმაციის კონცეფცია. შეთანხმება ეფუძნება საერთო ეკონომიკური სივრცის შექმნის აუცილებლობაზე, საქონლის, მომსახურების, შრომის, და კაპიტალის თავისუფალი გადაადგილების; ფულადი, საგადასახადო, ფასიანი, საბაჟო და საგარეო ეკონომიკური პოლიტიკის კოორდინირებული განვითარების; მარეგულირებელი ეკონომიკური საქმიანობის მარეგულირებელი მეთოდების დაახლოების, და პირდაპირი სამრეწველო ურთიერთობების განვითარების ხელსაყრელი პირობების შექმნის პრინციპებს. შეთანხმებისა და დსთ-ს წესდების შესაბამისად, თანამეგობრობის მიზნებია პოლიტიკის, ეკონომიკის, კულტურის, განათლების, ჯანმრთელობის, გარემოს დაცვის, მეცნიერების, ვაჭრობის, ჰუმანიტარული და სხვა სფეროებში ხალხებსა და სახელმწიფოებს შორის თანაბარი და ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობის განვითარება, ხელი შეუწყოს ფართო ინფორმაციის გაცვლას და კეთილსინდისიერ და მკაცრ შესაბამისობას ორმხრივ ვალდებულებებთან. დსთ-ს სახელმწიფოთაშორისი ორგანოების ოფიციალური ადგილია [[მინსკი]], ბელარუსის რესპუბლიკა.<ref name="springer">[https://link.springer.com/chapter/10.1057%2F9780230271340_30 Commonwealth of Independent States (CIS)]</ref> ==შეხვედრები და თანამშრომლობის ეტაპები== ===1992-2000=== [[1992]] წლის 26 ივნისს, მინსკში, დსთ-ს რვა ქვეყანამ (სომხეთი, ბელარუსი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, რუსეთი, ტაჯიკეთი, უკრაინა და უზბეკეთი) ხელი მოაწერეს ექსპორტული კონტროლი ნედლეულის, მასალების, ტექნიკის, ტექნოლოგიების და მომსახურების გამოიყენების, (რომელიც შეიძლება გამოყენებული იქნას მასობრივი განადგურების იარაღის წარმოებაში ან რაკეტების საშუალებით მიწოდებაში) მუშაობის კოორდინაციის შეთანხმებას. მონაწილე სახელმწიფოები შეთანხმდნენ, რომ განახორციელონ კოორდინირებული ექსპორტის კონტროლის პოლიტიკა, მათ შორის სანქციების გამოყენება ყველა ეკონომიკური სუბიექტის მიმართ, რომელიც არღვევს ექსპორტის კონტროლის მოთხოვნებს. კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულება გაფორმდა [[1992]] წლის 15 მაისს [[ტაშკენტი|ტაშკენტში]] სომხეთის, ყაზახეთის, ყირგიზეთის, რუსეთის, ტაჯიკეთისა და უზბეკეთის მიერ. მოგვიანებით, შეთანხმებას აზერბაიჯანი, ბელარუსი და საქართველო შეუერთდნენ.<ref name="springer" /> [[1993]] წლის სექტემბერში, სახელმწიფოს მეთაურებმა ხელი მოაწერეს ეკონომიკური კავშირის დამყარების შეთანხმებას, რომელშიც ისინი ეკონომიკური თანამშრომლობის ტრანსფორმაციის კონცეფცია შეიმუშავეს თანამეგობრობის ფარგლებში. შეთანხმება ეფუძნებოდა ერთიანი ეკონომიკური სივრცის ჩამოყალიბებას საქონლის, მომსახურების, თანამშრომლებისა და კაპიტალის თავისუფალი გადაადგილების პრინციპებზე დაყრდნობით, კოორდინირებული მონეტარული, საგადასახადო, ფასების, საბაჟო და საგარეო ეკონომიკური პოლიტიკის შემუშავება, ბიზნესის მართვის მეთოდების ჰარმონიზაცია და პირდაპირი სამრეწველო ურთიერთობების განვითარებისათვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა. [[1994]] წელს რატიფიკაციის პროცესის დასრულების შემდეგ, კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულება ძალაში შევიდა 20 აპრილს ხუთი წლის ვადით. დსთ-ს წევრებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას დსთ-ს თავისუფალი სავაჭრო ზონის შესახებ. [[1995]] წლის 31 მაისს დსთ-ს ქვეყნების სპეცსამსახურების ხელმძღვანელებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ, რომელშიც შედიოდა ბირთვული იარაღის, ტერორიზმის, ნარკოტრაფიკის და „უკანონო შეიარაღებული ჯგუფების“ კონტრაბანდის ოქმები. [[1996]] წლის 5 მარტს დაარსდა დსთ-ს საბაჟო კავშირი, შემადგენლობა: დსთ-ს ხუთი ქვეყანა [[ბელარუსი]], [[ყაზახეთი]], [[ყირგიზეთი]], [[რუსეთის ფედერაცია]] და [[ტაჯიკეთი]]. [[1997]] წლის მარტში გაიმართა სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოსა და მთავრობის მეთაურთა საბჭოს სხდომები. მათ განიხილეს აფხაზეთში, [[საქართველო]]ში, კონფლიქტის ზონაში მშვიდობის შენარჩუნებასთან დაკავშირებული დოკუმენტები და ტაჯიკეთში კოლექტიური სამშვიდობო ძალების ყოფნა გააგრძელეს. [[1998]] წლის აპრილში, მოსკოვში გაიმართა სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოს სხდომა, სადაც გადაწყდა, რომ დსთ-ს საქმიანობის გაუმჯობესებისა და მისი რეფორმის შესახებ სპეციალური სახელმწიფოთაშორისი ფორუმი გაიმართოს. მათ ასევე მიიღეს დსთ-ს ქვეყნებს შორის სამხედრო თანამშრომლობის განვითარების პროგრამის პროტოკოლის გადაწყვეტილება. [[1999]] წელს 2 აპრილს კოლექტიური უშიშროების საბჭოს სხდომაზე კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულება კიდევ ხუთი წლით გაგრძელდა ხელშეკრულების ოქმით, რომელიც ასევე შექმნა ავტომატური ხუთწლიანი გაფართოების მექანიზმი მომავლისთვის. [[უზბეკეთი]] გამოვიდა შეთანხმებიდან ხელშეკრულების გაფართოებამდე.<ref>[https://e-cis.info/cooperation/3747/86876/ 2.1. Соглашения между правительствами государств – участников СНГ]</ref> [[2000]] წელს 25 იანვარს, სახელმწიფოს მეთაურთა და მთავრობის შეხვედრაზე, [[ვლადიმერ პუტინი]] აირჩიეს სახელმწიფოს მეთაურთა საბჭოს თავმჯომარედ. შეხვედრაზე მიიღეს გადაწყვეტილებები საერთაშორისო ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ [[ეუთო]]ს [[სტამბულის სამიტი]]ს ფონზე და გადაწყვეტილებები დსთ-ს განვითარების სამოქმედო პროგრამის პროექტზე 2005 წლამდე. სახელმწიფოს მეთაურები ასევე გაანალიზეს სახელმწიფოთაშორისი პროგრამის ანგარიში ერთობლივი ბრძოლის ორგანიზებულ დანაშაულებთან და სხვა დანაშაულებთან დსთ-ს წევრი ქვეყნების ტერიტორიაზე (2000 წლამდე).<ref>{{Cite web |url=https://www.cisatc.org/132/166/188 |title=РЕШЕНИЕ СОВЕТА ГЛАВ ГОСУДАРСТВ СНГ ОТ 21 ИЮНЯ 2000 ГОДА "О СОЗДАНИИ АНТИТЕРРОРИСТИЧЕСКОГО ЦЕНТРА ГОСУДАРСТВ – УЧАСТНИКОВ СОДРУЖЕСТВА НЕЗАВИСИМЫХ ГОСУДАРСТВ" |accessdate=2022-01-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127130832/https://www.cisatc.org/132/166/188 |archivedate=2022-01-27 }}</ref> კოლექტიური უშიშროების საბჭოს მაისის სხდომაზე კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების მონაწილე მხარეებმა მიიღეს მემორანდუმი ხელშეკრულების ეფექტურობის გაუმჯობესების შესახებ.<ref>[https://e-cis.info/page/3404/ 2000 год]</ref> 20-21 ივნისს [[მოსკოვი|მოსკოვში]] გამართულ სამიტზე, დსთ-ს ქვეყნების პრეზიდენტებმა მიიღეს დეკლარაცია სტრატეგიული სტაბილურობის შენარჩუნების შესახებ. ამ დოკუმენტში სახელმწიფოს მეთაურებმა გამოთქვეს მზადყოფნა, რომ გაძლიერდეს სტრატეგიული უსაფრთხოება მსოფლიოში. ისინი მიესალმნენ ყოვლისმომცველი ბირთვული გამოცდის აკრძალვის ხელშეკრულებისა და 1997 წლის რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის შეთანხმებების რუსეთის მიერ რატიფიცირებას. მათ იმედი გამოთქვეს, რომ ეს დოკუმენტები მალე რატიფიცირებული იქნება [[ამერიკის შეერთებული შტატები]]ს მიერ. გარდა ამისა, მათ ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს, სადაც ნათქვამია, რომ რაკეტსაწინააღმდეგო ხელშეკრულება უნდა დარჩეს „გლობალური სტრატეგიული სტაბილურობის, საერთაშორისო უსაფრთხოებისა და მსოფლიო მშვიდობის საფუძველი“ და ნებისმიერი მისი გაუქმება ძირს უთხრის „სტრატეგიული ბირთვული იარაღის შემდგომ შემცირების ნაბიჯებს“. მათ ასევე შექმნეს ერთობლივი ანტიტერორისტული ცენტრი, რომელიც მოსკოვშია დაფუძნებული და ერთობლივად მართავს რუსეთსა და [[უკრაინა]]ს. მხოლოდ [[თურქმენეთი]] არ გახდა ცენტრის წევრი.<ref>[https://cis.minsk.by/page/show?id=9172 Заседания Экономического совета СНГ в 2000 году]</ref> დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურთა და მთავრობის შეხვედრები მინსკში 30 ნოემბრიდან 1 დეკემბრამდე ტარდებოდა. დელეგატები ძირითადად ორიენტირებული იყვნენ დსთ-ს ანტიტერორისტული ცენტრის შექმნის გეგმაზე, რომელიც მოემსახურებოდა დსთ-ს წევრი ქვეყნების სხვადასხვა უწყებების ძალისხმევის კოორდინაციას საერთაშორისო ტერორისტული საქმიანობისგავრცელების თავიდან ასაცილებლად და გამოძიებაში და ოპერაციებში დახმარების გაწევაში. მათ ასევე მიიღეს ჩერნობილის ბირთვული ელექტროსადგურის დახურვის ერთობლივი დეკლარაცია.<ref>[https://www.alta.ru/tamdoc/00sptsng/ РЕШЕНИЕ Совета глав правительств Содружества Независимых Государств от 30 ноября 2000 года "О правилах определения страны происхождения товаров"]</ref> ===2001-2010=== [[2001]] წელს სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოები, მთავრობის მეთაურები და საგარეო პოლიტიკის ხელმძღვანელები 31 მაისიდან 1 ივნისამდე ატარებდნენ შეხვედრებს. საკითხები იყო ტერორიზმისა და სხვა დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის მცდელობები და სამხედრო თანამშრომლობის გაზრდა. სახელმწიფოს მეთაურთა მხარი დაუჭირა შეთავაზებას 26 აპრილის რადიაციული ავარიების და კატასტროფების მსხერპლთა ხსოვნის დღით განხადებას, ჩერნობილის ავარიის წლისთავის პატივსაცემად.<ref>[https://e-cis.info/cooperation/2829/77123/ Обращение глав государств-участников СНГ к государствам - членам ООН]</ref> ასევე ივნისში, ვალერი ვოროტნიკოვი, რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო სათათბიროს იურიდიული საკითხების პარლამენტთაშორისო კომიტეტის მუდმივმოქმედი წევრი განაცხადა, რომ წლის ბოლომდე დსთ-ს 5 ქვეყნის საბაჟო კავშირი გახდება ევრაზიის ეკონომიკური თანამეგობრობის გაერთიანება. ივლისის არაფორმალურ სამიტზე [[სოჭი (ქალაქი)|სოჭში]], [[ყირგიზეთის პრეზიდენტი]] [[ასკარ აკაევი]] და [[რუსეთის პრეზიდენტი]] [[ვლადიმერ პუტინი]] შეხვდნენ ცენტრალური აზიის უსაფრთხოების საკითხებზე, კერძოდ ავღანეთში განვითარებულ მოვლენებზე და მოსალოდნელ ყირგიზეთის სამხრეთის მუსულმანური გამახედროებული შეჭრის საფრთხეზე. სამიტის მონაწილეებმა ასევე გაცვალეს მოსაზრებები 2010 წლის ორმხირივი პარტნიორობის ყოვლისმომცველი პროგრამის რეაზლიზაცია, რომელსაც ხელი მოაწერა პრეზიდენტ აკაევმა 2000 წელს მოსკოვში ვიზიტის დროს.<ref>[https://www.ng.ru/cis/2001-11-10/5_akaev.html?id_user=Y Аскар Акаев: "Перед лицом угроз содружество укрепляет позиции"]</ref> 29-30 ნოემბერს მოსკოვში ტარდებოდა საიუბილეო სამიტი. წევრმა სახელმწიფოებმა მიიღეს ანალიტიკური ანგარიში გასული ათწლეულის საქმიანობაზე და სამომავლო გამოწვევებზე. ასევე მიიღეს სამოქმედო გეგმა, რათა გაუმჯობესდეს მონაწილე სახელმწიფოების საგარეო პოლიტიკის საქმიანობის კოორდინაციის ეფექტურობა და მხარი დაუჭირეს უსაფრთხოების სააგენტოების ხელმძღვანელთა საბჭოს ინიციატივას დსთ-ში ერთობლივი ანტიტერორისტული საქმიანობის ჩატარების პროცედურის პროექტის მომზადებას.<ref>[http://kremlin.ru/events/president/news/26840 Состоялся юбилейный саммит глав государств – членов Содружества Независимых Государств (СНГ)]</ref><ref>[http://kremlin.ru/events/president/news/26838 По итогам юбилейного саммита лидеры СНГ провели совместную пресс-конференцию]</ref> [[2002]] წელს 14 ივნისს გაიმართა მორიგი სხდომა, სადაც დსთ-ს თავდაცვის მინისტრთა საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება საჰაერო თავდაცვის მონაცემების გაცვლაზე. მათ ასევე გადაწყვიტეს, რომ შეიქმნას საჰაერო თავდაცვის სისტემების ერთიანი მონაცემთა ბაზა და დაამტკიცეს აეროდრომების სია, რომლების მომსახურებითაც დსთ-ს ქვეყების თვითმფრინავები საჭიროების შემთხვევაში ისარგებლებდნენ. ასევე დაგეგმილი იყო, რომ საბჭოს მომდევნო სხდომაზე შემუშავდებოდა „სამხედრო კომუნიკაციების საერთო სისტემის“ მექანიზმები.<ref>[https://www.aviaport.ru/digest/2002/06/17/30072.html МИНИСТРЫ ОБОРОНЫ СНГ ОБЪЕДИНЯЮТ ПРОТИВОВОЗДУШНУЮ ОБОРОНУ]</ref> 7 ოქტომბერს, სახელმწიფოთა მეთაურთა საბჭოს სხდომა დასრულდა თანამეგობრობის ინტეგრაციის პროცესების გაძლიერების შესახებ მთელი რიგი დოკუმენტების ხელმოწერით. ერთ-ერთი დოკუმენტი იყო დსთ-ს ქვეყნების სამხედრო-ტექნიკური თანამშრომლობის შესახებ. დსთ-ს წევრი ქვეყნების ხელმძღვანელებმა ასევე გადაწყვიტეს დსთ-ს ანტიტერორისტული ცენტრის ცენტრალური აზიის სამმართველოს შექმნა და დსთ-ს და სხვა დოკუმენტებში ერთობლივი ანტიტერორისტული საქმიანობის ორგანიზების წესის დამტკიცების შესახებ დსთ-ს რეგლამენტის დამტკიცება.<ref>{{Cite web |url=https://www.cisatc.org/132/166/195 |title=РЕШЕНИЕ СОВЕТА ГЛАВ ГОСУДАРСТВ СНГ ОТ 7 ОКТЯБРЯ 2002 ГОДА "О СОЗДАНИИ ОТДЕЛЕНИЯ АНТИТЕРРОРИСТИЧЕСКОГО ЦЕНТРА ГОСУДАРСТВ – УЧАСТНИКОВ СОДРУЖЕСТВА НЕЗАВИСИМЫХ ГОСУДАРСТВ ПО ЦЕНТРАЛЬНО-АЗИАТСКОМУ РЕГИОНУ" |accessdate=2022-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220308000509/https://www.cisatc.org/132/166/195 |archivedate=2022-03-08 }}</ref> [[2003]] წელს საგარეო საქმეთა მინისტრთა საბჭოს შეხვედრა [[დუშანბე]]ში, განიხილებოდა [[ერაყის ომი]] და საერთაშორისო ტერორიზმისა და ექსტრემიზმის წინააღმდეგ პროგრამის პროექტი. ერაყის სიტუაცია, და განსაკუთრებით ომისშემდგომ ერაყის სიტუაციაში საერთაშორისო როლის საჭიროება განიხილებოდა მაისის შეხვედრაზე. ამავე თვეს დსთ-ს მოსკოვის შტაბში გაიმართა კონფერენცია, რომელიც ეძღვნებოდა ეფექტურობის სარადარო საიდენტიფიკაციო სისტემების ეფექტურობას და სხვა სამხედრო თანამშრომლობის საკითხებს.<ref>{{Cite web |url=https://mintrans.gov.ru/press-center/news/1631 |title=В Душанбе состоялось ХХШ заседание Координационного транспортного совещания государств-участников СНГ |accessdate=2022-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201164436/https://mintrans.gov.ru/press-center/news/1631 |archivedate=2022-02-01 }}</ref> 18-19 სექტემბრიდან სახელმწიფო მეთაურთა საბჭო, მთავრობის მეთაურთა საბჭო და საგარეო საქმეთა მინისტრთა საბჭო [[იალტა]]ში გამართულ შეხვედრაზე განიხილეს ეკონომიკურ, სოციალურ, ჰუმანიტარულ და სამხედრო საკითხები: დსთ-ს წევრი ქვეყნების საერთაშორისო სატრანსპორტო კონტროლის თანამშრომლობაზე, საერთაშორისო სატრანსპორტო დერეფნების სფეროში თანამშრომლობის მომეორანდუმი და დეკლარაცია წევრ ქვეყნებში სატრანსპორტო უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე. საგარეო საქმეთა მინისტრთა საბჭოს სხდომაზე საუბარი შეეხო ანტიტერორისტულ და ანტიტერორისტულ ასპარეზზე თანამშრომლობას. მინისტრებმა დაამტკიცეს გადაწყვეტილება დსთ-ს ქვეყნებში გარკვეული პორტატული საჰაერო თავდაცვის სისტემის გაყიდვების კონტროლის ღონისძიებები და მიგრაციის მონიტორინგის ერთობლივი კოორდინაციის სტრუქტურის შექმნა.<ref>[http://cis.minsk.by/reestr/ru/printPreview/text?id=2453&serverUrl=http://cis.minsk.by/reestr/ru РЕШЕНИЕ О ходе выполнения Плана реализации важнейших мероприятий, направленных на развитие и повышение эффективности взаимодействия государств – участников СНГ в экономической сфере в 2003 – 2010 годах]</ref> 19 სექტემბერს სახელმწიფო მეთაურების საბჭოს თავმჯდომარეობდა [[უკრაინის პრეზიდენტი]] [[ლეონიდ კუჩმა]]. ლიდერებმა დაამტკიცეს თავისუფალი სავაჭრო ზონის შექმნის გეგმა და [[რუსეთი|რუსეთმა]], [[უკრაინა]]მ, [[ბელარუსი|ბელარუსმა]] და [[ყაზახეთი|ყაზახეთმა]] ხელი მოაწერეს ცალკე შეთანხმებას, რომელიც კოორდინაციას გაუწევს ტარიფს, საბაჟო და სატრანსპორტო კანონმდებლობას. რაც შეეხება ბირთვულ საკითხებს, საბჭოზე გაიხსენეს ჩერნობილის ავარია და მხარი დაუჭირეს ბელარუსის, რუსეთის და უკრაინის ერთობლივ შეთავაზებას გაეროს გენერალური რეზოლუციის შევსებაზე, „საერთაშორისო თანამშრომლობის განმტკიცების და კოორდინაციის ძალისხმევის კოორდინაციას ჩერნობილის კატასტროფის შესწავლის, შემცირების და შედეგების მინიმიზაციის“ დაკავშირებით. სახელმწიფო მეთაურთა საბჭომ ასევე მიიღო გადაწყვეტილება, სადაც აღწერილია აფხაზეთში, საქართველოში კონფლიქტის შეჩერების ზომების მიღების ვალდებულება.<ref>{{Cite web |url=https://www.economy.gov.by/ru/soglashenie-ru/ |title=Соглашение о создании зоны свободной торговли |accessdate=2022-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201164437/https://www.economy.gov.by/ru/soglashenie-ru/ |archivedate=2022-02-01 }}</ref> დეკემბერში დსთ-ს თავდაცვის მინისტრთა საბჭოს შეხვედრა გაიმართა, რათა განიხილონ და შემდგომ დაგეგმონ წევრ ქვეყნებს შორის სამხედრო თანამშრომლობის მრავალმხრივი განვითარება. [[2004]] წელს [[მინსკი|მინსკში]] საგარეო საქმეთა მინისტრების საბჭოს სხდომაზე ბელარუსის პრეზიდენტმა [[ალექსანდრე ლუკაშენკო]]მ ტერორიზმთან ბრძოლა დსთ-ს მთავარ პრიორიტეტად განსაზღვრა. საბჭოს წევრებმა ასევე განიხილეს მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელებისა და მათი მიწოდების სატრანსპორტო საშუალებების გავრცელების თავიდან აცილების ძალისხმევის მნიშვნელობა.<ref>[https://docs.cntd.ru/document/901912313 МОДЕЛЬНЫЙ ЗАКОН О борьбе с терроризмом]</ref> დსთ-ს მთავრობის მეთაურთა შეხვედრა გაიმართა 16 აპრილს [[ჩოლპონ-ატა]]ში, რამდენიმე საკითხის განხილვისთვის, მათ შორის ანტიტერორისტული ძალისხმევა, ტრანსპორტის საკითხები, სახელმწიფოების ძალისხმევის კოორდინაციისთვის ორგანიზებული კრიმინალის, ნარკოტრაფიკის და ტერორიზმის წინააღმდეგ ერთობლივი ბიუროს შექმნა. ლიდერები ასევე შეთანხმდნენ სარეზერვო ფონდის შექმნაზე ფინანსური და მატერიალური დახმარების იმ სახელმწიფოებისთვის, რომელიც დგას ბუნებრივი ან სამრეწველო საგანგებო სიტუაცებიის წინაშე დგას. 17 აპრილს ასევე გამოცხადდა, რომ დსთ-ს საპარლამენტთაშორისო ასამბლეა [[კოსოვო]]ში დამკვირვებელთა გუნდს გაუგზავნის ინფორმაციას იქ არსებული ვითარების შესახებ და შედეგებს წარუდგენს ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის რეგულარულ სესიას.<ref>[https://cis.minsk.by/page/1012 Перечень документов, принятых на заседании Совета глав правительств СНГ (16 апреля 2004 года, Чолпон-Ата)]</ref> 21 მაისს თავდაცვის მინისტრთა საბჭოს შეხვედრა გაიმართა. განიხილებოდა პორტატული საზენიტო სარაკეტო კომპლექსების მაკონტროლებელი სისტემის შექმნის გეგმა. მათ ასევე ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ ბირთვული არაპროლიფერაციის შესახებ მათი პოზიციების მრავალმხრივი კონსენსუსის მიღწევა სურთ. ივნისში, საბჭოს დსთ-ს შინაგან საქმეთა მინისტრები შეხვედრა გაიმართა [[კიშინიოვი|კიშინიოვში]], აღმასრულებელი კომიტეტის წარმომადგენლების, ანტიტერორისტული ცენტრის და ორგანიზებული დანაშაულის ბიუროს დასწრებით, სადაც განიხილებოდა ტერორიზმთან ბრძოლის გეგმების განხორციელება. ეს მოჰყვა დსთ-ს რეგიონში რუსეთის სპეცსამსახურების ანტიტერორისტული ოპერაციების დაწყებას.<ref>[https://e-cis.info/page/3408/ 2004 год]</ref> [[2005]] წელს [[თბილისი|თბილისში]] მთავრობის მეთაურების შეხვედრაზე, რომელიც 3 ივნისს ჩატარდა, არ მიუღიათ რეზოლუცია, რომელიც მასობრივი განადგურების იარაღს ეხებოდა. იგივე ეხება საგარეო საქმეთა მინისტრთა საბჭოს, რომელიც ჩატარდა მოსკოვში 23 აგვისტოს 2005 წელს.<ref>[https://civil.ge/ru/archives/164185 В Тбилиси открылся саммит глава правительств СНГ]</ref> [[2005]] წლის 26 აგვისტოს დსთ-ს ქვეყნების მეთაურთა შეხვედრამ მიიღო რამდენიმე რეზოლუცია, მათ შორის ერთი სამხედრო თანამშრომლობის შესახებ და მეორე - ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამ უკანასკნელ რეზოლუციაში მხარეები შეთანხმდნენ, რომ გააძლიერონ თანამშრომლობა [[ტერორიზმი]]ს წინააღმდეგ ბრძოლაში და განახორციელონ მიმდინარე პროგრამის ღონისძიებები. მეორე რეზოლუციაში სახელმწიფოს მეთაურთა საბჭომ გადაწყვიტა გააძლიეროს სამხედრო თანამშრომლობის კონცეფცია და განახორციელოს იგი [[2010]] წლამდე.<ref>[https://cis.minsk.by/page/9162/2005-god 2005 год]</ref> [[2006]] მაისში [[უკრაინა]]მ და [[საქართველო]]მ დაიწყეს მოლაპარაკებები დსთ-დან გამოყოფის შესაძლებლობის შესახებ. ორივე ქვეყნის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ისინი გააანალიზებენ დსთ-ს წევრობის სარგებელი თუ აღემატება ხარჯებს. მიუხედავად იმისა, რომ უკრაინამ პირობა დადო დსთ-ს წევრად დარჩენის, საქართველო გასვლას განიხილავს.<ref>[http://regional-dialogue.com/wp-content/uploads/2018/03/Research-RU-web.pdf ГРУЗИЯ И РОССИЯ: ДВУХСТОРОННИЙ ВЗГЛЯД НА ЧЕТВЕРТЬВЕКОВЫЕ ОТНОШЕНИЯ]</ref> 25 მაისს, დსთ-ს მთავრობის მეთაურები [[ტაჯიკეთი|ტაჯიკეთში]], [[დუშანბე]]ში შეხვდნენ. შეხვედრაზე ყურადღება გამახვილდა ორგანიზაციის საქმიანობის ეფექტურობაზე. საერთო ჯამში, 22 დოკუმენტი განიხილეს, რომელთაგან 15 გაფორმდა განხილვის გარეშე. დამტკიცებულ დოკუმენტებს შორის იყო ჰუმანიტარული თანამშრომლობის საერთაშორისო ფონდის შექმნა. მთავრობის მეთაურები ასევე შეხვდნენ მინსკში 24 ნოემბერს, რათა განიხილონ დსთ-ს წევრებს შორის ინტეგრაციის საკითხები, მათ შორის კოოპერატიული სამართალდამცავი, უსაფრთხოება და ერთობლივი საჰაერო თავდაცვის სისტემა.<ref>[http://www.cisstat.com/base/base1/doclad06.htm ДОКЛАДЫ И АНАЛИТИЧЕСКИЕ МАТЕРИАЛЫ 2006 ГОД]</ref> [[2007]] წლის 25 მაისს გაიმართა დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოს შეხვედრა ენერგეტიკის საკითხებთან დაკავშირებით. [[სომხეთი]], [[ბელარუსი]], [[ყაზახეთი]], [[ყირგიზეთი]], [[რუსეთი]] და [[ტაჯიკეთი]] ხელს აწერენ შეთანხმებას ერთიანი ენერგეტიკული ბაზრის შექმნაზე, რომელიც მიზნად ისახავს ელექტროენერგიის ვაჭრობის გაფართოებას და დსთ-ს ქვეყნებში ენერგორესურსების ხელმისაწვდომობის გაზრდას. 29 მაისს გაიმართა დსთ-ს ელექტროენერგიის საბჭოს შეხვედრა საერთო ენერგეტიკული ბაზრის შესაძლებლობაზე.<ref>[http://energo-cis.ru/rumain11/ Основные сведения О статусе, основных направлениях и перспективах деятельности Электроэнергетического Совета СНГ и его рабочего органа – Исполнительного комитета ЭЭС СНГ]</ref> 20 ივნისს გაიმართა დსთ-ს თავდაცვის მინისტრთა საბჭოს შეხვედრა, სადაც განიხილებოდა სამხედრო თანამშრომლობა. რუსეთის თავდაცვის მინისტრმა ანატოლი სერდიუკოვმა განაცხადა, რომ საბჭომ შექმნა კონკრეტული სამხედრო თანამშრომლობის გეგმა 2010 წლამდე. შეხვედრაზე ასევე განიხილეს დსთ-ს ერთობლივი საჰაერო თავდაცვის სისტემის შესახებ ფინანსური კითხვები. ასევე დამტკიცებული იყო ერთობლივი სწავლების გეგმა „იარაღის თანამეგობრობა“, რომელიც უნდა ჩატარებულიყო ოთხ ნაწილში ივნისიდან სექტემბრამდე. საჰაერო თავდაცვის სწავლება მოიცავს სომხეთს, ბელარუსს, ყაზახეთს, ყირგიზეთს, რუსეთს და უზბეკეთს.<ref>[https://cis.minsk.by/page/18763 Концепция дальнейшего развития Содружества Независимых Государств (5 октября 2007 года, г. Душанбе)]</ref> 5 ოქტომბერს [[სერგეი ლებედევი|სერგეი ლებედევმა]] დაიკავა დსთ-ს აღმასრულებელი მდივნის ადგილი.<ref>[https://cis.minsk.by/page/10284 Биография Председателя Исполнительного комитета – Исполнительного секретаря СНГ Лебедева Сергея Николаевича]</ref> [[2009]] წლის ნოემბერში დსთ-ს სამი ძირითადი წევრი - რუსეთი, ყაზახეთი და ბელარუსი შეთანხმდნენ საბაჟო კავშირის შექმნაზე, რომელიც გაანვითარებს ერთიანი ეკონომიკურ სივრცეს. სამი ქვეყნისგან განსხვავებით, უკრაინამ თავი შეიკავა საბაჟო კავშირში გაწევრიანებისგან, რადგან გადაწყვიტეს საკუთარი პოლიტიკის შემუშავება „მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის პრინციპების შესაბამისად“, - განაცხადა [[ვიქტორ იანუკოვიჩი|ვიქტორ იანუკოვიჩმა]] 2010 წლის 27 აპრილს.<ref>[https://interaffairs.ru/jauthor/material/182 СНГ в 2009 году: достижения, проблемы, перспективы]</ref> 2010 წლის 3 ნოემბერს ყაზანში გაიმართა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის იუსტიციის მინისტრთა საბჭოს მეხუთე სხდომა. შეხვედრას ესწრებოდნენ სომხეთის რესპუბლიკის, ბელარუსის რესპუბლიკის, ყირგიზეთის რესპუბლიკის, რუსეთის ფედერაციისა და ტაჯიკეთის რესპუბლიკის წარმომადგენლები. შეხვედრაში მონაწილეობდნენ ევრაზიის ეკონომიკური თანამეგობრობის ინტეგრაციის კომიტეტის სამდივნოს წარმომადგენლები. შეხვედრაზე განიხილეს რვა საკითხი.<ref>[http://cis.minsk.by/reestr/ru/index.html#reestr/create Единый реестр правовых актов и других документов Содружества Независимых Государств]</ref> დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის სახელმწიფოს მეთაურთა საბჭომ გადაწყვიტა: *2009 წელს ახალგაზრდულს აცხადებენ, და 2010 წელი კი დსთ-ს მეცნიერებისა და ინოვაციების. * სახელმწიფოთა მთავრობებმა - დსთ-ს წევრები და შესაბამისი ორგანოების მრეწველობის თანამშრომლობის და სახელმწიფოთაშორისი ფონდის ჰუმანიტარული თანამშრომლობის წევრები - დსთ-ს წევრებმა მიიღონ ზომები მომზადებისა და ჩატარების 2009 წელი ახალგაზრდობის 2010-წელი მეცნიერებისა და ინოვაციების განცხადების ღონისძიებები.<ref>[https://cis.minsk.by/page/15386/2010-god-v-sng-god-nauki-i-innovacij 2010 год в СНГ – Год науки и инноваций]</ref> ===2011-2020=== [[2011]] წლის 18 ოქტომბერს ხელი მოეწერა შეთანხმებას დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის თავისუფალი სავაჭრო ზონის შესახებ. შეთანხმება ითვალისწინებს სამართლებრივი ჩარჩოს სავაჭრო და ეკონომიკური ურთიერთობების ქვეყნებს შორის გამარტივებას, რომელიც ჩაანაცვლებს რიგი მრავალმხრივი და დაახლოებით 100 ორმხრივი დოკუმენტებს, რომლებიც მანამდე იყვნენ თავისუფალი ვაჭრობის რეჟიმის მარეგულირებელი. დოკუმენტს ხელი მოაწერეს მთავრობის მეთაურები დსთ-ს რვა წევრმა (სომხეთი, ბელარუსი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, მოლდოვა, რუსეთი, ტაჯიკეთი და უკრაინა), რომლების ანგარიშზე დსთ-ს ქვეყნების ორმხრივი ვაჭრობის წილი 90 %-ზე მეტია. ხელშეკრულების პრეამბულაში გამოცხადებულია, რომ მისი მონაწილეები, იმის გათვალისწინებით, რომ საჭიროა თავისუფალი სავაჭრო ზონის სწორი და ეფექტური ფუნქციონირება და მსოფლიო ეკონომიკაში და საერთაშორისო ვაჭრობის სისტემაში ინტეგრაციის საჭიროებაა, ცდილობენ მუდმივად თავისი ქვეყნების ცხოვრების დონის გაუმჯობესებას. შეთანხმება შეიცავს კონცეპტუალურ ჩარჩოს, ასევე ძირითად დებულებებსა და ნორმებს, რომლებიც არეგულირებენ დსთ-ს წევრი ქვეყნების სავაჭრო და ეკონომიკურ ურთიერთობებს უმაღლესი ხარისხის დონეზე.<ref>[https://docs.cntd.ru/document/1900221 СОГЛАШЕНИЕ о создании зоны свободной торговли]</ref> [[2013]] წლის 25 ოქტომბერს, დსთ-ს სახელმწიფოთა მეთაურთა საბჭოს სხდომა გაიმართა მინსკში დამოუკიდებლობის სასახლეში დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურების საბჭოს თავმჯდომარის, [[ბელარუსის პრეზიდენტი]]ს [[ალექსანდრე ლუკაშენკო]]ს თავმჯდომარეობით. სამიტი დსთ-ში მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მოვლენა გახდა. დსთ-ს ყველა წევრი ქვეყნების ყველა წევრმა მონაწილეობა მიიღო შეხვედრაში, ცხრა სახელმწიფოს დელეგაციას ხელმძღვანელობდნენ პრეზიდენტები. თავის გამოსვლებში სახელმწიფო და ოფიციალური დელეგაციების ხელმძღვანელებმა ნათლად და გულწრფელად გამოხატეს დსთ-ს საქმიანობისა და პერსპექტივების შეფასებები, გამოიკვეთა დსთ-ს სივრცეში არსებული საკითხები და გამოწვევები, გამოიკვეთა მათი გადაჭრის გზები და სახელმწიფოთაშორისი თანამშრომლობის პრიორიტეტული სფეროები.<ref>[https://cis.minsk.by/news/2230/itogi-zasedania-soveta-glav-gosudarstv-sng-gminsk-25-oktabra-2013-goda Итоги заседания Совета глав государств СНГ (г.Минск, 25 октября 2013 года)]</ref> [[2016]] წლის 16 სექტემბერს, [[ბიშკეკი|ბიშკეკში]] გაიმართა დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურების საბჭოს სხდომა, რომელიც გაიმართა დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურების საბჭოს თავმჯდომარის, ყირგიზეთის პრეზიდენტის [[ალმაზბეკ ატამბაევი]]ს ხელმძღვანელობით. შეხვედრის მონაწილეებმა დაამტკიცეს და ხელი მოაწერეს რამდენიმე მნიშვნელოვან დოკუმენტს და გადაწყვიტეს რუსეთის ფედერაციის თავმჯდომარეობა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობაში [[2017]] წელს. ამრიგად, საიუბილეო შეხვედრის დროს, სახელმწიფოს მეთაურებმა ერთსულოვანი დადებითი შეფასება მისცეს თანამეგობრობის 25-წლიანი საქმიანობის შესახებ და დაადასტურეს საერთო მზადყოფნა დსთ-ს შემდგომი განმტკიცების, ინტეგრაციის პოტენციალის გააზრებისა და დსთ-ს ყველა ქვეყანას შორის მრავალმხრივი პარტნიორობის გაღრმავების მიზნით.<ref>{{Cite web |url=https://cis.minsk.by/page/19192/2016-god-v-sng-god-obrazovania |title=2016 год в СНГ – Год образования |access-date=2022-02-03 |archive-date=2022-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203185122/https://cis.minsk.by/page/19192/2016-god-v-sng-god-obrazovania }}</ref> [[2019]] წლის დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოს სხდომაზე ხელმოწერილი დოკუმენტები: * გადაწყვეტილება „დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის თავმჯდომარეობის შესახებ 2020-ში“. * ოქმი გადაწყვეტილება „დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოს მორიგი სხდომის ჩატარების შესახებ“ * გადაწყვეტილება „თავმჯდომარე აღმასრულებელი კომიტეტის – დსთ-ს აღმასრულებელი მდივანი“ * გადაწყვეტილება „დსთ-ს სახელმწიფო წევრების დეკლარაციის სტრატეგიული ეკონომიკური თანამშრომლობა“ * გადაწყვეტილება „სახელმწიფოების მეთაურთა მიმართვა – დსთ-ს მონაწილეების თანამეგობრობის სახელმწიფოების ხალხს და მსოფლიო საზოგადოებას 1941-1945 წლების დიდი სამამულო ომის საბჭოთა ხალხის გამარჯვებას 75-ე წლისთავთან დაკავშირებით“. * გადაწყვეტილება „სახელმწიფოთა თანამშრომლობის პროგრამის შესახებ - დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის წევრები ტერორიზმისა და ექსტრემიზმის სხვა ძალადობრივი გამოვლინებების წინააღმდეგ ბრძოლაში 2020-2022 წლების განმავლობაში“.<ref>[https://cis.minsk.by/page/19273 2019 год в СНГ – Год книги]</ref> [[2020]] წლის დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოს გადაწყვეტილებები: დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის სახელმწიფოს მეთაურთა მიმართვა თანამეგობრობის ქვეყნებისა და მსოფლიო თანამეგობრობის ხალხებს 1941-1945 წლების [[დიდი სამამულო ომი]]ს დროს საბჭოთა ხალხის გამარჯვების 75 წლისთავთან დაკავშირებით; 1941-1945 წლებში დიდი სამამულო ომის გამარჯვების 75 წლისთავის მომზადებისა და დღესასწაულის ძირითადი ღონისძიებების გეგმა; დსთ-ს სახელმწიფოს მეთაურთა საბჭოს გადაწყვეტილება 1941-1945 წლებში დიდი სამამულო ომის გამარჯვების 75 წლისთავისადმი მზადება; გადაწყვეტილება საბჭოს დსთ-ს სახელმწიფოს მეთაურთა განაცხადოს 2019 წელს წიგნის დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის და 2020 წლის 75 წლისთავისადმი გამარჯვების დიდი სამამულო ომის 1941-1945 (11 ოქტომბერი, 2017, სოჭი).<ref>[https://e-cis.info/page/3729/84743/ План основных мероприятий по подготовке и празднованию 75-летия Победы в Великой Отечественной войне 1941–1945 годов]</ref> == საქართველო და დსთ == {{Main|საქართველო-დსთ ურთიერთობები}} === საქართველოს გაწევრიანება დსთ-ში === თავიდანვე თანამეგობრობა დსთ-ის წევრ სახელმწიფოებში აღქმული იყო, ერთი მხრივ, სსრკ-ის აღდგენის გარკვეულ მცდელობად, ხოლო, მეორე მხრივ, ყოფილი სსრკ-ის რესპუბლიკების ცივილიზებული „გაყრის“ მექანიზმად. ამიტომაც, თავდაპირველად, საქართველო არ მიისწრაფოდა ამ ორგანიზაციაში გაწევრიანებისაკენ, მაგრამ 1990-იანი წლების დასაწყისში არსებული სამხედრო, პოლიტიკური და ეკონომიკური კრიზისის და რუსეთის გამუდმებული ზეწოლის პირობებში, 1993 წლის 8 ოქტომბერს საქართველომ მიმართა დსთ-ის მონაწილე სახელმწიფოების მეთაურთა საბჭოს დსთში საქართველოს გაწევრიანების წინადადებით, რაც ძალაში შევიდა 1993 წლის 3 დეკემბერს. დსთ-ის ფარგლებში, საქართველომ მოახერხა მიღება ისეთი დოკუმენტებისა, სადაც ხაზგასმულია საქართველოს ტერიტ. მთლიანობა და საზღვრების ურღვევობა (კერძოდ, 1996 წლის 31 იანვრის დსთ-ის სამიტის დადგენილება). === საქართველოს გამოსვლა დსთ-დან === [[რუსეთ-საქართველოს ომი (2008)|რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის ომის]], მასში რუსეთის ფედერაციის სამშვიდობო ძალების მონაწილეობის და რუსეთის მიერ აფხაზეთის და სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული რესპუბლიკების აღიარების გამო, 2008 წლის 12 აგვისტოს საქართველოს პრეზიდენტმა [[მიხეილ სააკაშვილი|მიხეილ სააკაშვილმა]] გააკეთა განცხადება დსთ-იდან საქართველოს გამოსვლის თაობაზე. 2008 წლის 14 აგვისტოს საქართველოს პარლამენტმა ერთხმად (117 ხმით) მიიღო დადგენილებები ამ საკითხთან დაკავშირებით. 2008 წლის 18 აგვისტოს [[საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო]]მ ნოტით აცნობა დსთ-ის აღმასრულებელ კომიტეტს საქართველოს პარლამენტის აღნიშნული დადგენილებებისა და დსთ-იდან საქართველოს გამოსვლის შესახებ. შესაბამისად, 2008 წლის 18 აგვისტოდან საქართველომ თავიდან მოიხსნა დსთ-ის წევრობიდან გამომდინარე ყველა ვალდებულება. დსთ-ის წესდების (მ. 9) თანახმად, 2009 წლის 18 აგვისტოსათვის დასრულდა დსთ-იდან საქართველოს გამოსვლის ფორმალური პროცედურა. ამავე დროს, სახელშეკრულებო სამართლის შესახებ ვენის 1969 წ. კონვენციის თანახმად, საქართველოსთვის ძალაში დარჩა დსთ-ის ფარგლებში დადებული რიგი საერთაშაშორისო მრავალმხრივი შეთანხმება, რომლებშიც მონაწილეობა არ არის შეზღუდული დსთ-ის წევრობით. მათ შორის, შეთანხმება დსთ-ის მონაწილე სახელმწიფოთა მოქალაქეების უვიზო მიმოსვლის შესახებ, შეთანხმება თავისუფალი სავაჭრო ზონის შექმნის შესახებ, კონვენცია სამოქალაქო, საოჯახო და სისხლის სამართლის საქმეებზე სამართლებრივი დახმარებისა და სამართლებრივი ურთიერთობის შესახებ და ა. შ. ==ლიტერატურა== {{ქე|2||}} == რესურსები ინტერნეტში == {{commonscat|Commonwealth of Independent States}} * [http://www.cis.minsk.by/ CIS Executive Committee] * [https://web.archive.org/web/20150513160713/http://iacis.ru/eng/ Interparliamentary Assembly of Member Nations of the CIS] * [https://web.archive.org/web/20170819191711/http://courtcis.org/ Economic Court of the CIS] * [http://www.cisstat.com/eng/index.htm Interstate Statistical Committee of the CIS] * {{webarchive |url=http://webarchive.loc.gov/all/20060720174729/http://www.therussiasite.org/legal/laws/CIScharter.html |title=Charter of the CIS |date=20 July 2006}} * {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060220183358/http://www.pinr.com/report.php?ac=view_report&report_id=309&language_id=1 |title=PINR – C.I.S. Struggles for Cohesion |date=20 February 2006}} * [https://web.archive.org/web/20130319171104/http://home.globalcustodian.com/newsshow.do?newsid=26824 RZB Outlook For Commonwealth Of Independent States] * [http://www.foodsec.org/web/regional/europe/overview/en/ Food Security in Caucasus and Republic of Moldova (FAO)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130810031016/http://www.foodsec.org/web/regional/europe/overview/en/ |date=10 August 2013 }} * Kembayev, Zhenis. [https://www.springer.com/law/international/book/978-3-540-87651-9?changeHeader Legal Aspects of the Regional Integration Processes in the Post-Soviet Area. Berlin-Heidelberg: Springer Verlag, 2009] (summary and sample pages). * [https://web.archive.org/web/20130623113800/http://belarusdigest.com/story/belarus-leads-cis-2013-12531 Belarus Leads The CIS In 2013] * Decree Of The President Of Ukraine No. 139/2018 [http://www.president.gov.ua/documents/1392018-24202 УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №139/2018] * [http://www.civil.ge/geo/article.php?id=19145 საქართველოს პარლამენტი მხარს უჭერს საქართველოს დსთ-დან გამოსვლას] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080814234807/http://www.civil.ge/geo/article.php?id=19145 |date=2008-08-14 }} == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{პოსტსაბჭოთა ქვეყნები}} [[კატეგორია:დსთ|დსთ]] [[კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები]] [[კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით]] nj0pd7oh6kvmwr3idfzi28lsckindzq 0 23457 5417172 4894613 2026-06-20T03:37:45Z ~2026-35730-46 184420 /* */ ამოვშალე მაჩვის ცხიმის სასარგებლო თვისებებზე საუბარი და ექიმბაშობები 5417172 wikitext text/x-wiki {{ტაქსოდაფა | სახელი =მაჩვი | სურათის ფაილი = Mäyrä Ähtäri 4.jpg | სურათის წარწერა = | სურათის აღწერა = | სამეფო = ცხოველები | ტიპი = [[ქორდიანები]] | კლასი =[[ძუძუმწოვრები]] | რიგი = [[მტაცებლები]] | ოჯახი = [[კვერნისებრნი]] | გვარი = | სახეობა = '''მაჩვი''' | ლათ =Meles meles | არეალის რუკა =Meles species range map.jpg | ვიკისახეობები =Meles meles | commons =Meles meles }} '''მაჩვი''' ([[ლათ.]] Meles meles) — მტაცებელი [[ძუძუმწოვრები|ძუძუმწოვარი]] [[კვერნისებრნი|კვერნისებრთა]] ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 90 სმ, მასა 30 კგ-ს აღწევს. გვხვდება [[ევროპა]]სა და [[აზია]]ში. [[საქართველო]]ში [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 2750 მ-მდე ადის. უმეტესად ბინადრობს ტყეებში, ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში. სოროს ნიადაგში თხრის. იკვებება მცენარეული საკვებით და წვრილ-წვრილი ცხოველებით. [[მაკეობა]] წლამდე გრძელდება. შობს 2-6 ნაშიერს. მავნე [[მწერები]]ს განადგურებით სარგებლობა მოაქვს. ბალნისაგან ფუნჯებს ამზადებენ, იყენებენ ტყავსაც. ქვესახეობებიდან [[საქართველო]]ში გვხვდება [[ამიერკავკასიური მაჩვი]] (Meles meles minor) და [[ჩრდილოკავკასიური მაჩვი]] (Meles meles casicus). == ლიტერატურა == {{ქსე|6|509-510|ავალიანი რ.}} [[კატეგორია:კვერნისებრნი]] [[კატეგორია:ევროპის ძუძუმწოვრები]] [[კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანის ძუძუმწოვრები]] 7gcq2qprl7c6fxnzp9rxohu2muqn7hw 0 24723 5417138 5398736 2026-06-19T21:21:25Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417138 wikitext text/x-wiki [[სურათი:Image-Grand central Station Outside Night 2.jpg|მინი|300პქ|სადგურის მთავარი (სამხრეთის) ფასადი]] [[Image:Grand_Central_Station_Main_Concourse_Jan_2006.jpg|მინი|right|300პქ|მთავარი დარბაზი]] '''გრანდ სენტრალ ტერმინალი''' ({{lang-en|Grand Central Terminal}}, უკეთ ცნობილი, როგორც Grand Central Station) — რკინიგზის სადგურია ვანდერბილტის ავენიუზე (42-ე ქუჩისა და პარკ ავენიუს გადაკვეთა) მიდთაუნ [[მანჰეტენი|მანჰეტენზე]], [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში]]. ნიუ-იორკის ცენტრალური რკინიგზის მიერ აგებული ამერიკის შორ დისტანციაზე სარკინიგზო მგზავრობის ბუმის პერიოდში, გრანდ სენტრალი უდიდესი რკინიგზის სადგურია მსოფლიოში პლატფორმების რაოდენობის მიხედვით: 44, და 67 ხაზით ის ემსახურება მგზავრებს მეტრო-ნორზის რკინიგზიდან [[ნიუ-იორკის შტატი]]ს ვესტჩესტერის პატნემისა და დაჩის ქაუნთიში, ასევე ფეარფილდისა და ნიუ-ჰეივენის ქაუნთიში, კონექტიკუტში. == ლიტერატურა == *{{cite book |author=Federal Writers' Project |title=The WPA Guide to New York City: The Federal Writers' Project Guide to 1930s New York |year=1982 |publisher=Pantheon Books |location=New York |isbn=0-394-52792-5}} *{{cite book |last=Fried |first=Frederick |last2=Gillon |first2=Edmund Vincent Jr. |title=New York Civic Sculpture: A Pictorial Guide |url=https://archive.org/details/newyorkcivicscul0000frie |year=1976 |publisher=Dover Publications |location=New York |isbn=0-486-23258-1}} *{{cite book |last=Middleton |first=William D. |title=Grand Central, the World's Greatest Railway Terminal |year=1999 |publisher=Golden West Books |location=San Marino |oclc=49014602}} *{{cite book |last=O'Hara |first=Frank |last2=Allen |first2=Donald |title=The Collected Poems of Frank O'Hara |url=https://archive.org/details/collectedpoemsof0000ohar_c5e5 |year=1995 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |page=[https://archive.org/details/collectedpoemsof0000ohar_c5e5/page/168 168] |isbn=0-520-20166-3}} *{{cite book |last=Reed |first=Henry Hope |last2=Gillon |first2=Edmund Vincent Jr. |title=Beaux-Arts Architecture in New York: A Photographic Guide |year=1988 |publisher=Dover Publications |location=New York |isbn=0-486-25698-7}} == რესურსები ინტერნეტში == {{Commons category|Grand Central Terminal}} * {{official website|http://www.grandcentralterminal.com/}} * [http://as0.mta.info/mnr/mstations/station_status_display.cfm?P_AVIS_ID=1 Upcoming Departures and Track Assignments from MTA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171225013135/http://as0.mta.info/mnr/mstations/station_status_display.cfm?P_AVIS_ID=1 |date=2017-12-25 }} * [http://as0.mta.info/mnr/stations/station_detail.cfm?key=1 Grand Central Terminal station listing at Metro-North website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031206050541/http://as0.mta.info/mnr/stations/station_detail.cfm?key=1 |date=2003-12-06 }} * [http://www.timeout.com/newyork/attractions/grand-central-terminal-main-concourse-historic-buildings-sites Photo tour: Grand Central Terminal] * [http://channel.nationalgeographic.com/channel/videos/inside-grand-central/embed/ National Geographic video - "Inside Grand Central"] {{არქიტექტურა}} [[კატეგორია:მანჰეტენი]] [[კატეგორია:ნიუ-იორკის ღირსშესანიშნაობანი]] 43kg9acyrp1hr759nntyzx8ct0mx47x 0 32092 5417183 4678211 2026-06-20T05:18:44Z ნანა1962 171202 5417183 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მეცნიერი}} '''ნიკოლოზ (ნიკო) ალექსანდრეს ძე ბერძენიშვილი''' (დ. 8/9 იანვარი, [[1895]], [[გოგოლესუბანი]], ახლანდელი [[ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი]] — გ. 16/[[17 ივლისი]], [[1965]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] ისტორიკოსი, პროფესორი (1939), ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1943), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1944), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1946). == ბიოგრაფია == 1906 წელს ბათუმის გიმნაზიაში სწავლის დროს მოსწავლეთა რევოლუციური მოძრაობაში მონაწილეობისათვის გიმნაზიიდან გარიცხეს და ბათუმში ცხოვრება აუკრძალეს. მხოლოდ თებერვლის რევოლუციის შემდეგ 1917 წელს, დაასრულა გიმნაზიის კურსი. 1920 წელს შევიდა [[თსუ|თბილისის უნივერსიტეტის]] სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1926 წელს. [[ჯავახიშვილი, ივანე|ი. ჯავახიშვილის]] შუამდგომლობით დატოვეს საქართველოს ისტორიის კათედრაზე საპროფესოროდ მოსამზადებლად. 1938 წელს დისერტაციის დაუცველად მიენიჭა ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1939 წელს აირჩიეს თსუ-ის საქართველოს ისტორიის კათედრის პროფესორად. 1939-1958 წლებში მუშაობდა ისტორიის განყოფილების გამგედ ჯერ სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის ნ. მარის სახელობის ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტში, შემდეგ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტში. 1948-1965 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის დირექტორი, 1951-1957 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (1935-1938), თბილისის პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (1938-1940), თსუ-ში იყო საქართველოს ისტორიის კათედრის გამგე (1946-1956). ბერძენიშვილის თაოსნობით მოხდა მეცნიერული კვლევის გეგმაზომიერი დიფერენციაცია, მომზადდა ისტორიკოსთა კადრები. მისი თანაავტორობით დაიწერა საქართველოს ისტორიის პირველი მარქსისტული სასკოლო სახელმძღვანელო (1943). 1958 წელს მისივე რედაქტორობითა და თანაავტორობით გამოიცა ნაშრომი „საქართველოს ისტორია“. თვალსაჩინო წვლილი შეიტანა ბერძენიშვილმა საქართველოს ისტორიის პრობლემათა მეცნიერულ შესწავლაში. მარქსისტული მოძღვრების შუქზე განიხილა XIII-XVIII საუკუნეების საქართველოს ისტორია; წამოაყენა დებულებები ფეოდალური ხანის (VI-XIX სს.) საქართველოს ისტორიის ძირითადი პრობლემების შესახებ; გააშუქა ფეოდალური ეპოქაში მწარმოებელი კლასის ჩამოყალიბებასთან დაკავშირებული კონკრეტული მოვლენები; დაადგინა ბატონყმობის დამკვიდრების დრო; ახლებურად ახსნა სათავადოების ჩამოყალიბების საკითხი, კერძოდ, დაასაბუთა, რომ სათავადოების წარმოშობა საქართველოს ისტორიის გარკვეულ საფეხურზე შექმნილი „ჩიხის“ შედეგი იყო და არა პროგრესისა, როგორც მანამდე ფიქრობდნენ. ასევე ახლებურად გააშუქა რუსეთ-საქართველოს მრავალსაუკუნოვანი ურთიერთობის, XIX საუკუნის საქართველოს საზოგადოებრივი-პოლიტიკური მოძრაობის ისტორია და სხვა მრავალი პრობლემის საკვანძო საკითხები. ბერძენიშვილის დიდი ღვაწლი მიუძღვის საქართველოს ისტორიის გეოგრაფიის, როგორც მეცნიერების, შემდგომ განვითარებაში. ბერძენიშვილის კვლევა-ძიებათა მთავარი საგანი იყო ფეოდალური საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკის, პოლიტიკის, კულტურის განვითარების საკითხები. ბერძენიშვილის შრომებმა - „ფეოდალური ურთიერთობიდან XV საუკუნეში“ (1937), „ნარკვევი XIII-XVI საუკუნეები საქართველოს ფეოდალურ ურთიერთობათა განვითარების ისტორიიდან“ (1938, რუსულ ენაზე), „რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობის ისტორიიდან XVI-XVII საუკუნეთა მიჯნაზე“ (1944), „XVIII საუკუნის საქართველოს ისტორიიდან“ (1944), „კლასობრივი და შინაკლასობრივი ბრძოლის გამოვლინება საქართველოს საგარეო-პოლიტიკურ ურთიერთობაში“ (1955), „საქართველოს ისტორია“ (1943-1960, თანაავტორი და რედაქტორი) და სხვა, აგრეთვე ისტორიული დოკუმენტების მრავალრიცხოვანმა პუბლიკაციებმა - განსაზღვრა ფეოდალური ხანის საქართველოს ისტორიის მეცნიერული კვლევის მიმართულება ამ უკანასკნელი 30 წლის მანძილზე. ბერძენიშვილი აქტიურ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას ეწეოდა. მისი ინიციატივით შეიქმნა საქართველოს ისტორიის არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიის და ფოლკლორის სამეცნიერო საზოგადოება, რომლის პირველი თავმჯდომარე თვითონ იყო. 1947 წელს ბერძენიშვილს ი. ჯავახიშვილთან და [[ჯანაშია, სიმონ|ს. ჯანაშიასთან]] ერთად საქართველოს ისტორიის სასკოლო სახელმძღვანელოს შექმნისათვის მიენიჭა სახელმწიფო პრემია. იყო საქართველოს სსრ VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია 2 [[შრომის წითელი დროშის ორდენი]]თ და მედლებით. დაკრძალულია თბილისში, [[პანთეონი (მთაწმინდა)|ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა მთაწმინდის პანთეონში]]. ნიკოლოზ ბერძენიშვილის პირადი არქივი დაცულია საქართველოს [[ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის საარქივო ფონდი|ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში]]. == ლიტერატურა == * ''დუმბაძე მ.'', ნიკო ბერძენიშვილი, თბ., 1964 {{ქსე|2|336|დუმბაძე მ.}} {{ძმ|4|47-52|დაუცხრომელი მაძიებელი}} ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00001062}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{იდენტიფიკატორები}} {{DEFAULTSORT:ბერძენიშვილი, ნიკოლოზ}} [[კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1895]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1965]] [[კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები]] [[კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები]] [[კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები]] [[კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები]] [[კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები]] [[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] 6bi3kaq84vnvtzd6pwoico5aiu7gbzb 0 33694 5417067 5326780 2026-06-19T18:19:14Z Kober 394 5417067 wikitext text/x-wiki [[სურათი:Парк «Муштаиди».jpg|მინი|300პქ|მარჯვნივ|მუშთაიდის ბაღი]] [[ფაილი:Mushthaid Garden, Tiflis. 1890s.jpg|მინი|მუშთაიდის ბაღი 1890-იან წლებში]] '''მუშთაიდის ბაღი''' — ბაღი [[საქართველო]]ს დედაქალაქ თბილისში. ==ისტორია== გააშენა [[1830]]-იან წლებში [[ირანი]]დან გამოქცეულმა [[მუშთაიდი|მირ ფეთეაღა სეიდ თავრიზმა]], რომელიც [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანში]] [[ირანი]]ს [[შიიტიზმი|შიიტების]] რელიგიური ლიდერი — [[მუჯთაჰიდი]] იყო. გადმოცემით, მუჯთაჰიდმა დასასახლებლად [[თბილისი]] ქართველი ცოლის გამო აირჩია, რომელიც ადრე გარდაიცვალა და ამავე ბაღშია დაკრძალული. [[1853]] წლიდან ბაღი სახაზინო საკუთრება გახდა. აქ სისტემატურად ეწყობოდა სახალხო სეირნობები, გამოფენები, სპექტაკლები. XIX საუკუნის ბოლოს ბაღში გამართული იყო სასოფლო-სამეურნეო გამოფენა. მეფის რუსეთის დროს ბაღი ეკუთვნოდა ვინმე ვაჭარ გორგიჯანოვს. [[1935]] წელს 24 ივნისს პარკი განახლდა და ეწოდა სერგო ორჯინიკიძის სახელობის კულტურისა და დასავენების ცენტრალური პარკი.<ref>[https://iverieli.nplg.gov.ge/bitstream/1234/337182/1/Komunisti_1935_N146.pdf გაზ. „კომუნისტი“, №146 (4302), 24 ივნისი, 1935]</ref> მასში მოქმედებდა მსოფლიოში პირველი საბავშვო რკინიგზა.<ref name="მერია">[[#რესურსები ინტერნეტში|თბილისის მერია, პარკები და რეკრეაციული ზონები.]]</ref> ბაღის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობაა რელიქტური ხის, [[ძელქვა|ძელქვის]] კორომი. [[1887]] წელს ბუნებისმეტყველის, [[ნიკოლოზ შავროვი|ნიკოლოზ შავროვის]] თაოსნობით ბაღის ტერიტორიაზე დაარსდა კავკასიის მეაბრეშუმეობის სადგური. სადგურის მთავარი შენობა [[1892]] წელს აიგო (არქ. [[ალექსანდრე შიმკევიჩი]], ნ. შავროვის მონაწილეობით). კომპლექსის დიდი ნაწილი (გრენის დასამზადებელი, [[აბრეშუმის ძაფი]]ს ამოსახვევი და საგრეხი კორპუსი, ე. წ. [[საჭიე|საჭიე ბინა]] და სხვ.) დროთა განმავლობაში დაინგრა. მთავარი შენობა კი, სადაც დღეს [[აბრეშუმის სახელმწიფო მუზეუმი|აბრეშუმის სახელმწიფო მუზეუმია]] მოთავსებული, თავდაპირველი სახით არის მოღწეული ([[გიორგი ცაბაძე|გ. ცაბაძის]] ქ. N6). ორსართულიანი შენობა ეკლექტური სტილისაა. შეულესავი აგურის ნაგებობას ქვის მაღალი ცოკოლი აქვს; სიმეტრიული ფასადი ორი განაპირა და ცენტრალური ფართო [[რიზალიტი]]თ არის დაყოფილი. მთავარი შესასვლელის პორტიკის ბრტყელი გადახურვა [[ბალუსტრადა|ბალუსტრადით]] არის დასრულებული. პირველი სართულის ღიობები სამყურათაღოვანია, მეორე სართულისა კი — თაღოვანი. მათი ალათები მედალიონებით, ვარდულებითა და რომბებით შედგენილ გეომეტრიულ ნახატს ქმნის. ინტერიერის მორთულობის უჩვეულო დეტალები ნაგებობის დანიშნულებას ესადაგება. აქ [[კლასიციზმი|კლასიკური]] არქიტექტურის ელემენტების ერთიან თეთრ ფონზე (ფრიზი, კარნიზი, პილასტრი და სხვ.) მკაფიოდ გამოიყოფოდა [[აბრეშუმი]]ს თემაზე შესრულებული სხვადასხვა ფერის ნაძერწი ფორმები (თუთის ფოთოლი, ჭია, პარკი, ჭუპრი, გრენა). მუზეუმის დარბაზსა და ბიბლიოთეკაში შემონახულია ა. შიმკევიჩის ესკიზებით დამზადებული ავეჯი. სადგურის თანამშრომელთათვის აგებული სახლი ([[დავით აღმაშენებლის გამზირი|დ. აღმაშენებლის გამზ.]] N184) ძველთბილისური საცხოვრებლის ერთ-ერთი საყურადღებო ნიმუშია. ==ლიტერატურა== * საქართველოს ძველი ქალაქები: თბილისი, 2006, მეორე გამოცემა. ISBN 99940-0-923-0 {{ეთ|0|679}} ==რესურსები ინტერნეტში== *{{საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა|3045|მუშთაიდის პარკი}} *{{საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა|3187|ყოფილი კაფე-შანტანის შენობა}} *{{საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა|3190|ადმინისტრაციის შენობა}} *[http://burusi.wordpress.com/2009/08/14/mushtai/ მუშთაიდის ბაღი] == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{თბილისის ღირსშესანიშნაობები}} [[კატეგორია:თბილისის ბაღები და პარკები]] [[კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები თბილისში]] tccg3qt0ce5zivq9j52h5biwglswrch 0 34949 5417262 5400172 2026-06-20T10:17:03Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417262 wikitext text/x-wiki {{რჩეული/2.0}}[[ფაილი:DNA animation.gif|მინი|მარჯვნივ|დნმ-ის ორმაგი სპირალი]] '''დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავა''' ('''დნმ''') — [[მაკრომოლეკულა]] (სამი ძირითადიდან ერთ-ერთი, დანარჩენი ორი — [[რნმ]] და [[ცილები]]), რომელიც უზრუნველყოფს [[სიცოცხლე|ცოცხალი ორგანიზმების]] განვითარებისა და ფუნქციონირების [[გენეტიკა|გენეტიკური]] [[ალგორითმი|პროგრამის]] [[ინფორმაციის მატარებელი|შენახვას]], თაობიდან თაობაზე გადაცემასა და რეალიზებას. დნმ შეიცავს [[ინფორმაცია]]ს [[რნმ]]-ისა და [[ცილები]]ს სხვადასხვა ტიპის სტრუქტურების შესახებ. იგი ცოცხალი ორგანიზმის გენეტიკური მასალის — [[ქრომოსომა|ქრომოსომების]] ძირითადი შემადგენელი ნაწილია. [[ევკარიოტები]]ს ([[ცხოველები]]ს, [[მცენარეები]]სა და [[სოკო]]ების) [[უჯრედი|უჯრედებში]] დნმ მდებარეობს [[უჯრედის ბირთვი|უჯრედის ბირთვში]], [[ქრომოსომა|ქრომოსომის]] შემადგენლობაში, აგრეთვე ზოგიერთ უჯრედულ ორგანოიდში ([[მიტოქონდრია|მიტოქონდრიებსა]] და [[პლასტიდი|პლასტიდებში]]). [[პროკარიოტები|პროკარიოტული ორგანიზმების]] ([[ბაქტერია|ბაქტერიებისა]] და [[არქეები]]ს) უჯრედებში დნმ-ის რგოლოვანი ან ხაზოვანი მოლეკულა, ეგრეთ წოდებული [[ნუკლეოიდი]], შიგნიდან არის მიმაგრებული [[პლაზმური მემბრანა|უჯრედის მემბრანაზე]]. პროკარიოტებსა და უმდაბლეს ევკარიოტებში (მაგალითად, [[საფუარი სოკოები|საფუარებში]]) გვხვდება აგრეთვე დნმ-ის მცირე ავტონომური, უმეტესწილად რგოლოვანი მოლეკულები, რომლებსაც [[პლაზმიდები|პლაზმიდებს]] უწოდებენ. გარდა ამისა, დნმ-ის ერთ- ან ორჯაჭვიან მოლეკულებს შეუძლიათ დნმ-ის შემცველი [[ვირუსი|ვირუსების]] [[გენომი]]ს წარმოქმნა. ქიმიური თვალსაზრისით, დნმ — ეს არის გრძელი [[პოლიმერი|პოლიმერული]] მოლეკულა, რომელიც შედგება გამეორებადი ბლოკების — [[ნუკლეოტიდი|ნუკლეოტიდებისგან]]. თითოეული ნუკლეოტიდი შედგება [[აზოტოვანი ფუძე|აზოტოვანი ფუძისგან]], შაქრისა ([[დეზოქსირიბოზა|დეზოქსირიბოზისა]]) და [[ფოსფორმჟავა|ფოსფატის ჯგუფისგან]]. ჯაჭვში ნუკლეოტიდებს შორის ბმა წარმოიქმნება დეზოქსირიბოზასა და ფოსფატის ჯგუფის ხარჯზე ([[ფოსფოდიეთერული ბმები]]). უმეტეს შემთხვევაში (გარდა ზოგიერთი ვირუსისა, რომლებიც შეიცავენ ერთჯაჭვიან დნმ-ს) დნმ-ის მაკრომოლეკულა შედგება ორი ჯაჭვისგან, რომლებიც ერთმანეთზე აზოტოვანი ფუძეების მეშვეობით ორიენტირებენ. ეს ორჯაჭვიანი მოლეკულა სპირალიზებულია. მთლიანობაში დნმ-ის მოლეკულის სტრუქტურამ მიიღო „ორმაგი სპირალის“ სახელწოდება. დნმ-ში გვხვდება აზოტოვანი ფუძეების ოთხი სახე ([[ადენინი]], [[გუანინი]], [[თიმინი]] და [[ციტოზინი]]). ერთ-ერთი ჯაჭვის აზოტოვანი ფუძეები მეორე ჯაჭვის აზოტოვან ფუძეებთან დაკავშირებულია [[წყალბადური ბმა|წყალბადური ბმებით]], [[კომპლემენტარობა (ბიოლოგია)|კომპლემენტარობის პრინციპის]] მიხედვით: ადენინი უკავშირდება მხოლოდ თიმინს, გუანინი — მხოლოდ ციტოზინს. ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობა იძლევა სხვადასხვა ტიპის რნმ-ის შესახებ ინფორმაციის „კოდირების“ საშუალებას. რნმ-ებს შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია ინფორმაციული, ანუ მატრიცული ([[ინფორმაციული რიბონუკლეინის მჟავა|ი-რნმ]]), რიბოსომული ([[რიბოსომული რიბონუკლეინის მჟავა|რ-რნმ]]) და სატრანსპორტო ([[სატრანსპორტო რიბონუკლეინის მჟავა|ტ-რნმ]]) რნმ-ები. რნმ-ის ყველა ეს ტიპი სინთეზირდება დნმ-ის მატრიცაზე, დნმ-ის თანმიმდევრობის რნმ-ის თანმიმდევრობაზე კოპირების ხარჯზე, ეს უკანასკნელი კი სინთეზირდება [[ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსკრიფციის]] დროს და მონაწილეობას იღებს ცილების ბიოსინთეზში ([[ტრანსლაცია (ბიოლოგია)|ტრანსლაციის]] დროს). მაკოდირებელი თანმიმდევრობების გარდა, უჯრედების დნმ შეიცავს აგრეთვე თანმიმდევრობებს, რომლებიც ასრულებენ მარეგულირებელ და სტრუქტურულ ფუნქციებს. გარდა ამისა, ევკარიოტების [[გენომი|გენომში]] ხშირად გვხვდება უბნები, რომლებიც განეკუთვნებიან „გენეტიკურ პარაზიტებს“, მაგალითად, [[ტრანსპოზონები|ტრანსპოზონებს]]. დნმ-ის სტრუქტურის გაშიფვრა ([[1953]] წელი) ბიოლოგიის ისტორიაში ერთ-ერთი გარდამტეხი მომენტი გახდა. ამ აღმოჩენაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისთვის [[1962]] წელს [[ფრენსის კრიკი|ფრენსის კრიკს]], [[ჯეიმზ უოტსონი|ჯეიმზ უოტსონსა]] და [[მორის უილკინსი|მორის უილკინსს]] გადაეცათ [[ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიის ან მედიცინის დარგში|ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის ან მედიცინის დარგში]]. [[როზალინდ ფრანკლინი]], რომელმაც მიიღო რენტგენოგრამები, რომელთა გარეშეც უოტსონი და კრიკი ვერ შეძლებდნენ დნმ-ის სტრუქტურის შესახებ დასკვნების გაკეთებას, კიბოსგან გარდაიცვალა [[1958]] წელს, ნობელის პრემიას კი სიკვდილის შემდგომ არ გასცემენ.<ref>{{cite web|url=http://www.scientificamerican.com/slideshow.cfm?id=10-nobel-snubs#5|title=No Nobel for You: Top 10 Nobel Snubs. Rosalind Franklin--her work on the structure of DNA never received a Nobel|author=Erica Westly|date=2008-10-06|work=|publisher=Scientific American|accessdate=2013-11-18|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/6MTw9Qugx?url=http://www.scientificamerican.com/slideshow.cfm?id=10-nobel-snubs#5|archivedate=2014-01-08}}</ref> == შესწავლის ისტორია == [[ფაილი:Francis Crick.png|მინი|მარჯვნივ|150პქ|[[ფრენსის კრიკი]]]] [[ფაილი:James Watson.jpg|მინი|მარჯვნივ|150პქ|[[ჯეიმზ უოტსონი]]]] დნმ აღმოაჩინა შვეიცარიელმა ექიმმა, [[იოჰან ფრიდრიხ მიშერი|იოჰან ფრიდრიხ მიშერმა]] [[1868]] წელს. მან არც კი იცოდა, ამ აღმოჩენით რა გადატრიალებას ჩაუყარა საფუძველი ბიოლოგიაში. მიშერი სრულიადაც არ ეძებდა მემკვიდრეულ ნივთიერებას, იგი ჰისტოქიმიით იყო გატაცებული. ფრიდრიხ მიშერი ღრმად იყო დარწმუნებული, რომ [[ქსოვილი (ბიოლოგია)|ქსოვილების]] განსხვავებულ აგებულებასა და ფუნქციებს მათი განსხვავებული ქიმიური შედგენილობა განაპირობებდა. მას განსაკუთრებით [[უჯრედის ბირთვი|ბირთვის]] კვლევა აინტერესებდა, რადგან მიუხედავად იმისა, რომ ბირთვი [[1831]] წელს აღმოაჩინეს, მისი ქიმიური ბუნების შესახებ არაფერი იყო ცნობილი. საკვლევ მასალად მიშერმა ჩირქი აიღო, რადგანაც ჩირქში არსებული [[ლეიკოციტები]] მშვენიერ საკვლევ ობიექტს წარმოადგენდა, უჯრედების მარტივი აგებულების გამო. გარდა ამისა, საკვლევი მასალის მოპოვების თვალსაზრისით, მას პრობლემა არ ჰქონდა — ქირურგიული კლინიკა მას ყოველდღე ამარაგებდა დოლბანდით, რომლითაც ოპერაციების შემდეგ ავადმყოფებს ჭრილობებს უხვევდნენ. ბირთვების გამოსაყოფად მიშერი [[ლეიკოციტები|ლეიკოციტებს]] [[ღორი]]ს [[კუჭი]]ს წვენით ამუშავებდა. კუჭის წვენი და [[მარილმჟავა]] [[პეფსინი]], [[უჯრედის ბირთვი|ბირთვის]] გარდა, პრაქტიკულად მთლიანად შლიდა ლეიკოციტის უჯრედს. ჩირქში არსებული უჯრედების ნარჩენებისგან მან გამოყო ნივთიერება, რომლის შემადგენლობაშიც შედის [[აზოტი]] და [[ფოსფორი]]. თავდაპირველად ახალმა ნივთიერებამ მიიღო სახელწოდება '''ნუკლეინი''', ხოლო მოგვიანებით, როდესაც მიშერმა განსაზღვრა, რომ ეს [[ნივთიერება]] ფლობდა [[მჟავა|მჟავის]] თვისებებს, ნივთიერებამ მიიღო სახელწოდება '''[[ნუკლეინის მჟავა]]'''.<ref>{{cite journal |author=Dahm R |title=Friedrich Miescher and the discovery of DNA | journal=Dev Biol |volume=278 |issue=2 | pages=274–88 |year=2005 |pmid=15680349}}</ref> ახალაღმოჩენილი ნივთიერების ბიოლოგიური ფუნქცია გაურკვეველი იყო და დიდი ხნის განმავლობაში დნმ ითვლებოდა ორგანიზმში [[ფოსფორი]]ს სათადარიგო მარაგად. უფრო მეტიც, [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისში ბევრი ბიოლოგი მიიჩნევდა, რომ დნმ-ს არავითარი კავშირი არ ჰქონდა [[ინფორმაცია|ინფორმაციის]] გადაცემასთან, რადგან მოლეკულის აგებულება, მათი აზრით, იყო ძალიან ერთფეროვანი და არ შეეძლო დაშიფრული ინფორმაციის ტარება. დროთა განმავლობაში დამტკიცდა, რომ სწორედ დნმ, და არა [[ცილები]], როგორც ძველად ითვლებოდა, იყო გენეტიკური ინფორმაციის მატარებელი. ერთ-ერთი უპირველესი გადამწყვეტი მტკიცებულებები მოიტანა [[ევერის, მაკ-ლეოდისა და მაკ-კარტის ექსპერიმენტი|ოსვალდ ევერის, კოლინ მაკ-ლეოდისა და მაკლინ მაკ-კარტის ექსპერიმენტებმა]] ([[1944]] წელი) [[ბაქტერიები]]ს [[ბაქტერიების ტრანსფორმაცია|ტრანსფორმაციებზე]]. მათ მოახერხეს იმის დამტკიცება, რომ ეგრეთ წოდებულ ტრანსფორმაციაზე (უვნებელი კულტურის მიერ მასში დაავადების გამომწვევი მკვდარი ბაქტერიების დამატების შედეგად დაავადების გამომწვევი თვისებების შეძენა) პასუხისმგებელია [[პნევმოკოკი|პნევმოკოკებიდან]] გამოყოფილი დნმ. ამერიკელი მეცნიერების, ალფრედ ჰერშისა და მართა ჩეიზის მიერ ([[ჰერში — ჩეიზის ექსპერიმენტი]], [[1952]] წელი) [[რადიოაქტიური იზოტოპები|რადიოაქტიური იზოტოპებით]] მონიშნულ ცილებსა და [[ბაქტერიოფაგი|ბაქტერიოფაგების]] დნმ-ზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტმა აჩვენა, რომ ინფიცირებულ უჯრედს გადაეცემა ფაგის მხოლოდ ნუკლეინის მჟავა, ხოლო ფაგის ახალი თაობა შეიცავს ისეთივე ცილებსა და ნუკლეინის მჟავას, როგორსაც საწყისი ფაგი.<ref>{{cite journal |author=Hershey A, Chase M |title=Independent functions of viral protein and nucleic acid in growth of bacteriophage | url=http://www.jgp.org/cgi/reprint/36/1/39.pdf | journal=J Gen Physiol |volume=36 |issue=1 | pages=39–56 |year=1952 |pmid=12981234}}</ref> [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] [[1950-იანები|50-იანი წლების]] ჩათვლით დნმ-ის ზუსტი აგებულება, ისევე, როგორც მემკვიდრული ინფორმაციის გადაცემის ხერხი, უცნობი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ცნობილი იყო ის ფაქტი, რომ დნმ შედგებოდა რამდენიმე ჯაჭვისგან, რომლებიც თავის მხრივ შედგებოდნენ [[ნუკლეოტიდი|ნუკლეოტიდებისგან]], ზუსტად არავინ იცოდა, სულ რამდენი ჯაჭვი იყო დნმ-ში და როგორ უკავშირდებოდა ისინი ერთმანეთს. დნმ-ის ორმაგი სპირალის სტრუქტურა შემოგვთავაზეს [[ფრენსის კრიკი|ფრენსის კრიკმა]] და [[ჯეიმზ უოტსონი|ჯეიმზ უოტსონმა]] [[1953]] წელს, [[მორის უილკინსი]]სა და [[როზალინდ ფრანკლინი]]ს მიერ მიღებულ რენტგენოსტრუქტურულ მონაცემებსა და „[[ჩარგაფის წესი|ჩარგაფის წესებზე]]“ დაყრდნობით, რომელთა თანახმადაც, დნმ-ის თითოეულ მოლეკულაში დაცულია მკაცრი ურთიერთკავშირები, რომლებიც ერთმანეთთან აკავშირებს სხვადასხვა ტიპის აზოტოვანი ფუძეების რაოდენობას<ref name=Watson/>. მოგვიანებით უოტსონისა და კრიკის მიერ შემოთავაზებული დნმ-ის მოდელი დამტკიცდა, მათმა ნამუშევარმა კი [[1962]] წელს მიიღო [[ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიის ან მედიცინის დარგში|ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის ან მედიცინის დარგში]]. ლაურეატებს შორის არ იყო იმ დროისთვის უკვე კიბოთი გარდაცვლილი [[როზალინდ ფრანკლინი]], რადგან პრემია არ გაიცემა გარდაცვალების შემდეგ.<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1962/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1962] Nobelprize .org Accessed 22 Dec 06</ref> საინტერესოა, რომ [[1957]] წელს [[ამერიკელები|ამერიკელებმა]] ალექსანდერ რიჩმა, გერი ფელზენფელდმა და დეივიდ დეივისმა აღწერეს ნუკლეინის მჟავა, რომელიც შედგებოდა სამი სპირალისგან.<ref>[http://www.nkj.ru/archive/articles/3882/ ''Н. Домрина'' В России есть кому делать науку — если будет на что // Журнал «Наука и жизнь», № 2, 2002]</ref> ხოლო [[1985]]-[[1986]] წლებში მაქსიმ ფრანკ-კამენეცკიმ [[მოსკოვი|მოსკოვში]] აჩვენა, რომ ორმაგი სპირალის მქონე დნმ ლაგდება ეგრეთ წოდებულ H-ფორმად, რომელიც შედგება დნმ-ის უკვე არა ორი, არამედ სამი ძაფისგან.<ref name="N86">[http://www.nature.com/nature/journal/v324/n6095/pdf/324305a0.pdf ''Maxim Frank-Kamenetskii'' DNA structure: A simple solution to the stability of the double helix? // ჟურნალი Nature № 324, 305 (27 November 1986)]</ref><ref name="N87">[http://www.nature.com/nature/journal/v333/n6170/pdf/333214b0.pdf ''Maxim Frank-Kamenetskii'' H-form DNA and the hairpin-triplex model // Журнал Nature № 333, 214 (19 May 1988)]</ref> == მოლეკულის სტრუქტურა == === ნუკლეოტიდები === <div class="thumb tleft"> <div class="thumbinner"> {| style="border: 1px solid #ccc; font-size: 85%; text-align: center;" |- | style="width: 20%;" | [[ფაილი:Adenine.svg|80px]] | style="width: 20%;" | [[ფაილი:Guanine chemical structure.png|118px]] | style="width: 20%;" | [[ფაილი:Thymine chemical structure.png|97px]] | style="width: 20%;" | [[ფაილი:Cytosine chemical structure.png|75px]] <!-- | style="width: 20 %;" | [[ფაილი:AMP chemical structure.png|130px]] --> |- | [[ადენინი]] | [[გუანინი]] | [[თიმინი]] | [[ციტოზინი]] <!-- | [[ადენოზინმონოფოსფატი]] --> |} <div class="thumbcaption">სტრუქტურები ფუძეებისა, რომლებიც ყველაზე ხშირად გვხვდება დნმ-ის შემადგენლობაში<!--, და მაგალითი ნუკლეოტიდისა, რომელთაგანაც შედგება დნმ — ადენოზინმონოფოსფატი (ამფ)--></div></div></div> დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავა (დნმ) წარმოადგენს [[ბიოპოლიმერები|ბიოპოლიმერს]] ([[პოლიელექტროლიტი|პოლიანიონი]]), რომლის მონომერიც არის [[ნუკლეოტიდი]].<ref name=Alberts>{{cite book | last = Alberts| first = Bruce| coauthors = Alexander Johnson, Julian Lewis, Martin Raff, Keith Roberts, and Peter Walters | title = Molecular Biology of the Cell; Fourth Edition | publisher = Garland Science| date = 2002 | location = New York and London | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View..ShowTOC&rid=mboc4.TOC&depth=2 | id = ISBN 0-8153-3218-1}}</ref><ref name="Butler">Butler, John M. (2001) ''Forensic DNA Typing'' «Elsevier». pp. 14 — 15. ISBN 978-0-12-147951-0</ref> როგორც წესი, იგი ძალიან გრძელია. მაგალითად, ადამიანის უდიდესი [[ქრომოსომა|ქრომოსომის]] დნმ მიმდევრობით შეერთებული 220 მილიონი ნუკლეოტიდისაგან შედგება. თითოეული ნუკლეოტიდი შედგება [[ფოსფორმჟავა|ფოსფორმჟავის]] ნაშთისგან, რომელიც 5'-მდგომარეობითაა მიმაგრებული [[შაქარი|შაქარ]] [[დეზოქსირიბოზა]]ზე, რომელზეც გლიკოზიდური ბმით (C—N) 1'-მდგომარეობით აგრეთვე დაკავშირებულია ოთხი [[აზოტოვანი ფუძე|აზოტოვანი ფუძიდან]] ერთ-ერთი. თითოეულ ნუკლეოტიდში შემავალი [[დეზოქსირიბოზა]] [[ნახშირბადი]]ს ხუთი ატომის შემცველ [[შაქარი|შაქარს]], ანუ [[პენტოზა]]ს წარმოადგენს. დნმ-ის ჯაჭვის „ხერხემალი“ მეზობელი დეზოქსირიბოზების მესამე და მეხუთე ნახშირბადის [[ატომი|ატომებს]] შორის წარმოქმნილი [[ფოსფოდიეთერული ბმა|ფოსფოდიეთერული ბმით]] არის შეკავშირებული. ამ ბმის ასიმეტრიულობა იწვევს იმას, რომ დნმ-ის ჯაჭვის ბოლოები ერთმანეთისგან განსხვავდება: ჯაჭვის ერთ ბოლოზე თავისუფალია ბოლო პენტოზის მესამე ნახშირბად-ატომი (დნმ-ჯაჭვის ამ ბოლოს ეწოდება 3'-ბოლო), ხოლო ჯაჭვის მეორე ბოლოზე კი — ბოლო პენტოზის მეხუთე ნახშირბად-ატომი (ამ ბოლოს 5'-ბოლო ეწოდება). ეს ნიშნავს რომ, შესაძლებელია დნმ-ის ჯაჭვის მიმართულების გარჩევა. სწორედ სახასიათო შაქრის არსებობა წარმოადგენს ერთ-ერთ უმთავრეს სხვაობას დნმ-სა და [[რნმ]]-ს შორის და დაფიქსირებულია ამ ნუკლეინის მჟავების სახელწოდებებში (რნმ-ის შემადგენლობაში შედის შაქარი [[რიბოზა]]).<ref name=berg/> ნუკლეოტიდის მაგალითია ადენოზინმონოფოსფატი, რომლის ფუძესაც, რომელიც დაკავშირებულია [[ფოსფატი|ფოსფატსა]] და რიბოზასთან, წარმოადგენს ადენინი (ნაჩვენებია სურათზე). მოლეკულების სტრუქტურიდან გამომდინარე, ნუკლეოტიდების შემადგენლობაში შემავალ ფუძეებს ყოფენ ორ ჯგუფად: [[პურინი|პურინები]] ([[ადენინი]] <nowiki>[A]</nowiki> და [[გუანინი]] <nowiki>[G]</nowiki>) წარმოქმნილია შეერთებული ხუთ- და ექვსწევრიანი [[ჰეტეროციკლური კავშირები|ჰეტეროციკლებით]]; [[პირიმიდინი|პირიმიდინები]] ([[ციტოზინი]] <nowiki>[C]</nowiki> და [[თიმინი]] <nowiki>[T]</nowiki>) — ექვსწევრიანი ჰეტეროციკლით.<ref name=IUPAC>[http://www.chem.qmul.ac.uk/iupac/misc/naabb.html Abbreviations and Symbols for Nucleic Acids, Polynucleotides and their Constituents] IUPAC-IUB Commission on Biochemical Nomenclature (CBN) Accessed 03 Jan 2006</ref> გამონაკლისის სახით, მაგალითად, [[ბაქტერიოფაგი|ბაქტერიოფაგ]] PBS1-ის დნმ-ში გვხვდება ფუძეების მეხუთე ტიპი — [[ურაცილი]] (<nowiki>[U]</nowiki>), [[პირიმიდინები|პირიმიდინული ფუძე]], რომელიც [[თიმინი]]სგან განსხვავდება იმით, რომ მას ჯაჭვში არ აქვს მეთილის ჯგუფი. რნმ-ში იგი, როგორც წესი, თიმინს ანაცვლებს.<ref name="nature1963-takahashi">{{cite journal | author=Takahashi I, Marmur J. | title=Replacement of thymidylic acid by deoxyuridylic acid in the deoxyribonucleic acid of a transducing phage for Bacillus subtilis | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1963-02-23_197_4869/page/794 | journal=Nature | year=1963 | pages=794 – 5 | volume=197 | id=PMID 13980287}}</ref> აღსანიშნავია, რომ თიმინი და ურაცილი არც ისე მკაცრად არიან გამიჯნულნი დნმ-სა და რნმ-თან შესაბამისად, როგორც მანამდე ითვლებოდა. ამგვარად, რნმ-ის ზოგიერთი მოლეკულის სინთეზის შემდეგ ამ მოლეკულებში ურაცილების მნიშვნელოვანი რაოდენობა მეთილირდება სპეციალური ფერმენტების დახმარებით და გარდაიქმნება თიმინად. ეს მიმდინარეობს [[ტ-რნმ|სატრანსპორტო]] და [[რ-რნმ|რიბოსომულ რნმ-ებში]]. === ორმაგი სპირალი === [[ფაილი:A-DNA, B-DNA and Z-DNA.png|thumb|right|290px|მოლეკულის ნუკლეოტიდური შემადგენლობისა და იონების კონცენტრაციის მიხედვით, დნმ-ის ორმაგი სპირალი ცოცხალ ორგანიზმებში სხვადასხვა ფორმებად არსებობს. სურათზე წარმოდგენილია [[A-დნმ|A]], [[B-დნმ|B]] და [[Z-დნმ|Z]] ფორმები (მარცხნიდან მარჯვნივ)]] დნმ-ის [[პოლიმერები|პოლიმერს]] საკმაოდ რთული სტრუქტურა აქვს. [[ნუკლეოტიდი|ნუკლეოტიდები]] ერთმანეთთან დაკავშირებულია [[კოვალენტური ბმა|კოვალენტური ბმით]] და ქმნის გრძელ პოლინუკლეოტიდურ ჯაჭვებს. ეს ჯაჭვები [[წყალბადური ბმა|წყალბადური ბმების]] დახმარებით უმეტესწილად წყვილ-წყვილად (გარდა ზოგიერთი [[ვირუსი]]სა, რომლებსაც აქვთ ერთჯაჭვიანი დნმ-გენომები) ერთიანდება მეორეულ სტრუქტურაში, რომელმაც მიიღო '''ორმაგი სპირალის''' სახელწოდება.<ref name=Watson>{{cite journal | author = Watson J, Crick F | title = Molecular structure of nucleic acids; a structure for deoxyribose nucleic acid | url=http://profiles.nlm.nih.gov/SC/B/B/Y/W/_/scbbyw.pdf | journal = Nature | volume = 171 | issue = 4356 | pages = 737 – 8 | year = 1953 | id = PMID 13054692}}</ref><ref name="berg">Berg J., Tymoczko J. and Stryer L. (2002) ''Biochemistry.'' W. H. Freeman and Company ISBN 0-7167-4955-6</ref> თითოეული ჯაჭვის ჩონჩხი შედგება ერთმანეთის მონაცვლე [[ფოსფატი|ფოსფატებისა]] და [[შაქარი|შაქრებისგან]].<ref name=Ghosh>{{cite journal | author = Ghosh A, Bansal M | title = A glossary of DNA structures from A to Z | journal = Acta Crystallogr D Biol Crystallogr | volume = 59 | issue = Pt 4 | pages = 620 – 6 | year = 2003 | id = PMID 12657780}}</ref> დნმ-ის ერთი ჯაჭვის შიგნით მეზობელი ნუკლეოტიდები დაკავშირებულია [[ფოსფოდიეთერული ბმა|ფოსფოდიეთერული ბმებით]], რომლებიც იქმნება ერთი ნუკლეოტიდის [[დეზოქსირიბოზა|დეზოქსირიბოზის]] მოლეკულის [[ჰიდროქსილის ჯგუფი|3'-ჰიდროქსილის (3'—ОН) ჯგუფისა]] და მეორე ნუკლეოტიდის 5'-ფოსფატის ჯგუფის (5'—РО₃) ერთმანეთში ურთიერთქმედების შედეგად. დნმ-ის ჯაჭვის ასიმეტრიულ ბოლოებს ეწოდებათ 3' (სამი პრიმი) და 5' (ხუთი პრიმი). ჯაჭვის პოლარულობა მნიშვნელოვან როლს თამაშობს დნმ-ის სინთეზის დროს (ჯაჭვის დაგრძელება შესაძლებელია მხოლოდ თავისუფალ 3'-ბოლოზე ახალი ნუკლეოტიდების მიერთების გზით). როგორც უკვე ითქვა, ცოცხალი ორგანიზმების უმრავლესობის დნმ შედგება არა ერთი, არამედ ორი პოლინუკლეოტიდური ჯაჭვისგან. ეს ორი გრძელი ჯაჭვი დახვეულია ერთი მეორის გარშემო ორგამი სპირალის სახით, რომელიც სტაბილიზებულია [[წყალბადური ბმა|წყალბადური ბმებით]], რომლებიც წარმოქმნილია მასში შემავალ ჯაჭვებში ერთმანეთისკენ მიმართულ აზოტოვან ფუძეებს შორის. ბუნებაში ეს სპირალი ძირითადად მარჯვნივ არის დახვეული. მიმართულებები ორ ჯაჭვში, რომელთაგანაც შედგება დნმ-ის მოლეკულა, 3'-ბოლოდან 5'-ბოლოსკენ საპირისპიროა (ჯაჭვები ერთმანეთის „ანტიპარალელურია“). ორმაგი სპირალის სიგანე შეადგენს 22-დან 24 [[ანგსტრემი|Å]]-ს, ან 2,2 — 2,4 [[ნანომეტრი|ნმ-ს]], თითოეული ნუკლეოტიდის სიგრძეა 3,3 Å (0,33 ნმ).<ref>{{cite journal | author = Mandelkern M, Elias J, Eden D, Crothers D | title = The dimensions of DNA in solution | journal = J Mol Biol | volume = 152 | issue = 1 | pages = 153 – 61 | year = 1981 | id = PMID 7338906}}</ref> მსგავსად იმისა, თუ როგორ არის შესაძლებელი ხვეულ კიბეზე გვერდიდან საფეხურების დანახვა, ასევეა შესაძლებელი დნმ-ის ორმაგ სპირალში მოლეკულის ფოსფატის „ხერხემალზე“ შუალედებს შორის ფუძეების კიდეების დანახვა, რომელთა რგოლებიც მდებარეობს სიბრტყეზე, რომელიც პერპენდიკულარულია მაკრომოლეკულის გრძივი ღერძის მიმართ. ორმაგ სპირალში განასხვავებენ მცირე (12 Å) და დიდ (22 Å) ღარებს.<ref>{{cite journal | author = Wing R, Drew H, Takano T, Broka C, Tanaka S, Itakura K, Dickerson R | title = Crystal structure analysis of a complete turn of B-DNA | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1980-10-23_287_5784/page/754 | journal = Nature | volume = 287 | issue = 5784 | pages = 755 – 8 | year = 1980 | id = PMID 7432492}}</ref> ცილები, მაგალითად, [[ტრანსკრიფციის ფაქტორები]], რომლებიც უერთდებიან ორჯაჭვიანი დნმ-ის განსაზღვრულ თანმიმდევრობას, ჩვეულებრივ, ურთიერთქმედებენ დიდ ღარში მდებარე ფუძეების ბოლოებთან, სადაც ისინი უფრო მეტად ხელმისაწვდომია.<ref name="recognition1">{{cite journal | author = Pabo C, Sauer R | title = Protein-DNA recognition | journal = Annu Rev Biochem | volume = 53 | issue = | pages = 293 – 321 | year = | id = PMID 6236744}}</ref> === ფუძეებს შორის კავშირის წარმოქმნა === [[ფაილი:DNA_chemical_structure_geo.png|მარცხნივ|thumb|280px|დნმ-ის ორი ჯაჭვი ერთმანეთთან [[აზოტოვანი ფუძე|აზოტოვან ფუძეებს]] შორის არსებული წყალბადური ბმებით (H-ბმა) არის შეკავშირებული.]] ერთ-ერთი ჯაჭვის ყოველი ფუძე უკავშირდება მეორე ჯაჭვის ერთ კონკრეტულ ფუძეს. ამგვარ სპეციფიკურ კავშირს უწოდებენ [[კომპლემენტარობა (ბიოლოგია)|კომპლემენტარობას]]. [[პურინი|პურინები]] არიან [[პირიმიდინი|პირიმიდინების]] კომპლემენტარულები (ანუ შეუძლიათ მათთან წყალბადური ბმების წარმოქმნა): [[ადენინი]] ბმას წარმოქმნის მხოლოდ [[თიმინი|თიმინთან]], ხოლო [[ციტოზინი]] — მხოლოდ [[გუანინი|გუანინთან]]. ორმაგ სპირალში ჯაჭვები აგრეთვე დაკავშირებულია [[ჰიდროფობურობა|ჰიდროფობური ურთიერთქმედებებისა]] და [[სტეკინგი]]ს მეშვეობით, რომლებიც არ არიან დამოკიდებულნი დნმ-ის ფუძეების თანმიმდევრობაზე.<ref>{{cite journal |author=Ponnuswamy P, Gromiha M |title=On the conformational stability of oligonucleotide duplexes and tRNA molecules |journal=J Theor Biol |volume=169 |issue=4 |pages=419–32 |year=1994 |pmid=7526075}}</ref> ორმაგი სპირალის კომპლემენტარობა გულისხმობს, რომ ერთ ჯაჭვში არსებულ ინფორმაციას მეორე ჯაჭვიც შეიცავს. ცოცხალ ორგანიზმებში ფუძეების კომპლემენტარულ წყვილებს შორის ურთიერთქმედებების უკუქცევა და სპეციფიკურობა მნიშვნელოვანია [[დნმ-ის რეპლიკაცია|დნმ-ის რეპლიკაციისა]] და მისი ყველა სხვა ფუნქციისათვის. იქიდან გამომდინარე, რომ აზოტოვან ფუძეებს შორის ბმები წყალბადურია და არა [[კოვალენტური ბმა|კოვალენტური]], ისინი ადვილად წყდება და აღდგება. ფერმენტების ([[ჰელიკაზა|ჰელიკაზის]]) მოქმედებით ან მაღალი ტემპერატურის პირობებში ორმაგი სპირალის ჯაჭვები ერთმანეთს შორდება შესაკრავი ელვის მსგავსად.<ref>{{cite journal |author=Clausen-Schaumann H, Rief M, Tolksdorf C, Gaub H |title=Mechanical stability of single DNA molecules |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=1300792&blobtype=pdf |journal=Biophys J |volume=78 |issue=4 |pages=1997–2007 |year=2000 |pmid=10733978 |archive-date=2019-09-24 |access-date=2014-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924224955/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1300792/pdf/10733978.pdf }}</ref> ფუძეების სხვადასხვა წყვილები წარმოქმნიან სხვადასხვა რაოდენობის წყალბადურ ბმებს. ადენინი-თიმინი დაკავშირებულია ორი, ხოლო გუანინი-ციტოზინი — სამი წყალბადური ბმით, ამიტომ გუანინი-ციტოზინის გასახლეჩად უფრო მეტი ენერგიაა საჭირო. გუანინი-ციტოზინის წყვილების პროცენტულობა და დნმ-ის მოლეკულის სიგრძე განაპირობებს ენერგიის რაოდენობას, რომელიც საჭიროა ჯაჭვების დისოციაციისთვის: დნმ-ის გრძელი მოლეკულები გუანინი-ციტოზინის მაღალი შემცველობით უფრო მდგრადია.<ref>{{cite journal |author=Chalikian T, Völker J, Plum G, Breslauer K |title=A more unified picture for the thermodynamics of nucleic acid duplex melting: a characterization by calorimetric and volumetric techniques |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=22151&blobtype=pdf |journal=Proc Natl Acad Sci U S A |volume=96 |issue=14 |pages=7853–8 |year=1999 |pmid=10393911 |archive-date=2019-09-24 |access-date=2014-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924224955/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC22151/pdf/pq007853.pdf }}</ref> დნმ-ის მოლეკულების ნაწილები, რომლებიც მათი ფუნქციის გამო ადვილად დაშორებადი უნდა იყოს, მაგალითად, თ-ა-თ-ა თანმიმდევრობა ბაქტერიულ [[პრომოტორი|პრომოტორებში]], როგორც წესი, შეიცავენ დიდი რაოდენობით ადენინსა და თიმინს. === ფუძეების ქიმიური მოდიფიკაციები === {{main|დნმ-ის მეთილირება}} <div class="thumb tright" style="background-color: #f9f9f9; border: 1px solid #CCCCCC; margin:0.5em;"> {|border="0" width=300 border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="font-size: 85%; border: 1px solid #CCCCCC; margin: 0.3em;" |[[ფაილი:Cytosin.svg|75px]] |[[ფაილი:5-Methylcytosine.svg|95px]] |[[ფაილი:Thymin.svg|97px]] |- |align=center|[[ციტოზინი]] |align=center|5-მეთილციტოზინი |align=center|[[თიმინი]] |} <div style="border: none; width:300px;font-size: 85%;"><div class="thumbcaption">ციტოზინის, 5-მეთილციტოზინისა და თიმინის სტრუქტურები. თიმინის მიღება შესაძლებელია 5-მეთილციტოზინის დეამინირებით.</div></div></div> დნმ-ის შემადგენლობაში არსებული აზოტოვანი ფუძეები შეიძლება იყოს კოვალენტურად მოდიფიცირებული, რაც გამოიყენება გენების ექსპრესიის რეგულაციისთვის. მაგალითად, [[ხერხემლიანები|ხერხემლიანთა]] უჯრედებში ციტოზინის მეთილირებას 5-მეთილციტოზინის წარმოქმნით იყენებენ სომატური უჯრედები, რათა შვილობილ უჯრედებს გადასცენ გენური ექსპრესიის პროფილი. ციტოზინის მეთილირება არ მოქმედებს დნმ-ის ორმაგ სპირალში ფუძეების დაწყვილებაზე. ხერხემლიანების სომატურ უჯრედებში დნმ-ის მეთილირება შემოიფარგლება ციტოზინი-გუანინის თანმიმდევრობაში ციტოზინის მეთილირებით.<ref name="MolBiol">{{წიგნი |ავტორი= |ნაწილი= |სათაური=Молекулярная биология клетки: в 3-х томах |ორიგინალი= |ბმული= |ვიკითეკა= |პასუხისმგებელი= Б. Альбертс, А. Джонсон, Д. Льюис и др|გამოცემა= |ადგილი= М.-Ижевск|გამომცემლობა= НИЦ «Регулярная и хаотическая динамика», Институт компьютерных исследований|წელი= 2013|ტომი= I|გვერდები= 719-733 |გვერდნი=808 |სერია= |isbn= 978-5-4344-0112-8|ტირაჟი= |ref= }}</ref> მეთილირების საშუალო დონე განსხვავებულია სხვადასხვა ორგანიზმებისთვის, ამგვარად, [[ნემატოდები|ნემატოდ]] ''Caenorhabditis elegans''-ს ციტოზინის მეთილირება არ აღენიშნება, ხოლო [[ხერხემლიანები|ხერხემლიანებში]] აღმოჩენილია მეთილირების მაღალი დონე — 1 %-მდე.<ref>{{cite journal | author = Bird A | title = DNA methylation patterns and epigenetic memory | url = https://archive.org/details/sim_genes-development_2002-01-01_16_1/page/6 | journal = Genes Dev | volume = 16 | issue = 1 | pages = 6 – 21 | year = 2002 | id = PMID 11782440}}</ref> ფუძეების სხვა მოდიფიკაციები მოიცავს [[ბაქტერიები|ბაქტერიებში]] [[ადენინი]]ს მეთილირებასა და [[კინეტოპლასტი|კინეტოპლასტებში]] [[ურაცილი]]ს [[გლიკოზილირება]]ს „J-ფუძის“ წარმოქმნით.<ref>{{cite journal | author = Gommers-Ampt J, Van Leeuwen F, de Beer A, Vliegenthart J, Dizdaroglu M, Kowalak J, Crain P, Borst P | title = beta-D-glucosyl-hydroxymethyluracil: a novel modified base present in the DNA of the parasitic protozoan T. brucei | journal = Cell | volume = 75 | issue = 6 | pages = 1129 – 36 | year = 1993 | id = PMID 8261512}}</ref> ციტოზინის მეთილირება 5-მეთილციტოზინის წარმოქმნით გენის [[პრომოტორი|პრომოტორულ]] ნაწილში კორელირებს მის არააქტიურ მდგომარეობასთან.<ref>{{სტატია |ავტორი=Jones P. A. |სათაური= Functions of DNA methylation: islands, start sites, gene bodies and beyond|ბმული=http://download.bioon.com.cn/view/upload/201207/26095720_4487.pdf |ენა= |გამოცემა=Nature Reviews Genetics |ტიპი= |წელი=2012 |ტომი=13 |ნომერი= 7|გვერდები=484-492 |doi= |issn=}}</ref> ციტოზინის მეთილირება აგრეთვე მნიშვნელოვანია [[ძუძუმწოვრები|ძუძუმწოვრებში]] [[X-ქრომოსომის ინაქტივაცია|X-ქრომოსომის ინაქტივაციისთვის]].<ref>{{cite journal | author = Klose R, Bird A | title = Genomic DNA methylation: the mark and its mediators | journal = Trends Biochem Sci | volume = 31 | issue = 2 | pages = 89 – 97 | year = 2006 | id = PMID 16403636}}</ref> დნმ-ის მეთილირება გამოიყენება გენომურ იმპრინტინგში.<ref>Li E., Beard C., Jaenisch R. Role for DNA methylation in genomic imprinting //Nature. – 1993. – Т. 366. – №. 6453. – С. 362-365</ref> დნმ-ის მეთილირების პროფილი მნიშვნელოვნად ირღვევა კანცეროგენეზის დროს.<ref>Ehrlich M. DNA methylation in cancer: too much, but also too little //Oncogene. – 2002. – Т. 21. – №. 35. – С. 5400-5413</ref> ბიოლოგიური როლის მიუხედავად, 5-მეთილციტოზინს შეუძლია სპონტანურად დაკარგოს [[ამინები|ამინო ჯგუფი]] (დეამინირდეს), რითიც იგი [[თიმინი|თიმინად]] გარდაიქმნება, ამიტომ მეთილირებული ციტოზინები წარმოადგენს [[მუტაცია|მუტაციების]] გაზრდილი რაოდენობის წყაროს.<ref>{{cite journal | author = Walsh C, Xu G | title = Cytosine methylation and DNA repair | journal = Curr Top Microbiol Immunol | volume = 301 | issue = | pages = 283 – 315 | year = | id = PMID 16570853}}</ref> === დნმ-ის დაზიანება === {{main|მუტაცია}} [[ფაილი:Benzopyrene DNA adduct 1JDG.png|მინი|მარჯვნივ|230px|ინტერკალირებული ქიმიური კავშირი, რომელიც სპირალის შუაგულშია მოთავსებული — [[ბენზპირენი]], თამბაქოს ბოლის მთავარი მუტაგენია<ref>Created from [http://rcsb.org/pdb/cgi/explore.cgi?pdbId=1JDG PDB 1JDG] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080922150848/http://www.rcsb.org/pdb/cgi/explore.cgi?pdbId=1JDG |date=2008-09-22 }}</ref>]] დნმ შეიძლება დაზიანდეს სხვადასხვა [[მუტაგენები|მუტაგენით]], რომელთა რიგსაც განეკუთვნება [[ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები|მჟანგავი]] და [[ალკილირება|მაალკილირებელი]] ნივთიერებები, აგრეთვე მაღალენერგეტიკული ელექტრომაგნიტური [[მაიონიზირებელი გამოსხივება|რადიაცია]] — [[ულტრაიისფერი გამოსხივება|ულტრაიისფერი]] და [[რენტგენული გამოსხივება]]. დნმ-ის დაზიანების ტიპი დამოკიდებულია მუტაგენზე. მაგალითად, ულტრაიისფერი გამოსხივება დნმ-ს აზიანებს მასში [[თიმინი]]ს დიმერების წარმოქმნით, რომლებიც ჩნდება მეზობელ ფუძეებს შორის [[კოვალენტური ბმა|კოვალენტური ბმების]] წარმოქმნის დროს.<ref>{{cite journal | author = Douki T, Reynaud-Angelin A, Cadet J, Sage E | title = Bipyrimidine photoproducts rather than oxidative lesions are the main type of DNA damage involved in the genotoxic effect of solar UVA radiation | journal = Biochemistry | volume = 42 | issue = 30 | pages = 9221 – 6 | year = 2003 | id = PMID 12885257}}</ref> ოქსიდანტები, როგორებიცაა [[თავისუფალი რადიკალები]] ან [[წყალბადის პეროქსიდი]], იწვევენ დნმ-ის დაზიანების რამდენიმე ტიპს, მათ შორის ფუძეების მოდიფიკაციებს, განსაკუთრებით გუანოზინის, აგრეთვე დნმ-ში ორჯაჭვიან გახლეჩვებს.<ref>{{cite journal | author = Cadet J, Delatour T, Douki T, Gasparutto D, Pouget J, Ravanat J, Sauvaigo S | title = Hydroxyl radicals and DNA base damage | journal = Mutat Res | volume = 424 | issue = 1 – 2 | pages = 9 – 21 | year = 1999 | id = PMID 10064846}}</ref> ზოგიერთი შეფასებით, ადამიანის თითოეულ უჯრედში მჟანგავი კავშირებით ყოველდღიურად ზიანდება 500-მდე ფუძე.<ref>{{cite journal | author = Shigenaga M, Gimeno C, Ames B | title = Urinary 8-hydroxy-2′-deoxyguanosine as a biological marker of ''in vivo'' oxidative DNA damage | url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/86/24/9697 | journal = Proc Natl Acad Sci U S A | volume = 86 | issue = 24 | pages = 9697 – 701 | year = 1989 | id = PMID 2602371}}</ref><ref>{{cite journal | author = Cathcart R, Schwiers E, Saul R, Ames B | title = Thymine glycol and thymidine glycol in human and rat urine: a possible assay for oxidative DNA damage | url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/81/18/5633.pdf | journal = Proc Natl Acad Sci U S A | volume = 81 | issue = 18 | pages = 5633 – 7 | year = 1984 | id = PMID 6592579}}</ref> სხვადასხვა ტიპის დაზიანებებს შორის ყველაზე სახიფათო — ეს არის ორჯაჭვიანი გახლეჩვები, რადგან ისინი რთულად [[დნმ-ის რეპარაცია|რეპარირებენ]] და შეუძლიათ [[ქრომოსომა|ქრომოსომების]] უბნების დაკარგვისა ([[დელეცია]]) და [[ტრანსლოკაცია|ტრანსლოკაციის]] გამოწვევა. მუტაგენების მრავალი მოლეკულა ისმება ([[ინტერკალაცია|ინტერკალირდება]]) ფუძეების ორ მეზობელ წყვილს შორის. ამ კავშირების უმეტესობას, მაგალითად [[ეთიდიუმის ბრომიდი|ეთიდიუმს]], [[დაუნორუბიცინი|დაუნორუბიცინს]], დოქსორუბიცინსა და [[თალიდომიდი|თალიდომიდს]] აქვთ [[არომატულობა|არომატული]] სტრუქტურა. საიმისოდ, რომ ინტერკალირებადმა კავშირმა მოახერხოს ფუძეებს შორის მოთავსება, ისინი უნდა დაშორდნენ ერთმანეთს და ამგვარად დაშალონ და დაარღვიონ ორმაგი სპირალის სტრუქტურა. დნმ-ის სტრუქტურაში ეს ცვლილებები ხელს უშლის [[ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსკრიფციასა]] და [[რეპლიკაცია (ბიოლოგია)|რეპლიკაციას]], იწვევს მუტაციებს. ამიტომ ინტერკალირებადი კავშირები ხშირად წარმოადგენენ [[კანცეროგენები|კანცეროგენებს]], რომელთაგან უფრო მეტად ცნობილია — [[ბენზპირენი]], [[აკრიდინი|აკრიდინები]], [[აფლატოქსინი]] და [[ეთიდიუმის ბრომიდი]].<ref>{{cite journal | author = Ferguson L, Denny W | title = The genetic toxicology of acridines | journal = Mutat Res | volume = 258 | issue = 2 | pages = 123 – 60 | year = 1991 | id = PMID 1881402}}</ref><ref>{{cite journal | author = Jeffrey A | title = DNA modification by chemical carcinogens | url = https://archive.org/details/sim_pharmacology-therapeutics_1985_28_2/page/237 | journal = Pharmacol Ther | volume = 28 | issue = 2 | pages = 237 – 72 | year = 1985 | id = PMID 3936066}}</ref><ref>{{cite journal |author=Stephens T, Bunde C, Fillmore B |title=Mechanism of action in thalidomide teratogenesis |url=https://archive.org/details/sim_biochemical-pharmacology_2000-06-15_59_12/page/n5 |journal=Biochem Pharmacol |volume=59 |issue=12 |pages=1489 – 99 |year=2000 |id=PMID 10799645}}</ref> ამ ნეგატიური თვისებების (ტრანსკრიპციისა და დნმ-ის რეპლიკაციისთვის ხელის შეშლის) მიუხედავად, ინტერკალირებადი კავშირები ქიმიოთერაპიაში გამოიყენება [[კარცინომა|კიბოს]] სწრაფად ზრდადი უჯრედების დასათრგუნად.<ref>{{cite journal | author = Braña M, Cacho M, Gradillas A, de Pascual-Teresa B, Ramos A | title = Intercalators as anticancer drugs | journal = Curr Pharm Des | volume = 7 | issue = 17 | pages = 1745 – 80 | year = 2001 | id = PMID 11562309}}</ref> === ზესპირალიზაცია === {{main|დნმ-ის ზესპირალიზაცია}} თუკი თოკის ბოლოებს ხელებს ჩავჭიდებთ და მათ ერთმანეთის საპირისპირო მხარეს დავახვევთ, თოკი დამოკლდება და მასზე ხვეულები წარმოიქმნება. ასევე ხდება დნმ-ის სპირალიზაცია. ჩვეულებრივ მდგომარეობაში დნმ-ის ჯაჭვი ერთ ბრუნს აკეთებს ყოველ 10,4 ფუძეზე, მაგრამ ზესპირალიზებულ მდგომარეობაში სპირალი შეიძლება უფრო მჭიდროდ დაეხვეს ან გაიხსნას.<ref>{{cite journal |author=Benham C, Mielke S |title=DNA mechanics |journal= Annu Rev Biomed Eng |volume=7 |pages=21–53 |year=2005 |pmid=16004565}}</ref> განარჩევენ [[დნმ-ის ზესპირალიზაცია|ზესპირალიზაციის]] ორ ტიპს: დადებითი — ნორმალური ხვეულების მიმართულებით, რომლის დროსაც ფუძეები ერთმანეთთან უფრო ახლოს მდებარეობს; და უარყოფითი — საპირისპირო მიმართულებით. ბუნებაში დნმ-ის მოლეკულები, როგორც წესი, იმყოფებიან უარყოფითად ზესპირალიზებულ მდგომარეობაში, რომელიც ხორციელდება ფერმენტებით — [[ტოპოიზომერაზა|ტოპოიზომერაზებით]].<ref name=Champoux>{{cite journal |author=Champoux J |title=DNA topoisomerases: structure, function, and mechanism |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-biochemistry_2001_70/page/369 |journal=Annu Rev Biochem |volume=70 |pages=369–413 |year=2001 |pmid=11395412}}</ref> ეს ფერმენტები შლიან დამატებით სპირალიზაციას, რომელიც დნმ-ში წარმოიქმნება [[ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსკრიფციისა]] და [[დნმ-ის რეპლიკაცია|რეპლიკაციის]] შედეგად.<ref name=Wang>{{cite journal |author=Wang J |title=Cellular roles of DNA topoisomerases: a molecular perspective |journal=Nat Rev Mol Cell Biol |volume=3 |issue=6 |pages=430–40 |year=2002 |pmid=12042765}}</ref> [[ფაილი:Parallel telomere quadruple.png|მინი|მარცხნივ|300px|ტელომერების სტრუქტურა. მწვანე ფერით ნაჩვენებია ლითონის იონი, რომელიც ჰელატირებულია სტრუქტურის ცენტრში<ref>Created from [http://ndbserver.rutgers.edu/atlas/xray/structures/U/ud0017/ud0017.html NDB UD0017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607063640/http://ndbserver.rutgers.edu/atlas/xray/structures/U/ud0017/ud0017.html |date=2013-06-07 }}</ref>]] === სტრუქტურები ქრომოსომათა ბოლოებზე === ხაზოვანი [[ქრომოსომა|ქრომოსომების]] ბოლოებზე მდებარეობს დნმ-ის სპეციალიზებული სტრუქტურები — [[ტელომერა|ტელომერები]]. ამ უბნების ძირითადი ფუნქცია ქრომოსომათა ბოლოების მთლიანობის ხელშეწყობაა.<ref name=Greider>{{cite journal |author=Greider C, Blackburn E |title=Identification of a specific telomere terminal transferase activity in Tetrahymena extracts | journal=Cell |volume=43 |issue=2 Pt 1 | pages=405–13 |year=1985 |pmid=3907856}}</ref> ტელომერები აგრეთვე იცავენ დნმ-ის ბოლოებს [[ეგზონუკლეაზები]]სგან დეგრადაციისგან და ხელს უშლიან რეპარაციის სისტემის აქტივაციას.<ref name=Nugent>{{cite journal |author=Nugent C, Lundblad V |title=The telomerase reverse transcriptase: components and regulation |url=http://www.genesdev.org/cgi/content/full/12/8/1073 |journal=Genes Dev |volume=12 |issue=8 |pages=1073–85 |year=1998 |pmid=9553037 |archive-date=2007-09-27 |access-date=2014-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012934/http://www.genesdev.org/cgi/content/full/12/8/1073 }}</ref> ვინაიდან ჩვეულებრივ დნმ-პოლიმერაზებს არ შეუძლიათ ქრომოსომათა 3' ბოლოების [[რეპლიკაცია (ბიოლოგია)|რეპლიცირება]], ამას აკეთებს სპეციალური ფერმენტი — [[ტელომერაზა]]. ადამიანის უჯრედებში ტელომერები ხშირად წარმოდგენილია ერთჯაჭვიანი დნმ-ის სახით და შედგება თ-თ-ა-გ-გ-გ თანმიმდევრობის მქონე რამდენიმე ათასი გამეორებადი ერთეულისგან.<ref>{{cite journal |author=Wright W, Tesmer V, Huffman K, Levene S, Shay J |title=Normal human chromosomes have long G-rich telomeric overhangs at one end |url=http://www.genesdev.org/cgi/content/full/11/21/2801 |journal=Genes Dev |volume=11 |issue=21 |pages=2801–9 |year=1997 |pmid=9353250 |archive-date=2007-09-27 |access-date=2014-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012433/http://www.genesdev.org/cgi/content/full/11/21/2801 }}</ref> გუანინის დიდი შემცველობის მქონე ეს თანმიმდევრობები ასტაბილიზებენ ქრომოსომათა ბოლოებს, ქმნიან საკმაოდ უცნაურ სტრუქტურებს, რომლებსაც ეწოდებათ [[G-quadruplex|G-კვადრუპლექსები]] და რომლებიც შედგებიან ოთხი, და არა ორი, ურთიერთმოქმედი ფუძისაგან. გუანინის ოთხი ფუძე, რომელთა ყველა ატომი ერთ სიბრტყეზე მდებარეობს, ქმნის ფირფიტას, რომელიც სტაბილიზებულია ფუძეებს შორის წყალბადური ბმებითა და მის ცენტრში [[ლითონები|ლითონის]] (ხშირ შემთხვევაში [[კალიუმი]]ს) [[იონი]]ს [[ჰელატები|ჰელატირებით]]. ეს ფირფიტები დასტისებურად არის ერთმანეთზე მოთავსებული.<ref name=Burge>{{cite journal |author=Burge S, Parkinson G, Hazel P, Todd A, Neidle S |title=Quadruplex DNA: sequence, topology and structure |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=17012276 |journal=Nucleic Acids Res |volume=34 |issue=19 |pages=5402–15 |year=2006 |pmid=17012276 |archive-date=2019-09-24 |access-date=2014-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924224956/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1636468/?tool=pubmed }}</ref> ქრომოსომათა ბოლოებზე შეიძლება წარმოიქმნას სხვა სტრუქტურებიც: ფუძეები შეიძლება იყოს განლაგებული ერთ ჯაჭვში ან სხვადასხვა პარალელურ ჯაჭვებში. ამგვარი „დასტისებური“ სტრუქტურების გარდა, ტელომერები ქმნიან დიდ მარყუჟისმაგვარ სტრუქტურებს, რომლებსაც T-მარყუჟს ან ტელომერულ მარყუჟს უწოდებენ. მათში ერთჯაჭვიანი დნმ მდებარეობს ფართო რგოლის სახით, რომელიც ტელომერული ცილებითაა სტაბილიზებული.<ref>{{cite journal |author=Griffith J, Comeau L, Rosenfield S, Stansel R, Bianchi A, Moss H, de Lange T |title=Mammalian telomeres end in a large duplex loop | journal=Cell |volume=97 |issue=4 | pages=503–14 |year=1999 |pmid=10338214}}</ref> T-მარყუჟის ბოლოს ერთჯაჭვიანი ტელომერული დნმ უერთდება ორჯაჭვიან დნმ-ს, რითიც ამ მოლეკულაში არღვევს ჯაჭვების დაწყვილებას და ქმნის ბმას ერთ-ერთ ჯაჭვთან. ამ სამჯაჭვიან წარმონაქმნს ეწოდება D-მარყუჟი ({{lang-en|displacement loop}}-დან).<ref name=Burge/> == ბიოლოგიური ფუნქციები == დნმ არის მატარებელი გენეტიკური ინფორმაციისა, რომელიც [[გენეტიკური კოდი]]ს მეშვეობით ჩაწერილია [[ნუკლეოტიდი|ნუკლეოტიდების]] თანმიმდევრობის სახით. დნმ-ის მოლეკულებთან დაკავშირებულია ცოცხალი ორგანიზმების ორი ფუნდამენტური მახასიათებელი — [[მემკვიდრეობითობა]] და [[ცვალებადობათა ფორმები|ცვალებადობა]]. დნმ-ის [[რეპლიკაცია (ბიოლოგია)|რეპლიკაციის]] დროს წარმოიქმნება საწყისი ჯაჭვის ორი ასლი, რომლებსაც [[მიტოზი|გაყოფის დროს]] იმემკვიდრებენ შვილობილი [[უჯრედი|უჯრედები]]. ამგვარად, წარმოქმნილი უჯრედები გენეტიკურად საწყისი უჯრედის იდენტურებია. გენეტიკური ინფორმაცია [[გენეტიკური ინფორმაციის რეალიზაცია|რეალიზდება]] [[გენი|გენების]] ექსპრესიისას, [[ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსკრიპციისა]] (დნმ-ის მატრიცაზე რნმ-ის მოლეკულების სინთეზისა) და [[ტრანსლაცია (ბიოლოგია)|ტრანსლაციის]] ([[რნმ]]-ის მატრიცაზე [[ცილები]]ს წარმოქმნის) დროს. ნუკლეოტიდების წყობა „აკოდირებს“ ინფორმაციას რნმ-ის სხვადასხვა ტიპის შესახებ: ინფორმაციული, ანუ მატრიცული ([[ინფორმაციული რიბონუკლეინის მჟავა|ი-რნმ]]), რიბოსომული ([[რიბოსომული რიბონუკლეინის მჟავა|რ-რნმ]]) და სატრანსპორტო ([[სატრანსპორტო რიბონუკლეინის მჟავა|ტ-რნმ]]). რნმ-ის ყველა ეს ტიპი სინთეზირდება [[ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსკრიფციის]] დროს, დნმ-ზე დაყრდნობით. ცილების ბიოსინთეზში ([[ტრანსლაცია (ბიოლოგია)|ტრანსლაციის]] პროცესში) მათი როლი სხვადასხვაგვარია. ინფორმაციული რნმ შეიცავს ინფორმაციას [[ცილა]]ში [[ამინომჟავა|ამინომჟავების]] თანმიმდევრობის შესახებ, რიბოსომული რნმ-ები წარმოადგენს [[რიბოსომა|რიბოსომების]] (რთული ნუკლეოპროტეინული კომპლექსების, რომელთა მთავარი ფუნქციაც ი-რნმ-ზე დაყრდნობით ცალკეული ამინომჟავებისგან ცილის აგებაა) საფუძველს, ხოლო სატრანსპორტო რნმ-ს ამინომჟავები გადააქვს ცილების აგების ადგილას — რიბოსომის აქტიურ ცენტრში, რომელიც ი-რნმ-ზე „მისრიალებს“. === გენომის სტრუქტურა === {{main|გენომი|გენი|უჯრედის ბირთვი|ქრომატინი|ქრომოსომა}} [[ფაილი:DNA Under electron microscope Image 3576B-PH.jpg|მინი|მარჯვნივ|200px|ბაქტერიოფაგის გენომის დნმ: ფოტოსურათი სინათლის ელექტრონული მიკროსკოპის ქვეშ]] ბუნებრივი დნმ-ების უმრავლესობას აქვს ორჯაჭვიანი სტრუქტურა, ხაზოვანი ([[ეუკარიოტები]], ზოგიერთი [[ვირუსი]] და [[ბაქტერია|ბაქტერიების]] ცალკეული ტიპები) ან რგოლოვანი ([[პროკარიოტები]], [[ქლოროპლასტი|ქლოროპლასტები]] და [[მიტოქონდრია|მიტოქონდრიები]]). ხაზოვანი ერთჯაჭვიანი დნმ აქვს ზოგიერთ [[ვირუსი|ვირუსსა]] და [[ბაქტერიოფაგი|ბაქტერიოფაგს]]. დნმ-ის მოლეკულები იმყოფებიან ''[[in vivo]]'' ([[ლათინური ენა|ლათ.]] „ცოცხალში“) მჭიდროდ შეფუთულ, კონდენსირებულ მდგომარეობაში.<ref>{{cite journal |author=Teif V.B. and Bohinc K.|year=2010 |title=Condensed DNA: condensing the concepts |journal=Progress in Biophysics and Molecular Biology |doi=10.1016/j.pbiomolbio.2010.07.002| issn = 0079-6107}}</ref> ეუკარიოტების უჯრედებში დნმ ძირითადად მოთავსებულია [[უჯრედის ბირთვი|ბირთვში]] [[ქრომოსომა]]თა ნაკრების სახით. ბაქტერიული (პროკარიოტები) დნმ, როგორც წესი, წარმოდგენილია დნმ-ის ერთი რგოლოვანი მოლეკულით, რომელიც [[ციტოპლაზმა]]ში არაწესიერი ფორმის მქონე წარმონაქმნში, [[ნუკლეოიდი|ნუკლეოიდშია]] განლაგებული.<ref>{{cite journal | author = Thanbichler M, Wang S, Shapiro L | title = The bacterial nucleoid: a highly organized and dynamic structure | journal = J Cell Biochem | volume = 96 | issue = 3 | pages = 506 – 21 | year = 2005 | id = PMID 15988757}}</ref> გენომის გენეტიკური ინფორმაცია შედგება გენებისგან. გენი — ეს არის მემკვიდრული ინფორმაციის გადაცემის ერთეული და დნმ-ის უბანი, რომელიც მოქმედებს ორგანიზმის გარკვეულ მახასიათებელზე. გენი შეიცავს [[ღია წაკითხვის ჩარჩო]]ს, რომელიც ტრანსკრიბირებს, აგრეთვე მარეგულირებელ თანმიმდევრობებს, მაგალითად, [[პრომოტორი|პრომოტორსა]] და [[ენჰანსერი|ენჰანსერს]], რომლებიც აკონტროლებენ ღია წაკითხვის ჩარჩოების ექსპრესიას. ბევრ [[სახეობა]]ში [[გენომი]]ს სრული წყობის მხოლოდ მცირე ნაწილი აკოდირებს ცილებს. ამგვარად, ადამიანის გენომის მხოლოდ 1,5% შედგება ცილების მაკოდირებელი [[ეგზონი|ეგზონებისგან]], ხოლო ადამიანის დნმ-ის 50%-ზე მეტი შედგება [[დნმ-ის გამეორებადი თანმიმდევრობები|დნმ-ის არაკოდირებადი გამეორებადი თანმიმდევრობებისგან]].<ref>{{cite journal | author = Wolfsberg T, McEntyre J, Schuler G | title = Guide to the draft human genome | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-02-15_409_6822/page/824 | journal = Nature | volume = 409 | issue = 6822 | pages = 824 – 6 | year = 2001 | id = PMID 11236998}}</ref> ეუკარიოტულ გენომებში არაკოდირებადი დნმ-ის ასეთი დიდი რაოდენობის არსებობისა და გენომების ზომებში უდიდესი სხვაობის (С-მნიშვნელობა) მიზეზები — ერთ-ერთი ამოუხსნელი მეცნიერული თავსატეხებია;<ref>{{cite journal | author = Gregory T | title = The C-value enigma in plants and animals: a review of parallels and an appeal for partnership | url=http://aob.oxfordjournals.org/cgi/content/full/95/1/133 | journal = Ann Bot (Lond) | volume = 95 | issue = 1 | pages = 133 – 46 | year = 2005 | id = PMID 15596463}}</ref> ამ დარგში გამოკვლევები აგრეთვე მიანიშნებს დნმ-ის ამ ნაწილში რელიქტური ვირუსების ფრაგმენტების დიდ რაოდენობაზე. === გენომის წყობები, რომლებიც არ აკოდირებენ ცილებს === {{main|უსარგებლო დნმ}} ამჟამად გროვდება სულ უფრო და უფრო მეტი მონაცემი, რომელიც ეწინააღმდეგება არაკოდირებადი წყობების იდეას, როგორიცაა „უსარგებლო დნმ“ ({{lang-en|junk DNA}}). [[ტელომერა|ტელომერები]] და [[ცენტრომერა|ცენტრომერები]] შეიცავს გენების მცირე რაოდენობას, მაგრამ ისინი მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ქრომოსომების ფუნქციონირებასა და სტაბილურობაში.<ref name=Nugent/><ref>{{cite journal | author = Pidoux A, Allshire R | title = The role of heterochromatin in centromere function | url = http://journals.royalsociety.org/content/px7ahm740dq5ueuk/fulltext.pdf | journal = Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci | volume = 360 | issue = 1455 | pages = 569 – 79 | year = 2005 | id = PMID 15905142 }}{{Dead link|date=იანვარი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ადამიანის არაკოდირებადი თანმიმდევრობების საკმაოდ ხშირი ფორმაა ფსევდოგენები, გენების ასლები, რომლებიც ინაქტივირებულია [[მუტაცია|მუტაციების]] შედეგად.<ref>{{cite journal | author = Harrison P, Hegyi H, Balasubramanian S, Luscombe N, Bertone P, Echols N, Johnson T, Gerstein M | title = Molecular fossils in the human genome: identification and analysis of the pseudogenes in chromosomes 21 and 22 | url = http://www.genome.org/cgi/content/full/12/2/272 | journal = Genome Res | volume = 12 | issue = 2 | pages = 272 – 80 | year = 2002 | id = PMID 11827946 | archive-date = 2007-10-28 | access-date = 2014-08-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028173402/http://www.genome.org/cgi/content/full/12/2/272 }}</ref> ეს თანმიმდევრობები არის მოლეკულური [[სასარგებლო წიაღისეული|წიაღისეულების]] მსგავსი, თუმცა ზოგჯერ საწყისი მასალის როლს ასრულებენ გენების [[დუპლიკაცია (ბიოლოგია)|დუპლიკაციასა]] და მის შემდგომ [[დივერგენცია]]ში.<ref>{{cite journal | author = Harrison P, Gerstein M | title = Studying genomes through the aeons: protein families, pseudogenes and proteome evolution | journal = J Mol Biol | volume = 318 | issue = 5 | pages = 1155 – 74 | year = 2002 | id = PMID 12083509}}</ref> ორგანიზმში ცილების მრავალფეროვნების მეორე წყარო არის [[სპლაისინგი|ალტერნატიულ სპლაისინგში]] „დაშლისა და შეერთების ხაზების“ როლში ინტრონების გამოყენება. იმ თანმიმდევრობებს, რომლებიც არ აკოდირებენ ცილებს, შეუძლიათ დამხმარე უჯრედული [[რნმ]]-ების კოდირება, მაგალითად, [[მცირე ბირთვული რიბონუკლეინის მჟავა|მცირე ბირთვული რნმ-ის]].<ref>{{cite journal | author = Michalak P. | title = RNA world - the dark matter of evolutionary genomics| url=http://doi.org/10.1111/j.1420-9101.2006.01141.x | volume = 19 | issue = 6 | pages = 1768 – 74 | year = 2006 | id = PMID 17040373}}</ref> ადამიანის გენომის ტრანსკრიფციის უახლესმა კვლევებმა აჩვენა, რომ გენომის 10% აძლევს საწყისს პოლიადენილირებულ რნმ-ს,<ref>{{cite journal | author = Cheng J, Kapranov P, Drenkow J, Dike S, Brubaker S et al. | title = RNA world - the dark matter of evolutionary genomics | url = http://sciencemag.org/cgi/content/full/308/5725/1149 | volume = 308 | pages = 1149 – 54 | year = 2005 | id = PMID 15790807 | accessdate = 2014-08-11 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101001232947/http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/308/5725/1149 | archivedate = 2010-10-01 }}</ref> ხოლო თაგვის გენომის გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ მისი 62% ტრანსკრიბირებს.<ref>{{cite journal | author = Mattick JS | title = RNA regulation: a new genetics? | url=http://www.nature.com//nrg/journal/v5/n4/abs/nrg1321_fs.html;jsessionid=38CA337C2CE6EC04821E4D35AD67995C| journal = Nat Rev Genet| volume = 5 | pages = 316–323 | year = 2004 | id = PMID 15131654}}</ref> === ტრანსკრიფცია და ტრანსლაცია === {{main|გენეტიკური კოდი|ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსლაცია (ბიოლოგია)}} დნმ-ში დაშიფრული გენეტიკური ინფორმაცია უნდა იქნას წაკითხული და საბოლოო ჯამში უნდა აისახოს სხვადასხვა [[ბიოპოლიმერი]]ს სინთეზში, რომელთაგანაც აგებულია უჯრედები. დნმ-ის ჯაჭვში ფუძეების თანმიმდევრობა პირდაპირ საზღვრავს ფუძეების თანმიმდევრობას [[რნმ]]-ში, რომელზეც იგი გადაიწერება [[ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსკრიფციის]] დროს. [[ი-რნმ]]-ის შემთხვევაში ეს თანმიმდევრობა საზღვრავს ცილების [[ამინომჟავები|ამინომჟავებს]]. ი-რნმ-ის ნუკლეოტიდურ თანმიმდევრობასა და ამინომჟავების თანმიმდევრობას შორის ურთიერთკავშირი ისაზღვრება [[ტრანსლაცია (ბიოლოგია)|ტრანსლაციის]] წესებით, რომლებსაც ეწოდება [[გენეტიკური კოდი]]. გენეტიკური კოდი შედგება სამასოიანი „სიტყვებისგან“, რომლებსაც ეწოდებათ [[კოდონი|კოდონები]] და რომლებიც შედგებიან სამი ნუკლეოტიდისგან (ანუ ACT, CAG, TTT და ა.შ.). ტრანსკრიფციის დროს [[რნმ-პოლიმერაზა|რნმ-პოლიმერაზის]] მიერ გენის ნუკლეოტიდები კოპირდება სინთეზირებად რნმ-ზე. ი-რნმ-ის შემთხვევაში ამ ასლს შიფრავს [[რიბოსომა]], რომელიც ი-რნმ-ის წყობას „კითხულობს“ და ინფორმაციულ რნმ-ს აწყვილებს [[სატრანსპორტო რიბონუკლეინის მჟავა|სატრანსპორტო რნმ-ებთან]], რომლებიც ამინომჟავებთანაა დაკავშირებული. გამომდინარე იქიდან, რომ სამასოიან კომბინაციებში გამოიყენება ოთხი ფუძე, სულ არსებობს 64 კოდონი (4³ კომბინაცია). კოდონები აკოდირებენ 20 სტანდარტულ ამინომჟავას, რომელთაგან თითოეულსაც ხშირ შემთხვევაში შეესაბამება ერთზე მეტი კოდონი. ინფორმაციული რნმ-ის ბოლოში მოთავსებული სამი კოდონიდან ერთ-ერთი არ აღნიშნავს ამინომჟავას და განსაზღვრავს ცილის დასასრულს, ესენია „სტოპ-“ ან „ნონსენს-“ კოდონები — TAA, TGA, TAG. === რეპლიკაცია === {{main|დნმ-ის რეპლიკაცია}} [[მიტოზი|უჯრედების გაყოფა]] აუცილებელია [[ერთუჯრედიანები|ერთუჯრედიანი]] ორგანიზმის გამრავლებისა და მრავალუჯრედიანი ორგანიზმის გაზრდისათვის, მაგრამ გაყოფამდე უჯრედმა უნდა გააორმაგოს გენომი, რათა შვილობილ უჯრედებს გადაეცეთ იგივე გენეტიკური ინფორმაცია, რომელიც გააჩნდა საწყის უჯრედს. დნმ-ის გაორმაგების ([[დნმ-ის რეპლიკაცია|რეპლიკაციის]]) თეორიულად შესაძლო რამდენიმე მექანიზმიდან რეალიზდება ნახევრადკონსერვატიული. ორი ჯაჭვი ერთმანეთს შორდება, შემდეგ კი დნმ-ის თითოეული უწყვილო [[კომპლემენტარობა (ბიოლოგია)|კომპლემენტარული]] თანმიმდევრობა რეპროდუქტირდება (აღდგება) ფერმენტ [[დნმ-პოლიმერაზა]]ს მიერ. ეს ფერმენტი ფუძეების კომპლემენტარობის პრინციპის მიხედვით პოულობს საჭირო ფუძეს და უერთებს მას მშენებარე ჯაჭვს, ამრიგად იგი აგებს პოლინუკლეოტიდურ ჯაჭვს. დნმ-პოლიმერაზას არ შეუძლია ახალი ჯაჭვის დაწყება, იგი მხოლოდ უკვე არსებულს ზრდის, ამიტომ იგი საჭიროებს ნუკლეოტიდების მოკლე ძეწკვს ([[პრაიმერი|პრაიმერს]]), რომელსაც [[პრაიმაზა]] ასინთეზირებს. გამომდინარე იქიდან, რომ დნმ-პოლიმერაზებს ჯაჭვის აგება მხოლოდ 5' → 3' მიმართულებით შეუძლია, ანტიპარალელური ჯაჭვების კოპირებისთვის სხვადასხვა მექანიზმები გამოიყენება. რეპლიკაციის შედეგად დნმ-ის ორი ორმაგი სპირალი მიიღება. თითოეული მათგანის ერთი ჯაჭვი ძველი მოლეკულის ნაწილია, მეორე კი — ახლად წარმოქმნილი. სპირალში ჯაჭვების კომპლემენტარობა უზრუნველყოფს იმას, რომ აზოტოვან ფუძეთა მიმდევრობა ორივე სპირალში იდენტურია. ამდენად ისინი ერთი და იმავე ინფორმაციის მატარებლები არიან. დნმ-ის რეპლიკაციისას შესაძლოა მოხდეს შეცდომები: ნუკლეოტიდის ამოვარდნა, ჩამატება ან სხვა ნუკლეოტიდით შეცვლა. ამ მოვლენას [[მუტაცია]] ეწოდება. უმეტესი მუტაციები სწორდება უჯრედის [[რეპარაცია (ბიოლოგია)|რეპარაციული]] სისტემის საშუალებით. == ურთიერთქმედება ცილებთან == [[ფაილი:Stat3 structure.png|მინი|მარჯვნივ|300px|[[ტრანსკრიფციის ფაქტორები|ტრანსკრიფციის ფაქტორის]], STAT3-ის ურთიერთქმედება დნმ-თან (ნაჩვენებია ლურჯი სპირალის სახით)]] დნმ-ის ყველა ფუნქცია დამოკიდებულია მის უერთიერთქმედებაზე ცილებთან. ურთიერთქმედებები შეიძლება იყოს არასპეციფიკური, როდესაც ცილა უკავშირდება დნმ-ის ნებისმიერ მოლეკულას, ან შეიძლება დამოკიდებული იყოს სპეციალური წყობის არსებობაზე. [[ფერმენტი|ფერმენტებს]] აგრეთვე შეუძლიათ დნმ-თან ურთიერთქმედება, მათგან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია [[რნმ-პოლიმერაზა|რნმ-პოლიმერაზები]], რომლებიც [[ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსკრიფციის]] ან დნმ-ის ახალი ჯაჭვის სინთეზის — [[რეპლიკაცია (ბიოლოგია)|რეპლიკაციის]] დროს დნმ-ის ფუძეების წყობას რნმ-ზე აკოპირებენ. === სტრუქტურული და მარეგულირებელი ცილები === ცილებისა და დნმ-ის უერთიერთქმედების კარგად შესწავლილ მაგალითს, რომელიც არ არის დამოკიდებული დნმ-ის ნუკლეოტიდურ წყობაზე, წარმოადგენს ურთიერთქმედება სტრუქტურულ ცილებთან. უჯრედში დნმ დაკავშირებულია ამ ცილებთან და ქმნის კომპაქტურ სტრუქტურას, რომელსაც ეწოდება [[ქრომატინი]]. პროკარიოტებში ქრომატინი წარმოქმნილია დნმ-ზე მცირე ზომის ტუტე ცილების — [[ჰისტონები]]ს მიერთებით. [[პროკარიოტები]]ს ნაკლებად თანმიმდევრული ქრომატინი შეიცავს ჰისტონისებრ ცილებს.<ref>{{cite journal | author = Sandman K, Pereira S, Reeve J | title = Diversity of prokaryotic chromosomal proteins and the origin of the nucleosome | url = https://archive.org/details/sim_cellular-and-molecular-life-sciences_1998-12_54_12/page/1350 | journal = Cell Mol Life Sci | volume = 54 | issue = 12 | pages = 1350 – 64 | year = 1998 | id = PMID 9893710}}</ref><ref>{{cite journal |author=Dame RT |title=The role of nucleoid-associated proteins in the organization and compaction of bacterial chromatin |journal=Mol. Microbiol. |volume=56 |issue=4 |pages=858–70 |year=2005 |pmid=15853876}}</ref> ჰისტონები ქმნიან დისკისმაგვარ ცილის სტრუქტურას — [[ნუკლეოსომა]]ს, რომელთაგან თითოეულის გარშემოც ეტევა დნმ-ის სპირალის ორი ბრუნი. ჰისტონებსა და დნმ-ს შორის არასპეციფიკური ბმები წარმოიქმნება ჰისტონების ტუტე ამინომჟავებისა და დნმ-ის შაქარ-ფოსფატის „ხერხემლის“ მჟავური ნაშთების [[იონური ბმა|იონური ბმების]] ხარჯზე.<ref>{{cite journal | author = Luger K, Mäder A, Richmond R, Sargent D, Richmond T | title = Crystal structure of the nucleosome core particle at 2.8 A resolution | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1997-09-18_389_6648/page/n77 | journal = Nature | volume = 389 | issue = 6648 | pages = 251 – 60 | year = 1997 | id = PMID 9305837}}</ref> ამ ამინომჟავების ქიმიური მოდიფიკაციები მოიცავს მეთილირებას, ფოსფოლირებასა და აცეტილირებას.<ref>{{cite journal | author = Jenuwein T, Allis C | title = Translating the histone code | url = https://archive.org/details/sim_science_2001-08-10_293_5532/page/n72 | journal = Science | volume = 293 | issue = 5532 | pages = 1074 – 80 | year = 2001 | id = PMID 11498575}}</ref> ეს ქიმიური მოდიფიკაციები ცვლიან ურთიერთქმედების ძალას დნმ-სა და ჰისტონებს შორის, გავლენას ახდენენ [[ტრანსკრიფციის ფაქტორები]]სთვის სპეციფიკური წყობების ხელმისაწვდომობაზე და ცვლიან [[ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსკრიფციის]] სიჩქარეს.<ref>{{cite journal | author = Ito T | title = Nucleosome assembly and remodelling | journal = Curr Top Microbiol Immunol | volume = 274 | issue = | pages = 1 – 22 | year = | id = PMID 12596902}}</ref> ქრომატინის შემცველობაში შემავალი სხვა ცილები, რომლებიც უერთდებიან არასპეციფიკურ თანმიმდევრობებს, არიან ჟელეებში დიდი მობილურობის მქონე ცილები, რომლებიც უმეტესწილად უერთდებაინ მოხრილ დნმ-ს.<ref>{{cite journal | author = Thomas J | title = HMG1 and 2: architectural DNA-binding proteins | journal = Biochem Soc Trans | volume = 29 | issue = Pt 4 | pages = 395 – 401 | year = 2001 | id = PMID 11497996}}</ref> ეს ცილები მნიშვნელოვანია ქრომატინში უფრო მაღალი წესრიგის სტრუქტურების წარმოსაქმნელად.<ref>{{cite journal | author = Grosschedl R, Giese K, Pagel J | title = HMG domain proteins: architectural elements in the assembly of nucleoprotein structures | url = https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_1994-03_10_3/page/94 | journal = Trends Genet | volume = 10 | issue = 3 | pages = 94–100 | year = 1994 | id = PMID 8178371}}</ref> ცილების განსაკუთრებული ჯგუფი, რომელიც დნმ-ს უერთდება, — ეს არის ცილები, რომლებიც ასოცირებენ ერთჯაჭვიან დნმ-თან. ადამიანში ამ ჯგუფის ცილების ყველაზე ნათელი მაგალითია [[რეპლიკაცია (ბიოლოგია)|რეპლიკაციური]] ცილა А, რომლის გარეშეც შეუძლებელია მიმდინარეობა ბევრი პროცესისა, რომლებშიც იშლება ორმაგი სპირალი, მათ შორის, [[რეპლიკაცია (ბიოლოგია)|რეპლიკაციის]], [[რეკომბინაცია (ბიოლოგია)|რეკომბინაციისა]] და [[რეპარაცია (ბიოლოგია)|რეპარაციის]]. ამ ჯგუფის ცილები ასტაბილიზირებენ ერთჯაჭვიან დნმ-ს და ხელს უშლიან [[ნუკლეაზა|ნუკლეაზების]] მიერ დეგრადაციასა და ღერო-მარყუჟების წარმოქმნას.<ref>{{cite journal | author = Iftode C, Daniely Y, Borowiec J | title = Replication protein A (RPA): the eukaryotic SSB | journal = Crit Rev Biochem Mol Biol | volume = 34 | issue = 3 | pages = 141 – 80 | year = 1999 | id = PMID 10473346}}</ref> იმავდროულად სხვა ცილები ცნობენ და უერთდებიან არასპეციფიკურ თანმიმდევრობებს. ასეთი ცილების ყველაზე კარგად შესწავლილი ჯგუფია [[ტრანსკრიფციის ფაქტორები]]ს სხვადასხვა კლასები, ანუ ის ცილები, რომლებიც [[ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსკრიფციას]] არეგულირებენ. ამ ცილებიდან თითოეული ცნობს თავის თანმიმდევრობას, ხშირად [[პრომოტორი|პრომოტორში]], და ააქტიურებს ან თრგუნავს გენის ტრანსკრიფციას. ეს ხდება ტრანსკრიფციის ფაქტორების [[რნმ-პოლიმერაზა]]სთან ასოციაციის დროს, პირდაპირ, ან შუამავალი-ცილების დახმარებით. პოლიმერაზა ჯერ ასოცირდება ცილებთან, შემდეგ კი იწყებს ტრანსკრიფციას.<ref>{{cite journal | author = Myers L, Kornberg R | title = Mediator of transcriptional regulation | journal = Annu Rev Biochem | volume = 69 | issue = | pages = 729 – 49 | year = | id = PMID 10966474}}</ref> სხვა შემთხვევებში ტრანსკრიფციის ფაქტორებს შეუძლიათ [[ფერმენტი|ფერმენტებთან]] დაკავშირება, რომლებიც პრომოტორებზე მდებარე [[ჰისტონი|ჰისტონებს]] ამოდიფიცირებენ, რაც პოლიმერაზებისთვის ცვლის დნმ-ის ხელმისაწვდომობას.<ref>{{cite journal | author = Spiegelman B, Heinrich R | title = Biological control through regulated transcriptional coactivators | journal = Cell | volume = 119 | issue = 2 | pages = 157–67 | year = 2004 | id = PMID 15479634}}</ref> ვინაიდან სპეციფიკური თანმიმდევრობები [[გენომი]]ს მრავალ უბანში გვხვდება, ერთი ტიპის ტრანსკრიფციის ფაქტორის აქტიურობის შეცვლამ შეიძლება გამოიწვიოს ათასობით გენის აქტიურობის შეცვლა.<ref>{{cite journal | author = Li Z, Van Calcar S, Qu C, Cavenee W, Zhang M, Ren B | title = A global transcriptional regulatory role for c-Myc in Burkitt's lymphoma cells | url = http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=12808131 | journal = Proc Natl Acad Sci U S A | volume = 100 | issue = 14 | pages = 8164 – 9 | year = 2003 | id = PMID 12808131 | archive-date = 2019-09-24 | access-date = 2014-08-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190924224956/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC166200/?tool=pubmed }}</ref> შესაბამისად, ორგანიზმის განვითარების, [[უჯრედების დიფერენცირება|უჯრედების დიფერენცირებისა]] და გარემოში ცვლილებების საპასუხო პროცესების დროს ეს ცილები ხშირად რეგულირდება. ტრანსკრიფციის ფაქტორების დნმ-თან ურთიერთქმედების სპეციფიკურობა უზრუნველყოფილია დნმ-ის ფუძეებსა და ამინომჟავებს შორის მრავალრიცხოვანი კონტაქტებით, რაც მათ დნმ-ის წყობის „წაკითხვის“ საშუალებას აძლევს. ფუძეებთან კონტაქტების უმეტესობა მიმდინარეობს მთავარ ღარში, სადაც ფუძეები უფრო ხელმისაწვდომია.<ref name="recognition1"/> === დნმ-ის მამოდიფიცირებელი ფერმენტები === ==== ტოპოიზომერაზები და ჰელიკაზები ==== {{main|ტოპოიზომერაზები|ჰელიკაზები}} უჯრედში დნმ იმყოფება კომპაქტურ, ეგრეთ წოდებულ [[დნმ-ის ზესპირალიზაცია|ზესპირალიზებულ]] მდგომარეობაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი ვერ მოახერხებდა უჯრედში დატევას. სიცოცხლისთვის მნიშვნელოვანი პროცესების მსვლელობისთვის დნმ უნდა დესპირალიზირდეს, რაც ხორციელდება ცილების ორი ჯგუფის — ტოპოიზომერაზებისა და ჰელიკაზების მეშვეობით. [[ტოპოიზომერაზები]] არის ფერმენტები, რომლებსაც აქვთ როგორც [[ნუკლეაზები|ნუკლეაზური]], ასევე [[ლიგაზები|ლიგაზური]] აქტივობა. ისინი ცვლიან დნმ-ის ზესპირალიზაციის დონეს. ამ ფერმენტებიდან ზოგიერთი ჭრის დნმ-ის სპირალს და ჯაჭვებიდან ერთ-ერთს აძლევს ტრიალის საშუალებას. ამგვარად მცირდება ზესპირალიზაციის დონე, რის შემდეგაც ფერმენტი ავსებს ნაპრალს.<ref name=Champoux/> სხვა ფერმენტებს შეუძლიათ ერთ-ერთი ჯაჭვის გაჭრა და მეორე ჯაჭვის ნაპრალზე გადაყვანა, შემდეგ კი პირველ ჯაჭვში ნაპრალის ლიგირება.<ref>{{cite journal | author = Schoeffler A, Berger J | title = Recent advances in understanding structure-function relationships in the type II topoisomerase mechanism | journal = Biochem Soc Trans | volume = 33 | issue = Pt 6 | pages = 1465 – 70 | year = 2005 | id = PMID 16246147}}</ref> ტოპოიზომერაზები აუცილებელია დნმ-თან დაკავშირებული მრავალი პროცესისთვის, როგორებიცაა [[დნმ-ის რეპლიკაცია|რეპლიკაცია]] და [[ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)|ტრანსკრიფცია]].<ref name=Wang/> [[ჰელიკაზები]] არის ცილები, რომლებიც წარმოადგენენ ერთ-ერთ მოლეკულურ ძრავას. ისინი იყენებენ [[ნუკლეოტიდტრიფოსფატი|ნუკლეოტიდტრიფოსფატების]], ხშირ შემთხვევაში [[ადენოზინტრიფოსფორმჟავა|ატფ-ის]], ქიმიურ ენერგიას, რათა ფუძეებს შორის გახლიჩონ [[წყალბადური ბმა|წყალბადური ბმები]] და ორმაგი სპირალი ცალკეულ ჯაჭვებად დაყონ.<ref>{{cite journal | author = Tuteja N, Tuteja R | title = Unraveling DNA helicases. Motif, structure, mechanism and function | url=http://doi.org/10.1111/j.1432-1033.2004.04094.x | journal = Eur J Biochem | volume = 271 | issue = 10 | pages = 1849–63 | year = 2004 | id = PMID 15128295}}</ref> ეს ფერმენტები მნიშვნელოვანია უამრავი პროცესისთვის, რომლებშიც ცილებს ესაჭიროებათ დნმ-ის ფუძეებთან კავშირი. ==== ნუკლეაზები და ლიგაზები ==== {{main|ნუკლეაზა|ლიგაზა}} უჯრედში მიმდინარე სხვადასხვა პროცესებში, მაგალითად, [[რეკომბინაცია (ბიოლოგია)|რეკომბინაციასა]] და [[დნმ-ის რეპარაცია|რეპარაციაში]], მონაწილეობენ ფერმენტები, რომლებსაც შეუძლიათ დნმ-ის ძაფების მთლიანობის გაჭრა და აღდგენა. დნმ-ის გამჭრელ ფერმენტებს ეწოდებათ ნუკლეაზები. ნუკლეაზებს, რომლებიც დნმ-ის მოლეკულის ბოლოებზე ნუკლეოტიდებს აჰიდროლიზებენ, ეწოდებათ [[ეგზონუკლეაზები]], ხოლო ენდონუკლეაზები დნმ-ს ჯაჭვის შიგნით ჭრიან. [[მოლეკულური ბიოლოგია|მულეკულურ ბიოლოგიასა]] და [[გენური ინჟინერია|გენურ ინჟინერიაში]] ყველაზე ხშირად გამოყენებადი [[ნუკლეაზა|ნუკლეაზებია]] [[რესტრიქციის ენდონუკლეაზები]] (რესტრიქტაზები), რომლებიც ჭრიან დნმ-ს სპეციფიკური თანმიმდევრობების მახლობლად. მაგალითად, ფერმენტი EcoRV (რესტრიქციული ფერმენტი № 5 ''[[ნაწლავის ჩხირი|E. coli]]''-დან) ცნობს ექვსნუკლეოტიდიან წყობა 5'-GAT|ATC-3'-ს და ჭრის დნმ-ს იმ ადგილას, რომელიც მითითებულია ვერტიკალური ხაზით. ბუნებაში ეს ფერმენტები იცავენ [[ბაქტერიები|ბაქტერიებს]] [[ბაქტერიოფაგი|ბაქტერიოფაგებისგან]] დაავადებისგან. ისინი ფაგის დნმ-ს ჭრიან მაშინ, როცა ეს უკანასკნელი ბაქტერიულ უჯრედში შედის. ამ შემთხვევაში ნუკლეაზები არის [[მოდიფიკაცია-რესტრიქციის სისტემა|მოდიფიკაცია-რესტრიქციის სისტემის]] ნაწილი. [[ლიგაზა|დნმ-ლიგაზები]] დნმ-ის მოლეკულაში [[ადენოზინტრიფოსფორმჟავა|ატფ-ის]] ენერგიის გამოყენებით შაქარ-ფოსფატის ფუძეებს ერთმანეთზე აკერებენ. რესტრიქციული ნუკლეაზები და ლიგაზები გამოიყენება [[კლონირება]]სა და [[დნმ-დაქტილოსკოპია|ფინგერპრინტინგში]]. [[ფაილი:DNA Repair.jpg|მინი|მარჯვნივ|300px|დნმ-ლიგაზა I (რგოლოვანი სტრუქტურა, რომელიც შედგება ცილის რამდენიმე ერთნაირი მოლეკულისგან, რომლებიც სხვადასხვა ფერითაა ნაჩვენები), რომელიც დნმ-ის დაზიანებულ ჯაჭვს ალიგირებს]] ==== პოლიმერაზები ==== {{main|დნმ-პოლიმერაზა}} არსებობს აგრეთვე [[მეტაბოლიზმი]]სთვის მნიშვნელოვანი ჯგუფი დნმ ფერმენტებისა, რომლებიც [[ნუკლეოზიდტრიფოსფატი|ნუკლეოზიდტრიფოსფატებიდან]] ასინთეზირებენ პოლინუკლეოტიდების ჯაჭვებს — [[დნმ-პოლიმერაზა|დნმ-პოლიმერაზები]]. ისინი დნმ-ის ჯაჭვში წინა ნუკლეოტიდის 3'-[[ჰიდროქსილის ჯგუფი|ჰიდროქსილის ჯგუფს]] უმატებენ ნუკლეოტიდებს, ამიტომ ყველა პოლიმერაზა მუშაობს 5' → 3' მიმართულებით.<ref name=Joyce>{{cite journal | author = Joyce C, Steitz T | title = Polymerase structures and function: variations on a theme? | url = http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=177480&blobtype=pdf | journal = J Bacteriol | volume = 177 | issue = 22 | pages = 6321 – 9 | year = 1995 | id = PMID 7592405 | archive-date = 2019-09-24 | access-date = 2014-08-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190924224957/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC177480/pdf/1776321.pdf }}</ref> ამ ფერმენტების აქტიურ ცენტრში სუბსტრატი — ნუკლეოზიდტრიფოსფატი — ერთჯაჭვიანი პოლინუკლეოტიდური ჯაჭვის — მატრიცის შემადგენლობაში წყვილდება [[კომპლემენტარობა (ბიოლოგია)|კომპლემენტარულ]] ფუძესთან. [[რეპლიკაცია (ბიოლოგია)|დნმ-ის რეპლიკაციის]] დროს [[დნმ-პოლიმერაზა|დნმ-ზე დამოკიდებული დნმ-პოლიმერაზა]] ასინთეზირებს დნმ-ის საწყისი თანმიმდევრობის ასლს. ამ პროცესში სიზუსტე ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან პოლიმერიზაციისას შეცდომები იწვევს [[მუტაცია|მუტაციებს]], ამიტომ მრავალი პოლიმერაზა ფლობს შეცდომების გასწორების — „რედაქტირების“ ფუნქციას. სინთეზის დროს არასწორად დაწყვილებულ ნუკლეოტიდებში პოლიმერაზა პოულობს შეცდომას, რის შემდეგაც აქტიურდება პოლიმერაზის 3' → 5' [[ეგზონუკლეაზა|ეგზონუკლეაზური აქტივობა]] და არასწორი ფუძე იშლება.<ref>{{cite journal | author = Hubscher U, Maga G, Spadari S | title = Eukaryotic DNA polymerases | journal = Annu Rev Biochem | volume = 71 | issue = | pages = 133 – 63 | year = | id = PMID 12045093}}</ref> ორგანიზმების უმეტესობაში დნმ-პოლიმერაზები მუშაობენ დიდი კომპლექსის სახით, რომელსაც ეწოდება [[რეპლისომა]] და რომელიც შეიცავს მრავალრიცხოვან დამატებით სუბერთეულებს, მაგალითად, [[ჰელიკაზები|ჰელიკაზებს]].<ref>{{cite journal | author = Johnson A, O'Donnell M | title = Cellular DNA replicases: components and dynamics at the replication fork | journal = Annu Rev Biochem | volume = 74 | issue = | pages = 283 – 315 | year = | id = PMID 15952889}}</ref> [[რნმ-ზე დამოკიდებული დნმ-პოლიმერაზა|რნმ-ზე დამოკიდებული დნმ-პოლიმერაზები]] არის პოლიმერაზების სპეციალური ტიპი, რომელიც აკოპირებს რნმ-ის თანმიმდევრობას დნმ-ზე. ამ ტიპს განეკუთვნება [[ვირუსი|ვირუსული]] ფერმენტი [[უკუტრანსკრიპტაზა]], რომელსაც იყენებენ [[რეტროვირუსი|რეტროვირუსები]] უჯრედის ინფიცირებისას, აგრეთვე [[ტელომერაზა]], რომელიც აუცილებელია [[ტელომერა|ტელომერების]] რეპლიკაციისთვის.<ref>{{cite journal | author = Tarrago-Litvak L, Andréola M, Nevinsky G, Sarih-Cottin L, Litvak S | title = The reverse transcriptase of HIV-1: from enzymology to therapeutic intervention | url=http://www.fasebj.org/cgi/reprint/8/8/497 | journal = FASEB J | volume = 8 | issue = 8 | pages = 497–503 | year = 1994 | id = PMID 7514143}}</ref> ტელომერაზა უჩვეულო ფერმენტია, რადგან იგი შეიცავს საკუთარ მატრიცულ რნმ-ს.<ref name=Nugent/> ტრანსკრიფცია ხორციელდება [[რნმ-პოლიმერაზა|დნმ-ზე დამოკიდებული რნმ-პოლიმერაზით]], რომელიც დნმ-ის ერთი ჯაჭვის თანმიმდევრობას აკოპირებს [[ინფორმაციული რიბონუკლეინის მჟავა|ი-რნმ-ზე]]. გენის ტრანსკრიფციის დაწყებისას რნმ-პოლიმერაზა გენის დასაწყისში, რომელსაც ეწოდება [[პრომოტორი]], უკავშირდება თანმიმდევრობას და შლის დნმ-ის სპირალს. შემდეგ იგი აკოპირებს გენის თანმიმდევრობას ინფორმაციულ რნმ-ზე მანამ, სანამ გენის ბოლოში არ მიაღწევს დნმ-ის უბნამდე — [[ტერმინატორი (დნმ)|ტერმინატორამდე]], სადაც იგი ჩერდება და შორდება დნმ-ს. ისევე, როგორც ადამიანის დნმ-ზე დამოკიდებული დნმ-პოლიმერაზა, რნმ-პოლიმერაზა II, რომელიც ადამიანის გენომის გენების დიდ ნაწილს ატრანსკრიბირებს, მუშაობს ცილების დიდი კომპლექსის შემადგენლობაში, რომელიც შეიცავს მარეგულირებელ და დამატებით ერთეულებს.<ref>{{cite journal | author = Martinez E | title = Multi-protein complexes in eukaryotic gene transcription | url = https://archive.org/details/sim_plant-molecular-biology_2002-12_50_6/page/925 | journal = Plant Mol Biol | volume = 50 | issue = 6 | pages = 925 – 47 | year = 2002 | id = PMID 12516863}}</ref> == გენეტიკური რეკომბინაცია == {{main|რეკომბინაცია (ბიოლოგია)}} [[ფაილი:Chromosomal Recombination ka.svg|მინი|მარცხნივ|250პქ|რეკომბინაცია. საწყის ჯაჭვებს (M და F) შორის ფრაგმენტების გაცვლის შედეგად წარმოიქმნა ახალი ჯაჭვები (C1 და C2).]] დნმ-ის ორმაგი სპირალი არ ურთიერთქმედებს დნმ-ის სხვა სეგმენტებთან. ადამიანის უჯრედებში სხვადასხვა [[ქრომოსომა]] ბირთვში სივცრობრივად არის ერთმანეთისგან დაშორებული.<ref>{{cite journal | author = Cremer T, Cremer C | title = Chromosome territories, nuclear architecture and gene regulation in mammalian cells | journal = Nat Rev Genet | volume = 2 | issue = 4 | pages = 292–301 | year = 2001 | id = PMID 11283701}}</ref> სხვადასხვა ქრომოსომას შორის ეს მანძილი მნიშვნელოვანია იმისთვის, რომ დნმ-მა მოახერხოს სტაბილური ინფორმაციის მატარებლის ფუნქციის შესრულება. რეკომბინაციის დროს [[ფერმენტი|ფერმენტების]] მეშვეობით დნმ-ის ორი სპირალი შორდება ერთმანეთს, ცვლის უბნებს, რის შემდეგაც სპირალების უწყვეტობა აღდგება, ამიტომ არაჰომოლოგიური ქრომოსომების უბნების გაცვლამ შეიძლება გამოიწვიოს გენეტიკური მასალის მთლიანობის დაზიანება. <div class="thumb tright" style="background-color: #f9f9f9; border: 1px solid #CCCCCC; margin:0.5em;"> {|border="0" width=250px border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="font-size: 85%; border: 1px solid #CCCCCC; margin: 0.3em;" |[[ფაილი:Holliday Junction cropped.png|250px]] |- |[[ფაილი:Holliday junction coloured.png|250px]] |} <div style="border: none; width:250px;"><div class="thumbcaption">სადღესასწაულო მოსართავის მსგავსი სტრუქტურის წარმოქმნა რეკომბინაციის დროს. დნმ–ის ჯაჭვები ნაჩვენებია სხვადასხვაფრად.</div></div></div> რეკომბინაცია ქრომოსომებს გენეტიკური ინფორმაციის გაცვლის საშუალებას აძლევს, რის შედეგადაც იქმნება გენების ახალი კომბინაციები, რაც ზრდის [[ბუნებრივი გადარჩევა|ბუნებრივი გადარჩევის]] ეფექტურობას და მნიშვნელოვანია ახალი ცილების სწრაფი ევოლუციისთვის.<ref>{{cite journal | author = Pál C, Papp B, Lercher M | title = An integrated view of protein evolution | journal = Nat Rev Genet | volume = 7 | issue = 5 | pages = 337 – 48 | year = 2006 | id = PMID 16619049}}</ref> გენეტიკური რეკომბინაცია აგრეთვე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს [[რეპარაცია (ბიოლოგია)|რეპარაციაში]], განსაკუთრებით დნმ-ის ორივე ჯაჭვის გაწყვეტისას უჯრედის მიერ საპასუხო რეაქციის განხორციელებაში.<ref>{{cite journal | author = O'Driscoll M, Jeggo P | title = The role of double-strand break repair - insights from human genetics | journal = Nat Rev Genet | volume = 7 | issue = 1 | pages = 45 – 54 | year = 2006 | id = PMID 16369571}}</ref> ჩვეულებრივ, [[რეკომბინაცია (ბიოლოგია)|რეკომბინაცია]] დიპლოიდურ ორგანიზმებში ხდება. ეს ორგანიზმები ქრომოსომების ორმაგ ნაკრებს შეიცავენ, ისე, რომ ყოველი ქრომოსომისათვის არსებობს მისი მსგავსი [[ინფორმაციის მატარებელი|ინფორმაციის შემცველი]] (ჰომოლოგიური) ქრომოსომა, რომელიც ორგანიზმს მეორე მშობლისგან ერგო. კროსინგოვერის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა ჰომოლოგიური რეკომბინაცია, როდესაც რეკომბინაციაში მონაწილე ქრომოსომებს აქვთ ძალიან მსგავსი თანმიმდევრობები. ჰომოლოგიის უბნების როლში ხშირად გვევლინებიან [[ტრანსპოზონი|ტრანსპოზონები]]. არაჰომოლოგიურმა რეკომბინაციამ შეიძლება გამოიწვიოს უჯრედის დაზიანება, რადგან ამგვარი რეკომბინაციის შედეგად წარმოიქმნება [[ტრანსლოკაცია|ტრანსლოკაციები]]. რეკომბინაციის რეაქციას [[კატალიზატორი|აკატალიზირებენ]] ფერმენტები, რომლებსაც ეწოდებათ რეკომბინაზები, მაგალითად, Cre. რეაქციის პირველ ეტაპზე რეკომბინაზა დნმ-ის ერთ-ერთ ჯაჭვში აკეთებს ნაპრალს, რითიც ამ ჯაჭვს აძლევს [[კომპლემენტარობა (ბიოლოგია)|კომპლემენტარული ჯაჭვისგან]] დაშორებისა და მეორე [[ქრომატიდი]]ს ერთ-ერთ ჯაჭვთან დაკავშირების საშუალებას. მეორე ქრომატიდის ჯაჭვში მეორე ნაპრალი მას აგრეთვე აძლევს დაშორებისა და პირველი ქრომატიდის უწყვილო ჯაჭვთან დაკავშირების საშუალებას, რითიც იქმნება [[ჰოლიდეის სტრუქტურა]]. ჰოლიდეის სტრუქტურას შეუძლია ქრომოსომების შეერთებული წყვილის გასწვრივ გადაადგილება და ჯაჭვებისთვის ადგილის გაცვლა. რეკომბინაციის რეაქცია სრულდება, როდესაც ფერმენტი ჭრის კავშირს, ხოლო ორი ჯაჭვი ლიგირდება.<ref>{{cite journal | author = Dickman M, Ingleston S, Sedelnikova S, Rafferty J, Lloyd R, Grasby J, Hornby D | title = The RuvABC resolvasome | journal = Eur J Biochem | volume = 269 | issue = 22 | pages = 5492 – 501 | year = 2002 | id = PMID 12423347}}</ref> სქემაზე (მარჯვნივ) გამოხატულია ამ პროცესის შუალედური ფორმა, რომელიც სადღესასწაულო მოსართავს წააგავს. == დნმ-ზე დამყარებული მეტაბოლიზმის ევოლუცია == დნმ შეიცავს გენეტიკურ ინფორმაციას, რომელიც შესაძლებელს ხდის ყველა თანამედროვე ორგანიზმის ცხოველმოქმედებას, ზრდას, განვითარებასა და გამრავლებას. თუმცა უცნობია, დედამიწაზე სიცოცხლის ისტორიის ოთხი მილიარდი წლის მანძილზე რამდენი ხნის განმავლობაში იყო დნმ გენეტიკური ინფორმაციის მთავარი მატარებელი. არსებობს ჰიპოთეზები, რომ [[მეტაბოლიზმი|ნივთიერებათა ცვლაში]] ცენტრალურ როლს [[რნმ]] ასრულებდა, ვინაიდან მას შეუძლია, როგორც გენეტიკური ინფორმაციის გადატანა, ასევე რიბოზიმების დახმარებით [[კატალიზი]]ს განხორციელება.<ref name=autogenerated1>{{cite journal |author=Joyce G |title=The antiquity of RNA-based evolution |journal=Nature |volume=418 |issue=6894 |pages=214 – 21 |year=2002 |id=PMID 12110897}}</ref><ref>{{cite journal |author=Orgel L |title=Prebiotic chemistry and the origin of the RNA world |url=http://www.crbmb.com/cgi/reprint/39/2/99.pdf |journal=Crit Rev Biochem Mol Biol |volume=39 |issue=2 |pages=99 – 123 |year= |id=PMID 15217990 |archive-date=2007-06-28 |access-date=2014-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070628064747/http://www.crbmb.com/cgi/reprint/39/2/99.pdf }}</ref><ref>{{cite journal |author=Davenport R |title=Ribozymes. Making copies in the RNA world |url=https://archive.org/details/sim_science_2001-05-18_292_5520/page/1278 |journal=Science |volume=292 |issue=5520 |pages=1278 |year=2001 |pmid=11360970}}</ref> გარდა ამისა, რნმ არის ცილების ქარხნის — [[რიბოსომა|რიბოსომების]] ერთ-ერთი მთავარი კომპონენტი. ძველი რნმ-სამყარო, სადაც ნუკლეინის მჟავა გამოიყენებოდა როგორც კატალიზისთვის, ასევე ინფორმაციის გადატანისთვის, შეიძლება იყოს წყარო თანამედროვე გენეტიკური კოდისა, რომელიც შედგება ოთხი ფუძისგან. ეს შეიძლება მომხდარიყო იმის შედეგად, რომ ორგანიზმში ფუძეების რაოდენობა წარმოადგენდა კომპრომისს ფუძეების მცირე (რომელიც ზრდიდა [[რეპლიკაცია (ბიოლოგია)|რეპლიკაციის]] სიზუსტეს) და დიდ რაოდენობებს შორის (რომელიც ზრდიდა რიბოზიმების კატალიზურ აქტიურობას).<ref>{{cite journal |author=Szathmáry E |title=What is the optimum size for the genetic alphabet? |url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/89/7/2614.pdf |journal=Proc Natl Acad Sci U S A |volume=89 |issue=7 |pages=2614 – 8 |year=1992 |pmid=1372984}}</ref> სამწუხაროდ, ძველმა გენეტიკურმა სისტემებმა დღემდე ვერ მოაღწიეს. დნმ გარემოში საშუალოდ ინახება 1 მილიონი წლის განმავლობაში, შემდეგ კი დეგრადირდება მოკლე ფრაგმენტებად. მარილის კრისტალებში 250 მილიონი წლის წინ „დატყვევებული“ ბაქტერიული სპორებიდან<ref>{{cite journal |author=Vreeland R, Rosenzweig W, Powers D |title=Isolation of a 250 million-year-old halotolerant bacterium from a primary salt crystal |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-10-19_407_6806/page/896 |journal=Nature |volume=407 |issue=6806 |pages=897 – 900 |year=2000 |id=PMID 11057666}}</ref> დნმ-ის გამოყოფა და მისი [[16S რ-რნმ]] გენების თანმიმდევრობის განსაზღვრა ამჟამად ერთ-ერთი ყველაზე აქტუალური თემაა.<ref>{{cite journal |author=Hebsgaard M, Phillips M, Willerslev E |title=Geologically ancient DNA: fact or artefact? |url=https://archive.org/details/sim_trends-in-microbiology_2005-05_13_5/page/212 |journal=Trends Microbiol |volume=13 |issue=5 |pages=212 – 20 |year=2005 |id=PMID 15866038}}</ref><ref>{{cite journal |author=Nickle D, Learn G, Rain M, Mullins J, Mittler J |title=Curiously modern DNA for a "250 million-year-old" bacterium |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-molecular-evolution_2002-01_54_1/page/134 |journal=J Mol Evol |volume=54 |issue=1 |pages=134 – 7 |year=2002 |id=PMID 11734907}}</ref> == იხილეთ აგრეთვე == {{commonscat|DNA}} * [[დნმ-ის მეთილირება]] * [[მუტაცია]] * [[ნუკლეოტიდები]] * [[რიბონუკლეინის მჟავები|რნმ]] * [[მიტოზი]] * [[მეიოზი]] * [[კრისტალოგრაფია]] == ლიტერატურა == * {{cite book |author=Berry, Andrew; Watson, James D. |title=DNA: the secret of life |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |year=2003 |isbn=0-375-41546-7 }} * {{cite book |title=Understanding DNA: the molecule & how it works |author=Calladine, Chris R.; Drew, Horace R.; Luisi, Ben F. and Travers, Andrew A. |year=2003 |publisher=Elsevier Academic Press |location=Amsterdam |isbn=0-12-155089-3 }} * {{cite book |author=Dennis, Carina; Julie Clayton |title=50 years of DNA |url=https://archive.org/details/50yearsofdna00clay |publisher=Palgrave Macmillan |location=Basingstoke |year=2003 |isbn=1-4039-1479-6 }} * Judson, Horace F. 1979. ''The Eighth Day of Creation: Makers of the Revolution in Biology''. Touchstone Books, ISBN 0-671-22540-5. 2nd edition: Cold Spring Harbor Laboratory Press, 1996 paperback: ISBN 0-87969-478-5. * {{cite book |author=Olby, Robert C. |title=The path to the double helix: the discovery of DNA |publisher=Dover Publications |location=New York |year=1994 |isbn=0-486-68117-3 }}, first published in October 1974 by MacMillan, with foreword by Francis Crick;the definitive DNA textbook,revised in 1994 with a 9 page postscript * Micklas, David. 2003. ''DNA Science: A First Course''. Cold Spring Harbor Press: ISBN 978-0-87969-636-8 * ''Альбертс Б., Брей Д., Льюис Дж. и др.'' Молекулярная биология клетки в 3-х томах. — М.: Мир, 1994. — 1558 с. — ISBN 5-03-001986-3. * ''Докинз Р.'' Эгоистичный ген. — М.: Мир. * История биологии с начала XX века до наших дней. — М.: Наука, 1975. — 660 с. * ''Льюин Б.'' Гены. — М.: Мир, 1987. — 1064 с. * ''Пташне М.'' Переключение генов. Регуляция генной активности и фаг лямбда. — М.: Мир, 1989. — 160 с. [http://molbiol.ru/forums/lofiversion/index.php/t7803.html ყველა ფორუმი &gt; მ. პტაშნეს წიგნი „გენთა გადართვა“] * ''Уотсон Дж. Д.'' [http://www.chem.msu.ru/rus/books/watson/welcome.html ორმაგი სპირალი: მოგონებები დნმ-ის სტრუქტურის აღმოჩენის შესახებ.] — М.: Мир, 1969. — 152 с. == რესურსები ინტერნეტში == * [http://pipe.scs.fsu.edu/displar.html DNA binding site prediction on protein] * [http://nobelprize.org/educational_games/medicine/dna_double_helix/ დნმ — ორმაგი სპირალის თამაში] * [http://www.fidelitysystems.com/Unlinked_DNA.html დნმ ელექტრონული მიკროსკოპის ქვეშ] * [http://www.dnalc.org/ დნმ-ის შესწავლის ცენტრი] * [http://www.nature.com/nature/dna50/archive.html ორმაგი სპირალი: დნმ-ის 50 წელიწადი] * დნმ-ის გამოყოფისა და გამოკვლევების [http://molbiol.ru/protocol/ მეთოდები] * [http://molbiol.ru/review/01_00.html მოლეკულურ-ბიოლოგიური ჟურნალების ვებმისამართები] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=Nucleotide&itool=toolbar მონაცემთა საერთაშორისო ბაზა] — დნმ-ის თანმიმდევრობები სხვადასხვა ორგანიზმებში {{ref-en}}. * [http://www.sanger.ac.uk/ სენგეროვის ინსტიტუტის ვებსაიტი] — დნმ-ის თანმიმდევრობების განსაზღვრისა და მათი ანალიზის ერთ-ერთი ლიდერი მსოფლიოში {{ref-en}} * [http://dna.pardus.hr/ Software for forensic DNA Typing — eQMS::DNA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513145336/http://dna.pardus.hr/ |date=2013-05-13 }} ==სქოლიო== <div style="height:250px; overflow:auto; padding:3px; border:1px solid #aaa;" class="scrollbox"> {{reflist|colwidth=30em}} </div> [[კატეგორია:დნმ]] [[კატეგორია:გენეტიკა]] [[კატეგორია:რადიობიოლოგია]] 841vhmmnf7rzu9tv5xfmelhanp56qwh 0 41929 5417180 5374298 2026-06-20T04:57:07Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 3 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417180 wikitext text/x-wiki {{მმ*|ყიფიანი}} {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია | სახელი = დავით ყიფიანი | სურათი = David Kipiani.1981.jpg | სრული სახელი = დავით დავითის ძე ყიფიანი | სურათის ზომა = | წარწერა = დავით ყიფიანი 1981 წელს | დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი|1951|6|18}} | დაბადების ადგილი = [[თბილისი]],<br/>[[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]],<br/>[[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]] | გარდაცვალების თარიღი = [[17 სექტემბერი]], [[2001]]<br/>(50 წლის) | გარდაცვალების ადგილი = [[თბილისი]],<br/>[[საქართველო]] | სიმაღლე = 184 [[სმ]] | პოზიცია = [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] | ახალგაზრდული წელი1 = 1964–1966 | ახალგაზრდული კლუბი1 = თბილისის 35-ე სკოლა | წელი1 = 1968 | წელი2 = 1969 | წელი3 = 1970 | წელი4 = 1971–1982 | კლუბი1 = [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი]] | კლუბი2 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბ.]] | კლუბი3 = [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი]] | კლუბი4 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბ.]] | მატჩი1 = 1 | მატჩი2 = 0 | მატჩი3 = 28 | მატჩი4 = 246 | გოლი1 = 0 | გოლი2 = 0 | გოლი3 = 3 | გოლი4 = 79 | ეროვნული წელი1 = 1974–1981 | ეროვნული ნაკრები1 = [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სსრ კავშირი]] | ეროვნული მატჩი1 = 19 | ეროვნული გოლი1 = 7 | გაწვრთნის წელი1 = 1984–1985 | გაწვრთნის წელი2 = 1988 | გაწვრთნის წელი3 = 1990–1991 | გაწვრთნის წელი4 = 1992–1993 | გაწვრთნის წელი5 = 1995–1997 | გაწვრთნის წელი6 = 1997 | გაწვრთნის წელი7 = 1998 | გაწვრთნის წელი8 = 1998 | გაწვრთნის წელი9 = 1999–2001 | გაწვრთნის წელი10 = 2000–2001 | გაწვრთნილი კლუბი1 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] | გაწვრთნილი კლუბი2 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] | გაწვრთნილი კლუბი3 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] | გაწვრთნილი კლუბი4 = [[ოლიმპიაკოსი ნიქოზია (საფეხბურთო კლუბი)|ოლიმპიაკოსი]] | გაწვრთნილი კლუბი5 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] | გაწვრთნილი კლუბი6 = [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველო]] | გაწვრთნილი კლუბი7 = [[რასინგი მეხელენი (საფეხბურთო კლუბი)|რასინგი მეხელენი]] | გაწვრთნილი კლუბი8 = [[შინიკი იაროსლავლი (საფეხბურთო კლუბი)|შინიკი]] | გაწვრთნილი კლუბი9 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]] | გაწვრთნილი კლუბი10 = [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველო]] | მედლის თარგები = {{ღირსების ორდენი}}<br />{{სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი|15.05.1981}} }} '''დავით ყიფიანი''' (დ. [[18 ივნისი]], [[1951]], [[თბილისი]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]] — გ. [[17 სექტემბერი]], [[2001]], [[თბილისი]], [[საქართველო]]) — [[ქართველები|ქართველი]] და [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] [[ფეხბურთელი]] და [[ფეხბურთი]]ს მწვრთნელი, თამაშობდა [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველის]] პოზიციაზე. იცავდა [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „ლოკომოტივის“]], [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოსა“]] და [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების]] ღირსებას. [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის]] ჩემპიონი (1978), ვიცე-ჩემპიონი (1977) და ხუთგზის ბრინჯაოს პრიზიორი. [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საბჭოთა კავშირის თასის]] ორგზის მფლობელი (1976, 1979), ფინალისტი (1980), და [[უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი|თასების მფლობელთა თასის]] მფლობელი (1981) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1976), [[საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი]] (1981).{{sfn-2|ფანჯიკიძე, გ.|1981|გვ=56}} [[ღირსების ორდენი (საქართველო)|ღირსების ორდენის]] კავალერი. [[1977]] წელს აღიარეს [[საბჭოთა კავშირის საუკეთესო ფეხბურთელი|საბჭოთა კავშირის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად]].{{sfn-2|ბერიშვილი, ე.|2013|გვ=194}}<ref>[http://www.rsssf.com/miscellaneous/ussrpoy.html Soviet Union - Player of the Year Awards]</ref> რვაჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში.<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/685003 საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სია]</ref><ref>{{Cite web |url=https://ru.unionpedia.org/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_33_%D0%BB%D1%83%D1%87%D1%88%D0%B8%D1%85_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D1%81%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%B2_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0 |title=Список 33 лучших футболистов сезона в СССР |access-date=2023-12-23 |archive-date=2019-07-04 |archiveurl=https://archive.today/20190704015254/https://ru.unionpedia.org/Список_33_лучших_футболистов_сезона_в_СССР }}</ref> ყველა დროის ერთ-ერთი უდიდესი ქართველი ფეხბურთელი.<ref name="ტოპ 20 ყველა დროის საუკეთესო ქართველი ფეხბურთელი">{{Cite web |url=https://goal.ge/news/82073-top-20-yvela-drois-sauketeso-qartveli-fexburteli.html |title=ტოპ 20 ყველა დროის საუკეთესო ქართველი ფეხბურთელი |access-date=2020-01-02 |archive-date=2020-01-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200102044207/https://goal.ge/news/82073-top-20-yvela-drois-sauketeso-qartveli-fexburteli.html }}</ref><ref>{{cite web|first=''Giorgi''|last=''Gorgodze''|title=Davit Kipiani – The „Moving Feast“ of Football|url=http://georgiatoday.ge/news/5011/Davit-Kipiani--The-%E2%80%98Moving-Feast%E2%80%99-of-Football-|accessdate=2019-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161108013410/http://georgiatoday.ge/news/5011/Davit-Kipiani--The-%E2%80%98Moving-Feast%E2%80%99-of-Football-|archivedate=2016-11-08}}</ref><ref>{{cite web|first=''Ladislao J.''|last=''Moñino''|title=Diálogos en la tumba de Kipiani. El cementerio georgiano acoge conversaciones entre exjugadores del Dínamo de Tblisi|url=http://elpais.com/deportes/2012/09/09/actualidad/1347215391_562225.html}}</ref><ref>{{cite web|first=''Sebastian''|last=''Kahl''|title=Who Was David Kipiani? (Talks and writes about football history)|url=http://medium.com/@maltacalcio/who-was-david-kipiani-2df3edf9f7a4}}</ref> საქართველოს სპორტული საზოგადოების, სპორტული [[ჟურნალისტი|ჟურნალისტების]], საფეხბურთო სპეციალისტებისა და ფეხბურთის გულშემატკივრების საყოველთაო აღიარებით — თბილისის „დინამოს“, ქართული ფეხბურთისა და ზოგადად, ქართული სპორტის ისტორიაში დღემდე ერთ-ერთ ყველაზე უფრო გამორჩეულ ფიგურად რჩება. როგორც ფეხბურთელი სარგებლობდა განსაკუთრებული საერთო-სახალხო სიყვარულითა და პოპულარობით.<ref>[http://msy.gov.ge/index.php?sec_id=1666&lang_id=GEO კარიერა ფრაზებში: დავით ყიფიანი]</ref><ref>[https://fortuna.ge/fortuna/post/dghesaswaulis-wadili-wigni-yifos-iubilestvis დღესასწაულის წადილი: წიგნი ყიფოს იუბილესთვის]</ref> == საკლუბო კარიერა == დავით ყიფიანი [[1951]] წლის 18 ივნისს, თბილისში დაიბადა. ფეხბურთის თამაში დაიწყო 35-ე სკოლაში მწვრთნელ ფ. ჭელიძის ხელმძღვანელობით.{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, დ.|1981|გვ=11}} 1968 წელს, ყიფიანი საქართველოს ახალგაზრდულ ნაკრებთან ერთად, სოჭში გამართული „იმედის თასის“ გამარჯვებული გახდა. იმავე წელს ამ გუნდმა თბილისში, საბჭოთა კავშირის 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები 2–1 დაამარცხა.<ref>[https://www.crystalsport.ge/news/31783 „დათო, უნდა ითამაშო, სანამ ფეხები დაგემორჩილება“]</ref> [[1970]] წელს თამაშობდა [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „ლოკომოტივში“]] (1970), ხოლო 1971–1982 წლებში — [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოში“]]. 1973 წელს [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]] შემადგენლობაში საერთაშორისო ამხანაგური საფეხბურთო ტურნირის ე. წ. „კარაველას თასის“ — ტროფეო კოლომბინოს ({{lang-es|Trofeo Colombino de fútbol}}) გამარჯვებული ხდება, სადაც ტურნირის ფინალში [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოელები“]] [[ბენფიკა (საფეხბურთო კლუბი)|ლისაბონის „ბენფიკას“]] ანგარიშით 3–1 ამარცხებენ.<ref>[https://fcdinamo.ge/ge/news?n=1922 კარაველას თასი]. ''fcdinamo.ge''</ref><ref>[https://es.wikipedia.org/wiki/Trofeo_Colombino_de_f%C3%BAtbol Trofeo Colombino de fútbol]</ref><ref>[http://fc-dynamo.ru/other/prot.php?id=19730819000 Динамо (Тбилиси) 3–1 Бенфика (Лиссабон)]. ''fc-dynamo.ru''</ref><ref>[https://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/mezhdunarodnye-tovarishheskie/turnir-v-uelve-v-1973-godu/ IX Trofeo Colombino de fútbol]. ''dinamo-tbilisi.ru''</ref><ref>[https://www.nplg.gov.ge/opentext/index.php?m=12&y=2013&art=6986 „კარაველას“ რაინდები]. ''opentext''</ref> [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის უმაღლეს ლიგაში]] ჩაატარა 245 მატჩი, გაიტანა 79 გოლი; ევროტურნირებზე — 35 მატჩი, 16 გოლი. სულ ოფიციალურ შეხვედრებში გატანილი აქვს 106 გოლი. იყო ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1976), ევროპის თასების მფლობელთა თასის გათამაშებაში გამარჯვებული (1981). == სანაკრებო კარიერა == 1974–1981 წლებში იყო [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების]] წევრი, რომლის შემადგენლობაში 19 მატჩი ითამაშა და 7 ბურთი გაიტანა.<ref name="radiotavisupleba">[http://www.radiotavisupleba.ge/content/article/1533286.html ''ქართული სპორტის საუკუნე – დაუვიწყარი სახელები'': დავით ყიფიანი]</ref><ref>[http://www.kvirispalitra.ge/history/42450-qzedmetad-qarthveliq-fekhburtheli-ratom-ar-tsaiyvanes-1982-tslis-msoflio-pirvelobaze-davith-yifiani.html?device=xhtml „ზედმეტად ქართველი“ ფეხბურთელი — რატომ არ წაიყვანეს 1982 წლის მსოფლიო პირველობაზე დავით ყიფიანი]</ref><ref>[https://ipress.ge/news/sazogadoeba/erovnul-bibliothekashi-dav ეროვნულ ბიბლიოთეკაში დავით ყიფიანისადმი მიძღვნილი წიგნის პრეზენტაცია გაიმართა]</ref> პირველად ეროვნული ნაკრების მაისურით 1974 წლის 17 აპრილს, [[იუგოსლავიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იუგოსლავიის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გამართულ საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრაში ითამაშა. მატჩი ქალაქ [[ზენიცა]]ში, სტადიონ „ბილინო პოლეზე“ გაიმართა. დავით ყიფიანი მინდორზე შეხვედრის მეორე ნახევარში გამოვიდა ვლადიმერ ფედოტოვის ნაცვლად და უკვე ოთხ წუთში შეძლო მეტოქის კარის აღება — თავისი პირველი და ამავე დროს გამარჯვების მომტანი გოლი პირველივე სანაკრებო შეხვედრაში. მატჩში მეტი გოლი აღარ გასულა და შეხვედრაც [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების]] გამარჯვებით, ანგარიშით 1–0 დასრულდა. აღსანიშნავია, რომ 46-ე წუთზე შეცვლაზე შემოსული დავით ყიფიანი 68-ე წუთზე [[მანუჩარ მაჩაიძე]]მ შეცვალა, რომლისთვისაც აღნიშნული შეხვედრა, ასევე სადებიუტო იყო სანაკრებო კარიერაში. მაჩაიძისა და ყიფიანის გარდა, [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის დინამოელთაგან]] [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა ნაკრების]] შემადგენლობაში მონაწილეობას იღებდა [[რევაზ ძოძუაშვილი]]ც.<ref>Yugoslavia 0–1 Soviet Union / [https://eu-football.info/_match.php?id=12113 International Friendly]</ref> ===სანაკრებო მატჩები და გოლები=== {| width="820" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | № ! scope=col | თარიღი ! scope=col | შეხვედრის ადგილი ! scope=col | მასპინძელი ! scope=col | ანგ. ! scope=col | სტუმარი ! scope=col | შეჯიბრება ! scope=col | გოლები ! scope=col | შენიშვნა ! scope=col | წყარო |- ! scope=row |1||17.04.1974||[[ზენიცა]]||align=right|{{fb-rt|Yugoslavia}}||bgcolor=D0F0C0|0–1||align=left|{{fb|USSR}}||ამხანაგური||{{გოლი|50}}||{{შეცვლაზე შესვლა|46}}{{შეცვლაზე გამოყვანა|68}} ||<ref>Yugoslavia 0–1 USSR / [https://www.11v11.com/matches/yugoslavia-v-ussr-17-april-1974-232793/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |2||23.03.1977||[[ბელგრადი]]||align=right|{{fb-rt|Yugoslavia}}||bgcolor=D0F0C0|2–4||align=left|{{fb|USSR}}||ამხანაგური||{{გოლი|54}}||{{შეცვლაზე გამოყვანა|68}} ||<ref>Yugoslavia 2–4 USSR / [https://www.11v11.com/matches/yugoslavia-v-ussr-23-march-1977-234212/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |3||24.04.1977||[[მოსკოვი]]||align=right|{{fb-rt|USSR}}||bgcolor=D0F0C0|2–0||align=left|{{fb|Greece}}||მსოფ. შეს.||{{გოლი|77}}|| ||<ref>USSR 2–0 Greece / [https://www.11v11.com/matches/ussr-v-greece-24-april-1977-234248/ World Cup Qualifiers]</ref> |- ! scope=row |4||30.04.1977||[[ბუდაპეშტი]]||align=right|{{fb-rt|Hungary}}||bgcolor=Moccasin|2–1||align=left|{{fb|USSR}}||მსოფ. შეს.||{{გოლი|88}}||{{შეცვლაზე შესვლა|60}}||<ref>Hungary 2–1 USSR / [https://www.11v11.com/matches/hungary-v-ussr-30-april-1977-234257/ World Cup Qualifiers]</ref> |- ! scope=row |5||10.05.1977||[[ათენი]]||align=right|{{fb-rt|Greece}}||bgcolor=Moccasin|1–0||align=left|{{fb|USSR}}||მსოფ. შეს.|| || ||<ref>Greece 1–0 USSR / [https://www.11v11.com/matches/greece-v-ussr-10-may-1977-234261/ World Cup Qualifiers]</ref> |- ! scope=row |6||18.05.1977||[[თბილისი]]||align=right|{{fb-rt|USSR}}||bgcolor=D0F0C0|2–0||align=left|{{fb|Hungary}}||მსოფ. შეს.|| || ||<ref>USSR 2–0 Hungary / [https://www.11v11.com/matches/ussr-v-hungary-18-may-1977-234264/ World Cup Qualifiers]</ref> |- ! scope=row |7||28.07.1977||[[ლაიფციგი]]||align=right|[[გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა|გდრ]] {{დროშანიშანი|გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა}}||bgcolor=Moccasin|2–1||align=left|{{fb|USSR}}||ამხანაგური|| ||||<ref>East Germany 2–1 USSR / [https://www.11v11.com/matches/east-germany-v-ussr-28-july-1977-234363/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |8||26.02.1978||[[მარაქეში]]||align=right|{{fb-rt|Morocco}}||bgcolor=D0F0C0|2–3||align=left|{{fb|USSR}}||ამხანაგური|| ||{{შეცვლაზე შესვლა|77}}||<ref>Morocco 2–3 USSR / [https://www.11v11.com/matches/morocco-v-ussr-26-february-1978-234620/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |9||05.04.1978||[[ერევანი]]||align=right|{{fb-rt|USSR}}||bgcolor=D0F0C0|10–2||align=left|{{fb|Finland}}||ამხანაგური||{{გოლი|18}}|| ||<ref>USSR 10–2 Finland / [https://www.11v11.com/matches/ussr-v-finland-05-april-1978-234665/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |10||14.05.1978||[[ბუქარესტი]]||align=right|{{fb-rt|Romania}}||bgcolor=D0F0C0|0–1||align=left|{{fb|USSR}}||ამხანაგური|| ||{{შეცვლაზე გამოყვანა|73}} ||<ref>Romania 0–1 USSR / [https://www.11v11.com/matches/romania-v-ussr-14-may-1978-234711/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |11||19.11.1978||[[ტოკიო]]||align=right|{{fb-rt|Japan}}||bgcolor=D0F0C0|1–4||align=left|{{fb|USSR}}||ამხანაგური|| || ||<ref>Japan 1–4 USSR / [https://www.11v11.com/matches/japan-v-ussr-19-november-1978-234979/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |12||23.11.1978||[[ტოკიო]]||align=right|{{fb-rt|Japan}}||bgcolor=D0F0C0|1–4||align=left|{{fb|USSR}}||ამხანაგური||{{გოლი|5||59}}|| ||<ref>Japan 1–4 USSR / [https://www.11v11.com/matches/japan-v-ussr-23-november-1978-234982/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |13||27.11.1978||[[ოსაკა]]||align=right|{{fb-rt|Japan}}||bgcolor=D0F0C0|0–3||align=left|{{fb|USSR}}||ამხანაგური|| || ||<ref>Japan 0–3 USSR / [https://www.11v11.com/matches/japan-v-ussr-27-november-1978-234986/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |14||19.05.1979||[[თბილისი]]||align=right|{{fb-rt|USSR}}||bgcolor=LightYellow|2–2||align=left|{{fb|Hungary}}||ევრ. შეს.|| ||{{შეცვლაზე შესვლა|70}}||<ref>USSR 2–2 Hungary / [https://www.11v11.com/matches/ussr-v-hungary-19-may-1979-235239/ UEFA Euro 1980 Qualifying]</ref> |- ! scope=row |15||27.06.1979||[[კოპენჰაგენი]]||align=right|{{fb-rt|Denmark}}||bgcolor=D0F0C0|1–2||align=left|{{fb|USSR}}||ამხანაგური|| || ||<ref>Denmark 1–2 USSR / [https://www.11v11.com/matches/denmark-v-ussr-27-june-1979-235304/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |16||04.07.1979||[[ჰელსინკი]]||align=right|{{fb-rt|Finland}}||bgcolor=LightYellow|1–1||align=left|{{fb|USSR}}||ევრ. შეს.|| ||{{შეცვლაზე გამოყვანა|70}}||<ref>Finland 1–1 USSR / [https://www.11v11.com/matches/finland-v-ussr-04-july-1979-235325/ UEFA Euro 1980 Qualifying]</ref> |- ! scope=row |17||05.09.1979||[[მოსკოვი]]||align=right|{{fb-rt|USSR}}||bgcolor=D0F0C0|1–0||align=left|{{დროშანიშანი|გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა}} [[გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა|გდრ]]||ამხანაგური|| ||||<ref>USSR 1–0 East Germany / [https://www.11v11.com/matches/ussr-v-east-germany-05-september-1979-235432/ Friendly]</ref> |- ! scope=row |18||12.09.1979||[[ათენი]]||align=right|{{fb-rt|Greece}}||bgcolor=Moccasin|1–0||align=left|{{fb|USSR}}||ევრ. შეს.|| ||{{შეცვლაზე გამოყვანა|46}}||<ref>Greece 1–0 USSR / [https://www.11v11.com/matches/greece-v-ussr-12-september-1979-235457/ UEFA Euro 1980 Qualifying]</ref> |- ! scope=row |19||30.05.1981||[[უელსი|რექსემი]]||align=right|{{fb-rt|Wales}}||bgcolor=LightYellow|0–0||align=left|{{fb|USSR}}||მსოფ. შეს.|| ||{{შეცვლაზე გამოყვანა|84}}||<ref>Wales 0–0 USSR / [https://www.11v11.com/matches/wales-v-ussr-30-may-1981-236544/ World Cup Qualifiers]</ref> |} == სამწვრთნელო კარიერა == სათამაშო კარიერის დასრულების შემდეგ სამწვრთნელო საქმიანობა განაგრძო. იყო [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]], [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „ლოკომოტივის“]], [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] „ოლიმპიაკოსის“, [[იაროსლავლი]]ს „შინიკის“ და [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველოს ეროვნული ნაკრების]] მთავარი მწვრთნელი. მისი ხელმძღვანელობით [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამო“]] (1990, 1995, 1996, 1997) და [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ქუთაისის „ტორპერდო“]] (2000, 2001) საქართველოს ჩემპიონები გახდნენ. იმავე „დინამომ“ (1995, 1996, 1997) და „ტორპედომ“ (2001) საქართველოს თასი მოიპოვეს.<ref name="radiotavisupleba" /> ==სტატისტიკა== ===საკლუბო=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"|კლუბი<ref>{{cite web|url=http://footballfacts.ru/players/71725|title=David Kipiani Club Statistics|publisher=footballfacts.ru}}</ref> !rowspan="2"|წელი !colspan="2"|ჩემპიონატი !colspan="2"|თასი !colspan="2"|ევროთასები !colspan="2"|ჯამში |- !მატჩი !გოლი !მატჩი !გოლი !მატჩი !გოლი !მატჩი !გოლი |- |rowspan="2"|'''[[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი თბ.]]''' |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1968|1968]] |1||0||–||–||–||–||1||0 |- !Total !1!!0!!–!!–!!–!!–!!1!!0 |- |rowspan="2"|'''[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]''' |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1969|1969]] |–||–||–||–||–||–||–||– |- !Total !–!!–!!–!!–!!–!!–!!–!!– |- |rowspan="2"|'''[[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი თბ.]]''' |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1970|1970]] |28||3||1||0||–||–||29||3 |- !Total !28!!3!!1!!0!!–!!–!!29!!3 |- |rowspan="13"|'''[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]''' |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1971|1971]] |23||3||1||0||–||–||24||3 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1972|1972]] |28||7||3||0||[[უეფა-ს ევროპა ლიგა|2]] <ref>1972–73 UEFA Cup<br>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/history/season=1972/matches/round=1055/match=64186/index.html|title=Dinamo Tbilisi 3–2 Twente}}<br>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=1972/matches/round=1055/match=64187/postmatch/lineups/index.html|title=Twente 2–0 Dinamo Tbilisi}}</ref>||1||33||8 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1973|1973]] |20||5||3||0||5||3||28||8 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1974|1974]] |5||1||3||4||–||–||8||5 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1975|1975]] |24||12||2||1||–||–||26||13 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1976 (შემოდგომა)|1976]] |18||9||5||5||[[უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი|2]] <ref>1976–77 UEFA Cup Winners' Cup<br>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/ec/ec197677.html#cwc|title=Dinamo Tbilisi Aggregate: 3–1 Cardiff City}}<br>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/ec/ec197677.html#cwc|title=Dinamo Tbilisi Aggregate: 1–5 MTK-VM Budapest}}<br></ref>||1||25||15 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1977|1977]] |27||14||–||–||5||2||32||16 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978 (უმაღლესი ლიგა)|1978]] |25||7||6||1||4||1||35||9 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1979|1979]] |22||3||2||1||4||2||28||6 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1980|1980]] |31||8||7||3||4||0||42||11 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1981|1981]] |18||8||1||0||5||0||24||8 |- |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982|1982]] |4||2||1||2||4||0||9||4 |- !ჯამში !245!!79!!34!!17!!35!!10!!314!!106 |- !სულ!!ჯამში !274!!82!!35!!17!!35!!10!!344!!109 |} ===სანაკრებო=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan=3 | [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა კავშირი]]<ref>[http://www.national-football-teams.com/player/24506/David_Kipiani.html David Kipiani]</ref><ref>{{cite web|url=http://footballfacts.ru/players/71725|title=David Kipiani International Statistics|website=|quote=|publisher=footballfacts.ru}}</ref> |- !წელი !width="40"|მატჩი !width="40"|გოლი |- |1974 ||1||1 |- |1975 ||–||– |- |1976 ||–||– |- |1977 ||6||3 |- |1978 ||6||3 |- |1979 ||5||0 |- |1980 ||–||– |- |1981 ||1||0 |- !ჯამში||19||7 |} == ფაქტები == [[ფაილი:David Kipiani (1951–2001) — FC Dinamo Tbilisi Midfielder (1971–1982).jpg|thumb|left|200პქ|დავით ყიფიანი [[საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი#სპორტის დამსახურებული ოსტატები ფეხბურთში|№ 2729]]]] საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული ფიზიკური კულტურისა და სპორტის კომიტეტის კოლეგიამ თავის სხდომაზე დაამტკიცა რესპუბლიკის საუკეთესო სპორტსმენთა ათეული 1976 წლის შედეგების მიხედვით, სადაც დავით ყიფიანი 1976 წლის საქართველოს მეოთხე საუკეთესო სპორტსმენად დასახელდა.<ref>{{სტატია |სათაური = საუკეთესონი |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/207001/1/Lelo_1976_N259.pdf |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]] |წელი = 31 დეკემბერი, 1976 |ნომერი = 259 (5809) |გვერდები = 1 }}</ref> გაზეთ „სარბიელის“ ინიციატივით, 1998 წელს გულშემატკივრებმა (გამოკითხვაში მონაწილეობა მიიღო 837-მა მკითხველმა) საქართველოს [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] საუკეთესო ფეხბურთელი, მწვრთნელი და სიმბოლური ნაკრები დაასახელეს. გამოკითხვის შედეგად დავით ყიფიანი ([[მიხეილ მესხი]]ს, [[ბორის პაიჭაძე|ბორის პაიჭაძისა]] და [[სლავა მეტრეველი]]ს შემდეგ) საქართველოს XX საუკუნის მეოთხე საუკეთესო ფეხბურთელად დასახელდა.<ref name="XX საუკუნის რჩეულები">{{Cite web |url=https://mygoals.ge/xx-saukunis-rcheulebi/ |title=XX საუკუნის რჩეულები |access-date=2021-11-21 |archive-date=2021-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210929163946/https://mygoals.ge/xx-saukunis-rcheulebi/ }}</ref><ref>{{სტატია |ავტორი = |სათაური = საქართველოს ყველა დროის საუკეთესონი |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/365270/1/Sarbieli_1998_N238.pdf |ენა = |გამოცემა = „[[სარბიელი]]“ |სახეობა = |წელი = 26 დეკემბერი, 1998 |ტომი = |ნომერი = 238 (773) |გვერდები = 6–7 }}</ref> [[2011]] წლის 17 მაისს [[საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო]]ს გადაწყვეტილებით, [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]] მიერ [[უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი|თასების მფლობელთა თასის]] მოპოვების 30 წლის იუბილესთან დაკავშირებით 1981 წლის თბილისის „დინამოს“ სრულ შემადგენლობასა და სამწვრთნელო შტაბთან ერთად — დავით ყიფიანს საქართველოს სპორტის რაინდის წოდება მიენიჭა.<ref>{{Cite web |url=http://msy.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=319&info_id=4190 |title=თბილისის „დინამოს“ ფეხბურთელებს სპორტის რაინდის წოდება მიენიჭათ |access-date=2019-12-22 |archive-date=2019-11-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191120110434/http://msy.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=319&info_id=4190 }}</ref> 2014 წელს ყველაზე ავტორიტეტულმა ქართულმა სპორტულმა გაზეთმა [[ლელო (გაზეთი)|„ლელომ“]] მისი დაარსებიდან 80 წლის განმავლობაში საქართველოს საუკეთესო ქალი და მამაკაცი სპორტსმენები დაასახელა. გამოკითხვის შედეგებით, მამაკაცებში საქართველოს საუკეთესო სპორტსმენად დავით ყიფიანი აღიარეს.<ref>[http://www.interpressnews.ge/ka/article/280909-gazetma-lelom-80-clis-ganmavlobashi-sakartvelos-sauketeso-spertsmenebi-daajildova/ გაზეთმა „ლელომ“ 80 წლის განმავლობაში საქართველოს საუკეთესო სპერტსმენები დააჯილდოვა]</ref> 1981 წლის 18 აგვისტოს ითამაშა ევროპის ნაკრებში ჩეხოსლოვაკიის წინააღმდეგ (0–4). 2001 წელს მისი სახელი მიენიჭა საქართველოს ეროვნული თასის გათამაშებას. მის სახელს ატარებს [[საქართველოს საფეხბურთო თასი]] და გურჯაანის ცენტრალური სტადიონი. == მიღწევები == [[ფაილი:Newspaper Lelo № 92 (6903). 1981, May 16.jpg|thumb|right|200პქ|<center>გაზ. „ლელო“, 16 მაისი, 1981</center>]] [[ფაილი:Newspaper Lelo № 11 (6322). 1979, January 16.jpg|thumb|right|200პქ|<center>გაზ. „ლელო“, 16 იანვარი, 1979</center>]] [[ფაილი:David Kipiani — Friendly cartoon by Gigla Pirtskhalava.jpg|thumb|right|200პქ|<center>გიგლა ფირცხალავას მეგობრული შარჟი.</center>]] === საკლუბო === ; {{დროშანიშანი|საქართველოს სსრ}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი]] * ჩემპიონი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978]] * ვიცე-ჩემპიონი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1977|1977]] * ბრინჯაოს პრიზიორი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1971|1971]], [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1972|1972]], [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1976 (გაზაფხული)|1976 (გ.)]], [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1976 (შემოდგომა)|1976 (შ.)]], [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1981|1981]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საბჭოთა კავშირის თასი]] * თასის მფლობელი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი 1976|1976]], 1979 * ფინალისტი: 1980<ref>"Шахтер" (Донецк) 2–1 "Динамо" (Тб.) / [https://www.fc-dynamo.ru/cup/prot.php?id=420000 Финал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230418201652/https://fc-dynamo.ru/cup/prot.php?id=420000 |date=2023-04-18 }} // ''fc-dynamo.ru''</ref><ref>Shakhtyor Donetsk 2–1 Dinamo Tbilisi / [http://www.rsssf.com/tabless/su80.html#80c Soviet Union Cup 1980]</ref><ref>[https://terrikon.com/i/history/1980/01.jpg Сбылось и не сбылось] // "Футбол-Хоккей"</ref><ref>[https://terrikon.com/posts/92860 Кубковые вершины "Шахтера". Год 1980-й]</ref> ; კარაველას თასი * თასის მფლობელი: 1973<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/19877 თბილისის „დინამო“ კარაველას თასს დაეუფლა]</ref> ; [[უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი|ევროპის თასების მფლობელთა თასი]] * თასის მფლობელი: [[ევროპის თასების მფლობელთა თასი 1980-1981|1981]] === სანაკრებო === ; {{დროშანიშანი|საბჭოთა კავშირი}} სსრ კავშირის ახალგაზრდული ნაკრები ; ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი * ჩემპიონი: 1976 ; {{დროშანიშანი|საბჭოთა კავშირი}} სსრ კავშირის ოლიმპიური ნაკრები ; [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები|ოლიმპიური თამაშების საფეხბურთო ტურნირი]] * ბრინჯაოს პრიზიორი: 1976 === ინდივიდუალური === * [[საბჭოთა კავშირის საუკეთესო ფეხბურთელი]]: 1977 {{sfn-2|აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, მ.|1978|გვ=23, 41–44}}{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, მ.|1980|გვ=34, 94}}{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, მ.|1981|გვ=28, 63}}{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ.|1986|გვ=58}}{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ.|1987|გვ=78}}<ref>[https://old.bigenc.ru/sport/text/4855376 Кипиани, Давид Давидович]</ref> * გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრი: 115 გოლი ; {{Tooltip|33 საუკეთესო|საბჭოთა კავშირის 33 წლის საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში დასახელებულია შემდეგ ნომრად:}} * №1: 1977, 1978 * №2: 1976, 1980, 1981 * №3: 1973, 1975, 1979 === სამწვრთნელო === ; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] ; [[ეროვნული ლიგა|უმაღლესი ლიგა]] * ჩემპიონი: [[უმაღლესი ლიგა 1990|1990]], [[უმაღლესი ლიგა 1994—1995|1994–1995]], [[უმაღლესი ლიგა 1995—1996|1995–1996]], [[უმაღლესი ლიგა 1996—1997|1996–1997]] ; [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასი]] * თასის მფლობელი: [[საქართველოს საფეხბურთო თასი 1994-1995|1994–1995]], [[საქართველოს საფეხბურთო თასი 1995-1996|1995–1996]], [[საქართველოს საფეხბურთო თასი 1996-1997|1996–1997]] ; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]] ; [[ეროვნული ლიგა|უმაღლესი ლიგა]] * ჩემპიონი: [[უმაღლესი ლიგა 1999—2000|1999–2000]], [[უმაღლესი ლიგა 2000—2001|2000–2001]] ; [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასი]] * თასის მფლობელი: [[საქართველოს საფეხბურთო თასი 2000-2001|2000–2001]] == ლიტერატურა == {{Refbegin}} * {{წიგნი |ავტორი = [[გარუნ აკოფოვი|აკოფოვი, გ.]]; კაკაბაძე, დ. |ნაწილი = |სათაური = გზა თასისაკენ : ცნობარი |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20190817201846/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%96%E1%83%90+%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%94%E1%83%9C |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა |წელი = 1981 |ტომი = |გვერდები = 3, 11 |გვერდნი = 117 |isbn = |ref = აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, დ. }} * {{წიგნი |ავტორი = აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, მ. |ნაწილი = |სათაური = ფეხბურთი—78 : ცნობარი |ორიგინალი = |ბმული = http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&pft=biblio&qs=606%3Aფეხბურთი+-+ცნობარები |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა |წელი = 1978 |ტომი = |გვერდები = 23, 41–44 |გვერდნი = 87 |isbn = |ref = აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, მ. }} * {{წიგნი |ავტორი = აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, მ. |ნაწილი = |სათაური = ფეხბურთი—80 : ცნობარი |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20200101053817/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+80&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა |წელი = 1980 |ტომი = |გვერდები = 34, 94 |გვერდნი = 127 |isbn = |ref = აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, მ. }} * {{წიგნი |ავტორი = აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, მ. |ნაწილი = |სათაური = ფეხბურთი—81 : ცნობარი |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20191229223557/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-81&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა |წელი = 1981 |ტომი = |გვერდები = 28, 63 |გვერდნი = 119 |isbn = |ref = აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, მ. }} * {{წიგნი |ავტორი = აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ. |ნაწილი = |სათაური = ფეხბურთი—86 : ცნობარი |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20191222034531/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-86&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა |წელი = 1986 |ტომი = |გვერდები = 58 |გვერდნი = 127 |isbn = |ref = აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ. }} * {{წიგნი |ავტორი = აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ. |ნაწილი = |სათაური = ფეხბურთი—87 : ცნობარი |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20191222034354/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-87&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა |წელი = 1987 |ტომი = |გვერდები = 78 |გვერდნი = 168 |isbn = |ref = აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ. }} * {{წიგნი |ავტორი = აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ. |ნაწილი = |სათაური = ფეხბურთი—89 : ცნობარი |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20191222023106/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-89&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა |წელი = 1989 |ტომი = |გვერდები = 22–23 |გვერდნი = 158 |isbn = |ref = აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ. }} * {{წიგნი |ავტორი = ბერიშვილი, ელგუჯა |ნაწილი = |სათაური = ქართული სპორტის ოქროს წიგნი |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20200101050101/https://evergreen.tsu.ge/eg/opac/record/163020 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = პალიტრა L |წელი = 2013 |ტომი = |გვერდები = 194 |გვერდნი = 371 |isbn = |ref = ბერიშვილი, ე. }} * {{წიგნი |ავტორი = მოსაშვილი, მინდია |ნაწილი = |სათაური = მარადიული დღესასწაული |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20191216155634/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%93%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = ხელოვნება |წელი = 1982 |ტომი = |გვერდები = 51 |გვერდნი = 210 |isbn = |ref = მოსაშვილი, მ. }} * {{წიგნი |ავტორი = ფანჯიკიძე, გურამ |ნაწილი = |სათაური = დინამო, დინამო, დინამო! |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20191222065747/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D,+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D,+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საბჭ. საქართველო |წელი = 1981 |ტომი = |გვერდები = 50, 56 |გვერდნი = 64 |isbn = |ref = ფანჯიკიძე, გ. }} * {{წიგნი |ავტორი = ქურდობაძე, ალექსანდრე |ნაწილი = |სათაური = ქართული ფეხბურთის ქრონიკები |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20200101052047/https://evergreen.tsu.ge/eg/opac/record/211329?query=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98;qtype=subject;locg=1;detail_record_view=0 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = გ.გ. |წელი = 2018 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 595 |isbn = |ref = ქურდობაძე, ა. }} {{ქსე|10|654}} {{Refend}} ==ბიბლიოგრაფია== {{Refbegin}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—72 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1972|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1972|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20190819195551/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1972|archive-date=2019-08-19}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—74 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1974|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1974|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20190819195846/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1974|archive-date=2019-08-19}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—75 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1975|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1975|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20190819195930/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1975|archive-date=2019-08-19}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—76 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1976|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1976|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216140513/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1976|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—77 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1977|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1977|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216140658/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1977|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last1=აკოფოვი|first1=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—78 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1978|location=თბ.|url=http://gioimedashvili.blogspot.com/2012/06/blog-post_870.html|access-date=2023-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512115352/http://gioimedashvili.blogspot.com/2012/06/blog-post_870.html|archive-date=2019-05-12}} * {{Cite book|last1=აკოფოვი|first1=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—79 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-79|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216140910/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-79|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last1=აკოფოვი|first1=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—80 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1980|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+80|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216153649/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+80|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—81 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1981|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+81+&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191222062916/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+81+&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—82 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1982|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-82&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191222035324/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-82&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—83 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1983|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-83&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191222035223/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-83&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=დ.|title=ფეხბურთი—84 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1984|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-84&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191222035122/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-84&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=ენუქიძე|first2=ჯ.|title=ფეხბურთი—85 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1985|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-85&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191222035019/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-85&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=ენუქიძე|first2=ჯ.|title=ფეხბურთი—86 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1986|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-86&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191222034531/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-86&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=ენუქიძე|first2=ჯ.|title=ფეხბურთი—87 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1987|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-87&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191222034354/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-87&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=ენუქიძე|first2=ჯ.|title=ფეხბურთი—89 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1989|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-89&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191222023106/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-89&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=გზა თასისაკენ : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1981|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%96%E1%83%90+%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%94%E1%83%9C|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20190817201846/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%96%E1%83%90+%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%94%E1%83%9C|archive-date=2019-08-17}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გარუნ|title={{Tooltip|ასე ნანატრი გამარჯვება|ასე ნანატრი გამარჯვება : თბილისის „დინამო“ — საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელია}}|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1976|location=თბილისი|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%94+%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%98+%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AF%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216153934/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%94+%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%98+%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AF%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გარუნ|last2=კაკაბაძე|first2=მიხეილ|title={{Tooltip|მეორედ — ოლიმპზე|მეორედ — ოლიმპზე : თბილისის „დინამო“ — სსრ კავშირის 1978 წლის ჩემპიონი}}|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%93+%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%96%E1%83%94|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216154108/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%93+%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%96%E1%83%94|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=ბერიშვილი|first=ელგუჯა|title=ქართული სპორტის ოქროს წიგნი|publisher=პალიტრა L|year=2013|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1+%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9C%E1%83%98|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216133630/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1+%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9C%E1%83%98|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=გორგოძე|first=გიორგი|title={{Tooltip|დღესასწაულის წადილი|დღესასწაულის წადილი : დავით ყიფიანი}}|publisher=რეინგოლდ და კომპანია|year=2003|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%AB%E1%83%94+%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20200908210216/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%AB%E1%83%94+%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98|archive-date=2020-09-08}} * {{Cite book|last=გორელოვი|first=იან|title=„დინამო“ — 78 (ფოტოალბომი)|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D-78|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216154341/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D-78|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=თედორაძე|first=ზურაბ|title=თბილისის „დინამო“ ციფრებში, 1936–1989|publisher=სტამბა–96|year=1999|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/}} * {{Cite book|last=თედორაძე|first=ზ.|title=თბ. „დინამო“ : ციფრები, ფაქტები, კომენტარები, 1936–1989|publisher=|year=2002|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/}} * {{Cite book|last=მოსაშვილი|first=მინდია|title=N 1 ფეხბურთელი : რ. შენგელია|publisher=ხელოვნება|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=N+1+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216155100/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=N+1+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=მოსაშვილი|first=მინდია|title=თბ. „დინამო“ 1978 წლის სსრკ ჩემპიონი|publisher=ხელოვნება|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D+1978+%E1%83%AC%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A1%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%99+%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216155307/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D+1978+%E1%83%AC%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A1%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%99+%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=მოსაშვილი|first=მინდია|title=მარადიული დღესასწაული|publisher=ხელოვნება|year=1982|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%93%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216155634/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%93%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=ფანჯიკიძე|first=გურამ|title=დინამო, დინამო, დინამო!|publisher=საბჭ. საქართველო|year=1981|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D,+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D,+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191222065747/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D,+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D,+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=ჟორდანია|first=ანდრო|title=ფიქრები ქართულ ფეხბურთზე|publisher=საბჭოთა საქართველო|year=1976|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=+%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98+%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%96%E1%83%94|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216155822/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=+%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98+%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%96%E1%83%94|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=Кенкишвили|first=Симон|title={{Tooltip|Великий мастер Давид Кипиани|Великий мастер Давид Кипиани. Ушёл, не доиграв, не дожив..}}|publisher=ФНО|year=2017|location=Ростов-на Дону|url=http://primo.nlr.ru/primo-explore/fulldisplay?docid=07NLR_LMS011675370&context=L&vid=07NLR_VU1&lang=ru_RU&search_scope=default_scope&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=default_tab&query=any,contains,%26%231050;%26%231080;%26%231087;%26%231080;%26%231072;%26%231085;%26%231080;%20%26%231044;%26%231072;%26%231074;%26%231080;%26%231076;&sortby=rank&offset=0}} {{Refend}} ==პერიოდიკა== {{Refbegin}} * {{სტატია |ავტორი = [[ტაგუ მებურიშვილი|მებურიშვილი, ტაგუ]] |სათაური = „გაისმის მთად და ბარად მათი დიდების ექო“... |ბმული = http://www.dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/195534/1/Lelo_1978_N220.pdf |ენა = |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]] |სახეობა = |წელი = 11 ნოემბერი, 1978 |ტომი = |ნომერი = 220 (6275) |გვერდები = 2–3 |doi = |issn = }} * {{სტატია |ავტორი = |სათაური = 33 საუკეთესო |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/210753/1/Lelo_1979_N11.pdf |ენა = |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]] |სახეობა = |წელი = 16 იანვარი, 1979 |ტომი = |ნომერი = 11 (6322) |გვერდები = 4 |doi = |issn = }} * [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/217585/1/Lelo_1981_N250.pdf რესპუბლიკაში საუკეთესონი] // [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]], 31 დეკემბერი, 1981, № 250 (7061), გვ. 1. * {{სტატია |ავტორი = დოლიძე, ბეჟან |სათაური = „კარაველას“ რაინდები |ბმული = http://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/21593/1/SakartvelosRespublika_2013_N160.pdf |გამოცემა = [[საქართველოს რესპუბლიკა (გაზეთი)|„საქართველოს რესპუბლიკა“]] |წელი = 22 აგვისტო, 2013 |ნომერი = 160 (7287) |გვერდები = 10 }} * {{სტატია |სათაური = ინტერვიუ დავით ყიფიანთან |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/198121/1/Lelo_1982_N50.pdf |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]] |წელი = 14 მარტი, 1982 |ნომერი = 50 (7111) |გვერდები = 3 }} {{refend}} == რესურსები ინტერნეტში == {{Commonscat|David Kipiani}} {{Refbegin}} * [https://fcdinamo.ge/ge/news?n=2845&i=2 თბილისის „დინამოს“ ოფიციალური საიტი] * [http://msy.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=259&info_id=1577 საქართველოს სპორტის და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო] * [http://sportstat.gov.ge/index.php?pg=sportsman&sid=266 ქართული სპორტის სტატისტიკა] {{Refend}} {| width="600" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 90%;" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | თემატური საიტები |- ! scope=row | [http://www.11v11.com/players/david-kipiani-182399/ AFS] · [https://footballfacts.ru/person/27128-kipianidaviddavidovich FootballFacts.ru] · [http://www.national-football-teams.com/player/24506/David_Kipiani.html National Football Teams] · [http://www.worldfootball.net/player_summary/david-kipiani/ WorldFootball.net] · [http://www.klisf.net/gamer345.htm КЛИСФ] |} {| width="600" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 90%;" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | ლექსიკონები და ენციკლოპედიები |- ! scope=row |[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=14&t=203826 უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი] · [http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00010007/ საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი] · [http://www.nplg.gov.ge/athletes/ka/00000935/ ბიოგრაფიული ლექსიკონი] · [https://web.archive.org/web/20190530233957/https://bigenc.ru/sport/text/4855376 დიდი რუსული ენციკლოპედია] |} {| width="600" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 90%;" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | ფოტო |- ! scope=row |[http://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?location=%2F&query=დავით+ყიფიანი ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“] · [http://www.alamy.com/stock-photo/david-kipiani.html Alamy] · [http://www.gettyimages.com/photos/david-kipiani?mediatype=photography&phrase=david%20kipiani&sort=mostpopular Getty Images]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} |} {| width="600" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 90%;" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | მედია |- ! scope=row |[https://www.youtube.com/watch?v=IZqJBzjk1-o ეპოქა და ადამიანი] · [https://www.youtube.com/watch?v=nYndJ-CVSvQ საუკუნის პორტრეტები] · [https://www.youtube.com/watch?v=Qs8fmsR3F7g 60 კითხვა] · [http://goal.ge/news/80082-yifiani.html Goal.ge] |} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{სსრკ-ის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი}} {{სსრკ-ის შემადგენლობა 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე}} {{დინამო თბილისის მწვრთნელები}} {{ქუთაისის ტორპედოს მწვრთნელები}} {{საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მწვრთნელები}} {{DEFAULTSORT:ყიფიანი, დავით}} [[კატეგორია:დაბადებული 1951]] [[კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2001]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 17 სექტემბერი]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ყიფიანები|დავით]] [[კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]] [[კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთის მწვრთნელები]] [[კატეგორია:თბილისის დინამოს მწვრთნელები]] [[კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მწვრთნელები]] [[კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს მწვრთნელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები]] [[კატეგორია:გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრები]] [[კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები]] dqb6v75oh4gk5iscx8zum6se22yzxn9 0 42303 5416900 4944935 2026-06-19T13:24:04Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416900 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Change in Average Temperature.svg|მინი|upright=1.35|2010-2020 წლის საშუალო გლობალური ტერპერატურა შედარებული 1951-1980 წლის საშუალო დონესთან. წყარო: [[NASA]]]] [[File:Global_Temperature_And_Forces.svg|thumb|upright=1.35|right|[[NASA|NASA-ს]] დაფიქსირებული ტემპრატურა<ref name="nasa temperatures">{{cite web |title=Global Annual Mean Surface Air Temperature Change |url=https://data.giss.nasa.gov/gistemp/graphs_v4/ |publisher=NASA |accessdate=23 February 2020}}.</ref> 1850-1900 წლის საშუალოსთან შედარებით, გამოყენებული IPCC-ს მიერ პრე-ინდუსტრიულ დონედ.<ref name="ipcc pre industrial baseline">{{harvnb|IPCC AR5 SYR Glossary|2014|page=124}}.</ref> ინდუსტრიულ ერაში მზარდი გლობალური დემპტერატურის მთავარი მამოძრავებელი ფაქტორი არის ადამიანის საქმიანობა, ბუნებრივი ძალების მიერ გამოწვეულ ცვალებადობასთან ერთად.<ref name="USGCRP Chapter 3 Figure 3-1 panel 2">{{harvnb|USGCRP Chapter 3|2017}} [https://science2017.globalchange.gov/chapter/3#fig-3-1 Figure 3.1 panel 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201210114742/https://science2017.globalchange.gov/chapter/3/#fig-3-1 |date=2020-12-10 }}, [https://science2017.globalchange.gov/chapter/3#fig-3-3 Figure 3.3 panel 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201210114742/https://science2017.globalchange.gov/chapter/3/#fig-3-3 |date=2020-12-10 }}.</ref>]] [[File:US Navy 071120-M-8966H-005 An aerial view over southern Bangladesh reveals extensive flooding as a result of Cyclone Sidr.jpg|მინი|upright=1.35|]] '''გლობალური დათბობა''' — [[ხმელეთი|დედამიწის ზედაპირის]], [[დედამიწის ატმოსფერო|ატმოსფეროსა]] და [[ოკეანე|ოკეანის]] საშუალო წლიური [[ტემპერატურა|ტემპერატურის]] თანდათანობითი ზრდის პროცესი. წარმოადგენს [[დედამიწა|დედამიწის]] [[კლიმატი|კლიმატური სისტემის]] საშუალო ტემპერატურის გრძელვადიან მატებას, რომელიც გამოხატულია [[თერმომეტრია|ტემპერატურის პირდაპირი გაზომვითა]] და დათბობის სხვადასხვა ეფექტების მაჩვენებლით.<ref>{{Harvnb|IPCC AR5 WG1 Summary for Policymakers|2013|p=4|ps =: Warming of the climate system is unequivocal, and since the 1950s, many of the observed changes are unprecedented over decades to millennia. The atmosphere and ocean have warmed, the amounts of snow and ice have diminished, sea level has risen, and the concentrations of greenhouse gases have increased}}; {{harvnb|EPA|2016|ps=: The U.S. Global Change Research Program, the National Academy of Sciences, and the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) have each independently concluded that warming of the climate system in recent decades is "unequivocal". This conclusion is not drawn from any one source of data but is based on multiple lines of evidence, including three worldwide temperature datasets showing nearly identical warming trends as well as numerous other independent indicators of global warming (e.g. rising sea levels, shrinking Arctic sea ice).}} </ref> ეს არის კლიმატის ცვლილების მთავარი ასპექტი, რომელიც გარდა ზედაპირის გლობალური ტემპერატურის მატებისა,<ref name="AR5 Glossary GW">{{harvnb|IPCC AR5 SYR Glossary|2014|page=124 |ps =: Global warming refers to the gradual increase, observed or projected, in global surface temperature, as one of the consequences of radiative forcing caused by anthropogenic emissions. }}; {{harvnb|IPCC SR15 Ch1|2018|p=51}}: "Global warming is defined in this report as an increase in [[Global surface temperature|combined surface air and sea surface temperatures]] averaged over the globe and over a 30-year period. Unless otherwise specified, warming is expressed relative to the period 1850–1900, used as an approximation of pre-industrial temperatures in AR5.".</ref> აგრეთვე შეიცავს ისეთ შედეგებს როგორიცაა [[ატმოსფერული ნალექები]]ს ცვლილება.<ref>{{Harvnb|Shaftel|2016|p=}}; {{harvnb|Associated Press, 22 September|2015}}: "The terms global warming and climate change can be used interchangeably. Climate change is more accurate scientifically to describe the various effects of greenhouse gases on the world because it includes extreme weather, storms and changes in rainfall patterns, ocean acidification and sea level.".</ref> მიუხედავად იმისა, რომ არსებობდა გლობალური დათბობის ისტორიამდელი პერიოდები<ref name="AR5 WG1 Ch 5">{{harvnb|IPCC AR5 WG1 Ch5|2013|pages=389, 399–400|ps =: "5: Information from Paleoclimate Archives: The [[Paleocene–Eocene Thermal Maximum|PETM]] [around 55.5–55.3&nbsp;million years ago] was marked by ... global warming of 4&nbsp;°C to 7&nbsp;°C ..... [[Deglaciation|Deglacial]] global warming occurred in two main steps from 17.5 to 14.5 ka [thousand years ago] and 13.0 to 10.0 ka.}}</ref> [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] შუა ხანებიდან მოყოლებული დაკვირვებადი ცვლილებები უპრეცენდენტოა სისწრაფესა და ზომაში.<ref>{{Harvnb|IPCC AR5 WG1 Summary for Policymakers|2013|p=4|ps =: Warming of the climate system is unequivocal, and since the 1950s, many of the observed changes are unprecedented over decades to millennia. The atmosphere and ocean have warmed, the amounts of snow and ice have diminished, sea level has risen, and the concentrations of greenhouse gases have increased}}; {{harvnb|IPCC SR15 Ch1|2018|p=54|ps=: The abundant empirical evidence of the unprecedented rate and global scale of impact of human influence on the Earth System (Steffen et al., 2016; Waters et al., 2016) has led many scientists to call for an acknowledgement that the Earth has entered a new geological epoch: the Anthropocene.}}</ref> [[კლიმატის ცვლილების სამთავრობათშორისო ექსპერტთა ჯგუფი]] (IPCC) იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ „ადამიანის ზემოქმედება კლიმატზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] შუა ხანებიდან მოყოლებული კლიმატის დათბობის დომინანტური ფაქტორია“.{{Sfn|IPCC SR15 Ch1|2018|p=53}} კვლევის ეს შედეგები აღიარებულია მრავალი ქვეყნის სამეცნიერო აკადემიების მიერ და [[კლიმატის ცვლილების სამეცნიერო კონსენსუსი|არ წარმოადგენს დავის საგანს რომელიმე ეროვნული ან საერთაშორისო დონის სამეცნიერო კორპუსის მხრიდან]].<ref>{{harvnb|Gleick, 7 January|2017}}; {{cite web|url=https://climate.nasa.gov/scientific-consensus/|title=Scientific Consensus: Earth's Climate is Warming|last=|first=|date=|work=Climate Change: Vital Signs of the Planet|publisher=[[NASA JPL]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328082109/https://climate.nasa.gov/scientific-consensus/|archive-date=28 March 2020|access-date=29 March 2020}}</ref> ადამიანი დიდ გავლენას ახდენს [[სათბურის აირი]]ს გამოყოფაზე, ამასთან დარტყმის 90%-ზე მეტი მოდის [[ნახშირორჟანგი|ნახშირორჟანგსა]] და [[მეთანი|მეთანზე]].{{Sfn|Olivier|Peters|2019|p=14, 16–17}} [[წიაღისეული საწვავი]]ს წვა ამ აირების ძირითადი წყაროა, მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ აგრეთვე აგრიკულტურილი ემისიები და გაუტყეურება.<ref name=":2">{{статья |bibcode=2011Sci...333..336D |заглавие=Climate-Forced Variability of Ocean Hypoxia |издание=Science |том=333 |страницы=336—339 |doi=10.1126/science.1202422 |pmid=21659566 |язык=en |автор=Deutsch et al. |год=2011}}</ref> [[კლიმატის მგრძნობელობა]] ამ აირებთან მიმართებაში შეკავშირებულია ისეთ [[კლიმატის ცვლილების უკუკავშირი|უკუკავშირთან]], როგორებიცაა [[ალბედო|თოვლის საფარველის]] დაკარგვა, [[წყლის ორთქლი]]ს მომატება და [[მრავალწლოვანი მზრალობა|მზრალი ნიადაგის]] გალღობა.<ref name="Met Office 2016" /> [[ხმელეთი|ხმელეთის ზედაპირი]] თბება უფრო სწრაფად, ვიდრე [[ოკეანე|ოკეანის]] ზედაპირი,<ref name="nasa temperatures" /> რასაც თან ახლავს [[სითბური ტალღა]], [[ტყის ხანძარი]] და [[გაუდაბნოება|უდაბნოების გაფართოება]].<ref>{{harvnb|IPCC AR5 WG2 Technical Summary|2014|pp=44–46}}; {{harvnb|D'Odorico|Bhattachan|Davis|Ravi|2013}}.</ref> მზარდი ატმოსფერული ძალა და აორთქლების სიჩქარე ხდება [[ტროპიკული ციკლონები და კლიმატის ცვლილება|მეტი ინტენსიური შტორმებისა]] და [[ექსტრემალური ამინდი]]ს მიზეზი, [[ინფრასტრუქტურა|ინფასტრუქტურისა]] და აგრიკულტურის ზიანის მომტანი.<ref>{{Harvnb|Campbella|Vermeulen|Aggarwa|Corner-Dolloff|2016|p=}}; {{Harvnb|National Research Council|2012|pp=26–27}}.</ref> ზედაპირის ტემპერატურის ზრდა ყველაზე დიდია [[არქტიკა]]ში და გავლენას ახდენს [[მყინვარების უკან დახევა 1850 წლიდან მოყოლებული|მყინვარების უკუსვლაზე]], [[მრავალწლოვანი მზრალობა|მრავალწლოვან მზრალობასა]] და [[ზღვის ყინული|ზღვის ყინულზე]].<ref>{{harvnb|National Geographic|2019}}; {{harvnb|NPR|2010}}.</ref> გარემოზე ზემოქმედების შედეგია მრავალი სახეობის ამოწყდომა ან გადასახლება მათი [[ეკოსისტემა|ეკოსისტემის]] ცვლილების გათვალისწინებით უშუალოდ [[მარჯნის რიფი|მარჯნის რიფებზე]], [[მთა|მთებსა]] და [[არქტიკა]]ში.<ref name="EPA2017ecosystems">{{cite web|url=https://19january2017snapshot.epa.gov/climate-impacts/climate-impacts-ecosystems_.html#Extinction|title=Climate Impacts on Ecosystems|author=EPA|date=19 January 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127185656/https://19january2017snapshot.epa.gov/climate-impacts/climate-impacts-ecosystems_.html#Extinction|archive-date=27 January 2018|access-date=5 February 2019}}</ref> ხმელეთის ზედაპირის ტემპერატურა სტაბილიზებული იქნებოდა და ოდნავ დაეცემოდა თუკი ემისიები შემცირდებოდა, თუმცა სხვა ზემოქმედებები საუკუნეები გაგრძელდება, მათ შორის [[ზღვის დონის მატება]] მყინვარული საფრების დნობის, [[ოკეანის თბოშემცველობა|ოკეანის ტემპერატურის]] მატებისა და [[ოკეანის გამჟავიანება]] ნახშირორჟანგის მაღალი დონის გამო.<ref>{{harvnb|IPCC SR15 Ch1|2018|p=64|ps=:Sustained net zero anthropogenic emissions of CO2 and declining net anthropogenic non-CO2 radiative forcing over a multi-decade period would halt anthropogenic global warming over that period, although it would not halt sea level rise or many other aspects of climate system adjustment.}}</ref><ref>{{cite web |last1=Kehse |first1=Ute |url=https://phys.org/news/2017-10-global-doesnt-emissions.html |website=phys.org |title=Global warming doesn't stop when the emissions stop |accessdate=19 April 2020 |quote=excess energy is mainly absorbed by the oceans. Water has a high heat capacity and consequently a long reaction time. As a result, at present the oceans are cooling the air. Over time, however, the deep ocean layers will also warm up, until finally, after thousands of years, the climate will settle down at a higher average ocean and atmospheric temperature.}}</ref> [[კლიმატის ცვლილების შერბილება|შერბილების]] ძალისხმევა გლობალური დათბობის მისამართით შეიცავს [[ნახშირორჟანგი]]ს დაბალი ენერგიის ტექნოლოგიების განვითარებასა და მზადყოფნას, [[წიაღისეული საწვავი]]ს ემისიების შემცირების პოლიტიკას, [[გატყიანება]]ს, [[ტყის დაცვა]]ს, ისევე როგორც [[კლიმატის ინჟინერია|კლიმატის ინჟინერიის]] ტექნოლოგიების პოტენციალის ზრდას. საზოგადოებები და მთავრობები მუშაობენ [[კლიმატის ცვლილების ადაპტაცია|გლობალური დათბობის ზემოქმედების ამჟამინდელ და სამომავლო ადაპტაციაზე]], რომელიც შეიცავს [[ნაპირების დაცვა|სანაპიროს დაცვის]] გაუმჯობესებას, [[კატასტროფის მენეჯმენტი|კატასტროფის უკეთეს მენეჯმენტსა]] და გამძლე კულტურის შემუშავებას. კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებით ქვეყნები ერთად მუშაობენ [[გაერთიანებული ერების კლიმატის ცვლილებების ჩარჩო კონვენცია|გაერთიანებული ერების კლიმატის ცვლილებების ჩარჩო კონვენციის]] ქოლგის ქვეშ, რომელსაც აქვს უნივერსალურთან მიახლოებული წევრობა. კონვენციის მიზანია „სახიფათო ანთროპოგენული ჩარევის პრევენცია კლიმატურ სისტემაში“.<ref>{{harvnb|UNFCCC|1992}}, Article 2, "Objective".</ref> IPCC-მ ხაზი გაუსვა პრე-ინდუსტრიულ დონესთან შედარებით, გლობალური დათბობის შენარჩუნების საჭიროებას 1.5 °C-ზე ქვემოთ შეუქცევადი შედეგების არიდების მიზნით.<ref>{{Harvnb|IPCC SR15 Summary for Policymakers|2018|p=7|ps=:Future climate-related risks (...) are larger if global warming exceeds {{Convert|1.5|C-change}} before returning to that level by 2100 than if global warming gradually stabilizes at 1.5°C. (...) Some impacts may be long-lasting or irreversible, such as the loss of some ecosystems (high confidence).}}</ref> მიმდინარე პოლიტიკითა და დაპირებებით, გლობალური დათბობის ნიშნული საუკუნის ბოლოს სავარაუდოდ მიაღწევს 2.8 °C-ს.<ref>{{harvnb|Climate Action Tracker|2019|p=1|ps=:Under current pledges, the world will warm by 2.8°C by the end of the century, close to twice the limit they agreed in Paris. Governments are even further from the Paris temperature limit in terms of their real-world action, which would see the temperature rise by 3°C.}}; {{harvnb|United Nations Environment Programme|2019|p=27}}.</ref> მიმდინარე [[სათბურის აირი]]ს (GHG) ემისიების დონის გათვალისწინებით, [[საემისიო ბიუჯეტი]] 2028 წლისთვის 1.5 °C-ზე ქვემოთ ყოფნის პირობებში ამოწურული იქნება.<ref>{{harvnb|Mercator Institute|2020}}; {{Harvnb|IPCC SR15 Ch2|2018|p=96|ps=: This assessment suggests a remaining budget of about 420 Gt{{CO2}} for a twothirds chance of limiting warming to 1.5°C, and of about 580 Gt{{CO2}} for an even chance (medium confidence)}}.</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კლიმატის ცვლილება]] lmrlrrbetc3tioqbfozzl002n29vfsk 0 54490 5417177 5375419 2026-06-20T04:29:03Z CommonsDelinker 635 - "Msheireb_Doha.jpg". ფაილი წაიშალა Commons-იდან მომხმარებელ [[c:User:Krd|Krd]]-ს მიერ. მიზეზი: [[:c:Commons:Deletion requests/File:Msheireb Doha.jpg|]]. 5417177 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დასახლება |სტატუსი =ქალაქი |ქართული სახელი = დოჰა |მშობლიური სახელი =الدوحة |ქვეყანა = კატარი |პანორამა = {{მრავალი სურათი | border = infobox | ჯამური სიგანე = 290 | perrow = 1/2/2/2 | ფაილი1 = Doha Dhow Harbour Skyline View 01.jpg | ალტ1 = დოჰის პანორამა | წარწერა1 = [[დოჰის უმაღლესი შენობების სია|დოჰის პანორამა]] | ფაილი2 = The Pearl Marina in Nov 2013.jpg | ალტ2 = პერლ-აილენდის ნავსადგური | წარწერა2 = [[პერლ-აილენდი|პერლ-აილენდის ნავსადგური]] | ფაილი3 = Souq Waqif, Doha, Catar, 2013-08-05, DD 84.JPG | ალტ3 = სუკ-ვაკიფი | წარწერა3 = [[სუკ-ვაკიფი]] | ფაილი4 = Nmoq.jpg | ალტ4 = კატარის ეროვნული მუზეუმი | წარწერა4 = [[კატარის ეროვნული მუზეუმი]] | ფაილი5 = | ალტ5 = მშეირები | წარწერა5 = [[მშეირებ-დაუნტაუნ-დოჰა]] | ფაილი6 = Doha Katara Cultural Village Multi Purpose Hall Interior 08.jpg | ალტ6 = კატარის სოფელი | წარწერა6 = [[კატარის კულტურული სოფელი]] | ფაილი7 = Museum of Islamic Art in Doha, Qatar.jpg | წარწერა7 = [[ისლამური ხელოვნების მუზეუმი (დოჰა)|ისლამური ხელოვნების მუზეუმი]] }} |პანორამის სიგანე = 300px |წარწერა = |დროშა = |გერბი = |გერბის სიგანე = |დროშის სიგანე = |lat_dir = N|lat_deg= 25|lat_min= 17|lat_sec=12 |lon_dir = E|lon_deg= 51|lon_min= 32|lon_sec=0 |ქვეყნის რუკის ზომა = 250 |რეგიონის რუკის ზომა = 200 |რაიონის რუკის ზომა = |რეგიონის ტიპი = |რეგიონი = |რეგიონი ცხრილში = |შიდა დაყოფა = |რაიონის ტიპი= |რაიონი = |მმართველის ტიპი = |მმართველი = |დაარსების თარიღი = 1825 |დაქვემდებარება = დედაქალაქი |პირველი ხსენება = |წინა სახელები = |სტატუსი-დან = |ფართობი = 132 |სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}სიმაღლე |დასახლების ცენტრის სიმაღლე= |მოსახლეობა = 1 186 023 |აღწერის წელი = 2020 |სიმჭიდროვე = 8990 |აგლომერაცია = |ეროვნული შემადგენლობა = |დროის სარტყელი = +3 |DST = |სატელეფონო კოდი = +974 |საფოსტო ინდექსი = |საავტომობილო კოდი = |საიტი = |კატეგორია ვიკისაწყობში = Doha }} '''დოჰა''' ({{lang-ar|الدوحة}}) — [[კატარი]]ს დედაქალაქი და ქვეყნის მთავარი საფინანსო ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] სანაპიროზე. სამხრეთიდან ესაზღვრება [[ალ-ვაკრა]], ჩრდილოეთიდან [[ალ-ხორი]] და [[ლუსაილი]].<ref>{{cite news|url=http://www.gulf-times.com/qatar/178/details/459624/doha-municipality-accounts-for-40%25-of-qatar-population|title=Doha municipality accounts for 40% of Qatar population|newspaper=[[Gulf Times]]|date=20 October 2015|access-date=23 October 2015|archive-date=2 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151202070312/http://www.gulf-times.com/qatar/178/details/459624/doha-municipality-accounts-for-40%25-of-qatar-population|url-status=live}}</ref> ის ასევე არის კატარის ყველაზე სწრაფად მზარდი ქალაქი, სადაც მთელი ქვეყნის მოსახლეობის 80% ცხოვრობს.<ref name="OBGReport2016">{{cite book|year=2016|title=The Report: Qatar 2016|url=https://books.google.com/books?id=twdRDwAAQBAJ&pg=PA17|publisher=Oxford Business Group|page=17|isbn=978-1-910068-63-2}}</ref> დოჰა დაარსდა 1820-იან წლებში [[ალ-ბიდა|ალ-ბიდის]] დასახლების განშტოებად. ქვეყნის დედაქალაქად [[1971]] წელს გამოცხადდა, როდესაც გაერთიანებული სამეფოსგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა.<ref name="Encyclopædia Britannica"/> როგორც კატარის კომერციული დედაქალაქი და [[ახლო აღმოსავლეთი]]ს ერთ-ერთი მზარდი საფინასო ცენტრი, დოჰა [[გლობალიზაციისა და მსოფლიო ქალაქების კვლევის ქსელი]]ს მიერ შეფასებულია, როგორც ბეტა-დონის გლობალური ქალაქი. დოჰის აგლომერაცია მოიცავს [[ალ-რაიიანი]]ს ნაწილებს, მათ შორის [[ედუკეიშენ-სიტი]]ს - კვლევისა და განათლების ცენტრს და [[ჰამად-მედიკალ-სიტი]]ს - სამედიცინო მომსახურების ადმინისტრაციულ ზონას. დოჰაში ასევე შედის [[დოჰა-სპორტს-სიტი]] იგივე „ასპაირის ზონა“, საერთაშორისო სპორტული დანიშნულების ადგილი, სადაც განთავსებულია [[ხალიფას საერთაშორისო სტადიონი]], [[ჰამადის საწყლოსნო ცენტრი]] და [[ასპაირის გუმბათი]]. ქალაქმა უმასპინძლა [[მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია|მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის]] მოლაპარაკებების [[დოჰას განვითარების რაუნდი]]ს მინისტერიალის დონის პირველ შეხვედრას. დოჰა ასევე შეირჩა რამდენიმე მნიშვნელოვანი სპორტული ღონისძიების მასპინძელ ქალაქად, მათ შორის, [[აზიის თამაშები 2006|2006 წლის აზიის თამაშების]], [[პანარაბული თამაშები 2011|2011 წლის პანარაბული თამაშების]], [[მსოფლიო პლაჟის თამაშები 2019|2019 წლის მსოფლიო პლაჟის თამაშების]], [[მსოფლიო საწყლოსნო სპორტის ჩემპიონატი|მსოფლიო საწყლოსნო სპორტის ჩემპიონატს]], [[ფივბ-ს ფრენბურთის საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატი|ფრენბურთის საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატს]], [[WTA-ის ტურის ფინალი|WTA-ის ტურის ფინალს]] და [[აზიის თასი 2011|2011 წლის აზიის თასის]] შეხვედრების უმეტეს ნაწილს. 2011 წლის დეკემბერში, მსოფლიო ნავთობის საბჭომ დოჰაში მე-20 [[მსოფლიო ნავთობის კონგრესი]] გამართა.<ref>{{cite web|url=http://www.20wpc.com/|title=Welcome to the 20th World Petroleum Congress|publisher=20wpc.com|access-date=2013-07-29|archive-date=2013-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130810002023/http://www.20wpc.com/}}</ref> გარდა ამისა, ქალაქმა უმასპინძლა [[გაეროს კლიმატის ცვლილების კონფერენცია 2012|2012 წლის გაეროს კლიმატის ცვლილების მოლაპარაკებებსა]] და [[ფიფა-ს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2022|2022 წლის ფიფა-ს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატს]].<ref>{{cite web|last1=Saraiva|first1=Alexia|title=Get to Know the 8 2022 Qatar World Cup Stadiums|url=https://www.archdaily.com/899352/get-to-know-the-8-2022-qatar-world-cup-stadiums|website=ArchDaily|date=2 August 2018|access-date=2 August 2018|archive-date=1 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201133329/https://www.archdaily.com/899352/get-to-know-the-8-2022-qatar-world-cup-stadiums|url-status=live}}</ref> დოჰა ასევე იქნება [[ფიბა-ს საკალათბურთო მსოფლიო ჩემპიონატი 2027|2027 წლის ფიბა-ს საკალათბურთო მსოფლიო ჩემპიონატის]] მასპინძელი. 2019 წლის აპრილში ქალაქმა ასევე უმასპინძლა [[საპარლამენტთაშორისო კავშირი]]ს 140-ე ასამბლეას და 2012 წელს [[გაეროს კლიმატის ცვლილების ჩარჩო კონვენცია|გაეროს კლიმატის ცვლილების ჩარჩო კონვენციის]] მე-18 ყოველწლიურ სესიას. 2021 წელს „Numbeo“-ს დანაშაულის ინდექსის მიხედვით, დოჰა მსოფლიოში მეორე ყველაზე უსაფრთხო ქალაქად დასახელდა.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/press-release/newswire/doha-ranked-second-safest-city-in-the-world-ebdd308aeb695443bc75d3aa701feec0|title=Doha Ranked Second Safest City in the World|date=29 January 2021|publisher=AP News}}</ref> აღნიშნული ინდექსი აკვირდება უსაფრთხოების მაჩვენებლებს 431 ქალაქში.<ref>{{Cite web|url=https://www.globaltravelerusa.com/doha-ranked-second-safest-city-in-the-world/|title=Doha Ranked Second-Safest City in the World|date=5 February 2021}}</ref> ==დემოგრაფია== კატარის მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი ცხოვრობს დოჰასა და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე.<ref name="crownrms">{{cite web|url=http://web.crownrms.com/crown/Publicit.nsf/58d4471085c17e844825692e00167a60/11991e6448f008d248257393001008a0/$FILE/Dubai%20and%20Doha%20Unparalled%20Expansion%20by%20Marco%20Dilenge.pdf|title=Dubai and Doha: Unparalleled Expansion|author=Marco Dilenge|publisher=Crown Records Management UK|accessdate=15 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305034200/http://web.crownrms.com/crown/Publicit.nsf/58d4471085c17e844825692e00167a60/11991e6448f008d248257393001008a0/$FILE/Dubai%20and%20Doha%20Unparalled%20Expansion%20by%20Marco%20Dilenge.pdf|archivedate=5 მარტი 2016}}</ref> მოსახლეობის სიმჭიდროვე მეტად მერყევია და მერყეობს 20 000 ადამიანი კმ²-დან 25 ადამიანი კმ²-მდე.<ref>{{cite web|url=http://www.lusail.com/English/Background/Pages/Facts-and-Figures.aspx|title=Facts and figures|publisher=lusail.com|accessdate=15 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150306214724/http://www.lusail.com/English/Background/Pages/Facts-and-Figures.aspx|archivedate=6 მარტი 2015}}</ref> დოჰაში მოსახლეობის რაოდენობა მუდმივად იზრდება, ძირითადად მიგრანტების გამო, რომლებიც ქალაქში ყოველთვიურად ჩამოდიან.<ref>{{cite book |last=De Bel-Air |first=Françoise |year=2017 |title=Demography, Migration, and the Labour Market in Qatar |url=https://gulfmigration.org/media/pubs/exno/GLMM_EN_2017_03.pdf |url-status=live |publisher= European University Institute and the Gulf Research Center |id=GLMM - EN - No. 3/2017 |access-date=2020-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191228202703/https://gulfmigration.org/media/pubs/exno/GLMM_EN_2017_03.pdf |archive-date=2019-12-28}}</ref> ქალაქის მოსახლეობა დღესდღეობით დაახლოებით მილიონია, რაც უწინდელთან შედარებით მკვეთრად მეტია. 2000 წლიდან 2010 წლამდე შუალედში მოსახლეობის რაოდენობა გაორმაგდა.<ref name="autogenerated2"/> ===ეთნიკურობა და ენები=== შეიძლება ითქვას, რომ დოჰას მოსახლეობა აბსოლუტურად შედგება უცხოელებისაგან, ამიტომაც ყატარის მოქალაქეები უმცირესობას წარმოადგენენ. ადამიანთა უდიდესი ნაწილი კატარში მიდის [[სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია|სამხრეთ-აღმოსავლეთ]] და [[სამხრეთი აზია|სამხრეთ აზიის]] ქვეყნებიდან, ძირითადად [[ინდოეთი|ინდოეთიდან]], [[პაკისტანი|პაკისტანიდან]], [[შრი-ლანკა|შრი-ლანკადან]], [[ნეპალი|ნეპალიდან]], [[ფილიპინები|ფილიპინებიდან]] და [[ბანგლადეში|ბანგლადეშიდან]]. სხვები ასევე ჩამოდიან [[ლევანტი|ლევანტის]] არაბული ქვეყნებიდან, ჩრდილოეთ [[აფრიკა|აფრიკიდან]] და [[აღმოსავლეთ აზია|აღმოსავლეთ აზიიდან]].<ref name="qcri">{{cite web|url=http://www.qcri.com/app/media/2222|title=Socio-geographic map of Doha|publisher=Qatar Computing Research Institute|authors=Humaira Tasnim, Abhay Valiyaveettil, Dr. Ingmar Weber, Venkata Kiran Garimella|accessdate=15 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305100842/http://www.qcri.com/app/media/2222|archive-date=5 March 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305100842/http://www.qcri.com/app/media/2222|archivedate=5 მარტი 2016}}</ref> [[არაბული ენა|არაბული]] არის კატარის ოფიციალური ენა. [[ინგლისური ენა]] ჩვეულებრივ გამოიყენება როგორც მეორე ენა.<ref>{{cite book|last1=Baker|first1=Colin|last2=Jones|first2=Sylvia Prys|title=Encyclopedia of Bilingualism and Bilingual Education|url=https://books.google.com/books?id=YgtSqB9oqDIC|publisher=Multilingual Matters|year=1998|page=429|isbn=978-1853593628}}</ref><ref>{{cite news|last=Guttenplan|first=D. D.|title=Battling to Preserve Arabic From English's Onslaught|url=https://www.nytimes.com/2012/06/11/world/middleeast/11iht-educlede11.html|work=The New York Times|accessdate=24 November 2013|date=11 June 2012}}</ref> ვინაიდან დოჰაში ემიგრანტთა დიდი რაოდენობაა, ფართოდ გამოიყენება სასაუბროდ ისეთი ენები როგორებიცაა: [[მალაიალამური]], [[ტამილური ენა|ტამილური]], [[ბენგალური]], [[ტაგალური ენა|ტაგალური]], [[ესპანური]], [[სინჰალური ენა|სინჰალური]], [[ფრანგული]], [[ურდუ]] და [[ჰინდი]].<ref name="qcri"/> ===რელიგია=== დოჰას მაცხოვრებლების უმრავლესობა [[ისლამი|მუსლიმია]].<ref>{{cite web|url=http://globalreligiousfutures.org/countries/qatar/religious_demography.pdf|title=Religious demography of Qatar|publisher=US Department of State|accessdate=15 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221124214930/http://globalreligiousfutures.org/countries/qatar/religious_demography.pdf|archivedate=24 ნოემბერი 2022}}</ref> [[რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკეები]] დოჰაში 150 000-იანი ქრისტიანი მოსახლეობის 90% -ს შეადგენენ.<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2008/03/2008525173738882540.html|title=Qatar opens first church, quietly|publisher=Al Jazeera|author=Shabina Khatri|date=20 June 2008|accessdate=15 June 2015}}</ref> პირველი კათოლიკური ეკლესია დოჰაში გაიხსნა 2008 წლის მარტში. ეკლესიის სტრუქტურა დისკრეტულია და შენობის გარედან არ არის ნაჩვენები ქრისტიანული სიმბოლოები.<ref>{{cite news |url = http://www.thetimes.co.uk/tto/faith/article2099049.ece |author = Sonia Verma | work = The Times |title = Qatar hosts its first Christian church | date = 14 March 2008 |accessdate=15 June 2015}}</ref> დოჰაში ასევე არის სხვა რამდენიმე ეკლესია. ==ეკონომიკა== [[File:Doha City, UNCTAD XIII (7115124733).jpg|thumb|მრავალი ადგილობრივი და გლობალური კომპანიის ოფისი.]] დოჰა არის კატარის ეკონომიკური ცენტრი. ქალაქში არის მრავალი ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციის შტაბი, მათ შორის ქვეყნის ყველაზე დიდი ნავთობისა და გაზის კომპანიების, როგორებიცაა: „Qatar Petroleum“, „Qatargas“ და „RasGas“. დოჰას ეკონომიკა დგას ქვეყნის მიერ მოპოვებულ [[ნავთობი|ნავთობსა]] და [[ბუნებრივი აირი|ბუნებრივ აირზე]] და შეიძლება ითქვას რომ ეს რესურსებია მთავარი ქვეყნის ეკონომიკისათვის.<ref name="dumper">{{cite book|title=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia|authors=Michael Dumper, Bruce E. Stanley|publisher=ABC-CLIO|url=https://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&pg=PA138|year=2006|isbn=978-1576079195|page=138}}</ref> მე-20 საუკუნის ბოლოდან მთავრობამ წამოიწყო მრავალი გეგმა ქვეყნის ეკონომიკის დივერსიფიკაციისთვის, რათა შემცირდეს ქვეყნის დამოკიდებულება ნავთობისა და გაზის რესურსებზე. დოჰას საერთაშორისო აეროპორტი აშენდა იმისთვის, რომ დაეხმაროს ქალაქის დივერსიფიკაციას ტურიზმში.<ref name="dumper"/> ახალი აეროპორტი ყოფილზე თითქმის ორჯერ დიდია და ამ აეროპორტს მსოფლიოში ყველაზე გრძელი ასაფრენი ბილიკი აქვს. 2011 წელს ქალაქში აშენებდნენ ოცდაცხრამეტ ახალი სასტუმროს.<ref name="bullivant">{{cite book|last=Bullivant|first=Lucy|title=Masterplanning Futures|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=7xal23QYDW4C&pg=PA59|year=2012|page=59|isbn=978-0415554473}}</ref> [[File:QR aircraft at Hamad Airport, 07-2014.JPG|thumb|left|ჰამადის საერთაშორისო აეროპორტი.]] დოჰას მოსახლეობის სწრაფი ზრდის გამო, შესაბამისად მოთხოვნა იზრდება საცხოვრებელ სახლებზეც, ამიტომაც ეს მათი ფასების მნიშვნელოვნად ზრდას იწვევდა 2014 წლამდე. <ref name="housingdohanews">{{cite web|url=http://dohanews.co/reports-suggest-looming-housing-shortages-qatar/|title=Reports: Housing supply not keeping up with population rise|publisher=Doha News|author=Peter Kovessy|date=23 June 2014|accessdate=10 July 2015|archive-date=13 ივლისი 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713134719/http://dohanews.co/reports-suggest-looming-housing-shortages-qatar/}}</ref> უძრავი ქონების ფასები კიდევ უფრო გაიზარდა მას შემდეგ, რაც კატარმა მოიპოვა უფლება 2022 წლის FIFA მსოფლიო თასის მასპინძლობაზე.<ref>{{cite web|url=http://www.bqdoha.com/2013/05/real-estate-prices-in-qatar-skyrocket|title=Real estate prices in Qatar skyrocket|publisher=BQ Doha|date=13 May 2013|author=Rohan Soman|accessdate=10 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150712082505/http://www.bqdoha.com/2013/05/real-estate-prices-in-qatar-skyrocket|archive-date=12 July 2015|url-status=dead|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150712082505/http://www.bqdoha.com/2013/05/real-estate-prices-in-qatar-skyrocket|archivedate=12 ივლისი 2015}}</ref> „Al Asmakh“-მა, ყატარის უძრავი ქონების ფირმამ, 2014 წელს გამოაქვეყნა მოხსენება, რომლის მიხედვითაც 2008 წელთან შედარებით ფასები მკვეთრად იყო გაზრდილი. 2013-2014 წლებში უძრავი ქონების ფასები გაიზარდა 5-დან 10% -მდე.<ref name="housingdohanews"/><ref>{{cite web|url=http://www.alasmakhrealestate.com/images/news/MarketReport/Qatar%20Real%20Estate%20Market%20Report%20Q1%2014.pdf|title=Qatar Real Estate Report Q1 2014|publisher=Al Asmakh Real Estate Firm|date=2014|accessdate=10 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150322080043/http://www.alasmakhrealestate.com/images/news/MarketReport/Qatar%20Real%20Estate%20Market%20Report%20Q1%2014.pdf|archive-date=22 March 2015|url-status=dead|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150322080043/http://www.alasmakhrealestate.com/images/news/MarketReport/Qatar%20Real%20Estate%20Market%20Report%20Q1%2014.pdf|archivedate=22 მარტი 2015}}</ref> მიუხედავად იმისა, რომ 2014 წლიდან ნავთობის ფასი შემცირდა და კატარს მეზობლებთან გარკვეული დიპლომატიური უთანხმოება ჰქონდა, რამაც შეანელა მოსახლეობის ზრდა, თუმცა მთავრობამ ეს პრობლემა მოაგვარა.<ref>{{cite news |last=Kerr |first=Simeon |date=17 October 2019 |title=Qatar pins growth hopes on domestic renewal |url=https://www.ft.com/content/39f1c556-cf30-11e9-b018-ca4456540ea6 |url-status=live |work=Financial Times |access-date=2020-03-21 |url-access=limited}}</ref> ემიგრანტმა მომუშავეებმა ქვეყნიდან გააგზავნეს დაახლოებით 60 მილიარდი ამერიკული დოლარი 2006-დან 2012 წლამდე, ხოლო მათი გზავნილების 54 პროცენტი მოდიოდა [[აზიის ქვეყნების სია|აზიის ქვეყნებზე]], რასაც მოჰყვებოდა არაბული სახელმწიფოები, რომლებიც თითქმის 28%-ს შეადგენდნენ. [[ინდოეთი]] გზავნილების მთავარი დანიშნულების წერტილი იყო, შემდეგ მოდიოდა [[ფილიპინები]], ხოლო მათ [[აშშ]], [[ეგვიპტე]] და მეზობელი [[არაბთა გაერთიანებული საამიროები|არაბთა გაერთიანებული საამიროები]] მოჰყვებოდნენ.<ref>{{cite web|url=http://thepeninsulaqatar.com/qatar/235307-expatriates-remit-60bn-in-7-years.html|title=Expatriates Remit $60bn in 7 years|access-date=2013-05-06|archive-url=https://archive.today/20130616033058/http://thepeninsulaqatar.com/qatar/235307-expatriates-remit-60bn-in-7-years.html|archive-date=2013-06-16|url-status=dead|archiveurl=https://archive.today/20130616033058/http://thepeninsulaqatar.com/qatar/235307-expatriates-remit-60bn-in-7-years.html|archivedate=2013-06-16}}</ref> ფულადი გზავნილები 2014 წელს შეადგენდა 11,2 მილიარდ აშშ დოლარს, რაც კატარის მშპ-ს 5,3% შეადგენდა.<ref>{{cite book |author=World Bank Group |year=2016 |title=Migration and Remittances Factbook 2016 |url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/23743 |edition=3rd |publisher=World Bank |doi=10.1596/978-1-4648-0319-2 |doi-access=free |isbn=9781464803208}}</ref> ==განათლება== დოჰა არის ქვეყნის საგანმანათლებლო ცენტრი და სასწავლო დაწესებულებების უმეტესობაც აქ მდებარეობს.<ref name="kobaisi">{{cite web|url=http://etheses.dur.ac.uk/1856/1/1856.pdf|title=The Development of Education in Qatar, 1950–1970|author=Abdulla Juma Kobaisi|publisher=Durham University|page=11|accessdate=17 June 2015}}</ref> 1952 წელს დოჰაში გაიხსნა პირველი ოფიციალური სკოლა, რომელიც განკუთვნილი იყო მხოლოდ ბიჭებისათვის. სამი წლის შემდეგ პირველი ოფიციალური გოგონების სკოლაც გაიხსნა.<ref>{{cite book|last=Abu Saud|first=Abeer|title=Qatari Women: Past and Present|date=1984|isbn=978-0582783720|page=173|publisher=Longman Group}}</ref> პირველი უნივერსიტეტი, ყატარის უნივერსიტეტი, გაიხსნა 1973 წელს.<ref>{{cite web|url=http://portal.www.gov.qa/wps/portal/!ut/p/a0/RYyxDsIwDES_hSFzUtjYKoTECqICupnUaqxSO0rcIv6epkun0717Otvap20ZZupBSRg-S399_XiMoMFUh9q4yzSIjGSqvXvgu8RJWJF1m9xdIvls3Lmb_HpUNOCuxA0zQvJh0akPmArbPHcFhZU1TDOmTPqzcah3f7UCsOE!/|title=Qatar University|publisher=Qatar e-government|accessdate=27 May 2015}}</ref> უნივერსიტეტში იყო ცალკეული ფაკულტეტები ქალთა და მამაკაცთათვის.<ref>Abu Saud (1973), p. 173</ref> 14 კვადრატულ კილომეტრიანი განათლების კომპლექსების მშენებლობა, დაიწყო 2000 წელს მოგებაზე არგათვლილმა ორგანიზაცია „Qatar Foundation“- მა.<ref name="fteducation">{{cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/b2fff52c-1711-11e3-9ec2-00144feabdc0.html#axzz3gD8oJryK|title=Doha’s Education City is a boost for locals|newspaper=Financial Times|author=Simeon Kerr|date=20 October 2013|accessdate=17 July 2015}}</ref> გეგმის თანახმად სულ განთავსდა რვა უნივერსიტეტი, ქვეყნის უმაღლესი სკოლა და ოფისები ბავშვთა სატელევიზიო არხისთვის.<ref name="fteducation"/> 2009 წელს, მთავრობამ წამოიწყა მსოფლიო ინოვაციების სამიტზე (WISE), გლობალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებს განათლებით დაინტერესებულ მხარეებს მთელი მსოფლიოდან, საგანმანათლებლო საკითხების განსახილველად.<ref>{{cite web|url=https://en.unesco.org/events/world-innovation-summit-education-wise-2014|title=World Innovation Summit for Education (WISE) 2014|publisher=UNESCO|accessdate=25 June 2015}}</ref> პირველად ეს ღონისძიება გაიმართა დოჰაში, 2009 წლის ნოემბერში.<ref>{{cite web|url=http://www.wise-qatar.org/2009-summit-global-education-working-together-sustainable-achievements|title=The 2009 World Innovation Summit for Education (WISE) convened November 16-18, in Doha, Qatar under the theme "Global Education: Working Together for Sustainable Achievements"|publisher=WISE Qatar|accessdate=25 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170405185117/http://www.wise-qatar.org/2009-summit-global-education-working-together-sustainable-achievements|archive-date=5 April 2017|url-status=dead}}</ref> ==ტრანსპორტი== ===გზები=== [[File:Service road near Dukhan Highway.jpg|thumb|გზა, რომელიც ქალაქს სამხრეთ სანაპიროსთან აკავშირებს.]] ქალაქში მეტად ვრცელი საგზაო სისტემაა. დღესდღეობით იგეგმება მათი განახლება, კერძოდ, სამუშაოები მოიცავს გზისა და გზატკეცილების გაფართოებას, ქარიშხლისგან დამცავი და ჩამდინარე წყლების სისტემების მოწყობას, საგზაო განათებების განახლებასა და სხვა მაღალი უსაფრთხოების სისტემების დანერგვას. ===სარკინიგზო ტრანსპორტი=== დოჰას მეტრო სრულად ფუნქციონირებს და შედგება ოთხი ხაზისგან, ესენია: წითელი ხაზი, ოქროს ხაზი, ცისფერი ხაზი და მწვანე ხაზი. ცისფერი ხაზი დასრულების პროცესშია, იმყოფება მეორე ფაზაში და სავარაოდოდ დასრულდება 2025 წელს.<ref>{{cite web|url=https://www.trenchlessinternational.com/2017/07/04/laying-foundations-qatar/|title=Laying the foundations in Qatar|publisher=Trenchless International|date=4 July 2017|accessdate=2 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180903114752/https://www.trenchlessinternational.com/2017/07/04/laying-foundations-qatar/|archivedate=3 სექტემბერი 2018}}</ref> == რესურსები ინტერნეტში == {{commons}} * [http://www.worldarab.net/content/doha-projects-and-buildings Projects in Doha and major construction and architectural developments] * [http://www.thepersiangulf.org/cities/doha.html Information and History of Doha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060115064348/http://www.thepersiangulf.org/cities/doha.html |date=2006-01-15 }} * [http://yp.theemiratesnetwork.com/browse/shopping_malls_and_centers/qatar-da-doha/-/all/ Doha Shopping Malls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091027054929/http://yp.theemiratesnetwork.com/browse/shopping_malls_and_centers/qatar-da-doha/-/all/ |date=2009-10-27 }} == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{კატარი}} {{აზიის დედაქალაქები}} [[კატეგორია:კატარის ქალაქები]] [[კატეგორია:აზიის დედაქალაქები]] h0rpdeqzu4y27x5lf9fzzo2idbjoyke 0 71699 5417141 4881793 2026-06-19T22:03:13Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417141 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ქვეყანა2 |ვირტუალური სახელმწიფო = |სრული სახელი = გრენადა |მშობლიური სახელი = {{lang-en|Grenada}} |სახელი = გრენადა |სტატუსი = |დროშა = Flag of Grenada.svg |ალტ დროშა = |დროშის სიგანე = |გერბი = Coat of arms of Grenada.svg |ალტ გერბი = |ეროვნული დევიზი = {{lang-en|Ever Conscious of God We Aspire, Build and Advance as One People}}<ref>{{cite web |url=http://www.gov.gd/ |title=Government of Grenada Website |access-date=1 November 2007 |archive-date=27 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627205953/http://www.gov.gd/ |url-status=live }}</ref> |დევიზი ქართულად = „მუდამ ღმერთის მახსოვრობით ჩვენ მივისწრაფით, ვაშენებთ და ვითარდებით, როგორც ერთიანი ერი“ |ეროვნული ჰიმნი = ''{{lang-en|Hail Grenada}}<br/>{{small|"[[გრენადის ჰიმნი]]"}}<br/>{{center|[[File:HailGrenada.ogg]]}} |სამეფო ჰიმნი = |სხვა სიმბოლოს ტიპი = |სხვა სიმბოლო = |რუკა = Grenada on the globe (Americas centered).svg |მდებარეობის ტექსტი = |ალტ რუკა = |რუკის წარწერა = |რუკა2 = |ალტ რუკა2 = |რუკის წარწერა2 = |დედაქალაქი = [[სენტ-ჯორჯესი (გრენადა)|სენტ-ჯორჯესი]] |latd=12 | latm=3 | lats= | latNS=N |longd=61 |longm=45 |longs= |longEW=W |უდიდესი ქალაქი = [[სენტ-ჯორჯესი (გრენადა)|სენტ-ჯორჯესი]] |უდიდესი დასახლების ტიპი = |უდიდესი დასახლება = |ოფიციალური ენები = [[ინგლისური ენა|ინგლისური]] |ეროვნული ენები = |რეგიონული ენები = |ენების ტიპი = |ენები = |ქვე ენები = |ენების ტიპი2 = |ენები2 = |ქვე ენები2 = |ეთნიკური ჯგუფები = |ეთნიკური ჯგუფების წელი = |რელიგია = |ეთნოქორონიმი = |მთავრობის ტიპი = [[საპარლამენტო დემოკრატია]] და [[კონსტიტუციური მონარქია]] |ლიდერის ტიტული1 = [[მეფე]] |ლიდერის სახელი1 = [[ჩარლზ III]] |ლიდერის ტიტული2 = [[გენერალ-გუბერნატორი]] |ლიდერის სახელი2 = [[სესილ ლა გრენეიდი]] |ლიდერის ტიტული3 = [[გრენადის პრემიერ-მინისტრი|პრ.-მინისტრი]] |ლიდერის სახელი3 = [[დიკონ მიტჩელი]] |ლიდერის ტიტული4 = |ლიდერის სახელი4 = |საკანონმდებლო ორგანო = |ზედა პალატა = |ქვედა პალატა = |დამოუკიდებლობის ტიპი = |დამოუკიდებლობის შენიშვნა = |მნიშვნელოვანი მოვლენა1 = |მოვლენის თარიღი1 = |მნიშვნელოვანი მოვლენა2 = |მოვლენის თარიღი2 = |მნიშვნელოვანი მოვლენა3 = |მოვლენის თარიღი3 = |ფართობის ადგილი = 203-ე |ფართობი = 348,5 |ფართობის შენიშვნები = |წყლის პროცენტულობა = 1,6 |ტერიტორიის სახელიl = |ფართობის სახელი2 = |ფართობის მონაცემი2 = |მოსახლეობის შეფასება = 109 590 |მოსახლეობის შეფასების ადგილი = 185-ე |მოსახლეობის შეფასების წელი = 2012 |მოსახლეობის აღწერა = |მოსახლეობის აღწერის წელი = |მოსახლეობის აღწერის ადგილი = |მოსახლეობის სიმჭიდროვე = 318,58 |მოსახლეობის სიმჭიდროვის ადგილი = 45-ე |წევრების რაოდენობა = |მშპ-ის მუპ = $1.457 მილიარდი <ref name="imf2">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?sy=2016&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=35&pr1.y=10&c=311%2C343%2C361%2C321%2C362%2C364%2C328&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Grenada |publisher=International Monetary Fund |year=2016|accessdate=1 April 2016}}</ref> |მშპ-ის მუპ-ის ადგილი = |მშპ-ის მუპ-ის წელი = 2016 |მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე = $13 599<ref name="imf2"/> |მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = |მშპ-ის ნომინალი = |მშპ-ის ნომინალის ადგილი = |მშპ-ის ნომინალის წელი = |მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე = |მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = |ჯინი = |ჯინის სქოლიო = |ჯინის ადგილი = |ჯინის წელი = |ჯინის ცვლილება = |აგი-ს წელი = 2023 |აგი = 0.750 |აგი-ს ცვლილება = {{ზრდა}} |აგი-ს ადგილი = 79-ე |აგი-ს სქოლიო = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf|title=2015 Human Development Report |date=2015 |accessdate=15 December 2015 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |ვალუტა = [[აღმოსავლეთ კარიბის დოლარი]] |ვალუტის კოდი = XCD |სასაათო სარტყელი = [[UTC-04:00]] |UTC-ის გადაწევა = |სასაათო სარტყელი DST = |UTC-ის გადაწევა DST-ზე = |DST-ის შენიშვნა = |ანტიპოდები = |თარიღის ფორმატი = დდ/თთ/წწწწ |მოძრაობის მიმართულება = |ქვეყნის ზედა დონის დომენი = [[.gd]] |ISO 3166 კოდი = GD |სატელეფონო კოდი = 1473 |რუკა3 = |ალტ რუკა3 = |შენიშვნა ა = |შენიშვნა ბ = |შენიშვნები = }} '''გრენადა''' ({{lang-en|Grenada}}; {{lang-fr|La Grenade}}) — კუნძულოვანი სახელმწიფო [[კარიბის ზღვა|კარიბის ზღვის]] სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის [[მცირე ანტილის კუნძულები]]ს შემადგენლობაში. დედაქალაქი [[სენტ-ჯორჯესი (გრენადა)|სენტ-ჯორჯესი]]. ევროპელთა გამოჩენამდე გრენადა დასახლებული იყო [[არავაკები]]თ, მოგვიანებით კი [[კარიბები (ხალხი)|კარიბებით]]. [[ქრისტეფორე კოლუმბი|ქრისტეფორე კოლუმბმა]] კუნძული 1498 წელს შენიშნა ამერიკაში მისი მესამე მოგზაურობის დროს.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226014059/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |date=2018-12-26 }}</ref> მიუხედავად იმისა, რომ კუნძული [[ესპანეთი]]ს მეფის საკუთრებად ითვლებოდა, კუნძულზე [[ესპანელები]]ს ჩასვლის ან დასახლების არც ერთი წყარო არ არსებობს. ევროპელების მიერ კუნძულის კოლონიზაციის რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, 1650 წელს კუნძულზე ფრანგული დასახლებები გამოჩნდა. [[ფრანგები|ფრანგთა]] მმართველობა თითქმის ერთი საუკუნე გაგრძელდა. 1763 წლის 10 თებერვალს [[პარიზის ზავი (1763)|პარიზის ზავის]] თანახმად კუნძული [[დიდი ბრიტანეთი]]ს დაქვემდებარებაში გადავიდა. ბრიტანეთის მმართველობა 1974 წლამდე გაგრძელდა (გამინაკლისია [[საფრანგეთი]]ს მმართველობა 1779-1783 წლებში). 1958 წლიდან 1962 წლამდე გრენადა იყო [[ვესტ-ინდოეთის ფედერაცია|ვესტ-ინდოეთის ფედერაციის]] ნაწილი, რომელმაც ცოტა ხანი იარსება. 1967 წლის 3 მარტს გრენადას მიენიჭა სრული ავტონომია შინაგან საქმეთა საქმეებთან დაკავშირებით, როგორც ასოცირებულ სახელმწიფოს. ქვეყანამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1974 წლის 7 თებერვალს, [[თანამეგობრობის სამეფოები|თანამეგობრობასთან]] ოფიციალური კავშირების გაწყვეტის გარეშე. გრენადის პიველი პრემიერ-მინისტრი ერიკ გეირი გახდა. ქვეყნის მეთაურად კი დიდი ბრიტანეთის მონარქი, [[ჩარლზ III]] ითვლება. == ეტიმილიგია == ტერმინ ,,გრენადას'' წარმოშობა ბუნდოვანია, მაგრამ სავარაუდოა, რომ ესპანელმა მეზღვაურებმა მას ანდალუსიური ქალაქის, გრანადას გამო უწოდეს.<ref>[https://archive.org/details/grenadacarriacou0000cras]</ref> აღმოჩენის წლებში მას კიდევ ორი სხვა სახელი ეწოდებოდა. 1498 წელს [[ქრისტეფორე კოლუმბი|ქრისტეფორე კოლუმბმა]] თავისი მესამე მოგზაურობის დროს კუნძული შორიდან დაინახა და ღვთისმშობლის პატივსაცემად "ლა კონსეფსიონ" უწოდა. ნავარაუდევია ისიც, რომ კოლუმბმა ამ კუნძულს ,,ასუმპსიონი'' უწოდა. მაგრამ ეს გაურკვეველია, რადგან მისივე ჩანაწერების მიხედვით მან ტობაგო და გრენადა ერთდროულად დაინახა და რომელ კუნძულს რომელი უწოდა გაურკვეველია. მკვლევარები შეთანხმდნენ, რომ ,,ასუმპსიონი'' ტობაგოა, ხოლო ,,ლა კონსეფსიონ'' გრენადა. 1499 წელს [[იტალიელები|იტალიელმა]] მოგზაურმა [[ამერიგო ვესპუჩი]]მ რეგიონში იმოგზაურა ესპანელ მკვლევარ ალონსო დე ოჰედასა და კარტოგრაფ ხუან დე ლა კოსასტან ერთად. გავრცელებულია მოსაზრება, რომ ვესპუჩიმ კუნძულს ,,მაიო'' უწოდა, მაგრამ ეს სახელი მხოლოდ ხუან დე ლა კოსას რუკაზე გვხვდება და სხვაგან არსად. 1520-იან წლებში ესპანურ რუკებზე კუნძული დატანილი იყო როგორც გრენადა. გრენადას ჩრდილოეთით მდებარე პატარა კუნძულებს კი ''Los Granadillos'' (მცირე გრანადები) ეწერა. ფრანგებმა შეინარჩუნეს სახელწოდება გრენადა და კოლონიზაციის შემდეგაც ამ სიტყვით მოიხსენიებდნენ. 1763 წლის 10 თებერვალს, როდესაც კუნძული [[ბრიტანელები|ბრიტანელებს]] გადაეცათ, მათაც შეუნარჩუნეს კუნძულს სახელი და ისინიც გრენადად მოიხსენიებდნენ. == ისტორია == === კოლონიამდელი პერიოდი === გრენადა სამხრეთ ამერიკელი ხალხით კარიბის არქაულ პერიოდში იყო დასახლებული. ადამიანის უძველესი ნაკვალევი აქ ძვ. წ. 3600 წლით თარიღდება. სოფლის ტიპის მუდმივი დასახლებები ახ. წ. 300 წელს უნდა შექმნილიყო. მოსახლეობის რაოდენობის პიკი ახ. წ. 750-1250 წლებში უნდა ყოფილიყო. მოსახლეობის რაოდენობის შემცირება [[კარიბები (ხალხი)|კარიბების]] შემოჭრით უნდა განპირობებულიყო. === ევროპელების გამოჩენა === ითვლება, რომ [[ქრისტეფორე კოლუმბი]] პირველი ევროპელი იყო ვინც კუნძული შენიშნა. ეს მისი მესამე მოგზაურობისას მოხდა 1498 წელს. ესპანელებმა კუნძულის დამორჩილება არც კი ცადეს. 1609 წელს ბრიტანელებმა კუნძულის კოლონიზაცია მოახდინეს. ადგილობრივმა კარიბებმა ისინი კუნძულიდან მალევე გაყარეს.<ref>[https://www.britannica.com/place/Grenada]</ref><ref>[https://www.gov.gd/historical_facts.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713004756/https://www.gov.gd/historical_facts.html |date=2019-07-13 }}</ref> === ფრანგული კოლონია (1649–1763) === [[ფაილი:Port Saint-Georges dans l'île de la Grenade en 1776.jpg|მინი|307x307პქ|კუნძული გრენადა და პორტი სენტ-ჯორჯესი. 1770 წელი]] 1649 წელს 203 კაციანი ფრანგული ექსპედიცია ჯაქელ დიელ დუ პარქეტის მეთაურობით [[მარტინიკა|მარტინიკიდან]] გრენადის მიმართულებით დაიძრა. სწორედ მათ შექმნეს კუნძულზე პირველი მუდმივი დასახლება,<ref>[https://www.gov.gd/historical_facts.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713004756/https://www.gov.gd/historical_facts.html |date=2019-07-13 }}</ref> ფრანგებმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო ხელშეკრულებას კარიბის ბელად კაიროუანესთან, მაგრამ თვეების შემდეგ მათ შორის კონფლიქტი დაიწყო.<ref>{{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/296121904/French-Pioneers-in-the-West-Indies-1624-1664-Crouse-Nellis-Maynard-1884 |title=French Pioneers in The West Indies, 1624-1664. Crouse, Nellis Maynard, 1884 | PDF | Nature |website=Scribd |access-date=2025-08-09}}</ref> ეს კონფლიქტი 1654 წლამდე გაგრძელდა, მანამ სანამ ფრანგებმა კუნძული მთლიანად არ დაიკავეს. ადგილობრივმა მცხოვრებლებმა კუნძული დატოვეს. ზოგიერთი მათგანი მეზობელ კუნძულებზე გაიქცა, ისე, რომ 1700 წლისთვის კუნძულზე აღარცეთი მათგანი აღარ რჩებოდა. ფრანგებმა თავის ახალ კოლონიას ლე გრენადე უწოდეს. შემოსავლის უმთავრეს წყაროს [[ბამბა|ბამბის]] პლანტაციები წარმოადგენდა, სადაც აფრიკელ ტყვეებს ამუშავებდნენ. ფრანგებმა დედაქალაქად [[სენტ-ჯორჯესი (გრენადა)|ფორტ როიალი]] (მოგვიანებით სენტ-ჯორჯესი) გამოაცხადეს. ქარიშხლების დროს ფრანგული საზღვაო ძალები ხშირად თავს დედაქალაქის ბუნებრივ ნავსადგურს აფარებდნენ. ბრიტანელებს გრენადა [[შვიდწლიანი ომი|შვიდწლიანი ომის]] დროს გადაეცათ 1762 წელს. === ბრიტანული კოლონია === გრენადა ბრიტანეთს ოფიციალურად 1763 წელს [[პარიზის ზავი (1763)|პარიზის ხელშეკრულების]] ფარგლებში გადაეცა. [[ამერიკის რევოლუციური ომი]]ს დროს ფრანგებმა კუნძული ხელმეორედ დაიპყრეს. მას შემდეგ, რაც კომტ დ'ესტაინმა საზღვაო ბრძოლა მოიგო 1779 წლის ივლისში. მოგვიანებით, 1783 წელს, კუნძული ვერსალის ხელშეკრულების გათვალისწინებით კვლავ ბრიტანეთის შემადგენლობაში გადავიდა. ათი წლის შემდეგ ბრიტანეთის მმართველობით უკმაყოფილებამ გამოიწვია 1795–96 წლებში პროფრანგული აჯანყება ჯულიენ ფედონის მეთაურობით, რომელიც ბრიტანელებმა წარმატებით ჩაახშეს. გრენადის ეკონომიკის გაზრდამ კუნძულზე აფრიკელი მონების რაოდენობის გაზრდა გამოიწვია. ბრიტანეთის სამეფომ მონებით ვაჭრობა 1808 წელს აკრძალა, თუმცა კუნძულზე მონათმფლობელობა 1834 წლამდე გაგრძელდა.<ref>[https://www.britannica.com/place/Anguilla-island-West-Indies]</ref> 1857 წელს შრომითი დეფიციტის გაუმჯობესების მიზნით გრენადაში [[ინდოელები|ინდოელი]] მიგრანტები ჩაიყვანეს. 1877 წელს გრენადა ,,სამეფო გვირგვინის'' კოლონია გახდა. 1950 წელს ერიკ გირმა დააარსა გაერთიანებული გრენადის ლეიბორისტული პარტია (GULP), რომელიც თავდაპირველად პროფკავშირული გაერთიანება იყო. გაერთიანებამ 1951 წლის გაფიცვა მოაწყო უკეთესი სამუშაო პირობებისთვის. 1958-1962 წლებში გრენადა იყო [[ვესტ-ინდოეთის ფედერაცია|ვესტ-ინდოეთის ფედერაციის]] ნაწილი. ფედერაციის დაშლის შემდეგ გრენადას მიენიჭა დამოუკიდებლობა შინაგანი საქმეების წარმართვისთვის. ავტონომიის მმართველი ერიკ გირი გახდა. === დამოუკიდებლობა === გრენადამ დამოუკიდებლობა 1974 წლის 7 თებერვალს მოიპოვა ერიკ გირის წყალობით. სწორედ ისვე გახდა გრენადის პირველი პრემიერ-მინისტრი. გრენადამ აირჩია [[თანამეგობრობის სამეფოები|თანამეგობრობის]] შემადგენლობაში დარჩენა, რითაც კუნძულის მონარქის წოდება მეფე [[ჩარლზ III]]-ს აქვს. მეფე კუნძულზე წარმოდგენილია გენერალ-გუბერნატორის სახით. == გეოგრაფია == [[ფაილი:Grenada2010.jpg|მინი|307x307პქ|[[სენტ-ჯორჯესი]]ს ხედი]] გრენადას კუნძული ანტილიის არქიპელაგში ყველაზე სამხრეთით მდებარეობს. აღმოსავლეთით [[კარიბის ზღვა]] ესაზღვრება, დასავლეთით კი [[ატლანტის ოკეანე]]. მას 140 კილომეტრი აშორებს [[ვენესუელა]]სა და [[ტრინიდადი და ტობაგო|ტრინიდადსა და ტობაგოს]]. კუნძული ვულკანური წარმოშობისაა. გრენადას უმაღლესი მწვერვალი სენტ კატერინის მთაა, რომელიც [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 840 მ-ია (2760 ფუტი). === კლიმატი === კუნძულის კლიმატი ტროპიკულია, კუნძულს სეზონურად ახასიათებს გვალვები და წვიმები. ის ქარიშხლების სარტყლის სამხრეთით მდებარეობს, რის გამოც აქ ქარიშხლები სხვა კუნძულებთან შედარებით იშვიათია. ბოლო 50 წლის განმავლობაში კუნძულამდე მხოლოდ სამი ქარიშხალი მივიდა. == პოლიტიკა == გრენადა [[თანამეგობრობის სამეფოები|თანამეგობრობის]] წევრი სახელმწიფოა, რომლის მიხედვითაც ქვეყნის მმართველად [[დიდი ბრიტანეთი]]ს მონარქი, [[ჩარლზ III]] ითვლება, რომლის წარმომადგენელი გრენადაში გენერალ-გუბერნატორია. [[აღმასრულებელი ხელისუფლება|აღმასრულებელი ხელისუფლების]] მთავარ წარმომადგენელს პრემიერ-მინისტრი წარმოადგენს. გენერალ-გუბერნატორის როლი მეტწილად ცერემონიული სახისაა, როდესაც პრემიერ-მინისტრი პარლამენტის უმსხვილესი პარტიის ლიდერს წარმოადგენს. გრენადის პარლამენტი შედგება სენატისგან (13 წევრი) და წარმომადგენელთა პალატისაგან (15 წევრი). სენატორებს ნიშნავს მთავრობა და ოპოზიცია, ხოლო წარმომადგენლებს მოსახლეობა ირჩევეს ხუთწლიანი ვადით. გრენადაში ფუნქციონირებს მრავალპარტიული სისტემა, რომელთა უმსხვილესი პარტიები არიან მემარჯვენე-ცენტრისტული ახალი ეროვნული პარტია (NNP) და მემარცხენე-ცენტრისტული ეროვნულ-დემოკრატიული კონგრესი (NDC). == ადმინისტრაციული დაყოფა == [[ფაილი:Grenada parishes named.png|მინი|307x307პქ|გრენადის ადმინისტრაციული რუკა]] გრენადა ექვს სამრევლოდ (პარიშად) იყოფა. {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#CCCCCC" !№||სამრევლო||ადმ. ცენტრი|| ფართობი<br>(კმ²)|| მოსახლეობა<br>ად. (2011 წ. აღწერა)||სიმჭიდროვე<br>(ად./კმ²) |- |1||[[წმინდა ანდრიას სამრევლო|წმინდა ანდრია]]||[[გრენვილი]]||align="right"|99||align="right"|26 503||align="right"|267,71 |- |2||[[წმინდა დევიდის სამრევლო|წმინდა დევიდი]]||—|| align="right" |44||align="right"|12 877||align="right"|292,66 |- |3||[[წმინდა ჯორჯის სამრევლო|წმინდა ჯორჯი]]||[[სენტ-ჯორჯი]]||align="right"|65||align="right"|38 251||align="right"|588,48 |- |4||[[წმინდა ჯონის სამრევლო|წმინდა ჯონი]]||[[გოუიავი]]||align="right"|35||align="right"|8466||align="right"|241,89 |- |5||[[წმინდა მარკის სამრევლო|წმინდა მარკი]]||[[ვიქტორია (გრენადა)|ვიქტორია]]||align="right"|25||align="right"|4406||align="right"|176,24 |- |6||[[წმინდა პატრიკის სამრევლო|წმინდა პატრიკი]]||[[საუტორსი]]||align="right"|42||align="right"|10 503||align="right"|250,07 |- |colspan="6"| გრენადის ორი კუნძული ერთობლივად იმართება დამოკიდებულების უფლების თვალსაზრისით:<br>[[კარიაკუ და მცირე მარტინიკა]]. |- | ||[[კარიაკუ და მცირე მარტინიკა|კარიაკუ]]||[[ჰილსბორო]]||align="right"|34||align="right" |5661||align="right"|166,5 |- | ||[[კარიაკუ და მცირე მარტინიკა|მცირე მარტინიკა]]||[[ჩრდილოეთი სოფელი ]] ||align="right"|2,4||align="right"|900<ref>From Petite Martinique Census 2006</ref>||align="right"|375,00 |-style="background: #DDDDDD;" class="sortbottom" | ||[[გრენადა]]||[[სენტ-ჯორჯესი (გრენადა)|სენტ-ჯორჯესი]]||align="right"|344||align="right"|106 667||align="right"|310,08 |} == დემოგრაფია == გრენადელთა უმრავლესობა (82 %) აფრიკელი ტყვეების შთამომავლები არიან. ქვეყანაში მცირე რაოდენობითაა კარიბებისა და არავაკების მკვიდრი მოსახლეობა. [[ინდოეთი]]დან ინდუცირებულ მუშათა შთამომავლების მცირე პროცენტი გრენადაში 1857–1885 წლებში ჩაიყვანეს, ძირითადად ბიჰარისა და უტარ პრადეშის შტატებიდან, რომელთა შთამომავლებიც დღეს მოსახლეობის 2,2 %-ს შეადგენს. ასევეა [[ფრანგები]]სა და [[ბრიტანელები]]ს შთამომავლების მცირე ჯგუფი. მოსახლეობის დანარჩენი ნაწილი (13 %) შერეული წარმოშობისაა. გრენადა, ისევე როგორც კარიბის ზღვის მრავალი კუნძული, ემიგრაციის გამო მოსახლეობის დიდ ნაწილს კარგავს. ბევრი ახალგაზრდა პერსპექტივას ეძებს საზღვარგარეთ. გრენადელებისთვის პოპულარული მიგრაციის წერტილებს მოიცავს უფრო აყვავებულ კუნძულებს კარიბის ზღვის აუზში (მაგალითად, [[ბარბადოსი]]), ჩრდილოეთ ამერიკის ქალაქებში (მაგალითად, ქალაქები [[ნიუ-იორკი]], [[ტორონტო]] და [[მონრეალი]]), გაერთიანებული სამეფოში (კერძოდ, [[ლონდონი]] და [[იორკშირი]]). ისინი საცხოვრებლად ასევე მიდიან [[ავსტრალია]]ში. === ენები === ქვეყნის ოფიციალური ენა [[ინგლისური ენა|ინგლისურია]].<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226014059/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |date=2018-12-26 }}</ref> კუნძულზე ასევე ფართოდაა გავრცელებული ორი გრენადული კრეოლი, პირველი ესაა ინგლისურზე დაფუძნებული გრენადული კრეოლი, ხოლო მეორე ფრანგულზე დაფუძნებულ ენას წარმოადგენს. ეს ორი კრეოლური ენა ინგლისურისა და ფრანგული ენების გარდა შეიცავს აფრიკულ და ადგილობრივ ელემენტებსაც. გრენადულ ფრანგულ კრეოლს უმეტესად სოფლის მოსახლეობა იყენებს. ინდური წარმოშობის მოსახლეობის შთამომავლობა დღესაც საუბრობს [[ბოჯპური|ბოჯპურსა]] და [[ჰინდი ენა|ჰინდურად]]. ადგილობრივების ნაწილი საუბრობს კარიბულ ენებზეც როგორებიცაა: ინიერი და კარინა. === რელიგია === (2011 წლის მონაცემებით) * [[პროტესტანტიზმი|პროტესტანტები]] 49,2 %; ** [[ორმოცდაათიანელობა|ორმოცდაათიანელები]] 17,2 % ** მეშვიდე დღის ადვენტისტები 13,2 % ** [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანები]] 8,5 % ** [[ბაპტიზმი|ბაპტისტები]] 3,2 % ** ევანგელისტები 1,9 % ** [[მეთოდიზმი|მეთოდისტები]] 1,6 % ** სხვა 4,4 % * [[კათოლიციზმი|კათოლიკები]] 36 % * არარელიგიურები/[[ათეიზმი|ათეისტები]] 5,7 % * [[იეჰოვას მოწმეები]] 1,2 % * [[რასტაფარი]] 1,2 % * სხვა 6,8 % == ეკონომიკა == [[ფაილი:Carriacou Scene.jpg|მინი|307x307პქ|ხედი კარიაკოუდან. მოშორებით მოჩანს გრენადის სხვა კუნძულები]] გრენადას მცირე ეკონომიკა აქვს, რომლის მთავარ შემოსავალს [[ტურიზმი]] წარმოადგენს. ოფიციალური ვალუტაა [[აღმოსავლეთ კარიბის დოლარი]]. ის ასევე აღმოსავლეთ კარიბის ქვეყნების გაერთიანების წევრი სახელმწიფოა. გრენადას საგარეო დავალიანების მძიმე პრობლემა აქვს. გრენადა ეკონომიკის მხრივ 126 განვითარებად ქვეყანას შორის ბოლოდან მე-9 ადგილზეა.<ref>[https://www.theguardian.com/business/2018/mar/18/developing-countries-risk-from-us-rate-rise-jubilee-debt-campaign-warns]</ref> === ტურიზმი === [[ფაილი:Grand Anse Beach Grenada.jpg|მარჯვნივ|მინი|307x307პქ|გრან ანსის სანაპირო]] [[ტურიზმი]] გრენადას ეკონომიკის მთავარ შემოსავლის წყაროს წარმოადგენს. სამხრეთ-დასავლეთ რეგიონში, წმინდა გიორგისა და აეროპორტის მიმდებარედ შესანიშნავი პლაჟებია. მნიშვნელოვნად ვითარდება ეკოტურიზმი. მცირე ზომის ეკოლოგიური საოჯახო სასტუმროები მდებარეობს წმინდა დავითისა და წმინდა იოანეს სამრევლოებში. ტურიზმის ინდუსტრია მკვეთრად იზრდება დიდი საკრუიზო ხომალდების მშენებლობის ხარჯზეც. გრენადას თავისი სანაპირო ზოლის გარშემო მრავალი სანაპირო აქვს, მათ შორისაა 3 კილომეტრიანი სიგრძის გრან ანსის სანაპიროზე წმინდა გიორგის სამრევლოში, რომელსაც ხშირად მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო პლაჟს უწოდებენ.<ref>{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/core/Slideshow/slideshowContentFrameFragXL.jhtml?xml=/travel/slideshow/bestbeaches/pixbestbeaches1.xml&site= |title=დაარქივებული ასლი |access-date=2020-08-02 |archive-date=2025-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250806130438/https://www.telegraph.co.uk/core/Slideshow/slideshowContentFrameFragXL.jhtml?xml=/travel/slideshow/bestbeaches/pixbestbeaches1.xml&site= }}</ref> ტურისტებისთვის პოპულარულ ადგილებს წარმოადგენს გრენადის ჩანჩქერებიც. == ლიტერატურა == *Adkin, Mark. 1989. ''Urgent Fury: The Battle for Grenada: The Truth Behind the Largest US Military Operation Since Vietnam''. Trans-Atlantic Publications. ISBN 0-85052-023-1 *Brizan, George 1984. ''Grenada Island of Conflict: From Amerindians to People's Revolution 1498–1979''. London, Zed Books Ltd., publisher; Copyright, George Brizan, 1984. *Martin, John Angus. 2007. ''A–Z of Grenada Heritage''. Macmillan Caribbean. *Sinclair, Norma. 2003. ''Grenada: Isle of Spice (Caribbean Guides)''. Interlink Publishing Group; 3rd edition. ISBN 0-333-96806-9 *Stark, James H. 1897. ''Stark's Guide-Book and History of Trinidad including Tobago, Grenada, and St. Vincent; also a trip up the Orinoco and a description of the great Venezuelan Pitch Lake''. Boston, James H. Stark, publisher; London, Sampson Low, Marston & Company. *Steele, Beverley A. 2003. ''Grenada: A History of Its People (Island Histories)''. MacMillan Caribbean. ISBN 0-333-93053-3 == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{ესკიზი-გრენადა}} {{ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები}} {{კარიბის ზღვის ქვეყნები}} {{მონარქიები}} {{ერთა თანამეგობრობა}} {{ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაცია}} [[კატეგორია:კარიბის ქვეყნები]] [[კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები]] [[კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები]] [[კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით]] 6qypgg2qjwmh6pcq7940jmsd2fvnhsv 0 74480 5416970 5391131 2026-06-19T15:03:49Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416970 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Laurasia-Gondwana-ka.svg|350px|thumb|გონდვანა და ლავრაზია]] '''გონდვანა''', ''გონდვანისი'' ([[გონდები]] — ტომის სახელი, ვანა — რაიონი ცენტრალურ ინდოეთში) — ჰიპოთეზური კონტინენტი, რომელიც [[სამხრეთი ნახევარსფერო|სამხრეთ ნახევარსფეროში]] არსებობდა, ზოგი გეოლოგის აზრით, [[პალეოზოური ერა|პალეოზოური ერის]] დასაწყისიდან და ნაწილობრივ [[მეზოზოური ერა|მეზოზოურ ერაში,]] ზოგის აზრით კი — ლაპეოზოური ერის მეორე ნახევარში. გონდვანა შედგებოდა თანამედროვე [[აფრიკა|აფრიკის]], [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთი ამერიკის]], [[ანტარქტიდა|ანტარქტიდის]], [[ავსტრალია|ავსტრალიის]]ა და კუნძულ [[ინდოსტანი]]საგან, რომელიც [[ლავრაზია]]სთან შეჯახების შემდეგ ჩამოყალიბდა ნახევარკუნძულად. გონდვანა დაახლოებით 530-750 მლნ წლის წინ ჩამოყალიბდა და დიდი ხნის განმავლობაში სამხრეთ პოლუსის გარშემო იყო. 360 მლნ წლის წინ, ქვანახშირის პერიოდში მკვეთრი მოძრაობით დაიძრა ჩრდილოეთით და ჩრდილოამერიკულ-სკანდინავიურ მიწებთან შეჯახებით გიგანტურ პროტოკონტინენტ [[პანგეა]]ს შეუერთდა. ამის მიუხედავად, 180 მილიონი წლის წინ, [[იურული პერიოდი|იურულ პერიოდში]] პანგეა კვლავ გაიხლიჩა და ისევ გონდვანად და ჩრდილოეთის კონტინენტ [[ლავრაზია]]დ იქცა. 30 მლნ წლის შემდეგ თავად გონდვანა დაიშალა ზემოთ ხსენებულ კონტინენტებად. აფრიკის [[ევროპა]]ზე გავლენის შედეგად [[ალპები]] წარმოიშვა, [[ინდოეთი]]ს [[აზია]]სთან შეჯახებით კი [[ჰიმალაი]]. ==რესურსები ინტერნეტში== * [http://earth.leeds.ac.uk/~greg/Gond.html Animation showing the dispersal of Gondwanaland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060216165110/http://earth.leeds.ac.uk/~greg/Gond.html |date=2006-02-16 }} * [http://www.scotese.com/earth.htm Graphical subjects dealing with Tectonics and Paleontology] * [http://www.searchanddiscovery.com/documents/97019/index.htm Gondwana Reconstruction and Dispersion] {{მსოფლიოს კონტინენტები}} [[კატეგორია:ისტორიული კონტინენტები]] [[კატეგორია:სუპერკონტინენტები]] [[კატეგორია:ბიოგეოგრაფია]] [[კატეგორია:აფრიკის გეოლოგია]] [[კატეგორია:აზიის გეოლოგია]] [[კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის გეოლოგია]] [[კატეგორია:ოკეანეთის გეოლოგია]] [[კატეგორია:ანტარქტიდის გეოლოგია]] q3vcmi47el87cbin58odoid63psm31w 0 84101 5416898 4635366 2026-06-19T13:22:08Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416898 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Gluecksburgschloss.jpg|thumb|გლიუქსბურგების საგვარეულო სიმაგრე]] '''გლიუქსბურგები''' ([[გერმანული ენა|გერმ]] Glücksburg, [[დანიური ენა|დან]] Lyksborg, [[ბერძნული ენა|ბერძ]] Γκλύξμπουργκ) — ევროპის რამდენიმე ქვეყნის მონარქთა დინასტია. [[ოლდენბურგები]]ს საგვარეულოს განშტოება. სრული დასახელება — '''შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-გლუქსბურგი''' (გერმ. Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, დან. Slesvig-Holsten-Sønderborg-Lyksborg) == მონარქები == == საბერძნეთის მეფეები == [[საბერძნეთი]]ს მონარქები 1863-1967 წლებში * [[გიორგიოს I]] (1845-1913), [[კრისტიან IX]] დანიელის მეორე ვაჟი, საბერძნეთის მეფე (1863-1913) * [[კონსტანტინოს I]], გიორგიოს I-ის ვაჟი, [[საბერძნეთი]]ს მეფე 1913-17 და 1920-22 წწ) * [[ალექსანდროსი (საბერძნეთი)|ალექსანდროსი]], კონსტანტინოს I-ის მეორე ვაჟი, საბერძნეთის მეფე (1917-20) * [[გიორგიოს II]], კონსტანტინოს I-ის უფროსი ვაჟი, საბერძნეთის მეფე (1922-47) * [[პავლე (საბერძნეთი)|პავლე]], კონსტანტინოს I-ის მესამე ვაჟი, საბერძნეთის მეფე (1947-64) * [[კონსტანტინოს II]], პავლეს ვაჟი, საბერძნეთის მეფე (1964—73) == დანიის მეფეები == [[დანია|დანიის]] მონარქები 1863 წლიდან * '''[[კრისტიან IX]]''' (1818-1906), ვილჰელმის მეოთხე ვაჟი, შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-ბეკის ჰერცოგი, 1825-დან ჰერცოგი შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-გლუქსბურგი, [[დანია|დანიის]] მეფე (1863—1906) * '''[[ფრედერიკ VIII]]''' (1843-1912), კრისტიან IX-ის უფროსი ვაჟი, დანიის მეფე (1906—12) * '''[[კრისტიან X]]''' (1870-1947), ფრედერიკ VIII-ის ვაჟი, დანიის მეფე (1912—47), [[ისლანდია|ისლანდიის]] მეფე (1918—1944) * '''[[ფრედერიკ IX]]''' (1899—1972), კრისტიან X-ის ვაჟი, დანიის მეფე (1947—72) * '''[[მარგრეტე II]]''' (დ. 1940), ფრედერიკ IX-ის ქალიშვილი, დანიის დედოფალი (1972—2024). * [[ფრედერიკ X]] (დ. 1968), მარგრეტე II-ის ვაჟი, დანიის მეფე 2024 წლიდან. == ნორვეგიის მეფეები == [[ნორვეგია|ნორვეგიის]] მონარქები 1905 წლიდან ( * [[ჰოკონ VII|'''ჰოკონ VII''']] (1872-1957), [[ფრედერიკ VIII]]-ის ვაჟი, [[ნორვეგია|ნორვეგიის]] მეფე (1905-57) * [[ულაფ V|'''ულაფ V''']] (1903-1991), ნორვეგიის მეფე (1957-1991) * [[ჰარალდ V|'''ჰარალდ V''']] (დ. 1937) ნორვეგიის მეფე 1991 წლიდან '''გლუქსბურგი ჰერცოგები''' 1825 წლიდან * '''ვილჰელმი''' (1785-1831) ჰერცოგი შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-გლუქსბურგი (1825-31); მანამდე შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-ბეკის ჰერცოგი. * '''კარლი''' (1813-78) ჰერცოგ ვილჰელმის უფროსი ვაჟი, ჰერცოგი გლუქსბურგი (1831-78) * '''ფრიდრიხი''' (1814-85), ჰერცოგ ვილჰელმის მეორე ვაჟი, ტიტულიანი ჰერცოგი გლუქსბურგი (1878-85) * '''ფრიდრიხ ფერდინანდი''' (1855-1934), ჰერცოგ ფრიდრიჰის ვაჟი, ტიტულიანი ჰერცოგი გლუქსბურგი (1885-1934), ტიტულიანი ჰერცოგი შლეზვიგ-ჰოლშტეინი (1931-34) * '''ვილჰელმ ფრიდრიხი''' (1891-1965), ჰერცოგ ფრიდრიხ ფერდინანდის ვაჟი, ტიტულიანი ჰერცოგი შლეზვიგ-ჰოლშტეინი და გლუქსბურგი (1934-65) * '''პეტერი''' (1922-80), ჰერცოგ ვილჰელმ ფრიდრიხის ვაჟი, ტიტულიანი ჰერცოგი შლეზვიგ-ჰოლშტეინი და გლუქსბურგი (1922-80) * '''კრისტოფი''' (დ. 1949), ჰერცოგ პეტერის ვაჟი, ტიტულიანი ჰერცოგი შლეზვიგ-ჰოლშტეინი და გლუქსბურგი 1980-დან. == წყაროები == * [http://pages.prodigy.net/ptheroff/gotha/holstein.html შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-გლიუქსბურგების დინასტიური ნუსხა საიტზე «An Online Gotha»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080323164931/http://pages.prodigy.net/ptheroff/gotha/holstein.html |date=2008-03-23 }} * [http://pages.prodigy.net/ptheroff/gotha/greece.html საბერძნეთის მეფეების დინასტიური ნუსხა საიტზე «An Online Gotha»]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409225040/http://pages.prodigy.net/ptheroff/gotha/greece.html |date=2009-04-09 }} * [http://pages.prodigy.net/ptheroff/gotha/denmark.html დანიის გლუქსბურგი მეფეების დინასტიური ნუსხა საიტზე «An Online Gotha»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080323171051/http://pages.prodigy.net/ptheroff/gotha/denmark.html |date=2008-03-23 }} * [http://pages.prodigy.net/ptheroff/gotha/norway.html ნორვეგიის გლუქსბურგი მეფეების დინასტიური ნუსხა საიტზე «An Online Gotha»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311231446/http://pages.prodigy.net/ptheroff/gotha/norway.html |date=2008-03-11 }} [[კატეგორია:მსოფლიოს სამეფო დინასტიები]] mibek7q1g45jk4vlrnl93zzzg1fj9kc 0 96213 5417140 4593512 2026-06-19T21:48:31Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417140 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა |სახელწოდება =ინფოდაფა/ინფო |სხეულის სტილი = |წარწერა = გრეილსი |წარწერის სტილი = |სურათი = [[ფაილი:Grails logo.png]] |სურათის სტილი = |ტიტრი = |ტიტრის სტილი = |თავის სტილი = background:#ccf; |სახელის სტილი = background:#ddf; |მონაცემის სტილი = |თავი1 = დამზადების ენა |სახელი1 = [[გრუვი]] |მონაცემი1 = |თავი2 = |სახელი2 = |მონაცემი2 = [[გრუვი]] |თავი5 = უკანასკნელი გამოშვების ვერსია |სახელი5 = |მონაცემი5 = |თავი6 = |სახელი6 = |მონაცემი6 = 1.1.1 |თავი9 = ოპერატიული სისტემა |სახელი9 = |მონაცემი9 = |თავი10 = |სახელი10 = |მონაცემი10 = მულტი-პლათფორმა |თავი11 = ლიცენზია |სახელი11 = |მონაცემი11 = |თავი12 = |სახელი12 = |მონაცემი12 = [[Apache License]] 2.0 |თავი13 = საიტი |სახელი13 = |მონაცემი13 = |თავი14 = |სახელი14 = |მონაცემი14 = http://grails.org |ქვედა სტილი = background:#ddf; |ქვედა ტექსტი = }} '''გრეილსი''' — სრულყოფილი ვებ პროგრამების დამამზადებელი პლათფორმა, რომლის კოდი გახსნილია პროგრამისტებისთვის. ის იყენებს ჯავისა და გრუვის გაერთიანებულ კოდებს, რაც მას განსაკუთრებულ სიძლიერეს ანიჭებს თავის სფეროში. [[ჯავა]], რომელიც სრულყოფილი და დახვეწილი [[პროგრამირების ენა]]ა, გრეილსის ქვედა ფენების კონტრილისთვის გამოიყენება, ხოლო [[გრუვი]] — სკრიპტინგის მიზნებისთვის. გრეილსის მეშვეობით ვებგანვითარება უფრო მაღალი დონის აბსტრაქციაზე ადის და მარტივს ქმნის რთული პრობლემების გადალახვას. == გრეილსის მუშაობის მოდელი == გრეილსი დაფუძნებულია მოდელ-ხედ-კონტროლერის (MVC) ბაზაზე. მოდელი წარმოადგენს გადასაწყვეტი პრობლემის მთავარ ლოგიკას. ხედი პრობლემის ვიზუალური წარმოდგენაა, ხოლო კონტროლერი ამ ორის გამაერთიანებელი [[სისტემა]]ა. პრობლემის ასეთი გზით გადაწყვეტა საშუალებას იძლევა მოდელი და ხედი ერთმანეთისაგან სრულიად დამოუკიდებელი გახადოს. კარგად დამზადებული და განხილული კონტროლერი ერთი და იმავე მოდელის სხვადასხვანაირი ხედით წარმოდგენას ამარტივებს. [[ფაილი:GMVC.jpg|thumb|250px|გრეილსის მუშაობის მოდელი.]] == გრეილსის მთავარი თვისებები == გრეილსის უამრავ [[თვისება]]ს შორის აღსანიშნავია [[ხუთი]] თვისება, რაც მას განსაკუთრებულს ხდის. ესენია: # ''Convention over Configuration:'' იმის მაგივრად, რომ გამოყენებული იქნას უამრავი XML ფაილი სისტემის სამართავად, გრეილსი დაფუძნებულია კონვენციებზე ანუ პირობითობებზე, რათა გაამარტივოს და უფრო ნაყოფიერი გახადოს პროგრამების განვითარება. # ''Unit Testing:'' იმის გამო, რომ გრუვი არის დინამიკური [[პროგრამირების ენა]] და [[კომპილატორი|კომპილაციის]] ფაზას ხშირად არ გადის, შეუძლებელია მრავალი შეცდომის გამოვლენა სანამ პროგრმის რეალური გაშვება არ მოხდება. [[ჯავა]], რომელიც თავიდან კომპილირდება, ახერხებს ისეთი შეცდომების დადგენას, როგორიცაა ცვლადის ტიპი, რაც გრუვის სიტუაციაში არ არის შესაძლებელი. Unit Testing წარმოადგენს გრუვის კოდების ნაწილობრივ ან სრულ ტესტირებას, სადაც დგინდება შესაძლებელი შეცდომების დაშვების რეგიონები. # ''Scaffolding: create read update delete''. ამ თვისების მეშვეობით კოდის რამდენიმე ხაზით [[მონაცემთა ბაზა|მონაცემთა ბაზის]] ელემენტარული მოქმედებების გამოყენება შეიძლება. ეს მოქმედებებია: შექმნა (create), წაკითხვა (read), განახლება (update) და წაშლაა (delete). # ''Object Relational Mapping:'' მონაცემთა ბაზის და დომეინ კლასების დამაკავშირებელი სისტემა GORM მონაცემთა ბაზის ცხრილებს დომეინ კლასებზე დაყრდნობით ქმნის. ის აგრეთვე აწარმოებს ცხრილებს შორის ურთიერთობებს. რაც მთავარია GORM-ი ავტომატურად ქმნის ამ ცხრილებზე ელემენტარულ მოქმედებებს, რის გამოც არ არის საჭირო ამ მოქმედებების დომეინ კლასებში ფუნქციების სახით გამოხატვა. # ''Plug-in:'' საცობები ანუ ფლაგ-ინები გრეილსის სხვადასხვა თვისებების გასაფართოვებლად გამოიყენება. არსებობს უამრავი ფლაგი-ინი რომლის პოვნაც [[ინტერნეტი|ინტერნეტშია]] შესაძლებელი. ვებ პროგრამის განსაკუთრებული თვისების შემოსატანად შესაძლებელია მათი პერსონალურად დამზადება. == გარე ტექნოლოგიები == გრეილსის სიმძლავრე გამოიხატება არა მხოლოდ თავისი თვისებების გამო, არამედ სხვა კარგად ცნობილი ტექნოლიგიების გამოყენების ხარჯზე. გრუვის ენის გამოყენების გარდა ის მჭიდროდ არის დაკავშირებული Spring Framework-თან, Hibernate ობიექტების მონაცემთა ბაზასთან დამაკავშირებელ სისტემასთან, ვებ გვერდების გარეკანის დამამზადებელ SiteMesh Framework-თან, ასინქრონულ ჯავასკრიპტ [[Ajax]] Framework-თან, Jetty-ს სრულყოფილ ვებ პროგრამების განვითარების გარემოსთან, მონაცემთა ბაზის HSQLDB სისტემასთან და JUnit ტესტირების ცნობილ სისტემასთან. სწორედ ამ ჩამონათვლის გამო შესაძლებელია გრეილსის როგორც ვებ დამზადების საკმაოდ სრულყოფილ, ძლიერ და თანამედროვე სისტემად ჩათვლა. == ტესტირება == გრეილსი წარმოგვიდგენს ორი ტიპის ტესტირებას, რომლებიცაა ერთეული(unit) და ინტეგრირებული(integration) ტესტები. ერთეული ტესტირება შესაძლებელია ცალკეულ კლასებზე, ხოლო ინტეგრირებული ტესტირება მთელ აპლიკაციაზე იწარმოება, რაც მას ერთეულ ტესტირებასთან შედარებით უფრო ნელს ქმნის. ტესტირება ხდება სპეციალური ფაილების მეშვეობით რომლებიც იქმნება კონტროლერ ფაილებთან ერთად. კონსოლში ჩაწერილი ბრძანება grails create-controller myController ქმნის ორ ფაილს myCtrler.groovy და myCtrlerControllerTests.groovy. myCtrlerControllerTests.groovy ფაილი შეიცავს myCtrler.groovy კონტროლერ ფაილის ტესტირების ვარიანტებს. ტესტირების ფაილში იმ პროგრამის გაშვების იმ ვარიანტებს ვწერთ, რომელებსაც მოველოდებით კონტროლერ ფაილის გაშვებისას. == გრეილსის კონსოლი (აგრეთვე გრუვის კონსოლი) == გრეილსის კომპიუტერზე დაყენებისას ავტომატიურად ინსტალირდება პროგრამირების ენა გრუვი. იმის გამო რომ ეს ენა არის დინამიკური და სკრიპტების სახით გვევლინება, არსებობს ამ ენის ტესტირების ან მოკლე სკრიპტების გაშვების მოსახერხებელი ხელსაწყო groovyConsole. ამ კონსოლის გაშვება შეიძლება groovyConsole ან grails console ბრძანებების გამოყენებით. მეორე შემთხვევაში აუცილებელია ვებ პროგრამის საქაღალდეში ყოფნა. კონსოლის გაშვების მერე ჩნდება ფანჯარა რომელიც გაყოფილია სკრიპტების ჩაწერის და მათი გაშვების შედეგის ქვეგანაყოფებად. ზედა ნაწილში შესაძლებელია გრუვის კოდის ნებისმიერი გამოსახულების აკრეფვა. [[ფაილი:groovyConsole.png|thumb|250px|გრუვის კონსოლი.]] მაგალითად ქვემოთ მოყვანილი გამოსახულების გაშვებისას def kateti_1 = 3 def kateti_2 = 4 def ipotenuza = Math.sqrt ( ((kateti_1)**2) + ((kateti_2)**2) ) მივიღებთ შემდეგ გამოსახულებას ანუ შედეგს groovy> def kateti_1 = 3 groovy> def kateti_2 = 4 groovy> def ipotenuza = Math.sqrt ( ((kateti_1)**2) + ((kateti_2) ** 2) ) Result: 5.0 == რესურსები ინტერნეტში == * [http://grails.codehaus.org Grails home page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080526125643/http://grails.codehaus.org/ |date=2008-05-26 }} * [http://groovy.codehaus.org Groovy home page]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211140153/http://groovy.codehaus.org/ |date=2012-02-11 }} * [http://grails.org/Grails+Screencasts Grails Screencasts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101016172343/http://grails.org/Grails+Screencasts |date=2010-10-16 }} * [http://www.ociweb.com/jnb/jnbMar2007.html Introduction To Grails] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305010311/http://ociweb.com/jnb/jnbMar2007.html |date=2009-03-05 }}, by Jeff Brown, Principal Software Engineer, Object Computing, Inc. (OCI) * [http://www.infoq.com/minibooks/grails Getting Started with Grails], by Jason Rudolph, as part of the InfoQ Enterprise Development series of books — available as a free PDF download to registered users * [http://www.holygrails.net Grails Tutorials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140110141847/http://holygrails.net/ |date=2014-01-10 }} fresh grails posts, from the blogosphere, with code snippets and tutorials to get started quickly * [http://www.visualbuilder.com/jsp/grails/tutorial/ Grails Tutorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923172630/http://www.visualbuilder.com/jsp/grails/tutorial/ |date=2010-09-23 }} Gentle introduction to Grails * [http://www.grailsbrasil.com.br Grails Brasil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090621035347/http://www.grailsbrasil.com.br/ |date=2009-06-21 }} Largest Brazilian Grails user group [[კატეგორია:პროგრამირების ენები]] 08yclfas3cbd4pl9rs448m60sfcahlc 0 106765 5417202 4552256 2026-06-20T08:18:53Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417202 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული}} [[ფაილი:West Aserbaidschan.jpg|thumbnail|დასავლეთ აზერბაიჯანის შაჰრისტანები]] '''დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანი''' ({{lang-fa|استان آذربایجان غربی}}) — [[ირანი]]ს 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: [[აღმოსავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანი|აღმოსავლეთი აზერბაიჯანი]], [[ზენჯანის ოსტანი|ზენჯანი]] და [[ქურთისტანის ოსტანი|ქურთისტანი]], დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანს ესაზღვრება აგრეთვე [[თურქეთი]] და [[აზერბაიჯანი]]. დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანში ცხოვრობს 2,949,426 ადამიანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი [[ურმია (ქალაქი)|ურმია]]. დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენაა [[აზერბაიჯანული ენა|აზერბაიჯანული]] და [[ქურთული ენა|ქურთული]]. დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანი იყოფა 14 შაჰრესტანად: [[ბუკანის შაჰრესტანი|ბუკანი]], [[მაკუს შაჰრესტანი|მაკუ]], [[მეხაბადის შაჰრესტანი|მეჰამბადი]], [[მიანდოაბის შაჰრესტანი|მიანდოაბი]], [[ნაგადეს შაჰრესტანი|ნაგადე]], [[პირანშეჰრის შაჰრესტანი|პირანშეჰრი]], [[სელმესის შაჰრესტანი|სელმესი]], [[სერდეშტის შაჰრესტანი|სერდეშტი]], [[ტაკაბის შაჰესტანი|ტაკაბი]], [[ოშნავიევის შაჰრესტანი|ოშნავიევი]], [[ურმიის შაჰრესტანი|ურმია]], [[ჰოის შაჰრესტანი|ჰოი]], [[ჩალდორანის შაჰრესტანი|ჩალდორანი]], [[შაჰინდეჟის შაჰრესტანი|შაჰინდეჟი]]. დასავლეთ აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე საკმაოდ ბევრი ეკლესიაა, რომელთაგანაც უმეტესობა სომხური და სირიული ეკლესიებია. [[2008]] წელს დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანის სომხური ეკლესიებიდან სამი შეიტანეს [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] ძეგლების სიაში: [[წმინდა თადეოზის მონასტერი]], [[წმინდა სტეფანეს მონასტერი]] და [[ძორძორი]]. == რესურსები ინტერნეტში == * [http://www.ostan-ag.gov.ir/ Official website of West Azarbaijan Governor’s Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226004445/http://ostan-ag.gov.ir/ |date=2011-02-26 }} * [http://www.portal-ag.ir/ West Azarbaijan’s Government Portal]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230605074317/http://portal-ag.ir/ |date=2023-06-05 }} * [http://www.wampo.ir/ West Azarbaijan Provincial Management Organization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060105094623/http://www.wampo.ir/ |date=2006-01-05 }} * [http://www.urmiamiras.org/ West Azarbaijan Cultural Heritage Organization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050308103017/http://www.urmiamiras.org/ |date=2005-03-08 }} * [http://www.iranian.com/Travelers/2005/May/Trip/index.html Recent photos from Azarbaijan] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ირანის პროვინციები}} {{თურქულენოვანი რეგიონები}} [[კატეგორია:ირანის ოსტანები]] qkkvmsx62s73x34jb8670vk0pmaksy0 14 112899 5417051 2440386 2026-06-19T17:44:12Z Jaba1977 3604 წაიშალა [[კატეგორია:ავსტრალიის ოპოზიცია]]; დაემატა [[კატეგორია:ავსტრალიის პოლიტიკა]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით 5417051 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:ავსტრალიის პოლიტიკა|ლიდერები]] b4yquy2hkayplx98kh1i8saqbhroaon 0 121809 5417236 5416418 2026-06-20T09:35:36Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417236 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Top of Atmosphere.jpg|thumb|290px|ატმოსფეროს შემადგენელი აირები კოსმოსიდან შეხედვისას დედამიწას ცისფერ შეფერილობას აძლევენ]] '''დედამიწის ატმოსფერო''' ({{lang-grc|ἀτμός||ორთქლი}} და {{lang-grc2|σφαῖρα||სფერო}}) — შერეული აირის (ხშირად მოიხსენიება, როგორც [[ჰაერი]]) ფენა, რომელიც [[დედამიწა|დედამიწის]] გრავიტაციით არის შეკავებული და მის ზედაპირს აკრავს. იგი შეიცავს ცვალებადი რაოდენობით შეწონილ აეროზოლებსა და ნაწილაკებს, რომლებიც ქმნიან ამინდის ისეთ მახასიათებლებს, როგორიცაა [[ღრუბლები]] და [[ნისლი]]. ატმოსფერო ემსახურება როგორც დამცავ ბუფერს დედამიწის ზედაპირსა და გარე [[კოსმოსი|კოსმოსს]] შორის. ის იცავს ზედაპირს [[მეტეოროიდი|მეტეოროიდების]] უმეტესობისა და [[ულტრაიისფერი სხივები|ულტრაიისფერი]] [[მზის გამოსხივება|მზის გამოსხივებისგან]], ამცირებს დღიური ტემპერატურის ცვალებადობას — დღისა და ღამის ტემპერატურულ ექსტრემალურ ცვალებადობას და ინარჩუნებს სითბოს [[სათბურის ეფექტი]]ს მეშვეობით სითბოს შენარჩუნებით. ატმოსფერო ჰაერის ნაკადების მეშვეობით სხვადასხვა რეგიონებს შორის ანაწილებს [[სითბო]]ს და [[ტენიანობა]]ს და უზრუნველყოფს ქიმიურ და კლიმატურ პირობებს, რომლებიც საშუალებას აძლევს [[სიცოცხლე]]ს არსებობდეს და განვითარდეს დედამიწაზე. მოლური ფრაქციის (ანუ მოლეკულების რაოდენობის) მიხედვით, მშრალი ჰაერი შეიცავს 78.08% [[აზოტი|აზოტს]], 20.95% [[ჟანგბადი|ჟანგბადს]], 0.93% [[არგონი|არგონს]], 0.04% [[ნახშირორჟანგი|ნახშირორჟანგს]] და მცირე რაოდენობით სხვა აირებს. ჰაერი ასევე შეიცავს [[წყლის ორთქლი]]ს ცვალებად რაოდენობას, საშუალოდ დაახლოებით 1%-ს [[ზღვის დონე]]ზე და 0.4%-ს მთელ ატმოსფეროში. დედამიწის პირველყოფილი ატმოსფერო შედგებოდა მზის ნისლეულიდან დაგროვილი გაზებისგან, მაგრამ შემადგენლობა დროთა განმავლობაში მნიშვნელოვნად შეიცვალა, რაზეც მრავალი ფაქტორი მოქმედებდა, როგორიცაა ვულკანიზმი, გაზების გამოყოფა, კოსმოსური შეჯახებები, ამინდის ზემოქმედება და სიცოცხლის ევოლუცია. დღესდღეობით, ადამიანის საქმიანობამ ხელი შეუწყო ატმოსფეროში ისეთ პროცესებს, როგორიცაა [[კლიმატის ცვლილება]] (ძირითადად [[ტყეების გაჩეხვა|ტყეების გაჩეხვისა]] და ნამარხი საწვავის დაწვით გამოწვეული გლობალური დათბობა), [[ოზონის ხვრელი|ოზონის გათხელება]] და [[მჟავური წვიმა]]. ატმოსფეროს მასა დაახლოებით შეადგენს {{val|5.15|e=18|ul=კგ}}-ს,<ref>{{cite book | editor-last=Lide | editor-first=David R. | title=Handbook of Chemistry and Physics | location=Boca Raton, FL | publisher=CRC Press | date=May 28, 1996 | pages=14–17 | edition=77th | isbn=978-0-8493-0477-4 }}</ref> რომლის სამი მეოთხედი ზედაპირიდან დაახლოებით 11 კმ-ის სიმაღლეზეა კონცენტრირებული. ატმოსფერო თხელდება სიმაღლის მატებასთან ერთად, და გარე კოსმოსან მკაფიო საზღვარი არ გააჩნია. [[კარმანის ხაზი]] 100 კმ-ზე ხშირად გამოიყენება, როგორც კოსმოსის საზღვრის მიღებული განსაზღვრება. ატმოსფეროში ტემპერატურისა და შემადგენლობის მახასიათებლების მიხედვით, შესაძლებელია რამდენიმე ფენის გამოყოფა, კერძოდ: [[ტროპოსფერო]], [[სტრატოსფერო]], [[მეზოსფერო]], [[თერმოსფერო]] (ფორმალურად [[იონოსფერო]]) და [[ეგზოსფერო]]. ჰაერის შემადგენლობა, ტემპერატურა და ატმოსფერული წნევა სიმაღლის მიხედვით იცვლება. ტროპოსფეროში გვხვდება ჰაერი, რომელიც შესაფერისია ხმელეთის მცენარეების ფოტოსინთეზისთვის და ხმელეთის ცხოველების სუნთქვისთვის.<ref>{{Cite web |date=2024-05-13 |title=What Is... Earth's Atmosphere? - NASA |url=https://www.nasa.gov/general/what-is-earths-atmosphere/ |access-date=2024-06-18 |language=en-US}}</ref> დედამიწის ატმოსფეროსა და მასში მიმდინარე პროცესებს სწავლობს ატმოსფერული მეცნიერება — [[აეროლოგია]] და მოიცავს მრავალ ქვესფეროს, როგორიცაა [[კლიმატოლოგია]] და [[ატმოსფეროს ფიზიკა]]. ამ სფეროს პიონერები არიან მეტეოროლოგები: [[ლეონ ტეისერან დე ბორი]] და [[რიხარდ ასმანი]].<ref>{{cite book | last1=Vázquez | first1=M. | last2=Hanslmeier | first2=A. | title=Ultraviolet Radiation in the Solar System | chapter=Historical Introduction | series=Astrophysics and Space Science Library | volume=331 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=OlckxY7BA_0C&pg=PA17 | year=2006 | publisher=Springer Science & Business Media | isbn=978-1-4020-3730-6 | page=17 | bibcode=2005ASSL..331.....V | doi=10.1007/1-4020-3730-9_1 }}</ref> ისტორიული ატმოსფეროს შესწავლას [[პალეოკლიმატოლოგია]] ეწოდება. ==შემადგენლობა== [[File:Atmosphere gas proportions.svg|thumb|დედამიწის ატმოსფეროს შემადგენლობა, წყლის ორთქლის გამოკლებით. ქვედა წრიული დიაგრამა წარმოადგენს აირების კვალს, რომლებიც ერთად ატმოსფეროს დაახლოებით 0.0434%-ს შეადგენს.<ref name=Allens-2002/><ref name="CO2">{{citation |title=Trends in Atmospheric Carbon Dioxide |url=https://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/ |website=Global Greenhouse Gas Reference Network, NOAA |year=2019 |access-date=2019-05-31}}</ref><ref name="methane">{{citation |title=Trends in Atmospheric Methane |website=Global Greenhouse Gas Reference Network, NOAA |url=https://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends_ch4/ |year=2019 |access-date=2019-05-31}}</ref>]] დედამიწის ატმოსფეროს სამი ძირითადი შემადგენელი ნაწილია [[აზოტი]], [[ჟანგბადი]] და [[არგონი]]. [[წყლის ორთქლი]] ატმოსფეროს მასის მიხედვით დაახლოებით 0.25%-ს შეადგენს. ქვედა ატმოსფეროში წყლის ორთქლის (სათბურის აირის) კონცენტრაცია მნიშვნელოვნად მერყეობს ატმოსფეროს ყველაზე ცივ ნაწილებში მოლური ფრაქციით დაახლოებით 10 ppm-დან ცხელ, ნოტიო ჰაერის მასებში მოლური ფრაქციით 5%-მდე, ხოლო სხვა ატმოსფერული აირების კონცენტრაცია, როგორც წესი, მშრალი ჰაერის (წყლის ორთქლის გარეშე) მიხედვით განისაზღვრება.<ref name="WallaceHobbs">{{cite book | last1=Wallace | first1=John M. | first2=Peter V. | last2=Hobbs | chapter=Chapter 1. Introduction and Overview | pages=1–21 | publisher=Elsevier | edition=Second | year=2006 | isbn=978-0-12-732951-2 | url=http://cup.aos.wisc.edu/453/2016/readings/Atmospheric_Science-Wallace_Hobbs.pdf | access-date=2018-07-28 | title=Atmospheric Science: An Introductory Survey | archive-url=https://web.archive.org/web/20180728040037/http://cup.aos.wisc.edu/453/2016/readings/Atmospheric_Science-Wallace_Hobbs.pdf | archive-date=2018-07-28 }}</ref> დარჩენილ აირებს ხშირად მიკროაირებს უწოდებენ,<ref>{{cite encyclopedia | url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Atmosphere/Older/Trace_Gases.html | title=Trace Gases | encyclopedia=Encyclopedia of the Atmospheric Environment | access-date=2010-10-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101009044345/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/Trace_Gases.html | archive-date=9 October 2010 }}</ref> რომელთა შორისაა სხვა სათბურის აირები, ძირითადად [[ნახშირორჟანგი]], [[მეთანი]], [[აზოტის ოქსიდი]] და [[ოზონი]]. არგონის გარდა, სხვა კეთილშობილური აირები, [[ნეონი]], [[ჰელიუმი]], [[კრიპტონი]] და [[ქსენონი]] მის შემადგენლობაში შედის. გაფილტრული ჰაერი შეიცავს მრავალი სხვა ქიმიური ნაერთის მიკრორაოდენობებს.<ref name=Graedel_et_al_2012>{{cite book | title=Atmospheric Chemical Compounds: Sources, Occurrence and Bioassay | display-authors=1 | first1=T. E. | last1=Graedel | first2=Donald T. | last2=Hawkins | first3=Larry D. | last3=Claxton | pages=v–ix | publisher=Elsevier | year=2012 | isbn=978-0-08-091842-6 | url=https://books.google.com/books?id=RphpPlnnfPYC&pg=PA1 }}</ref> გაუფილტრავ ჰაერის ნიმუშში აეროზოლების სახით შეიძლება იყოს წარმოდგენილი მრავალი ბუნებრივი წარმოშობის ნივთიერება ადგილობრივად და სეზონურად ცვალებადი მცირე რაოდენობით, მათ შორის მინერალური და ორგანული შემადგენლობის მტვერი, მტვერი და სპორები, ზღვის შხეფი და [[ვულკანური ფერფლი]].<ref name=Colbeck_Lazaridis_2010>{{cite journal | title=Aerosols and environmental pollution | last1=Colbeck | first1=Ian | last2=Lazaridis | first2=Mihalis | journal=Naturwissenschaften | volume=97 | issue=2 | pages=117–131 | date=February 2010 | doi=10.1007/s00114-009-0594-x | pmid=19727639 | bibcode=2010NW.....97..117C }}</ref> ჰაერის სხვადასხვა სამრეწველო დაბინძურების შედეგად, ასევე შეიძლება იყოს წარმოდგენილი გაზების ან აეროზოლების სახით, როგორიცაა [[ქლორი]] (ელემენტარული ან ნაერთებში),<ref name=Hao_Wang_et_al_2017>{{cite journal | title=Mixed Chloride Aerosols and their Atmospheric Implications: A Review | display-authors=1 | first1=Hao | last1=Wang | first2=Xinfeng | last2=Wang | first3=Xue | last3=Yang | first4=Weijun | last4=Li | first5=Likun | last5=Xue | first6=Tao | last6=Wang | first7=Jianmin | last7=Chen | first8=Wenxing | last8=Wang | journal=Aerosol and Air Quality Research | volume=17 | pages=878–887 | year=2017 | issue=4 | publisher=Taiwan Association for Aerosol Research | doi=10.4209/aaqr.2016.09.0383 | bibcode=2017AAQR...17..878W | hdl=10397/103030 | hdl-access=free }}</ref> [[ფტორი]]ს ნაერთები,<ref name=Faust_2023>{{cite journal | title=PFAS on atmospheric aerosol particles: a review | last=Faust | first=J. A. | journal=Environmental Science: Processes & Impacts | date=February 22, 2023 | volume=25 | issue=2 | pages=133–150 | doi=10.1039/d2em00002d | pmid=}}</ref> და ელემენტარული [[ვერცხლისწყალი|ვერცხლისწყლის]] ორთქლი.<ref name=Pacyna_et_al_2016>{{cite journal | title=Current and future levels of mercury atmospheric pollution on a global scale | display-authors=1 | last1=Pacyna | first1=Jozef M. | last2=Travnikov | first2=Oleg | last3=De Simone | first3=Francesco | last4=Hedgecock | first4=Ian M. | last5=Sundseth | first5=Kyrre | last6=Pacyna | first6=Elisabeth G. | last7=Steenhuisen | first7=Frits | last8=Pirrone | first8=Nicola | last9=Munthe | first9=John | last10=Kindbom | first10=Karin | journal=Atmospheric Chemistry and Physics | volume=16 | issue=19 | pages=12495–12511 | date=October 2016 | doi=10.5194/acp-16-12495-2016 | doi-access=free | bibcode=2016ACP....1612495P | hdl=11250/2452800 | hdl-access=free }}</ref> გოგირდის ნაერთები, როგორიცაა წყალბადის სულფიდი და გოგირდის დიოქსიდი (SO₂), შეიძლება წარმოიშვას ბუნებრივი წყაროებიდან ან სამრეწველო ჰაერის დაბინძურებიდან.<ref name=Colbeck_Lazaridis_2010/><ref name=Kumar_Francisco_2017>{{cite journal | title=Elemental sulfur aerosol-forming mechanism | last1=Kumar | first1=Manoj | last2=Francisco | first2=Joseph S. | journal=Proceedings of the National Academy of Sciences | volume=114 | issue=5 | pages=864–869 | date=January 2017 | doi=10.1073/pnas.1620870114 | pmid=28096368 | pmc=5293086 | doi-access=free | bibcode=2017PNAS..114..864K }}</ref> [[File:Msis_atmospheric_composition_by_height.svg|thumb|დედამიწის ატმოსფეროს ძირითადი შემადგენელი ნაწილების წილი სიმაღლის მიხედვით.<ref>{{Cite web |last=STFC |first=Rutherford Appleton Laboratory |title=MSISE-90 (Mass Spectrometer - Incoherent Scatter) Model of the Upper Atmosphere |url=https://www.ukssdc.ac.uk/wdcc1/msise90.html |access-date=2026-03-04 |website=www.ukssdc.ac.uk}}</ref> (მოდელი მუშაობს მხოლოდ 85 კმ-ზე ზევით)]] {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ჰაერის ძირითადი შემადგენელი ელემენტები<ref name=Allens-2002>{{Cite book | title=Allen's Astrophysical Quantities | date=2002 | edition=4th | chapter=11. Earth | publisher=Springer New York | isbn=978-1-4612-7037-9 | editor-last=Cox | editor-first=Arthur N. | location=New York, NY | language=en | doi=10.1007/978-1-4612-1186-0 }}</ref> ! colspan=6 | მშრალი ჰაერი |- ! colspan=2 | აირები ! colspan=2 style="font-weight: normal;" | '''მოცულობითი წილი'''^(A) ! colspan=2 style="font-weight: normal;" | '''მასური წილი''' |- ! style="width: 100px;" | სახელი ! style="width: 50px;" | ფორმულა ! style="width: 100px; font-weight: normal;" | '''ppm'''^(B) ! style="width: 100px;" | % ! style="width: 100px; font-weight: normal;" | '''ppm''' ! style="width: 100px;" | % |- | align=left | [[აზოტი]] | N₂ | 780,840 | 78.084 | 755,200 | 75.52 |- | align=left | [[ჟანგბადი]] | O₂ | 209,460 | 20.946 | 231,400 | 23.14 |- | align=left | [[არგონი]] | Ar | 9,340 | 0.9340 | 12,900 | 1.29 |- | align=left | [[ნახშირორჟანგი]]<ref name="CO2"/> | CO₂ | 412 | 0.0412 | 626 | 0.0626 |- | align=left | [[ნეონი]] | Ne | 18.2 | 0.00182 | 12.7 | 0.00127 |- | align=left | [[ჰელიუმი]] | He | 5.24 | 0.000524 | 0.724 | 0.0000724 |- | align=left | [[მეთანი]]<ref name="methane"/> | CH₄ | 1.79 | 0.000179 | 0.99 | 0.000099 |- | align=left | [[კრიპტონი]] | Kr | 1.14 | 0.000114 | 3.3 | 0.00033 |- ! colspan=6 | თუ ჰაერი არაა მშრალი, მაშინ: |- | align=left | [[წყლის ორთქლი]]^(D) | H₂O | 0–30,000^(D) | 0–3%^(E) | | |- ! colspan=6 style="font-size: 0.85em; padding: 5px 2px 5px 10px; text-align: left; font-weight: normal;" | ექსპერიმენტული შეცდომის გამო, ზემოთ მოცემული ppm-ის ჯამური მაჩვენებელი 1 მილიონზე მეტს შეადგენს (ამჟამად 83.43-ით მეტი).<br/> '''შენიშვნები'''<br/> ^(A) ატმოსფეროში წნევა საკმარისად დაბალია, რათა იდეალური აირის კანონები 1%-ის ფარგლებში სწორი იყოს. ამიტომ, მოლური წილი ძალიან ახლოსაა მოცულობით წილთან.<ref>{{Cite book | last=Jacob | first=Daniel J. | title=Introduction to atmospheric chemistry | url=https://archive.org/details/introductiontoat0000jaco | date=1999 | publisher=Princeton University Press | isbn=978-1-4008-4154-7 | edition=Online-Ausg | location=Princeton, N.J. }}</ref>{{rp|4}}<br/> ^(B) ppm — parts per million — მემილიონედი წილი ანუ 10^-6<br/> ^(C) ბოლო ათწლეულების განმავლობაში CO₂-ის კონცენტრაცია იზრდება, ისევე როგორც CH₄-ის.<br/> ^(D) წყლის ორთქლი ატმოსფეროს მასის მიხედვით დაახლოებით 0.25%-ია.<br/> ^(E) წყლის ორთქლი მნიშვნელოვნად განსხვავდება ადგილობრივად.<ref name="WallaceHobbs" /> |} მშრალი ჰაერის საშუალო მოლეკულური წონა, რომლის გამოყენებაც შესაძლებელია სიმკვრივის გამოსათვლელად ან მოლური და მასური წილების გადასაყვანად, შეადგენს დაახლოებით 28.946<ref name="Möller2003">{{cite book | first=Detlev | last=Möller | title=Luft: Chemie, Physik, Biologie, Reinhaltung, Recht | publisher=Walter de Gruyter | year=2003 | isbn=3-11-016431-0 | page=173 | url=https://books.google.com/books?id=7ITJXWDijA0C&pg=PA173 }}</ref> ან 28.964<ref>{{cite book | first=Yunus | last=Çengel | title=Termodinamica e trasmissione del calore | publisher=McGraw-Hill Education | edition=4th | year=2013 | isbn=978-88-386-6511-0 }}</ref><ref name=Allens-2002/> გ/მოლს. ეს მაჩვენებელი მცირდება, როდესაც ჰაერი ნოტიოა. დაახლოებით 100 კმ სიმაღლემდე ატმოსფერული ტურბულენტობა ისე ურევს შემადგენელ გაზებს, რომ მათი ფარდობითი კონცენტრაციები იგივე რჩება. დაახლოებით 80-დან 120 კმ-მდე არსებობს გარდამავალი ზონა, სადაც ეს ტურბულენტური შერევა თანდათან მოლეკულურ დიფუზიაში გადადის. ეს უკანასკნელი პროცესი ქმნის ჰეტეროსფეროს, სადაც უფრო მსუბუქი გაზების ფარდობითი კონცენტრაცია სიმაღლესთან ერთად იზრდება.<ref name=Schlatter_2009>{{cite book | chapter=Atmospheric Composition and Vertical Structure | first=Thomas W. | last=Schlatter | title=Environmental Impact and Manufacturing | volume=6 | pages=1–54 | year=2009 | chapter-url=https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=03ce42a2a73ca165fac2ccc82e17e13d6cdcdd0f | access-date=2025-07-20 }} See p. 6.</ref> ==ატმოსფეროს დაყოფა== [[ფაილი:Earth's atmosphere.svg|მინი|დედამიწის ატმოსფეროს პრიზმისებური განივი კვეთა. ფენები მასშტაბურადაა დახატული, მაგრამ ინდივიდუალური მახასიათებლები - არა.<ref>{{Cite book |last=Brekke |first=Asgeir |title=Physics of the Upper Polar Atmosphere |date=2013 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |isbn=978-3-642-27400-8 |series=Springer Atmospheric Sciences |location=Berlin, Heidelberg |language=en |doi=10.1007/978-3-642-27401-5}}</ref>]] ზოგადად, ატმოსფეროში ჰაერის წნევა და სიმკვრივე სიმაღლის მატებასთან ერთად მცირდება. თუმცა, ტემპერატურას სიმაღლის მატებასთან ერთად უფრო რთული პროფილი აქვს და ზოგიერთ რეგიონში შეიძლება შედარებით მუდმივი დარჩეს ან თუნდაც გაიზარდოს სიმაღლესთან ერთად.<ref name=Champion_et_al_1985>{{cite book | display-authors=1 | last1=Champion | first1=K. S. W. | last2=Cole | first2=A. E. | last3=Kantor | first3=A. J. | editor-first=Adolf S. | editor-last=Jursa | publisher=Air Force Geophysics Library | year=1985 | chapter=Standard and reference atmospheres | title=Handbook of geophysics and the space environment | url=https://www.cnofs.org/Handbook_of_Geophysics_1985/Chptr14.pdf | access-date=2025-07-20 }}</ref> რადგან ტემპერატურა/სიმაღლის პროფილის ზოგადი ნიმუში, ანუ ცვალებადობის სიჩქარე, მუდმივია და იზომება ინსტრუმენტული ბუშტების ზონდირების საშუალებით, ტემპერატურის ცვლილება სასარგებლო მაჩვენებელს წარმოადგენს ატმოსფერული ფენების განსასხვავებლად. ეს ატმოსფერული სტრატიფიკაცია დედამიწის ატმოსფეროს ხუთ მთავარ ფენად ყოფს შემდეგი ტიპიური სიმაღლის დიაპაზონებით:<ref name=Buis_2024>{{cite web | title=Earth's Atmosphere: A Multi-layered Cake | first=Alan | last=Buis | publisher=NASA | date=October 22, 2024 | url=https://science.nasa.gov/earth/earth-atmosphere/earths-atmosphere-a-multi-layered-cake/ | access-date=2025-07-21 }}</ref><ref>{{Cite news | url=http://www.nasa.gov/mission_pages/sunearth/science/mos-upper-atmosphere.html#.VHg5AzHF8vY | title=Earth's Upper Atmosphere | last=Zell | first=Holly | date=March 2, 2015 | publisher=NASA | access-date=2017-02-20 | language=en }}</ref> *[[ეგზოსფერო]]: 700-10,000 კმ;<ref name="UCAR-2011">{{cite web | title=Exosphere - overview | url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/exosphere-overview | year=2011 | publisher=University Corporation for Atmospheric Research | access-date=April 19, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170517071138/https://scied.ucar.edu/shortcontent/exosphere-overview | archive-date=17 May 2017 }}</ref> *[[თერმოსფერო]]: 80–700 კმ;<ref name="thermosphere">{{cite web | first=Randy | last=Russell | title=The Thermosphere | year=2008 | publisher=National Earth Science Teachers Association (NESTA) | url=https://www.windows2universe.org/earth/Atmosphere/thermosphere.html | access-date=2013-10-18}}</ref> *[[მეზოსფერო]]: 50–80 კმ; *[[სტრატოსფერო]]: 12–50 კმ; *[[ტროპოსფერო]]: 0–12 კმ.<ref name=tropopauseheight>{{cite web | first1=B. | last1=Geerts | first2=E. | last2=Linacre | date=November 1997 | url=http://www-das.uwyo.edu/~geerts/cwx/notes/chap01/tropo.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20010222031650/http://www-das.uwyo.edu/~geerts/cwx/notes/chap01/tropo.html | archive-date=February 22, 2001 | title=The height of the tropopause | publisher=Department of Atmospheric Science, University of Wyoming | access-date=2012-04-18}}</ref> ===ეგზოსფერო=== {{მთავარი|ეგზოსფერო}} ეგზოსფერო დედამიწის ატმოსფეროს უკიდურესი შრეა (თუმცა ის იმდენად თხელია, რომ ზოგიერთი მეცნიერი მას ატმოსფეროს ნაწილად კი არა, პლანეტათშორისი სივრცის ნაწილად მიიჩნევს). იგი ვრცელდება თერმოპაუზიდან (ასევე ცნობილი როგორც „ეგზობაზა“) თერმოსფეროს ზედა ნაწილში მზის ქართან და პლანეტათშორის გარემოსთან ცუდად განსაზღვრულ საზღვრამდე. ეგზობაზის სიმაღლე მერყეობს დაახლოებით 500 კილომეტრიდან დაახლოებით 1,000 კილომეტრამდე მზის უფრო მაღალი შემომავალი რადიაციის დროს.<ref name="UCAR">{{cite web | title=Exosphere - overview | url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/exosphere-overview | year=2011 | publisher=University Corporation for Atmospheric Research | access-date=April 19, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170517071138/https://scied.ucar.edu/shortcontent/exosphere-overview | archive-date=17 May 2017 | url-status=live }}</ref> ზედა ზღვარი განსხვავდება განმარტების მიხედვით. სხვადასხვა წყარო მიიჩნევს, რომ ის მთავრდება დაახლოებით 10,000 კილომეტრზე<ref>{{cite web | url=https://www.nasa.gov/mission_pages/sunearth/science/atmosphere-layers2.html | date=January 22, 2013 | title=Earth's Atmospheric Layers | publisher=NASA }}</ref> ან დაახლოებით 190,000 კილომეტრზე — მთვარემდე დაახლოებით ნახევარ გზაზე, სადაც დედამიწის გრავიტაციის გავლენა დაახლოებით იგივეა, რაც მზის სინათლის რადიაციული წნევა.<ref name="UCAR" /> შორეულ ულტრაიისფერ დიაპაზონში ხილული გეოკორონა (გამოწვეულია ნეიტრალური წყალბადით) ვრცელდება მინიმუმ 100,000 კილომეტრზე.<ref name="UCAR" /> ეს ფენა ძირითადად შედგება წყალბადის უკიდურესად დაბალი სიმკვრივისგან, ჰელიუმის, ნახშირორჟანგის და ეგზობაზასთან უფრო ახლოს ახლადშექმნილი ჟანგბადის შეზღუდული რაოდენობით.<ref name=Singh_2020>{{cite book | title=Environmental Plant Physiology: Botanical Strategies for a Climate Smart Planet | first=Vir | last=Singh | publisher=CRC Press | year=2020 | isbn=978-1-000-02486-9 | url=https://books.google.com/books?id=LTf3DwAAQBAJ&pg=PA87 }}</ref> [[ატომები]] და [[მოლეკულები]] იმდენად დაშორებულები არიან ერთმანეთისგან, რომ მათ შეუძლიათ ასობით კილომეტრის გავლა ერთმანეთთან შეჯახების გარეშე.<ref name=Champion_et_al_1985/> ამრიგად, ეგზოსფერო აღარ იქცევა როგორც აირი და ნაწილაკები მუდმივად გარბიან კოსმოსში. ეს თავისუფლად მოძრავი ნაწილაკები მიჰყვებიან ბალისტიკურ ტრაექტორიებს და შეიძლება მიგრირდნენ მაგნიტოსფეროში ან მზის ქარში. ყოველ წამს დედამიწა კარგავს დაახლოებით 3 კგ [[წყალბადი|წყალბადს]], 50 გრამ [[ჰელიუმი|ჰელიუმს]] და სხვა შემადგენელი ნაწილების გაცილებით მცირე რაოდენობას.<ref name="Catling200922">{{cite journal | first1=David C. | last1=Catling | author1-link=David Catling | first2=Kevin J. | last2=Zahnle | author2-link=Kevin J. Zahnle | url=https://www.scientificamerican.com/article/how-planets-lose-their-atmospheres/ | title=The Planetary Air Leak | journal=Scientific American | date=May 2009 | volume=300 | issue=5 | pages=36–43 | doi=10.1038/scientificamerican0509-36 | doi-broken-date=4 March 2026 | pmid=19438047 | bibcode=2009SciAm.300e..36C | url-access=subscription }}</ref> ეგზოსფერო დედამიწიდან ძალიან შორსაა, იმისათვის, რომ იქ მიმდინარეობდეს მეტეოროლოგიური პროცესები. ეგზოსფერო ატმოსფეროს ის არეალია, სადაც დაფრინავენ [[დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრი|დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრები]]ს უმეტესობა.<ref name=Liou_Johnson_2008>{{cite journal | title=Instability of the present LEO satellite populations | first1=J.-C. | last1=Liou | first2=N. L. | last2=Johnson | journal=Advances in Space Research | volume=41 | issue=7 | year=2008 | pages=1046–1053 | doi=10.1016/j.asr.2007.04.081 | bibcode=2008AdSpR..41.1046L | hdl=2060/20060024585 | hdl-access=free }}</ref> ===თერმოსფერო=== {{მთავარი|თერმოსფერო}} თერმოსფერო დედამიწის ატმოსფეროს სიმაღლის მიხედვით მეორე ფენაა. იგი ვრცელდება [[მეზოპაუზა|მეზოპაუზიდან]] (რომელიც მას [[მეზოსფერო]]სგან ჰყოფს) დაახლოებით 80 კმ სიმაღლეზე თერმოპაუზამდე 500–1000 კმ სიმაღლის დიაპაზონში. თერმოპაუზის სიმაღლე მნიშვნელოვნად იცვლება მზის აქტივობის ცვლილებების გამო.<ref name="thermosphere"/> შებინდებისა და გათენების მზის ტერმინატორის გავლა ამ ფენაში ორმაგ სიმკვრივის პერტურბაციებს ქმნის, რაც ამ რეგიონში დომინანტურ მახასიათებელს ქმნის.<ref name=Fitzpatrick_et_al_2025>{{cite journal | title=Solar Terminator Waves Revealed as Dominant Features of Upper Thermospheric Density | display-authors=1 | first1=D. J. | last1=Fitzpatrick | first2=E. K. | last2=Sutton | first3=M. D. | last3=Pilinski | first4=S. E. | last4=Palo | journal=Geophysical Research Letters | volume=52 | issue=11 | page=1 | date=June 16, 2025 | article-number=| doi=10.1029/2025GL115612 | bibcode=2025GeoRL..5215612F | doi-access=free }}</ref> რადგან თერმოპაუზა ეგზოსფეროს ქვედა საზღვარზე მდებარეობს, მას ასევე ეგზობაზას უწოდებენ. თერმოსფეროს გადაფარავს, დედამიწის ზედაპირიდან 50-დან 600 კილომეტრამდე სიმაღლეზე, [[იონოსფერო]] — გაძლიერებული პლაზმის სიმკვრივის რეგიონი.<ref name=Blaunstein_Plohotniuc_2008>{{cite book | title=Ionosphere and Applied Aspects of Radio Communication and Radar | first1=Nathan | last1=Blaunstein | first2=Eugeniu | last2=Plohotniuc | publisher=CRC Press | date=May 13, 2008 | page=1 | isbn=978-1-4200-5517-7 | url=https://books.google.com/books?id=KFmOr2hkeWUC&pg=PA1 }}</ref><ref name=NOAA_layers/> თერმოსფეროს ტემპერატურა თანდათან იზრდება სიმაღლესთან ერთად და შეიძლება 1500 °C-მდე ავიდეს, თუმცა გაზის მოლეკულები იმდენად დაშორებულები არიან ერთმანეთისგან, რომ მისი ტემპერატურა ჩვეულებრივი გაგებით დიდად მნიშვნელოვანი არ არის. ტემპერატურის ეს მატება გამოწვეულია მზის იონიზირებული ულტრაიისფერი და რენტგენის გამოსხივების შთანთქმით.<ref name=NOAA_layers/><ref name=NASA_1108>{{cite book | title=Propagation effects on satellite systems at frequencies below 10 GHz – a handbook for satellite system design | first=Warren L. | last=Flock | series=NASA Reference Publication | date=1987 | volume=1108 | pages=1–19 to 1–22 | edition=2nd | publisher=National Aeronautics and Space Administration | url=https://books.google.com/books?id=kZxWAAAAMAAJ&pg=SA1-PA19 }}</ref> ჰაერი იმდენად იშვიათია, რომ ცალკეული მოლეკულა (მაგალითად, [[ჟანგბადი]]ს) საშუალოდ 1 კილომეტრს გადის სხვა მოლეკულებთან შეჯახებებს შორის.<ref>{{cite book | last=Ahrens | first=C. Donald | title=Essentials of Meteorology | edition=4th | publisher=Thomson Brooks/Cole | year=2005 | isbn=978-0-534-40679-0 }}</ref> მიუხედავად იმისა, რომ თერმოსფეროში მაღალი ენერგიის მქონე მოლეკულების დიდი წილია, ადამიანისთვის ის ცხელი არ იქნება პირდაპირი კონტაქტის დროს, რადგან მისი სიმკვრივე ძალიან დაბალია კანზე ან კანიდან ენერგიის მნიშვნელოვანი რაოდენობის გასატარებლად.<ref name=NOAA_layers>{{cite web | title=Layers of the Atmosphere | date=August 20, 2024 | publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration | url=https://www.noaa.gov/jetstream/atmosphere/layers-of-atmosphere | access-date=2025-07-21 }}</ref> ეს ფენა სრულიად უღრუბლოა და წყლის ორთქლისგან თავისუფალია. თუმცა, არაჰიდრომეტეოროლოგიური ფენომენები, როგორიცაა [[პოლარული ციალი]], ზოგჯერ თერმოსფეროში დაახლოებით 100 კმ სიმაღლეზე შეინიშნება.<ref name=Lodders_Fegley_2015>{{cite book | title=Chemistry of the Solar System | first1=Katharina | last1=Lodders | first2=Bruce | last2=Fegley, Jr | publisher=Royal Society of Chemistry | year=2015 | isbn=978-1-78262-601-5 | url=https://books.google.com/books?id=B3UoDwAAQBAJ&pg=PT234 }}</ref> პოლარული ნათების ფერები დაკავშირებულია ატმოსფეროს თვისებებთან იმ სიმაღლეზე, სადაც ისინი წარმოიქმნება. ყველაზე გავრცელებულია მწვანე პოლარული ნათება, რომელიც წარმოიქმნება ატომური ჟანგბადიდან ¹S მდგომარეობაში და გვხვდება 120-დან 400 კმ-მდე სიმაღლეზე.<ref name=NOAA_Aurora>{{cite web | title=Aurora Tutorial | publisher=Space Weather Prediction Center, NOAA | url=https://www.swpc.noaa.gov/content/aurora-tutorial | access-date=2025-07-26 }}</ref> საერთაშორისო კოსმოსური სადგური ბრუნავს თერმოსფეროში, 370-დან 460 კმ-მდე სიმაღლეზე.<ref name=ISS>{{cite web | title=International Space Station | publisher=NASA | date=May 23, 2023 | url=https://www.nasa.gov/reference/international-space-station/ | access-date=2025-07-23 }}</ref> სწორედ ამ ფენაშია დედამიწის გარშემო მოძრავი თანამგზავრების უმრავლესობა.<ref name=Liou_Johnson_2008/> ===მეზოსფერო=== {{მთავარი|მეზოსფერო}} [[ფაილი:ISS-46 Soyuz TMA-17M reentry.jpg|მინი|ტროპოსფეროს (ნარინჯისფერი), სტრატოსფეროს (ლურჯი) და მეზოსფეროს (მუქი) შემდგომი ნათება, საიდანაც იწყება ატმოსფეროში შესვლა, კვამლის კვალის დატოვება, როგორც ამ შემთხვევაში კოსმოსური ხომალდის ხელახლა შესვლისას.]] მეზოსფერო დედამიწის ატმოსფეროს მესამე ყველაზე მაღალი ფენაა, რომელიც იკავებს სტრატოსფეროს ზემოთ და თერმოსფეროს ქვემოთ მდებარე რეგიონს. ის ვრცელდება [[სტრატოპაუზა|სტრატოპაუზიდან]] ზღვის დონიდან დაახლოებით 50 კმ სიმაღლეზე მდებარე მეზოპაუზამდე.<ref name=NOAA_layers/> ტემპერატურა ეცემა სიმაღლის მატებასთან ერთად მეზოპაუზამდე, რომელიც ატმოსფეროს ამ შუა ფენის ზედა ნაწილს აღნიშნავს. ეს დედამიწაზე ყველაზე ცივი ადგილია და მისი საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით -85 °C-ია.<ref>{{Cite journal | last1=States | first1=Robert J. | last2=Gardner | first2=Chester S. | title=Thermal Structure of the Mesopause Region (80–105 km) at 40°N Latitude. Part I: Seasonal Variations | journal=Journal of the Atmospheric Sciences | volume=57 | issue=1 | pages=66–77 | date=January 2000 | doi=10.1175/1520-0469(2000)057<0066:TSOTMR>2.0.CO;2 |bibcode=2000JAtS...57...66S|doi-access=free }} </ref><ref>{{cite encyclopedia | first=Joe | last=Buchdahl | url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Atmosphere/Older/Mesosphere.html | title=Atmosphere, Climate & Environment Information Programme | encyclopedia=Encyclopedia of the Atmospheric Environment | publisher=Department for Environment, Food and Rural Affairs | access-date=2012-04-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100701030705/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/atmosphere/older/mesosphere.html | archive-date=2010-07-01 }}</ref> იმის გამო, რომ ატმოსფერო შთანთქავს ბგერით ტალღებს სიხშირის კვადრატის პროპორციული სიჩქარით, მიწიდან მოსმენილი ხმები არ აღწევს მეზოსფერომდე. ინფრაბგერით ტალღებს შეუძლიათ ამ სიმაღლეზე მიაღწიონ, მაგრამ მათი გამოსხივება მაღალი სიმძლავრის დონეზე რთულია.<ref name=Yang_2016>{{cite book |last=Yang |first=Xunren |title=Atmospheric Acoustics |chapter=Part Two. Acoustic remote sensing for the upper atmosphere |date=2016 |pages=297–308 |doi=10.1515/9783110311532-012 |isbn=978-3-11-031153-2 }}</ref> მეზოპაუზას ქვემოთ ჰაერი იმდენად ცივია, რომ ამ სიმაღლეზე ძალიან მწირი წყლის ორთქლიც კი შეიძლება კონდენსირდეს ყინულის ნაწილაკების პოლარულ-მეზოსფერულ ღამის გამჭვირვალე ღრუბლებად. ეს არის ატმოსფეროს ყველაზე მაღალი ღრუბლები და შეიძლება ხილული იყოს შეუიარაღებელი თვალით, თუ მზის შუქი აირეკლება მათგან მზის ჩასვლიდან დაახლოებით ერთი ან ორი საათის შემდეგ ან მზის ამოსვლამდე ანალოგიურად. ისინი ყველაზე ადვილად ხილულია, როდესაც მზე ჰორიზონტიდან დაახლოებით 4-დან 16 გრადუსამდეა.<ref name=Gadsden_Parvianinen_2006>{{cite web | title=Observing noctilucent clouds | last1=Gadsden | first1=Michael | last2=Parvianinen | first2=Pekka | year=2006 | publisher=International Association of Geomagnetism & Aeronomy | url=https://e-docs.geo-leo.de/server/api/core/bitstreams/ee627b4f-9c9f-4f53-a0de-f2e2bc3b96fb/content | access-date=2025-07-21 }}</ref> ელვის შედეგად გამოწვეული განმუხტვები, რომლებიც ცნობილია როგორც გარდამავალი მანათობელი მოვლენები, ზოგჯერ წარმოიქმნება მეზოსფეროში ტროპოსფერული ჭექა-ქუხილის ღრუბლების ზემოთ.<ref name=Sato_2015>{{cite journal | title=Overview and early results of the Global Lightning and Sprite Measurements mission | display-authors=1 | last1=Sato | first1=M. | last2=Ushio | first2=T. | last3=Morimoto | first3=T. | last4=Kikuchi | first4=M. | last5=Kikuchi | first5=H. | last6=Adachi | first6=T. | last7=Suzuki | first7=M. | last8=Yamazaki | first8=A. | last9=Takahashi | first9=Y. | last10=Inan | first10=U. | last11=Linscott | first11=I. | last12=Ishida | first12=R. | last13=Sakamoto | first13=Y. | last14=Yoshida | first14=K. | last15=Hobara | first15=Y. | last16=Sano | first16=T. | last17=Abe | first17=T. | last18=Nakamura | first18=M. | last19=Oda | first19=H. | last20=Kawasaki | first20=Z. -I. | journal=Journal of Geophysical Research: Atmospheres | volume=120 | issue=9 | pages=3822–3851 | date=May 2015 | doi=10.1002/2014JD022428 | bibcode=2015JGRD..120.3822S }}</ref> მეზოსფერო ასევე არის ფენა, სადაც [[მეტეორი|მეტეორების]] და თანამგზავრების უმეტესობა იწვის ატმოსფეროში შესვლისას.<ref name=NOAA_layers/><ref name=Karahan_et_al_2025>{{cite conference | title=Statistical analysis of destructive satellite re-entry uncertainties | display-authors=1 | last1=Karahan | first1=B. | last2=Papa | first2=M. | last3=Galla | first3=D. | last4=Fugmann | first4=M. | last5=Klinkner | first5=S. | conference=Proceedings of the 9th European Conference on Space Debris, Bonn, Germany, 1–4 April 2025 | publisher=ESA Space Debris Office | display-editors=1 | editor1-first=S. | editor1-last=Lemmens | editor2-first=T. | editor2-last=Flohrer | editor3-first=F. | editor3-last=Schmitz | date=April 2025 | url=https://conference.sdo.esoc.esa.int/proceedings/sdc9/paper/342/SDC9-paper342.pdf | access-date=2025-07-22}}</ref> ის დედამიწიდან ძალიან მაღლა მდებარეობს რეაქტიული თვითმფრინავებისა და ბუშტებისთვის მისადგომი და ძალიან დაბლაა ორბიტალური კოსმოსური ხომალდებისთვის საფრენად. მეზოსფერო ძირითადად რაკეტებისთვის და რაკეტული ძრავით აღჭურვილი თვითმფრინავებისთვის არის ხელმისაწვდომი.<ref name=Heatwole_2024>{{cite journal | title=Current usage of sounding rockets to study the upper atmosphere | last=Heatwole | first=Scott E. | journal=Proceedings of the National Academy of Sciences | volume=121 | issue=40 | at=id. e2413285121 | date=September 2024 | article-number=| doi=10.1073/pnas.2413285121 | doi-access=free | pmid=| pmc=| bibcode=2024PNAS..12113285H }}</ref> ===სტრატოსფერო=== {{მთავარი|სტრატოსფერო}} [[ფაილი:Kittinger-jump.jpg|მინი|1960 წელს [[ჯოზეფ კიტინგერი|ჯოზეფ კიტინგერმა]] [[რეკორდი]] დაამყარა გონდოლიდან 31.3 კმ სიმაღლეზე [[პარაშუტი]]თ გადმოხტომით.]] სტრატოსფერო დედამიწის ატმოსფეროს მეორე ყველაზე დაბალი ფენაა. ის ტროპოსფეროს ზემოთ მდებარეობს და მისგან [[ტროპოპაუზა|ტროპოპაუზით]] არის გამოყოფილი. ეს ფენა ვრცელდება ტროპოსფეროს ზემოდან, დედამიწის ზედაპირიდან დაახლოებით 12 კმ სიმაღლეზე, სტრატოპაუზამდე, რომელიც დაახლოებით 50-დან 55 კმ სიმაღლეზე მდებარეობს.<ref name=Buis_2024/> ატმოსფეროს მთლიანი მასის 99% 30 კმ სიღრმეზე მდებარეობს,<ref name=Holloway_Wayne_2015/> ხოლო სტრატოსფეროს ზედა ნაწილში ატმოსფერული წნევა დაახლოებით ზღვის დონეზე არსებული წნევის 1/1000-ია.<ref name=Clouds_2025>{{cite web | title=Introduction to Clouds | date=April 3, 2025 | first=Robert B. | last=Schmunk | publisher=NASA | url=https://www.giss.nasa.gov/edu/icp/education/cloudintro/pressure.html | access-date=2025-07-22 }}</ref> იგი შეიცავს ოზონის შრეს, რომელიც დედამიწის ატმოსფეროს ის ნაწილია, რომელიც შეიცავს ამ აირის შედარებით მაღალ კონცენტრაციას.<ref name=Saha_2012>{{cite book | title=Modern Climatology | first=Pijushkanti | last=Saha | publisher=Allied Publishers | year=2012 | isbn=978-81-8424-756-5 | page=21 | url=https://books.google.com/books?id=X4ymCQAAQBAJ&pg=PA21 }}</ref> სტრატოსფერო განსაზღვრავს ფენას, რომელშიც ტემპერატურა სიმაღლის მატებასთან ერთად იზრდება. ტემპერატურის ეს მატება გამოწვეულია მზიდან [[ულტრაიისფერი გამოსხივება|ულტრაიისფერი გამოსხივების]] შთანთქმით ოზონის შრის მიერ, რაც ზღუდავს ტურბულენტობას და შერევას. მიუხედავად იმისა, რომ ტროპოპაუზაზე ტემპერატურა შეიძლება იყოს -80 °C, სტრატოსფეროს ზედა ნაწილი გაცილებით თბილია და შეიძლება ოდნავ დაბალი იყოს 0 °C-ზე.<ref name="stratopause">{{cite web | author=Journal of the Atmospheric Sciences | title=stratopause | year=1993 | url=http://www.webref.org/chemistry/s/stratopause.htm |access-date=2013-10-18 |archive-date=2013-10-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131019124644/http://www.webref.org/chemistry/s/stratopause.htm }}</ref><ref name=Saha_2012/> ეს ფენა დედამიწისთვის უნიკალურია; არც [[მარსი|მარსს]] და არც [[ვენერა]]ს არ აქვთ სტრატოსფერო მათ ატმოსფეროში ჟანგბადის დაბალი სიჭარბის გამო.<ref name=de_Pater_Lissauer_2015>{{cite book | title=Planetary Sciences | first1=Imke | last1=de Pater | first2=Jack J. | last2=Lissauer | edition=2 | publisher=Cambridge University Press | year=2015 | isbn=978-1-316-19569-7 | pages=81–82 | url=https://books.google.com/books?id=stFpBgAAQBAJ&pg=PA81 }}</ref> სტრატოსფეროს ტემპერატურის პროფილი ქმნის ძალიან სტაბილურ ატმოსფერულ პირობებს, ამიტომ სტრატოსფეროს არ აქვს ამინდის გამომწვევი ჰაერის ტურბულენტობა, რომელიც ასე გავრცელებულია ტროპოსფეროში. შესაბამისად, სტრატოსფერო თითქმის მთლიანად თავისუფალია ღრუბლებისა და ამინდის სხვა ფორმებისგან.<ref name=Saha_2012/> თუმცა, პოლარული სტრატოსფერული ან მარდაფისებრი ღრუბლები ზოგჯერ შეინიშნება ატმოსფეროს ამ ფენის ქვედა ნაწილში, სადაც ჰაერი ყველაზე ცივია.<ref name=Salby_1996>{{cite book | title=Fundamentals of Atmospheric Physics | volume=61 | series=International Geophysics | first=Murry L. | last=Salby | publisher=Elsevier | year=1996 | isbn=978-0-08-053215-8 | pages=283–285 | url=https://books.google.com/books?id=sK1qTDhNBsYC&pg=PA283 }}</ref> სტრატოსფერო რეაქტიული თვითმფრინავების მიერ მოხვედრის უმაღლესი ფენაა.<ref name=Filippone_2012>{{cite book | title=Advanced Aircraft Flight Performance | volume=34 | series=Cambridge Aerospace Series | first=Antonio | last=Filippone | publisher=Cambridge University Press | year=2012 | isbn=978-1-107-02400-7 | url=https://books.google.com/books?id=6gnO9XoeT5cC&pg=PA210 }}</ref> ===ტროპოსფერო=== {{მთავარი|ტროპოსფერო}} [[ფაილი:ISS-47 Islands In The Sky, Indonesia.jpg|მინი|დედამიწა ორბიტიდან, სადაც ჩანს ტროპოსფეროს მიერ მოწითალო ელფერში გაფილტრული მზის სხივები, სხვადასხვა ტიპის ღრუბლებიდან ჩრდილების მოყვანისას. სტრატოსფერო ჰორიზონტის გასწვრივ ლურჯი გაფანტული მზის სხივების თხელ ზოლს ქმნის.]] ტროპოსფერო დედამიწის ატმოსფეროს ყველაზე დაბალი ფენაა. ის დედამიწის ზედაპირიდან დაახლოებით 12 კმ საშუალო სიმაღლემდე ვრცელდება, თუმცა ეს სიმაღლე გეოგრაფიულ პოლუსებზე დაახლოებით 9 კმ-დან ეკვატორზე 17 კმ-მდე მერყეობს,<ref name=tropopauseheight/> ამინდის გამო გარკვეული ვარიაციებით. ტროპოსფერო ზემოდან შემოსაზღვრულია ტროპოპაუზით, საზღვარი, რომელიც უმეტეს ადგილას ტემპერატურის ინვერსიით არის მონიშნული (ანუ შედარებით თბილი ჰაერის ფენა უფრო ცივ ჰაერზე), ხოლო ზოგან სიმაღლის იზოთერმული ზონით.<ref>{{cite book | last1=Barry | first1=R. G. | last2=Chorley | first2=R. J. |year=1971 |title=Atmosphere, Weather and Climate | url=https://archive.org/details/atmosphereweathe0000barr_m3n2 | url-access=registration | location=London | publisher=Menthuen & Co Ltd. | page=[https://archive.org/details/atmosphereweathe0000barr_m3n2/page/65 65] | isbn=978-0-416-07940-1 }}</ref><ref>{{cite book | last1=Tyson | first1=P. D. | last2=Preston-Whyte | first2=R. A. | year=2000 | title=The Weather and Climate of Southern Africa | edition=2nd | location=Oxford | publisher=[[Oxford University Press]] | page=4 | isbn=0-19-571806-2 }}</ref> მიუხედავად იმისა, რომ ვარიაციები ხდება, ტემპერატურა, როგორც წესი, კლებულობს ტროპოსფეროში სიმაღლის მატებასთან ერთად, რადგან ტროპოსფერო ძირითადად ზედაპირიდან ენერგიის გადაცემის გზით თბება. ამგვარად, ტროპოსფეროს ყველაზე დაბალი ნაწილი (ანუ დედამიწის ზედაპირი) როგორც წესი, ტროპოსფეროს ყველაზე თბილი მონაკვეთია. ეს ხელს უწყობს ვერტიკალურ შერევას (აქედან გამომდინარე, მისი სახელწოდება ბერძნული სიტყვიდან „τρόπος“, რაც „მობრუნებას“ ნიშნავს).<ref name=Frederick_2008>{{cite book | title=Principles of Atmospheric Science | first=John E. | last=Frederick | publisher=[[Jones & Bartlett Learning]] | year=2008 | isbn=978-0-7637-4089-4 | pages=15–17 | url=https://books.google.com/books?id=ZDkBKHsgtLMC&pg=PA15 }}</ref> ტროპოსფერო შეიცავს დედამიწის ატმოსფეროს მასის დაახლოებით 80%-ს.<ref>{{cite book |publisher=[[McGraw-Hill]] |title=Concise Encyclopedia of Science & Technology |year=1984 |section=Troposphere | url=https://archive.org/details/mcgrawhillconcis0000unse_h5v4 | isbn=0-07-045482-5 |quote=It contains about four-fifths of the mass of the whole atmosphere.}}</ref> ტროპოსფერო უფრო მკვრივია, ვიდრე მისი ყველა ზედა ფენა, რადგან უფრო დიდი ატმოსფერული წონა ტროპოსფეროს თავზე დევს და იწვევს მის უფრო ძლიერ შეკუმშვას. ატმოსფეროს მთლიანი მასის ორმოცდაათი პროცენტი ტროპოსფეროს ქვედა 5.5 კმ-ში მდებარეობს.<ref name=Holloway_Wayne_2015>{{cite book | title=Atmospheric Chemistry | first1=Ann M. | last1=Holloway | first2=Richard P. | last2=Wayne | publisher=Royal Society of Chemistry | year=2015 | isbn=978-1-78262-593-3 | url=https://books.google.com/books?id=qmsoDwAAQBAJ&pg=PT16 }}</ref> ატმოსფერული წყლის ორთქლის ან ტენიანობის თითქმის მთელი რაოდენობა ტროპოსფეროში გვხვდება, ამიტომ ეს არის ფენა, სადაც დედამიწის ამინდის უმეტესი ნაწილი ხდება. ატმოსფეროს წყლის შენარჩუნების უნარი მცირდება ტემპერატურის კლებასთან ერთად, ამიტომ წყლის ორთქლის 90% ტროპოსფეროს ქვედა ნაწილშია შეკავებული.<ref name=Singh_2001>{{cite book | title=Snow and Glacier Hydrology | first1=P. | last1=Singh | first2=Vijay P. | last2=Singh | page=56 | isbn=0-7923-6767-7 | year=2001 | publisher=Springer Netherlands | url=https://books.google.com/books?id=0VW6Tv0LVWkC&pg=PA56 }}</ref> მას ძირითადად აქვს ამინდთან დაკავშირებული ღრუბლების ყველა გვარის ტიპი, რომლებიც წარმოიქმნება აქტიური ქარის ცირკულაციით, თუმცა ძალიან მაღალი კუმულონიმბუსის ჭექა-ქუხილის ღრუბლებს შეუძლიათ ტროპოპაუზაში შეღწევა ქვემოდან და სტრატოსფეროს ქვედა ნაწილში ასვლა.<ref name=Wang_et_al_2009>{{cite journal | title=Further evidences of deep convective vertical transport of water vapor through the tropopause | display-authors=1 | first1=Pao K. | last1=Wang | first2=Martin | last2=Setvák | first3=Walter | last3=Lyons | first4=Willi | last4=Schmid | first5=Hsin-Mu | last5=Lin | journal=Atmospheric Research | volume=94 | issue=3 | date=November 2009 | pages=400–408 | doi=10.1016/j.atmosres.2009.06.018 | bibcode=2009AtmRe..94..400W }}</ref> ტრადიციული საავიაციო მიმოსვლის უმეტესობა ტროპოსფეროში ხდება და ეს ერთადერთი ფენაა, რომელზეც პროპელერიანი თვითმფრინავები გადაადგილდებიან.<ref name=Filippone_2012/> კონტრასტული ხაზები წარმოიქმნება რეაქტიული ძრავის წყლის გამოყოფისგან 7.7 კმ სიმაღლეებზე, სადაც ატმოსფერული ტემპერატურა დაახლოებით -53 °C-ია.<ref name=Tiwary_Williams_2018>{{cite book | title=Air Pollution: Measurement, Modelling and Mitigation | edition=Fourth | first1=Abhishek | last1=Tiwary | first2=Ian | last2=Williams | publisher=CRC Press | year=2018 | isbn=978-1-4987-1946-9 | page=218 | url=https://books.google.com/books?id=BzD3DwAAQBAJ&pg=PA218 }}</ref> ===სხვა ფენები=== ზემოთ მოცემულ ხუთ ძირითად ფენაში, რომლებიც ძირითადად ტემპერატურით არის განსაზღვრული, სხვა თვისებებით შეიძლება გამოირჩეოდეს რამდენიმე მეორადი ფენა: *[[ოზონის შრე]] სტრატოსფეროშია. ამ ფენაში ოზონი პიკურ კონცენტრაციას 15 მილიონ წილამდე აღწევს 32 კმ სიმაღლეზე, რაც გაცილებით მაღალია, ვიდრე ქვედა ატმოსფეროში, მაგრამ მაინც ძალიან მცირეა ატმოსფეროს ძირითად კომპონენტებთან შედარებით.<ref>{{cite web | title=NASA Ozone Watch | publisher=NASA Goddard Spaceflight Center | url=https://ozonewatch.gsfc.nasa.gov/facts/SH.html | access-date=2025-07-22 }}</ref> ის ძირითადად სტრატოსფეროს ქვედა ნაწილშია განლაგებული დაახლოებით 15-35 კმ-დან,<ref name=Allens-2002/> თუმცა სისქე სეზონურად და გეოგრაფიულად იცვლება. დედამიწის ატმოსფეროში ოზონის დაახლოებით 90% სტრატოსფეროშია.<ref name=NOAA_Ozone>{{cite web | title=Science: Ozone Basics | work=Stratospheric Ozone | publisher=National Oceanic and Atmospheric Association | url=https://www.ozonelayer.noaa.gov/science/basics.htm | access-date=2025-07-22 | archive-date=2017-11-21 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20171121051325/http://www.ozonelayer.noaa.gov/science/basics.htm }}</ref> *[[იონოსფერო]] ატმოსფეროს რეგიონია, რომელიც იონიზირებულია მზის რადიაციით. ის მნიშვნელოვან როლს ასრულებს პოლარულ ნათებაში, ჰაერის ნათებასა და კოსმოსური ამინდის ფენომენებში.<ref name=Newell_et_al_2001>{{cite journal | title=The role of the ionosphere in aurora and space weather | display-authors=1 | last1=Newell | first1=Patrick T. | last2=Greenwald | first2=Raymond A. | last3=Ruohoniemi | first3=J. Michael | journal=Reviews of Geophysics | volume=39 | issue=2 | pages=137–149 | date=May 2001 | doi=10.1029/1999RG000077 | bibcode=2001RvGeo..39..137N }}</ref><ref name=Basavaiah_2012>{{cite book | title=Geomagnetism: Solid Earth and Upper Atmosphere Perspectives | first=Nathani | last=Basavaiah | publisher=Springer Science & Business Media | year=2012 | isbn=978-94-007-0403-9 | url=https://books.google.com/books?id=uypjt19xtmsC&pg=PA111 }}</ref> დღის საათებში ის 50-დან 1000 კმ-მდე ვრცელდება და მოიცავს მეზოსფეროს, თერმოსფეროს და ეგზოსფეროს ნაწილებს. თუმცა, მეზოსფეროში იონიზაცია ძირითადად ღამით წყდება.<ref name=UCAR_ION>{{cite web | title=The Ionosphere | publisher=University Corporation for Atmospheric Research | url=https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/ionosphere | access-date=2025-07-23 }}</ref> იონოსფერო ქმნის პლაზმასფეროს შიდა კიდეს - შიდა მაგნიტოსფეროს.<ref name=plasmasphere>{{cite web | title=The Earth's Plasmasphere | first=D. L. | last=Gallagher | publisher=NASA | date=April 26, 2023 | url=https://plasmasphere.nasa.gov/ | access-date=2025-07-23 }}</ref> მას პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს, რადგან ის გავლენას ახდენს, მაგალითად, დედამიწაზე რადიოსიხშირული გავრცელების პროპაგანდაზე.<ref name=Atiq_2018>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Kirby | first1=S. S. | last2=Berkner | first2=L. V. | last3=Stuart | first3=D. M. | year=2006 | title=Studies of the ionosphere and their application to radio transmission | journal=Proceedings of the Institute of Radio Engineers | volume=22 | issue=4 | pages=481–521 | doi=10.1109/JRPROC.1934.225867 | url=http://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/jres/12/jresv12n1p15_A2b.pdf | access-date=2025-07-23 }}</ref> *[[ჰომოსფერო]] და [[ჰეტეროსფერო]] განისაზღვრება იმით, კარგად არის თუ არა ატმოსფერული გაზები შერეული. ზედაპირული ჰომოსფერო მოიცავს ტროპოსფეროს, სტრატოსფეროს, მეზოსფეროს და თერმოსფეროს ყველაზე დაბალ ნაწილს, სადაც ატმოსფეროს ქიმიური შემადგენლობა არ არის დამოკიდებული მოლეკულურ წონაზე, რადგან გაზები შერეულია ტურბულენტობის გამო.<ref>{{cite web |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=homosphere1 |title=''homosphere'' – AMS Glossary |publisher=Amsglossary.allenpress.com |access-date=2010-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100914045832/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=homosphere1 |archive-date=14 September 2010 |url-status=live}}</ref> ეს შედარებით ერთგვაროვანი ფენა მთავრდება [[ტურბოპაუზა]]ზე, რომელიც დაახლოებით 100 კმ-ზე მდებარეობს,<ref name=Schlatter_2009/> თავად [[კარმანის ხაზი|სივრცის კიდე]], როგორც ამას FAI აღიარებს, რომელიც მას მეზოპაუზაზე დაახლოებით 20 კმ-ზე მაღლა აყენებს. *ამ სიმაღლეზე მაღლა მდებარეობს ჰეტეროსფერო, რომელიც მოიცავს ეგზოსფეროს და თერმოსფეროს უმეტეს ნაწილს. აქ ქიმიური შემადგენლობა სიმაღლის მიხედვით იცვლება. ეს იმიტომ ხდება, რომ ნაწილაკების ერთმანეთთან შეჯახების გარეშე გადაადგილების მანძილი დიდია იმ მოძრაობების ზომასთან შედარებით, რომლებიც იწვევს შერევას. ეს საშუალებას აძლევს გაზებს სტრატიფიცირდნენ მოლეკულური წონის მიხედვით,<ref name=Schlatter_2009/> ხოლო უფრო მძიმეები, როგორიცაა ჟანგბადი და აზოტი, მხოლოდ ჰეტეროსფეროს ძირთან ახლოსაა. ჰეტეროსფეროს ზედა ნაწილი თითქმის მთლიანად შედგება წყალბადისგან, ყველაზე მსუბუქი ელემენტისგან.<ref name="thought">{{cite web |url=https://www.thoughtco.com/most-abundant-gases-in-earths-atmosphere-607594 |title=The 4 Most Abundant Gases in Earth's Atmosphere | first=Anne Marie | last=Helmenstine | date=June 16, 2018 | access-date=2025-07-21}}</ref> *პლანეტარული სასაზღვრო ფენა არის ტროპოსფეროს ის ნაწილი, რომელიც ყველაზე ახლოსაა დედამიწის ზედაპირთან და პირდაპირ გავლენას ახდენს მასზე, ძირითადად ტურბულენტური დიფუზიის გზით. დღის განმავლობაში პლანეტარული სასაზღვრო ფენა, როგორც წესი, კარგად არის შერეული, ხოლო ღამით ის სტაბილურად სტრატიფიცირდება სუსტი ან პერიოდული შერევით. პლანეტარული სასაზღვრო ფენის სიღრმე მერყეობს დაახლოებით 100 მეტრიდან (330 ფუტი) ნათელ, წყნარ ღამეებში 1000–1500 მ-მდე ან მეტამდე შუადღისას.<ref name=PBL>{{cite web | title=The Planetary Boundary Layer | first=Jeff | last=Haby | publisher=National Weather Service | url=https://www.weather.gov/source/zhu/ZHU_Training_Page/clouds/planetary_boundary_layer/PBL.html | access-date=2025-07-23 }}</ref> *[[ბაროსფერო]] არის ატმოსფეროს რეგიონი, სადაც ბარომეტრიული კანონი მოქმედებს. ის მოიცავს მიწიდან თერმოპაუზამდე. ამ სიმაღლეზე მაღლა, სიჩქარის განაწილება არ არის მაქსველისეული, რადგან მაღალი სიჩქარის ატომები და მოლეკულები ახერხებენ ატმოსფეროდან გასვლას.<ref>{{cite book | title=Planetary Aeronomy: Atmosphere Environments in Planetary Systems | series=Physics of Earth and Space Environments | first1=Siegfried | last1=Bauer | first2=Helmut | last2=Lammer | publisher=Springer Science & Business Media | year=2013 | isbn=978-3-662-09362-7 | pages=4–5 | url=https://books.google.com/books?id=PXErBAAAQBAJ&pg=PA4 }}</ref> *სპორადული ნატრიუმის ფენა არის ნატრიუმის ნეიტრალური ატომების პერიოდული დონე, რომელიც ჩვეულებრივ მდებარეობს ზღვის დონიდან 80–105 კმ სიმაღლის დიაპაზონში და მისი სიღრმე დაახლოებით 5 კმ არის.<ref>{{cite journal | title=Generation of sporadic sodium layers via turbulent heating of the atmosphere? | first1=Qihou | last1=Zhou | first2=John D. | last2=Mathews | journal=Journal of Atmospheric and Terrestrial Physics | volume=57 | issue=11 | date=September 1995 | pages=1309-1315, 1317-1319 | doi=10.1016/0021-9169(95)97298-I | doi-access=free }}</ref> დედამიწის ზედაპირზე ატმოსფეროს საშუალო ტემპერატურაა 14 °C<ref>{{cite web |url=http://www.bambooweb.com/articles/e/a/Earth's_atmosphere.html |title=Earth's Atmosphere |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614054213/http://www.bambooweb.com/articles/e/a/Earth%27s_atmosphere.html |archive-date=2009-06-14 }}</ref> ან 15 °C,<ref>{{cite web |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html |title=NASA&nbsp;– Earth Fact Sheet |publisher=Nssdc.gsfc.nasa.gov |access-date=2010-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101030234253/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html |archive-date=30 October 2010 |url-status=live}}</ref> წყაროების შესაბამისად.<ref>{{cite web |url=http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/research/anomalies/index.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303233131/http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/research/anomalies/index.php |archive-date=2009-03-03 |title=Global Surface Temperature Anomalies }}</ref><ref>{{cite web |url=http://oceanworld.tamu.edu/resources/oceanography-book/radiationbalance.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20050303202001/http://oceanworld.tamu.edu/resources/oceanography-book/radiationbalance.htm |archive-date=2005-03-03 |title=Earth's Radiation Balance and Oceanic Heat Fluxes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www-pcmdi.llnl.gov/projects/cmip/overview_ms/control_tseries.pdf |title=Coupled Model Intercomparison Project Control Run |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528143343/http://www-pcmdi.llnl.gov/projects/cmip/overview_ms/control_tseries.pdf |archive-date=2008-05-28 }}</ref> ==ფიზიკური თვისებები== ===წნევა და სისქე=== {{მთავარი|ატმოსფერული წნევა}} საშუალო ატმოსფერული წნევა ზღვის დონეზე განისაზღვრება საერთაშორისო სტანდარტული ატმოსფეროთი, როგორც 101325 პასკალი (760.00 მმ ვწყ. სვ.).<ref name=Allens-2002/> ამას ზოგჯერ სტანდარტული ატმოსფეროს ერთეულს უწოდებენ. ატმოსფერული მასის ჯამური მასა შეადგენს {{val|5.1480|e=18|ul=კგ}},<ref>{{Cite journal |title=The Mass of the Atmosphere: A Constraint on Global Analyses |journal=Journal of Climate |volume=18 |issue=6 |page=864 |date=January 1970 |doi=10.1175/JCLI-3299.1 |bibcode = 2005JCli...18..864T |last1 = Trenberth |first1 = Kevin E. |last2=Smith |first2=Lesley }}</ref> რაც დაახლოებით 2.5%-ით ნაკლებია, ვიდრე ზღვის დონის საშუალო წნევისა და დედამიწის ფართობის 51007.2 მეგაჰექტარის მიხედვით იქნებოდა გამოთვლილი,<ref name=Allens-2002/> ეს სხვაობა დედამიწის მთიანი რელიეფით არის განპირობებული. ატმოსფერული წნევა არის ჰაერის მთლიანი წონა ერთეული ფართობის ზემოთ იმ წერტილში, სადაც წნევა იზომება. ამრიგად, ჰაერის წნევა იცვლება მდებარეობისა და ამინდის მიხედვით. ჰაერის წნევა ექსპონენციურად მცირდება სიმაღლესთან ერთად, ჰაერის ტემპერატურაზე დამოკიდებული სიჩქარით. შემცირების სიჩქარე განისაზღვრება ტემპერატურაზე დამოკიდებული პარამეტრით, რომელსაც მასშტაბის სიმაღლე ეწოდება: ამ სიმაღლით სიმაღლის თითოეული ზრდისთვის, წნევა მცირდება e ფაქტორით (ბუნებრივი ლოგარითმების ბაზა, დაახლოებით 2.718). დედამიწისთვის ეს მნიშვნელობა, როგორც წესი, 5.5-დან 6 კმ-მდეა დაახლოებით 80 კმ-მდე სიმაღლეებისთვის.<ref name=Daniel_2002>{{cite book | title=Concepts in Space Science | first=R. R. | last=Daniel | publisher=Universities Press | year=2002 | isbn=978-81-7371-410-8 | pages=70–72 | url=https://books.google.com/books?id=WYCltc12Gs8C&pg=PA70 }}</ref> თუმცა, ატმოსფერო უფრო ზუსტად მოდელირებულია თითოეული ფენისთვის მორგებული განტოლებით, რომელიც ითვალისწინებს ტემპერატურის, მოლეკულური შემადგენლობის, მზის რადიაციისა და გრავიტაციის გრადიენტებს. 100 კმ-ზე მეტ სიმაღლეზე ატმოსფერო კარგად არ არის შერეული, ამიტომ თითოეულ ქიმიურ სახეობას აქვს საკუთარი მასშტაბური სიმაღლე. 200-დან 300 კმ-მდე სიმაღლეზე, მასშტაბური სიმაღლე კომბინირებულია 20-დან 30 კმ-მდე.<ref name=Daniel_2002/> დედამიწის ატმოსფეროს მასა დაახლოებით შემდეგნაირად არის განაწილებული:<ref>{{cite book | last1=Lutgens | first1=Frederick K. | first2=Edward J. | last2=Tarbuck | year=1995 | title=The Atmosphere | publisher=Prentice Hall | edition=6th | pages=14–17 | isbn=0-13-350612-6 }}</ref> *50% 5.6 კმ-ზე ნაკლებია *90% 16 კმ-ზე ნაკლებია *99.99997% 100 კმ-ზე ნაკლებია, რაც [[კარმანის ხაზი]]ა. საერთაშორისო კონვენციით, ეს აღნიშნავს კოსმოსის დასაწყისს, სადაც ადამიანები კოსმოსში დაფრინავენ. შედარებისთვის, ევერესტის მწვერვალი 8,848 მ-ზე მდებარეობს; კომერციული სამგზავრო თვითმფრინავები, როგორც წესი, 9-დან 12 კმ-მდე მანძილზე დაფრინავენ,<ref name=Sforza_2014>{{cite book | chapter=Fuselage Design | year=2014 | pages=47–79 | title=Commercial Airplane Design Principles | doi=10.1016/B978-0-12-419953-8.00003-6 | first=Pasquale | last=Sforza | isbn=978-0-12-419953-8 }}</ref> სადაც ჰაერის დაბალი სიმკვრივე და ტემპერატურა საწვავის ეკონომიას იძლევა; ამინდის ბუშტები დაახლოებით 35 კმ-ს აღწევს;<ref name=Kräuchi_et_al_2016>{{cite journal | title=Controlled weather balloon ascents and descents for atmospheric research and climate monitoring | display-authors=1 | last1=Kräuchi | first1=A. | last2=Philipona | first2=R. | last3=Romanens | first3=G. | last4=Hurst | first4=D. F. | last5=Hall | first5=E. G. | last6=Jordan | first6=A. F. | journal=Atmospheric Measurement Techniques | volume=9 | pages=929–938 | doi=10.5194/amt-9-929-2016 | year=2016 | issue=3 | pmid=29263765 | pmc=5734649 | bibcode=2016AMT.....9..929K | doi-access=free }}</ref> ხოლო X-15-ით ყველაზე მაღალი ფრენა 1963 წელს შესრულდა და შეადგინა 108.0 კმ. კარმანის ხაზის ზემოთაც კი, მნიშვნელოვანი ატმოსფერული ეფექტები, როგორიცაა პოლარული ნათება, კვლავ ხდება.<ref name=Lodders_Fegley_2015/> ამ რეგიონში მეტეორები იწყებენ ნათებას,<ref name=NOAA_layers/> თუმცა უფრო დიდი მეტეორები შეიძლება არ დაიწვას მანამ, სანამ უფრო ღრმად არ შეაღწევენ ატმოსფეროში. დედამიწის იონოსფეროს სხვადასხვა ფენა, რომელიც მნიშვნელოვანია მაღალი სიხშირის რადიოსიხშირის გავრცელებისთვის, 100 კმ-ზე ქვემოთ იწყება და 500 კმ-ს მიღმა ვრცელდება. შედარებისთვის, საერთაშორისო კოსმოსური სადგური, როგორც წესი, 370–460 კმ-ზე დაფრინავს,<ref name=ISS/> იონოსფეროს F-ფენაში,<ref name=Allens-2002/> სადაც ისინი საკმარის ატმოსფერულ წინააღმდეგობას აწყდებიან, რათა ყოველ რამდენიმე თვეში ერთხელ ხელახლა გააქტიურება დასჭირდეთ, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოხდება ორბიტალური დაშლა, რაც დედამიწაზე დაბრუნებას გამოიწვევს.<ref name=ISS/> მზის აქტივობიდან გამომდინარე, თანამგზავრებს შეუძლიათ შესამჩნევი ატმოსფერული წინააღმდეგობა განიცადონ 600–800 კმ სიმაღლეზე.<ref name=Pisacane_2005>{{cite book | chapter=The Space Environment | first1=Brian J. | last1=Anderson | first2=Donald G. | last2=Mitchell | title=Fundamentals of Space Systems | editor-first=Vincent L. | editor-last=Pisacane | publisher=Oxford University Press | year=2005 | isbn=978-0-19-516205-9 | page=56 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=uTwb7d8PTXMC&pg=PA56 }}</ref> ===ტემპერატურა=== [[ფაილი:Profil temperature atmosphere.png|მინი|ტემპერატურის ცვლილება სიმაღლის მიხედვით]] {{მთავარი|ატმოსფერული ტემპერატურა}} ზღვის დონიდან დაწყებული, ტემპერატურა მცირდება სიმაღლის მატებასთან ერთად, სანამ სტრატოსფეროს დაახლოებით 11 კმ-ზე არ მიაღწევს. ზემოთ, ტემპერატურა სტაბილიზდება დიდ ვერტიკალურ მანძილზე. დაახლოებით 20 კმ-ზე ზემოთ, ტემპერატურა იზრდება სიმაღლესთან ერთად, ოზონის შრის შიგნით გაცხელების გამო, რაც გამოწვეულია ამ რეგიონში მოლეკულური ჟანგბადის და ოზონის გაზის მიერ მზიდან მნიშვნელოვანი ულტრაიისფერი გამოსხივების შთანთქმით. მეორე რეგიონი, როემლზეც შეიმჩნევა ტემპერატურის მატება, ეს დიდი სიმაღლეებია 90 კმ-ზე ზემოთ, [[თერმოსფერო]]ში.<ref name=NOAA_layers/> ღამის განმავლობაში, მიწა გამოსხივებს მეტ ენერგიას, ვიდრე ატმოსფეროდან იღებს. როდესაც ენერგია ახლომდებარე ატმოსფეროდან უფრო გრილ მიწაზე გადადის, ეს ქმნის ტემპერატურის ინვერსიას, სადაც ადგილობრივი ტემპერატურა იზრდება სიმაღლესთან ერთად დაახლოებით 1000 მ-მდე.<ref>{{cite web | title=Atmospheric controllers of local nighttime temperature | year=2004 | publisher=Pennsylvania State University | url=https://www.weather.gov/source/zhu/ZHU_Training_Page/winds/nighttime_influences/Nighttime_Influences.htm | access-date=2025-07-24 }}</ref> ====ბგერის სიჩქარე==== {{მთავარი|ბგერის სიჩქარე}} ვინაიდან მუდმივი შემადგენლობის იდეალურ აირში ბგერის სიჩქარე დამოკიდებულია მხოლოდ ტემპერატურაზე და არა წნევაზე ან სიმკვრივეზე, ატმოსფეროში ბგერის სიჩქარე სიმაღლის მატებასთან ერთად იღებს რთული ტემპერატურული პროფილის ფორმას და არ რეაგირებს ატმოსფეროს სიმკვრივის ან წნევის ცვლილებებზე.<ref name=SoS>{{cite web | title=Speed of sound | first=Tom | last=Benson | publisher=NASA Glenn Research Center | url=https://www.grc.nasa.gov/WWW/k-12/VirtualAero/BottleRocket/airplane/sound.html | access-date=2025-07-24 }}</ref> მაგალითად, ზღვის დონეზე ბგერის სიჩქარე 340 მ/წმ-ია, ხოლო სტრატოსფეროს საშუალო ტემპერატურაზე, −60°C-ზე, ბგერის სიჩქარე მცირდება 290 მ/წმ-მდე.<ref name=Wang_2023>{{cite book | title=A Guide to Fluid Mechanics | first=Hongwei | last=Wang | publisher=Cambridge University Press | year=2023 | isbn=978-1-108-49883-8 | url=https://books.google.com/books?id=ISysEAAAQBAJ&pg=PA194 }}</ref> ===სიმკვრივე და მასა=== {{მთავარი|ჰაერის სიმკვრივე}} [[ფაილი:Atmosphere model.png|მინი|ტემპერატურის და მასის სიმკვრივე სიმაღლის მიმართ NRLMSISE-00 სტანდარტული ატმოსფეროს მოდელიდან (თითოეულ „ათწლეულში“ რვა წერტილოვანი ხაზი რვა კუბზეა 8, 27, 64, ..., 729)]] ჰაერის სიმკვრივე ზღვის დონეზე დაახლოებით 1.29 კგ/მ³-ია.<ref name=Allens-2002/> სიმკვრივე პირდაპირ არ იზომება, მაგრამ გამოითვლება ტემპერატურის, წნევისა და ტენიანობის გაზომვებიდან ჰაერის მდგომარეობის განტოლების გამოყენებით. ატმოსფერული სიმკვრივე მცირდება სიმაღლის მატებასთან ერთად. ეს ვარიაცია შეიძლება დაახლოებით მოდელირებული იყოს ბარომეტრიული ფორმულის გამოყენებით.<ref name=Hall_2021>{{cite web | title=Earth Atmosphere Model | publisher=NASA Glenn Research Center | editor-first=Nancy | editor-last=Hall | date=May 13, 2021 | url=https://www.grc.nasa.gov/WWW/K-12/airplane/atmosmet.html | access-date=2025-07-24 }}</ref> სიმკვრივის გამოთვლის უფრო დახვეწილი მოდელები გამოიყენება თანამგზავრების მცირე ორბიტაზე გადაყვანისას პროგნოზირების გასაუმჯობესებლად.<ref name=Kumar_et_al_2022>{{cite journal | title=Simulation of the orbital decay of a spacecraft in low Earth orbit due to aerodynamic drag | display-authors=1 | first1=R. | last1=Kumar | first2=R. | last2=Singh | first3=A. K. | last3=Chinnappan | first4=A. | last4=Appar | journal=The Aeronautical Journal | volume=126 | issue=1297 | date=March 2022 | pages=565–583 | doi=10.1017/aer.2021.83 }}</ref> ატმოსფეროს საშუალო მასა დაახლოებით 5 კვადრილიონი (5{{e|15}}) ტონაა ან დედამიწის მასის 1/1,200,000. ამერიკის ატმოსფერული კვლევების ეროვნული ცენტრის მონაცემებით, „ატმოსფეროს საშუალო მასა შეადგენს {{val|5.1480|e=18|ul=კგ}}-ს, წყლის ორთქლით გამოწვეული წლიური ცვალებადობით 1.2 ან {{val|1.5|e=15|ul=კგ}}, იმისდა მიხედვით, გამოიყენება თუ არა ზედაპირული წნევის თუ წყლის ორთქლის მონაცემები; ეს მაჩვენებელი წინა შეფასებასთან შედარებით გარკვეულწილად ნაკლებია. წყლის ორთქლის საშუალო მასა შეფასებულია {{val|1.27|e=16|ul=კგ}}-ად, ხოლო მშრალი ჰაერის მასა — {{val|5.1352|0.0003|e=18|ul=კგ}}-ად“.<ref name=Trenberth_Smith_2005>{{cite journal | title=The Mass of the Atmosphere: A Constraint on Global Analyses | first1=Kevin E. | last1=Trenberth | first2=Lesley | last2=Smith | journal=Journal of Climate | volume=18 | issue=6 | date=March 15, 2005 | pages=864–875 | jstor=26253433 | doi=10.1175/JCLI-3299.1 | bibcode=2005JCli...18..864T }}</ref> ==ოპტიკური თვისებები== [[ფაილი:Earth energy budget.svg|მინი|მზის რადიაციის ფარდობითი შთანთქმა, გამოსხივება და არეკლვა ატმოსფეროს, ღრუბლებისა და ზედაპირის მიერ]] მზის რადიაცია (ანუ მზის სინათლე) არის ენერგია, რომელსაც დედამიწა [[მზე|მზისგან]] იღებს. დედამიწა ასევე ასხივებს რადიაციას უკან კოსმოსში, მაგრამ უფრო გრძელი ტალღის სიგრძით, რომელსაც ადამიანები ვერ ხედავენ. როდესაც ენერგია ატმოსფეროში ვრცელდება, მასზე გავლენას ახდენს გამოსხივების გადაცემის პროცესი. ანუ, შემომავალი და გამოსხივებული რადიაციის ნაწილი ექვემდებარება ატმოსფეროს მიერ მათ შთანთქმას, გამოსხივებას და გაფანტვას. დაცემული ენერგიის კიდევ ერთი ნაწილი აირეკლება,<ref>{{Cite web |title=Absorption / reflection of sunlight |url=https://ugc.berkeley.edu/background-content/reflection-absorption-sunlight/ |access-date=2023-06-13 |website=Understanding Global Change}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Atmospheric Window |url=https://www.noaa.gov/jetstream/satellites/absorb |access-date=2023-06-13 |website=National Oceanic and Atmospheric Administration}}</ref> ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი ატმოსფერული ამრეკლავი, ეს [[მტვერი]] და [[ღრუბლები]]ა. აეროზოლის თვისებებიდან გამომდინარე, ღრუბლებს შეუძლიათ აირეკლონ დაცემული რადიაციის 70%-მდე. გლობალურად, ღრუბლები აირეკლავენ შემომავალი ენერგიის 20%-ს, რაც პლანეტის მთლიანი [[ალბედო]]ს ორ მესამედს შეადგენს.<ref name=Sirvatka>{{cite web | title=Radiation and the Earth-atmosphere system: 'Why is the sky blue?' | first=Paul | last=Sirvatka | work=Introduction to meteorology | publisher=College of DuPage | url=https://weather.cod.edu/sirvatka/scatter.html | access-date=2025-07-25 }}</ref> [[2017]] წლის მაისში, სინათლის სხივები, რომლებიც მილიონი მილის დაშორებით ორბიტაზე მოძრავი თანამგზავრიდან ციმციმებს ჰგავდა, ტროპოსფეროში ყინულის კრისტალებიდან აირეკლა.<ref name="NYT-20170519">{{cite news |last=St. Fleur |first=Nicholas |title=Spotting Mysterious Twinkles on Earth From a Million Miles Away |url=https://www.nytimes.com/2017/05/19/science/dscovr-satellite-ice-glints-earth-atmosphere.html | date=May 19, 2017 |work=[[The New York Times]] |access-date=20 May 2017}}</ref><ref name="GRL-201760515">{{cite journal | display-authors=1 |last1=Marshak |first1=Alexander |last2=Várnai |first2=Tamás |last3=Kostinski |first3=Alexander |title=Terrestrial glint seen from deep space: oriented ice crystals detected from the Lagrangian point |date=May 15, 2017 |journal=[[Geophysical Research Letters]] |volume=44 |issue=10 |page=5197 |doi=10.1002/2017GL073248 |bibcode=2017GeoRL..44.5197M |url=https://zenodo.org/record/1229066 |hdl=11603/13118 |hdl-access=free }}</ref> ===გაფანტვა=== {{მთავარი|ატმოსფერული გაფანტვა}} როდესაც სინათლე დედამიწის ატმოსფეროში გადის, ფოტონები მასთან ურთიერთქმედებენ გაფანტვის გზით. თუ სინათლე ატმოსფეროსთან არ ურთიერთქმედებს, მას პირდაპირი გამოსხივება ეწოდება და ეს არის ის, რასაც ხედავთ, თუ პირდაპირ მზეს შეხედავთ. არაპირდაპირი გამოსხივება არის სინათლე, რომელიც ატმოსფეროში გაიფანტა. მაგალითად, მოღრუბლულ დღეს, როდესაც თქვენს ჩრდილს ვერ ხედავთ, პირდაპირი გამოსხივება არ აღწევს თქვენამდე, ის მთლიანად გაიფანტა. კიდევ ერთი მაგალითია რელეის გაფანტვის ფენომენი, უფრო მოკლე ([[ლურჯი]]) ტალღის სიგრძეები უფრო ადვილად იფანტება, ვიდრე გრძელი ([[წითელი]]) ტალღის სიგრძეები. სწორედ ამიტომ გამოიყურება ცა ლურჯად; თქვენ ხედავთ გაფანტულ ლურჯ სინათლეს. სწორედ ამიტომ არის მზის ჩასვლა წითელი. იმის გამო, რომ მზე ჰორიზონტთან ახლოსაა, მზის სხივები ჩვეულებრივზე მეტ ატმოსფეროში გადის, სანამ თქვენს თვალამდე მიაღწევს. ლურჯი სინათლის დიდი ნაწილი გაიფანტა, რის გამოც მზის ჩასვლისას წითელი სინათლე რჩება.<ref name=Bloomfield_2007>{{cite book | title=How Everything Works: Making Physics Out of the Ordinary | first=Louis A. | last=Bloomfield | publisher=John Wiley & Sons | year=2007 | isbn=978-0-470-17066-3 | page=456 | url=https://books.google.com/books?id=_ZNxDwAAQBAJ&pg=PA456 }}</ref> ==შთანთქმა== [[ფაილი:Openstax Astronomy EM spectrum and atmosphere.jpg|მინი|დედამიწის ატმოსფეროს გამტარობის (ანუ გამჭვირვალობის) უხეში დიაგრამა ელექტრომაგნიტური გამოსხივების სხვადასხვა ტალღის სიგრძეების მიმართ, მათ შორის ხილული სინათლის მიმართ.]] სხვადასხვა მოლეკულა შთანთქავს რადიაციის სხვადასხვა ტალღის სიგრძეს. მაგალითად, O₂ და O₃ შთანთქავს თითქმის ყველა რადიაციას, რომლის ტალღის სიგრძე 300 ნანომეტრზე ნაკლებია.<ref name=Ondoh_Marubashi_2001>{{cite book | title=Science of Space Environment | series=Wave summit course | editor1-first=Tadanori | editor1-last=Ondoh | editor2-first=Katsuhide | editor2-last=Marubashi | publisher=IOS Press | year=2001 | isbn=978-4-274-90384-7 | page=8 | url=https://books.google.com/books?id=F_UpI_Our3AC&pg=PA8 }}</ref> წყალი (H₂O) შთანთქავს 700 ნმ-ზე მეტი ტალღის სიგრძეზე.<ref name=Collins_et_al_2006>{{cite journal | title=Effects of increased near-infrared absorption by water vapor on the climate system | display-authors=1 | last1=Collins | first1=William D. | last2=Lee-Taylor | first2=Julia M. | last3=Edwards | first3=David P. | last4=Francis | first4=Gene L. | journal=Journal of Geophysical Research: Atmospheres | volume=111 | issue=D18 | at=ID D18109 | date=September 2006 | doi=10.1029/2005JD006796 | bibcode=2006JGRD..11118109C }}</ref> როდესაც მოლეკულა შთანთქავს ფოტონს, ის ზრდის მოლეკულის ენერგიას. ეს ათბობს ატმოსფეროს, მაგრამ ატმოსფერო ასევე ცივდება რადიაციის გამოსხივებით, როგორც ქვემოთ არის განხილული. ასტრონომიულ სპექტროსკოპიაში, ატმოსფეროს მიერ კონკრეტული სიხშირეების შთანთქმას ტელურის დაბინძურება ეწოდება.<ref name=Wang_2022>{{cite journal | title=Characterizing and Mitigating the Impact of Telluric Absorption in Precise Radial Velocities | display-authors=1 | last1=Wang | first1=Sharon Xuesong | last2=Latouf | first2=Natasha | last3=Plavchan | first3=Peter | last4=Cale | first4=Bryson | last5=Blake | first5=Cullen | last6=Artigau | first6=Étienne | last7=Lisse | first7=Carey M. | last8=Gagné | first8=Jonathan | last9=Crass | first9=Jonathan | last10=Tanner | first10=Angelle | journal=The Astronomical Journal | volume=164 | issue=5 | at=id. 211 | date=November 2022 | doi=10.3847/1538-3881/ac947a | doi-access=free | arxiv=2206.07287 | bibcode=2022AJ....164..211W }}</ref> ატმოსფეროში არსებული აირების კომბინირებული შთანთქმის სპექტრები ტოვებს დაბალი გამჭვირვალობის „ფანჯრებს“, რაც სინათლის მხოლოდ გარკვეული ზოლების გადაცემის საშუალებას იძლევა. ოპტიკური ფანჯარა ვრცელდება დაახლოებით 300 ნმ-დან (ულტრაიისფერი-C) ადამიანის მიერ [[ხილული გამოსხივება|ხილულ სპექტრამდე]] (რომელსაც ჩვეულებრივ სინათლეს უწოდებენ), დაახლოებით 400–700 ნმ-ზე და გრძელდება ინფრაწითელამდე დაახლოებით 1100 ნმ-მდე. ასევე არსებობს ინფრაწითელი და რადიო ფანჯრები, რომლებიც გადასცემენ ზოგიერთ ინფრაწითელ და რადიოტალღას უფრო გრძელი ტალღის სიგრძეებით. მაგალითად, რადიო ფანჯარა დაახლოებით ერთი სანტიმეტრიდან დაახლოებით თერთმეტ მეტრამდე ტალღებს მოიცავს.<ref name=McLean_2008>{{cite book | title=Electronic Imaging in Astronomy: Detectors and Instrumentation | series=Astronomy and Planetary Sciences | first=Ian S. | last=McLean | edition=2nd | publisher=Springer Science & Business Media | year=2008 | isbn=978-3-540-76582-0 | pages=38–40 | url=https://books.google.com/books?id=FGHhZf-k8SkC&pg=PA38 }}</ref> ===გამოსხივება=== {{მთავარი|გამოსხივების სპექტრი}} გამოსხივება შთანთქმის საპირისპიროა, როდესაც ობიექტი გამოსხივებას ახდენს. ობიექტები, როგორც წესი, გამოსხივების რაოდენობას და ტალღის სიგრძეს ასხივებენ მათი „შავი სხეულის“ გამოსხივების მრუდების მიხედვით, ამიტომ უფრო ცხელი ობიექტები, როგორც წესი, მეტ გამოსხივებას ასხივებენ, უფრო მოკლე ტალღის სიგრძით. უფრო ცივი ობიექტები ნაკლებ გამოსხივებას ასხივებენ, უფრო გრძელი ტალღის სიგრძით. მაგალითად, მზე დაახლოებით 5,730 °C ტემპერატურაა, მისი გამოსხივების პიკი 500 ნმ-თან ახლოს აღწევს და ადამიანის თვალით ჩანს. დედამიწა დაახლოებით 17 °C ტემპერატურაა, ამიტომ მისი გამოსხივების პიკი 10,000 ნმ-თან ახლოს აღწევს და ძალიან გრძელია იმისთვის, რომ ადამიანისთვის იყოს ხილული.<ref name=Shelton_2009>{{cite book | title=Hydroclimatology: Perspectives and Applications | first=Marlyn L. | last=Shelton | publisher=Cambridge University Press | year=2009 | isbn=978-0-521-84888-6 | pages=35–37 | url=https://books.google.com/books?id=7a2TspPRWmsC&pg=PA35 }}</ref> ტემპერატურით, ატმოსფერო ინფრაწითელ გამოსხივებას ასხივებს. მაგალითად, მოწმენდილ ღამეებში დედამიწის ზედაპირი უფრო სწრაფად ცივდება, ვიდრე მოღრუბლულ ღამეებში. ეს იმიტომ ხდება, რომ ღრუბლები (H₂O) ინფრაწითელი გამოსხივების ძლიერი შთამნთქმელები და გამომცემლები არიან.<ref name=Bohren_Clothiaux_2006>{{cite book | title=Fundamentals of Atmospheric Radiation | first1=Craig F. | last1=Bohren | first2=Eugene E. | last2=Clothiaux | publisher=John Wiley & Sons | year=2006 | isbn=978-3-527-60837-9 | pages=26–29 | url=https://books.google.com/books?id=VN2RC-xcKioC&pg=PA26 }}</ref> სწორედ ამიტომ ხდება ღამით უფრო ცივი მაღალ სიმაღლეებზე. სათბურის ეფექტი პირდაპირ კავშირშია ამ შთანთქმისა და გამოსხივების ეფექტთან. ატმოსფეროში არსებული ზოგიერთი აირი შთანთქავს და გამოყოფს ინფრაწითელ გამოსხივებას, მაგრამ ამ გზით არ ურთიერთქმედებს მზის სინათლეს ხილულ სპექტრში. ამის გავრცელებული მაგალითებია CO₂ და H₂O.<ref name=Wrigglesworth_1997>{{cite book | title=Energy And Life | series=Lifelines Series | first=John | last=Wrigglesworth | publisher=CRC Press | year=1997 | isbn=978-1-4822-7275-8 | page=155 | url=https://books.google.com/books?id=2H7OBQAAQBAJ&pg=PA155 }}</ref> ატმოსფეროში სათბურის გაზების გარეშე, დედამიწის ზედაპირის საშუალო ტემპერატურა იქნებოდა -18°C, ამჟამინდელი კომფორტული საშუალო +15°C ნაცვლად.<ref name=Ma_1998>{{Cite web | first=Qiancheng | last=Ma | date=March 1998 | title=Greenhouse Gases: Refining the Role of Carbon Dioxide | url=https://www.giss.nasa.gov/research/briefs/archive/1998_ma_01/ | publisher=NASA Goddard Institute for Space Studies | access-date=2025-07-24 }}</ref> ===გარდატეხის მაჩვენებელი=== {{მთავარი|ასტრონომიული რეფრაქცია}} [[ფაილი:SB DouglasPreserve SunAtmosphericEffects 2017 3 cropped.jpg|მინი|ატმოსფერული რეფრაქციის დისტორსიული ეფექტი ჰორიზონტზე მზის ფორმაზე]] ჰაერის გარდატეხის ინდექსი 1-თან ახლოსაა, მაგრამ ოდნავ მეტია მასზე.<ref>{{cite journal | title=The generalized Sellmeier equation for air | last1=Voronin | first1=A. | last2=Zheltikov | first2=A. | journal=Scientific Reports | volume=7 | id=46111 | year=2017 | article-number=| doi=10.1038/srep46111 | pmid=| pmc=| bibcode=2017NatSR...746111V | doi-access=free }} Figure 1 gives a refractive index of  1.000273 at 23&nbsp;C.</ref> გარდატეხის ინდექსის სისტემატურმა ვარიაციამ შეიძლება გამოიწვიოს სინათლის სხივების გადახრა გრძელ ოპტიკურ ტრაექტორიებზე. ერთ-ერთი მაგალითია ის, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში, გემებზე მყოფ დამკვირვებლებს შეუძლიათ სხვა გემების დანახვა ჰორიზონტის მიღმა, რადგან სინათლე გარდატყდება დედამიწის ზედაპირის სიმრუდის იმავე მიმართულებით.<ref name=Basey_2019>{{cite web | title=Atmospheric Refraction | first=David | last=Basey | date=March 2, 2019 | publisher=British Astronomical Association | url=https://britastro.org/2019/atmospheric-refraction | access-date=2025-07-24 }}</ref> ჰაერის გარდატეხის ინდექსი დამოკიდებულია ტემპერატურაზე,<ref name="Edlén">{{cite journal | first=Bengt | last=Edlén | year=1966 | journal=Metrologia | volume=2 | issue=2 | title=The refractive index of air | pages=71–80 | doi=10.1088/0026-1394/2/2/002 | bibcode=1966Metro...2...71E }}</ref> რაც იწვევს გარდატეხის ეფექტებს, როდესაც ტემპერატურის გრადიენტი დიდია. ასეთი ეფექტების მაგალითია [[მირაჟი]].<ref>{{cite web | title=An Introduction to Mirages | first=Andrew T. | last=Young | year=2025 | publisher=San Diego State University | url=https://aty.sdsu.edu/mirages/mirintro.html | access-date=2025-07-25 }}</ref> ==ცირკულაცია== {{მთავარი|ატმოსფეროს ცირკულაცია}} [[ფაილი:AtmosphCirc2.svg|მინი|სამი წყვილი მსხვილი ცირკულირებადი უჯრედის იდეალიზებული ხედი]] ატმოსფეროს ცირკულაცია არის ჰაერის ფართომასშტაბიანი მოძრაობა ტროპოსფეროში და საშუალება (ოკეანის ცირკულაციით), რომლითაც სითბო ნაწილდება დედამიწაზე. ატმოსფერული ცირკულაციის ფართომასშტაბიანი სტრუქტურა წლიდან წლამდე იცვლება, მაგრამ ძირითადი სტრუქტურა საკმაოდ მუდმივი რჩება, რადგან ის განისაზღვრება დედამიწის ბრუნვის სიჩქარით და [[ეკვატორი|ეკვატორსა]] და [[დედამიწის პოლუსი|პოლუსებს]] შორის მზის რადიაციის სხვაობით. პლანეტის ღერძული დახრილობა ნიშნავს, რომ მაქსიმალური სითბოს მდებარეობა მუდმივად იცვლება, რაც იწვევს სეზონურ ვარიაციებს. ხმელეთისა და წყლის არათანაბარი განაწილება კიდევ უფრო არღვევს ჰაერის ნაკადს.<ref name=GAC/> პლანეტის გარშემო ჰაერის ნაკადი განედის მიხედვით იყოფა სამ მთავარ კონვექციურ უჯრედად. ეკვატორის გარშემო, ჰედლის უჯრედი ამოძრავებულია ეკვატორის გასწვრივ ჰაერის აღმავალი ნაკადით. ზედა ატმოსფეროში ეს ჰაერი მიედინება პოლუსებისკენ. შუა განედებში ეს ცირკულაცია შებრუნებულია, მიწისქვეშა ჰაერი მიედინება პოლუსებისკენ ფერელის უჯრედით. და ბოლოს, მაღალ განედებში არის პოლარული უჯრედი, სადაც ჰაერი კვლავ ადის და მიედინება პოლუსებისკენ.<ref name=GAC>{{cite web | title=Global Atmospheric Circulations | date=October 3, 2023 | publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration | url=https://www.noaa.gov/jetstream/global/global-atmospheric-circulations | access-date=2025-07-25 }}</ref> ამ უჯრედებს შორის ინტერფეისი პასუხისმგებელია ჭავლურ ნაკადებზე. ეს არის ვიწრო, სწრაფად მოძრავი ზოლები, რომლებიც დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ მიედინება და, როგორც წესი, დაახლოებით 9,100 მ სიმაღლეზე ყალიბდება. ჭავლური ნაკადები შეიძლება შეიცვალოს პირობების მიხედვით. ისინი ყველაზე ძლიერია ზამთარში, როდესაც ცხელ და ცივ ჰაერს შორის საზღვრები ყველაზე გამოხატულია.<ref name=NOAA_Jet_Stream>{{cite web | title=The Jet Stream | publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration | date=December 9, 2024 | url=https://www.noaa.gov/jetstream/global/jet-stream | access-date=2025-07-25 }}</ref> შუა განედებში, სწორედ ჭავლური ნაკადების არასტაბილურობაა პასუხისმგებელი ამინდის სისტემების მოძრაობაზე.<ref name=Moffatt_Shuckburgh_2011>{{cite book | title=Environmental Hazards: The Fluid Dynamics And Geophysics Of Extreme Events | chapter=Weather and Climate | first=Emily | last=Shuckburgh | volume=21 | series=Lecture Notes Series, Institute For Mathematical Sciences, National University Of Singapore | editor1-first=H. Keith | editor1-last=Moffatt | editor2-first=Emily | editor2-last=Shuckburgh | publisher=World Scientific | year=2011 | isbn=978-981-4464-67-3 | page=87 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=zK7FCgAAQBAJ&pg=PA87 }}</ref> როგორც ოკეანეების შემთხვევაში, დედამიწის ატმოსფეროც ექვემდებარება ტალღებისა და მოქცევის ძალებს. ეს გამოწვეულია მზის არათანაბარი გათბობით და, შესაბამისად, ყოველდღიური მზის ციკლით. ტალღის მსგავსი ქცევა შეიძლება მოხდეს სხვადასხვა მასშტაბში, უფრო მცირე გრავიტაციული ტალღებიდან, რომლებიც იმპულსს გადასცემენ უფრო მაღალ ატმოსფერულ ფენებში, გაცილებით დიდ პლანეტარულ ტალღებამდე, ანუ როსბის ტალღებამდე. ატმოსფერული მოქცევა არის ტროპოსფეროსა და სტრატოსფეროს პერიოდული რხევები, რომლებიც ენერგიას გადასცემენ ზედა ატმოსფეროში.<ref name=Volland_2012>{{cite book | title=Atmospheric Tidal and Planetary Waves | volume=12 | series=Atmospheric and Oceanographic Sciences Library | first=Hans | last=Volland | publisher=Springer Science & Business Media | year=2012 | isbn=978-94-009-2861-9 | pages=1–5 | url=https://books.google.com/books?id=jDXwCAAAQBAJ&pg=PA1 }}</ref> ==დედამიწის ატმოსფეროს ევოლუცია== ===ადრეული ატმოსფერო=== პირველი ატმოსფერო, ადრეული დედამიწის ჰადესის ეპოქის დროს, შედგებოდა მზის ნისლეულის გაზებისგან, ძირითადად წყალბადისგან და, სავარაუდოდ, მარტივი ჰიდრიდებისგან, როგორიცაა ის, რაც ახლა გაზის გიგანტებში ([[იუპიტერი]] და [[სატურნი]]) გვხვდება, განსაკუთრებით [[წყლის ორთქლი]]სგან, [[მეთანი]]სგან და [[ამიაკი]]სგან. ამ ადრეულ ეპოქაში, მთვარის წარმოქმნის შედეგად წარმოქმნილმა შეჯახებამ და დიდ [[მეტეორიტი|მეტეორიტებთან]] მრავალრიცხოვანმა შეჯახებამ ატმოსფერო გააცხელა, რამაც ყველაზე აქროლადი აირები გამოდევნა. კერძოდ, [[თეია (ჰიპოტეზური პლანეტა)|თეიასთან]] შეჯახებამ გაადნო და გამოდევნა დედამიწის მანტიისა და ქერქის დიდი ნაწილი და გამოყო ორთქლის მნიშვნელოვანი რაოდენობა, რომელიც საბოლოოდ გაცივდა და კონდენსირდა, რათა ჰადესის ბოლოს ოკეანის წყალი შექმნოდა.<ref name=Zahnle>{{Cite journal | display-authors=1 |last1=Zahnle |first1=K. |last2=Schaefer |first2=L.|author2-link=Laura K. Schaefer |last3=Fegley |first3=B. |doi=10.1101/cshperspect.a004895 |title=Earth's Earliest Atmospheres |journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Biology |volume=2 |issue=10 |article-number=|year=2010 |pmid=20573713 |pmc=2944365}}</ref> ===მეორე ატმოსფერო=== {{მთავარი|პრებიოტიკული ატმოსფერო}} დედამიწის ქერქის მზარდმა გამყარებამ ჰადესის ბოლოს დაბლოკა ზედაპირზე ადვექციური სითბოს გადაცემის უმეტესი ნაწილი, რამაც გამოიწვია ატმოსფეროს გაგრილება, რამაც ჰაერიდან წყლის ორთქლის უმეტესი ნაწილი სუპეროკეანეში გადაიტანა. ვულკანიზმის შემდგომმა გამოყოფამ, რომელსაც დაემატა გვიანი მძიმე დაბომბვის დროს უზარმაზარი ასტეროიდების მიერ შემოტანილი გაზები, შექმნა შემდგომი არქეული ატმოსფერო, რომელიც ძირითადად შედგებოდა [[აზოტი]]სგან, [[ნახშირორჟანგი]]ს, [[მეთანი]]სა და [[ინერტული აირები]]სგან.<ref name=Zahnle/> ნახშირორჟანგის გამოყოფის დიდი ნაწილი წყალში იხსნებოდა და ქერქის ქანების ამინდის დროს ისეთ მეტალებთან რეაქციაში შედიოდა, როგორიცაა [[კალციუმი]] და [[მაგნიუმი]], კარბონატების წარმოქმნით, რომლებიც ნალექების სახით დაილექა. აღმოჩენილია წყალთან დაკავშირებული ნალექები, რომლებიც 3.8 მილიარდი წლის წინანდელი პერიოდით თარიღდება.<ref>{{cite book |last1=Windley |first1=B. F. |title=The Evolving Continents |date=1984 |publisher=Wiley |isbn=978-0-471-90376-5 }}{{pn|date=March 2026}}</ref> დაახლოებით 3.4 მილიარდი წლის წინ, აზოტი წარმოადგენდა იმ დროს სტაბილური „მეორე ატმოსფეროს“ ძირითად კომპონენტს. სიცოცხლის ევოლუციის გავლენა ატმოსფეროს ისტორიაში საკმაოდ ადრე უნდა იქნას გათვალისწინებული, რადგან სიცოცხლის უძველესი ფორმების მინიშნებები ჯერ კიდევ 3.5 მილიარდი წლის წინ გამოჩნდა.<ref>{{cite book |last1=Schopf |first1=J. William |title=Earth's earliest biosphere: its origin and evolution |date=1983 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-08323-0 |ol=OL21362196M |oclc=1148916069 }}{{pn|date=March 2026}}</ref> თუ როგორ ინარჩუნებდა დედამიწა იმ დროს საკმარისად თბილ კლიმატს თხევადი წყლისა და სიცოცხლისთვის, თუ ადრეული მზე დღევანდელთან შედარებით 30%-ით ნაკლებ მზის სიკაშკაშეს ასხივებდა, ეს არის თავსატეხი, რომელიც ცნობილია როგორც „[[ახალგაზრდა სუსტი მზის პარადოქსი]]“.<ref name=Feulner_2012>{{cite journal | last=Feulner | first=Georg | title=The faint young Sun problem | journal=Reviews of Geophysics | date=2012 | volume=50 | issue=2 | page=RG2006 | article-number=| doi=10.1029/2011RG000375 | arxiv=1204.4449 | bibcode=2012RvGeo..50.2006F }}</ref> თუმცა, გეოლოგიური ჩანაწერები აჩვენებს დედამიწის სრული ადრეული ტემპერატურის ჩანაწერის დროს უწყვეტ შედარებით თბილ ზედაპირს — გარდა ერთი ცივი გამყინვარების ფაზისა, რომელიც დაახლოებით 2.4 მილიარდი წლის წინ მოხდა. გვიან ნეოარქიანში დაიწყო ჟანგბადის შემცველი ატმოსფეროს განვითარება, როგორც ჩანს, ციანობაქტერიული ფოტოსინთეზის მილიარდი წლის განმავლობაში (ცნობილია, როგორც დიდი ჟანგბადიანობის მოვლენა),<ref name=Lyons_et_al_2014>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Lyons | first1=Timothy W. | last2=Reinhard | first2=Christopher T. | last3=Planavsky | first3=Noah J. | date=February 2014 | title=The rise of oxygen in Earth's early ocean and atmosphere | journal=Nature | volume=506 | issue=7488 | pages=307–315 | doi=10.1038/nature13068 | pmid=24553238 | bibcode=2014Natur.506..307L }}</ref> რომლებიც აღმოჩენილია 2.7 მილიარდი წლის წინანდელი სტრომატოლიტების ნამარხების სახით. ადრეული ძირითადი ნახშირბადის იზოტოპია (იზოტოპების თანაფარდობის პროპორციები) მტკიცედ მიუთითებს მიმდინარეობის მსგავს პირობებზე და რომ ნახშირბადის ციკლის ფუნდამენტური მახასიათებლები ჩამოყალიბდა ჯერ კიდევ 4 მილიარდი წლის წინ.<ref name=Hayes_Waldbauer_2006>{{cite journal | title=The Carbon Cycle and Associated Redox Processes through Time | first1=John M. | last1=Hayes | first2=Jacob R. | last2=Waldbauer | journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences | volume=361 | issue=1470 | date=June 29, 2006 | pages=931–950 | jstor=20209694 | doi=10.1098/rstb.2006.1840 | pmid=16754608 | pmc=1578725 }}</ref> გაბონში უძველესი ნალექები, რომლებიც დაახლოებით 2.15-დან 2.08 მილიარდ წლამდე თარიღდება, დედამიწის დინამიური ჟანგბადიანობის ევოლუციის ჩანაწერს იძლევა. ჟანგბადიანობის ეს რყევები, სავარაუდოდ, გამოწვეული იყო [[ლომაგუნდი-იატულის ნახშირბადის იზოტოპური ექსკურსია|ლომაგუნდი-იატულის ნახშირბადის იზოტოპური ექსკურსიით]].<ref>{{Cite journal | year=2014 | display-authors=1 | first1=Timothy W. | last1=Lyons | first2=Christopher T. | last2=Reinhard | first3=Noah J. | last3=Planavsky | title=Atmospheric oxygenation three billion years ago | journal=Nature | doi=10.1038/nature13068 | pmid=24553238 | bibcode=2014Natur.506..307L | volume=506 | issue=7488 | pages=307–15 }}</ref> ===მესამე ატმოსფერო=== {{მთავარი|ჟანგბადის გეოლოგიური ისტორია}} კონტინენტების მუდმივი გადალაგება ფილების ტექტონიკით გავლენას ახდენს ატმოსფეროს გრძელვადიან ევოლუციაზე ნახშირორჟანგის კონტინენტური კარბონატის დიდი მარაგებიდან და კონტინენტური კარბონატის მარაგებიდან გადატანით. თავისუფალი ჟანგბადი ატმოსფეროში არ არსებობდა დაახლოებით 2.4 მილიარდი წლის წინ, დიდი ჟანგბადის მოვლენის დროს<ref name=Cordeiro_Tanaka_2020/> და მისი გამოჩენა მიუთითებს ზოლიანი რკინის წარმონაქმნების დასრულებაზე (რაც მიუთითებს სუბსტრატების გამოფიტვაზე, რომლებსაც შეუძლიათ ჟანგბადთან რეაქციაში შეყვანა რკინის დეპოზიტების წარმოსაქმნელად) ადრეული პროტეროზოული ეპოქის დროს.<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Lantink | first1=Margriet L. | last2=Oonk | first2=Paul B. H. | last3=Floor | first3=Geerke H. | last4=Tsikos | first4=Harilaos | last5=Mason | first5=Paul R. D. | date=February 2018 | title=Fe isotopes of a 2.4&nbsp;Ga hematite-rich IF constrain marine redox conditions around the GOE | journal=[[Precambrian Research]] | volume=305 | pages=218–235 | doi=10.1016/j.precamres.2017.12.025 | bibcode=2018PreR..305..218L | hdl=1874/362652 }}</ref> ამ დრომდე, ციანობაქტერიული ფოტოსინთეზის მიერ წარმოქმნილი ნებისმიერი ჟანგბადი ადვილად მოიხსნებოდა დედამიწის ზედაპირზე არსებული აღმდგენი ნივთიერებების, განსაკუთრებით კი რკინის, გოგირდის და ატმოსფერული მეთანის დაჟანგვით. თავისუფალი ჟანგბადის მოლეკულები ატმოსფეროში დაგროვებას არ იწყებდნენ მანამ, სანამ ჟანგბადის წარმოების სიჩქარე არ დაიწყებდა აღემატებოდა აღმდგენი მასალების ხელმისაწვდომობას, რომლებიც ჟანგბადს შლიან. ეს წერტილი აღნიშნავს აღმდგენი ატმოსფეროდან დამჟანგავ ატმოსფეროში გადასვლას.<ref name=Laakso_Schrag_2017>{{cite journal | title=A theory of atmospheric oxygen | last1=Laakso | first1=T. A. | last2=Schrag | first2=D. P. | journal=Geobiology | volume=15 | issue=3 | pages=366–384 | date=May 2017 | doi=10.1111/gbi.12230 | pmid=28378894 | bibcode=2017Gbio...15..366L | url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:17467352 }}</ref> პროტეროზოურ პერიოდში O₂-მა მნიშვნელოვანი ვარიაციები აჩვენა, მათ შორის მილიარდწლიანი ეუკსინიის პერიოდი, სანამ პრეკამბრიული პერიოდის ბოლოს 15%-ზე მეტი სტაბილური მდგომარეობა არ მიაღწია.<ref>{{cite web | first=Christopher R. | last=Scotese | url=http://www.scotese.com/precamb_chart.htm | title=Back to Earth History: Summary Chart for the Precambrian | publisher=Paleomar Project | year=2010 | access-date=2025-07-21 }}</ref> უფრო ძლიერი ეუკარიოტული ფოტოავტოტროფების (მწვანე და წითელი წყალმცენარეების) აღზევებამ ჰაერში დამატებითი ჟანგბადის შეყვანა გამოიწვია, განსაკუთრებით კრიოგენული გლობალური გამყინვარების დასრულების შემდეგ, რასაც მოჰყვა ევოლუციური რადიაციული მოვლენა ედიაკარული პერიოდის განმავლობაში, რომელიც ცნობილია როგორც ავალონის აფეთქება, სადაც რთული მეტაზოური სიცოცხლის ფორმები (მათ შორის უძველესი კნიდარიანები, პლაკოზოანები და ბილატერიანები) პირველად გამრავლდნენ. შემდეგი დროის მონაკვეთი 539 მილიონი წლის წინანდელი დროიდან დღემდე არის ფანეროზოური ეონი, რომლის ადრეულ პერიოდში დაიწყო კამბრიული, უფრო აქტიურად მოძრავი მეტაზოური სიცოცხლე, რომელიც სწრაფად დივერსიფიკაციას განიცდიდა კიდევ ერთ რადიაციულ მოვლენაში, რომელსაც კამბრიული აფეთქება ეწოდება, რომლის ლოკომოტივის მეტაბოლიზმიც ჟანგბადის დონის მატებით იყო განპირობებული.<ref name=Towe_1970>{{cite journal | title=Oxygen-Collagen Priority and the Early Metazoan Fossil Record | last=Towe | first=K. M. | journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume=65 | issue=4 | pages=781–788 | date=April 1970 | doi=10.1073/pnas.65.4.781 | doi-access=free | pmid=5266150 | pmc=282983 | bibcode=1970PNAS...65..781T }}</ref> ატმოსფეროში ჟანგბადის რაოდენობა ბოლო 600 მილიონი წლის განმავლობაში მერყეობდა და პიკს დაახლოებით 35%-ს მიაღწია დაახლოებით 280 მილიონი წლის წინ, ნახშირბადის პერიოდში, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება დღევანდელ 21%-ს.<ref name=Berner_2001>{{Cite journal |last=Berner |first=R. A. |date=March 2001 |title=Modeling atmospheric O2 over Phanerozoic time |journal=Geochimica et Cosmochimica Acta |volume=65 |issue=5 |pages=685–694 |doi=10.1016/S0016-7037(00)00572-X }}</ref> ატმოსფეროში ცვლილებებს ორი ძირითადი პროცესი განსაზღვრავს: მცენარეების ევოლუცია და მათი მზარდი როლი ნახშირბადის ფიქსაციაში და ჟანგბადის მოხმარება ცხოველთა ფაუნის სწრაფი დივერსიფიკაციით, ასევე მცენარეების მიერ ფოტოსუნთქვისა და ღამით მათი მეტაბოლური საჭიროებებისთვის. პირიტის დაშლა და ვულკანური ამოფრქვევები ატმოსფეროში გოგირდს გამოყოფს, რომელიც რეაგირებს და შესაბამისად ამცირებს ატმოსფეროში ჟანგბადის რაოდენობას.<ref name="Calvo-Flores 2025">{{cite book | title=Understanding the Chemistry of the Environment | first=Francisco G. | last=Calvo-Flores | publisher=John Wiley & Sons | year=2025 | isbn=978-1-119-56863-6 | url=https://books.google.com/books?id=wxY4EQAAQBAJ&pg=PA50 }}</ref> თუმცა, ვულკანური ამოფრქვევები ასევე გამოყოფს ნახშირორჟანგს,<ref name=Gerlach_2011>{{cite journal | title=Volcanic versus anthropogenic carbon dioxide | last=Gerlach | first=Terry | journal=Eos, Transactions American Geophysical Union | volume=92 | issue=24 | pages=201–202 | date=June 2011 | doi=10.1029/2011EO240001 | bibcode=2011EOSTr..92..201G }}</ref> რომელსაც შეუძლია ხმელეთის და წყლის მცენარეების ჟანგბადის ფოტოსინთეზის უზრუნველყოფა. ატმოსფეროში ჟანგბადის რაოდენობის ცვალებადობის მიზეზი ზუსტად არ არის გასაგები. ატმოსფეროში ჟანგბადის მეტი შემცველობის პერიოდები ხშირად ასოცირდებოდა ცხოველების უფრო სწრაფ განვითარებასთან.<ref name=Cordeiro_Tanaka_2020>{{cite journal | title=Environmental Oxygen is a Key Modulator of Development and Evolution: From Molecules to Ecology | first1=Ingrid Rosenburg | last1=Cordeiro | first2=Mikiko | last2=Tanaka | journal=BioEssays | volume=42 | issue=9 | date=September 2020 | at=2000025 | doi=10.1002/bies.202000025 | pmid=32656788 | doi-access=free }}</ref> ==ჰაერის დაბინძურება== {{მთავარი|ჰაერის დაბინძურება}} [[File:Watching the Earth Breathe.ogv|thumb|ანიმაცია აჩვენებს ტროპოსფერული CO₂-ის დაგროვებას ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, მაქსიმუმ მაისის გარშემო. ვეგეტაციის ციკლის მაქსიმუმი ზაფხულის ბოლოს ხდება. ვეგეტაციის პიკის შემდეგ, ფოტოსინთეზის გამო ატმოსფერული CO₂-ის შემცირება აშკარაა, განსაკუთრებით ბორეალურ ტყეებზე.]] ჰაერის დაბინძურება წარმოადგენს ჰაერში არსებული ქიმიკატების, ნაწილაკების ან ბიოლოგიური მასალების მატებას, რომლებიც ცოცხალი ორგანიზმებისთვის ზიანის მომტანია.<ref>{{cite web | title=Pollution | url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/pollution | access-date=2025-07-25 | publisher=Merriam-Webster }}</ref> [[მოსახლეობის ზრდა]]მ და [[ინდუსტრიალიზაცია]]მ მნიშვნელოვნად გაზარდა ჰაერის დამაბინძურების დონე, რამაც გამოიწვია შესამჩნევი პრობლემები, როგორიცაა [[სმოგი]], [[მჟავა წვიმები]] და დაბინძურებასთან დაკავშირებული დაავადებები. სტრატოსფერული ოზონის შრის დაზიანება, რომელიც იცავს ზედაპირს მავნე მაიონებელი ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან, ასევე გამოწვეულია ჰაერის დაბინძურებით, ძირითადად ქლორფტორნახშირბადებით და სხვა ოზონის დამშლელი ნივთიერებებით.<ref name=Harrop_2003>{{cite book | title=Air Quality Assessment and Management: A Practical Guide | series=Clay's Library of Health and the Environment | first=Owen | last=Harrop | publisher=CRC Press | year=2003 | isbn=978-0-203-30263-7 | pages=30–49 | url=https://books.google.com/books?id=rYlL5I92MakC&pg=PA30 }}</ref> [[1750]] წლიდან ადამიანის საქმიანობამ, განსაკუთრებით ინდუსტრიული რევოლუციის შემდეგ, გაზარდა სხვადასხვა სათბურის გაზების კონცენტრაცია, რაც მთავარია [[ნახშირორჟანგი]]ს, [[მეთანი]]ს და [[აზოტის ოქსიდი]]ს. სათბურის გაზების გამოყოფამ, [[ტყეების გაჩეხვა]]სთან და [[ჭაობები]]ს განადგურებასთან ერთად, ტყის მასივის და მიწის განვითარების გზით, გამოიწვია გლობალური ტემპერატურის შესამჩნევი მატება, რომლის დროსაც გლობალური საშუალო ზედაპირის ტემპერატურა [[2011]]-[[2020]] წლებში [[1850]] წელთან შედარებით 1.1°C-ით გაიზარდა.<ref>{{Cite book | author=IPCC | title=IPCC AR6 WG1 | year=2021 | pages=4–5 | chapter=Summary for Policymakers | ref={{harvid|IPCC AR6 WG1 Summary for Policymakers|2021}} |author-link=IPCC | chapter-url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf | access-date=2021-11-20 | archive-date=2021-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811205522/https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf }}</ref> ამან გამოიწვია ადამიანის მიერ გამოწვეული კლიმატის ცვლილება, რომელსაც გარემოზე შეიძლება ჰქონდეს მნიშვნელოვანი ზემოქმედება, როგორიცაა [[ზღვის დონის აწევა]], ოკეანის მჟავიანობა, [[მყინვარების უკან დახევა]] (რაც საფრთხეს უქმნის წყლის უსაფრთხოებას), ექსტრემალური ამინდის მოვლენებისა და ხანძრების ზრდა, ეკოლოგიური კოლაფსი და ველური ბუნების მასობრივი განადგურება.<ref name=OECD>{{cite book | title=Managing Climate Risks, Facing up to Losses and Damages | publisher=OECD Publishing | location=Paris | date=November 2021 | isbn=978-92-64-43966-5 | doi=10.1787/55ea1cc9-en | bibcode=2021mcrf.book.....O | url=https://books.google.com/books?id=2r9LEAAAQBAJ&pg=PA112 }}</ref> == იხილეთ აგრეთვე == * [[ლითოსფერო]] * [[ჰიდროსფერო]] * [[ბიოსფერო]] ==ლიტერატურა== *[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/552152/1/Mecniereba_Da_Teqnika_1950_N9.pdf მეგრელიშვილი თ., დედამიწის ატმოსფეროს მაღალი ფენები და მათი შესწავლის მეთოდები, ჟურნ. „მეცნიერება და ტექნიკა“, N9, თბ., 1950, გვ. 29-32] == რესურსები ინტერნეტში == * [http://www.allstar.fiu.edu/aero/fltenv2.htm Properties of atmospheric strata - The flight environment of the atmosphere] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090421144658/http://www.allstar.fiu.edu/aero/fltenv2.htm |date=2009-04-21 }} * [http://www.mdpi.com/journal/atmosphere/ ''Atmosphere''] - an Open Access journal ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{დედამიწის ატმოსფერო}} [[კატეგორია:დედამიწის ატმოსფერო]] 57ox0synyrhap890c0uv1mg2lwk6sl9 0 124340 5416897 4551034 2026-06-19T13:13:50Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416897 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მუსიკალური მიმდინარეობა | სახელწოდება = გლემ-მეტალი | ტექსტის_ფერი = white | ფონი =#BB0022 | ჟანრობრივი_წარმომავლობა = [[მძიმე მეტალი]], [[გლემ როკი]], [[მძიმე როკი]], [[პოპ-როკი]] | კულტურული_წარმომავლობა = გვიანი 1970-იანები, ადრეული 1980-იანები, [[ლოს-ანჟელესი]] | ინსტრუმენტები = [[ელექტრო გიტარა]] - [[ბას გიტარა]] - [[დასარტყმელი საკრავები|დრამები]] - [[ფორტეპიანო|კლავიშებიანი საკრავები]] | პოპულარობა = 1983 - 1991 | წარმოშობილი_მიმდინარეობები = | ქვეჟანრების_სია = | ქვეჟანრები = | აღრეული_ჟანრები = | განშტოებები = | სხვა_თემები = }} '''გლემ-მეტალი''' (შინაარსით ''მსუბუქი მეტალი'') — [[მძიმე მეტალი]]ს ქვეჟანრი, რომელიც ჩამოყალიბდა გვიანი 70-იანებისა და ადრეული 80-იანების მიჯნაზე [[აშშ]]-ში, კერძოდ კი [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]]. თავის თავში მოიცავს [[გლემ როკი]]სა და მძიმე მეტალის ნაზავ მუსიკას. განსაკუთრებით პოპულარული იყო 1980-იან და ადრეულ 1990-იან წლებში. == რესურსები ინტერნეტში == * [https://web.archive.org/web/20090416141014/http://www.nypost.com/seven/10232008/entertainment/music/in_tune_with_80s_greaties_134850.htm 80-იანების საუკეთესო მელოდიები ''New York Post'' 23 ოქტომბერი, 2008] {{ესკიზი-მუსიკა}} {{მძიმე მეტალი}} {{პოპ-მუსიკა}} [[კატეგორია:მძიმე მეტალის ჟანრები]] o950e1hjkio3osyfb95tz0jhjnxhfmj 0 130795 5417120 4887071 2026-06-19T20:45:02Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417120 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მსოფლიოს მემკვიდრეობის ძეგლი |სახელი = გოფი |სურათი = [[ფაილი:Gough.png|250px|]] |სურათისწარწერა = |რუკა = |რუკის_წარწერა = |რუკის ზომა = |ქვეყანა = წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანი-და-კუნია |ტიპი = ბუნებრივი |კრიტერიუმი = vii, x |ID = |ბმული = |რეგიონი = [[აფრიკა]] |კოორდინატები = {{coord|40|19|29|S|09|55|43|E|}} |წელი = 1995 |სესია = |ნომერი = 740 |საფრთხის ქვეშ = 2004 }} {{მსოფლიო მემკვიდრეობა|740}} '''გოფი ''' ({{lang-en|Gough Island}}) – პატარა [[ვულკანი|ვულკანური]] წარმოშობის [[კუნძული]] [[ატლანტის ოკეანე]]ს სამხრეთ ნაწილში, [[არქიპელაგი|არქიპელაგ]] [[ტრისტანი-და-კუნია (კუნძულები)|ტრისტანი-და-კუნიას]] შემადგენლობაში. მიეკუთვნება [[დიდი ბრიტანეთი]]ს [[ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები|ზღვისიქითა ტერიტორიას]] — [[წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანი-და-კუნია]]. კუნძული დაუსახლებელია. == გეოგრაფია == [[ფაილი:Gough island top view.png|thumb|right|275px|კუნძულ გოფის ხედი]] კუნძულის ფართობი მის გარშემო არსებულ მომცრო კუნძულებთან და [[კლდე]]ებთან ერთად შეადგენს 91 [[კვადრატული კილომეტრი|კმ²-ს]] (კუნძულის ზომებია — 11,3х5,6 კმ), უმაღლესი წერტილი მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 910 [[მეტრი|მეტრზე]]. თვითონ კუნძული მდებარეობს 350 [[კილომეტრი|კმ-ით]] [[სამხრეთი]]თ არქიპელაგის ძირითადი კუნძულების ჯგუფისაგან, 2,7 ათასი კმ-ით [[კეიპტაუნი]]დან და 3,2 ათასი კმ-ით [[ბრაზილია|ბრაზილიიდან]]. კუნძული გოფი, არქიპელაგის მეორე კუნძულ [[ინაკსესიბლე (კუნძული)|ინაკსესიბლესთან]] ერთად [[1995]] წელს შეიტანეს [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] ველური ბუნების ძეგლების სიაში. კუნძულზე არსებობს მცენარე-[[ენდემები]]. ამას გარდა, ეს მსოფლიოში ერთადერთი დიდი საბუდარია ალბატროს ''[[Diomedea dabbenena]]''-სთვის და ''[[Pterodroma incerta]]''-სთვის. ამ მიზეზების გამო კუნძულზე ტურისტების დაშვება შეზღუდულია. აქ მაღალ კლდეებში ბინადრობს მსოფლიოში ზღვის ფრინველების ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დიდი კოლონია. კუნძული ორი ენდემური ფრინველების სახეობის და მცენარეების თორმეტი სახეობის საარსებო ადგილია. კუნძულის ერთ-ერთი მთავარი პრობლემაა — [[სახლის თაგვი]]. XIX საუკუნეში შემთხვევით შეყვანილი თაგვები [[მტაცებლები]]ს არყოფნის გამო გამრავლდნენ. დღეისათვის მათი [[პოპულაცია]] შეფასებულია 700 000 ერთეულად. თაგვები აზიანებენ ზღვის ფრინველების კვერცხებს და ბარტყებს. === კუნძულები და კლდეები === გოფის კუნძულის ირგვლივ მდებარეობს ბევრი მომცრო კუნძული და კლდე: * სამხრეთ-დასავლეთის კუნძული (Southwest Island) * სადლის კუნძული (Saddle Island) * რაუნდის კუნძული (Round Island) * კოუნის კუნძული (Cone Island) * პინგვინის კუნძული (Penguin Island) * ადმირალსის კუნძული (The Admirals) * ტრისტიანას კლდე (Tristiana Rock) * ისოლდას კლდე (Isolda Rock) * ლოტს-ვაიფის კლდე (Lot’s Wife) * ჩერჩის კლდე (Church Rock) == კლიმატი == კუნძულის [[კლიმატი]] [[ქარი]]ანი და წვიმიანია. თვის საშუალო ტემპერატურა მერყეობს +9 [[ცელსიუსი|°С-დან]] 14,5 °C-მდე. წლის საშუალო ტემპერატურა — დაახლოებით +11 °C. წელიწადში მოდის დაახლოებით 2500 მმ ნალექი წვიმის სახით. [[ატლანტის ოკეანე]]ს სამხრეთ ნაწილში მდებარე გოფის კუნძულს აქვს ერთ-ერთი ყველაზე უფრო კარგად შენარჩუნებული საზღვაო ეკოსისტემა მოცემულ კლიმატურ ზონაში. კლიმატი — ზომიერი ზღვის. == ისტორია == სავარაუდოდ კუნძული 1731 წელს აღმოაჩინა [[ინგლისელები|ინგლისელმა]] ზღვაოსანმა [[ჩარლზ გოფი|ჩარლზ გოფმა]]. ზუსტად მან დაწვრილებით აღწერა კუნძულის სახე, თუმცა ის იქ არ გადასულა. [[დიდი ბრიტანეთი]]ს ხელისუფლების თანხმობით, 1956 წლიდან კუნძულზე განლაგებულია [[სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა|სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის]] მეტეოროლოგიური სადგური. ==რესურსები ინტერნეტში== * {{cite web|url=http://www.btinternet.com/~sa_sa/gough_island/gough_island.html|title=The South Atlantic and Subantarctic Islands: Gough Island|archiveurl=https://archive.today/20120720223132/http://www.btinternet.com/~sa_sa/gough_island/gough_island.html|archivedate=2012-07-20|accessdate=2016-08-06}} * [http://gough.sanap.org.za/ South African weather station on Gough Island] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060714094953/http://gough.sanap.org.za/ |date=2006-07-14 }} * [http://whc.unesco.org/sites/740.htm Gough Island Wildlife Reserve] * [http://www.wcmc.org.uk/protected_areas/data/wh/gough.html იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობა]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010616201620/http://www.wcmc.org.uk/protected_areas/data/wh/gough.html |date=2001-06-16 }} * [http://home.intekom.com/gough/ გოფის კუნძული] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060107050603/http://home.intekom.com/gough/ |date=2006-01-07 }} * [http://www.newsru.com/world/20may2008/mutanty.html ეკოლოგიური უბედურება გოფის კუნძულზე. 20. 05. 2008] * [http://www.sanap.ac.za/sanap_gough/sanap_gough.html The South African Weather Station on Gough Island] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170912193226/http://www.sanap.ac.za/sanap_gough/sanap_gough.html |date=2017-09-12 }} – Official website. * [https://www.facebook.com/groups/57386398567 Facebook Groups] - Gough Island team discussions * [http://whc.unesco.org/sites/740.htm Gough and Inaccessible Islands] - UNESCO wildlife reserve publication * [http://www.flickr.com/photos/chantal_steyn/sets/72157612980545317/ Photographs of Gough Island] - Flickr publication by Chantal van Staden. {{მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაერთიანებულ სამეფოში}} [[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაერთიანებულ სამეფოში]] [[კატეგორია:ატლანტის ოკეანის კუნძულები]] [[კატეგორია:დაუსახლებელი კუნძულები]] [[კატეგორია:ტრისტანი-და-კუნია]] [[კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით]] 1gebwpkbupdr34gso2emevz9381ptw0 0 140342 5417187 4639692 2026-06-20T06:00:24Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417187 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დასახლება | სტატუსი = ქალაქი | რეგიონის ტიპი = საამირო | რეგიონი = ეშ-შარკია }} '''დამამი''' ({{lang-ar|الدمام}} ''Ad Dammām'') — ქალაქი [[საუდის არაბეთი|საუდის არაბეთში]], [[ეშ-შარკია|აღმოსავლეთ პროვინციის (ეშ-შარკიის)]] დედაქალაქი. მდებარეობს [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] დასავლეთ სანაპიროზე. უდიდესი ქალაქი აღმოსავლეთ პროვინციაში და მესამე უმსხვილესი ქალაქი საუდის არაბეთში [[ერ-რიადი]]სა და [[ჯიდა]]ს შემდეგ. == ჰავა == {{Weather box | location = დამამი (1985–2010) | metric first = Yes | single line = Yes | width = auto | Jan record high C = 31.3 | Feb record high C = 36.0 | Mar record high C = 40.0 | Apr record high C = 45.3 | May record high C = 48.0 | Jun record high C = 50.3 | Jul record high C = 50.0 | Aug record high C = 49.0 | Sep record high C = 46.4 | Oct record high C = 46.0 | Nov record high C = 39.3 | Dec record high C = 32.0 | Jan high C = 21.1 | Feb high C = 23.9 | Mar high C = 29.2 | Apr high C = 34.5 | May high C = 40.6 | Jun high C = 43.6 | Jul high C = 45.0 | Aug high C = 44.7 | Sep high C = 41.4 | Oct high C = 37.6 | Nov high C = 29.1 | Dec high C = 23.2 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 14.8 | Feb mean C = 17.1 | Mar mean C = 21.5 | Apr mean C = 26.8 | May mean C = 32.5 | Jun mean C = 35.5 | Jul mean C = 36.8 | Aug mean C = 36.1 | Sep mean C = 32.8 | Oct mean C = 28.6 | Nov mean C = 22.0 | Dec mean C = 16.8 | year mean C = 26.8 | Jan low C = 9.5 | Feb low C = 11.4 | Mar low C = 14.6 | Apr low C = 19.9 | May low C = 24.8 | Jun low C = 27.5 | Jul low C = 29.3 | Aug low C = 28.8 | Sep low C = 25.2 | Oct low C = 21.2 | Nov low C = 16.1 | Dec low C = 11.5 | year low C = 20.0 | Jan record low C = 0.8 | Feb record low C = 4.0 | Mar record low C = 6.0 | Apr record low C = 13.0 | May record low C = 17.5 | Jun record low C = 21.3 | Jul record low C = 25.0 | Aug record low C = 19.0 | Sep record low C = 19.2 | Oct record low C = 16.5 | Nov record low C = 7.0 | Dec record low C = 1.8 | rain colour = green | Jan rain mm = 19.5 | Feb rain mm = 6.7 | Mar rain mm = 5.6 | Apr rain mm = 11.3 | May rain mm = 3.2 | Jun rain mm = 0.0 | Jul rain mm = 0.0 | Aug rain mm = 0.0 | Sep rain mm = 0.5 | Oct rain mm = 0.1 | Nov rain mm = 16.0 | Dec rain mm = 23.0 | unit rain days = 0,1 მმ | Jan rain days = 9.3 | Feb rain days = 4.5 | Mar rain days = 6.0 | Apr rain days = 6.7 | May rain days = 0.8 | Jun rain days = 0.0 | Jul rain days = 0.0 | Aug rain days = 0.0 | Sep rain days = 0.0 | Oct rain days = 0.2 | Nov rain days = 4.7 | Dec rain days = 6.6 | Jan humidity = 59 | Feb humidity = 54 | Mar humidity = 41 | Apr humidity = 36 | May humidity = 26 | Jun humidity = 20 | Jul humidity = 23 | Aug humidity = 34 | Sep humidity = 37 | Oct humidity = 48 | Nov humidity = 53 | Dec humidity = 59 | year humidity = 41 | source 1 = | source = ჯიდას რეგიონული კლიმატის ცენტრი<ref name = JRCC>{{cite web | url = http://jrcc.sa/reports_files/1985_2010Reports/Al-Dammam.RTF | title = Climate Data for Saudi Arabia | publisher = Jeddah Regional Climate Center | accessdate = 26 იანვარი, 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304065948/http://jrcc.sa/reports_files/1985_2010Reports/Al-Dammam.RTF | archivedate = 4 მარტი, 2016 | url-status = dead }}</ref> }} == რესურსები ინტერნეტში == {{Commons|Dammam}} * [https://web.archive.org/web/20110427030215/http://www.dammam.gov.sa/ ოფიციალური საიტი] {{დაარქივებულის ნიშანი}} {{ar icon}} * [http://www.hydropowersa.com/ Hydro Power Suppor Est] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140102155126/http://hydropowersa.com/ |date=2014-01-02 }} == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:საუდის არაბეთის ქალაქები]] omhlltaljde3zn4cl2pvctyqz2reubu 0 143415 5417155 4818189 2026-06-20T00:29:27Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417155 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დასახლება |სტატუსი =ქალაქი |ქართული სახელი = გუარულიუსი |მშობლიური სახელი =Guarulhos |ქვეყანა = ბრაზილია |პანორამა =Vista da cidade de Guarulhos (SP).JPG |პანორამის სიგანე =250 |წარწერა = |დროშა = Bandeira Guarulhos.png |გერბი = Brasão Guarulhos-2-.jpg |გერბის სიგანე = |დროშის სიგანე = |lat_dir = S|lat_deg = 23|lat_min = 28|lat_sec =00 |lon_dir = W|lon_deg = 46|lon_min = 32|lon_sec = 00 |CoordAddon = |CoordScale = |ქვეყნის რუკის ზომა = 200 |რეგიონის რუკის ზომა = |რაიონის რუკის ზომა = |რეგიონის ტიპი = რეგიონი |რეგიონი = სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი (ბრაზილია) {{!}} სამხრეთ-აღმოსავლეთი |რეგიონი ცხრილში = |შიდა დაყოფა = |რაიონის ტიპი= შტატი |რაიონი = სან-პაულუ (შტატი){{!}} სან-პაულუ |მმართველის ტიპი = ქალაქის მერი |მმართველი = |დაარსების თარიღი = 1550 |პირველი ხსენება = |წინა სახელები = |სტატუსი-დან = |ფართობი = 318 |სიმაღლის ტიპი =ზღვის დონე {{!}} ზღვის დონიდან |დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 759 |მოსახლეობა = 1,299,283 |აღწერის წელი = 2009 |სიმჭიდროვე = 4,035.26 |აგლომერაცია = |ეროვნული შემადგენლობა = |დროის სარტყელი = -3 |DST = 2 |სატელეფონო კოდი = +55 11 |საფოსტო ინდექსი = 07000-000 |კატეგორია ვიკისაწყობში = Guarulhos |საიტი = www.guarulhos.sp.gov.br |add1n= |add1= }} '''გუარულიუსი''' ({{lang-pt|Guarulhos}}) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი [[ბრაზილია]]ში, [[სან-პაულუ (შტატი)|სან-პაულუ]]ს შტატში. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, (1,299,283) ქალაქი შტატში მეორეა, [[სან-პაულუ]]ს შემდეგ. ქალაქი დაარსდა [[1550]] წლის 8 დეკემბერს. ==რესურსები ინტერნეტში== * {{pt icon}} [http://www.webbusca.com.br/pagam_guarulhos.htm Guarulhos - Yellow Pages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060502065324/http://www.webbusca.com.br/pagam_guarulhos.htm |date=2006-05-02 }}. * {{pt icon}} [http://www.guarulhos.sp.gov.br City Hall of Guarulhos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130131194833/http://webgeo.guarulhos.sp.gov.br/webgeo/index.php |date=2013-01-31 }}. * {{pt icon}} [http://www.guaru.net Guia de Guarulhos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211201231355/http://guaru.net/ |date=2021-12-01 }}. * {{pt icon}} [http://www.guarulhosonline.com - Guarulhos Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211201235750/https://guarulhosonline.com/ |date=2021-12-01 }}. * {{pt icon}} [http://www.melhorprecodeguarulhos.com.br - Guia Guarulhos de Negócios] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100427024934/http://www.melhorprecodeguarulhos.com.br/ |date=2010-04-27 }}. * {{pt icon}} [http://www.encontraguarulhos.com.br/ Encontra Guarulhos - Find everything about Guarulhos city]. {{ესკიზი-ბრაზილია}} {{ბრაზილია უდიდესი ქალაქები}} [[კატეგორია:ბრაზილიის ქალაქები]] qran2l4urijfle0ssp6mirr2a60s72f 0 157071 5417170 4905755 2026-06-20T03:17:40Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417170 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია | სახელი = დავიდ ვილია | სურათი = Spain-Tahiti, Confederations Cup 2013 (02) (Villa crop).jpg | სურათის ზომა = | წარწერა = | სრული სახელი = დავიდ ვილია სანჩესი | დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1981|12|3}} | დაბადების ადგილი = [[ლანგრეო]], <br /> [[ასტურია]], [[ესპანეთი]] | სიმაღლე = 175 სმ. | პოზიცია = [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] | ახალგაზრდული წელი1 = 1991–1999 | ახალგაზრდული კლუბი1 = ლანგრეო | წელი1 = 1999–2001 | წელი2 = 2001–2003 | წელი3 = 2003–2005 | წელი4 = 2005–2010 | წელი5 = 2010–2013 | წელი6 = 2013–2014 | წელი7 = 2014–2018 | წელი8 = 2014 | წელი9 = 2019– | კლუბი1 = [[სპორტინგი ხიხონი (საფეხბურთო კლუბი)|სპორტინგი B]] | კლუბი2 = [[სპორტინგი ხიხონი (საფეხბურთო კლუბი)|სპორტინგი]] | კლუბი3 = [[რეალ სარაგოსა (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ სარაგოსა]] | კლუბი4 = [[ვალენსია (საფეხბურთო კლუბი)|ვალენსია]] | კლუბი5 = [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონა]] | კლუბი6 = [[ატლეტიკო მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკო]] | კლუბი7 = [[ნიუ-იორკ სიტი (საფეხბურთო კლუბი)|ნიუ-იორკ სიტი]] | კლუბი8 = {{იჯარა}} [[მელბურნ სიტი (საფეხბურთო კლუბი)|მელბურნ სიტი]] | კლუბი9 = [[ვისელ კობე (საფეხბურთო კლუბი)|ვისელ კობე]] | მატჩი1 = 65 | მატჩი2 = 80 | მატჩი3 = 73 | მატჩი4 = 166 | მატჩი5 = 77 | მატჩი6 = 36 | მატჩი7 = 124 | მატჩი8 = 4 | მატჩი9 = 26 | გოლი1 = 25 | გოლი2 = 38 | გოლი3 = 32 | გოლი4 = 108 | გოლი5 = 33 | გოლი6 = 13 | გოლი7 = 80 | გოლი8 = 2 | გოლი9 = 12 | ეროვნული წელი1 = 2000–2003 | ეროვნული წელი2 = 2005–2017 | ეროვნული ნაკრები1 = [[ესპანეთის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|ესპანეთი 21 წლ.]] | ეროვნული ნაკრები2 = [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთი]] | ეროვნული მატჩი1 = 7 | ეროვნული მატჩი2 = 98 | ეროვნული გოლი1 = 0 | ეროვნული გოლი2 = 59 | კლუბი-განახლება = 9 ნოემბერი, 2019 }} [[ფაილი:David Villa - 01.jpg|thumb|thumb|275 პქ|right|<center>დავიდ ვილია [[ატლეტიკო მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|„ატლეტიკოში“]], 2013.</center>]] '''დავიდ ვილია სანჩესი''', ({{lang-es|David Villa Sánchez}}; [[3 დეკემბერი]], [[1981]]; [[ლანგრეო]], [[ესპანეთი]]) — [[ესპანეთი|ესპანელი]] [[ფეხბურთი|ფეხბურთელი]], [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონი]] და [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008 წლის ევროპის ჩემპიონი]], [[ფიფა-ს კონფედერაციის თასი]]ს [[ფიფა-ს კონფედერაციის თასი 2013|2013 წლის ვიცე-ჩემპიონი]] და [[ფიფა-ს კონფედერაციის თასი 2009|2009 წლის ბრინჯაოს პრიზიორი]] [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის გერმანიისა]] და [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2014 წლის ბრაზილიის]] [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატების]] მონაწილე.<ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024183701/https://sportmail.ru/news/football-foreign/39462367/?frommail=1 |date=2020-10-24 }}// ТАСС, 13 ноября. Испанский нападающий японского «Виссел Кобе» Давид Вилья, становившийся чемпионом мира и Европы по футболу в составе национальной команды, объявил о завершении карьеры по окончании сезона в чемпионате Японии. Об этом Вилья заявил на специальной пресс-конференции. დაარქივებულია [https://sportmail.ru/news/football-foreign/39462367/?frommail=1 ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 13 ნოემბერი, 2019. ''წყარო:'' [https://sportmail.ru ''Sportmail.ru'']. წაკითხვის თარიღი: 13 ნოემბერი, 2019.</ref><ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211024004927/https://www.thesoccerworldcups.com/players/david_villa.php |date=2021-10-24 }}// Information about David Villa and his performace in the FIFA Soccer World Cup. Profile with general and detailed stats and data that include National Team, total games, goals and cards and full list of matches played. დაარქივებულია [http://www.thesoccerworldcups.com/players/david_villa.php ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 13 ნოემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://www.thesoccerworldcups.com ''the Soccer World Cups'']. წაკითხვის თარიღი: 13 ნოემბერი, 2019.</ref> მეტსახელად '''ელ გუახე''' (ბავშვი [[ასტურია|ასტურიულად]]). ==კარიერა== მიუხედავად ბავშვობაში გადატანილი უმძიმესი ტრავმისა, მან თავისი პროფესიონალური კარიერა [[ხიხონი]]ს „[[სპორტინგი ხიხონი (საფეხბურთო კლუბი)|სპორტინგში“]] დაიწყო. 2 სეზონის შემდეგ, ვილია [[რეალ სარაგოსა (საფეხბურთო კლუბი)|„რეალ სარაგოსაში“]] გადავიდა, სადაც მას [[ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი|ლა ლიგის]] დებიუტი ჰქონდა და პირველი სერიოზული ტიტულები — [[ესპანეთის საფეხბურთო თასი|ესპანეთის თასი]] და [[ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასი|ესპანეთის სუპერთასი]] მოიგო. კატალონიურ კლუბში გადასვლამდე, ვილია [[ვალენსია (საფეხბურთო კლუბი)|„ვალენსიაში“]] თამაშობდა. ვილია [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008 წლის ევროპის ჩემპიონატისა]] და [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული ნაკრების]] ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირია. ==ტიტულები== '''სარაგოსა''':(2) * [[ესპანეთის თასი]]: 2003/04 * [[ესპანეთის სუპერთასი]]: 2004 '''ვალენსია''':(1) * * [[ესპანეთის თასი]]: 2007/08 '''ბარსელონა''':(8) * [[ესპანეთის ლა ლიგა]]: 2010/11, 2012/13, * [[ესპანეთის თასი]]: 2011/12 * [[ესპანეთის სუპერთასი]]: 2010, 2011 * [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა]]: 2010/11 * [[უეფა-ს სუპერთასი]]: 2011 * [[ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი]]: 2011 '''ატლეტიკო მადრიდი''':(1) * [[ესპანეთის ლა ლიგა]]: 2013/14 '''ესპანეთის ეროვნული ნაკრები''':(2) * [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონი]]: [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008]] * [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონი]]: [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|2010]] == რესურსები ინტერნეტში == {{Commonscat-inline|David Villa}} * [http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/staff/players/villa/biography ს.კ. „ბარსელონას“ პროფილი] * [http://www.bdfutbol.com/en/j/j554.html BDFutbol-ის პროფილი] * [http://www.bdfutbol.com/en/p/j554.html?cat=SEL ეროვნული ნაკრების მონაცემები] * [http://www.transfermarkt.co.uk/en/david-villa/leistungsdaten/spieler_7980.html Transfermarkt-ის პროფილი] * {{FIFA player|229884}} * [http://www.davidvilla7.es/en/ ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130712024959/http://davidvilla7.es/en/ |date=2013-07-12 }} * {{twitter|@Guaje7Villa}} == სქოლიო == {{სქოლიო|2}} {{ესპანეთის შემადგენლობა 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}} {{ესპანეთის შემადგენლობა 2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}} {{ესპანეთის შემადგენლობა 2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}} {{ესპანეთის შემადგენლობა 2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}} {{DEFAULTSORT:ვილია, დავიდ}} [[კატეგორია:დაბადებული 1981]] [[კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი]] [[კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ხიხონის სპორტინგის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ვალენსიის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:რეალ სარაგოსას ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:MLS-ის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ნიუ-იორკ სიტის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ავსტრალიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთლები]] [[კატეგორია:მელბურნ სიტის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:იაპონიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ვისელ კობეს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ესპანეთის ნაკრების ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში]] [[კატეგორია:2009 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში]] [[კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] d96otcgzln3ap5odh0wyi08ygxe2gua 0 166544 5417203 4689163 2026-06-20T08:23:06Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417203 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული|საბერძნეთი |მშობლიური სახელი = Θράκη |ქართული სახელი = თრაკია |დროშა = |გერბი = |ქვეყანა = საბერძნეთი |ჰიმნი = |სტატუსი =[[საბერძნეთის რეგიონები|რეგიონი]] |შედის = |მოიცავს = [[კსანტი (პერიფერია)|კსანტი]]<br />[[როდოპი (პერიფერია)|როდოპი]]<br />[[ევროსი (პერიფერია)|ევროსი]] |დედაქალაქი= [[კომოტინი]] |მსხვილი ქალაქი = [[ალექსანდრუპოლისი]] |მსხვილი ქალაქები= |თარიღი = 1920 საბერძნეთის მიერ ანექსია |მეთაური = |მეთაური 2 = |მშპ = |მშპ წელი= |მშპ ადგილი = |მშპ ესმ = |ენა =[[ბერძნული ენა|ბერძნული]] |ენები = |მოსახლეობა =368,993<ref>([http://www.statistics.gr/ 2006 წლის აღწერა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110227225934/http://www.statistics.gr/ |date=2011-02-27 }})</ref> |აღწერის წელი = 2006 |ადგილი მოსახლეობით = |ეროვნული შემადგენლობა =[[თრაკიელები]] |სიმჭიდროვე =43/კმ² |აღმსარებლობა = |ფართობი = 8,578 კმ² |ადგილი ფართობით = |ფართობის პროცენტი = |მაქსიმალური სიმაღლე = |საშუალო სიმაღლე = |მინიმალური სიმაღლე = |განედი = |გრძედი = |რუკა= Thracians Greece-Western.png |დროის სარტყელი= |აბრევიატურა = |ISO = |FIPS= |სატელეფონო კოდი = |საფოსტო ინდექსები = |ინტერნეტ-დომენი = |საავტომობილო სანომრე ნიშნები = |საიტი = http://www.mathra.gr/ |კატეგორია ვიკისაწყობში = |პარამეტრი1 = |შენიშვნა = }} '''დასავლეთი თრაკია''' ან უბრალოდ '''თრაკია''' ({{lang-el|Θράκη}}, {{lang-tr|Batı Trakya}}, {{lang-bg|Западна Тракия}}) [[საბერძნეთი]]ს [[ისტორია|ისტორიულ]]-[[გეოგრაფია|გეოგრაფიული]] [[საბერძნეთის რეგიონები|რეგიონი]]. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, მდინარეებს [[მესტა]]სა და [[მარიცა]]ს შორის. [[მაკედონია (საბერძნეთი)|მაკედონიასა]] და [[ეპირუსი (პერიფერია)|ეპირუსთან]] ერთად მას არაფორმალურად 'ჩრდილოეთ საბერძნეთს' უწოდებენ. მას [[აღმოსავლეთ თრაკია|აღმოსავლეთი თრაკიისგან]] (რომელიც მდინარე მარიცადან იწყება და მოიცავს [[თურქეთი]]ს ევროპულ ნაწილს) განსასხვავებლად ასევე ''ბერძნულ თრაკიადაც'' მოიხსენიებენ. კიდევ არსებობს [[ჩრდილოეთი თრაკია]]ც, რომელიც [[ბულგარეთი|ბულგარეთში]] მდებარეობს. თრაკია დაყოფილია სამ [[საბერძნეთის პერიფერიები|პერიფერიად]] (ყოფილი პრეფექტურები): [[კსანტი (პრეფექტურა)|კსანტი]], [[როდოპე (პრეფექტურა)|როდოპე]] და [[ევროსი (პრეფექტურა)|ევროსი]]. ==დემოგრაფია== თრაკიის დაახლოებითი ფართობია 8,578 კმ² ხოლო მოსახლეობა 368,993 ([[2006]]). მათგან ორ მესამედზე მეტი [[მართლმადიდებლობა|ორთოდოქსი]] [[ქრისტიანობა|ქრისტიანი]] [[ბერძნები|ბერძენია]], ხოლო დანარჩენი დაახლოებით 120,000 არის [[საბერძნეთის მუსლიმანური უმცირესობა|მუსლიმანური უმცირესობა]]. მათგან უმეტესობა (67%) არის [[დასავლეთ თრაკიის თურქები|თურქი]], ხოლო დანარჩენი არიან [[პომაკები]] (მუსლიმანი სლავების ჯგუფი) რომლებიც ძირითადად რეგიონის მთიან მხარეში ცხოვრობენ. მცირე ეთნიკური ჟგუფი [[რომა (ბოშები)|რომა ]]ც (ბოშების ჯგუფი) სხვა მათი ეროვნების ადამიანებისგან განსხვავებით ძირითადად მუსლიმანურია. ცივი ომის დასრულების შემდეგ [[1990]]-იან წლებში საბერძნეთმა განიცადა [[იმიგრაცია|იმიგრაციის]] დიდი ტალღა, რომლებიც სამუშოს ძირითადად ურბანულ ტერიტორიებზე ეძებდნენ, თუმცა თრაკიას ეს პროცესები ნაკლებას შეეხო. {| class="wikitable sortable" |-class="hintergrundfarbe8" !ქალაქი !ბერძნული სახელი !მოსახლეობა<br/><small>([http://www.statistics.gr/Main_eng.asp 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701001022/http://www.statistics.gr/Main_eng.asp |date=2007-07-01 }})</small> !მუნიციპალიტის მოსახლეობა<br/><small>([http://www.statistics.gr/Main_eng.asp 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701001022/http://www.statistics.gr/Main_eng.asp |date=2007-07-01 }})</small> |- | [[ალექსანდრუპოლისი]] | Αλεξανδρούπολη | align="right" |48.885 | align="right" |52.720 |- | [[კომოტინი]] | Κομοτηνή | align="right" |43.326 | align="right" |52.659 |- | [[ქსანტი]] | Ξάνθη | align="right" |45.111 | align="right" |52.270 |- | [[ორესტიადა]] | Ορεστιάδα | align="right" |15.246 | align="right" |21.730 |- | [[დიდიმოტიკა]] | Διδυμότειχο | align="right" |8.799 | align="right" |18.998 |- |} ==პოლიტიკა== თრაკიის მუსლიმანური უმცირესობა თურქეთსა და საბერძნეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დაძაბვის მიზეზი იყო. თურქეთი რეგიონის ყველა მუსლიმანს მიიჩნევს თურქული უმცირესობის წარმომადგენლად. ხოლო საბერძნეთი განიხილავს ყველას როგორც განსხვავებული ეთნიკური წარმომავლობის რელიგიურ უმცირესობებს ([[ლოზანის სამშვიდობო ხელშეკრულება|ლოზანის სამშვიდობო ხელშეკრულების]] ფარგლებში). [[ათენი]] არ აღიარებს თურქულ ან სხვა რომელიმე უმცირესობას ეთნიკურობის მიხედვით. ==ეკონომიკა== ბოლო წლებში თრაკიის ეკონომიკა [[სოფლის მეურნეობა|სოფლის მეურნეობაზე]] სულ უფრო ნაკლებად დამოკიდებული ხდება. რამდენიმე მაღალი ტექნოლოგიების ინდუსტრია ჩამოყალიბდა რეგიონში. [[ეგნატიას გზა]]ს რომელიც რეგიონში მდებარეობს, მის განვითარებაში დიდი წვლილი შეაქვს. ტურიზმი თანდათან ძალას იკრებს და წამყვანი ძალა ხდება რეგიონში. [[როდოპები]]ს მთიანეთში ზამთრის ტურიზმის განვითარების პოტენციალიც არსებობს. ==ლიტერატურა== *{{citation |last=Öksüz|first=Hikmet|year=2004|title=[http://www.azinlikca.net/pdfs/thesis/The_Reasons_for_immigration_from_Western_Thrace_to_Turkey.pdf The Reasons for Immigration from Western Thrace to Turkey (1923-1950)] |place=http://www.azinlikca.net/|publisher=Turkish Review of Balkan Studies|isbn=}} *{{citation |last=Whitman|first=Lois|year=1990|title=[http://books.google.com/books?id=gDXbrQHGjbIC Destroying ethnic identity: the Turks of Greece]|place=|publisher=Human Rights Watch|isbn= 0929692705}}. ==რესურსები ინტერნეტში== *[http://www.remth.gr აღმოსავლეთ მაკედონიისა და თრაკიის პერიფერიები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050529032032/http://www.remth.gr/ |date=2005-05-29 }} *[http://www.nestos.gr დრამას კავალას და კსანთის გაერთიანებული პრეფექტურა] *[http://www.nare.gr/ როდოპის და ევროს გაერთიანებული მმართველობა]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231052637/http://www.nare.gr/ |date=2010-12-31 }} *[http://www.xanthi.gr კსანტის პრეფექტურა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140629112451/http://www.xanthi.gr/ |date=2014-06-29 }} *[http://www.thrakiki.gr Thrakiki.gr] *[http://www.ndiamrodopis.gr/euro/ როგოპეს პრეფექტურა] *[http://www.nomevrou.gr/ ევროს პრეფექტურა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070824055321/http://www.nomevrou.gr/ |date=2007-08-24 }} *[http://www.duth.gr თრაკიის უნივერსიტეტი] *[http://www.feres.gr ფერესის მუნიციპალიტეტი] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{საბერძნეთის რეგიონები}} [[კატეგორია:საბერძნეთის რეგიონები]] apbt84k3jurtkqkb5xu4mm14z24vd4q 0 167286 5417154 4255624 2026-06-20T00:05:52Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417154 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Liquefaction at Niigata.JPG|მინი|მარჯვნივ|350პქ|[[1964]] წელს იაპონიის ქალაქ ნიიგატაში ძლიერი მიწისძვრის შემდეგ მომხდარი გრუნტის გათხელება, რის გამოც მრავალი შენობა-ნაგებობა ჩამოწვა.]] '''გრუნტის გათხელება''' — პროცესი, რომლის შედეგად [[გრუნტი]] არსებითად კარგავს სიმყარესა და სითხეს. მეტად დამახასიათებელია ტენით გაჯერებული [[გრუნტი|გრუნტებისათვის]], როგორებიცაა შლამიანი ქვიშა ან ისეთი [[ქვიშა]], რომელიც წყალგაუმტარ დანალექებს შეიცავს. [[ქანი (გეოლოგია)|ქანი]], რომელიც ექვემდებარება გათხელებას, გეოლოგიურად შედარებით ახალგაზრდაა ([[ჰოლოცენი]]); ასეთი ნალექები ხშირად ვრცელდება [[მდინარე]]თა [[კალაპოტი|კალაპოტების]] გასწვრივ, კერძოდ, ნაპირებთან, იქ სადაც გროვდება [[ლიოსი]] და [[ქვიშა]]. გრუნტის გათხელება შეიძლება მოხდეს ძლიერი [[მიწისძვრა|მიწისძვრის]] დროს, როდესაც [[სეისმური ტალღები|სეისმური ტალღის]] გავლის შემდეგ გრუნტის ნაწილაკები სხვადასხვა სიჩქარეზე რყევას იწყებენ. [[მიწისძვრა]] ხელს წყობს გრუნტის გადაქცევას [[სითხე]]დ. გრუნტის გათხელების შედეგად წარმოიქმნება ეგრეთ წოდებული ''ქვიშიანი ვულკანები'', რომლებიც აფრქვევენ [[წყალი|წყალს]], [[ქვიშა]]სთან და [[ტალახი|ტალახთან]] ერთად. ასეთი გრუნტის სიმყარე მკვეთრად ეცემა, ამასთანავე შენობა-ნაგებობები განიცდიან ჩამოწოლასა და გადახრას, ზოგჯერ გადაბრუნებას. [[1964]] წელს [[იაპონია|იაპონიის]] ქალაქ [[ნიიგატა (ქალაქი)|ნიიგატაში]] მომხდარი ძლიერი მიწისძვრის შემდეგ<ref>{{Cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/world/events/1964_06_16.php |title=მიწისძვრების ისტორია. ნიიგატა, იაპონია. 1964 წლის 16 ივნისი. 04:01 UTC. მაგნიტუდა 7.5. |accessdate=2012-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100128105443/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/world/events/1964_06_16.php |archivedate=2010-01-28 }}</ref> ძირითადი საძირკველის ქვიშების გათხელებასა და დანალექების სიმყარისა და უსწორმასწოროების დარღვევას მოჰყვა მრავალი შენობის გადაბრუნება.<ref>[http://www.emsd.ru/konf071112/pdf/t1/str170.pdf სეისმური მოვლენების შედეგად წარმოქმნილი გრუნტის გათხელება]</ref> გრუნტის გათხელებით გამოწვეულ უძლიერეს დამანგრეველ მოქმედებას ჰქონდა ადგილი აგრეთვე [[აშშ]]-ის ქალაქ [[ანკორიჯი|ანკორიჯში]] [[1964]] წელს.<ref>{{Cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/states/events/1964_03_28.php |title=მიწისძვრების ისტორია. პრინც ვილჰელმის სრუტე. ალასკა. 1964 წელი. მაგნიტუდა 9.2 |accessdate=2012-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141011013757/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/states/events/1964_03_28.php |archivedate=2014-10-11 }}</ref> ==გალერეა== <gallery> ფაილი:Lateral.spread.christchurch.JPG ფაილი:Christchurch quake, 2011-02-22.jpg ფაილი:Chuetsu earthquake-earthquake liquefaction1.jpg </gallery> ==რესურსები ინტერნეტში== {{commons|Category:Soil liquefaction|გრუნტის გათხელება}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1775711/soil-liquefaction გრუნტის გათხელება – ენციკლოპედია ბრიტანიკა] {{en}} * [http://www.youtube.com/watch?v=ngxG49Lf6co გრუნტის გათხელება] ([[YouTube]]-ვიდეო) * [http://www.ce.washington.edu/~liquefaction/html/main.html გრუნტის გათხელება] {{en}} * [http://www.wissen.de/wde/generator/wissen/ressorts/natur/naturgewalten-lexikon/b/index,page=1577972.html გრუნტის გათხელება] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118073747/http://wissen.de/wde/generator/wissen/ressorts/natur/naturgewalten-lexikon/b/index,page=1577972.html |date=2012-01-18 }} {{de}} ==ლიტერატურა== * Борисов Б.А. О неприемлемой тенденции к завышению магнитуд исторических землетрясений на примере Красноводского землетрясения // Вопр. инж. сейсм. Вып. 33. М.: Наука, 1992. С. 28-39. * Стрельцов М.И. Нефтегорское землетрясение 27(28) мая 1995 года на Сахалине. М.: Янус-К, 2005. 180 с. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ნიადაგთმცოდნეობა]] [[კატეგორია:სედიმენტოლოგია]] [[კატეგორია:სეისმომედეგი მშენებლობა]] jz4jfvjyc7cs3bu0qwt7flvt3qbvkho 0 167504 5417100 4113163 2026-06-19T19:54:22Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417100 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მდინარე | სახელი = გორგოპოტამოსი | ფოტო = Gorgopotamos Bridge 1.jpg | სათაური = გორგოპოტამოსი და მასზე გამავალი ხიდი | მდებარეობა = | სიგრძე = 15 | აუზის ფართობი = | სათავე = [[ოიტას მთები]] | ჩაედინება = [[სპერქეოსი]] | ქვეყნები = {{GRE}} | ქალაქები = }} '''გორგაპოტამოსი''' ({{lang-el|Γοργοπόταμος}}) — მდინარე [[საბერძნეთი|საბერძნეთში]]. გაედინება [[ფთიოტიდა|ფთიოტიდის]] ნომის სამხრეთ ნაწილში. სათავე აქვს ოიტას მთებში. ერთვის მდინარე [[სპერქეოსი|სპერქეოსს]]. სიგრძე დაახლოებით 15 კმ. უმეტესად მიედინება [[ჭაობი|ჭაობიან]] ადგილებში, რომელზედაც სასოფლო სამეურნეო მიწებია განვითარებული. სპერქეოსს ერთვის ქალაქ [[ლამია (ქალაქი)|ლამიას]] სამხრეთ-დასავლეთით 2 კმ-ში. მდინარეზე გადიოდა ცნობილი რკინიგზის ხიდი, რომელიც [[1942]] წლის [[25 ნოემბერი|25 ნოემბერს]] ააფეთქეს ბრიტანელმა გზავნილებმა და ბერძენმა პარტიზანებმა, რითაც გერმანელებს ჩაუხერგეს გასასვლელი გზა. აფეთქების შედეგად განადგურდა ხიდის ორი საყრდენი, რომელიც დღეისათვის შეცვლილია ფოლადის ბოძებით. აღდგენილია. ხიდდთან ახლოს ძეგლია აღმართული. ==იხილეთ აგრეთვე== * [[საბერძნეთის მდინარეების სია]] ==რესურსები ინტერნეტში== * [http://www.gorgopotamosvillage.gr/ გორგოპოტამოსი] * [http://1gym-lamias.fth.sch.gr/FaragiParartima.htm გორგოპოტამოსის შესახევ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100308111449/http://1gym-lamias.fth.sch.gr/FaragiParartima.htm |date=2010-03-08 }} * [http://www.sansimera.gr/articles/35]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} [[კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები]] o3y7eluqqtsut7ysdqfrtd6235vc1xt 0 180865 5417096 4552232 2026-06-19T19:49:28Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417096 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Torlak dialects map en.png|მინი|გორანების ძირითადი საცხოვრებელი არეალი.]] '''გორანები''' (თვითსახელრქმევა '''Goranci''' [''გორანცი'']; [[სერბულ-ხორვატული ენა|სერბულხორვატულად]] და [[მაკედონური ენა|მაკედონურად]] гора/gora „მთიანეთი“/„მთა“) — [[ისლამი|ისლამური]] აღმსარებლობის [[სლავები]], რომლებიც ძირითადად [[კოსოვო|კოსოვოს]] მთიანეთში სამხრეთდასავლეთით [[მაკედონია|მაკედონიისა]] და [[ალბანეთი|ალბანეთის]] საზღვარზე ცხოვრობენ.) == გორანთა დასახლების ადგილები == გორანების უმეტესობა კოსოვოს დრაგაშის (Dragaš) ერთ დიდ თემში, კერძოდ კი მის სამხრეთ ნაწილში ცხოვრობს. ამ ადგილას მცხოვრები გორანები ავტოქტონურ ხალხად ითვლებიან. კოსოვოს ომის შემდეგ - [[ეუთო|ეუთოს]] მონაცემების თანახმად - დასახლების მთავარ პუნქტებში გორანთა რაოდენობა 18 500-დან (ბოლო სახალხო აღწერის (1981 წელი) მონაცემები) დაეცა 10 000 პირამდე. ალბანეთსა და მაკედონიაშიც არის რამდენიმე სოფელი. სავარაუდოდ, დაახლოებით 180 გორანი ოჯახი უნდა ცხოვრობდეს მაკედონიაში. გარდა ამისა, გორანები ცხოვრობენ [[სერბია|სერბიასა]] და [[იუგოსლავიის დაშლა|ყოფილი იუგოსლავიის]] სხვა კუთხეებში, ხოლო ასეთთა რიცხვი კი ოფიციალური [[ბელგრადი|ბელგრადის]] შეფასებებით 5000-ზე მეტია. სხვა მონაცემებით, გორანთა რაოდენობა ყველაზე უფრო ხელგაშლილი დათვლის შემთხვევაში 20 000 ადამიანია. == გორანული ენა ? == '''გორანები''' ლაპარაკობენ ე.წ. [[ენა (ენათმეცნიერება)|ენაზე]], რომელსაც თავად ისინი „გორანსკის“ (Goranski) უწოდებენ. გორანული წარმოადგენს ერთი მხრივ [[მაკედონური ენა|მაკედონურის]] ჩრდილოური დიალექტებისა და მეორე მხრივ [[სერბული ენა|სერბული]] და [[ბულგარული ენა|ბულგარული ენების]] საზიარო [[ტორლაკური დიალექტი|ტორლაკური დიალექტის]] სპეციფიკურ ვარიანტს, რომელიც უხვადაა გაჯერებული თურქობის ხანიდან შემორჩენილი ნასესხობებით, ანუ [[ტურციზმი|ტურციზმებით]]. == გორანთა თვითაღქმა == გორანთა თვითცნობიერება, როგორც ეროვნული უმცირესობისა, არის მეტად სუსტი. [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 60-იან წლებში გორანები თავიანთ თავს [[თურქები|თურქებს]] მიაკუთვნებდნენ. [[1971]] წელს [[იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა|იუგოსლავიაში]] გაჩნდა ეთნიკური მუსლიმების, როგორც ცალკე ხალხის ახალი კატეგორია, რომელშიც გააერთიანეს ყველა [[სლავური ენები|სლავურ ენაზე]] მეტყველი მუსლიმი. * [[სლავები|სლავი]] მუსლიმები არიან [[ბოსნიელები|ბოსნიაკები]], [[ტორბეშები]] და [[პომაკები]]. === სტატუსი === კოსოვოში გორანებს უმცირესობის სტატუსი გააჩნიათ და ადგილობრივ პარლამენტში წარმოდგენილი არიან თავიანთი დელეგატებით. [[ვოივოდინა|ვოივოდინაში]] გორანებს ცალკე ეროვნულ ჯგუფად თვლიან. == რესურსები ინტერნეტში == * [http://groups.yahoo.com/group/balkanhr/message/2176 პრიშტინელი გორანები]{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.rastko.org.rs/rastko-gora/index.php სერბული პროექტი ''რასტკო'' გორანთა კულტურასა და ტრადიციებზე]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222054853/http://www.rastko.org.rs/rastko-gora/index.php |date=2014-02-22 }} * [http://homepage.univie.ac.at/thomas.schmidinger/php/texte/suedost_goranci.pdf რეპორტაჟი გორანებზე, - ადამინის უფლებადამცველი ლიგის ჟურნალში (2006)] * [http://homepage.univie.ac.at/thomas.schmidinger/php/texte/suedost_rapca.pdf მოხუცი კაცი და გზა, რეპორტაჟი გორანთა ერთ სოფელზე (2008)] [[კატეგორია:მსოფლიოს ხალხები]] [[კატეგორია:სლავები]] [[კატეგორია:უმცირესობა]] 6mxb0enia3av4zaiqp6wjtc7ca2jn3k 0 184793 5417194 4928679 2026-06-20T06:55:18Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417194 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მწერალი}} '''დანიელ პენაკი''' ({{lang-fr|Daniel Pennac}}; დ. [[1 დეკემბერი]] [[1944]]) — [[ფრანგი]] [[მწერალი]], [[ნოველისტი]] 2007 წელს მიიღო ფრანგული ლიტერატურული პრემია Prix Renaudot ესესთვის „სკოლის სევდა“ (Chagrin d'école). გამოცემული აქვს 30-მდე წიგნი, რომელთა შორისაა ესეები და კომიკური ჟანრის ნაწარმოებები ბავშვებისთვის და მოზრდილებისთვის. მისი წიგნები თარგმნილია მსოფლიოს 30-ზე მეტ ენაზე. ბევრი მათგანი ბესტსელერი გახდა ევროპის მასშტაბით <ref name="independent.co.uk">{{cite web|title = Daniel Pennac: Head teacher from the school of joy | publisher = | url =http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/daniel-pennac-head-teacher-from-the-school-of-joy-2081187.html| accessdate = 2012-02-12 }}</ref> ==ბიოგრაფია== დანილეპ პენაკი [[1944]] წლის 1 დეკემბერსმაროკოში, კასაბლანკაში დაიბადა <ref>{{cite web|title = Daniel Pennac | publisher = http://biography.jrank.org| url = http://biography.jrank.org/pages/1030/Pennac-Daniel-1944.html | accessdate = 2012-02-12 }}</ref> მას შემდეგ რაც მამა სამხედრო გახდა, ოჯახი ხშირად მოგზაურობდა. ამის გამო პენაკს მოუწია ცხოვრება [[ევროპა|ევროპაში]], სამხრეთ-აღმოსავლეთ [[აზია|აზიასა]] და [[აფრიკა|აფრიკაში]]. ვიდრე მწერალი გახდებოდა, პენაკი მუშაობდა ტყისმჭრელად, ტაქსის მძღოლად, ილუსტრატორად, შემდეგ კი [[ნიცა|ნიცის]] საშუალო სკოლაში მასწავლებლობა დაიწყო. მისი პირველი საბავშვო წიგნი „დიდი მეფე“ Le grand rex 1980 წელს გამოქვეყნდა. 1982 წელს დაწერა წიგნი „ძაღლი“, რომელიც საკუთარ ძაღლს მიუძღვნა. "მე და ჩემი ძაღლი ერთ დღეს დავიბადეთ, ჩვენ ერთად გავიზარდეთ", თქვა პენაკმა <ref>{{cite web|title = Daniel Pennac | publisher = http://www.walker.co.uk| url = http://www.walker.co.uk/contributors/Daniel-Pennac-5717.aspx | accessdate = 2012-02-12 }}</ref> პენაკის პირველი წიგნი, რომელიც ინგლისურად ითარგმნა იყო „მგლის თვალი“. მოთხრობა ცალთვალა მგლის, ალესკენის ამბავს მოგვითხრობს, რომელიც გალიაშია გამომწყვდეული და დროს წინ და უკან სიარულში ატარებს იქამდე, სანამ მოულოდნელად არ შეამჩნევს, რომ მას პატარა ბიჭი აკვირდება. ყოველდღე ბიჭი მიდის მგლის გალიასთან. მგელი აშტერდება თვალებში, ბიჭი კი მას ცალთვალში უყურებს. ბოლოს ბიჭი და მგელი ერთმანეთისთვის საკუთარი ფიქრების გადაცემას ახერხებენ. ბიჭმა გაიგო, როგორ მგელი წამოიყვანეს ათი წლის წინ ალასკიდან და დაატარებდნენ სხვადასხვა ზოოპარკსა და გალიაში. მგელი კი მიხვდა, რომ ბიჭი ობოლი იყო და განსაკუთრებული გრძნობა ჰქონდა ცხოველების მიმართ, რადგან ბიჭიც წამოეყვანათ აფრიკიდან, საკუთარი სახლიდან. პენაკმა პატარა მკითხველებისთვის წერა შემდეგაც განაგრძო და 1985 წელს „მალუსენეს საგა“ გამოსცა. 1992 წელს დაიბეჭდა მისი ესე „რომანივით საკითხავი“, რომელიც მკითხველებსა და კითხვის წესს ეხება, აქვე ჩამოაყალიბა მკითხველის 10 უფლება <ref>{{cite web | title = Daniel Pennac - 10 Inalienable Rights of the Reader | publisher = poynton.com | url = http://www.poynton.com/notes/misc/Inalienable_rights.html | accessdate = 2012-02-12 | archive-date = 2012-01-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120122054837/http://www.poynton.com/notes/misc/Inalienable_rights.html }}</ref> პენაკის ბოლო ნაწარმოები „სკოლის სევდა“ 2010 წელს გამოიცა. როგორც მწერალი ამბობს, ეს წიგნი სკოლის შესახებ კი არა, გონებაჩლუნგ ადამიანებზეა, „იმ ზიანზე, რაც სუსტმა აზროვნებამ შეიძლება მოგვიტანოს“<ref name="independent.co.uk"/> ==ნაწარმოებები== *„სკოლის სევდა“ 2007 ===მოთხრობები ბავშვებისთვის=== *„დიდი მეფე“ 1980 *„ძაღლი, ძაღლი“ 1982 *„მგლის თვალი“ 1982 *„კამო, სააგენტო ბაბელი“ 1992 *„კამოს გაქცევა“ 1997 *„კამო და მე" *„კამო: საუკუნის იდეა" ===რომანები=== *„იალტის ბავშვები“ 1978 *„ჯენლტმენი ბავშვები“ 1997 *„დიქტატორი და ჰამორკი“ 2003 ===სხვა ნაწარმოებები=== *„თოვლის პაპა“ 1979 *„მადლობა“ 2004 ====მალოსენთა საგა==== *„კაციჭამიათა საბედნიეროდ“ 1985 * "ფერია კარაბინით“ 1987 * "პროზის გამყიდველი გოგონა“ 1999 * "ბატონი მალუსენე“ 1995 * "ბატონი მალუსენე თეატრში“ 1996 * "ქრისტიანები და ჭაობები“ 1997 * "ხილი ვნებით“ 1999 ===ესეები=== * "რომანივით საკითხავი“ 1992 ==ლიტერატურული პრიზები== *1990 წელი - Prix du Livre Inter-ის პრიზი, რომელიც პარიზული გაზეთის „ფიგაროს" ორგანზებით ტარდება. საუკეთესო ნოვლისთვის "მცირე ბაზრის პროზა" (La petite marchande de prose) *2007 წელი - Prix Renaudot ნოველისთვის "სკოლის სევდა" <ref>{{cite web|title=Daniel Pennac, invité surprise du Prix Renaudot|publisher=|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5iReJS_57bwjngWsyK-prtp9TMaRg|accessdate=2012-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071109120111/http://afp.google.com/article/ALeqM5iReJS_57bwjngWsyK-prtp9TMaRg|archivedate=2007-11-09}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== *[http://mkitxveli.wordpress.com/2012/02/03/10990/ "რომანივით საკითხავი" მიმოხილვა(ქართული)] *[http://www.guardian.co.uk/books/2010/nov/13/school-blues-daniel-pennac-review "სკოლის სევდა" მიმოხილვა] *[http://www.barcelonametropolis.cat/en/page.asp?id=22&ui=204 ინტერვიუ დანიელ პენაკთან] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100622053300/http://www.barcelonametropolis.cat/en/page.asp?id=22&ui=204 |date=2010-06-22 }} *[http://biography.jrank.org/pages/1030/Pennac-Daniel-1944.html დანიელ პენაკის ბიოგრაფია] == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{DEFAULTSORT:პენაკი, დანიელი}} [[კატეგორია:ფრანგი მწერლები]] [[კატეგორია:დაბადებული 1944]] [[კატეგორია:ნიცის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები]] [[კატეგორია:ფრანგი კრიმინალური ჟანრის მწერლები]] [[კატეგორია:ფრანგი საბავშვო მწერლები]] [[კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი რომანისტები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი რომანისტები]] [[კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი სცენარისტები]] [[კატეგორია:ფრანგი სცენარისტები]] [[კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ესეისტები]] [[კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი რომანისტები]] [[კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები]] [[კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები]] [[კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] 1ufx7v0wlxjp63ncjb2wkf2ztxr6zeh 0 199850 5417195 4784842 2026-06-20T07:08:06Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417195 wikitext text/x-wiki {{თარგი:დანიის წარწერებიანი რუკა|options=float:right; margin-left:10px;}} '''დანიის რეგიონები''' ({{lang-da|regioner}}) ― ადმინისტრაციული დანაყოფები [[დანია]]ში. დანია [[უნიტარიზმი|უნიტარული]] სახელმწიფოა, თუმცა მასში შედის განსაკუთრებული ფართო [[ავტონომია|ავტონომიის]] მქონე [[გრენლანდია]] და [[ფარერის კუნძულები]]. დანიის რეგიონები, როგორც შუალედური რგოლი მუნიციპალიტეტებსა და ცენტრალურ მთავრობას შორის შეიქმნა [[2007]] წლის დანიის მუნიციპალური რეფორმის შემდეგ, როდესაც გაუქმდა 13 ამტი და შემცირდა მუნიციპალიტეტების რიცხვი 270-დან 98-მდე. რეგიონის საბჭო აირჩევა პირდაპირი წესით, [[საარჩევნო სისტემა|პროპორციული საარჩევნო სისტემით]] 4 წლის ვადით. ის საკუთარი შემადგენლობიდან ირჩევს აღმასრულებელ კომიტეტს და თავმჯდომარეს. რეგიონებს არ აქვს [[გადასახადი|გადასახაების]] დადგენის უფლება, მაგრამ ფინანსდებიან მუნიციპალიტეტების და სახელმწიფოს მიერ. რეგიონის უფლებამოსილებებშია ჯანმრთელობის დაცვა, საავადმყოფოები, ჯანმრთელობის დაზღვევა, სოციალური მომსახურება, ბიზნესის განვითარება, ტურიზმი, გარემოს დაცვა, დასაქმება, კულტურა, ტრანსპორტი. == რეგიონების სია == {| class="wikitable sortable" cellpadding="2" cellspacing="2" |- bgcolor="#cccccc" ! <!-- colspan=2 | --> მშობლიური სახელი !! სახელი ქართულად !! ადმინისტრაციული ცენტრი !! უდიდესი ქალაქი || მოსახლეობა<br><small>(2022)</small> !! ფართობი (კმ²) !! სიმჭიდროვე<br />(კაცი კმ²) !! [[ადამიანური განვითარების ინდექსი|აგი]] <br>(<small>2022)</small> |- || <!-- [[ფაილი:Region_Nordjylland_coa.png|20px]] || -->Region Hovedstaden || [[დედაქალაქის რეგიონი]] || [[ჰილერედი]] || [[კოპენჰაგენი]] || align="right" | 1 867 968 || align="right" | 2546 || align="right" | 734 || align="right" | 0,970 |- || <!-- [[ფაილი:Region_Nordjylland_coa.png|40px]] || -->Region Midtjylland || [[ცენტრალური იუტლანდიის რეგიონი]] || [[ვიბორგი (დანია)|ვიბორგი]] || [[ორჰუსი]] || align="right" | 1 341 857 || align="right" | 13000|| align="right" | 103 || align="right" | 0,948 |- || <!-- [[ფაილი:Region_Nordjylland_coa.png|40px]] || -->Region Nordjylland || [[ჩრდილოეთ იუტლანდიის რეგიონი]] || [[ოლბორგი]] || [[ოლბორგი]] || align="right" | 591 740 || align="right" | 7874|| align="right" | 75 || align="right" | 0,931 |- || <!-- [[ფაილი:Region_Nordjylland_coa.png|40px]] || -->Region Sjælland || [[ზელანდიის რეგიონი]] || [[სორე]] || [[როსკილე]] || align="right" | 843 513 || align="right" | 7217 || align="right" | 117 || align="right" | 0,918 |- || <!-- [[ფაილი:Region_Syddanmark_logo.png|20px]] || -->Region Syddanmark || [[სამხრეთ დანიის რეგიონი]] || [[ვაილე]] || [[ოდენსე]] || align="right" | 1 228 362|| align="right" | 12,191 || align="right" | 101 || align="right" | 0,937 |-class="sortbottom" || <!-- [[ფაილი:Denmark coa.png|40px]] || --> '''მთელი ქვეყნის მასშტაბით''' || || || || align="right" | '''5 873 420''' || align="right" | '''42 894''' || align="right" | '''137''' || align="right" | '''0,952''' |} ==იხილეთ აგრეთვე== *[[დანიის მუნიციპალიტეტების სია]] *[[ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნების ადმინისტრაციული დაყოფა]] *[[ფარერის კუნძულები]] *[[გრენლანდია]] ==რესურსები ინტერნეტში== *{{ოფიციალური|http://www.regioner.dk/}} *[http://www.noegletal.dk/ Danish Ministry for Economic Affair and the Interior - Statistics department] Statistical information about Danish regions and municipalities *[http://www.kl.dk/English/Local-Government-Reform/ Explanation of and background for Municipal Reform] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110922225404/http://www.kl.dk/English/Local-Government-Reform/ |date=2011-09-22 }}{{spaced ndash}}with links to the Danish Ministry of the Interior and Health *[https://web.archive.org/web/20051121181544/http://www.im.dk/publikationer/strukturaftale/index.html The agreement on the Municipal Reform]{{spaced ndash}}from the Danish Ministry of the Interior and Health *[https://web.archive.org/web/20070812094140/http://www.indenrigsministeriet.dk/im/site.aspx?p=34 The Ministry´s home page with report from the Commission on Administrative Structure etc.] *[http://www.dst.dk/pukora/epub/Nyt/2007/NR134.pdf Budget of the Regions] *[http://www.statistikbanken.dk/BUDR1 Statistikbanken.dk Budget] *[http://www.statistikbanken.dk/BUDR32 Statistikbanken.dk Budget] *[https://web.archive.org/web/20080327190152/http://www.statsforvaltning.dk/site.aspx?p=3325 English home page of State Administrations] *[http://www.statsforvaltning.dk/site.aspx?p=2642 Areas of concern (adoption etc.)] *[http://www.bm.dk/sw476.asp Ministry of Employment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216135338/http://www.bm.dk/sw476.asp |date=2008-12-16 }} *[https://web.archive.org/web/20080222000919/http://www.ams.dk/sw7940.asp?kontor=br&show=sagsomraader Links to the 4 employment regions] *[https://web.archive.org/web/20060213153917/http://www.ks.no/upload/57389/Forskning_reform_selstad2.ppt Regionalization and devolution: Proposed new regions of Norway (powerpoint slide show)] *[http://www.byhistorie.dk/kommuner/ Maps (pdf) showing local/regional administration 1660-2007] *[https://web.archive.org/web/20071011050224/http://kommune.eniro.dk/danmarkskort/ Map with named municipalities and regions] *[http://kort.krak.dk/borgerdk.kortsoegning/imapDKbig.asp Krak searchable/printable map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071005153127/http://kort.krak.dk/borgerdk.kortsoegning/imapDKbig.asp |date=2007-10-05 }}(outline of municipality visible, but does not print out!) *[http://www.statistikbanken.dk/BEF1A07 Statistics Denmark] {{ევროპის ქვეყნების ადმინისტრაციული დაყოფა}} {{დანიის რეგიონები}} [[კატეგორია:დანიის რეგიონები]] 916f8x5d81wipphxhzl9yggwjhf6i32 0 202038 5417185 4905840 2026-06-20T05:27:35Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417185 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა სპორტსმენი | თავისფერი = | სახელი = დათო მარსაგიშვილი | სურათი = | სურათისზომა = | წარწერა = | დაბადების სახელი = | სრული სახელი = | მეტსახელი = | ეროვნება = [[ქართველები|ქართველი]] | დაბადების თარიღი ={{დაბადების თარიღი და ასაკი|1991|3|30}} | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | სიმაღლე = 186 | წონა = 86 | საიტი = | ქვეყანა = | სპორტი = [[ჭიდაობა]] | სახეობა = [[თავისუფალი ჭიდაობა|თავისუფალი]] | კლუბი = | გუნდი = | მწვრთნელი = ლევან მარსაგიშვილი (1997 წლიდან) | მედლისთარგები = {{მედალიშეჯიბრი |ოლიმპიადა}} {{ბრინჯაოს მედალი |[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონი 2012]] | -84 კგ.}} {{მედალიშეჯიბრი |[[ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატი]]}} {{ბრინჯაოს მედალი |[[ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი 2011|სტამბოლი 2011]] | -84 კგ.}} {{მედალიშეჯიბრი | [[ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატი]]}} {{ვერცხლის მედალი | [[ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი 2011|დორტმუნდი 2011]] | -84 კგ.}} {{ოქროს მედალი | [[ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი 2012|ბელგრადი 2012]] | -84 კგ.}} {{ოქროს მედალი | [[ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი 2013|თბილისი 2013]] | -84 კგ.}} {{ბრინჯაოს მედალი | [[ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი 2016|რიგა 2016]] | -86 კგ.}} |} | მედლები = }} '''დავით (დათო) მარსაგიშვილი''' (დ. [[30 მარტი]], [[1991]], [[ყაზბეგი]], დღ. [[სტეფანწმინდა]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[თავისუფალი ჭიდაობა|მოჭიდავე]] ([[თავისუფალი ჭიდაობა|თავისუფალი სტილი)]] ევროპის 2-გზის ჩემპიონი ([[2012]], [[2013]]) და ვიცე-ჩემპიონი ([[2011]]) 84 კგ. წონით კატეგორიაში. [[2011]] წლის მსოფლიო ჩემპიონატის და [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიადის]] ბრინჯაოს პრიზიორი.<ref>[https://web.archive.org/web/20120915150623/http://www.london2012.com/athlete/marsagishvili-dato-1008351/events/ დათო მარსაგიშვილი]. london2012.com.</ref> [[2011]] წლის მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის.<ref>[https://web.archive.org/web/20120307090526/http://worldsport.ge/Read.aspx?news=29434&lang=1 უხვმედლიანი თაობა]. „მსოფლიო სპორტი“, 30.12.2011.</ref> დავით მარსაგიშვილის მიერ საერთო ჯამში მოპოვებული სპორტული ტიტულები: '''''ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი:''' [[2012]] ([[ლონდონი]])'' '''''მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი:''' [[2011]] ([[სტამბოლი]], [[თურქეთი]])'' '''''ევროპის ვიცე-ჩემპიონი:''' [[2011]] ([[დორტმუნდი]], [[გერმანია]])'' '''''ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი:''' [[2016]] ([[რიგა]], [[ლატვია]])'' '''''მსოფლიო თასის ვიცე-ჩემპიონი:''' [[2012]]'' '''''მსოფლიო თასის ბრინჯაოს პრიზიორი:''' [[2016]]'' '''''ოქროს გრან პრის ბრინჯაოს პრიზიორი:''' [[2013]], [[2016]]'' '''''უკრაინის საერთაშორისო ტურნირი:''' [[2011]]'' '''''იაშარ დოგუს სახელობის თასი:''' [[2013]]'' '''''იაშარ დოგუს სახელობის თასის ვიცე-ჩემპიონი:''' [[2015]]'' '''''დ.კუნაევის თასი:''' [[2013]]'' '''''სტეფან სარქისიანის სახელობის თასის ვიცე-ჩემპიონი:''' [[2013]]'' '''''ალექსანდრ მედვედის მემორიალის ბრინჯაოს პრიზიორი:''' [[2016]]'' '''''მსოფლიოს ჩემპიონი (ახალგაზრდები):''' [[2011]]'' '''''მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (ახალგაზრდები):''' [[2009]]'' '''''ევროპის ჩემპიონი (ახალგაზრდები):''' [[2011]]'' '''''ევროპის ვიცე-ჩემპიონი (ახალგაზრდები):''' [[2009]]'' '''''ევროპის ვიცე-ჩემპიონი (ჭაბუკები):''' [[2007]]'' == ძირითადი შედეგები == {| class="wikitable" |+ !დისციპლინა !ადგილმდებარეობა !წონითი კატეგორია !ტურნირი !ადგილი |- |თავისიფალი ჭიდაობა |[[ფაილი:Flag of Azerbaijan.svg|მარცხნივ|26x26პქ]]ბაქო, აზერბაიჯანი |86 კგ |ოქროს გრან პრი 2016 |{{Bronze3}} |- |თავისიფალი ჭიდაობა |[[ფაილი:Flag of Belarus.svg|მარცხნივ|28x28პქ]]მინსკი, ბელარუსი |86 კგ |აერთაშორისო ტურნირი "მედვედის თასი" |{{Bronze3}} |- |თავისიფალი ჭიდაობა |[[ფაილი:Flag of Poland.svg|მარცხნივ|28x28პქ]]ვარშავა, პოლონეთი |92 კგ |საერთაშორისო ტურნირი 2018 |{{Bronze3}} |- |თავისიფალი ჭიდაობა |[[ფაილი:Flag of Latvia.svg|მარცხნივ|28x28პქ]]რიგა, ლატვია |86 კგ |ევროპის ჩემპიონატი 2016 |{{Bronze3}} |- |თავისიფალი ჭიდაობა |[[ფაილი:Flag of Georgia official.svg|მარცხნივ|28x28პქ]]თბილისი, საქართველო |84 კგ |ევროპის ჩემპიონატი 2013 |{{Gold1}} |- |თავისიფალი ჭიდაობა |[[ფაილი:Flag of Serbia (2004–2010).svg|მარცხნივ|28x28პქ]]ბელგრადი, სერბეთი |84 კგ |ევროპის ჩემპიონატი 2012 |{{Gold1}} |- |თავისიფალი ჭიდაობა |[[ფაილი:Flag of Germany.svg|საზღვარი|მარცხნივ|28x28პქ]]დორტმუნდი, გერმანია |84 კგ |ევროპის ჩემპიონატი 2011 |{{Silver2}} |- |თავისიფალი ჭიდაობა |[[ფაილი:Flag of Turkey.svg|მარცხნივ|28x28პქ]]სტამბოლი, თურქეთი |84 კგ |მსოფლიო ჩემპიონატი 2011 |{{Bronze3}} |- |თავისიფალი ჭიდაობა |[[ფაილი:Flag of the United Kingdom.svg|მარცხნივ|28x28პქ]]ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი |84 კგ |ზაფხულის XXX ოლიმპიური თამაშები 2012 |{{Bronze3}} |} <br /> == რესურსები ინტერნეტში == * [http://www.fila-official.com/index.php?option=com_database&act=ficheLutteur&Itemid=&id_lutteur=925F6D5561174637BCDB32A89BF0274F&filtre_pays=Georgia&lettre=M&recherche_lutteur=&lang=en დათო მარსაგიშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331174111/http://www.fila-official.com/index.php?option=com_database&act=ficheLutteur&Itemid=&id_lutteur=925F6D5561174637BCDB32A89BF0274F&filtre_pays=Georgia&lettre=M&recherche_lutteur=&lang=en |date=2012-03-31 }}. ფილა-ს ოფიციალური საიტი. *[http://sport.gov.ge/?pg=sportsman&sid=543 დათო მარსაგიშვილი]{{Dead link|date=აგვისტო 2021 |bot=InternetArchiveBot }}. ქართული სპორტი. * {{Nplg სპორტსმენი|00005376}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{DEFAULTSORT:მარსაგიშვილი, დავით}} [[კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში]] [[კატეგორია:დაბადებული 1991]] [[კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი]] [[კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები]] [[კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] pqgz5vpro9p0bckfejqir42fipy8htp 0 214461 5417158 4551774 2026-06-20T01:28:12Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417158 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დაცული ტერიტორია | სახელი = გუნუნგ-ჰალიმუნ-სალაკის ეროვნული პარკი | მშობლიური სახელი = Taman Nasional Gunung Halimun Salak | IUCN-ის კატეგორია = II | map_width = | locator_x = | locator_y = | სურათი = Stavenn Trachypithecus auratus 01.jpg | მდებარეობა = {{დროშა|ინდონეზია}}, [[იავა|კუნძული იავა]] | უახლოესი ქალაქი = | კოორდინატები = {{coord|6|48|S|106|29|E|}} | ფართობი = 400 კმ² | დაარსდა = 1992 | სტუმრების რაოდენობა = 7 000<ref>[http://www.dephut.go.id/files/Stat_2007.pdf Forestry statistics of Indonesia 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130405073526/http://www.dephut.go.id/files/Stat_2007.pdf |date=2013-04-05 }}, retrieved 20 May 2010</ref> | სტუმრების წელი = 2006 | მმართველი ორგანო = ინდონეზიის სატყეო სამინისტრო }} '''გუნუნგ-ჰალიმუნ-სალაკი''' ({{lang-id|Taman Nasional Gunung Halimun Salak}}) — [[ეროვნული პარკი]] [[ინდონეზია]]ში, კუნძულ [[იავა]]ზე, [[დასავლეთი იავა|დასავლეთ იავის]] პროვინციაში. საკონსერვაციო არეალი 400 კმ²-ს შეადგენს. პარკი 1992 წელს შეიქმნა; მოიცავს ორ მთას — [[სალაკი|სალაკსა]] და [[ჰალიმუნი|ჰალიმუნს]]..<ref name="WhittenWhitten1997">{{cite book|last1=Whitten|first1=Anthony J.|last2=Whitten|first2=Tony|last3=Soeriaatmadja|first3=Roehayat Emon|coauthors=Suraya A. Afiff|title=The ecology of Java and Bali|url=http://books.google.com/?id=_pIcG_aZGjsC|accessdate=17 May 2010|date=1997-07-15|publisher=Oxford University Press|isbn=978-962-593-072-5|page=213}}</ref> მდებარეობს უფრო ცნობილი [[გუნუნგ-გედე-პანგრანგოს ეროვნული პარკი]]ს სიახლოვეს, ქალაქ [[ბოგორი|ბოგორთან]] ახლოს. პარკი მოიცავს წყალშემკრებ აზუსა და [[სოფლის მეურნეობა|სასოფლო–სამეურნეო]] ზონებს, ისევე როგორც ცხოველთა და ფრინველთა ზოგიერთ საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობას.<ref>{{cite web|url=http://www.tnhalimun.go.id/|title=Taman Nasional Gunung Halimun Salak (TNGHS)|publisher=Gunung Halimun Salak National Park Management Project|language=Indonesian|accessdate=17 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040313121335/http://www.tnhalimun.go.id/|archivedate=13 მარტი 2004}}</ref> ==იხილეთ აგრეთვე== *[[ინდონეზიის ეროვნული პარკების სია]] ==რესურსები ინტერნეტში== * [http://www.tnhalimun.go.id/en/ Mount Halimun Salak National Park Official Website]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111225221134/http://www.tnhalimun.go.id/en/ |date=2011-12-25 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ინდონეზიის ეროვნული პარკები}} [[კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები]] [[კატეგორია:დასავლეთ იავის გეოგრაფია]] [[კატეგორია:1992 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები]] [[კატეგორია:დასავლეთ იავის ღირსშესანიშნაობები]] ikm84vaj0jdy9fjzx80fe3xflox1rkq 0 216407 5417087 4550981 2026-06-19T19:34:38Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417087 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Gonzalo_de_sandoval.jpg|thumb| გონსალო დე სანდოვალი. იდეალიზირებული პორტრეტი, [[XIX საუკუნე]]]] '''გონსალო დე სანდოვალი''' ({{lang-es|Gonzalo de Sandoval}}; 1497?, [[მედელინი]], [[ესპანეთი]] — 1528, [[პალოს-დე-ლა-ფრონტერა]], ესპანეთი) — ესპანელი [[კონკისტადორი]], მექსიკის დაპყრობის მონაწილე, [[ერნან კორტესი]]ს ჯარის ლეიტენანტი. [[1527]] წლის [[2 მარტი]]დან ასრულებდა ახალი ესპანეთის გუბერნატორის მოვალეობებს. მექსიკაში დააარსა სამი ქალაქი, რომლებიდანაც [[კოლიმა]] დღემდე არსებობს. == ბიოგრაფია == === ექსპედიცია მექსიკაში === ისევე, როგორც მექსიკის დაპყრობის სხვა მონაწილეების შესახებ, სანდოვალზეც [[1519]] წლამდე არ გვაქვს ცნობები. ის კორტესის დანაყოფის ლეიტენანტებიდან ყველაზე ახალგაზრდა იყო. მან კორტესს ფასდაუდებელი სამსახური გაუწია, როდესაც მის დასაპატიმრებლად გამოგზავნილი პანფილო დე ნარვაესი დაიჭირა და კორტესის ჯართან ერთად მექსიკის დედაქალაქში წავიდა. „[[მწუხარების ღამე|მწუხარების ღამის]]“ დროს სანდოვალი ავანგარდს ხელმძღვანელობდა. ტენოჩტიტლანის ბლოკადის დროს, [[1521]] წელს, ის ხელმძღვანელობდა სეგურას გარნიზონს, ტეპეაკას მახლობლად. სწორედ სანდოვალი აგებდა პასუხს 20 000 ინდიელი მტვირთავის სამუშაოზე, რომლებსაც დაშლილი ბრიგანტინები [[ტესკოკო (ტბა)|ტესკოკოს ტბასთან]] მიჰქონდათ. ტენოჩტიტლანის იერიშისას ესპანეთის ჯარის აღმოსავლეთ მხარეს ფარავდა. იერიშის პირველი ცდისას იმყოფებოდა [[პედრო დე ალვარადო]]ს დანაყოფში. სანდოვალმა და მისმა სკვაირმა, გარსია ოლგუინმა (García Holguín), ტყვედ აიყვანეს აცტეკების უკანასკნელი [[ტლატოანი]] [[კუაუტემოკი]], რის შემდეგაც, [[1521]] წლის [[13 აგვისტო]]ს ტენოჩტიტლანი დაეცა. === ტენოჩტიტლანის დაცემის შემდეგ === სანდოვალი პასუხს აგებდა [[1521]] წელს კარლ V-ს მიერ კორტესის მოღვაწეობის გამოსაკვლევად გამოგზავნილი ინსპექტორის, კსიტობალ დე ტაპიას, შეხვერაზე. ტლასკალაში მიეგო პატივი გამხდარიყო ნათლია ერთ-ერთი ბელადის, ჩიტლალპოპოკაცინის, რომელმაც მიიღო სახელი ბართოლომე. მონაწილეობდა დამსჯელ ლაშქრობებში [[უატუსკო]]სა და [[ოახაკა]]ში. დააარსა ქალაქი მედელინი (ვერაკრუსის სამხრეთით), ასევე წყნარი ოკეანის პორტი ესპირიტუ-სანტო, რომელიც ამჟამად უკვე აღარ არსებობს. [[1521]] წლის მიწურულს ჩაახშო ინდიელების აჯანხება პანუკოში და შესძლო თავისი მამის მატერიალურად დახმარება, მისთვის ესპანეთში 200 პესოს გაგზავნით. [[ფაილი:Gonzalo-de-sandoval-museo-america1.jpg|thumb|left|გონსალო დე სანდოვალი აკონტროლებს ბრიგანტინების ტრანსპორტს]] [[1522]] წელს კოლიმას დასაპყრობად გაგზავნილი ესპანური რაზმები დაიშალა. კორტესის ბრძანებით ამ რაიონში დამსხელ ლაშქრობას სანდოვალი მეთაურობდა. ლაშქრობა წარმატებით მიდიოდა. ინდიელების ქალა კაშიტლანის ნანგრევებზე სანდოვალმა დააარსა ქალაქი კოლიმუ ([[1523]] წლის [[25 ივლისი]]), თუმცა [[1527]] წელს ქალაქი გადაიტანეს. === ჰონდურასი === [[1524]] წელს სანდოვალი მონაწილეობდა კორტესის ლაშქრობაში [[ჰონდურასი|ჰონდურასზე]] და ენკომიენდას რამდენიმე უბანი მიიღო. [[1526]] წელს, დაბრუნების შემდეგ, ახალი ესპანეთის მთავარ მოსამართლედ დაინიშნა, ხოლო [[1527]] წლის [[2 მარტი]]დან [[22 აგვისტო]]მდე შეცვალა მარკოს დე ალიგიერი და ასრულებდა გუბერნატორის მოვალეობებს. === ესპანეთში დაბრუნება === [[1528]] წელს ახლდა კორტესს, რომელიც ესპანეთში გამოიძახეს მეფესთან, ანგარიშის ჩასაბარებლად. სანდოვალმა ვერ გაუძლო ანტალტის ოკეანის გადალახვას და მძიმედ დაავადდა. მემატიანეები წერენ, რომ ვიღაცამ ისარგებლა მისი ამ მდგომარეობით და მოიპარა ოქრო, რომელიც სანდოვალს სახლში მიჰქონდა. ის დამარხეს პალოსში, ლა-რაბიდას მონასტერში. არ იყო დაქორწინებული და არ დაუტოვებია მემკვიდრეები. == პიროვნება == სანდოვალის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ერთადერთ წყაროს წარმოადგენს ბერნალ დიას დელ კასტილიოს მატიანე. ბერნალ დიასის თქმით, სანდოვალი იყო შესანიშნავი ჯარისკაცი და ადმინისტრატორი, სამართლიანი მოსამართლე, განსაკუთრებით აღნიშნავს, რომ სანდოვალი არ მიილტვოდა სიმდიდრისკენ და ყოველთვის უბრალოდ იცვამდა. ზოგიერთი თანამედროვე აღნიშნავდა, რომ სანდოვალი ღიად ამბობდა, რომ არ სწამდა ღმერთი. == ლიტერატურა == * Díaz del Castillo, B. Historia verdadera de la conquista de Nueva España. Ed. Plaza Janés, España, 1998. 479 pp. * Martínez, J. L. Hernán Cortés. Mexico City: Fondo de Cultura Económica-UNAM, 1991, 1009 pp. * Prescott, W. H. The Conquest of Mexico. * Thomas, H. Who’s Who of the Conquistadors. Cassell & Co., 2000, 444 pp. == რესურსები ინტერნეტში == * [https://web.archive.org/web/20130308071336/http://mesoamerica.narod.ru/diazhis.html ბერნალ დიასი. ახალი ესპანეთის დაპყრობის რეალური ისტორია] * [http://www.colima-estado.gob.mx/2005/historia/antecedentes.php History of Colima] * [http://www.antorcha.net/biblioteca_virtual/historia/bernal/80.html Bernal Díaz de Castillo, ''Historia verdadera de la conquista de la Nueva España''] * [http://www.motecuhzoma.de/sandoval.html A good biography] {{აცტეკები}} [[კატეგორია:კონკისტადორები]] [[კატეგორია:მექსიკის ისტორია]] [[კატეგორია:მესოამერიკა]] [[კატეგორია:აცტეკები]] fc53g57wkmvp8u8gjg8v587u592vrjy 0 216421 5417192 4905877 2026-06-20T06:44:24Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417192 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |სახელი = დანიელ არანსუბია<br />Daniel Aranzubia | სურათი = Daniel aranzubia.jpg |სრული სახელი = დანიელ არანსუბია აგუადო |დაბადების თარიღი = {{birth date and age|1979|9|18|df=y}} |დაბადების ადგილი= [[ლოგრონიო]], [[ესპანეთი]] |სიმაღლე = 184 სმ |პოზიცია = [[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარე]] |მიმდინარე კლუბი = [[დეპორტივო ლა-კორუნია|დეპორტივო]] |ნომერი = 1 |ახალგაზრდობის წელი = 1993–1994<br />1994–1997 |ახალგაზრდობის კლუბი = ლოიოლა<br />[[ატლეტიკი ბილბაო (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკი]] |წელი = 1996–2000<br />1997–1998<br />2000–2008<br />2008– |კლუბი = [[ატლეტიკი ბილბაო (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკი ბილბაო]]<br />[[:en:CD Basconia|ბასკონია]]<br />[[ატლეტიკი ბილბაო (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკი ბილბაო]]<br />[[დეპორტივო ლა-კორუნია|დეპორტივო]] |მატჩი = 70 (0)<br />31 (0)<br />162 (0)<br />157 (1) |ეროვნული წელი =1995–1996<br />1998–1999<br />1999–2001<br />2000<br />2004 |ეროვნული ნაკრები = ესპანეთი U16<br />ესპანეთი U20<br />ესპანეთი U21<br />ესპანეთი U23<br />[[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთი]] |ეროვნული მატჩი = 3 (0)<br />9 (0)<br />17 (0)<br />6 (0)<br />1 (0) | pcupdate = 26 დეკემბერი 2012 | ntupdate = }} '''დანიელ არანსუბია აგუადო''' ({{lang-eu|Daniel Aranzubia Aguado}}; დ. [[18 სექტემბერი]], [[1979]]; [[ლოგრონიო]], [[ესპანეთი]]) — [[ესპანელები|ესპანელი]] ფეხბურთელი, [[ლა ლიგა|ლა ლიგის]] კლუბ [[დეპორტივო ლა-კორუნია|„დეპორტივოს“]] [[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარე]]. ==კარიერა== დაიბადა [[ლოგრონიო]]ში, [[ლა-რიოხა]]ში. აღიზარდა [[ბილბაო]]ს [[ატლეტიკი ბილბაო (საფეხბურთო კლუბი)|„ატლეტიკში“]]. მისი დებიუტი შედგა [[რეალ სოსიედადი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეალ სოსიედადთან“]] 1-3 წაგებულ მატჩში. 2008 წლის ივნისში შეუერთდა [[ლა-კორუნია]]ს [[დეპორტივო ლა-კორუნია|„დეპორტივოს“]]. 2010-11 წლების სეზონში პირველი ექვსი მატჩი გაუცდა [[დეპორტივო ლა-კორუნია|„დეპორტივოში“]] ტრავმის გამო. 2011 წლის 20 თებერვალს მან 95-ე წუთზე კუთხურიდან ჩაწოდების შემდეგ გაიტანა [[ალმერია (საფეხბურთო კლუბი)|„ალმერიასთან“]] 1-1 დასრულებულ მატჩში.<ref>[http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/301833?cc=5739 Aranzubia to the rescue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024090509/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/301833?cc=5739 |date=2012-10-24 }}; ESPN Soccernet, 20 February 2011</ref> ის გახდა პირველი მეკარე [[ლა ლიგა|ლა ლიგის]] ისტორიაში, რომელმაც გოლი გაიტანა ღია თამაშში. ==ტიტულები== ===კლუბი=== ;დეპორტივო *[[უეფა-ს ინტერტოტოს თასი]]: 2008 *სეგუნდა დივიზიონი: 2011–12 ===ნაკრები=== ;ესპანეთი U20 *20 წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატი: 1999 ;ესპანეთი U23 *ზაფხულის ოლიმპიადა: ვერცხლის მედალი 2000 ==რესურსები ინტერნეტში== *[http://www.canaldeportivo.com/servlet/es.iris.servlets.Equipo?accion=1&ver=2&id_persona=4944&id_equipo=27 „დეპორტივოს“ ოფიციალური პროფილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221507/http://www.canaldeportivo.com/servlet/es.iris.servlets.Equipo?accion=1&ver=2&id_persona=4944&id_equipo=27 |date=2015-09-23 }} {{es icon}} *[http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=1&b=1&c=1&d=0&jokalaria=404&idi=2 „ატლეტიკის“ პროფილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090804193710/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=1&b=1&c=1&d=0&jokalaria=404&idi=2 |date=2009-08-04 }} *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j479.html BDFutbol-ის პროფილი] *[http://www.bdfutbol.com/en/p/j479.html?cat=SEL ეროვნული ნაკრების მონაცემები] *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/daniel-aranzubia/profil/spieler_7612.html Transfermarkt-ის პროფილი] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ფეხბურთელები}} {{DEFAULTSORT:არანსუბია, დანიელ}} [[კატეგორია:დაბადებული 1979]] [[კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:დეპორტივო ლა-კორუნიას ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ბასკონიის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] 87qqa26wo958hg9i1j4x0jalxd0bziz 0 216473 5417117 4530290 2026-06-19T20:43:55Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417117 wikitext text/x-wiki {{ტაქსოდაფა | სახელი = გოუმი | სურათის ფაილი = Elaeagnus multiflora2.jpg | სურათის წარწერა = | სურათის აღწერა = | სამეფო = მცენარეები | ქვესამეფო = | ზეგანყოფილება = | განყოფილება = [[ყვავილოვანი მცენარეები]] | ქვეგანყოფილება = | ზეკლასი = | კლასი = [[ორლებნიანნი]] | ქვეკლასი = | ინფრაკლასი = | ზერიგი = | რიგი = [[ვარდისნაირნი]] | ქვერიგი = | ინფრარიგი = | ზეოჯახი = | ოჯახი = [[ფშატისებრნი]] | ქვეოჯახი = | ზეტრიბა = | ტრიბა = | ქვეტრიბა = | გვარი = [[ფშატი]] | ქვეგვარი = | supersectio = | sectio = | subsectio = | სახეობა = '''გოუმი''' | ქვესახეობა = | ლათ = Elaeagnus multiflora | სექციის სახელი = | სექციის ტექსტი = | არეალის რუკა = | არეალის რუკის წარწერა = | არეალის რუკის სიგანე = | არეალის ლეგენდა = | დაცვის სტატუსი = | ვიკისახეობები =Elaeagnus multiflora | commons =Category:Elaeagnus multiflora | iucn = | itis = | ncbi = }} '''გოუმი, გომი, ნათსუგუმი, ვერცხლის ალუბლის კენკრა''' ({{lang-la|Elaeagnus multiflora}}) — [[ფშატი]]ს სახეობა, რომლის სამშობლოა [[ჩინეთი]], [[კორეა]] და [[იაპონია]]. გოუმი [[ფოთოლი|ფოთლოვანი]] ან ნახევრად მარადმწვანე [[ბუჩქი]] ან პატარა [[ხე]]. იზრდება 2-8 [[მ]] სიმაღლის, 30 [[სმ]] დიამეტრის მუქი ყავისფერი მერქნით; ფოთლებით 3-10 სმ სიგრძის და 2-5 სმ სიგანის, მომწვანო ზემოდან და მოვერცხლისფეროდან ფორთოხლისფერ–მოყავისფრო ქვემოდან. ფერმკრთალი მოყვითალო–თეთრი 1.5 სმ სიგრძის ყვავილები სურნელოვანია და წარმოდგენილია ჯგუფებად; ყვავის შუა გაზაფხულზე. [[ფაილი:Natsugumi & Cigarette JPN.JPG|thumb|left|180px|გოუმი სიგარეტთან ერთად (მასშტაბისთვის), 2008 წლის ივნისის ფოტო]] ნაყოფი გამოაქვს [[ივნისი]]ს შუა რიცხვებში. იწევა [[შემოდგომა|შემოდგომით]]. [[ნაყოფი (მცენარე)|ნაყოფი]] მრგვალი ან ოვალურია. 1 სმ–მდე სიგრძის, ვერცხლისფერი, ფორთოხლისფერი, მღვრიე მოწითალო, მოვერცხლისფრო ან ყავისფერი. ნაყოფი წვნიანია და საკვებად ვარგისი, ტკბილია, მაგრამ ოდნავ მომჟაო. ისევე, როგორც სხვა ჯიშის კენკროვანი მცენარეები, იზრდება ღარიბი [[ნიადაგი]]ს პირობებშიც. ჩინელების ტრადიციების მიხედვით, აქვს სამკურნალო ღირებულებები. ის ამცირებს [[ქოლესტერინი]]ს რაოდენობას [[სისხლი|სისხლში]] და შეიცავს სხვადასხვა სარგებელო [[ვიტამინი|ვიტამინს]]. თუმცა, მეცნიერული მტკიცებულება აღნიშნულზე, ჯერჯერობით, არ არსებობს. გოუმი ზოგჯერ იზრდება [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში, როგორც ეგზოტიკური და დეკორატიული სახეობა.<ref>{{cite web |url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ELMU |title=''PLANTS Profile for ''Elaeagnus multiflora'' (cherry silverberry)'' |publisher=USDA Natural Resources Conservation Service |accessdate=2013-01-08 |archive-date=2013-04-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130425215747/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ELMU }}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიო}} == რესურსები ინტერნეტში == *[http://www.flickr.com/photos/tgerus/8084535880/ Goumi berries, Гуми] *[http://www005.upp.so-net.ne.jp/goostake/GOO/XNATUGUM.HTM იაპონური ხეების ენციკლოპედია: Natsugumi (''Elaeagnus multiflora'')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518145320/http://www005.upp.so-net.ne.jp/goostake/GOO/XNATUGUM.HTM |date=2011-05-18 }} *[http://www.pfaf.org/database/plants.php?Elaeagnus+multiflora მომავლის მცენარეები: ''Elaeagnus multiflora''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303170245/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Elaeagnus+multiflora |date=2016-03-03 }} {{Commons|Elaeagnus multiflora}} [[კატეგორია:სამკურნალო მცენარეები]] prtsidlwhqec58qxo4yhiyhlk4x3qm3 0 226347 5417184 2587368 2026-06-20T05:23:09Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417184 wikitext text/x-wiki {{ტაქსოდაფა | სახელი =დათვის მუხა | სურათის ფაილი =Quercusilicifolia.jpg | სურათის წარწერა = | სურათის აღწერა = | სამეფო = მცენარეები | ქვესამეფო = | ზეგანყოფილება = | განყოფილება = [[ფარულთესლოვნები]] | ქვეგანყოფილება = | ზეკლასი = | კლასი = [[ორლებნიანნი]] | ქვეკლასი = | ინფრაკლასი = | ზერიგი = | რიგი = [[წიფლისნაირნი]] | ქვერიგი = | ინფრარიგი = | ზეოჯახი = | ოჯახი = [[წიფლისებრნი]] | ქვეოჯახი = | ზეტრიბა = | ტრიბა = | ქვეტრიბა = | გვარი = [[მუხა]] | ქვეგვარი = | სახეობა = [[დათვის მუხა]] | ქვესახეობა = | ლათ =Quercus ilicifolia | სექციის სახელი = | სექციის ტექსტი = | არეალის რუკა =Quercus ilicifolia range map 1.png | არეალის რუკის წარწერა = | არეალის რუკის სიგანე = | არეალის ლეგენდა = | iucnstatus = | ვიკისახეობები = | commons = | iucn = | itis = | ncbi = }} '''დათვის მუხა''' ({{lang-la|Quercus ilicifolia}}) — [[ორლებნიანნი|ორლებნიანთა]] კლასის ხე [[წიფლისებრნი|წიფლისებრთა]] ოჯახიდან. გავრცელებულია [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკის]] აღმოსავლეთ ნაწილში. ==იხილეთ აგრეთვე== * [[მუხა]] ==რესურსები ინტერნეტში== *[http://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=quercus+ilicifolia&mode=sciname&submit.x=0&submit.y=0 USDA Plants Database: ''Quercus ilicifolia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121109060218/http://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=quercus%20ilicifolia&mode=sciname&submit.x=0&submit.y=0 |date=2012-11-09 }} [[კატეგორია:წიფლისებრნი]] iy26xbf2pfpljbo8noza0mokc3n3ixj 0 233548 5417171 4905762 2026-06-20T03:21:51Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417171 wikitext text/x-wiki {{ტოპმედლებისცხრილი}} {{მედალისპორტი |[[ჭიდაობა]]}} {{მედალიშეჯიბრი |[[ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატი]]}} {{ოქროს მედალი |[[ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი 2013|ბუდაპეშტი 2013]] | -66 კგ.}} {{მედალიშეჯიბრი |[[ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატი]]}} {{ბრინჯაოს მედალი |[[ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი 2012|ბელგრადი 2012]] | -66 კგ.}} {{ოქროს მედალი |[[ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი 2013|თბილისი 2013]] | -66 კგ.}} |} '''დავიდ საფარიანი''' ({{lang-hy|Դավիթ Սաֆարյան}}; დ. [[1 აგვისტო]], [[1989]], [[ჩერკესკი]], [[სსრკ]]) — [[სომხები|სომეხი]] [[ჭიდაობა|მოჭიდავე]] ([[თავისუფალი ჭიდაობა|თავისუფალი სტილი]]). [[ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი|მსოფლიოსა]] ([[ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი 2013|2013]]) და [[ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი|ევროპის]] ჩემპიონი ([[ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი 2013|2013]]) 66 კგ. წონით კატეგორიაში. მონაწილეობა მიიღო [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებში]]. == რესურსები ინტერნეტში == * [http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/sa/davit-safaryan-1.html Davit Safaryan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120829014419/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/sa/davit-safaryan-1.html |date=2012-08-29 }}. sports-reference.com * [https://web.archive.org/web/20130404120754/http://www.london2012.com/athlete/safaryan-devid-1029592/ დავიდ საფარიანი]. london2012.com {{DEFAULTSORT:საფარიანი, დავიდ}} [[კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1989]] [[კატეგორია: სომეხი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] b5f0qw6ah0nfn4xg4jpmglikqf1s0yx 0 234208 5417151 2817318 2026-06-19T23:30:31Z EmausBot 21283 ორმაგი გადამისამართების გასწორება → [[ორბიტული პერიოდი]] 5417151 wikitext text/x-wiki #გადამისამართება [[ორბიტული პერიოდი]] 1p0dx87qxzyem51h5pvxldp8ara20dp 0 238361 5417274 4926848 2026-06-20T11:10:23Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417274 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Demetrius I MET coin.jpg|მინი|დემეტრიოს I ბაქტრიელი (ლითონი. მონეტა). "უძლეველი" (შესაძლოა, "უკვდავი")]] '''დემეტრიოს I ბაქტრიელი''' (ბერძნ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, სპარს.-პუშტ. دیمتریوس بلخی‎) — ჩვ. წ. აღ.-მდე II საუკუნის ბერძენ-ბაქტრიელი მეფე. ვაჟი და, სავარაუდოდ, ძვ. წ. 200 წლიდან [[ევტიდემი]]ს მემკვიდრე. ძვ. წ. 187 წელს მან გაავრცელა თავისი კონტროლი [[ჰინდუყუში]]ს მთების სამხრეთ ნაწილებამდე, არაქოზიის დაპყრობით, რომელიც ადრე [[ინდოეთი]]ს [[შუნგას დინასტია|შუნგას დინასტიის]] კუთვნილება იყო. [[არაქოზია]]ში შეჭრის ერთ-ერთი მიზეზი იყო ბუდისტური სწავლების დაცვა. ძვ. წ. 171 წელს [[ბაქტრია]]ში ამბოხს იწყებს სტრატეგოსი ევკრატიდი. ასე, რომ დემეტრიოს I-ს მოუწია [[ინდოეთი]]ს მთიანეთში დარჩენა და ინდო-ბერძნული სამეფოს წარმოქმნა. სხვა ვერსიის თანახმად, ევკრატიდს საქმე ჰქონდა დემეტრიოს I-ის მემკვიდრე [[დემეტრიოს II]]-სთან, რომელიც მან დაამარცხა და სწორედ მისი შთამომავლები მართავდნენ მომავალში ინდო-ბერძნულ სამეფოს მის დაცემამდე. == რესურსები ინტერნეტში == * [http://alexhistory.narod.ru/World/Hronology/Titles/Tzar_of_GreekBactria.htm ბერძენ-ბაქტრიელი მეფეები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015024308/http://alexhistory.narod.ru/World/Hronology/Titles/Tzar_of_GreekBactria.htm |date=2007-10-15 }} * [http://buddhist.ru/retrit/archive/1403-buddijskie-hramy-drevnej-baktrii-okruzhajut-sovremennyj-termez ძველი ბაქტრიის ბუდისტური ტაძრები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427213459/http://buddhist.ru/retrit/archive/1403-buddijskie-hramy-drevnej-baktrii-okruzhajut-sovremennyj-termez |date=2016-04-27 }} * [https://web.archive.org/web/20120513184731/http://mfa.uz/rus/ob_uzbekistane/ist_dostoprim/ უზბეკეთის ღირსშესანიშნაობათა ისტორია] * [http://www.hrono.ru/biograf/bio_b/baktrii.html ბაქტრიელი მეფეები] [[კატეგორია:ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფო]] [[კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია]] 9kw6ac1uehrl57j1ue8gdqa5le81e3p 10 240562 5417043 2477481 2026-06-19T17:34:24Z Jaba1977 3604 5417043 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{pp-meta |type=semi |small=yes |demolevel={{{demolevel|undefined}}} |disallowlevel=sysop |icon-reason=indefinitely in response to an ongoing high risk of vandalism |categories={{{categories|{{#switch: {{NAMESPACE}} | {{ns:2}} | {{ns:3}} = [[Category:Wikipedia semi-protected user and user talk pages|{{PAGENAME}}]] | {{ns:6}} = [[Category:Semi-protected images|{{PAGENAME}}]] | {{ns:4}} | {{ns:12}} = [[Category:Semi-protected project pages|{{PAGENAME}}]] | {{ns:100}} = [[Category:Semi-protected portals|{{PAGENAME}}]] | {{ns:10}} = | #default = {{talk other|[[Category:Semi-protected talk pages]]|[[Category:Wikipedia indefinitely semi-protected pages|{{PAGENAME}}]]}}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Pp-semi-indef|demospace=main|demolevel=autoconfirmed|categories=no}} {{pp-template|small=no<!--avoid hiding template-->}} {{Documentation}} </noinclude> 329qprpyvvnng26znxmca2r3awyrcph 5417044 5417043 2026-06-19T17:34:56Z Jaba1977 3604 [[Special:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]]-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა [[User:David1010|David1010]]-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია 2477481 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{pp-meta |type=semi |small=yes |demolevel={{{demolevel|undefined}}} |disallowlevel=sysop |icon-reason=indefinitely in response to an ongoing high risk of vandalism |categories={{{categories|{{#switch: {{NAMESPACE}} | {{ns:2}} | {{ns:3}} = [[Category:Wikipedia semi-protected user and user talk pages|{{PAGENAME}}]] | {{ns:6}} = [[Category:Semi-protected images|{{PAGENAME}}]] | {{ns:4}} | {{ns:12}} = [[Category:Semi-protected project pages|{{PAGENAME}}]] | {{ns:100}} = [[Category:Semi-protected portals|{{PAGENAME}}]] | {{ns:10}} = [[Category:Wikipedia semi-protected templates|{{PAGENAME}}]] | #default = {{talk other|[[Category:Semi-protected talk pages]]|[[Category:Wikipedia indefinitely semi-protected pages|{{PAGENAME}}]]}}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Pp-semi-indef|demospace=main|demolevel=autoconfirmed|categories=no}} {{pp-template|small=no<!--avoid hiding template-->}} {{Documentation}} </noinclude> r8ldekt246xdbg98nzv6o3j4vkfuzke 5417045 5417044 2026-06-19T17:36:46Z Jaba1977 3604 5417045 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{pp-meta |type=semi |small=yes |demolevel={{{demolevel|undefined}}} |disallowlevel=sysop |icon-reason=indefinitely in response to an ongoing high risk of vandalism |categories={{{categories|{{#switch: {{NAMESPACE}} | {{ns:2}} | {{ns:3}} = [[Category:Wikipedia semi-protected user and user talk pages|{{PAGENAME}}]] | {{ns:6}} = [[Category:Semi-protected images|{{PAGENAME}}]] | {{ns:4}} | {{ns:12}} = [[Category:Semi-protected project pages|{{PAGENAME}}]] | {{ns:100}} = [[კატეგორია:ნახევრად დაცული პორტალები|{{PAGENAME}}]] | {{ns:10}} = [[კატეგორია:ნახევრად დაცული თარგები|{{PAGENAME}}]] | #default = {{talk other|[[Category:Semi-protected talk pages]]|[[Category:Wikipedia indefinitely semi-protected pages|{{PAGENAME}}]]}}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Pp-semi-indef|demospace=main|demolevel=autoconfirmed|categories=no}} {{pp-template|small=no<!--avoid hiding template-->}} {{Documentation}} </noinclude> 2qdymjvyhpbuwy63lemhr7fdmyaq09i 0 245657 5417165 4519680 2026-06-20T02:17:30Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417165 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Gurkha Soldier Monument, London - April 2008.jpg|220px|მინიატიურა|[[დიდი ბრიტანეთი]]ს თავდაცვის სამინისტროსთან ლონდონში დგას ძეგლი გურქების პატივსაცემად.]] [[ფაილი:The Nusseree Battalion.JPG|220px|მინიატიურა|გურქები 1857წელს]] [[ფაილი:Kukri, karda & chakmak.jpg|220px|მინიატიურა|გურქების დანები — კუკრი]] '''გურქები''' ({{lang-en|Gurkha}}, {{lang-ne|गोर्खा}}) — ნეპალელი მოხალისეებისაგან შექმნილი [[ბრიტანეთი]]ს კოლონიური ჯარები. გამოჩნდნენ 1816 წელს. გურქების მონაწილეობით იქნა ჩახშობილი ანტიკოლონიური აჯანყება [[ინდოეთი|ინდოეთში]] ([[სიქები]]ს და [[სიფაები]]ს აჯანყება) და [[ავღანეთი|ავღანეთში]] ([[1848]]). ისინი იბრძოდნენ [[ინგლისელები|ინგლისელთა]] მხარეზე [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველ მსოფლიო ომში]] [[ახლო აღმოსავლეთი|ახლო აღმოსავლეთში]] და [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]]. [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს პერიოდში გურქები იბრძოდნენ [[აფრიკა]]ში, სამხრეთ–აღმოსავლეთ [[აზია]]სა და [[იტალია]]ში. [[1982]] წელს ისინი მონაწილეობდნენ [[ფოლკლენდი]]ს კონფლიქტში. დღეისათვის მათი რაოდენობა შეადგენს 2500 ჯარისკაცსა და ოფიცერს. [[ინგლისი]]ს სამეფო პოლკში შესაძლოა მოხვდეს არანაკლებ 17 წლის ახალგაზრდა გურქა. სამსახურის მინიმალური ვადაა 5 წელი. გურქები გამოირჩევიან უმკაცრესი დისციპლინით, სიმამაცით და ფიცის ერთგულებით. გურქების შენაერთი ატარებს იმავე სახელწოდების მქონე ხალხის სახელს, რომელიც ცხოვრობს თანამედროვე [[ნეპალი]]ს 25 ოლქიდან ერთ–ერთში. ეს სახელი მათ ეწოდათ [[ინდუსი]] მეომრის, VIII საუკუნეში მცხოვრები [[გურუ]] გორაქჰნატას მიხედვით, რომელიც იყო დევნილი [[რაჯასტანი]]დან (ჩრდილოეთ [[ინდოეთი]]) და წარმოადგენდა მეომართა და სასულიერო პირთა კასტის წევრს. ინგლისურ კოლონიალურ კლასიფიკაციაში გურქები მოხსენებულია ე. წ. „მეომარ რასად“, რომლებიც გამოირჩევიან ბრძოლაში აგრესიულობით, სიმამაცით, თავგანწირვით, ფიზიკური ძალით და ხანგრძლივი მძიმე მუშაობის უნარით. [[1769]] წელს გურქების დინასტიამ ხელში ჩაიგდო თანამედროვე [[ნეპალი]]ს ტერიტორიების კონტროლის უფლება. [[1814]]-[[1816]] წლებში მოხდა ბრიტანო-გურქების ომი, რომელშიც გურქებმა [[ბრიტანეთის ოსტ-ინდოეთის კომპანია]]ს გაუწიეს სასწტიკი წინააღმდეგობა. ომის შედეგად, ნეპალი წავიდა რიგი ტერიტორიების დათმობაზე იმ პირობებით, რომ კომპანია ყოველწლიურად მას გადაუხდიდა 200 ათას რუპიას. ბრიტანელებმა ვერ შეძლეს ამ ქვეყნის მოქცევა საკუთარი [[პროტექტორატი]]ს ქვეშ ამვე დროს, განცვიფრებული იყვნენ გურქი ჯარისკაცების მოქმედებით. [[1815]] წლიდან დაიწყო გურქი მეომრების შეკრება [[ბრიტანეთი]]ს კოლონიური არმიის რიგებში. [[ინგლისელები]]ს მიერ [[ინდოეთი]]ს დატოვების შემდეგაც გურქები აგრძელებენ ინდოეთისა და [[დიდი ბრიტანეთი]]ს შეიარაღებულ ძალებში სამსახურს. არსებული კანონებით, გურქები არ ითვლებიან დაქირავებულებად, რადგან ისინი მთლიანად არიან ინტეგრირებული ბრიტანეთის სამხედრო სისტემაში და მსახურობენ იმავე პირობებით, როგორც თავად ბრიტანელები. იგივე წესები ვრცელდება გურქას ჯარისკაცებზე ინდოეთის არმიაშიც. გურქები ნეპალის ეთნიკური ჯგუფებიდან სრულიად განსხვავდებიან. ყველა საუბრობს ნეპალზე — ინდო–არიული ჯგუფის ენაზე. მათი სამხედრო ზედსახელი «Jai Mahakali, Ayo Gorkhali» ითარგმნება, როგორც „დიდი კალას დიდება, გურქები მოდიან!“. გურქების ტრადიციულ იარაღს წარმოადგენს საბრძოლო დანა — კუკრი. == გურქები ინდოეთში == აყვავების პერიოდში გურქების დინასტიამ დაიპყრო მნიშვნელოვანი ტერიტორიები თანამედროვე ნეპალის საზღვრებს გარეთ, კერძოდ, [[სიკიმი]] და ტერაი თანამედროვე [[ინდოეთი]]ს შტატ დასავლეთ [[ბენგალი]]ში [[ბუტანი|ბუტანელებთან]] და ინგლისელებთან შეჯახების შედეგად. ექსპანსიის შედეგად ნეპალელი ოჯახების დიდი რაოდენობა ჩასახლდა დასავლეთ [[ბენგალი]]ში, კერძოდ, [[დარჯილინგი]]ს ოლქში. დამოუკიდებელი [[ინდოეთი]]ს წარმოქმნის შემდეგ გურქებმა დაიწყეს ბრძოლა თვითგამორკვევისათვის. [[1988]] წელს მათ მოახერხეს [[დარჯილინგი]]ს სამი ქვეოლქის — თავად დარჯილინგის, [[კალიმპონგი]]ს, [[კურსეონგი]]ს თავიანთ განკარგულებაში მოქცევა. შეიქმნა დარჯილინგის მთიელი გურქების საბჭო, რომელმაც მიიღო ავტონომიის სტატუსი. ნეპალის წინააღმდეგობის მოძრაობის რადიკალური ძალები ამასაც არ ჯერდებიან და აყენებენ ახალი შტატის, გურქალანდის შექმნის გეგმას, რომლის შემადგენლობაშიც უნდა შევიდეს, დამატებით, აღნიშნული ოლქის მიმდებარე ტერიტორიები. == გურქები ოსტ–ინდოეთის კომპანიაში == [[ფაილი:Eight Gurkha men depicted in a British Indian painting, 1815.jpg|220px|მინიატიურა|მარცხნივ|გურქი მეომრები 1815 წელს]] კომპანიის ჯარებში გურქები მსახურობდნენ კონტრაქტით პინდარების ომში [[1817]] წელს, ბჰაპატპურის ომში [[1826]] წელს, ანგლო–საქსების პირველ და მეორე ომში ([[1846]], [[1848]]), [[1857]] წლის აჯანყების დროს გურქები იბრძოდნენ ბრიტანელთა მხარეს და ჩარიცხულ იქნენ ბრიტანეთის ინდოეთის არმიის შემადგენლობაში. == ბრიტანეთის ინდოეთის არმიის სამსახურში == [[ფაილი:Khukri-knife.jpg|220px|მინიატიურა|მარცხნივ|გურქების საბრძოლო დანები]] [[1857]] წლიდან გურქები ატარებენ სამსახურს [[ბირმა]]ში, [[ავღანეთი|ავღანეთში]], [[ინდოეთი]]ს ჩრდილო–აღმოსავლეთ და ჩრდილო–დასავლეთ საზღვრებთან, [[მალტა]]ზე (რუსეთ–თურქეთის [[1877]]–[[1878]] წლების ომის დროს), [[კვიპროსი|კვიპროსზე]], [[მალაიზია]]ში, [[ჩინეთი|ჩინეთში]] („მოკრივეთა“ აჯანყების დროს 1900 წელს) და [[ტიბეტი|ტიბეტში]] (1905 წელს იანგასბანდის ექსპედიციაში). [[1901]]–[[1905]] წლებში მოხდა გურქების რეორგანიზაცია 10 მსროლელ პოლკად. 100 000 გურქი მონაწილეობდა [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველ მსოფლიო ომში]] და იბრძოდა [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[მესოპოტამია]]ში, [[ირანი|ირანში]], [[სუეცის არხი|სუეცის არხთან]] და [[პალესტინა]]ში, [[გალიპოლი|გალიპოლში]] და [[სალონიკი|სალონიკში]]. ერთი დანაყოფი მსახურობდა ლოურენსთან არაბეთში. ომებს შორის პერიოდში, [[1919]] წელს გურქები მონაწილეობდნენ ანგლო–ავღანელთა მესამე ომში, ჩრდილო–დასავლეთ საზღვარზე [[ვაზირისტანი]]ს (ოლქი თანამედროვე [[პაკისტანი]]ს დასავლეთით) რეგიონში. [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დაწყებისთანავე [[ნეპალი]]ს მეფემ ნება დართო ბრიტანელებს გაეზარდათ გურქების ბატალიონების რაოდენობა 55–მდე, ჯარისკაცთა საერთო რაოდენობა 250 000–მდე. [[ინდოეთი]]ს საგარნიზონო სამსახურის გარდა ისინი იბრძოდნენ [[სირია]]ში, ჩრდილოეთ [[აფრიკა]]ში, [[იტალია]]ში, [[საბერძნეთი|საბერძნეთში]], იბრძოდნენ [[იაპონელები|იაპონელთა]] წინააღმდეგ [[სინგაპური|სინგაპურსა]] და [[ბირმა]]ში. [[იტალია]]ში გურქებმა სახელი გაითქვეს თავიანთი მამაცობით [[მონტე–კასინო]]სთან ლუფტვაფის მედესანტეების წინააღმდეგ ბრძოლაში. == პოსტკოლონიური პერიოდი == [[ფაილი:Indian Army Gurkha rifles.jpg|220px|მინიატიურა|მარცხნივ|თანამედროვე გურქი მეომრები [[ინდოეთი]]ს არმიაში ერთ–ერთ სამხედრო სწავლებაზე]] ინდოეთის დამოუკიდებლობის მიღების (და მისი ორ ნაწილად – [[ინდოეთი|ინდოეთად]] და [[პაკისტანი|პაკისტანად]] გაყოფის) შემდეგ, გურქების 6 პოლკი შეუერთდა [[ინდოეთი]]ს არმიას, ხოლო 4 — ბრიტანეთის არმიას (გურქთა ბრიგადა). გურქთა ბრიტანეთის პოლკები შემცირდა 2 ბატალიონამდე, მაშინ, როცა ინდური, პირიქით, გაიზარდა 12 ბატალიონამდე. დღეისათვის ინდოეთის არმიაში გურქთა 39 ბატალიონია. ისინი მსახურობენ ქვეითი და სასაზღვრო ჯარების შემადგენლობაში. [[1949]] წლის 9 აპრილს, [[სინგაპური]]ს ხელისუფლებამ გურქების კონტინგენტი აიყვანა ადგილობრივ პოლიციაში სამსახურისათვის (თავდაპირველას — 142 ადამიანი, დღეისათვის — დაახლოებით 2000). [[ბრუნეი]]ს სულთნის ხელისუფლებამ ასევე აიყვანა ბრიტანეთის არმიის 2000 გურქი ვეტერანისაგან შემდგარი სამხედრო დანაყოფი, რომელთა სამსახურში შედის სულთნის, მისი ოჯახის წევრებისა და ნავთობ–ჭაბურღილების დაცვა. გურქების ნაწილი ცხოვრობს [[ჰონგ-კონგი|ჰონგ-კონგში]], სადაც მათ პოლიციაში სამსახურისათვის კარგი თვითრეკლამა გაუკეთეს საკუთარ თავს. ბრიტანეთის გურქების ბრიგადაში დღეისათვის 3500 ადამიანია. ისინი დაბინავებული არიან ჩერჩ კრუკჰემის ადგილას [[ჰემპშირი]]ს საგრაფოში. ბრიგადისათვის ჯარისკაცებს ძველებურად აგროვებენ [[ნეპალი]]ს მთიანი რეგიონებიდან. ამასთან, ყოველწლიურად 200 ახალწვეულის ადგილისათვის ერთმანეთს ეჯიბრებიან არანაკლებ 17 წლის ასაკის 28 000–მდე ახალგაზრდა. შერჩევის პროცედურას ხშირად უწოდებენ ერთ–ერთ ყველაზე უმკაცრესს მსოფლიოში — მაგალითად, პრეტენდენტებმა 20 კგ. წონის ქვების ტვირთით ბეჭებზე 40 წუთი უნდა ირბინონ მთებში. ძირითადი ბრიგადა — ორი მსროლელი ბატალიონი. ეს არის სწრაფი რეაგირების მსუბუქი ქვეთი დანაყოფი ჯავშანტექნიკის გარეშე. ბატალიონის ყველა სამხედრო მოსამსახურე იღებს საპარაშუტო მომზადებას. ერთი ბატალიონი მდებარეობს დიდ ბრიტანეთში, ხოლო მეორე [[ბრუნეი]]ში. არსებობს, აგრეთვე, სამხედრო ინჟინერთა ორი ესკადრონი, კავშირგაბმულობის სამი ესკადრონი, ლოჯისტიკის (ტრანსპორტის) პოლკი, სამხედრო ორკესტრი და ორი ოცეული აღლუმების მოსაწყობად. გურქებმა, როგორც მინიმუმ 15 წელი უნდა იმსახურონ არმიაში, რომ მიიღონ პენსია. სამსახურის მაქსიმალური ვადაა 30 წელი. სამხედრო სამსახურის გავლის შემდეგ დემობილიზებული გურქები ბრუნდებიან ნეპალში. უკანასკნელ წლებში ზოგიერთი გურქა აღწევს ბრიტანეთის სამხედრო უწყებებიდან დაინიშნოს ისეთივე პენსია, შეღავათები და პრივილეგიები, როგორიც გააჩნიათ თავად ბრიტანელ ვეტერანებს. [[2006]] წლის ივლისიდან ინგლისის ხელისუფლება დიდი ბრიტანეთის მოქალაქეობას ანიჭებს იმ გურქებს და მათ შთამომავლობას, რომლებიც ბრიტანეთის არმიის შემადგენლობაში მსახურობდნენ იმპერიის ყოფილი კოლონიების ([[მალაიზია]], [[სინგაპური]], [[ჰონგ-კონგი]]) ტერიტორიაზე. მათი რაოდენობა ბრიტანეთის საემიგრაციო სამსახურის ცნობით, შეადგენს 140 ათას ადამიანს. [[2001]] წლიდან გურქები მუდმივ საფუძველზე მსახურობენ [[ავღანეთი]]ს [[ჰელმანდი]]ს პროვინციაში. ამ დროის მანძილზე მათ მოკლულთა და დაჭრილთა სახით დაკარგეს სულ 14 ადამიანი. [[აშშ]]–ს სამხედრო–საზღვაო ფლოტი გურქებს იღებს [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინში]] ამერიკული სამხედრო ბაზების დაცვის სამსახურში. == გურქების სამხედრო წოდებათა სისტემა == * სუბედარ მაიორი (შეესაბამება მაიორს) * სუბედარი (კაპიტანი) * ჯემადარი ან ნაიბ სუბედარი (ლეიტენანტი) * ჰავილდარ მაიორი (უფროსი სერჟანტი) * ჰავილდარი (სერჟანტი) * ნაიკი (კაპრალი) * მსროლელი აქამდე მოქმედი წესების თანახმად, გურქთა ნებისმიერი წოდების ოფიცერი უფლებრივად ბრიტანეთის შესაბამისი ოფიცრის წოდებაზე დაბლა იდგა. მაგალითად, გურქ ოფიცრებს შეეძლოთ მხოლოდ გურქთა დანაყოფების ხელმძღვანელობა ბრიტანეთის არმიაში. ამჟამად ეს წესები შეცვლილია და გურქების სამხედრო წოდებები გათანაბრებულია ბრიტანეთის არმიის შესაბამის სამხედრო წოდებებთან. == რესურსები ინტერნეტში == * [http://www.nepalkhukurihouse.com გურქებისა და მათი იარაღის შესახებ] * [http://www.army.mod.uk/brigade_of_gurkhas/gurkha_employment/tpa|The Tripartite Agreement (TPA) 1947 წლის სამმხრივი შეთანხმება] * [http://www.thecosmosphere.com/land-of-the-gurkhas გურქების ქვეყანა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317051128/http://www.thecosmosphere.com/land-of-the-gurkhas/ |date=2012-03-17 }} * [http://www.modernarmy.ru/article/139 გურქები — ბრიტანეთის არმიის ელიტური მეომრები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150718040234/http://www.modernarmy.ru/article/139 |date=2015-07-18 }} * [http://www.vesti7.ru/archive/news?id=305 ყველაზე უშიშარი მეომრები — გურქები] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928020623/http://www.vesti7.ru/archive/news?id=305 |date=2007-09-28 }} * [http://news.bbc.co.uk/hi/russian/international/newsid_6430000/6430513.stm ვინ არიან ნეპალელი გურქები?] * [http://khukuri.ru/ გურქები და მათი იარაღი] * [http://www.indostan.ru/nepal/9_70_0.html მეომრებად დაბადებული გურქები] [[კატეგორია:ნეპალი]] 6ox2bldtmm968ci8b6zgif6som3oqjn 0 253022 5417163 4680052 2026-06-20T01:57:37Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417163 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |მოთამაშის სახელი = გურამ ცხოვრებოვი |სურათი = Guram Tskhovrebovi (1938–1998) — FC Dinamo Tbilisi Defender (1964–1970).jpg |სურათის ზომა = |წარწერა = |სრული სახელი = გურამ იასონის ძე ცხოვრებოვი |დაბადების თარიღი = [[14 ივლისი]], [[1938]] |დაბადების ადგილი = [[ცხინვალი|სტალინირი]], <br/>[[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]],<br/>[[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]] |გარდაცვალების თარიღი = 1998 |გარდაცვალების ადგილი = [[ცხინვალი]], [[საქართველო]] |სიმაღლე = 178 [[სანტიმეტრი|სმ]] |პოზიცია = [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]] |ახალგაზრდული წელი1 = |ახალგაზრდული კლუბი1 = |წელი1 = 1957–1958 |წელი2 = 1961–1963 |წელი3 = 1964–1970 |კლუბი1 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბ.]] |კლუბი2 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქ.]] |კლუბი3 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბ.]] |მატჩი1 = 0 |მატჩი2 = 57 |მატჩი3 = 151 |გოლი1 = 0 |გოლი2 = 2 |გოლი3 = 4 |ეროვნული წელი1 = 1967 |ეროვნული ნაკრები1 = [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სსრ კავშირი]] |ეროვნული მატჩი1 = 7 |ეროვნული გოლი1 = 0 |გაწვრთნის წელი1 = 1973–1974 |გაწვრთნილი კლუბი1 = [[სპარტაკი ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)|სპარტაკი ცხინვალი]] |მედლის თარგები = }} '''გურამ ცხოვრებოვი''' (დ. [[14 ივლისი]], [[1938]], [[ცხინვალი]], [[საქართველოს სსრ]] — გ. [[1998]], [[ცხინვალი]], [[საქართველო]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[ფეხბურთელი]] და [[ფეხბურთი]]ს მწვრთნელი, თამაშობდა [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველის]] პოზიციაზე. იყო [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]] (1957, 1964–1970), [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ქუთაისის „ტორპედოსა“]] და [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა კავშირის ნაკრების]] წევრი. საბჭოთა კავშირის ნაკრებში ჩაატარა 7 მატჩი, საბჭოთა კავშირის უმაღლეს ლიგაში — 208 (6 გოლი). საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1964), მესამე პრიზიორი (1967) და თასის გათამაშების ფინალისტი (1970). იყო [[სპარტაკი ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)|ცხინვალის „სპარტაკის“]] მთავარი მწვრთნელი (1973–1974). საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1960).{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ.|1989|გვ=108}} 1964 წლის 18 ნოემბრის „ოქროს მატჩის“ მონაწილე.<ref>[https://archive.today/20190814101952/http://www.fcdinamo.ge/ge/news?n=2228&i= გამორჩეული და სასიხარულო დღე ქართული ფეხბურთის ისტორიაში]. ''ციტატა:'' 1964 წლის 18 ნოემბერი — გამორჩეული და სასიხარულო დღე ქართული ფეხბურთის ისტორიაში, თბილსის „დინამო“ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი პირველად გახდა. თბილისის „დინამომ“ და მოსკოვის „ტორპედომ“ რეგულარულ პირველობაზე 46–46 ქულა დააგროვეს, ჩემპიონის გამოსავლენად დამატებითი შეხვედრა დაინიშნა. ოქროს მატჩი, ტაშკენტში, ზუსტად 49 წლის წინ — 1964 წლის 18 ნოემბერს ჩატარდა. ოქროს მატჩში თბილისის „დინამოს“ ღირსებას იცავდნენ: სერგო კოტრიკაძე, ბორის სიჭინავა, ვახტანგ რეხვიაშვილი, ჯემალ ზეინკლიშვილი, გურამ ცხოვრებოვი, გიორგი სიჭინავა, შოთა იამანიძე (კაპ), სლავა მეტრეველი, ვლადიმერ ბარქაია, ილია დათუნაშვილი და მიხეილ მესხი. 18 ნოემბერი, 2013. [https://archive.today/20190814101952/http://www.fcdinamo.ge/ge/news?n=2228&i= დაარქივებულია] [https://fcdinamo.ge/ge/news?n=2228 ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 14 აგვისტო, 2019. ''წყარო:'' [http://www.fcdinamo.ge ''fcdinamo.ge'']. წაკითხვის თარიღი: 9 იანვარი, 2020.</ref><ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220408134615/https://worldsport.ge/ge/page/erti-dge-msoflio-sportis-istoriashi-18-noemberi |date=2022-04-08 }}. ''ციტატა:'' 1964. თბილისის „დინამომ“ ტაშკენტში, საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის გამოსავლენად დანიშნულ გადათამაშებაში მოსკოვის „ტორპედოს“ 4:1 სძლია და თავის ისტორიაში პირველად მოიგო საკავშირო პირველობა. ქართველთაგან გოლები ილია დათუნაშვილმა (2), მიხეილ მესხმა და სლავა მეტრეველმა გაიტანეს. „დინამო“: [[სერგო კოტრიკაძე]], [[ბორის სიჭინავა]], [[ვახტანგ რეხვიაშვილი]], [[ჯემალ ზეინკლიშვილი]], გურამ ცხოვრებოვი, [[გიორგი სიჭინავა]], [[შოთა იამანიძე]], [[ილია დათუნაშვილი]], [[სლავა მეტრეველი]], [[ვლადიმერ ბარქაია]], [[მიხეილ მესხი]]. მათ გარდა ჩემპიონობისათვის განკუთვნილი ოქროს მედლები [[გურამ პეტრიაშვილი|გურამ პეტრიაშვილსა]] და ალექსანდრე აფშევს გადაეცათ. იმ ჩემპიონატის მატჩებში მეკარე ნოდარ ლეჟავამ (10 მატჩი), [[მურთაზ ხურცილავა]]მ (8), ელგუჯა ხუციშვილმა (5), [[ზაურ კალოევი|ზაურ კალოევმა]] (1) და ნომადი მაისურაძემ (1) იასპარეზეს. გუნდს გავრილ კაჩალინი წვრთნიდა. 18 ნოემბერი, 2013. დაარქივებულია [https://worldsport.ge/ge/page/erti-dge-msoflio-sportis-istoriashi-18-noemberi ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 14 აგვისტო, 2019. ''წყარო:'' [https://worldsport.ge ''worldsport.ge'']. წაკითხვის თარიღი: 9 იანვარი, 2020.</ref><ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323041158/http://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=500100 |date=2016-03-23 }}/ Чемпионат СССР 1964. 18 ноября 1964 (ср). "Динамо" (Тбилиси) - "Торпедо" (Москва) 4:1 (0:1, 1:0, д.в. 3:0). Дополнительный матч за первое место. 18 ноября 1964. 18:00. Ташкент. Стадион "Пахтакор". 70000 зрителей. "Динамо" Тб: Котрикадзе, Б.Сичинава, Зейнклишвили, Цховребов, Рехвиашвили, Яманидзе (к), Г.Сичинава, Метревели, Датунашвили, Баркая, Месхи. "Торпедо" М: Шаповаленко, Андреюк, Мещеряков, Шустиков, Сараев, Марушко, Воронин, Соловьёв, Вал.Иванов (к) (Сидоров, 62), Щербаков, Сергеев. Голы: 0:1 Щербаков (56), 1:1 Датунашвили (73), 2:1 Датунашвили (92), 3:1 Месхи (102), 4:1 Метревели (107, с пенальти). [https://archive.today/20190814114153/http://www.fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=500100 დაარქივებულია] [http://www.fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=500100 ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 10 თებერვალი, 2016. ''წყარო:'' [http://www.fc-dynamo.ru ''fc-dynamo.ru'']. წაკითხვის თარიღი: 9 იანვარი, 2020.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=f0pJd1AaPGU Золотой матч чемпионата СССР 1964 года].</ref> 1997 წლის 25 სექტემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით საქართველოში ფეხბურთის განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისა და ახალგაზრდა სპორტსმენთა აღზრდის საქმეში მნიშვნელოვანი დამსახურებისათვის გურამ ცხოვრებოვი ღირსების ორდენით დაჯილდოვდა.<ref>[http://www.matsne.gov.ge/ka/document/view/110542?publication=0 საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №541]. 1997 წლის 25 სექტემბერი, ქ. თბილისი. თბილისის „დინამოს“ ვეტერან ფეხბურთელთა ღირსების ორდენით დაჯილდოების შესახებ. საქართველოში ფეხბურთის განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისა და ახალგაზრდა სპორტსმენთა აღზრდის საქმეში მნიშვნელოვანი დამსახურებისათვის ღირსების ორდენით დაჯილდოვდნენ თბილისის „დინამოს“ ვეტერანი ფეხბურთელები: კონსტანტინე გაგნიძე, [[ვლადიმერ ელოშვილი]], [[ჯემალ ზეინკლიშვილი]], [[ალექსანდრე კოტრიკაძე]], [[გურამ პეტრიაშვილი]], ლევან ჟორდანია, იბრაგიმ სარჯველაძე, [[გიორგი სიჭინავა]], გურამ ცხოვრებოვი, [[მურთაზ ხურცილავა]]. ''წყარო:'' [http://www.matsne.gov.ge ''სსიპ „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე“'']. წაკითხვის თარიღი: 9 იანვარი, 2020.</ref> გარდაიცვალა 1998 წელს. დაკრძალულია სოფელ [[ტბეთი (გორის მუნიციპალიტეტი)|ტბეთში]]. == სანაკრებო კარიერა == ცხოვრებოვის დებიუტი [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა კავშირის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში]] შედგა [[1967]] წლის [[28 ივლისი|28 ივლისს]], 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის საკვალიფიკაციო ეტაპზე [[პოლონეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პოლონეთის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ. ასევე იასპარეზა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1968|1968 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე]], სადაც სსრ კავშირის ნაკრებმა მეოთხე ადგილი დაიკავა. == მიღწევები == ===საკლუბო=== ; {{დროშანიშანი|საქართველოს სსრ}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი]] * ჩემპიონი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964]] * ბრინჯაოს პრიზიორი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1967|1967]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საბჭოთა კავშირის თასი]] * ფინალისტი: 1970 <ref>Andrei Balitskiy and Mike Dryomin (29 თებერვალი, 2012). [http://www.rsssf.com/tabless/su70.html#70c Soviet Union Cup 1970] — Dinamo Moskva 2–1 Dinamo Tbilisi. [http://www.rsssf.com ''Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation'']. წაკითხვის თარიღი: 9 იანვარი, 2020.</ref><ref>[http://fc-dynamo.ru/cup/prot.php?id=345100 „დინამო“ მოსკოვი 2–1 „დინამო“ თბილისი] — 8 აგვისტო, 1970. "Динамо" (Москва) - "Динамо" (Тбилиси) 2:1 (1:0). Голы: 1:0 В.Эштреков (17), 2:0 Г.Еврюжихин (62), 2:1 Ш.Хинчагашвили (67). 8 августа 1970. 18:00. Финал. Москва. Центральный стадион имени В.И.Ленина. Второй тайм электроосвещение. Ясно. 24 градуса. 103000 зрителей. Источник: Интернет ресурсы & Ткачук И.А.; Сайт болельщиков о футбольном клубе "Динамо" (Москва). [http://www.fc-dynamo.ru ''fc-dynamo.ru'']. წაკითხვის თარიღი: 9 იანვარი, 2020.</ref> == ლიტერატურა == {{Refbegin}} * {{წიგნი |ავტორი = აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ. |ნაწილი = |სათაური = ფეხბურთი—89 : ცნობარი |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20191222023106/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-89&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა |წელი = 1989 |ტომი = |გვერდები = 108 |გვერდნი = 158 |isbn = |ref = აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ. }} {{Refend}} == ბიბლიოგრაფია == {{Refbegin}} * {{წიგნი |ავტორი = აკოფოვი, გარუნ |ნაწილი = |სათაური = ფეხბურთი 1967 : ცნობარი-კალენდარი |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20190819195308/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+1967+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საქ. ჟურნ. კავშ., სპორტ. ჟურნ. ფედერაცია |წელი = 1967 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 79 |isbn = |ref = აკოფოვი, გ. }} * {{წიგნი |ავტორი = ბერიშვილი, ელგუჯა |ნაწილი = |სათაური = ქართული სპორტის ოქროს წიგნი |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20200101050101/https://evergreen.tsu.ge/eg/opac/record/163020 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = პალიტრა L |წელი = 2013 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 371 |isbn = |ref = ბერიშვილი, ე. }} * {{წიგნი |ავტორი = თედორაძე, ზურაბ |ნაწილი = |სათაური = თბილისის „დინამო“ ციფრებში, 1936–1989 |ორიგინალი = |ბმული = http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/ |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = სტამბა–96 |წელი = 1999 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 33 |isbn = |ref = თედორაძე, ზ. }} * {{წიგნი |ავტორი = თედორაძე, ზურაბ |ნაწილი = |სათაური = თბილისის „დინამო“ : ციფრები, ფაქტები, კომენტარები, 1936–1989 |ორიგინალი = |ბმული = http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/ |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = |წელი = 2002 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 41 |isbn = |ref = თედორაძე, ზ. }} * {{წიგნი |ავტორი = თედორაძე, ზურაბ |ნაწილი = |სათაური = საკლუბო გუნდების შედეგები სსრ კავშირის ჩემპიონატებში : უმაღლესი ლიგა, 1936–1991 |ორიგინალი = |ბმული = http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/ |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = |წელი = 2001 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 52 |isbn = |ref = თედორაძე, ზ. }} {{Refend}} == რესურსები ინტერნეტში == * [https://archive.today/20200709065944/https://fcdinamo.ge/ge/news?n=102945 გურამ ცხოვრებოვი — 81] — თბილისის „დინამოს“ ოფიციალური საიტი {{Refbegin}} {| style="color: black;" |- | style="width: 250px; background-color:Lavender|<center>'''თემატური საიტები'''</center> || style="background: white;"|[http://sport.gov.ge/index.php?pg=sportsman&sid=148 ქართული სპორტი] · [https://web.archive.org/web/20160305180412/http://www.sok.ge/ge/%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98-%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B/ საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი] · [https://web.archive.org/web/20220106083959/http://www.dinamo-tbilisi.ru/personalii/igroki/igroki-na-c/cxovrebov-guram-yasonovich/ dinamo-tbilisi.ru] · [http://eu-football.info/_player.php?id=21391 EU-Football.info] · [https://www.national-football-teams.com/player/39287.html National Football Teams.com] · [http://footballfacts.ru/players/108157 FootballFacts.ru] · [http://www.rusteam.permian.ru/players/tskhovrebov.html rusteam.permian.ru] · [http://www.worldfootball.net/player_summary/guram-tskhovrebov/ worldfootball.net] |} {| style="color: black;" |- | style="width: 250px; background-color:Lavender |<center>'''ლექსიკონები და ენციკლოპედიები'''</center> || style="background: white;"|[http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00009660/ საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი] · [http://www.nplg.gov.ge/athletes/ka/00000766/ ბიოგრაფიული ლექსიკონი] |} {| style="color: black;" |- | style="width: 250px; background-color:Lavender |<center>'''ფოტოარქივი'''</center> || style="background: white;"|[http://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?location=%2F&query=გურამ+ცხოვრებოვი ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“] |} {{Refend}} ==სქოლიო== <div style="height:250px; overflow:auto; padding:3px; border:1px solid #aaa;" class="scrollbox"> {{reflist|colwidth=30em}} </div> {{DEFAULTSORT:ცხოვრებოვი, გურამ}} [[კატეგორია:ცხინვალში დაბადებულები]] [[კატეგორია:დაბადებული 1938]] [[კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1998]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები]] [[კატეგორია:ცხინვალის მწვრთნელები]] [[კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები]] [[კატეგორია:საქართველოში დაბადებული ოსები]] [[კატეგორია:ცხოვრებოვები|გურამ]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები]] gv0goxnf97c1fyncqtkmes5i5ypkdyi 0 257154 5417176 4872787 2026-06-20T04:26:45Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417176 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |სახელი = დავით მუჯირი |სურათი = დავით მუჯირი უფროსი.jpg |სურათის ზომა = |წარწერა = |სრული სახელი = დავით ამირანის ძე მუჯირი<ref>[http://www.kc-camapa.ru/cgi-bin/books.cgi?krylia6,7 От Дмитрия Муджири до Давида Третьего] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114165144/http://www.kc-camapa.ru/cgi-bin/books.cgi?krylia6,7 |date=2016-11-14 }} // სხვადასხვა წყაროებში მითითებულია მუჯირის ორი განსხვავებული სახელი: დავითი და დიმიტრი. მისი შვილის, [[დავით მუჯირი|დავით მუჯირი უმცროსის]] სიტყვები: მაგალითად მამაჩემი, რომელმაც ითამაშა „დინამოში“ 70-იან და 80-იან წლებში, პასპორტში ჩაწერილია როგორც დიმიტრი, მაგრამ მე არ მახსოვს ვინმეს ასე დაეძახოს, იგი ყველასთვის იყო და არის დავითი.</ref><ref>{{სტატია |ავტორი = |სათაური = დაჯილდოება |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/212295/1/Lelo_1979_N174.pdf |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]] |წელი = 11 სექტემბერი, 1979 |ნომერი = 174 (6485) |გვერდები = 1 }}</ref> |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1956|4|7}} |დაბადების ადგილი = [[ოზურგეთი|მახარაძე]],<br/>[[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]],<br/>[[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]] |გარდაცვალების თარიღი = |გარდაცვალების ადგილი = |სიმაღლე = 177 [[სანტიმეტრი|სმ]] |პოზიცია = [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]] |წელი1 = 1974–1983 |კლუბი1 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბ.]] |მატჩი1 = 147 |გოლი1 = 1 |ეროვნული წელი1 = |ეროვნული ნაკრები1 = |ეროვნული მატჩი1 = |ეროვნული გოლი1 = |გაწვრთნის წელი1 = |გაწვრთნის წელი2 = |გაწვრთნილი კლუბი1 = |გაწვრთნილი კლუბი2 = |მედლის თარგები = }} '''დავით მუჯირი''' (დ. [[7 აპრილი]], [[1956]], [[ოზურგეთი|მახარაძე]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]]) — [[ქართველები|ქართველი]] და [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] [[ფეხბურთელი]], [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1981). [[2011]] წლის 17 მაისს [[საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო]]ს გადაწყვეტილებით, [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]] მიერ [[უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი|თასების მფლობელთა თასის]] მოპოვების 30 წლის იუბილესთან დაკავშირებით 1981 წლის თბილისის „დინამოს“ სრულ შემადგენლობასა და სამწვრთნელო შტაბთან ერთად — დავით მუჯირს საქართველოს სპორტის რაინდის წოდება მიენიჭა.<ref>{{Cite web |url=http://msy.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=319&info_id=4190 |title=თბილისის დინამოელებს სპორტის რაინდის წოდება მიენიჭათ |access-date=2019-12-22 |archive-date=2019-11-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191120110434/http://msy.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=319&info_id=4190 }}</ref> პროფესიონალური კარიერის დასრულების შემდეგ მუშაობდა [[საქართველოს ფეხბურთის ფედერაცია|საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციაში]], მეთაურობდა სარეზერვო გუნდს. == მიღწევები == === საკლუბო === ; {{დროშანიშანი|საქართველოს სსრ}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი]] * ჩემპიონი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978 (უმაღლესი ლიგა)|1978]]{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; კაკაბაძე, მ.|1980|გვ=28.}} * ვიცე-ჩემპიონი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1977|1977]] * ბრინჯაოს პრიზიორი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1976 (გაზაფხული)|1976 (გ)]], [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1976 (შემოდგომა)|1976 (შ)]], [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1981|1981]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საბჭოთა კავშირის თასი]] * თასის მფლობელი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი 1976|1976]], 1979 * ფინალისტი: 1980<ref>Shakhtyor Donetsk 2–1 Dinamo Tbilisi // [http://www.rsssf.com/tabless/su80.html#80c Soviet Union Cup 1980]</ref><ref>"Шахтер" (Донецк) 2–1 "Динамо" (Тб.) / [https://web.archive.org/web/20230418201652/https://fc-dynamo.ru/cup/prot.php?id=420000 Финал]. ''fc-dynamo.ru''</ref><ref>[https://terrikon.com/i/history/1980/01.jpg Сбылось и не сбылось] // "Футбол-Хоккей"</ref><ref>[https://terrikon.com/posts/92860 Кубковые вершины "Шахтера". Год 1980-й]</ref> ; [[უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი|ევროპის თასების მფლობელთა თასი]] * თასის მფლობელი: [[ევროპის თასების მფლობელთა თასი 1980-1981|1981]] == ლიტერატურა == {{Refbegin}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—82 : (ცნობარი)|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1982|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-82&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191222035324/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-82&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—81 : (ცნობარი)|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1981|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+81+&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191222062916/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+81+&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-22}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—80 : (ცნობარი)|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1980|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+80|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216153649/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+80|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—79 : (ცნობარი)|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-79|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216140910/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-79|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—78 : (ცნობარი)|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1978|location=თბ.|url=}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—77 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1977|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1977|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216140658/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1977|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—76 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1976|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1976|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216140513/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1976|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—75 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1975|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1975|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20190819195930/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1975|archive-date=2019-08-19}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—74 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1974|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1974|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20190819195846/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1974|archive-date=2019-08-19}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title={{Tooltip|მეორედ — ოლიმპზე|მეორედ — ოლიმპზე : თბილისის „დინამო“ — სსრ კავშირის 1978 წლის ჩემპიონი}}|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%93+%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%96%E1%83%94|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216154108/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%93+%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%96%E1%83%94|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=გზა თასისაკენ : (ცნობარი)|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1981|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%96%E1%83%90+%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%94%E1%83%9C|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20190817201846/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%96%E1%83%90+%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%94%E1%83%9C|archive-date=2019-08-17}} * {{Cite book|last=თედორაძე|first=ზ.|title=თბ. „დინამო“ : ციფრები, ფაქტები, კომენტარები, 1936–1989|publisher=|year=2002|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/}} * {{Cite book|last=თედორაძე|first=ზ.|title=თბილისის „დინამო“ ციფრებში, 1936–1989|publisher=სტამბა–96|year=1999|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/}} * {{Cite book|last=მოსაშვილი|first=მინდია|title=მარადიული დღესასწაული|publisher=ხელოვნება|year=1982|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%93%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216155634/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%93%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=მოსაშვილი|first=მ.|title=თბილისის დინამო 1978 წლის სსრკ ჩემპიონი|publisher=ხელოვნება|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D+1978+%E1%83%AC%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A1%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%99+%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216155307/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D+1978+%E1%83%AC%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A1%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%99+%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=ფანჯიკიძე|first=გურამ|title=დინამო, დინამო, დინამო!|publisher=საბჭ. საქართველო|year=1981|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D,+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D,+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191222065747/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D,+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D,+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D|archive-date=2019-12-22}} {{refend}} ==პერიოდიკა== {{Refbegin}} * {{სტატია |ავტორი = [[ტაგუ მებურიშვილი|მებურიშვილი, ტაგუ]] |სათაური = „გაისმის მთად და ბარად მათი დიდების ექო“... |ბმული = http://www.dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/195534/1/Lelo_1978_N220.pdf |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]] |წელი = 11 ნოემბერი, 1978 |ნომერი = 220 (6275) |გვერდები = 2–3 }} {{Refend}} == რესურსები ინტერნეტში == {{Refbegin}} {{nplg სპორტსმენი|00000929|დავით მუჯირი}} * [http://sport.gov.ge/?pg=sportsman&sid=1026 დავით მუჯირი] — ქართული სპორტი * [https://fcdinamo.ge/ge/news?n=2619 თბილისის „დინამოს“ ოფიციალური საიტი] * [https://www.dinamo-tbilisi.ru/personalii/igroki/mudzhiri-david-amiranovich/ Dinamo-Tbilisi.ru] · [https://footballfacts.ru/person/47229-mudzhiridavidamiranovich FootballFacts.ru] · [http://www.klisf.net/gamer354.htm КЛИСФ] {{refend}} ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} {{DEFAULTSORT:მუჯირი, დავით}} [[კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1956]] [[კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები]] 8sa3z7ozvoo476otovnb0uuap5das0t 0 265590 5417159 5302547 2026-06-20T01:31:45Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417159 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |სახელი = გურამ ადამაძე |სურათი = გურამ ადამაძე.jpg |სურათის ზომა = |წარწერა = |სრული სახელი = გურამ ადამაძე |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|df=yes|1988|8|21}} |დაბადების ადგილი = [[ქუთაისი]], {{დროშა|საქართველოს სსრ}} |სიმაღლე = 185 [[სმ]] |პოზიცია = [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]] |მიმდინარე კლუბი = არაგვი დუშეთი |ნომერი = |ახალგაზრდული წელი1 = |ახალგაზრდული კლუბი1 = |წელი1 = 2009–2014 |წელი2 = 2014 |წელი3 = 2014–2015 |კლუბი1 = [[ვიტ ჯორჯია (საფეხბურთო კლუბი)|ვიტ ჯორჯია]] |კლუბი2 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]] |კლუბი3 = [[დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] |მატჩი1 = 104 |მატჩი2 = 13 |მატჩი3 = 14 |გოლი1 = 3 |გოლი2 = 0 |გოლი3 = 2 |წელი4 = 2015–2016 |კლუბი4 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]] |მატჩი4 = 24 |გოლი4 = 4 |წელი5 = 2016 |კლუბი5 = [[შუქურა ქობულეთი (საფეხბურთო კლუბი)|შუქურა ქობულეთი]] |მატჩი5 = 8 |გოლი5 = 0 |წელი6 = 2017 |კლუბი6 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]] |მატჩი6 = 13 |გოლი6 = 0 |წელი7 = 2018–2018 |კლუბი7 = [[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]] |მატჩი7 = 40 |გოლი7 = 0 |წელი8 = 2020 |კლუბი8 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]] |მატჩი8 = 14 |გოლი8 = 1 |წელი9 = 2021 |კლუბი9 = [[სიონი ბოლნისი (საფეხბურთო კლუბი)|სიონი ბოლნისი]] |მატჩი9 = 29 |გოლი9 = 2 |წელი10 = 2023 |კლუბი10 = [[კოლხეთი ხობი (საფეხბურთო კლუბი)|კოლხეთი ხობი]] |მატჩი10 = 28 |გოლი10 = 4 |წელი11 = 2024– |კლუბი11 = არაგვი დუშეთი |მატჩი11 = 31 |გოლი11 = 1 |ეროვნული წელი1 = 2008–2010 |ეროვნული ნაკრები1 = [[საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|საქართველო 21-წლ.]] |ეროვნული მატჩი1 = 3 |ეროვნული გოლი1 = 1 |მედლის თარგები = |კლუბი-განახლება = 15 დეკემბერი, 2025 |ეროვნული ნაკრები-განახლება = }} '''გურამ ადამაძე''' (დ. [[31 აგვისტო]], [[1988]]) — [[ქართველები|ქართველი]] ფეხბურთელი, [[დუშეთი]]ს „არაგვის“ [[მცველი (ფეხბურთი)|ცენტრალური მცველი]]. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც '''გაგა ადამაძე'''.<ref>[https://erovnuliliga.ge/ge/player/82-guram-adamadze გურამ ადამაძე ეროვნული ლიგის საიტზე]</ref> ==საკლუბო კარიერა== საკლუბო კარიერის განმავლობაში იცავდა თბილისის „ვიტ ჯორჯიას“, ქუთაისის „ტორპედოს“,<ref>[https://goal.ge/news/57662/guram-adamadze-torpedoelia გურამ ადამაძე ტორპედოელია] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524193542/https://goal.ge/news/57662/guram-adamadze-torpedoelia |date=2024-05-24 }} // ''goal.ge''</ref> გორის „დილას“, ქობულეთის „შუქურას“, ბათუმის „დინამოს“, ბოლნისის „სიონის“ და ხობის „კოლხეთის“ ღირსებას. 2024 წლიდან საფეხბურთო კლუბ დუშეთის „არაგვის“ შემადგენლობაშია. == მიღწევები == === საკლუბო === ; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]] ; [[ეროვნული ლიგა]] * ჩემპიონი: [[ეროვნული ლიგა 2017|2017]]<ref>[https://int.soccerway.com/national/georgia/umaglesi-liga/2017/regular-season/r39831/tables/ Erovnuli Liga 2017 Tables]</ref> ; [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასი]] * ფინალისტი: 2017 ; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ვიტ ჯორჯია (საფეხბურთო კლუბი)|ვიტ ჯორჯია]] ; [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასი]] * თასის მფლობელი: [[საქართველოს საფეხბურთო თასი 2009-2010|2009–10]]<ref>WIT Georgia 1–0 Dinamo Tbilisi / [https://int.soccerway.com/matches/2010/05/26/georgia/david-kipiani-cup/fc-wit-georgia/fc-dinamo-tbilisi/931554/ David Kipiani Cup]</ref> ; [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასი]] * თასის მფლობელი: 2009<ref>[https://www.worldsport.ge/ge/page/vit-djordjias-pirveli-supertasi?ShowAllAdvSpaces „ვიტ ჯორჯიას“ პირველი სუპერთასი]</ref> * ფინალისტი: 2010 == რესურსები ინტერნეტში == * [http://www.transfermarkt.co.uk/en/guram-adamadze/profil/spieler_125401.html პროფილი Transfermarkt-ზე] {{en icon}} * [http://int.soccerway.com/players/guram-adamadze/41122/ პროფილი Soccerway-ზე] {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ადამაძე, გურამ}} [[კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1988]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ქობულეთის შუქურას ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ხობის კოლხეთის ფეხბურთელები]] redq3jphxxi4v3r5h4g92xe44fxeskr 0 265607 5416916 4604101 2026-06-19T13:54:05Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 4 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416916 wikitext text/x-wiki {{მმ*|გოგიჩაიშვილი}} {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |სახელი = გოგი გოგიჩაიშვილი |სურათი = გოგი გოგიჩაიშვილი.jpg |წარწერა = |სრული სახელი = გოგი გოგიჩაიშვილი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1994|3|26}} |დაბადების ადგილი = [[საქართველო]] |სიმაღლე = 172 [[სმ]]<ref name=erovnuliliga /> |პოზიცია = [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] |მიმდინარე კლუბი = |ნომერი = |წელი1 = 2011–2012 |კლუბი1 = [[ჩხერიმელა ხარაგაული (საფეხბურთო კლუბი)|ჩხერიმელა]] |მატჩი1 = 17 |გოლი1 = 0 |წელი2 = 2012–2015 |კლუბი2 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქ.]] |მატჩი2 = 10 |გოლი2 = 0 |წელი3 = 2015–2016 |კლუბი3 = [[იმერეთი ხონი (საფეხბურთო კლუბი)|იმერეთი]] |მატჩი3 = 15 |გოლი3 = 2 |წელი4 = 2015–2016 |კლუბი4 = [[ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)|ცხინვალი]] |მატჩი4 = 14 |გოლი4 = 1 |წელი5 = 2016–2018 |კლუბი5 = [[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი]] |მატჩი5 = 68 |გოლი5 = 0 |წელი6 = 2019 |კლუბი6 = [[გურია ლანჩხუთი (საფეხბურთო კლუბი)|გურია]] |მატჩი6 = 0 |გოლი6 = 0 |წელი7 = 2019 |კლუბი7 = [[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი]] |მატჩი7 = 2 |გოლი7 = 0 |ეროვნული წელი1 = 2010–2011 |ეროვნული წელი2 = 2012 |ეროვნული ნაკრები1 = [[საქართველოს 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|საქართველო 17]] |ეროვნული ნაკრები2 = [[საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|საქართველო 19]] |ეროვნული მატჩი1 = 5 |ეროვნული მატჩი2 = 1 |ეროვნული გოლი1 = 0 |ეროვნული გოლი2 = 0 |მედლის თარგები = |კლუბი-განახლება = 15 სექტემბერი, 2019 |ეროვნული ნაკრები-განახლება = }} [[ფაილი:Gogi Gogichaishvili (born 26 March 1994) — FC Samgurali Tskhaltubo Midfielder (2016–2019).jpg|thumb|right|267პქ|<center>გოგი გოგიჩაიშვილი „სამგურალის“ შემადგენლობაში, 2019.</center>]] '''გოგი გოგიჩაიშვილი''' (დ. [[26 მარტი]], [[1994]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[ფეხბურთელი]], [[წყალტუბო]]ს [[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|„სამგურალის“]] [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]].<ref name=erovnuliliga>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220213162146/https://erovnuliliga.ge/ge/player/3193-gogi-gogichaishvili |date=2022-02-13 }}· გოგი გოგიჩაიშვილის პერსონალური გვერდი [[ეროვნული ლიგა|ეროვნული ლიგის]] ოფიციალურ საიტზე. დაარქივებულია [http://erovnuliliga.ge/ge/player/3193-gogi-gogichaishvili ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 12 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://erovnuliliga.ge ''ეროვნული ლიგა'']. წაკითხვის თარიღი: 12 დეკემბერი, 2019.</ref> == საკლუბო კარიერა == სხვადასხვა დროს იცავდა [[ჩხერიმელა ხარაგაული (საფეხბურთო კლუბი)|ხარაგაულის „ჩხერიმელას“]], [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ქუთაისის „ტორპედოს“]], [[იმერეთი ხონი (საფეხბურთო კლუბი)|ხონის „იმერეთის“]], [[ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)|ცხინვალის „ლიახვის“]], [[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|წყალტუბოს „სამგურალისა“]] და [[გურია ლანჩხუთი (საფეხბურთო კლუბი)|ლანჩხუთის „გურიას“]] ღირსებას. 2011–2012 წლებში [[ჩხერიმელა ხარაგაული (საფეხბურთო კლუბი)|ხარაგაულის „ჩხერიმელას“]] შემადგენლობაში [[ეროვნული ლიგა 2]]-ის 17 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა. 2012–2015 წლებში [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ქუთაისის „ტორპედოში“]] გამოდიოდა, რომლის მაისურითაც [[ეროვნული ლიგა|ეროვნული ლიგის]] გათამაშების 10 მატჩი ჩაატარა.<ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220626053414/https://sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/chempionati/73412-giorgi-daraselia-saqmes-sheudga-quthaisis-qtorpedomq-mzadeba-daitsyo-photo.html |date=2022-06-26 }}· „ტორპედოს“ პრესსამსახურის ცნობით, პირველი ეტაპის შემადგენლობიდან 3 იანვრის წვრთნაში მხოლოდ 9 ფეხბურთელი მონაწილეობდა — მეკარე თორნიკე გეგუჩაძე, მიხეილ მახვილაძე, ზურაბ გელაშვილი, ალეკო ჩაკვეტაძე, ოლეგ მამასახლისი, გოგი გოგიჩაიშვილი, შოთა ბაბუნაშვილი, თეიმურაზ მარკოზაშვილი და ოთარ კვერნაძე. 5 იანვარი, 2015. დაარქივებულია [http://sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/chempionati/73412-giorgi-daraselia-saqmes-sheudga-quthaisis-qtorpedomq-mzadeba-daitsyo-photo.html ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 13 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://sportall.ge ''Sportall.ge'']. წაკითხვის თარიღი: 13 დეკემბერი, 2019.</ref> 2015–2016 წლების სეზონის ერთი ნაწილი [[იმერეთი ხონი (საფეხბურთო კლუბი)|ხონის „იმერეთის“]] რიგებში იასპარეზა, სადაც [[ეროვნული ლიგა 2]]-ის 15 შეხვედრაში ორი გოლი გაიტანა მეტოქის კარებში. იმავე სეზონის დარჩენილი პერიოდი [[ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)|ცხინვალის „ლიახვის“]] რიგებში გაატარა, რომლის შემადგენლობაში [[ეროვნული ლიგა 2]]-ის 14 მატჩი ითამაშა და ერთხელ შეძლო მოწინააღმდეგის კარის აღება. 2016 წლიდან [[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|წყალტუბოს „სამგურალში“]] გადაინაცვლა. წყალტუბოელთა რიგებში სამი სეზონი გაატარა, სადაც [[ეროვნული ლიგა 2]]-ის 68 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა. 2018 წლის ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ „სამგურალიდან“ [[გურია ლანჩხუთი (საფეხბურთო კლუბი)|ლანჩხუთის „გურიაში“]] გადავიდა, თუმცა ტრავმის გამო ლანჩხუთელთა გუნდის შემადგენლობაში ოფიციალურ შეხვედრებში მონაწილეობა არ მიუღია. 2019 წლის აგვისტოდან კვლავ წყალტუბოს „სამგურალის“ შემადგენლობაშია.<ref>[https://archive.today/20191212215928/https://www.facebook.com/TskhaltuboSamgurali/photos/a.958167047594520/2337637426314135/?type=3&theater გოგი გოგიჩაიშვილი სამგურალის ფეხბურთელია]· გოგი გოგიჩაიშვილი კვლავ „სამგურალის“ ღირსებას დაიცავს. 25 წლის საყრდენმა ნახევარმცველმა ტრავმა მოიშუშა და გუნდთან ერთად სრული დატვირთვით ვარჯიშობს. გოგიჩაიშვილი ქუთაისის „ტორპედოს“ აღზრდილია და ქართული ფეხბურთის ერთ-ერთ ფლაგმანში 3 წელი თამაშობდა. წყალტუბოს „სამგურალში“ ის 2016 წელს ცხინვალის „ლიახვიდან“ გადმოვიდა და წყალტუბოურ კლუბში 3 სეზონი გაატარა. გასული ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ ლანჩხუთის „გურიაში“ გადავიდა, მაგრამ გურულ კლუბში ტრავმის გამო თამაშის საშუალება არ მისცემია. გოგიჩაიშვილმა ოპერაციის შემდგომი რეაბილიტაცია წარმატებით გაიარა და სათამაშოდ მზად არის. დაარქივებულია [https://www.facebook.com/TskhaltuboSamgurali/photos/a.958167047594520/2337637426314135/?type=3&theater ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 12 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://www.facebook.com/TskhaltuboSamgurali ''„სამგურალის“ ოფიციალური Facebook გვერდი'']. წაკითხვის თარიღი: 12 დეკემბერი, 2019.</ref> 2019 წლის 2 სექტემბერს მონაწილეობა მიიღო წყალტუბოს 26 მაისის სტადიონზე გამართულ [[ლიგა 3]]-ის 22-ე ტურის მატჩში [[კოლხეთი ხობი (საფეხბურთო კლუბი)|ხობის „კოლხეთის“]] წინააღმდეგ. გოგიჩაიშვილი შეხვედრის 76-ე წუთზე ამ მატჩში წყალტუბოელთათვის გამარჯვების მომტანი ერთადერთი გოლის ავტორის — [[ბექა კაკუშაძე|ბექა კაკუშაძის]] ნაცვლად ჩაერთო თამაშში.<ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220527163540/http://liga.gff.ge/game/1546-smg-kol |date=2022-05-27 }}· წყალტუბო, 26 მაისის სტადიონი · 2 სექტემბერი, 2019. [[ლიგა 3]]-ის 22-ე ტურის შეხვედრა · გოლი: ბექა კაკუშაძე (48-ე წუთი) · მატჩის არბიტრი: გ. ავაზაშვილი. დაარქივებულია [http://liga.gff.ge/game/1546-smg-kol ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 12 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://liga.gff.ge ''liga.gff.ge'']. წაკითხვის თარიღი: 12 დეკემბერი, 2019.</ref> 2019 წლის 15 სექტემბერს მონაწილეობა მიიღო [[ლიგა 3]]-ის 24-ე ტურის მატჩში [[მეშახტე ტყიბული (საფეხბურთო კლუბი)|ტყიბულის „მეშახტეს“]] წინააღმდეგ. გოგიჩაიშვილი შეხვედრის 82-ე წუთზე კვლავ [[ბექა კაკუშაძე|ბექა კაკუშაძის]] ნაცვლად შემოვიდა მოედანზე. დაპირისპირება „სამგურალის“ დამაჯერებელი გამარჯვებით, ანგარიშით 5–1 დასრულდა. შეხვედრას ამჯერადაც წყალტუბოს 26 მაისის სტადიონმა უმასპინძლა.<ref>[https://archive.today/20191213000850/http://liga.gff.ge/game/1557-smg-mesh წყალტუბოს „სამგურალი“ 5–1 ტყიბულის „მეშახტე“]· წყალტუბო, 26 მაისის სტადიონი · 15 სექტემბერი, 2019. [[ლიგა 3]]-ის 24-ე ტურის შეხვედრა · ბურთები წყალტუბოელთაგან გაიტანეს: ლაშა კუჭუხიძემ (3'), ბექა ტუღუშმა (5'), ბექა კაკუშაძემ (44'), თენგიზ ბრეგვაძემ (60') და გაგა გაზდელიანმა (78' [[პენალტი (ფეხბურთი)|პენ.]]). ტყიბულელთაგან ერთი ბურთი გაიტანა ჯუმბერ ხმელიძემ (41' [[პენალტი (ფეხბურთი)|პენ.]]) · მატჩის არბიტრი: ი. ხერხაძე. დაარქივებულია [http://liga.gff.ge/game/1557-smg-mesh ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 13 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://liga.gff.ge ''liga.gff.ge'']. წაკითხვის თარიღი: 13 დეკემბერი, 2019.</ref> === საკლუბო სტატისტიკა === {{updated|15 სექტემბერი, 2019}}<ref>{{cite web|url=http://liga.gff.ge/game/1557-smg-mesh|title=საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატი · ლიგა 3-ის შედეგები: სეზონი 2019 · ტური 24|website=liga.gff.ge|accessdate=13 დეკემბერი, 2019|archiveurl=https://archive.today/20191213000850/http://liga.gff.ge/game/1557-smg-mesh|archivedate=2019-12-13}}</ref> {|class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !rowspan="2"|სეზონი !rowspan="2"|კლუბი !rowspan="2"|ლიგა !colspan="2"|ჩემპიონატი !colspan="2"|თასი |- !მატჩი !გოლი !მატჩი !გოლი |- |2011–12 |[[ჩხერიმელა ხარაგაული (საფეხბურთო კლუბი)|ჩხერიმელა]] |[[ეროვნული ლიგა 2]] | 17 || 0 || 0 || 0 |- |2012–13 |rowspan=3| [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო]] |rowspan=3| [[ეროვნული ლიგა]] | 0 || 0 || 0 || 0 |- |2013–14 | 7 || 0 || 1 || 0 |- |2014–15 | 3 || 0 || 1 || 0 |- |2015–16 |[[იმერეთი ხონი (საფეხბურთო კლუბი)|იმერეთი]] |[[ეროვნული ლიგა 2]] | 15 || 2 || 2 || 0 |- |2015–16 |[[ცხინვალი (საფეხბურთო კლუბი)|ცხინვალი]] |[[ეროვნული ლიგა 2]] | 14 || 1 || 0 || 0 |- |2016 |rowspan=3| [[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი]] |rowspan=3| [[ეროვნული ლიგა 2]] | 15 || 0 || 1 || 0 |- |2017 | 34 || 0 || 2 || 0 |- |2018 | 19 || 0 || 2 || 0 |- |2019 |[[გურია ლანჩხუთი (საფეხბურთო კლუბი)|გურია]] |[[ეროვნული ლიგა 2]] | 0 || 0 || 0 || 0 |- |2019 |[[სამგურალი წყალტუბო (საფეხბურთო კლუბი)|სამგურალი]] |[[ეროვნული ლიგა 2]] | 2 || 0 || 0 || 0 |- |} == სანაკრებო კარიერა == 2010–2011 წლებში იცავდა [[საქართველოს 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები]]ს ღირსებას, რომლის შემადგენლობაში 5 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა. 2012 წელს ერთი მატჩი ჩაატარა [[საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები]]ს რიგებში. == რესურსები ინტერნეტში == * [https://web.archive.org/web/20191116005818/https://erovnuliliga.ge/ge/player/3193-gogi-gogichaishvili გოგი გოგიჩაიშვილი] — საქართველოს [[ეროვნული ლიგა|ეროვნული ლიგის]] ოფიციალური საიტი * [https://archive.today/20191212215928/https://www.facebook.com/TskhaltuboSamgurali/photos/a.958167047594520/2337637426314135/?type=3&theater გოგი გოგიჩაიშვილი] — „სამგურალის“ ოფიციალური [[Facebook]] გვერდი {| style="color: black;" |- | style="width: 250px; background-color:Lavender|<center>'''თემატური საიტები'''</center> || style="background: white;"|[http://int.soccerway.com/players/gogi-gogichaishvili/160323/ Soccerway] · [http://www.transfermarkt.co.uk/en/gogi-gogichaishvili/profil/spieler_178847.html Transfermarkt] |} ==სქოლიო== <div style="height:250px; overflow:auto; padding:3px; border:1px solid #aaa;" class="scrollbox"> {{reflist|colwidth=30em}} </div> {{DEFAULTSORT:გოგიჩაიშვილი, გოგი}} [[კატეგორია:დაბადებული 1994]] [[კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი]] [[კატეგორია:გოგიჩაიშვილები|გოგი]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ხარაგაულის ჩხერიმელას ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ხონის იმერეთის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:წყალტუბოს სამგურალის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები]] dzv71r3av5ul43lb8luyntg6fy7ar8x 0 286022 5417144 4871335 2026-06-19T22:28:19Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417144 wikitext text/x-wiki {{მმ*|გაგუა}} {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |სახელი = გრიგოლ გაგუა |სურათი = Grigol Gagua (1915–2002) — FC Dinamo Tbilisi Defender and Midfielder (1936–1950).jpg |სურათის ზომა = |წარწერა = |სრული სახელი = გრიგოლ ათანასეს ძე გაგუა<ref>[https://web.archive.org/web/20250424002738/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ka/7/76/Grigol_Gagua_(1915%E2%80%932002)_%E2%80%94_FC_Dinamo_Tbilisi_Defender_and_Midfielder_(1936%E2%80%931950).jpg Grigol Gagua (1915–2002)] — FC Dinamo Tbilisi Defender.</ref> |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი|1915|12|3}} |დაბადების ადგილი = [[ფოთი]],<br/>[[ქუთაისის გუბერნია]],<br/>[[საქართველო]],<br/>[[რუსეთის იმპერია]] |გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|2002|8|19|1915|12|3}} |გარდაცვალების ადგილი = [[ქობულეთი]], [[საქართველო]] |სიმაღლე = 168 [[სანტიმეტრი|სმ]] |პოზიცია = [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]<br/>[[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] |ახალგაზრდული წელი1 = 1930–1932 |ახალგაზრდული კლუბი1 = ვოდნიკი ფოთი |წელი1 = 1935 |წელი2 = 1936–1950 |კლუბი1 = თსუ |კლუბი2 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბ.]] |მატჩი1 = |მატჩი2 = 155 |გოლი1 = |გოლი2 =2 |ეროვნული წელი1 = |ეროვნული ნაკრები1 = |ეროვნული მატჩი1 = |ეროვნული გოლი1 = |გაწვრთნის წელი1 = 1951–1952 |გაწვრთნის წელი2 = 1958 |გაწვრთნის წელი3 = 1958–1976 |გაწვრთნილი კლუბი1 = [[დინამო ზუგდიდი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ზუგდიდი]] |გაწვრთნილი კლუბი2 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] |გაწვრთნილი კლუბი3 = [[ნორჩი დინამოელი (საფეხბურთო კლუბი)|ნორჩი დინამოელი]] |მედლის თარგები = {{სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი|22.07.1948}} }} '''გრიგოლ ათანასეს ძე გაგუა''' (დ. [[3 დეკემბერი]], [[1915]], [[ფოთი]], [[საქართველო]] — გ. [[19 აგვისტო]], [[2002]], [[ქობულეთი]], [[საქართველო]]) — [[ქართველები|ქართველი]] და [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] [[ფეხბურთელი]] და მწვრთნელი. თამაშობდა როგორც [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველის]], ასევე, [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)| ნახევარმცველის]] პოზიციაზე. 1936–1951 წლებში იცავდა [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]] ღირსებას. [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის]] ორგზის ვიცე-ჩემპიონი (1939, 1940) და ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (1946, 1947). [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საბჭოთა კავშირის თასის]] ორგზის ფინალისტი (1937, 1946). [[საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი]] (1948). [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამოელთა]] მიერ [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საკავშირო პირველობის]] უმაღლესი ლიგის ფარგლებში ჩატარებული პირველი მატჩის მონაწილე.<ref>{{cite web |url =https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=2400 |title =Динамо (Тбилиси) 2–2 Динамо (Киев) |work =fc-dynamo.ru }}</ref><ref>{{cite web |url =https://footballfacts.ru/match/21014-dinamotbilisidinamokiev22 |title =Динамо (Тб.) 2–2 Динамо (Киев) |work =Footballfacts.ru }}</ref> == ბიოგრაფია == [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის უმაღლეს ლიგაში]] ჩაატარა 155 მატჩი (2 გოლი). იყო [[დინამო ზუგდიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ზუგდიდის „დინამოს“]] (1951–1952) და თბილისის საფეხბურთო სკოლის — „ნორჩი დინამოელის“ მთავარი მწვრთნელი (1954–1976), სადაც ნიჭიერ ფეხბურთელთა რამდენიმე თაობა აღზარდა. == მიღწევები == ===საკლუბო=== ; {{დროშანიშანი|საქართველოს სსრ}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი]] * ვიცე-ჩემპიონი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1939|1939]], [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1940|1940]] * ბრინჯაოს პრიზიორი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1946|1946]], [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1947|1947]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საბჭოთა კავშირის თასი]] * ფინალისტი: 1937, 1946<ref> «Спартак» Москва 3–2 «Динамо» Тб. / [http://footballfacts.ru/matches/162399-spartak-moskva-dinamo-tbilisi-3-2 Кубок СССР 1946]</ref> ===ინდივიდუალური=== * საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი: 1948 {{სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი|22.07.1948}} № 555 ==ლიტერატურა== {{Refbegin}} {{ქე|1|530}} * {{Cite book|last=ბერიშვილი|first=ელგუჯა|title=ქართული სპორტის ოქროს წიგნი|publisher=პალიტრა L|year=2013|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1+%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9C%E1%83%98|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216133630/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1+%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9C%E1%83%98|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=ტორაძე|first=გულბათ|title=ქართული ფეხბურთი ჩემს ცნობიერებაში|publisher=ფავორიტი პრინტი|year=2013|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%97&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A1+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%98&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20211226052020/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%97&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%A1+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%98&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2021-12-26}} * {{Cite book|last=ტორაძე|first=გულბათ|title=ქართული ფეხბურთი : მოთამაშეები, გუნდები, წარსულის ფურცლები|publisher=|year=1997|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%97&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98,+%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A4%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%AA%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98|access-date=2022-06-18|archive-url=https://archive.today/20190817200706/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%97&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98,+%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A4%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%AA%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98|archive-date=2019-08-17}} * {{Cite book|last=გაგუა|first=ოთარ|title=ბორის პაიჭაძე|publisher=საქ.კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1990|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%90,+%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A0&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94+:+%5B%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216133821/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%90,+%E1%83%9D%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A0&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94+:+%5B%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=ტორაძე|first=გულბათ|title=ქართული ფეხბურთის დიდოსტატები|publisher=საბჭ. საქართველო|year=1987|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%97&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191225052929/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%97&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-25}} * {{Cite book|last=ღოღობერიძე|first=ავთანდილ|title=ბურთით ცხრა მთას იქით|publisher=საქ. ჟურნალისტთა კავშირი|year=1963|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%97+%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%A0%E1%83%90+%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A1+%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%97|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216135158/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%97+%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%A0%E1%83%90+%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A1+%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%97|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=პაიჭაძე|first=ბორის|title=ბრძოლა ოქროს ქალღმერთისათვის|publisher=ნაკადული|year=1960|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%AB%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%90+%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20191216134409/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%AB%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%90+%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1|archive-date=2019-12-16}} {{Refend}} ==ბიბლიოგრაფია== {{Refbegin}} * {{წიგნი |ავტორი = თედორაძე, ზურაბ |ნაწილი = |სათაური = თბილისის „დინამო“ ციფრებში, 1936–1989 |ორიგინალი = |ბმული = http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/ |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = სტამბა–96 |წელი = 1999 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 33 |isbn = |ref = თედორაძე, ზ. }} * {{წიგნი |ავტორი = თედორაძე, ზურაბ |ნაწილი = |სათაური = თბილისის „დინამო“ : ციფრები, ფაქტები, კომენტარები, 1936–1989 |ორიგინალი = |ბმული = http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/ |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = |წელი = 2002 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 41 |isbn = |ref = თედორაძე, ზ. }} * {{წიგნი |ავტორი = თედორაძე, ზურაბ |ნაწილი = |სათაური = საკლუბო გუნდების შედეგები სსრ კავშირის ჩემპიონატებში : უმაღლესი ლიგა, 1936–1991 |ორიგინალი = |ბმული = http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/ |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = |წელი = 2001 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 52 |isbn = |ref = თედორაძე, ზ. }} * {{წიგნი |ავტორი = ქურდობაძე, ალექსანდრე |სათაური = ფეხბურთი : ენციკლოპედია |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/410953/1/Fexburti_1996.pdf |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = „ჯისიაი“ |წელი = 1996 |გვერდები = 31 |გვერდნი = 280 |ref = ქურდობაძე, ა. }} * {{რუსული წიგნი |ავტორი = Шваб, П.Г. |სათაური = Энциклопедия советского футбола. Том 1 |ბმული =https://www.studmed.ru/shvab-pg-enciklopediya-sovetskogo-futbola-tom-1_bb34f86ceb4.html |ადგილი = Черновцы |გამომცემლობა = Раенная типография |წელი = 1994 |გვერდები = 104 |გვერდნი = 128 |ref = Шваб, Пaвел Гaвpилoвич. }} {{Refend}} == რესურსები ინტერნეტში == * [http://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?rpp=20&query=გრიგოლ+გაგუა ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“] * {{nplg ბიოგრაფია|2469}} * {{nplg სპორტსმენი|1009}} * [http://sport.gov.ge/?pg=sportsman&sid=510 გრიგოლ გაგუა] — ქართული სპორტი * [https://fcdinamo.ge/ge/news?n=103508 თბილისის „დინამოს“ ოფიციალური საიტი] * [http://msy.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=259&info_id=1243 სპორტის და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო] ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} {{დინამო თბილისის მწვრთნელები}} {{DEFAULTSORT:გაგუა, გრიგოლ}} [[კატეგორია:გაგუები|გრიგოლ]] [[კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1915]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აგვისტო]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2002]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები]] [[კატეგორია:თბილისის დინამოს მწვრთნელები]] [[კატეგორია:ფოთში დაბადებულები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთის მწვრთნელები]] au0kdnngtknbhvqfu69y3flqoh333ip 0 287585 5416870 4905608 2026-06-19T12:40:37Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416870 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მუსიკოსი |სახელი = გიული ჩოხელი |სურათი = Gyulli Chokheli.jpg |სათაური = |სურათისზომა = 250px |ფონი = solo_singer |ნამდვილისახელი = |მეტსახელი = |დაიბადა = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1935|2|12}} |გარდ = |წარმოშობა = [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]] |ინსტრუმენტი = [[ვოკალი]] |ჟანრი = [[ჯაზი]] |საქმიანობა = [[მომღერალი]], [[მსახიობი]] |აქტიურობის წლები = 1955-დან |ლეიბლი = |ასოციაციები = |საიტი = |წევრები = |ყოფილი წევრები = }} '''გიული ჩოხელი''' (დ. [[12 თებერვალი]], [[1935]], [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] მომღერალი, [[საბჭოთა კავშირი|საბჭოთა კავშირში]] პირველი ჯაზ-მომღერალი ქალი, [[საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი]] ([[1967]])<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284784/1/Umaglesi_Sabchos_Uwyebebi_1967_N11.pdf საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1967. №11. გვ. 791]</ref>, ხელოვნების ქურუმის ჯილდოს მფლობელი ([[2015]]), [[თბილისის საპატიო მოქალაქეები|თბილისის საპატიო მოქალაქე]] ([[2018]]). ==ბიოგრაფია== გიული ჩოხელი დაიბადა 1935 წლის 12 თებერვალს, თბილისში. ჩოხელის სასიმღერო კარიერა [[1950]]-იანი წლების შუაში დაიწყო. ის მალევე გახდა საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთი წამყვანი ჯაზ-მომღერალი ქალი. მისმა პოპულარობამ პიკს [[1960]]-იანი წლების მეორე ნახევარში მიაღწია სოპოტის პოპ-ფესტივალზე შთამბეჭდავი გამოსვლის შემდეგ. ფირფიტების ჩაწერა 1970-იან წლებში დაიწყო. მისი პირველი ნამუშევარი [[პოლონეთი|პოლონეთში]] ჩაიწერა და გამოიცა. [[1970]]-80-იან წლებში ჩოხელმა საკმაოდ ბევრი ფირფიტა გამოსცა; ძირითადად ეს ფირფიტები იქამდე არსებული ჩანაწერების კომპილაციები იყო. ==ჯილდოები== [[2015]] წლის [[28 მარტი|28 მარტს]], [[თბილისი|თბილისის]] ივენთჰოლში გიული ჩოხელის საიუბილეო საღამო გაიამართა და მისი სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა.<ref>{{Cite web|url=https://www.primetime.ge/%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%A9%E1%83%9D%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9D/|title=გიული ჩოხელის საიუბილეო საღამო და ვარსკვლავის გახსნა|publisher=www.primetime.ge|accessdate=8 აპრილი, 2019}}{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> იმავე დღეს საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრმა მიხეილ გიორგაძემ ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის გიული ჩოხელს სამინისტროს სპეციალური ჯილდო „ხელოვნების ქურუმი“ გადასცა.<ref>{{Cite web|url=https://artinfo.ge/2015/03/giuli-chokheli-khelovnebis/|title=გიული ჩოხელი ხელოვნების ქურუმია|publisher=artinfo.ge|accessdate=8 აპრილი, 2019}}</ref> [[2018]] წლის [[7 ოქტომბერი|7 ოქტომბერს]], [[თბილისობა|თბილისობის]] დღესასწაულთან დაკავშირებულ გალაკონცერტზე გაიმართა თბილისის საპატიო მოქალაქეების დაჯილდოების ცერემონია, სადაც 15 ცნობილ ადამიანთან ერთად, თბილისის მერმა [[კახა კალაძე|კახი კალაძემ]] გიული ჩოხელი [[თბილისის საპატიო მოქალაქეები|თბილისის საპატიო მოქალაქის]] წოდებით დააჯილდოვა.<ref>{{Cite web|url=http://tbsakrebulo.gov.ge/index.php?m=255&news_id=4520&news=%E2%80%9E%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%202018%E2%80%9C%20%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%97%20%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%93%E1%83%90|title=გიული ჩოხელი - თბილისის საპატიო მოქალაქე|publisher=tbsakrebulo.gov.ge|accessdate=8 აპრილი, 2019|archive-date=2024-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241127201117/http://tbsakrebulo.gov.ge/index.php?m=255&news_id=4520&news=%E2%80%9E%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%202018%E2%80%9C%20%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%97%20%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%93%E1%83%90}}</ref> ==ფილმოგრაფია== *[[2014]]: „[[ეს იყო სიზმარი]]“; *[[1983]]: „[[ყვითელი ჩიტი]]“, სცენარის ავტორი; *[[1980]]: „[[მღერის გიული ჩოხელი]]“. ==რესურსები ინტერნეტში== * {{nplg ბიოგრაფია|00009196}} *[http://giulichokheli.com/ გიული ჩოხელის ვებ-გვერდი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922224908/http://giulichokheli.com/ |date=2020-09-22 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=OllHbm5P_Ek დოკუმენტური ფილმი გიული ჩოხელის შესახებ] *[https://www.youtube.com/watch?v=F5VqAkAn7_Q გიული ჩოხელის კონცერტი] *[http://www.radiotavisupleba.ge/content/tsiteli-zona-giuli-chokheli/26901192.html გიული ჩოხელი გადაცემაში „წითელი ზონა“] *[http://anarekly.blogspot.com/2014/06/blog-post.html გიული ჩოხელი – ქართველი ჯაზდივა] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ჩოხელი, გიული}} [[კატეგორია:ქართველი მომღერლები]] [[კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1935]] [[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები]] [[კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2018)]] [[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]] [[კატეგორია:ჩოხელები|გ]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] jlfwoidex3mr4g9efcnsw8f4d9z96pc 0 292240 5417150 2817319 2026-06-19T23:30:21Z EmausBot 21283 ორმაგი გადამისამართების გასწორება → [[ორბიტული პერიოდი]] 5417150 wikitext text/x-wiki #გადამისამართება [[ორბიტული პერიოდი]] 1p0dx87qxzyem51h5pvxldp8ara20dp 0 311167 5417182 4905837 2026-06-20T05:17:17Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417182 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია | სახელი = დავორ შუკერი | სურათი = Davor Šuker 300x450px.jpg | სურათის ზომა = | წარწერა = | სრული სახელი = | დაბადების თარიღი = [[1 იანვარი]], [[1968]] | დაბადების ადგილი = [[ოსიეკი]], [[იუგოსლავია]] | სიმაღლე = 183 [[სმ]] | პოზიცია = [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] | ახალგაზრდული წელი1 = 1984|ახალგაზრდული კლუბი1 = ოსიეკი | წელი1 = 1984–1989 |კლუბი1 = ოსიეკი |მატჩი1 = 91 |გოლი1 = 40 | წელი2 = 1894–1991 |კლუბი2 = [[დინამო ზაგრები (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ზაგრები]] |მატჩი2 = 60 |გოლი2 = 34 | წელი3 = 1991–1996 |კლუბი3 = [[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]] |მატჩი3 = 153 |გოლი3 = 76 | წელი4 = 1996–1999 |კლუბი4 = [[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]] |მატჩი4 = 86|გოლი4 = 38 | წელი5 = 1999–2000 |კლუბი5 = [[არსენალი ლონდონი (საფეხბურთო კლუბი)|არსენალი]] |მატჩი5 = 22|გოლი5 = 8 | წელი6 = 2000–2001 |კლუბი6 = [[ვესტ ჰემ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)|ვესტ ჰემი]] |მატჩი6 = 11|გოლი6 = 2 | წელი7 = 2001–2003 |კლუბი7 = [[მიუნხენ 1860 (საფეხბურთო კლუბი)|მიუნხენ 1860]] |მატჩი7 = 2 |გოლი7 = 5 | სულ მატჩი = 448 |სულ გოლი = 203 | ეროვნული წელი1 = 1992–2002 |ეროვნული ნაკრები1 = [[ხორვატიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ხორვატია]] |ეროვნული მატჩი1 = 69 |ეროვნული გოლი1 = 45 }} '''დავორ შუკერი''' ({{lang-hr|Davor Šuker}}; დ. [[1 იანვარი]], [[1968]], [[ოსიეკი]]) — [[ხორვატები|ხორვატი]] ყოფილი ფეხბურთელი. 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე გახდა ტურნირის საუკეთესო ბომბარდირი. მონაწილეობა მიიღო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1990|მუნდიალი 1990]]-ზე როგორც [[იუგოსლავიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იუგოსლავიის ნაკრების]] წევრმა, ასევე [[ევრო 1996]]-ზე და მსოფლიოს 1998 და 2002 წლის ჩემპიონატებზე როგორც ხორვატიის ნაკრების წევრმა. არის ხორვატიის ყველა დროის საუკეთესო მეგოლე. 2012 წლიდან დღემდე არის [[ხორვატიის ფეხბურთის ფედერაცია|ხორვატიის ფეხბურთის ფედერაციის]] პრეზიდენტი. 1999 წელს [[Placar]]-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 95-ე ადგილზე დასახელდა.<ref>[http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#placar100 Placar's 100 Craques do Século].</ref> ==მიღწევები== ===ინდივიდუალური=== * [[ფიფა|ფიფა-ს ასეული (FIFA 100)]]: 2004<ref>[https://www.theguardian.com/football/2004/mar/04/newsstory.sport15 The FIFA 100]. ''theguardian.com''.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm Pele's list of the greatest]. ''news.bbc.co.uk''.</ref><ref>[https://www.rsssf.org/miscellaneous/pele-125alive.html Pelé's Choice of 125 Living Players]. ''RSSSF''.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533833.stm Fifa names greatest list]. ''news.bbc.co.uk''.</ref><ref>[http://www.bestfootballplayersever.com/fifa100.php FIFA 100 – list of the 125 greatest living footballers in 2004 created by Pelé]</ref> == რესურსები ინტერნეტში == {{Commonscat-inline|Davor Šuker}} *{{FIFA player|155711}} *[http://www.sukeracademy.com/ დავორ შუკერის აკადემიის ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060524020428/http://www.sukeracademy.com/ |date=2006-05-24 }} *{{YouTube|nGb885UExus|Davor Šuker – Golden Boot Winner 1998 France All goals}} *[http://www.realmadridnews.com/what-happened-to-davor-suker/ What happened to Davor Šuker?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131111113939/http://www.realmadridnews.com/what-happened-to-davor-suker/ |date=2013-11-11 }} at [http://www.realmadridnews.com/ Realmadridnews.com] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ხორვატიის შემადგენლობა 1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}} {{1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრები}} {{მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ბომბარდირები}} {{ფიფა 100}} {{DEFAULTSORT:შუკერი, დავორ}} [[კატეგორია:ხორვატი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:დაბადებული 1968]] [[კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი]] [[კატეგორია:ზაგრების დინამოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:სევილიის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ვესტ ჰემ იუნაიტედის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:მიუნხენი 1860-ის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ფიფას 100-ეული]] [[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] ej3gav7rmy4qljxor6p9l0tnnoz69fx 0 321944 5417157 5397131 2026-06-20T01:19:11Z CommonsDelinker 635 (ბოტი: US_Navy_O5_insignia.svg შეიცვალა U.S._Navy_O-5_insignia.svg-ით) 5417157 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა სამხედრო ნაწილი | ნაწილის სახელი = ამერიკის შეერთებული შტატების საზღვაო ძალები | სურათი = [[ფაილი:Emblem of the United States Navy.svg|210px]] | წარწერა = აშშ-ის საზღვაო ძალების ემბლემა | თარიღები = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1775|10|13}}— დღემდე <ref name =Status/> | ქვეყანა = {{დროშა|აშშ}} | allegiance = [[აშშ-ის კონსტიტუცია]] | შემადგენლობა = | ტიპი = [[საზღვაო ძალები]] | როლი = ძალის წარმოჩინება, კრიზესებზე პასუხი და პირდაპირი მოქმედება | ზომა = 326,046 აქტიური პერსონალი<ref name =Status/><br /> 107,115 სარეზერვო პერსონალი<ref name =Status/><br /> 272 გემი<ref name =Status/><br /> 2,641 საფრენი აპარატი<ref name =Status/><br /> 10 ავიამზიდი<ref name =Status/><br /> 9 ამფიბიური სადესანტო გემი<ref name =Status/><br /> 12 სადესანტო დოკი<ref name =Status/><br /> 22 მართვადი სარაკეტო კრეისერი<ref name =Status/><br /> 62 მართვადი სარაკეტო ნაღმოსანი<ref name =Status/><br /> 4 ლიტორალური საბრძოლო გემი<ref name =Status/><br /> 71 წყალქვეშა ნავი<ref name =Status/> | სამეთაურო სტრუქტურა = [[აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტი]] * [[აშშ-ის საზღვაო ძალების დეპარტამენტი]] | გარნიზონი = [[პენტაგონი]]<br />[[არლინგტონის ოლქი (ვირჯინია)|არლინგტონის ოლქი]], [[ვირჯინია]], [[აშშ]] | garrison_label = შტაბ-ბინა | მეტსახელი = | patron = | დევიზი = „Non sibi sed patriae“ ({{lang-la|არა თავისთვის, არამედ მამულისთვის}}) _{(არაოფიციალური)} | ფერები = ლურჯი, ოქროსფერი {{colorbox|#002F6C}}{{colorbox|#FFB81C}} | colors_label = | მარში = "[[Anchors Aweigh]]" {{აუდიო|AnchorsAweigh.ogg|დაკვრა}} | თილისმა = | აღჭურვილობა = | equipment_label = | ბრძოლები = | დღესასწაულები = | მხატვრული გაფორმება = [[ფაილი:U.S. Navy Unit Commendation streamer.svg|210px]]<br />პრეზიდენტის მადლიერება<br /> [[ფაილი:Navy Unit Commendation streamer.svg|210px]]<br />საზღვაო ძალების მადლიერება ქვედანაყოფს<br /> [[ფაილი:Meritorious Unit Commendation (Navy-Marine) Streamer.jpg|210px]]<br /> ქებური მადლიერება ქვედანაყოფს | საბრძოლო დამსახურებები = | disbanded = <!-- მეთაურები --> | მეთაური1 = [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ჯო ბაიდენი]] | commander1_label = [[აშშ-ის პრეზიდენტი|მთავარსარდალი]] | მეთაური2 = [[ლოიდ ოსტინი]] | commander2_label = [[აშშ-ის თავდაცვის მდივანი|თავდავის მდივანი]] | მეთაური3 = კარლოს დელ ტორო | commander3_label = [[აშშ-ის საზღვაო ძალების მდივანი|საზღვაო ძალების მდივანი]] | მეთაური4 = ადმირალი მაიკლ გილდეი | commander4_label = [[საზღვაო ოპერაციების უფროსი]] <!-- განმასხვავებელი ნიშნები -->| საიდენტიფიკაციო სიმბოლო = [[ფაილი:Flag of the United States Navy (official specifications).svg|180px]] | identification_symbol_label = [[აშშ-ის საზღვაო ძალების დროშა|დროშა]] | საიდენტიფიკაციო სიმბოლო2 = [[ფაილი:Naval Jack of the United States.svg|180px]] | identification_symbol_2_label = [[აშშ-ის გიუისი|გიუისი]] | საიდენტიფიკაციო სიმბოლო3 = | identification_symbol_3_label = | საიდენტიფიკაციო სიმბოლო4 = | identification_symbol_4_label = <!-- თვითმფრინავი --> | მოიერიშე თვითმფრინავი = [[F/A-18 Hornet|F/A-18A/B/C/D]], [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet|F/A-18E/F]] | ბომბდამშენი თვითმფრინავი = | ელექტრონული თვითმფრინავი = [[Northrop Grumman E-2 Hawkeye|E-2C]], [[Lockheed EP-3|EP-3E]], [[Boeing E-6 Mercury|E-6]], [[Northrop Grumman EA-6B Prowler|EA-6B]], [[Boeing EA-18G Growler|EA-18G]] | გამანადგურებელი თვითმფრინავი = [[F/A-18 Hornet|F/A-18A/B/C/D]], [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet|F/A-18E/F]] | ვერტმფრენი = [[Bell UH-1 Iroquois|UH-1]], [[Sikorsky CH-53 Sea Stallion|CH-53D]], [[Sikorsky CH-53E Super Stallion|MH-53E]], [[Sikorsky SH-60 Seahawk|SH-60B/F]], [[Sikorsky SH-60 Seahawk|HH-60H]], [[Sikorsky SH-60 Seahawk|MH-60R/S]] | მოიერიშე ვერტმფრენი = | aircraft_helicopter_cargo = | aircraft_helicopter_multirole = | aircraft_helicopter_observation = | სატრანსპორტო ვერტმფრენი = | aircraft_helicopter_utility = | გადამტაცი თვითმფრინავი = | საპატრულო თვითმფრინავი = [[Lockheed P-3 Orion|P-3 Orion]] | მზვერავი თვითმფრინავი = [[AAI RQ-2 Pioneer|RQ-2]], [[Northrop Grumman MQ-8 Fire Scout|MQ-8B]], [[RQ-4 Global Hawk|RQ-4]] | სავარჯიშო თვითმფრინავი = [[Northrop F-5|F-5]], [[F-16 Fighting Falcon|F-16N]], [[North American T-2 Buckeye|T-2C]], [[North American T-6 Texan|T-6]], [[Beechcraft T-34 Mentor|T-34]], [[North American Sabreliner|T-39]], [[Beechcraft King Air|T-44]], [[McDonnell Douglas T-45 Goshawk|T-45]], [[Bell 206|TH-57]] | სატრანსპორტო თვითმფრინავი = [[Grumman C-2 Greyhound|C-2]], [[McDonnell Douglas C-9|C-9]], [[Beechcraft C-12 Huron|C-12]], [[C-20 Gulfstream|C-20]], [[Boeing C-40 Clipper|C-40]], [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] }} {{აშშ-ის შეიარაღებული ძალები გვერდითი ნავდაფა}} '''აშშ-ის საზღვაო ძალები''' ({{lang-en|United States Navy, USN}}) — [[აშშ|აშშ-ის]] [[საზღვაო ომი|საზღვაო ოპერაციების]] უწყება და [[აშშ-ის შეიარაღებული ძალები|შეიარაღებული ძალები]]ს განშტოება, ასევე, [[აშშ-ის ფორმიანი სამსახურები|აშშ-ის ფორმიან სამსახურთაგან]] ერთ-ერთი. აშშ-ის საზღვაო ძალები, ამდროისთვის, ითვლება ყველაზე მსხვილ და მძლავრ საზღვაო ძალად მსოფლიოში<ref>[http://carllavo.blogspot.de/2015/03/the-gigantic-advantage-us-navy-has-over.html The gigantic advantage the U.S. Navy has over all others.] Carl Lavo. 09.03.2015</ref><ref>[http://nation.time.com/2012/12/03/if-more-money-buys-a-smaller-fleet-what-will-less-money-buy/ If More Money Buys a Smaller Fleet, What Will Less Money Buy?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518110616/http://nation.time.com/2012/12/03/if-more-money-buys-a-smaller-fleet-what-will-less-money-buy/ |date=2015-05-18 }} Winslow Wheeler. 03.12. 2012</ref>, კომბინირებული საბრძოლო ფლოტის ყველაზე მაღალი ტონაჟით.<ref>[https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2009-01-01/balanced-strategy A Balanced Strategy. Reprogramming the Pentagon for a New Age.][[რობერტ გეიტსი]].Foreign Affairs (Council on Foreign Relations).</ref> მის დაქვემდებარებაშია მსოფლიოს უმსხვილესი [[ავიამზიდი|ავიამზიდური]] ფლოტი, რომელთა შორის ათი საბრძოლო მწყობრშია, ოთხი სარეზერვო ფლოტშია,<ref>"[https://news.usni.org/2014/08/18/sunk-sold-scraped-saved-fate-americas-aircraft-carriers Sunk, Scrapped or Saved: The Fate of America’s Aircraft Carriers]". USNI News. 12 აგვისტო, 2015.</ref><ref>[https://deanoinamerica.wordpress.com/2011/09/03/mothballed-super-carriers "Mothballed Super Carriers"] Deano in America. 03.09.2011</ref><ref>"[http://www.businessinsider.com/the-russian-navy-is-aiming-to-be-much-larger-than-the-us-navy-2014-9 The Russian Navy Is Aiming To Be Much Larger Than The US Navy]". Business Insider. 24 სექტემბერი, 2014.</ref> აგების პროცესშია ახალი კლასის სამი ავიამზიდი.<ref>იხილეთ [[USS Gerald R. Ford (CVN-78)]] და [[USS John F. Kennedy (CVN-79)]].</ref> აშშ-ის საზღვაო ძალებში 328,186 მოქმედი მოსამსახურეა, 110,882 ადამიანი საზღვაო ძალების რეზერვში იმყოფება. 2015 წლის სექტემბრის მონაცემებით, მის დაქვემდებარებაშია 272 საბრძოლო გემი და 3 700-ზე მეტი მოქმედი საფრენი აპარატი.<ref name = Status>[http://www.navy.mil/navydata/nav_legacy.asp?id=146 US NAVY Status.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200427204307/https://www.navy.mil/navydata/nav_legacy.asp?id=146 |date=2020-04-27 }} U.S. Navy. 29.09.2015</ref> აშშ-ის საზღვაო ძალები სათავეს [[კონტინენტური ფლოტი]]დან იღებს, რომელიც [[ამერიკის რევოლუციური ომი]]ს დროს ჩამოყალიბდა, და მალევე დაიშალა ცალკეული უწყების სახით. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა [[ამერიკის სამოქალაქო ომი|ამერიკის სამოქალაქო ომში]],რომლის დროსაც ახორციელებდა [[ამერიკის კონფედერაციული შტატები|კონფედერატები]]ს ბლოკადას და კონტროლის მოპოვებას მდინარეებზე. მან მთავარი როლი შეასრულა [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს [[იაპონიის იმპერია|იაპონიის]] დამარცხებაში. XXI საუკუნეში აშშ-ის საზღვაო ძალები აქვს მნიშვნელოვანი გლობალური სამხედრო დასწრება, რომლის უზრუნველყოფა ხდება ისეთ რეგიონებში გაშლით, როგორებიცაა [[წყნარი ოკეანე]]ს დასავლეთი, [[ხმელთაშუა ზღვა]], [[ინდოეთის ოკეანე]] და [[ახლო აღმოსავლეთი]]. იგი წარმოადგენს ოკეანურ ფლოტს, რომელსაც შეუძლია საკუთარი ძალის წარმოდგენა მსოფლიოს ზღვისპირა რეგიონებში, შეუძლია მონაწილეობა ოპერაციებში მოწინავე ზონებში მშვიდობიანობის დროს და სწრაფი რეაგირება მოახდინოს რეგიონალურ კრიზისებზე, რაც მას აშშ-ის საგარეო და თავდაცვით პოლიტიკაში მნიშვნელოვან მოთამაშედ აქცევს. აშშ-ის საზღვაო ძალების ადმინისტრაციულ მართვას აწარმოებს [[აშშ-ის საზღვაო ძალების დეპარტამენტი|საზღვაო ძალების დეპარტამენტი]], რომელსაც ხელმძღვანელობს [[აშშ-ის საზღვაო ძალების მდივანი|საზღვაო ძალების მდივანი]], სამოქალაქო პირი. საზღვაო ძალების დეპარტამენტი, თავის მხრივ, [[აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტი|თავდაცვის დეპარტამენტი]]ს განყოფილებაა, რომელსაც [[აშშ-ის თავდაცვის მდივანი|თავდაცვის მდივანი]] ხელმძღვანელობს. საზღვაო ოპერაციების უფროსი არის ოთხვარსკვლავიანი ადმირალი და საზღვაო ძალების დეპარტამენტის უფროსი საზღვაო ოფიცერი. მაგრამ, საზღვაო ოპერაციების უფროსი ვერ იქნება შეიარაღებულ ძალებში უმაღლესი წოდების საზღვაო ოფიცერი, თუ [[შტაბების უფროსების გაერთიანებული კომიტეტი]]ს თავმჯდომარე, ან მისი მოადგილე არიან საზღვაო ოფიცრები, რადგან კანონით მათი წოდება საზღვაო ოპერაციების უფროსზე აღმატებულია. == მისია == აშშ-ის საზღვაო ძალების განცხადება მისიის თაობაზე:<ref>[http://www.navy.mil/navydata/organization/org-top.asp "MISSION OF THE NAVY"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205081838/http://www.navy.mil/navydata/organization/org-top.asp |date=2008-12-05 }} Navy Organization. United States Navy. Retrieved 29 November 2008.</ref> {{ციტატა|საზღვაო ძალების მისიაა მხარი დაუჭიროს, გაწვრთნას და აღჭურვოს ბრძოლისუნარიანი საზღვაო ძალები, რომლებსაც შეეძლებათ ომების მოგება, აგრესიების მოგერიება, და ზღვებზე თავისუფლების შენარჩუნება.{{oq|en|The mission of the Navy is to maintain, train and equip combat-ready Naval forces capable of winning wars, deterring aggression and maintaining freedom of the seas.}}}} ახალწვეულის სახელმძღვანელოდან:<ref>{{Cite web |url=http://www.cnrc.navy.mil/Graphic-Elements/PDFs/start_guide.pdf |title=Start Guide - Navy Recruiting Command - U.S. Navy |accessdate=2015-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140611101035/http://www.cnrc.navy.mil/Graphic-Elements/PDFs/start_guide.pdf |archivedate=2014-06-11 }}</ref> {{ციტატა|აშშ-ის საზღვაო ძალების მისიაა შეერთებული შტატების და ჩვენი მოკავშირეების უფლების დაცვა ვიმოძრაოთ თავისუფლად ოკეანეებზე და ჩვენი ქვეყნის დაცვა მისი მტრებისგან. {{oq|en|The mission of the United States Navy is to protect and defend the right of the United States and our allies to move freely on the oceans and to protect our country against her enemies..}}}} აშშ-ის საზღვაო ძალები არის აშშ-ის შეიარაღებული ძალების საზღვაო განშტოება. საზღვაო ძალებს აქვთ პასუხისმგებლობის სამი ძირითადი მიმართულება:<ref>[https://www.law.cornell.edu/uscode/text/10/5062 U.S. Code § 5062 - United States Navy: composition; functions] Cornell Law School</ref> * საზღვაო ძალების საჭირო მომზადება ომის ეფექტიანი წარმოებისთვის. * საზღვაო ავიაციის, მათ შორის სახმელეთო ბაზირების საზღვაო ავიაციის, საზღვაო ოპერაციებისთვის მნიშვნელობანი საჰაერო ტრანსპორტის, ყველა სახის საჰაერო შეიარაღებისა და მეთოდების შენახვა და მხარდაჭერა, რომლებიც ჩართულნი არიან ოპერაციებსა და საზღვაო ძალების ღონისძიებებში. * საფრენი აპარატების, იარაღების, ტაქტიკის, მეთოდის, ორგანიზაციის განვითარება და საზღვაო საბრძოლო და მომსახურე ელემენტების აღჭურვა. აშშ-ის საზღვაო ძალების საწვრთნელი სახელმძღვანელოს მიხედვით, [[აშშ-ის შეიარაღებული ძალები]]ს მიზანია „მოამზადოს და ჩაატაროს სწრაფი და მდგრადი საბრძოლო ოპერაციები ეროვნული ინტერესების მხარდასაჭერად.“ აქედან გამომდინარე, აშშ-ის საზღვაო ძალების ფუნქციებში შედის ზღვის კონტროლი, ძალის დემონსტრირება და [[შემკავებლობის თეორია|ბირთვული შემკავებლობა]], ასევე საზღვაო გადაზიდვების უზრუნველყოფა.<ref>"Chapter 20: Sea Power".[http://www.med.navy.mil/sites/nmcp/EduTrain/hmtraining/Documents/14325.pdf#page=574 Basic Military Requirements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120927012607/http://www.med.navy.mil/sites/nmcp/EduTrain/hmtraining/Documents/14325.pdf#page=574 |date=2012-09-27 }} United States Navy. February 2002. pp. 20–7. NAVEDTRA 14325.</ref> == ისტორია == {{მთავარი|აშშ-ის საზღვაო ძალების ისტორია}} === წარმომავლობა === {{ციტატა|როგორც ღამეს ენაცვლება დღე, ისევე აქედან გამომდინარეობს, რომ გადამწყვეტი საზღვაო ძალის გარეშე, ჩვენ საბოლოოდ ვერაფერს გავხვდებით {{oq|en|It follows then as certain as that night succeeds the day, that without a decisive naval force we can do nothing definitive, and with it, everything honorable and glorious.}}|[[ჯორჯ ვაშინგტონი]]<ref name=washington>[http://www.history.navy.mil/browse-by-topic/heritage/famous-navy-quotes.html "Famous Navy Quotes: Who Said Them ... and When"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170727135050/https://www.history.navy.mil/browse-by-topic/heritage/famous-navy-quotes.html |date=2017-07-27 }} Naval History & Heritage Command. Retrieved 20 June 2015.</ref>}} საზღვაო ძალებს საფუძველი ჩაეყარა ამერიკის ზღვაოსნობის ტრადიციებში, რომელმაც კოლონიალურ ხანაში წარმოშვა მეზღვაურების, კაპიტნების და გემთმშენებლების დიდი საზოგადოება.<ref>{{cite book |last=Dull |first=Jonathan R. |title=American Naval History, 1607–1865: Overcoming the Colonial Legacy |publisher=U. of Nebraska Press |year=2012 |isbn=978-0-8032-4471-9 |url=https://books.google.com/books?id=5yB7hMbYjjUC&pg=PG1|pages=1–16}}</ref> [[ამერიკის რევოლუციური ომი]]ს საწყის ეტაპებზე, [[მასაჩუსეტსი|მასაჩუსეტსს]] ჰქონდა [[მასაჩუსეტსის კოლონიური საზღვაო ძალები|საკუთარი საზღვაო ძალები]]. ეროვნული საზღვაო ძალების ჩამოყალიბება დავის საგანი იყო [[მეორე კონტინენტალური კონგრესი]]ს წევრებს შორის. მხარდამჭერები თავის პოზიციას ამყარებნენ იმით, რომ საზღვაო ძალები საზღვაო მიმოსვლის უსაფრთხოებას უზრუნველყოფდა, დაიცავდა სანაპიროებს და გაადვილებდა უცხო ქვეყნებში მხარდამჭერების ძიებას. მოწინააღმდეგეები კი, ამ წინადადებას წინდაუხედავს უწოდებნენ, რადგან ეროვნული საზღვაო ძალების ჩამოყალიბებას დიდი ბრიტანეთის გაღიზიანება მოყვებოდა. მათი აზრით, ეროვნული საზღვაო ძალების დაწესებით, [[სამეფო საზღვაო ძალები]]ს გამოწვევა სულელური ნაბიჯი იქნებოდა. დავას წერტილი დაუსვა [[მთავარსარდალი|მთავარსარდალმა]] [[ჯორჯ ვაშინგტონი|ჯორჯ ვაშინგტონმა]], რომლის ბრძანებითაც მწყობრში ჩადგა შვიდი საოკეანო კრეისერი [[USS Hannah]]-ის თაოსნობით. ახალ გემებს დავალებული ჰქონდათ ბრიტანული მომარაგების გემების მოქმედების შეზღუდვა და შეპყრობილი გემების შესახებ კონგრესისთვის შეტყობინება. კონტინენტალურმა საზღვაო ძალებმა არაერთგვაროვანი შედეგი აჩვენეს; საზღვაო ძალებმა წარმატება მოიპოვეს რამდენიმე შეტაკებაში და თავს დაესხნენ ბევრ ბრიტანულ სავაჭრო გემს. თუმცა, საზღვაო ძალებმა დაკარგეს თავისი ოცდაოთხი გემი,<ref name=robertlove>{{cite book |last=Love |first=Robert W., Jr. |title=History of the US Navy |volume=Volume One: 1775–1941 |location=Harrisburg |publisher=Stackpole Books |year=1992 |isbn=978-0-8117-1862-2}}</ref> საქმე მივიდა იქამდე, რომ საბრძოლო მზადყოფნაში მხოლოდ ორი გემი დარჩა.<ref name=howarth>{{cite book |last=Howarth |first=Steven |title=To Shining Sea: A history of the United States Navy 1776–1991 |url=https://archive.org/details/toshiningseahist00howa |location=New York |publisher=Random House |year=1991 |isbn=0-394-57662-4}}</ref> კონტინენტალური საზღვაო ძალები ომის დასრულებისთანავე დაიშალა. === აღდგენიდან სამოქალაქო ომამდე === [[ფაილი:USSConstellationVsInsurgente.jpg|250px|მინი|[[USS Constellation]]-ის ბრძოლა ფრანგულ [[USS Insurgent|L'Insurgente]]-თან კვაზი ომისას]] კონტინენტალური საზღვაო ძალების დაშლის შემდგომ, აშშ საზღვაო ძალების გარეშე თითქმის 10 წელი იმყოფებოდა, რა დროსაც მისი სავაჭრო გემები [[ბერბერელი მეკობრეები]]ს მხრიდან თავდასხმების სერიებს განიცდიდნენ. შეერთებული შტატების ერთადერთი შეიარაღებული უწყება, რომელიც წარმოდგენილი იყო ზღვაზე, [[1790]]-დან აშშ-ის საზღვაო ძალების პირველი ხომალდების ჩაშვებამდე [[1797]] წელს, იყო [[აშშ-ის საბაჟო გემების სამსახური]], რომელიც [[აშშ-ის სანაპირო დაცვა|აშშ-ის სანაპირო დაცვის]] წინამორბედია. საბაჟო გემებს უწევდათ მეკობრეობის საწინააღმდეგო ოპერაციების ჩატარება, რაც მათ შესაძლებლობებს ბევრად აღემატებოდა. ამის საფუძველზე, კონგრესმა გამოსცა [[1794 წლის საზღვაო კანონი]], რომელმაც მუდმივი საზღვაო ძალები ჩამოაყალიბა. საზღვაო კანონი ავალდებულებდა [[აშშ-ის საზღვაო ძალების პირველი ექვსი ფრეგატი|6 ფრეგატის]] აგებასა და აღჭურვას; [[1797]] წლის ოქტომბერში პირველი სამი გემი წყალში ჩაეშვა<ref name=robertlove/>: [[USS United States]], [[USS Constellation]], [[USS Constitution]]. [[1798]]–[[1799]] წლებში აშშ-ის საზღვაო ძალები ჩაება გამოუცხადებელ [[კვაზიომი|კვაზიომში]] საფრანგეთთან. აშშ-ის საზღვაო ძალებმა ეფექტიანად იმოქმედეს [[ინგლის-ამერიკის ომი|1812 წლის ომში]], სადაც მათ გამარჯვება მოიპოვეს ერთგემიან 11 დუელში სამეფო საზღვაო ძალებთან. ამერიკელებმა გამოყარეს მნიშვნელოვანი ბრიტანული ძალები [[ერის ტბა|ერის]] და [[შამპლეინის ტბა|შამპლეინის]] ტბებიდან და აღკვეთეს ამ ტერიტორიების ბრიტანეთის კონტროლის ქვეშ გადასვლა. ამ გამარჯვების შედეგად ნიუ-იორკში ბრიტანულმა შეჭრამ კრახი განიცადა და განეიტრალდა ბრიტანელების ინდოელი მოკავშირეებისგან მომდინარე საფრთხე. ამისდა მიუხედავად, ამერიკულმა ძალებმა ვერ მოახერხეს ამერიკულ პორტებზე ბრიტანული ბლოკადის და სამეფო ჯარების ამერიკის მიწაზე გადმოსხმის აღკვეთა.<ref name=michaelpalmer>{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/research/library/online-reading-room/title-list-alphabetically/h/history-of-the-us-navy/continental-period.html |title=The Navy: The Continental Period, 1775–1890 |last=Palmer |first=Michael A. |publisher=[[Naval History & Heritage Command]] |accessdate=20 June 2015}}</ref> ომის შემდეგ, ამერიკის საზღვაო ძალებმა ყურადღება ისევ ამერიკული გადამზიდი გემების დაცვაზე გადაიტანა. ამისთვის იგი აგზავნიდა ესკადრონებს კარიბის და ხმელთაშუა ზღვებში, სამხრეთ ამერიკაში, აფრიკაში და წყნარ ოკეანეზე.<ref name=robertlove/> [[1819]] წლიდან – სამოქალაქო ომამდე, [[აფრიკის ესკადრა]] ებრძოდა [[მონობის ისტორია|მონებით ვაჭრობას]], დააკავა მონებით დატვირთული 36 გემი, მიუხედავად იმისა, რომ ამერიკული ძალები ბევრად ჩამორჩებოდა აფრიკაში წარმოდგენილ უზარმაზარ ბრიტანულ ფლოტს. [[ფაილი:USS Constitution vs Guerriere.jpg|250პქ|მინი|მარცხნივ|[[HMS Guerriere]]-ს და USS Constitution-ის დაპირისპირება ინგლის-ამერიკის ომისას]] [[ამერიკა-მექსიკის ომი|ამერიკა-მექსიკის ომში]] აშშ-ის საზღვაო ძალებმა თავისი წვლილი შეიტანეს მექსიკური პორტების ბლოკადით, მექსიკური ფლოტის [[კალიფორნიის ყურე]]ში დაკავებითა და დაწვით, და [[ქვემო კალიფორნია (ჩრდილოეთი)|ქვემო კალიფორნიის]] ნახევარკუნძულის ყველა ძირითადი ქალაქის დაკავებით; შემდგომ დაკავებული ტერიტორიები დაბრუნებულ იქნა. [[1846]]–[[1848]] წლებში [[წყნარი ოკეანის ესკადრონი]], თავისი საზღვაო ქვეითებითა და მეზღვაურებით, კომოდორ [[რობერტ სტოკტონი]]ს მეთაურობით, გამოყენებულ იქნა მსხვილი სახმელეთო ოპერაციების ჩასატარებლად, რომელსაც კოორდინირებას [[კალიფორნიის ბატალიონი|კალიფორნიის ბატალიონში]] ორგანიზებული ადგილობრივი მილიცია უწევდა, რომლის მიზანი კალიფორნიის დაპყრობის გაადვილება იყო. საზღვაო ძალებმა უზრუნველყვეს ამერიკის შეიარაღებული ძალების პირველი მსვილი სადესანტო ოპერაცია, რომლის დროსაც, ერთ დღეში, 12 000 სამხედრო თავისი აღჭურვილობით გადაისხა [[ვერაკრუსი|ვერაკრუსში]]. როდესაც ვერაკრუსის დასაკავებლად საჭირო გახდა მსხვილკალიბრიანი შეიარაღება, საზღვაო ძალების მოხალისეებმა გადმოსხეს მსხვილკალიბრიანი საზღვაო ქვემეხები და აწარმოებდნენ ქალაქის წარმატებულ დაბომბვას, რომელიც ქალაქის დაკავებით დასრულდა. წარმატებულმა სადესანტო ოპერაციამ და ვერაკრუსის დაპყრობამ ამერიკას გზა გაუხსნა [[მეხიკო]]ს დაკავებაზე, რითაც დასრულდა ამერიკა-მექსიკის ომი.<ref name=michaelpalmer/> [[კომოდორი|კომოდორ]] [[მეთიუ პერი]]ს მოქმედებით [[იაპონია]]ში, რომელიც [[1854]] წელს [[კანაგავას შეთანხმება|კანაგავას შეთანხმების]] გაფორმებით დასრულდა, აშშ-ის საზღვაო ძალებმა საკუთარი ნიშა დაიკავა [[აშშ-ის საგარეო პოლიტიკ]]აშიც. აშშ-ის საზღვაო ძალებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა [[ამერიკის სამოქალაქო ომი]]ს დროს, რომლის დროსაც [[კავშირი (აშშ)|კავშირს]] ცხადი უპირატესობა ჰქონდა ზღვებზე.<ref name=michaelpalmer/> მოკავშირეებმა უზრუნველყვეს კონფედრატების ყველა მთავარი პორტის [[კავშირის ბლოკადა|ბლოკადა]], შეაჩერეს ექსპორტი და კაბოტაჟი. საზღვაო ძალების მიერ მდინარეებზე კონტროლის მოპოვებამ გაართულა კონფედერატების შიდა გადაადგილება, და გაუადვილა მოკავშირეებს. [[1862]] წელს, [[ჰემპტონის რეიდის ბრძოლა]]ში, ომში პირველად მიიღეს მონაწილეობა [[ჯავშნოსანი (გემი)|ჯავშნოსანმა]] გემებმა, რა დროსაც ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ მოკავშირეების [[USS Monitor]] და [[CSS Virginia]]. ომის შემდგომი ორი ათწლეულის განმავლობაში აშშ-ის საზღვაო ძალები მიტოვებულ იქნა, რამაც ტექნოლოგიური მოძველება გამოიწვია. === XX საუკუნე === {{ციტატა|ჩვენი გემები ჩვენი ერთადერთი ციხესიმაგრეებია|[[ვუდრო უილსონი]]}} [[ფაილი:Us-atlantic-fleet-1907.jpg|250px|მინი|„დიდი თეთრი ფლოტი“ [[1907]] წელს ამცნობს მსოფლიოს, რომ ამერიკას ჰყავს საოკეანო ფლოტი.]] საზღვაო ძალების მოდერნიზაციის პროგრამა 1880 წელს დაიწყო, როდესაც პირველმა საბრძოლო ფოლადის გემებმა ამერიკის ფოლადის ინდუსტრია აამუშავეს.<ref>{{cite book |last=Hacker |first=Barton C. |last2=Vining |first2=Margaret |title=American Military Technology |url=https://books.google.com/books?id=a3KLJN5kigQC&pg=PA53 |year=2007 |page=53 |publisher=The Johns Hopkins University Press |isbn=978-0-8018-8772-7}}</ref> ამერიკის საზღვაო ძალების სწრაფმა გამსხვილებამ და [[1898]] წელს [[ესპანეთის საზღვაო ძალები|ესპანურ ფლოტზე]] ადვილმა გამარჯვებამ ამერიკულ ტექნიკას და საზღვაო ძალებს სახელი გაუთქვა. ჯერ დრედნოუტამდელი კლასის, შემდგომ კი [[დრედნოუტი]]ს კლასის გემების სწრაფმა აგებამ, ამერიკა დააყენა ისეთი ქვეყნების მხარდამხარ, როგორებიცაა [[დიდი ბრიტანეთი]] და [[გერმანია]]. [[1907]] წელს ამერიკული ფლოტის ყველა საბრძოლო გემმა, რამდენიმე დამხმარე გემთან ერთად, მონაწილეობა მიიღო 14 თვიან მსოფლიო მოგზაურობაში; ამ შენაერთს „[[დიდი თეთრი ფლოტი]]“ უწოდეს. ამ მისიის დაწყების განკარგულება პრეზიდენტმა [[თეოდორ რუზველტი|თეოდორ რუზველტმა]] გასცა, იდეა კი, მდგომარეობდა მსოფლიოსთვის ამერიკული საზღვაო ფლოტის მოქნილობის და მზადყოფნის ჩვენებაში, მოვლენების მსოფლიო თეატრში მონაწილეობისთვის.<ref name=robertlove/> [[1911]] წლისთვის აშშ-მა დაიწყო სუპერ-დრედნოუტის კლასის გემების მშენებლობა იმ ტემპებით, რომ ბრიტანულ ფლოტთან თანაბარ ძალაზე გასულიყვნენ. ==== პირველი მსოფლიო ომიდან მეორემდე ==== [[ფაილი:Puck cover2.jpg|250px|მინი|მარცხნივ|[[კოლუმბია (სახელი)|კოლუმბია]], როგორც აშშ-ის განსახიერება, იფარებს გემის ფორმის ქუდს, რომელსაც აწერია „მსოფლიოს ძალა“. გამოსახული იყო ჟურნალ Puck-ის ყდაზე 1901 წლის 6 აპრილის გამოცემაში.]] [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველ მსოფლიო ომში]] ამერიკული ფლოტის მონაწილეობა მცირე მოქმედებებით შემოიფარგლა. ამერიკული საზღვაო ძალები, ძირითადად, დაკავებულნი იყვნენ დანაღმვითი ოპერაციებით გერმანული წყალქვეშა ნავების წინააღმდეგ. მეთაურობის ყოყმანის გამო, ძალები [[1917]] წლამდე არ ჩაიერთო ბრძოლებში. [[აშშ-ის სახაზო გემების მეცხრე ქვედანაყოფი|სახაზო გემების მეცხრე ქვედანაყოფი]] გაიგზავნა დიდ ბრიტანეთში და დიდი ბრიტანეთის დიდი ფლოტის მეექსე საბრძოლო ესკადრონის შემადგენლობაში შევიდა. ამ გადასროლამ ბრიტანელებს საშუალება მისცა ჩამოეწერათ ძველი ხომალდები, ხოლო მათი ეკიპაჟები გადაენაწილებინათ შედარებით მცირე გემებზე. [[საესკადრო ნაღმოსანი|საესკადრო ნაღმოსნებს]] და ფლოტის საჰაერო ძალებს წვლილი შეჰქონდათ წყალქვეშა გემსაწინააღმდეგო ოპერაციებში. [[1916 წლის საზღვაო კანონი]]ს საფუძველზე დაწყებული გემთსამშენებლო ამბიციური პროგრამის შედეგად, შეერთებულმა შტატებმა შეიძინა მძლავრი წარმომადგენლობა მსოფლიო ზღვებზე. გემთმშენებლობა, კონკრეტულად კი სახაზო გემების მშენებლობა, შეიზღუდა [[1921]]-[[1922]] წლების [[ვაშინგტონის კონფერენცია|ვაშინგტონის კონფერენციის]] მიერ. ავიამზიდები [[USS Saratoga (CV-3)]] და [[USS Lexington (CV-2)]] აიგო იმ ნაწილობრივ აგებული კრეისერების ბაზაზე, რომლებიც კონფერენციის შეზღუდვის ქვეშ მოხვდა. „[[რუზველტის ახალი კურსი|ახალმა კურსმა]]“ დაიწყო საზოგადოებრივი ინფრასტრუქტურის მშენებლობისთვის გამოყოფილი ფონდიდან საბრძოლო გემების მშენებლობის დაფინანსება; ამ ფულით აიგო [[USS Yorktown (CV-5)]] და ლეგენდარული [[USS Enterprise (CV-6)]]. [[1936]] წლისთვის, [[USS Wasp-ის (CV-7)]] დასრულებასთან ერთად, აშშ-ის საზღვაო ძალების საავიამზიდო ფლოტის [[წყალწვა]] 165 000 ტონას შეადგენდა, ამასთან ეს მაჩვენებელი ნომინალურად ჩაიწერა როგორც 135 000 ტონა, რათა შეთანხმებით დაწესებული შეზღუდვა არ დარღვეულიყო. [[ფრანკლინ რუზველტი]], რომელიც [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დროს საზღვაო ძალების დეპარტამენტში რიგით მეორე თანამდებას იკავებდა, საზღვაო ძალები სათანადოდ შეაფასა და მას ძლიერი მხარდაჭერა გაუწია. ამერიკულ მაღალი რანგის წრეებში ეძებნენ ინოვაციებს და ატარებდნენ ცდებს ისეთ ახალ ტექნოლოგიებზე, როგორებიცაა მაგნიტური ტორპედოები. მათ ასევე შეიმუშავეს „[[ომის ნარინჯსფერი გეგმა|ომის ნარინჯსფერი გეგმის]]“ სახელით ცნობილი სტრატეგია, რომელიც მოიაზრებდა წყნარ ოკეანეზე გამარჯვებას იაპონიასთან ჰიპოთეტიური ომის შემთხვევაში, რაც შემდგომში რეალობად იქცა.<ref>{{cite journal |last=Holwitt |first=Joel I. |title=Reappraising the Interwar US Navy |journal=[[Journal of Military History]] |type=Book review |date=January 2012 |volume=76 |issue=1 |pages=193–210}}</ref> ==== მეორე მსოფლიო ომი ==== [[ფაილი:New Mexico class battleship bombarding Okinawa.jpg|250px|მინი|სახაზო გემი [[USS Idaho]] უტევს კუნძულ ოკინავას 1 აპრილს, 1945]] აშშ-ის საზღვაო ძალები მრისხანე ძალად გადაიზარდა [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს წინა წლებში, როდესაც [[1937]] აღდგა სახაზო გემების წარმოება [[USS North Carolina (BB-55)]]-ს თაოსნობით. იაპონიის იმპერია აშშ-ის გაძლერებას წყნარ ოკეანეში თავიდანვე გამოწვევად მიიჩნევდა და მისი განეიტრალების ხერხებს ამუშავებდა. აშშ-ის ფლოტის საბოლოო განადგურების მიზნით, [[1941]] წლის 7 დეკემბერს [[იაპონიის საიმპერატორო ფლოტი]]ს საჰაერო ძალებმა და წყალქვეშა ნავებმა მოულოდნელად [[თავდასხმა პერლ-ჰარბორზე|თავს დაესხნენ]] პერლ-ჰარბორის საზღვაო და საჰაერო ბაზებზე დისლოცირებულ აშშ-ის საზღვაო ძალების ძირითად დამრტყმელ ძალებს. მიუხედავად ამერიკული ფლოტის და ავიაციის მნიშვნელოვანი ნაწილის მწყობრიდან გამოყვანისა, საბოლოო მიზანს იაპონიამ ვერ მიაღწია. პირიქით, მას შემდეგ რაც პერლ-ჰარბორზე შეტევის საპასუხოდ ამერიკამ ომი გამოუცხადა იაპონიას და ამგვარად მეორე მსოფლიო ომის ორფრონტიან ბრძოლაში ჩაება, აშშ-ის საზღვაო ძალები შეუდარებლად გაიზარდა. ფლოტმა [[წყნარი ოკეანის ომი|წყნარი ოკეანის თეატრში]] „[[კუნძულებზე ნახტომების ტაქტიკა|კუნძულებზე ნახტომების]]“ წარმატებულ ოპერაციებში საკვანძო როლის შესრულებით საჩვენებელი პატივისცემა მოიპოვა.<ref name=howarth/> აშშ-ის საზღვაო ძალებმა მონაწილეობა მიიღეს უამრავ მნიშვნელოვან ბრძოლაში, როგორებიცაა [[მარჯნის ზღვის ბრძოლა]], [[მიდვეის ბრძოლა]], [[სოლომონის კუნძულების კამპანია]], [[ფილიპინის ზღვის ბრძოლა]], [[ლეიტეს ყურეს ბრძოლა]] და [[ბრძოლა ოკინავასთვის]]. ომის მიწურულს აშშ-ის საზღვაო ძალებს შეემატა რამდენიმე ასეული ახალი გემი, მათ შორის 18 [[ავიამზიდი]], 8 [[სახაზო გემი]]. ამგვარად იგი ფლობდა 1 000 ტონაზე მეტი წყალწვის მსოფლიოს სამხედრო გემების საერთო რაოდენობის და მათი ჯამური ტონაჟის 70%-ს.<ref>{{cite journal |title=Weighing the US Navy |first=David T. |last=Burbach |first2=Marc |last2=Devore |first3=Harvey M. |last3=Sapolsky |first4=Stephen |last4=Van Evera |journal=Defense Analysis |volume=17 |issue=3 |date=1 December 2001 |pages=259–265 |doi=10.1080/07430170120093382 |url-access=subscription | issn=0743-0175}}</ref><ref>{{cite book |last=King |first=Ernest J., USN |authorlink=Ernest J. King |url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/USN/USNatWar/USN-King-B.html |title=US Navy at War 1941–1945: Official Report to the Secretary of the Navy |date=3 December 1945 |accessdate=8 April 2006}}</ref> [[1945]] წლის აგვისტოში, [[იაპონიაზე გამარჯვების დღე|იაპონიაზე გამარჯვების დღისთვის]], შეერთებული შტატების ფლოტის განკარგულებაში იყო 6 768 გემი.<ref>{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/research/histories/ship-histories/us-ship-force-levels.html |title=U.S. Navy Active Ship Force Levels, 1886–present |publisher=United States Navy |website=[[Naval History & Heritage Command]] |date=20 June 2015}}</ref> მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, აშშ-ის სამხედრო დოქტრინა მნიშვნელოვნად შეიცვალა. ამერიკის საზღვაო ძალები დიდი ბრიტანეთის და გერმანიის ფლოტის კვალს დაადგა, რომელთა მსგავსადაც, ისიც ახდენდა სახაზო გემების ჯგუფების თავმოყრას თავისი მოიერიშე საზღვაო შეიარაღების სახით.<ref>{{cite journal |title=The Evolution of Fleet Tactical Doctrine in the U.S. Navy, 1922–1941 |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-military-history_2003-10_67_4/page/1107 |first=Trent |last=Hone |journal=The Journal of Military History |volume=67 |issue=4 |date=October 2003 |pages=1107–1148 |publisher=Society for Military History |jstor=3396884 |url-access=subscription |doi=10.1353/jmh.2003.0300}}</ref> იაპონიის მიერ ავიამზიდების გამანადგურებელი შედეგის მომტანმა გამოყენებამ პერლ-ჰარბორში, ამერიკის საზღვაო ძალების განვითარების კურსი ავიამზიდების დამრტყმელი ჯგუფების განვითარებაზე დააყენა.<ref>{{cite journal |title=Tactical Use of Air Power in World War II: The Navy Experience |first=Henry M. |last=Dater |journal=Military Affairs |volume=14 |issue=4 |year=1950 |pages=192–200 |publisher=Society for Military History |jstor=1982840 |url-access=subscription |doi=10.2307/1982840}}</ref> ==== ცივი ომი ==== [[ფაილი:USS George Washington (SSBN-598).jpg|250px|მინი|ბალისტიკური რაკეტებით აღჭურვილი წყალქვეშა ნავი [[USS George Washington (SSBN-598)]]]] [[ცივი ომი]]ს პერიოდში [[სსრკ|საბჭოთა კავშირთან]] ომის პოტენციურმა საშიშროებამ აშშ-ის საზღვაო ძალები აიძულა განევითარებინა ტექნოლოგიური უპირატესობა შეიარაღებების ახალი სისტემების, გემების და თვითმფრინავების მშენებლობით. ამერიკის ფლოტის სტრატეგია შეიცვალა: ფლოტს უნდა შესძლებოდა მოწინავე გაშლა საავიამზიდო დაჯგუფებების დახმარებით, ამერიკის მოკავშირეების მხარდაჭერისთვის.<ref>Michael A. Palmer. "[https://www.history.navy.mil/research/library/online-reading-room/title-list-alphabetically/h/history-of-the-us-navy/transoceanic-period.html The Navy: The Transoceanic Period, 1945-1992]". აშშ-ის საზღვაო ისტორიის და მემკვიდრეობის სარდლობა. 8 მაისი, 2014</ref> ფლოტი იყო მთავარი მონაწილე [[ვიეტნამის ომი|ვიეტნამის ომში]] და [[კარიბის კრიზისი|კუბის ბლოკადაში]]. [[ბალისტიკურრაკეტებიანი წყალქვეშა ნავი|ბალისტიკურრაკეტებიანი წყალქვეშა ნავების]] გამოყენებამ, ფლოტი მნიშვნელოვან ასპექტად აქცია აშშ-ის [[ორმხრივად გარანტირებული განადგურება|სტრატეგიული ბირთვული შემკავებლობის]] პოლიტიკაში. აშშ-ის ფლოტმა რამდენიმე ოპერაცია ჩაატარა სპარსეთის ყურეში, ირანის წინააღმდეგ [[1987]] და [[1988]] წელს, მათ შორის ყველაზე აღსანიშნავია [[ოპერაცია „ჩოქელა“]] ({{lang-en|Operation Praying Mantis}}). ფლოტი აქტიურად მონაწილეობდა ოპერაციებში [[ოპერაცია „გადაუდებელი რისხვა“|„გადაუდებელი რისხვა“]], [[ოპერაცია „უდაბნოს ფარი“|„უდაბნოს ფარი“]], [[სპარსეთის ყურის ომი (1990-1991)|„უდაბნოს ქარიშხალი“]], [[ოპერაცია „გათავისუფლებული ძალა“|„გათავისუფლებული ძალა“]], [[ოპერაცია „სამოკავშირეო ძალა“|„სამოკავშირეო ძალა“]], [[ოპერაცია „უდაბნოს მელა“|„უდაბნოს მელა“]], [[ოპერაცია „სამხრეთის დამკვირვებელი“|„სამხრეთის დამკვირვებელი“]]. აშშ-ის საზღვაო ძალები ასევე მონაწილეობდნენ ძებნა/გადარჩენის ოპერაციებში, ხანდახან სხვადასხვა ქვეყნების და აშშ-ის სანაპირო დაცვის გემებთან ერთად. მაგალითად ფლოტი ჩართული იყო [[1966]] წელს [[პალომარესის ბირთვული ინციდენტი|პალომარესთან B-52-ის კატასტროფის დროს]] ბირთვული ბომბის ძებნის ოპერაციში, ასევე მეშვიდე ფლოტის 71-ე ოპერატიულმა შენაერთმა ჩაატარა კორეის ავიახაზების რეისი 007-ის ძებნა/გადარჩენის ოპერაცია. კორეის [[რეისი KAL007-ის კატასტროფა|Boeing 747 KAL007]], ბორტზე 246 მგზავრთან და ეკიპაჟის 23 წევრთან ერთად, ჩამოგდებულ იქნა საბჭოთა კავშირის მიერ [[1983]] წლის 1 სექტემბერს. === XXI საუკუნე === {{ციტატა|როდესაც ნაციას კრიზისი უპირისპირდება, პოლიტიკოსების პირველი კითხვა ხშირად არის: „რა საზღვაო ძალებია ხელმისაწვდომი და რამდენად სწრაფად შეუძლიათ მათ ადგილზე მისვლა?“|ადმირალი [[კარლაილ ტროსტი]]<ref>საზღვაო პერაციების უფროსი. "[https://www.history.navy.mil/research/library/online-reading-room/title-list-alphabetically/u/us-navy-in-desert-shield-desert-storm.html THE UNITED STATES NAVY IN "DESERT SHIELD" / "DESERT STORM]"". საზღვაო ძალების ისტორიის და მემკვიდრეობის სარდლობა. 15 მაისი, 1991</ref>}} [[ფაილი:US Navy 100913-N-4973M-012 Lt. j.g. Craig Mueller, from St. Louis, Mo., and Lt. j.g. Zach Decker, from Boulder, Co., monitor the defense systems ab.jpg|200px|მინი|ოფიცრები ავიამზიდ [[USS Abraham Lincoln (CVN-72)]]-ის ბორტზე აკვირდებიან თავდაცვითი სისტემებს [[2010]] წელს საზღვაო უსაფრთხოების ოპერაციების სწავლების დროს]] 21-ე საუკუნეში ამერიკის ფლოტი ისევ აშშ-ის ინტერესების მთავარ მხარდამჭერად გვევლინება. [[სსრკ]]-ის დაშლის და მასთან ერთად [[ცივი ომი]]ს დასრულების შემდგომ, საზღვაო ძალებმა თავისი მზერა გადაიტანა ფართომასშტაბიანი ომისთვის სამზადისიდან — სპეციალურ ოპერაციებზე და დარტყმით მისიებზე რეგიონულ კონფლიქტებში.<ref>"[http://www.navy.mil/navydata/policy/fromsea/ffseanoc.html Forward ... From the Sea. The Navy Operational Concept] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061121232752/http://www.navy.mil/navydata/policy/fromsea/ffseanoc.html |date=2006-11-21 }}". აშშ-ის საზღვაო ძალები. მარტი, 1999</ref> მან მონაწილეობა მიიღო ოპერაციებში „[[ავღანეთის ომი (2001-2014)|უძლეველი თავისუფლება]]“, „[[ერაყის ომი|ერაყის თავისუფლება]]“ და მთავარი მონაწილეა მიმდინარე [[ომი ტერორიზმთან|ანტიტერორისტულ ოპერაციებში]]. გრძელდება განვითარება და მუშაობა ახალ გემებსა და შეიარაღებაზე, მათ შორის „[[ჯერალდ რ. ფორდის კლასის ავიამზიდები|ჯერალდ ფორდის]]“ კლასის ავიამზიდზე და ლიტორალურ საბრძოლო გემებზე ([[LCS]]). მისი სიდიდის, მაღალტექნოლოგიური შეიარაღების და საკუთარი ტერიტორიისგან შორს ძალის გამოყენების უნარიდან გამოდინარე, აშშ-ის საზღვაო ძალები რჩება აშშ-ის მძლავრ ბერკეტად. გარდა ამისა, იგი მთავარი იარაღია აშშ-ის მიერ გლობალური საერთაშორისო წესრიგის დაცვის საქმეში, კერძოდ იგი იცავს საერთაშორისო ვაჭრობის და მოკავშირე ერების უსაფრთხოებას.<ref>Robert Farley. "[http://thediplomat.com/2016/11/a-us-navy-with-350-ships-but-what-for/ A US Navy With 350 Ships... But What For?]". The Diplomat. 22 ნოემბერი, 2016</ref> [[2007]] წელს აშშ-ის საზღაო ძალებმა აშშ-ის [[საზღვაო ქვეითთა კორპუსი|საზღვაო ქვეითთა კორპუსთან]] და [[აშშ-ის სანაპირო დაცვა|სანაპირო დაცვა]]სთან ერთად მიიღეს ახალი საზღვაო სტრატეგია „21-ე საუკუნის საზღვაო ძალის ერთობლივი სტარტეგია“ (A Cooperative Strategy for 21st Century Seapower), რომელშიც ომის აღკვეთის ცნება აყვანილია ისეთივე ფილოსოფიურ დონეზე, როგორიცაა ომწარმოება. აღნიშნული სტრატეგიის პრეზენტაცია მოხდა [[საზღვაო ოპერაციების უფროსი]]ს, [[საზღვაო ქვეითთა კორპუსის კომენდანტი]]ს და [[აშშ-ის სანაპირო დაცვის კომენდატი|სანაპირო დაცვის კომენდატი]]ს მიერ [[2007]] წლის [[17 ოქტომბერი|17 ოქტომბერს]], როდ-აილენდში გამართულ საზღვაო ძალების საერთაშორისო სიმპოზიუმზე.<ref>Jim Garamone. "[http://www.navy.mil/submit/display.asp?story_id=32655 Sea Services Unveil New Maritime Strategy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170327043355/http://www.navy.mil/submit/display.asp?story_id=32655 |date=2017-03-27 }}". Navy.mil. 17 ოქტომბერი, 2007</ref> სტრატეგია ამოიცნობს თუ როგორ შეუძლიათ რეგიონალურ კრიზისებს (ბუნებრივი ან ადამიანის მიერ გამოწვეული) და გლობალური სისტემის ეკონომიკურ კავშირებს უარყოფითი გავლენა მოახდინონ [[აშშ-ის ეკონომიკა]]ზე და ცხოვრების ხარისხზე. ახალი სტრატეგია განსაზღვრავს კურსს, რომლითაც საზღვაო ძალები, სანაპირო დაცვა და საზღვაო ქვეითთა კორპუსი იმუშავებენ ერთობლივად და საერთაშორისო პარტნიორებთან ასეთი კრიზისების თავიდან ასაცილებლად, ან სწრაფ რეაგირებას მოახდენენ აშშ-ზე უარყოფითი გავლენის ასაცილებლად. საზღვაო ოპერაციების უფროსმა, ადმირალმა გერი რაფჰედმა [[2010]] წელს აღნიშნა, რომ აშშ-ის საზღვაო ძალებზე მოთხოვნა მატულობს, ამიტომ, მისი შეკვეცის და მომავალში დაფინანსების მოსალოდნელი შემცირებიდან გამომდინარე, საზღვაო ძალებს უფრო მეტად მოუწევს დაყრდნობა საერთაშორისო პარტნიორებზე.<ref>Bacon, Lance M. (22 June 2010). [https://archive.today/20120908023524/http://www.navytimes.com/news/2010/06/navy_cno_at_mast_062210w/ "CNO: Global challenges need global responses"]. [https://en.wikipedia.org/wiki/Navy_Times Navy Times]. დაარქივებულია ორიგინალიდან 8 სექტემბერს, 2012.</ref> [[ფაილი:USS America (LHA-6) off Pascagoula in 2013.JPG|200px|მინი|უნივერსალური სადესანტო გემი [[USS America (LHA-6)]] ჩაშვებისას, [[2012]] წელი]] [[2013]] წლის საბიუჯეტო მოთხოვნაში საზღვაო ძალებმა ყველა რესურსი მიმართეს თერთმეტი დიდი ავიამზიდის შენარჩუნებაზე, რაც მომცრო გემების რაოდენობის შემცირების და სტრატეგიული ბირთვული წყალქვეშა ნავების ჩანაცვლების თარიღის გადადების ხარჯზე მოხერხდა.<ref>"[http://www.military.com/daily-news/2013/05/08/navy-reducing-flight-hours-due-to-budget-cuts.html Navy Reducing Flight Hours Due to Budget Cuts]". Military.com. 8 მაისი, 2013</ref> შემდეგ წელს ამერიკის ფლოტმა ვეღარ უზრუნველყო თერთმეტი ავიამზიდის შენახვა, რადგან [[2013]] წლის საბიუჯეტო კანონით გამოყოფილი თანხები ამოიწურა. ამ თემაზე კომენტირებისას საზღვაო ოპერაციების უფროსმა ჯონათან გრინერტმა აღნიშნა, რომ ათი ავიამზიდის იმედად დარჩენილი ფლოტი ვერ შეძლებდა შეიარაღებული ძალების მოთხოვნების მდგრად დაკმაყოფილებას.<ref>ჯონ ჰარპერი. "[http://www.stripes.com/navy-s-top-admiral-reducing-carrier-fleet-would-burn-out-sailors-ships-1.284362 Navy's top admiral: Reducing carrier fleet would burn out sailors, ships] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140522160237/http://www.stripes.com/navy-s-top-admiral-reducing-carrier-fleet-would-burn-out-sailors-ships-1.284362 |date=2014-05-22 }}". Stars and Stripes. 21 მაისი, 2014</ref> [[პირველი საზღვაო ლორდი|პირველმა საზღვაო ლორდმა]], ჯორჯ ზამბელასმა განაცხადა, რომ აშშ-ის საზღვა ძალები გადაერთო „შედეგებზე დამოკიდებულიდან - რესურსებზე დამოკიდებულ დაგეგმარებაზე“.<ref name=thediplomat/> [[ფაილი:US Navy 090210-N-9671T-144 A port security boat patrols the waters near Kuwait Naval Base.jpg|200px|მინი|აშშ-ის საზღვაო ძალების საპატრულო კატარღა [[ქუვეითი]]ს საზღვაო ბაზასთან ახლოს [[2009]] წელს]] აშშ-ის საზღვაო ძალებს ამჟამად აქვს სამსაფეხურიანი გეგმა ფლოტის საცეცხლე ძალის გასაზრდელად: ახლო მომავალში, [[შორი მანძილის გემსაწინააღმდეგო რაკეტა|შორი მანძილის გემსაწინააღმდეგო რაკეტების]] განვითარება და სახმელეთო ბაზირების პლატმორმიდან გაშვებისთვის ადაპტაცია, ჰორიზონტს-მიღმა [[ფრთოსანი რაკეტა]] რომლის მოქმედების მანძილი აღმატებული იქნება 121 კმ მოქმედების რადიუსის მქონე [[AGM-84 Harpoon|ჰარპუნის ტიპის]] გემსაწინააღმდეგო რაკეტაზე, რათა „[[BGM-109 Tomahawk|ტომაჰავკის]]“ გემსაწინააღმდეგო რაკეტების შეიარაღებიდან მოხსნის შემდგომ შესაძლებლობები შენარჩუნდეს; საშუალოვადიან პერსპექტივაში, თავდაცვითი სარაკეტო სისტემების [[ლაზერული იარაღი]]ს სისტემებით ჩანაცვლება; გრძელვადიან პერსპექტივაში, გემების [[ელექტრომაგნიტური ქვემეხი|ელექტრომაგნიტური რაილგანებით]] აღჭურვა ჰორიზონტს-მიღმა დაბომბვისთვის. ისეთი ლაზერები, როგორიც [[ლაზერული შეიარაღების სისტემა|ლაზერული შეიარაღების სისტემებშია]], დღეს დღეისობით, გამოცდების პროცესშია. ასეთი სისტემები უზრუნველყოფენ გემის დაცვას მტრული რაკეტებისგან მათი დაშლის გზით, მანამ სანამ გემს ექნება ენერგია. გამომდინარე იქიდან, რომ ლაზერის გამოყენება შეზღუდულია [[ჰორიზონტი]]თ და ჰორიზონტს მიღმა ცეცხლს ისინი ვერ უზრუნველყოფენ, ლაზერები შეიძლება განეკუთვნოს მხოლოდ თავდაცვით შეიარაღებას. რაილგანები კი, 7 მახის სიჩქარით 201 კმ მანძილზე უზრუნველყოფენ დარტყმების მიყენებას, შესაბამისად ის თავდასხმით შეიარაღებად შეიძლება ჩაითვალოს. რაილგანი იქნება ფრთოსანი რაკეტების დამატებება, რადგან მას აქვს ფრთოსან რაკეტებთან შედარებით ნაკლები მოქმედების მანძილი, კომპონენტები სწრაფად იცვითება და ამჟამად მხოლოდ „[[ზამვოლტის კლასის საესკადრო ნაღმოსანი|ზამვოლტის“ კალსის]] საესკადრო ნაღმოსნებს აქვთ საჭირო წარმადობისთვის საკმარისი ელექტროენერგიის გამომუშავების შესაძლებლობა.<ref>[http://breakingdefense.com/2014/01/navy-seeks-rail-guns-lasers-cruise-missiles-to-improve-pacific-firepower/ "Navy Seeks Rail Guns, Lasers, Cruise Missiles To Improve Pacific Firepower"]. Breakingdefense.com, 20 იანვარი, 2014</ref> აშშ-ის პოლიტიკური კურსის არსებითი ცვლილება, რომელიც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს საზღვაო ძალების დაგეგმარებაზე, არის „შებრუნება სამხერეთ აზიაში“. ამასთან დაკავშირებით საზღვაო ძალების მდივანმა, რეი მაბუსმა, განაცხადა, რომ აშშ-ის საერთო ფლოტის 60 % [[2020]] წლამდე გაიშლება წყნარ ოკეანეში.<ref>Franz-Stefan Gady, The Diplomat. [http://thediplomat.com/2015/03/us-navy-secretary-we-will-have-over-300-ships-by-2020/ "US Navy Secretary: We Will Have Over 300 Ships by 2020"]. The Diplomat. წაკითხულია 12 ნოემბერს, 2015.</ref> [[2016]] წელს გამოქვეყნებულ ფლოტის გემმშენებლობის 30-წლიან გეგმაში მოთხოვნილია 308 გემისგან შემდგარი საზღვაო ძალების ყოლა, მზარდი კონკურენტული საერთაშორისო გარემოს გამოწვევებზე საპასუხოდ.<ref name=thediplomat>Stashwick, Steven. "[http://thediplomat.com/2016/11/road-to-350-what-does-the-us-navy-do-anyway/ Road to 350: What Does the US Navy Do Anyway?]". thediplomat.com. The Diplomat. 18 ნოემბერი, 2016</ref> == სტრუქტურა == [[ფაილი:აშშ-ის საზღვაო ძალების მეთაურობის სტრუქტურა.svg|250px|მინი|აშშ-ის საზღვაო ძალების მეთაურობის გამარტივებული სქემა]] აშშ-ის საზღვაო ძალები არის [[აშშ-ის საზღვაო ძალების დეპარტამენტი|საზღვაო ძალების დეპარტამენტი]]ს დაქვემებარებაში, რომელსაც [[აშშ-ის საზღვაო ძალების მდივანი|საზღვაო ძალების მდივანი]] ხელმძღვანელობს. ყველაზე მაღალრანგიანი [[ოფიცერი]] ფლოტში [[აშშ-ის საზღვაო ოპერაციების უფროსი|საზღვაო ოპერაციების უფროსი]]ა, ოთხვარსკვლავიანი [[ადმირალი]], რომელიც საზღვაო ძალების მდივნის უშუალო დაქვემდებარებაშია. ამავე დროს, საზღვაო ოპერაციების უფროსი არის [[აშშ-ის შტაბის უფროსების გაერთიანებული კომიტეტი|შტაბის უფროსების გაერთიანებული კომიტეტი]]ს ერთ-ერთი წევრი, რომელიც მნიშვნელობით შეიარაღებული ძალების რიგით მეორე სამსჯელო ორგანოა [[აშშ-ის ეროვნული უშიშროების საბჭო]]ს შემდეგ. ამასთან, საზღვაო ოპერაციების უფროსი ასრულებს პრეზიდენტის მრჩევლის ფუნქციას, მხოლოდ, და არ არის მეთაურობის ჯაჭვის ნაწილი. საზღვაო ძალების მდივანი და საზღვაო ოპერაციების უფროსი პასუხისმგებელნი არიან საზღვაო ძალების ორგანიზებაზე, რეკრუტირებაზე, წვრთნაზე და აღჭურვაზე. საზღვაო ძალების ოპერაციულ სარდლობას ახორციელბს ერთიანი საბრძოლო სარდლობა. === ოპერაციული ძალები === აშშ-ის საზღვაო ძალების ოპერაციული ძალები აერთიანებს ცხრა დანაყოფს: [[აშშ-ის ფლოტის ძალების სარდლობა]] (ადრე აშშ-ის ატლანტიკური ფლოტი), [[აშშ-ის წყნარი ოკეანის ფლოტი]], [[აშშ-ის საზღვაო ძალების ცენტრალური სარდლობა]], [[აშშ-ის საზღვაო ძალების ევროპის სარდლობა]], [[აშშ-ის საზღვაო ძალების ქსელური ოპერაციების სარდლობა|საზღვაო ძალების ქსელური ოპერაციების სარდლობა]], [[აშშ-ის საზღვაო ძალების რეზერვი|საზღვაო ძალების რეზერვი]], [[აშშ-ის საზღვაო ძალების სპეციალური ოპერაციების სარდლობა]], [[აშშ-ის საექსპლუატაციო გამოცდების და შეფასების ძალები|საექსპლუატაციო გამოცდების და შეფასების ძალები]], [[აშშ-ის სამხედრო საზღვაო გადაზიდვების სარდლობა|სამხედრო საზღვაო გადაზიდვების სარდლობა]]. ფლოტის ძალების სარდლობა აკონტროლებს მთელ რიგ უნიკალურ შესაძლებლობას, მათ შორისაა სამხედრო გადაზიდვების სარდლობა, [[აშშ-ის საზღვაო ძალების ექსპედიციური საბრძოლო სარდლობა|საზღვაო ძალების ექსპედიციური საბრძოლო სარდლობა]], და [[აშშ-ის საზღვაო ძალების კიბერ ძალები|საზღვაო ძალების კიბერ ძალები]]. აშშ-ის საზღვაო ძალებს აქვს ექვსი დანომრილი ფლოტი — [[აშშ-ის მესამე ფლოტი|მესამე]], [[აშშ-ის მეხუთე ფლოტი|მეხუთე]], [[აშშ-ის მეექვსე ფლოტი|მეექვსე]], [[აშშ-ის მეშვიდე ფლოტი|მეშვიდე]] და [[აშშ-ის მეათე ფლოტი|მეათე ფლოტი]], რომელთაგან თითოეულს ხელმძღვანელობს [[ვიცე-ადმირალი (აშშ)|ვიცე-ადმირალი]], ხოლო [[აშშ-ის მეოთხე ფლოტი|მეოთხე ფლოტი]]ს ხელმძღვანელია [[კონტრ-ადმირალი (აშშ)|კონტრ-ადმირალი]]. ეს ექვსი ფლოტი დამატებით შეჯგუფებულია სარდლობებში: ფლოტის ძალების სარდლობა (ადრე ატლატიკური ფლოტი), წყნარი ოკეანის ფლოტი, საზღვაო ძალების ევროპა-აფრიკის სარდლობა და საზღვაო ძალების ცენტრალური სარდლობა, რომლის მეთაური ასევე არის მეხუთე ფლოტის მეთაურიც; პირველ სამ სარდლობას ოთხვარსკვლავიანი ადმირალები სარდლობენ. [[აშშ-ის პირველი ფლოტი]] არსებობდა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ [[1947]] წლიდან, მაგრამ [[1973]] წელს გადაირქვა მესამე ფლოტად. [[2008]] წლიდან საზღვაო ძალებმა ხელახლა ჩამოაყალიბეს აშშ-ის მეოთხე ფლოტი (სამხრეთის სარდლობის ტერიტორიაზე ოპერაციების მართვისთვის).<ref>Gragg, Alan, MCS3 (24 April 2008). "[http://www.navy.mil/submit/display.asp?story_id=36606 Navy Reestablishes U.S. Fourth Fleet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170329070234/http://www.navy.mil/submit/display.asp?story_id=36606 |date=2017-03-29 }}". Navy News Service. NNS080424-13.</ref> მანამდე, მეოთხე ფლოტი 1943–1950 წლებში არსებობდა. === სანაპირო დაწესებულებები === [[ფაილი:USS Kitty Hawk at Yokosuka.jpg|250px|მინი|საზღვაო ბაზა [[იოკოსუკა]]ში და ავიამზიდი [[USS Kitty Hawk (CV-63)]]]] სანაპირო დაწესებულები საზღვაო ძალების შემადგენლობაში არსებობენ ფლოტის მისიის მხრადაჭერისთვის სახმელეთო ნეგებობების გამოყენებით. სანაპირო დაწესებულებების სარდლობაში, [[2011]] წლის მდგომარეობით, შედიოდა [[საზღვაო ძალების განათლების და წვრთნის სარდლობა]], [[საზღვაო ძალების მეტეოროლიგიური და ოკეანოგრაფული სარდლობა]], [[საზღვაო ძალების კოსმოსური და საზღვაო საბრძოლო სისტემების სარდლობა]], [[საზღვაო ძალების ნაგებობების საინჟინრო სარდლობა]], [[საზღვაო ძალების მომარაგების სისტემების სარდლობა]], [[საზღვაო ძალების საჰაერო სისტემების სარდლობა]], [[საზღვაო ძალების საზღვაო სისტემების სარდლობა]], [[საზღვაო ძალების მედიცინის და ქირურგიის ბიურო]], [[საზღვაო ძალების პერსონალის ბიურო]], [[აშშ-ის საზღვაო ძალების აკადემია|საზღვაო ძალების აკადემია]], [[საზღვაო ძალების უსაფრთხოების ცენტრი]], [[საზღვაო ძალების საზღვაო დარტყმების და საჰაერო ოპერაციების ცენტრი|საზღვაო დარტყმების და საჰაერო ოპერაციების ცენტრი]], და [[აშშ-ის საზღვაო ძალების ობსერვატორია]].<ref>[http://www.navy.mil/navydata/organization/org-shor.asp The shore establishment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150423070709/http://www.navy.mil/navydata/organization/org-shor.asp |date=2015-04-23 }}. Navy Organization. United States Navy.</ref> ოფიციალური ვებგვერდები, საზღვაო ოპერაციების უფროსს და მის კანცელარიას მიაკუთვნებენ სანაპირო დაწესებულებებს, თუმცა ეს ორი ერთეული სხვა დაწესებულებებზე უპირატეს რანგშია და ასრულებს საკოორდინაიო ფუნქციას. === ურთიერთობები სხვა სახეობებთან === ==== აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსი ==== [[ფაილი:F-18A Hornet VMFA-451 USS Coral Sea 1989.jpeg|250px|მინი|საზღვაო ქვეითების [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18]] ემზადება ასაფრენად [[USS Coral Sea (CV-43)]]-ის გემბანიდან]] [[1834]] წელს აშშ-ის [[საზღვაო ქვეითთა კორპუსი]] გადავიდა [[აშშ-ის საზღვაო ძალების დეპარტამენტი|საზღვაო ძალების დეპარტამენტი]]ს განკარგულებაში.<ref>"[https://web.archive.org/web/20120314062316/http://www.lejeune.usmc.mil/2dfssg/med/files/102.htm Navy and Marine Corps History, Customs, and Courtesies – Fundamentals]". [[საზღვაო ქვეითთა ბაზა კემპ-ლეჯენი]]. [[აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსი]]. დაარქივებულია [http://www.lejeune.usmc.mil/2dfssg/med/files/102.htm ორიგინალიდან] 2012 წლის 14 მარტს.</ref> ისტორიულად საზღვაო ძალებს უნიკალური ურთიერთობები ჰქონდათ საზღვაო ქვეითთა კორპუსთან, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ ორივე ორიენტირებულია საზღვაო ოპერაციებზე. საზღვაო ქვეითთა კორპუსი და საზღვაო ძალები ერთად ქმნიან საზღვაო ძალების დეპარტამენტს და ანგარიშმგებელნი არიან საზღვაო ძალების მდივანის წინაშე. თუმცა კი, საზღვაო ქვეითთა კორპუსი არის განსაკუთრებული, ცალკეული სახეობა<ref>"[http://global.oup.com/us/companion.websites/9780195385168/resources/chapter10/nsa/nsa.pdf National Security Act of 1947 (As amended 3 August 2007), (50 U.S.C. 426)]". 26 ივლისი, 1947. §606.(9) გვ. 69.</ref> თავისი ძალოვანი უწყების უფროსით — ოთხვარსკვლავიანი გენერალი საზღვაო ქვეითთა კომენდანტით. საზღვაო ქვეითთა კორპუსი დამოკიდებულია საზღვაო ძალებზე სამედიცინო მხარდაჭერის (სტომატოლოგები, ექიმები, მედდები, სამედიცინო ტექნიკოსები) და რელიგიური კუთხით ([[კაპელანი|კაპელანები]]). ამგვარად, საზღვაო ძალების ოფიცრები და რიგითი მეზღვაურები ასრულებენ ამ ფუნქციებს. როდესაც საზღვაო ქვეითთა კორპუსზე მიმაგრებული დანაყოფები გადასროლილი არიან საოპერაციო გარემოში, ძირითადად ისინი ატარებენ საზღვაო ქვეითთა კომუფლირებულ უნიფორმებს, მაგრამ სხვა შემთხვევებში ისინი იცვამენ საზღვაო ძალების მუნდირს, თუ მათ ამას საზღვაო ქვეითთა კორპუსის სტანდარტები არ უზღუდავთ. ვინაიდან საზღვაო ქვეითთა კორპუსი ექსპედიციური ძალაა, რომელიც სპეციალიზებულია ამფიბიურ ოპერაციებზე, საოპერაციო გარემოში ტერიტორიული წყლების გარეთ ისინი ხშირად იყენებენ საზღვაო ძალების გემებს. საზღვაო ქვეითთა დანაყოფები რომლებიც საზღვაო ქვეითთა საჰაერო-სახმელეთო ოპერატიული შენაერთის ფორმატში არიან გაშლილნი, მოქმედებენ საზღვაო ქვეითთა კორპუსის არსებული მეთაურობის ჯაჭვის ქვეშ. თუმცა კი, საზღვაო ქვეითები ძირითადად ამფიბიური გემებით მოქმედებენ, ორ უწყებას შორის ურთიერთობები წლობით იმდენად განვითარდა რომ, საგემბანო ავიაციის ფრთის მეთაური არ მუშაობს ავიამზიდის მეთაურისთვის, არამედ, კოორდინირებს გემის მეთაურთან და პირად შემადგენლობასთან. ზოგი საზღვა ქვეითთა ესკადრილია, ხშირად უძრავფრთიანები რომლებიც მიმაგრებულნია არიან საგემბანო ავიაციის ფრთაზე, ატარებენ წვრთნებს და მოქმედებენ საზღვაო ძალების ესკადრილიებთან გვერდიგვერდ; დაფრინავენ ერთი და იგივე მისიის ფარგლებში და ხშირად ატარებენ ერთობლივ ფრენებს საგემბანო ავიაციის ფრთის მეთაურობით. ავიაცია არის ის სფერო, რომელშიც საზღვაო ძალებს და საზღვაო ქვეითთა კორპუსს ბევრი საერთო აქვთ, რადგან საფრენი აპარატების ეკიპაჟები თვითმფრინავის მართვისთვისას ხელმძრვანელობენ სტანდარტული პროცედურებით, რომლებიც გაწერილია [[NATOPS]] სახელით ცნობილ გამოცემებში. ==== აშშ-ის სანაპირო დაცვა ==== [[ფაილი:Flickr - Official U.S. Navy Imagery - U.S. Coast Guard helicopters land aboard USS Wasp..jpg|250px|მინი|აშშ-ის სანაპირო დაცვის შვეულმფრენი ემზადება ამფიბიური სადესანტო გემის [[USS Wasp (LHD-1)]]-ის გემბანზე დასაშვებად.]] [[აშშ-ის სანაპირო დაცვა]] მშვიდობიანობის პერიოდში მოქმედებს [[აშშ-ის შინაგანი უსაფრთხოების დეპარტამენტი|შინაგანი უსაფრთხოების დეპარტამენტთან]] ერთად, ასრულებს მის სამართალდაცვით და სამაშველო ფუნქციებს საზღვაო გარემოში. იგი უზრუნველყოფს სამართალდამცავი დანაყოფების გადასროლას საზღვაო ძალების გემებზე, სადაც ისინი ატარებენ დაკავებებს ან სხვა სამართლადაცვით ღონისძიებებს აბორდაჟის ან გადაჭერითი მისიების დროს. ომიანობის პერიოდში სანაპირო დაცვა მოქმედებს როგორც საზღვაო ძალების ნაწილი.<ref>[http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode14/usc_sec_14_00000003----000-.html "14 USC 3. Relationship to Navy Department". ] Legal Information Institute. Cornell University Law School.</ref> სხვა დროს, სანაპირო დაცვა იცავს პორტების ან სხვა ობიექტების უსაფრთხოებას. სანაპირო დაცვა საზღვაო ძალების სანაპირო ბრძოლის ჯგუფებთან და ესკადრონებთან ერთად აკვირდებიან თავდავის გაძლიერების ფუნქციებს უცხო ქვეყნების ლიტორალურ საბრძოლო და სანაპირო ზონებში. == პირადი შემადგენლობა == [[ფაილი:US Navy SEALs at Zhawar Kili cave entrance.jpg|250px|მინი|[[ზღვის ლომები (ქვედანაყოფი)|ზღვის ლომები]] [[ჯავარი]]ს კომპლექსის ერთ-ერთი მღვიმის შესასვლელთან]] აშშ-ის საზღვაო ძალების პირადი შემადგენლობა დაახლოებით 500 000 მომსახურეს შეადგენს, რომელთა მეოთხედი აქტიური რეზერვია. აქტიურ მომსახურეთა 80 %-მდე [[ვადიანი მოსამსახურე (წოდება)|ვადიანი]] მეზღვაურია, 15 %-მდე [[ოფიცერი]], დანარჩენი — აშშ-ის საზღვაო ძალების აკადემიის და საზღვაო ძალების რეზერვის ოფიცრის სასწავლო კორპუსის, ასევე [[აშშ-ის საზღვაო ძალების ოფიცრის საკანდიდატო სკოლა|საზღვაო ძალების ოფიცრის საკანდიდატო სკოლის]] კურსანტია.<ref name=Status/> ვადიანი მეზღვაურები საწყის სამხედრო მომზადებას რეკრუტთა საწვრთნელ ბანაკში გადიან, შემდგომ კი, პროფილური მომზადებისთვის იგზავნებიან ინდივიდუალური მიმართულებებით. რეალური საქმიანობის დასაწყებად, მეზღვაურები შემოწმებას გადიან წვრთნებისას შეძენილ უნარ-ჩვევებში და აბარებენ ინდივიდუალური კვალიფიკაციის სტანდარტების ტესტსა და ამოცანებს. უმნიშვნელოვანესია „საბრძოლო კვალიფიკაცია“, რაც ნიშნავს კვალიფიცირებულ კადრს ზედაპირულ ბრძოლაში, საავიაციო ბრძოლაში, საინფორმაციო ბატონობის ომწარმოებაში, საგემბანო ავიაციის ეკიპაჟის წევრობში, სპეციალურ ოპერაციებში, საბრძოლო სამშენებლო ოპერაციებში (Seebee), წყალქვეშა ან საექსპედიციო ოპერაციებში. აშშ-ის საზღვაო ძალების მეზღვაურის უნიფორმაზე კვალიფიკაცია აღინიშნება განმასხვავებელი და სამკერდე ნიშნებით. === უნიფორმები === საზღვაო დეპარტამენტის ჩამოყალიბებასთან ერთად, [[1802]] წელს, პირველად შემოღებულ იქნა ოფიცერთა უნიფორმის რეგულაციები, რომელიც ნელ-ნელა ვითარდებოდა. აშშ-ის საზღვაო ძალების ძირითადი ფერებია ლურჯი და თეთრი. შემოღებისას, უნიფორმა დაეფუძნა [[სამეფო ფლოტი]]ს იმდროინდელ უნიფორმას და ამ შაბლონს დღემდე ინარჩუნებს.<ref>"[https://www.history.navy.mil/browse-by-topic/heritage/uniforms-and-personal-equipment/history-of-us-navy-uniforms-1776-1981.html History of US Navy Uniforms, 1776-1981] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209193641/https://www.history.navy.mil/browse-by-topic/heritage/uniforms-and-personal-equipment/history-of-us-navy-uniforms-1776-1981.html |date=2016-12-09 }}". Naval History and Heritage Command. US Navy.</ref> ==== ოფიცრები ==== ოფიცრთა რანგები აშშ-ის საზღვაო ძალებში იყოფა სამ კატეგორიად, ესენია: [[უმცროსი ოფიცერი]], [[უფროსი ოფიცერი]] და [[ფლაგმანი]]. უმცროსი ოფიცრები არიან ისინი, რომელთა ანაზღაურების ხარისხია O-1-დან O-4-მდე, მაშინ როდესაც უფროსი ოფიცრების ანალოგიური ხარისხია O-5 ან O-6, ხოლო ფლაგმანების ანაზღაურების ხარისხია O-7 და მეტი. {| style="width:95%; border:1px solid #002F6C; background:#fff; padding:1px; font-size:85%; margin:0 0px 0px 0; color:#fff" |- style="background:#002F6C;" ! ანაზღაურების ხარისხი|| colspan="2" |O-10||O-9||O-8||O-7||O-6||O-5||O-4||O-3||O-2||O-1||OC |- style="text-align:center; color:#000" | განმასხვავებელი ნიშნები | [[ფაილი:US Navy O11 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:US Navy O10 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:US Navy O9 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:US Navy O8 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:US Navy O7 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:US Navy O6 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:U.S. Navy O-5 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:US Navy O4 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:US Navy O3 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:US Navy O2 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:US Navy O1 insignia.svg|50px]] | [[ფაილი:US Navy OC shoulderboard.svg|50px]] |- style="text-align:center; color:#000" | წოდება | [[ფლოტის ადმირალი|ფლოტის ადმირალი¹]] | [[ადმირალი]] | [[ვიცე ადმირალი]] | [[კონტრადმირალი]] | [[უმცროსი კონტრადმირალი]] | [[კაპიტანი]] | [[მე-2 რანგის კაპიტანი|მე-2 რანგის კაპიტანი/<br>კომანდერი]] | [[მე-2 რანგის კაპიტანი|მე-2 რანგის კაპიტანი/<br>ლეიტენანტ-კომანდერი]] | [[ლეიტენანტი]] | [[უმცროსი ლეიტენანტი]] | [[ენსინი]] | [[მიჩმანი/ოფიცრობის კანდიდატი]] |- style="text-align:center; color:#000" | აბრევიატურები||FADM||ADM||VADM||RADM||RDML||CAPT||CDR||LCDR||LT||LTJG||ENS||MIDN/OC |- style="text-align:center; color:#000" | ნატოს წოდებრივი კოდი | OF-10 | OF-9 | OF-8 | OF-7 | OF-6 | OF-5 | OF-4 | OF-3 | OF-2 | OF-1 | OF-D |- style= "color:#000" | colspan="12"|¹ <small>წოდების მინიჭება ხდება მხოლოდ ომიანობის დროს აშშ-ის კონგრესის თანხმობით.</small> |} ==== ზემდეგ ოფიცერთა რანგები ==== {| style="width:95%; border:1px solid #002F6C; background:#fff; padding:1px; font-size:99%; margin:0 0px 0px 0; color:#fff" |- style="background:#002F6C;" ! ანაზღაურების ხარისხი || colspan="1" |W-1||W-2||W-3||W-4||W-5 |- style="text-align:center; color:#000" | განმასხვავებელი ნიშნები | [[ფაილი:US Navy WO1 insignia.svg|60px]] | [[ფაილი:US Navy CW2 insignia.svg|60px]] | [[ფაილი:US Navy CW3 insignia.svg|60px]] | [[ფაილი:US Navy CW4 insignia.svg|60px]] | [[ფაილი:US Navy CW5 insignia.svg|60px]] |- style="text-align:center; color:#000" | წოდება | ზემდეგი ოფიცერი - ერთი | უფროსი ზემდეგი ოფიცერი - ორი | უფროსი ზემდეგი ოფიცერი - სამი | უფროსი ზემდეგი ოფიცერი - ოთხი | უფროსი ზემდეგი ოფიცერი - ხუთი |- style="text-align:center; color:#000" | აბრევიატურები||WO-1||CWO-2||CWO-3||CWO-4||CWO-5 |} ==== ვადიანები ==== მეზღვაურები რომლებსაც აქვთ ანაზღაურების ხარისხი R-1-დან — E-3-მდე ითვლებიან სწავლულებად.<ref>[["Group rate marks for pay grades E-1 through E-3". Navy.mil|http://www.navy.mil/navydata/ranks/rates/rates2.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061122204030/http://www.navy.mil/navydata/ranks/rates/rates2.html |date=2006-11-22 }}]]</ref> ისინი დაყოფილნი არიან ხუთ განსაზღვრულ ჯგუფად: [[მატროსი]], [[მეხანძრე]], ავიაფრთის წევრი, ინჟინერ-მშენებელი და სამედიცინო პერსონალი. თითოეულ მიმართულებას ამოსაცნობ ნიშანზე შეესაბამება განსაზღვრული ფერი. {| style="width:70%; border:1px solid #002F6C; background:#fff; padding:1px; font-size:99%; margin:0 0px 0px 0; color:#fff" |- style="background:#002F6C;" ! ანაზღაურების ხარისხი || colspan="4" |E-2 |- style="text-align:center; color:#000" | განმასხვავებელი ნიშნები | [[ფაილი:E2 SM USN.png|50px]] | [[ფაილი:E2 AM USN.png|50px]] | [[ფაილი:E2 FM USN.png|50px]] | [[ფაილი:E2 CM USN.png|50px]] |- style="text-align:center; color:#000" | მიმართულება | მატროსი | მეხანძრე | ავიაფრთა | ინჟინერ-<br>მშენებელი |} E-4-დან – E-6-მდე [[უნტერ-ოფიცერი|უნტერ-ოფიცრები]] არიან (NCO, non-commissioned officer) და საზღვაო ძალებში [[პეტი-ოფიცერი|პეტი-ოფიცრებად]] იწოდებიან.<ref>"[https://web.archive.org/web/20061206095348/http://buperscd.technology.navy.mil/bup_updt/508/unireg/chapter4/chapter_4sec2pt2.htm United States Navy Uniform Regulations]". BUPERS, U. S. Navy. დაარქივებულია [http://buperscd.technology.navy.mil/bup_updt/508/unireg/chapter4/chapter_4sec2pt2.htm ორიგინალიდან] 2006 წლის 6 დეკემბერს.</ref> პეტი-ოფიცრები არა მხოლოდ მსახურობენ თავისი პროფილის მიხედვით, არამედ ახალწვეულ მეზღვაურთა ლიდერებიც არიან. E-7-დან – E-9-მდე ისევ იწოდებიან პეტი-ოფიცრებად, მაგრამ ამ რანგის მეზღვაურები უკვე ცალკე საზოგადოებად მიიჩნევა საზღვაო ძალებში. მათ ემსახურებათ ცალკე სასადილოები, ატარებენ განსხვავებულ ფორმას და ასრულებენ განსხვავებულ დავალებებს. [[მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცერი]]ს რანგის მიღების შემდგომ, მეზღვაურს შეუძლია კარიერა გააგრძელოს და გახდეს [[სარდლობის მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცერი]]. სარდლობის მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცერი ითვლება ერთ-ერთ საკვანძო პირად სარდლობაში, იგი არის სარდლის დამხმარე ისეთ საკითხებში, როგორიცაა ჯანდაცვა, სოციალური კეთილდღეობა, სამსახურით დაკმაყოფილება, მორალი, უტილიზაცია, წინსვლა და სარდლობის ვადიან მოსამსახურეთა წვრთნა-განათლება.<ref name=authority/><ref>[http://www.military.com/MilitaryCareers/Content/0,14556,Promotions_Navy_E9,00.html Navy Enlisted Advancement System - Master Chief]. Navy Professional Development Center, Military.com.</ref> მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცერი შეიძლება იყო სარდლობის დონის (ერთი ქვედანაყოფის, როგორიცაა გემი ან სანაპირო სადგური), ფლოტის დონის ([[ესკადრა]], რომელიც შედგება მრავალი ქვედანაყოფისგან და რომელსაც ხელმძღვანელობს [[კომოდორი]] ან [[ფლაგ-ოფიცერი]]) ან ძალების დონის (რომელიც ცალკეულ სახეობას მოიცავს საზღვაო ძლებში, მაგალითად წყალქვეშა ფლოტილიის, [[საგემბანო ავიაცია|საგემბანო ავიაციის]] ან რეზერვების).<ref>[http://www.navy.mil/navydata/mcpon/cmcinst.html Chief of Naval Operations OPNAV Instructions 1306.2D] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205214731/http://www.navy.mil/navydata/mcpon/cmcinst.html |date=2007-02-05 }}. Navydata, U. S. Navy.</ref> სარდლობის მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცრის განმასხვავებელი ნიშანი მსგავსია მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცრის ნიშნისა, იმ განსხვავებით, რომ რანგის აღმნიშვნელი სიმბოლო (გადაჯვარედინებული [[ღუზა|ღუზები]]) იცვლება გადაბრუნებულ ხუთქიმიან ვარსკვლავზე და ასახავს კარიერულ და რანგულ განსხვავებას წინა რანგებისგან. სარდლობის მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცრის ვარსკვლავი ვერცხლისფერია, ფლოტის მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცრის — ოქროსფერი. მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცრები დამატებით ატარებენ სამკერდე ნიშანს მკერდის მარცხენა მხარეს. <ref name=authority>[http://navyadvancement.tpub.com/14148/css/Authority-And-Responsibility-26.htm "Senior And Master Chiefs As Principal Enlisted Advisor"]. Military Requirements for Senior and Master Chief Petty Officer Chief. Integrated Publishing.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20061206095333/http://buperscd.technology.navy.mil/bup_updt/508/unireg/chapter4/chapter_4sec2pt1.htm "United States Navy Uniform Regulations CPO Rating"]. BUPERS, U. S. Navy. დაარქივებულია [http://buperscd.technology.navy.mil/bup_updt/508/unireg/chapter4/chapter_4sec2pt1.htm ორიგინალიდან] 2006 წლის 6 დეკემბერს.</ref> {| style="width:95%; border:1px solid #002F6C; background:#fff; padding:1px; font-size:99%; margin:0 0px 0px 0; color:#fff" |- style="background:#002F6C;" ! ანაზღაურების ხარისხი || colspan="4" |E-9|| colspan="2" |E-8||E-7||E-6||E-5||E-4||E-3||E-2||E-1 |- style="text-align:center; color:#000" | განმასხვავებელი ნიშნები | [[ფაილი:MCPON.svg|50px]] | [[ფაილი:FMCPO.svg|50px]] | [[ფაილი:CMCPO.svg|50px]] | [[ფაილი:MCPO GC.svg|50px]] | [[ფაილი:CMDCS.svg|50px]] | [[ფაილი:SCPO GC.svg|50px]] | [[ფაილი:CPO GC.svg|50px]] | [[ფაილი:PO1 NOGC.svg|50px]] | [[ფაილი:BM2 NOGC.svg|50px]] | [[ფაილი:BM3 NOGC.svg|50px]] | [[ფაილი:E3 SM USN.svg|50px]] | [[ფაილი:E2 SM USN.svg|50px]] | '''''უნიშნო''''' |- style="text-align:center; color:#000" | წოდება | [[აშშ-ის საზღვაო ძალების მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცერი]] | ფლოტის/ძალების მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცერი | სარდლობის მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცერი | მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცერი | სარდლობის უფროსი მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცერი | უფროსი მასტერ-მთავარი პეტი-ოფიცერი | მთავარი პეტი-ოფიცერი | პირველი კლასის პეტი-ოფიცერი | მეორე კლასის პეტი-ოფიცერი | მესამე კლასის პეტი-ოფიცერი | მატროსი | უმცროსი მატროსი | მატროს-რეკრუტი |} ==== სამკერდე ნიშნები ==== აშშ-ის საზღვაო ძლების სამკერდე და ამოსაცნობი ნიშნები ესაა სამხედრო ნიშნები, რომლებიც გაიცემა აშშ-ის საზღვაო ძალების დეპარტამენტის მიერ საზღვაო ძალების მოსამსახურეებზე, მათ მიერ გარკვეული კვალიფიკაციის ან დამსახურების მიღწევის შემთხვევაში, როგორც აქტიურ, ასევე სარეზერვო სამსახურის დროს. საგემბანო ავიაციის ამოსაცნობი ნიშნების უმრავლესობის ტარება ასევე დაშვებულია საზღვაო ქვეითთა კორპუსის უნიფორმაზე. როგორც „აშშ-ის საზღვაო ძალების უნიფორმების რეგულაციის“ მე-5 თავშია აღწერილი, „ნიშნები“ იყოფა სამკერდე (როგორც წესი მაგრდება მედლის თამასას ზემოთ და ქვემოთ) და განმასხვავებელ ნიშნებად (ატარებენ მკერდზე ჯიბის დონეზე).<ref>"[http://www.public.navy.mil/BUPERS-NPC/SUPPORT/UNIFORMS/UNIFORMREGULATIONS/Pages/default.aspx United States Navy Uniform Regulations NAVPERS 15665I] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415092642/http://www.public.navy.mil/BUPERS-NPC/SUPPORT/UNIFORMS/UNIFORMREGULATIONS/Pages/default.aspx |date=2011-04-15 }}". აშშ-ის საზღვაო ძალების ვებგვერდი.</ref> სამკერდე განმასხვავებელი ნიშნები, თავისმხრივ, იყოფა სარდლობის, საბრძოლო და სხვა კვალიფიკაციის ნიშნებად.<ref>"[http://www.public.navy.mil/bupers-npc/support/uniforms/uniformregulations/chapter5/Pages/5201.aspx Uniform Regulations, Chapter 5, Section 2, Breast Insignia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610003155/http://www.public.navy.mil/bupers-npc/support/uniforms/uniformregulations/chapter5/Pages/5201.aspx |date=2011-06-10 }}". აშშ-ის საზღვაო ძალების ვებგვერდი.</ref> განმასხვავებელი ნიშანი, როგორც წესი, არის ლითონის ემბლემა სარჭი-სამაგრით. მათ ატარებენ სააღლუმო ფორმაზე, ხოლო ყოველდღიურ სამუშაო ფორმაზე მაგრდება ლენტზე ამოქარგული ნიშნის ანალოგი.<ref>"[http://www.public.navy.mil/bupers-npc/support/uniforms/uniformregulations/chapter5/Pages/5201.aspx Uniform Regulations, Chapter 5, Section 2, Article 5201.2, Warfare and Other Qualifications] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610003155/http://www.public.navy.mil/bupers-npc/support/uniforms/uniformregulations/chapter5/Pages/5201.aspx |date=2011-06-10 }}". აშშ-ის საზღვაო ძალების ვებგვერდი.</ref> <gallery> ფაილი:Naval Aviator Badge.jpg|საზღვაო ძალების ავიატორის სამკერდე ნიშანი ფაილი:Submarine Officer badge.jpg|წყალქვეშა ნავის ოფიცერი ფაილი:Surface Warfare Officer Insignia.png|ზედაპირული ბრძოლის ოფიცრის ნიშანი </gallery> == ბაზები == [[ფაილი:United States Navy bases.svg|300px|მინი|საზღვაო ძალების ბაზები აშშ-ის რუკაზე]] აშშ-ის საზღვაო ძალების სიდიდე, კომპლექსურობა და საერთაშორისო დასწრება ოპერაციების უზრუნველყოფისა და მხარდაჭერისთვის მოითხოვს დიდი რაოდენობით ნაგებობას. აშშ-ის საზღვაო ბაზების უმრავლესობა თავად აშშ-ში მდებარეობს, დანარჩენები განლაგებულია ამერიკის კონტროლ ქვეშ არსებულ ტერიტორიებზე და უცხო ქვეყნებში „[[ძალთა სტატუსის შესახებ შეთანხმება|ძალთა სტატუსის შესახებ შეთანხმების]]“ გათვალისწინებით. === აშშ-ის აღმოსავლეთი === საზღვაო ძალების სიდიდით მეორე ბაზა მდებარეობს [[ჰემპტონ-როუდსი|ჰემპტონ-როუდსში]], [[ვირჯინია]]ში. აქ განთავსებულია 15 000 ჰექტარზე გაშლილი ატლატიკური ფლოტის მთავარი პორტი – [[საზღვაო ძალების სადგური ნორფოლკი]]; [[საზღვაო ძალების ავიაბაზა ოშიანა]]; [[ამფიბიური ბაზა ლითლ-კრიკი]]; წვრთნის მხარდაჭერის ცენტრი „ჰემტონ-როუდსი“, ასევე, საზღვაო ძალების და კომერციული გემების მომსახურების მრავალი ვერფი. „წვრთნისა და მომზადების ცენტრი იჯისი“ განლაგებულია საზღვაო ძალების დალგრენის ზედაპირული ბრძოლის ცენტრში, [[დელგრენი (ვირჯინია)|დელგრენი]], [[ვირჯინია]]. [[მერილენდი]]ს შტატში განლაგებულია [[საზღვაო ძალების ავიაბაზა პატაქსენტ-რივერი|საზღვაო ძალების ავიაბაზა „პატაქსენტ-რივერი“]], სადაც მდებარეობს საზღვაო ძალების მფრინავ-გამომცდელთა სკოლა; აგრეთვე მერილენდშია აშშ-ის საზღვაო ძალების აკადემია, კერძოდ [[ანაპოლისი (მერილენდი)|ანაპოლისში]]. [[როდ-აილენდი|როდ-აილენდზე]], ქალაქ [[ნიუპორტი (როდ-აილენდი)|ნიუპორტში]], მდებარეობს [[საზღვაო ძალების სადგური ნიუპორტი|საზღვაო ძალების სადგური „ნიუპორტი“]], რომელშიც ფუნქციონირებს მრავალი სასწავლებელი, მათ შორის ოფიცრობის კანდიდატთა სკოლა, საზღვაო ძალების წყალქვეშა ბრძოლის ცენტრი და სხვა. მანდვეა ჩამოწერილი და არააქტიური გემების სადგომი. საზღვაო ძალებს აქვთ ბაზა [[სამხრეთი კაროლინა]]ს ქალაქ [[ჩარლსტონი (სამხრეთი კაროლინა)|ჩარლსტონში]], სადაც განლაგებულია ბირთვული დარგის შემსწავლელი სკოლები, რომლებიც კადრებს საზღვაო ძალებისთვის ამზადებენ. [[ფლორიდა]]ში მდებარეობს: [[საზღვაო ძალების სადგური მეიპორტი|საზღვაო ძალების სადგური „მეიპორტი“]]; [[საზღვაო ძალების ავიაბაზა ჯექსონვილი|საზღვაო ძალების ავიაბაზა „ჯექსონვილი“]], რომელიც წყალქვეშა-ნავსაწინააღმდეგო ბრძოლის მთავარი ბაზაა; [[საზღვაო ძალების ავიაბაზა პენსაკოლა|საზღვაო ძალების ავიაბაზა „პენსაკოლა“]]; საზღვაო ძალების განათლებისა და წვრთნის სარდლობა; საზღვაო ძალების ავია-ტექნიკური საწვრთნელი ცენტრი, რომელიც ამზადებს ავიაპერსონალს საზღვაო ძალებისთვის და საზღვაო ქვეითთა კორპუსისთვის. ფლორიდაშია, ასევე, [[საზღვაო ძალების ავიაბაზა პანამა-სიტი|საზღვაო ძალების ავიაბაზა „პანამა-სიტი“]], სადაც დისლოცირებულია საზღვაო ძალების მყვინთავთა და მაშველთა საწვრთნელი ცენტრი. აღმოსავლეთ აშშ-ში საზღვაო ძალების წყალქვეშა ნავების ძირითადი ბაზებია „[[საზღვაო ძალების წყალქვეშა ნავების ბაზა ნიუ-ლონდონი|ნიუ-ლონდონი]]“ [[გროტონი (კონექტიკუტი)|გროტონში]], [[კონექტიკუტი]], და [[საზღვაო ძალების წყალქვეშა ნავების ბაზა კინგს-ბეი|საზღვაო ძალების წყალქვეშა ნავების ბაზა „კინგს-ბეი“]] [[ჯორჯია]]ში. [[ნიუ-ჰემფშირი|ნიუ-ჰემშირში]], [[პორტსმუტი (ნიუ-ჰემპშირი)|პორტსმუტთან]], მდებარეობს [[საზღვაო ძალების ვერფი პორტსმუტი|საზღვაო ძალების ვერფი „პორტსმუტი“]], რომელიც დაკავებულია წყალქვეშა ნავების აღდგენით.<ref name =Status/> ჩიკაგოს ჩრდილოეთით მდებარე [[საზღვაო ძალების სადგური გრეით-ლეიკსი|საზღვაო ძალების სადგური „გრეით-ლეიკსი“]] ასრულებს აზღვა ძალების რეკრუტთა საწვრთნელი ბანაკის ფუნქციას. აშშ-ის საზღვაო ძალების უძველესი ობიექტია „[[საზღვაო ძალების ვაშინგტონის ვერფი]]“, რომელიც ამჟამად საზღვაო ძალების ცერემონიალური და ადმინისტრაციული ცენტრია. მანდვე მდებარეობს საზღვაო ოპერაციების უფროსის ოფისი და რამდენიმე სარდლობა. === აშშ-ის დასავლეთი და ჰავაი === [[ფაილი:US Navy SEALs SEAL jumps over side boat.jpg|250px|მინი|[[მყვინთავ-ამფეთქებელთა ჯგუფი]]ს (UDT) წევრები]] საზღვაო ძალების უდიდესი კომპლექსია [[საზღვაო ძალების საჰაერო შეიარაღების სადგური ჩაინა-ლეიკი|საზღვაო ძალების საჰაერო შეიარაღების სადგური „ჩაინა-ლეიკი“]] [[კალიფორნია]]ში, რომელიც განთავსებულია 4 500 კმ² ტერიტორიაზე და იკავებს აშშ-ის საზღვაო ძალების კუთვნილი სახმელეთო ტერიტორიების დაახლოებით 1/3-ს.<ref name =Status/> [[ფაილი:US Navy 120209-N-XD935-302 Mass Communication Specialist 1st Class Shane Tuck, assigned to the Expeditionary Combat Camera Underwater Photo Team, c.jpg|250px|მინი|საბრძოლო ოპერატორთა წყალქვეშა გადაღების ჯგუფის წევრი ვარჯიშობს გუანტანამოს ყურეში]] [[საზღვაო ძალების ბაზა სან-დიეგო|საზღვაო ძალების ბაზა „სან-დიეგო“]], კალიფორნიაში, არის წყნარი ოკეანის ფლოტის მთავარი პორტი (ამ ფლოტის შტაბ-ბინა განლაგებულია [[პერლ-ჰარბორი (ჰავაი)|პერლ-ჰარბორში]], [[ჰავაი]]). [[საზღვაო ძალების ავიაბაზა ნორზ-აილენდი|საზღვაო ძალების ავიაბაზა „ნორზ-აილენდი“]] მდებარეობს [[კორონადო (კალიფორნია)|კორონადო]]ს ჩრდილოეთით. ბაზა „სან-დიეგო“ არის საზღვაო ძალების ავიაციის შტაბ-ბინა, ასევე წყნარი ოკეანის ფლოტის ავიაციის შვეულმფრენთა ესკადრილიის დიდი ნაწილის დისლოკაციის ადგილი, შედის დასავლეთ სანაპიროს ავიამზიდურ ფლოტში. [[საზღვაო ძალების ამფიბიური ბაზა კორონადო|საზღვაო ძალების ამფიბიური ბაზა „კორონადო“]] მდებარეობს კორონადოს კუნძულის სამხრეთით, სადაც დისლოცირებულნი არიან დასავლეთ სანაპიროს „[[ზღვის ლომები (ქვედანაყოფი)|ზღვის ლომები]]ს“ შენაერთები და სპეცდანიშნულების კატარღების ქვედანაყოფები. „კორონადოში“ ასევე განთავსებულია საზღვაო ძალების სპეციალური ოპერაციების ცენტრი და „ზღვის ლომების“ მთავარი საწვრთნელი ცენტრი. [[ფაილი:US Navy 030527-N-0000X-001 The aircraft carrier USS Carl Vinson (CVN 70) pier side in Apra Harbor, Guam.jpg|250px|მინი|ავიამზიდი [[USS Carl Vinson (CVN-70)]] გუამზე]] დასავლეთ სანაპიროზე საზღვაო ძალების ბაზების კიდევ ერთი შეჯგუფებაა [[ფიუჯიტ-საუნდი (ვაშინგტონი)|ფიუჯიტ-საუნდში]], [[ვაშინგტონი]]. აქ განთავსებულია [[საზღვაო ძალების სადგური ევერეტი|საზღვაო ძალების სადგური „ევერეტი“]] — უახლესი და საზღვაო ძალების განცხადებით ყველაზე თანამედროვე ბაზა.<ref>"[https://web.archive.org/web/20050909071923/http://www.everett.navy.mil/index.asp Naval Station Everett Official Site]". Naval Station Everett. დაარქივებულია [https://www.everett.navy.mil/index.asp ორიგინალიდან] 2005 წლის 9 სექტემბერს.</ref> [[საზღვაო ძალების ავიაბაზა ფელონი|საზღვაო ძალების ავიაბაზა „ფელონი“]] [[ნევადა]]ში, გამოიყენება როგორც საზღვაო ძალების საგემბანო ავიაციის მფრინავების საცეცხლე წვრთნის ძირითადი პოლიგონი. აქვე მდებარეობს საზღვაო დარტყმების და საჰაერო ოპერაციების ცენტრი. საგემბანო ავიაციის პერმანენტული სახმელეთო ბაზირების ბაზები ასევე მდებარეობს [[საზღვაო ძალების ავიაბაზა ლემორი|საზღვაო ძალების ავიაბაზა „ლემორში“]] (კალიფორნია) და „[[საზღვაო ძალების ავიაბაზა უიდბი-აილენდი|უიდბი-აილენდში]]“ (ვაშინგტონი). საჰაერო ცდების ძირითადი ნაწილი ტარდება [[საზღვაო ძალების ავიაბაზა პოინტ-მუგუ|საზღვაო ძალების ავიაბაზა „პოინტ-მუგუში“]] (კალიფორნია), აქვეა განთავსებული ადრეული შეტყობინების საგემბანო ავიაცია. ჰავაის კუნძულებზე აშშ-ის საზღვაო ძალები ძირითადად წარმოდგენილია [[საზღვაო ძალების სადგური პერლ-ჰარბორი|საზღვაო ძალების სადგურ „პერლ-ჰარბორში“]], რომელიც წყნარი ოკეანის ფლოტის და მას დაქვემდებარებული სარდლობების შტაბ-ბინაა. === აშშ-ის ტერიტორიები === წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში მდებარე კუნძულ [[გუამი|გუაზე]], მისი მდებარობის სტრატეგიული მნიშვნელობიდან გამომდინარე, აშშ-ის საზღვაო ძალები მნიშვნელოვანი მასშტაბებით არის წარმოდგენილი. აქ გაშლილია [[საზღვაო ძალების ბაზა გუამი|საზღვაო ძალების ბაზა „გუამი“]]. გუამის სანაპიროზე არის ბუნებრივი ღრმაწყლიანი ნავსადგური, რომელიც აშშ-ის ყველაზე დასავლეთ ტერიტორიაა, სადაც საგანგებო ვითარებისას ავიამზიდს შეუძლია ღუზა ჩაუშვას.<ref>"[http://www.globalsecurity.org/military/facility/guam.htm Guam]".GlobalSecurity.org.</ref> 1995 წელს გუამის საზღვაო ძალების ავიაბაზა გაუქმდა,<ref>"[http://www.globalsecurity.org/military/facility/agana.htm Naval Air Station, Agana [Tiyan<nowiki>]</nowiki>]".GlobalSecurity.org.</ref> ხოლო მისი ფუნქცია გადაეცა ახლომდებარე საჰაერო ძალების ბაზა „ანდერსენს“. [[კარიბის ზღვა]]ში მდებარე [[პუერტო-რიკო]]ში ფუნქციონირებდა [[საზღვაო ძალების სადგური რუზველტ-როუდსი|საზღვაო ძალების სადგური „რუზველტ-როუდსი“]], მაგრამ იგი [[2004]] წელს დაიხურა. === საზღვარგარეთის ქვეყნები === აშშ-ის უდიდესი საზღვარგარეთა ბაზაა [[აშშ-ის ფლოტის ბაზა იოკოსუკა|აშშ-ის ფლოტის ბაზა „იოკოსუკა“]], [[იაპონია]]ში, რომელიც საზღვაო ძალების მოწინავე ბაზირების ფლოტის დისლოლოკაციის ადგილია და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ოპერაციებში წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში.<ref>"[http://www.globalsecurity.org/military/facility/yokosuka.htm Yokosuka, Japan 35°17'N 139°40'E]". GlobalSecurity.org.</ref> ევროპული ოპერაციების უზრუნველყოფას ძირითადად ახდენენ [[იტალია]]ში მდებარე ბაზები — [[საზღვაო ძალების ბაზა სიგონელა|საზღვაო ძალების ბაზა „სიგონელა“]] და საზღვაო ძალების კომპიუტერული და ტელესაკომუნიკაციო სადგური „ნეაპოლი“. საზღვაო ძალების ბაზა „ნეაპოლი“ აშშ-ის მეექვსე ფლოტის და საზღვაო ძალების ევროპის, აფრიკის და სამხრეთ-დასავლეთ აზიის სარდლობის შტაბ-ბინაა. ასევე ევროპულ ოპერაციებში მონაწილეობენ: ობიექტები გაეტაში, [[საზღვაო ძალების სადგური როტა|საზღვაო ძალების სადგური „როტა“]] [[ესპანეთი|ესპანეთში]], და [[საზღვაო ძალების ბაზა სუდასი|საზღვაო ძალების ბაზა „სუდასი“]] [[საბერძნეთი|საბერძნეთში]]. ახლო აღმოსავლეთში აშშ-ის საზღვაო ძალების ობიექტები მდებარეობენ მხოლოდ [[სპარსეთის ყურე]]ს მოსაზღვრე ქვეყნებში. ასეთებია [[საზღვაო ძალების ბაზა ბაჰრეინი|ბაზა „ბაჰრეინი“]], რომელიც აშშ-ის მეხუთე ფლოტის და საზღვაო ძალების ცენტრალური სარდლობის შტაბ-ბინაა. [[საზღვაო ძალების სადგური გუანტანომო-ბეი|საზღვაო ძალების სადგური „გუანტანომო-ბეი]]“ [[კუბა]]ში აშშ-ის უძველესი საზღვარგარეთა ბაზაა. გუანტანამოს ბაზა უკანასკნელ წლებში ცნობილი გახდა [[გუანტანამოს ციხე|გუანტანამოს ციხით]], რომელშიც [[ტერორიზმი|ტერორიზმში]] და [[ალ-კაიდა]]სთან თანამშრომლობისთვის მსჯავდებულები იხდიან სასჯელს.<ref>"[https://web.archive.org/web/20150518160349/http://militarybases.com/navy/ List of US Navy bases]". United States Navy. დაარქივებულია [https://militarybases.com/navy/ ორიგინალიდან] 2015 წლის 8 მაისს.</ref> == აღჭურვილობა == 2013 წლის მდგომარეობით, აშშ-ის საზღვაო ძალების განკარგულებაშია 280 გემი, 3650 თვითმფრინავი და შვეულმფრენი, 50 000 არასაბრძოლო სატრანსპორტო საშუალება და 75 000 შენობა 13 000 კმ² ტერიტორიაზე. ასევე, საზღვაო ძალებს ჰყავს ასზე მეტი ხომალდი, რომლებზეც ოპერირებს სამხედრო გადაზიდვების სარდლობა, ეკიპაჟი კი შედგება სამოქალაქო კონტრაქტორებისა და მცირე რაოდენობით საზღვაო ძალების სამხედრო მოსამსახურეებისგან. === გემები === აშშ-ის საზღვაო ძალების საბრძოლო მწყობრში ჩამდგარი გემები აღინიშნება პრეფიქსით „USS“, რაც ნიშნავს „United States Ship“ („შეერთებული შტატების გემი“).<ref>"[https://www.history.navy.mil/browse-by-topic/heritage/customs-and-traditions/ship-naming.html Ship Naming in the United States Navy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406042429/https://www.history.navy.mil/browse-by-topic/heritage/customs-and-traditions/ship-naming.html |date=2019-04-06 }}". Naval History and Heritage Command. 26 ივნისი, 2015</ref> საზღვაო ძლების მწყობრში არჩამდგარ ან სამოქალაქო ეკიპაჟის მიერ მართულ გემებს ენიჭება პრეფიქსი USNS, რაც იშიფრება როგორც „United States Naval Ship“ („შეერთებული შტატების საზღვაო ძალების გემი“). გემების სახელები ოფიციალურად შეირჩევა საზღვაო ძალების მდივნის მიერ, და ისინი ხშირ შემთხვევაში მიენიჭება სახელოვანი ადამიანების ან მნიშვნელოვანი ადგილების პატივსაცემად.<ref>Ronald O'Rourke. "[https://fas.org/sgp/crs/weapons/RS22478.pdf Navy Ship Names: Background for Congress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928194627/http://www.fas.org/sgp/crs/weapons/RS22478.pdf |date=2015-09-28 }}". 14 სექტემბერი, 2016.</ref> გარდა ამისა, თითოეულ გემს ენიჭება ასოებისგან შემდგარი [[ბორტის კლასიფიკაციის სიმბოლო]], ხომალდის ტიპის და ნომრის აღსანიშნავად, მაგალითად, CVN – [[ავიამზიდი|ავიამზიდები]], DDG – [[საესკადრო ნაღმოსანი|საესკადრო ნაღმოსნები]]. აშშ-ის საზღვაო ძალების ბალანსზე მყოფი ყველა გემი შეტანილია „საზღვაო ძალების ხომალდთა რეგისტრში“ რომელიც „საზღვაო ძალების სიის“ ნაწილია, და იგი სავალდებულოა გაეროს საზღვაო სამართლის კონვენციის 29-ე მუხლით. რეგისტრი თვალს ადევნებს ისეთ მონაცემებს, როგორიცაა გემის ამჟამინდელი სტატუსი, მწყობრში ჩადგომის და მწყობიდან მოხსნის თარიღები. ხომალდებს, რომლებიც ამოიღება რეგისტრიდან უტილიზაციის წინ, „რეგისტრიდან ამოშლილს“ უწოდებენ. საზღვაო ძალები ასევე ინახავს არააქტიური ხომალდების [[აშშ-ის საზღვაო ძალების სარეზერვო ფლოტი|სარეზერვო ფლოტს]], რომელიც საჭიროების შემთხვევაში მზადაა საბრძოლო მწყობრში ჩასადგომად. აშშ-ის საზღვაო ძალები ერთ-ერთი პირველთაგანი იყო რომლის საზღვაო ძალების გემები [[ბირთვული ძალური დანადგარი|ბირთვული ძალური დანადგარებით]] აღიჭურვა.<ref>"[[globalsecurity.org|CVN-65 Enterprise]]". GlobalSecurity.org.</ref> დღეისთვის აშშ-ის ყველა აქტიური ავიამზიდი და წყალქვეშა ნავი ბირთვულ ენერგიაზე მუშაობს. [[ნიმიტსის კლასის ავიამზიდები]]ს შემთხვევაში, ბორტზე დამონტაჟებულია ორი [[ბირთვული რეაქტორი]], რომელიც უზრუნველყოფს ავიამზიდის უსაზღვრო სვლას და გამოიმუშავებს იმდენ ენერგიას, რამდენიც საკმარისი იქნებოდა 100 000-იანი ქალაქის მომარაგებისთვის. წარსულში, აშშ-ის საზღვაო ძალების შეირაღებაზე იყო ბირთვული კრეისერები, თუმცა ამჟამად ისინი საბრძოლო მწყობრიდან გამოყვანილია. [[2010]] წლის დასაწყისში, საზღვაო ძალებმა 313 საბრძოლო გემის ყოლის საჭიროებაზე განაცხადეს, თუმცა მათი გეგმების მიხედვით იმ დროისთვის მათ 232-243 გემის ყოლის შესაძლებლობა ჰქონდათ. [[2014]] წლის მარტში საზღვაო ძალებმა დაიწყო საკუთარი ფინანსებით ზოგიერთი „ამოშლილი“ გემის მხარდაჭერა და მათი საბრძოლო ფლოტში შენარჩუნების სამუშაოები, რათა [[2016]] წლის ოქტომბრისთვის გემების საერთო რაოდენობა 272 ერთეული ყოფილიყო;<ref>[http://www.nvr.navy.mil/NVRSHIPS/FLEETSIZE.HTML Fleet Size] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161019001420/http://www.nvr.navy.mil/NVRSHIPS/FLEETSIZE.HTML |date=2016-10-19 }}. Naval Vessel Register.</ref> ასეთ გემებს შორის მოხვდნენ ტრალები, სადაზვერვო ხომალდები და ბუქსირები. ==== ავიამზიდები ==== [[ფაილი:USS Nimitz in Victoria Canada 036.jpg|250px|მინი|[[ნიმიტსის კლასის ავიამზიდები|ნიმიტსის კლასის ავიამზიდი]] [[USS Nimitz (CVN-68)]]]] აშშ-ის საზღვაო ფლოტს დადგენილი აქვს ავიამზიდების მინიმალური აუცილებელი რაოდენობა – 11 ერთეული, თუმცა ეს რიცხვი 10-მდე შემცირდა მას შემდეგ, რაც [[2012]] წლის დეკემბერში [[USS Enterprise (CVN-65)]] მოიხსნილ იქნა მწყობრიდან. იგეგმება, რომ [[2017]] წელს მე-11 ავიამზიდის ნიშას შეავსებს [[ჯერალდ რ. ფორდის კლასის ავიამზიდები|„ფორდის“ კლასის]] უახლესი ავიამზიდი [[USS Gerald R. Ford (CVN-78)]].<ref>"[http://www.reuters.com/article/navy-usa-carriers-idCNN0615186020100507?rpc=44 US Navy to Gates: Yes, we need 11 aircraft carriers]". [[Reuters]]. 6 მაისი, 2010.</ref> როგორც წესი, ავიამზიდი გამოიყენება რამდენიმე დამატებით ხომალდთან ერთად, რომლებიც ერთად „[[ავიამზიდის დამრტყმელი ჯგუფი|ავიამზიდის დამრტყმელ ჯგუფს]]“ ქმნიან. ავიამზიდის დამრტყმელი ჯგუფში, ავიამზიდის გარდა, შედიან: „[[იჯისი]]თ“ აღჭურვილი სამი ან ოთხი [[კრეისერი]] და [[საესკადრო ნაღმოსანი]], [[ფრეგატი]], და ორი [[წყალქვეშა ნავი]]. მხარდამჭერი გემების ამოცანაა ავიამზიდის დაცვა როგორც ჰაერიდან, ზედაპირიდან და წყალქვეშა მომდინარე საფრთხეებისგან, ასევე საცეცხლე ძალის გაზრდა. დამრტყმელი ჯგუფის ლოგისტიკურ უზრუნველყოფას ახორციელებენ მომარაგების გემები. აშშ-ის თანამერდროვე ავიამზიდები ატარებენ ამერიკელი ადმირალების და პოლიტიკოსების, ხშირად პრეზიდენტების სახელებს. მუდმივ გამონაკლისს წარმოადგენს სახელი USS Enterprise, რომელიც, გეგმის მიხედვით, იქნება ფორდის კლასის მესამე ავიამზიდი [[USS Enterprise (CVN-80)]]. ==== სადესანტო გემები ==== [[ფაილი:USS Bataan (LHD-5);10080504.jpg|250px|მინი|[[უოსპის კლასის ამფიბიური სადესანტო გემები|უოსპის კლასის ამფიბიური სადესანტო გემი]] [[USS Bataan (LHD-5)]]]] [[ამფიბიური სადესანტო გემი|ამფიბიური სადესანტო გემები]] აშშ-ის ამფიბიური ოპერაციების საკვანძო რგოლებს წარმოადგენენ და ასრულებენ იმავე ამოცანას, რასაც ავიამზიდები, იმ განსხვავებით, რომ ამფიბიური გემების დამრტყმელ ძალას წარმოადგენენ სახმელეთო ძალები, ხოლო ავიამზიდების – საჰაერო ძალები. ეს გემები უზრუნველყოფენ 2200 კაციანი [[საზღვაო ქვეითთა საექსპედიციო შენაერთი]]ს სამეთაურო, საკოორდინაციო და ყველა სხვა სახის მხარდაჭერას, როგორც საჰაერო ასევე ამფიბიური საშუალებებით გადასხმისას. ამფიბიურ სადესანტო გემებს შეუძლიათ [[V/STOL]], [[STOL]], [[VTOL]], კ[[ონვერტოპლანი|ონვერტოპლანების]] და [[ხრახნფრთიანი საფრენი აპარატი|ხრახნფრთიანი საფრენი აპარატების]] [[გემბანი|გემბანზე]] მიღება, რაც მათ ერთგვარ მცირე ავიამზიდად აქცევს. ისინი ასევე აღჭურვილნი არიან სპეციალური გემბანით [[საჰაერობალიშიანი სადესანტო კატარღა|საჰაერობალიშიანი სადესანტო კატარღების]] და სხვა ამფიბიური სადესანტო მცურავი საშუალებების მისაღებად. [[ფაილი:LPD-17 Class.jpg|250px|მინი|[[სან-ანტონიოს კლასის ამფიბიური სატრანსპორტო დოკები|სან-ანტონიოს კლასის ამფიბიური სატრანსპორტო დოკი]] USS San Antonio (LPD-17)]] უკანასკნელ პერიოდში ამფიბიური სადესანტო გემები [[საექსპედიციო დამრტყმელი დაჯგუფება|საექსპედიციო დამრტყმელი დაჯგუფების]] ბირთვის ფუნქციას ასრულებენ, რომელიც შემდეგ გემებს აერთიანებს: [[ამფიბიური სატრანსპორტო დოკი]], [[სადესანტო დოკ-გემი]], „[[იჯისი]]თ“ აღჭურვილი საესკადრო ნაღმოსანი და [[კრეისერი]], [[ფრეგატი]] და [[წყალქვეშა ნავი]] დაჯგუფების დაცვისთვის. ამფიბიური სადესანტო გემების სახელები შეირჩევა მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე ავიამზიდების სახელებიდან. [[ამფიბიური სატრანსპორტო დოკი|ამფიბიური სატრანსპორტო დოკები]] გემებია, რომლებიც დამხმარე ფუნქციას ასრულებენ და ამფიბიური საბრძოლო ოპერაციებისას გადაყავთ საზღვაო ქვეითები, მომარაგება და აღჭურვილობა. ვინაიდან ამ ტიპის გემებს გააჩნიათ დასაფრენი პლატფორმა, მათ შეუძლიათ საექსპედიციო ჯგუფის შემადგენლობაში ავიაციის დამხმარე მეორეხარისხოვანი ფუნქციის შესრულება. ყველა ამფიბიურ სატრასპორტო დოკს შეუძლია შვეულმფრენების, საჰაერობალიშიანი სადესანტო მცურავი საშუალებების და სხვა კონვენციური ამფიბიური სატრანსპორტო საშუალების მიღება. რაც შეეხება სან-ანტონიოს კლასის უახლეს გემებს, მათი შესაძლებლობები გაფართოვდა და მათ საზღვაო ქვეითთა კორპუსის „მობილური ტრიადის“ მიღება შეუძლიათ, ესენია: საექსპედიციო საბრძოლო მანქანები ([[EFV]]), [[V-22 Osprey]] ტიპის კონვერტოპლანები და საჰაერობალიშიანი სადესანტო კატარღები. ამფიბიური სატრანსპორტო გემებისთვის სახელები ირჩევა აშშ-ის ქალაქების სახელებიდან, გამონაკლისია [[USS John P. Murtha (LPD-26)]], რომელიც ყოფილი კონგრესმენის და აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსის ოფიცრის სახელს ატარებს, და [[USS Mesa Verde (LPD-19)]], რომელიც [[კოლორადო]]ში მდებარე [[მესა-ვერდეს ეროვნული პარკი]]ს სახელს ატარებს. [[სადესანტო დოკ-გემი]] ესაა საშუალო ამფიბიური ტრანსპორტი, რომლის მთავარი ამოცანაა საჰაერობალიშიანი სადესანტო კატარღების მიღება და მომსახურება, თუმცა მას აგრეთვე შეუძლია სხვა ამფიბიურ მოიერიშე მანქანებზეც ოპერირება. სადესანტო დოკ-გემები, როგორც წესი, განლაგდებიან საექსპედიციო დამრტყმელი დაჯგუფების ამფიბიური მოიერიშე კონტინგენტის შემადგენელი ერთეულის სახით და ასრულებენ მეორეხარისხოვანი გამშვები პლატფორმის როლს საჰაერობალიშიანი კატარღებისთვის. ყველა სადესანტო დოკ-გემი ატარებს აშშ-ის ქალაქების ან მნიშვნელოვანი ადგილების სახელს, ან აშშ-ის საზღვაო ძალების ისტრიიდან. ==== კრეისერები ==== [[ფაილი:US Navy 030903-N-5024R-003 USS Port Royal (DDG 73) departed on deployment.jpg|250px|მინი|[[ტიკონდეროგას კლასის კრეისერები|ტიკონდეროგას კლასის კრეისერი]] [[USS Port Royal (CG-73)]]]] [[კრეისერი]] არის ზედაპირული ბრძოლისთვის განკუთვნილი დიდი მცურავი საშუალება, რომელიც აწარმოებს ჰაერსაწინააღმდეგო/რაკეტსაწინააღმდეგო ბრძოლას, ზედაპირულ ბრძოლას, წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო ბრძოლას და დამრტყმით ოპერაციებს დამოუკიდებლად ან დიდი ოპერატიული შენაერთის შემადგენლობაში. თანამედროვე მართვადრაკეტებიანი კრეისერების მშენებლობა განპირობებული იყო [[ნავსაწინააღმდეგო რაკეტა|ნავსაწინააღმდეგო რაკეტების]] საშიშროებით, რომლის პირისპირ აშშ-ის საზღვაო ძალები ცივი ომის დროს აღმოჩნდა. მაშინ საფუძველი ჩაეყარა [[AN/SPY-1]] ფაზირებულცხაურიანი რადარის და [[RIM-67 Standard|„სტანდარტის“ ტიპის]] რაკეტების განვითარებას, რომელთაც კოორდინირებას უწევდა საბრძოლო სისტემა „[[იჯისი]]“. იჯისით აღჭურვილი პირველი კრეისერები იყვნენ „[[ტიკონდეროგას კლასის კრეისერები|ტიკონდეროგას“ კლასის]] კრეისერები, რომელთა პირველადი დანიშნულება ჰაერსაწინაღმდეგო და [[რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვა]] იყო. [[ვერტიკალური გაშვების სისტემა|ვერტიკალური გაშვების სისტემების]] და „[[BGM-109 Tomahawk|ტომაჰავკის]]“ რაკეტების შემდგომმა განვითარებამ კრეისერებს შორი მანძილის სახმელეთო და საზღვაო დარტყმების შესაძლებლობა მისცა, რამაც კრეისერებს თავდაცვითთან ერთად თავდასხმითი როლიც შესძინა. „ტიკონდეროგას“ კლასი კრეისერების ერთადერთი აქტიური კლასია. ამ კლასის ყველა გემი ატარებს სახელოვანი ბრძოლების სახელებს. ==== საესკადრო ნაღმოსნები ==== {{მთავარი|საესკადრო ნაღმოსანი}} საესკადრო ნაღმოსნები მრავალამოცანიანი საშუალო ზედაპირული გემებია, რომლებსაც შეუძლიათ მდგრადი ჰაერსაწინააღმდეგო, წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო, გემსაწინააღმდეგო და თავდასხმითი ოპერაციების წარმოება. კრეისერების მსგავსად, მართვადრაკეტებიანი საესკადრო ნაღმოსნების პირველადი ამოცანებია ზედაპირული დარტყმების მიყენება „ტომაჰავკის“ რაკეტებით და ფლოტის დაცვა სისტემა „იჯისით“ და „სტადარტის“ ტიპის რაკეტებით. საესკადრო ნაღმოსნები დამატებით სპეციალიზებულნი არიან წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო ბრძოლისთვის და აღჭურვილნი არიან ვერტიკალური გაშვების წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო რაკეტებით [[RUM-139 VL-ASROC|VL-ASROC]] და [[Sikorsky SH-60 Seahawk|LAMPS Mk III Sea Hawk]] ტიპის წყალქვეშა ნავებთან ბრძოლის [[შვეულმფრენი|შვეულმფრენებით]]. როდესაც საესკადრო ნაღმოსნები გაიშლებიან ავიამზიდური ან საექსპედიციო დამრტყმელი დაჯგუფების შემადგენლობაში, საესკადრო ნაღმოსნების და მათი კოლეგა, [[იჯისი]]თ აღჭურვილი კრეისერების მთავარ ამოცანად ისახება ფლოტის დაცვა, ხოლო დარტყმითი ოპერაციების წარმოება მათთვის მეორეხარისხოვანი ამოცანა. მცირე გამონაკლისების გარდა, საესკადრო ნაღმოსნები ატარებენ აშშ-ის საზღვაო ძალების, საზღვაო ქვეითთა კორპუსის და სანაპირო დაცვის გმირების სახელებს. ==== ფრეგატები და ლიტორალური საბრძოლო გემები ==== {{მთავარი|Littoral combat ship}} [[ფაილი:USS Independence LCS-2 at pierce (cropped).jpg|250px|მინი|[[LCS|ლიტორალური საბრძოლო გემი]] [[USS Independence (LCS-2)]]]] აშშ-ის თანამედროვე [[ფრეგატი|ფრეგატების]] ძირითადი დანიშნულებაა წყალქვეშა ნევებთან ბრძოლა, მომარაგების და სავაჭრო გემების შეიარაღებული ესკორტირება. აღნიშნული ფრეგატები დაპროექტებულია მოკავშირე გემების დასაცავად მტრული წყალქვეშა ნავებისგან, დაბლიდან – საშუალო საშიშროების გარემოში. დამოუკიდებლად ფრეგატებს შეუძლიათ ნარკოტიკებთან ბრძოლის ოპერაციების და სხვა საზღვაო გადაჭერითი ოპერაციების ჩატარება. საესკადრო ნაღმოსნების მსგავსად, ფრეგატებს არქმევენ აშშ-ის საზღვაო ძალების, [[საზღვაო ქვეითთა კორპუსი]]ს და სანაპირო დაცვის გმირების სახელებს. [[2015]] წლის შემოდგომაზე ჩამოწერილ იქნა საზღვაო ძალების ფრეგატების უკანასკნელი კლასი. [[2020]] წლისთვის იგეგმება, რომ ფრეგატების უმეტეს მოვალეობებს ფლოტში ლიტორალური საბრძოლო გემები იტვირთავენ. [[ფაილი:USS-Freedom-130222-N-DR144-174-crop.jpg|250px|მინი|[[USS Freedom (LCS-1)]] სპეციალური სანიღბავი კომუფლაჟით]] ლიტორალური საბრძოლო გემების (ლსგ) კლასი არის ზედაპირული, შედარებით მცირე, მცურავი საშუალებები, რომელთა დანიშნულებაა ლიტორალურ ზონაში (ნაპირის მახლობლად) ოპერაციების წარმართვა. ლსგ-კლასის გემების იდეა მდგომარეობს მოქნილი, დაბალი შემჩნევადობის ზედაპირული გემების შექმნაში, რომელთაც შეეძლებოდათ შეღწევისგან და ასიმეტრიული საფრთხეებისგან ლიტორალური წყლების დაცვას. მათ აქვთ მცირე მოიერიშე ტრანსპორტის შესაძლებლობები, მათ შორის ასაფრენი გემბანი და ორ შვეულმფრენზე გათვლილი ანგარი, კიჩოს მცირე აპარელი პატარა ნავების მისაღებად, და სატვირთო ნაკვეთური საბრძოლო მანქანებით აღჭურვილი მცირე მოიერიშე ძალების გადასაზიდად [[RoRo-გემი|RoRo]]-ბაზებე. ამ კლასის გემები ადვილად გადასაწყობია სხვადასხვა მოვალეობების შესასრულებლად, მათ შორის წყალქვეშა ნევების საწინააღმდეგოდ საბრძოლველად, განაღმვითი სამუშაოებისთვის, ზედაპირული ბრძოლისთვის, დაზვერვისთვის, თვალთვალისა და რეკოგნოსცირებისთვის, საზღვაო გადაჭერისთვის, სპეციალური ოპერაციებისთვის, ლოგისტიკური სამუშაოების საწარმოებლად; ეს ყველაფერი კონკრეტული ოპერაციისთვის საჭირო მოდულის დაყენებითაა შესაძლებელი. [[2015]] წლის მდგომარეობით, საზღვაო ძალების რიგებშია რამდენიმე ლიტორალური საბრძოლო გემი, თუმცა იგეგმება მათი რიცხვის 32-მდე გაზრდა. გარდა ამისა, საზღვაო ძალები გეგმავენ დამატებით ამ ტიპის 20 გემის აგებას, რომლებსაც შემდგომ ფრეგატებს მიაკუთვნებენ. აშშ-ის საზღვაო ძალების რიგებში ასევე ირიცხება ამერიკის პირველი ექვსი ფრეგატებიდან ერთ-ერთი — [[USS Constitution]], რომელიც მწყობრში ჩადგა [[1797]] წელს და დღემდე მწყობრშია [[Boston Navy Yard|ჩარლსტაუნის ვერფზე]], [[ბოსტონი|ბოსტონში]]. იგი ემსახურება აშშ-ის საზღვაო ძალების მემკვიდრეობისთვის პატივის მისაგებად და ხანდახან გადის ზღვაში, ისეთ საზეიმო დღესასწაულებზე, როგორებიცაა [[აშშ-ის დამოუკიდებლობის დღე]] და სხვადასხვა გამარჯვებები [[1812]] წლის ომში. USS Constitution დღეისთვის ყველაზე ძველი საბრძოლო გემია მსოფლიოში, რომელიც იმყოფება ფლოტის რიგებში. აღსანიშნავია, რომ [[HMS Victory]] უფრო ძველია, თუმცა იგი სამუდამოდ მშრალ დოკშია გადაყვანილი. ==== ნაღმსაწინააღმდეგო გემები ==== [[ფაილი:Uss warrior.jpg|250px|მინი|[[USS Warrior (MCM-10)]]]] [[ნაღმსაწინააღმდეგო გემი]] ისეთი მცურავი საშუალებაა, რომელიც აერთიანებს [[ნაღმმონადირე]]ბის და [[ტრალერი|ტრალერების]] შესაძლებლობებს ერთ გემში. მას შეუძლია [[საზღვაო ნაღმები]]ს აღმოჩენა, მათი სათითაოდ გაუვნებელყოფა, დანაღმული დიდი ფართობების გაწმენდა ნაღმების აღმოუჩენრად. საზღვაო ძალების შემადგენლობაში ათეულამდე ასეთი ტიპის გემია, თუმცა ნაღმსაწინააღმდეგო ღონისძიებებს უკვე [[ლიტორალური საბრძოლო გემი]] ასრულებს. ნაღმსაწინააღმდეგო გემებს უმეტესად მოძველებული სახელები ჰქვიათ, უმეტესობა მათგანი დარქმეულია მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის ტრალერების პატივსაცემად. ==== საპატრულო კატარღები ==== [[ფაილი:USS Typhoon (PC-5).jpg|250px|მინი|[[USS Typhoon (PC-5)]] ტოვებს ლითლ-კრიკის ამფიბიურ ბაზას]] [[საპატრულო კატარღა]] შედარებით მცირე ზომის საზღვაო ხომალდია, რომელიც ძირითადად განკუთვნილია სანაპირო თავდაცვის უზრუნველსაყოფად. წარსულში არსებობდა საპატრულო კატარღების რამდენიმე ნაირსახეობა, თუმცა დღეისთის საზღვაო ძალებში ამ ტიპის გემები მხოლოდ ერთი კლასით არიან წარმოდგენილნი. მათ იყენებენ როგორც საზღვაო ძალები ასევე [[სანაპირო დაცვა]], როგორც ღია ზღვაში ასევე სამდინარო წყლებში მოქმედებისთვის. საზღვაო ძალების რიგებში ათეულამდე ასეთი ტიპის გემია, ისინი ძირითადად გამოიყენებენ [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] ლიტორალურ რეგიონებში, ასევე პორტების დაცვისთვის და ნარკოტიკებთან ბრძოლისთვის. საზღვაო ძალების ამჟამინდელ საპატრულო კატარღებს მინიჭებული აქვთ ამინდის მოვლენებზე დაფუძნებული სახელები, მაგალითად [[USS Typhoon]]. ==== წყალქვეშა ნავები ==== [[ფაილი:USS Kentucky (SSBN-737).jpg|250px|მინი|[[ოჰაიოს კლასის წყალქვეშა ნავი|ოჰაიოს კლასის]] [[ბალისტიკურაკეტებიანი წყალქვეშა ნავი]] [[USS Kentucky (SSBN-737)]]]] აშშ-ის საზღვაო ძალების ყველა მოქმედი და დაგეგმილი წყალქვეშა ნავი აღჭურვილია [[ბირთვული რეაქტორი|ბირთვული ძალური დანადგარი]]თ, რადგან მხოლოდ მას შეუძლია უხილავი, ხანგრძლივი და სწრაფმავალი სტაბილური წყალქვეშა ნაოსნობის უზრუნველყოფა, რაც თანამედროვე [[ბირთვული წყალქვეშა ნავი|ბირთვულ წყალქვეშა ნავებს]] საციცოცხლოდ მნიშვნელოვან სახეობად აქცევს ღია ზღვაში. აშშ-ის საზღვაო ძალები ფლობს სამი სახეობის წყალქვეშა ნავებს: [[ბალისტიკურრაკეტებიანი წყალქვშა ნავი]], [[მართვადრაკეტებიანი წყალქვეშა ნავი]] და [[მოიერიშე წყალქვეშა ნავი]]. აშშ-ის საზღვაო ძალების ბალისტიკურრაკეტებიანი წყალქვეშა ნავები აშშ-ის [[ბირთვული ტრიადა|სტრატეგიული ტრიადის]] ყველაზე უხილავი ფეხია (დანარჩენებია აშშ-ის სახმელეთო ბაზირების სტრატეგიული სარაკეტო ძალები და საჰაერო ბაზრიბის სტრატეგიული ბომბდამშენი ძალები). ამ წყალქვეშა ნავებს აქვთ მხოლოდ ერთი დანიშნულება: „[[ტრაიდენტი (რაკეტა)|ტრაიდენტი]]ს“ კლასის ბირთვული რაკეტის ტარება და ბრძანების მიღების შემთხვევაში მისი გაშვება. აშშ-ის საზღვაო ძალებში მოიერიშე და მართადრაკეტებიანი წყალქვეშა ნავების პირველადი დანიშნულებაა თვალთვალი, დაზვერვა, სპეციალური ოპერაციები, წერტილოვანი დარტყმები და ზღვების კონტროლი.<ref>"[http://www.globalsecurity.org/military/systems/ship/sub-mission.htm Submarine Missions]". GlobalSecurity.org.</ref> ამ ტიპის წყალქვეშა ნავები ასევე მონაწილეობენ ერთობლივი დავალებების შესრულებაში საბრძოლო დაჯგუფების შემადგენლობაში. მოიერიშე და მართვადრაკეტებიან წყალქვეშა ნავებს აქვთ რამდენიმე ტაქტიკური დანიშნულება, მათ შორის გემების და სხვა წყალქვეშა ნავების ჩაძირვა, მართვადი რაკეტების გაშვება, სადაზვერვო ინფორმაციის შეგროვება და სპეციალურ ოპერაციებში დახმარების გაწევა. [[ფაილი:US Navy 040730-N-1234E-002 PCU Virginia (SSN 774) returns to the General Dynamics Electric Boat shipyard.jpg|250px|მინი|[[ვირჯინიას კლასის წყალქვეშა ნავი|ვირჯინიას კლასის]] წყალქვეშა ნავი [[USS Virginia (SSN-774)]]]] როგორც საზღვაო ძალების სხვა კლასის ხომალდების შემთხვევაში, აშშ-ის წყალქვეშა ნავებსაც სახელი სპეციფიკური გადაწყვეტით ენიჭებათ. აშშ-ის ამჟამინდელი ბალისტიკურრაკეტებიანი [[ოჰაიოს კლასი|„ოჰაიოს“ კლასის]] წყალქვეშა ნავები დარქმეულია აშშ-ის შტატების პატივსაცემად. აშშ-ის ოთხი ამჟამინდელი მართვადრაკეტებიანი წყალქვეშა ნავი გადაკეთებული „ოჰაიოს“ კლასის ხომალდია, ამიტომ მათაც შეინარჩუნეს აშშ-ის შტატების სახელები. ყველაზე ძველი მოქმედი წყალქვეშა ნავების — [[ლოს-ანჯელესის კლასი|„ლოს-ანჯელესის“ კლასი]]ს წევრები ატარებენ აშშ-ის ქალაქების სახელებს. [[სივულფის კლასი|„სივულფის“ კლასი]]ს სამი ნავი — [[USS Seawolf (SSN-21)|USS Seawolf]], [[USS Connecticut (SSN-22)|USS Connecticut]] და [[USS Jimmy Carter (SSN-23)|USS Jimmy Carter]] დარქმეულია შეუსაბამო სქემით. [[ვირჯინიას კლასი|„ვირჯინიას“ კლასის]] მოიერიშე წყალქვეშა ნავებმა, „ოჰაიოს“ კლასის მსგავსად, მიიღეს შტატების სახელები. „ლოს-ანჯელესის“ კლასის [[სტერჯენის კლასი|წინამორბედი კლასი]]ს ნავები ატარებდნენ ზღვის ბინადრების სახელებს, ხოლო „ოჰაიოს“ კლასის წინამორბედი ბალისტიკურრაკეტებიანი ნავები ატარებდნენ ცნობილი ამერიკელების და უცხოელების სახელებს, რომელთაც მნიშვნელოვანი კავშირები ჰქონდათ ამერიკის შეერთებულ შტატებთან. === თვითმფრინავები === [[ფაილი:Four Super Hornets.jpg|250px|მინი|მარცხნივ|საზღვაო ძალების [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet|სუპერ-ჰორნეტები]] ]] ავიამზიდური ბაზირების [[საგემბანო ავიაცია|საჰაერო ხომალდებს]] შეუძლიათ იერიშის მიტანა [[ავიამზიდი დამრტყმელი ჯგუფი]]სგან მოშორებით მდებარე საჰაერო, სახმელეთო და საზღვაო მიზნებზე, მოკავშირე ძალების დასაცავად მტრული საჰაერო ხომალდებისგან, გემებისგან და წყალქვეშა ნავებისგან. მშვიდობიანობის დროს, თვითმფრინავების უნარი წარმოადგენდნენ მობილური საზღვაო პლატფორმიდან ხანგრძლივი იერიშის საშიშროების წყაროს, აშშ-ის ხელმძღვანელებს ანიჭებს მნიშვნელოვან დიპლომატიურ და კრიზისების სამართავ ბერკეტს. საჰარო ხომალდები ასევე აწარმოებენ საზღვაო ძალების მატერიალურ-ტექნიკურ მხარდაჭერას მისი საბრძოლო მზადყოფნის უზრუნველსაყოფად. შვეულმფრენების დახმარებით ხორციელდება სამძებრო-სამაშველო, სპეციალური, წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო და ანტი-ზედაპირული ოპერაციები. აშშ-ის საზღვაო ძალებმა ზღვებზე ავიაციის გამოყენების კვლევა XX საუკუნის 10-იან წლებში დაიწყო. [[1911]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]] ლეიტენანტი [[თეოდორ ელისონი]] გახდა საზღვაო ძალების პირველი ავიატორი, ხოლო [[1922]] წელს მწყობრში ჩადგა აშშ-ის პირველი ავიამზიდი [[USS Langley (CV-1)]].<ref>"[http://www.navy.mil/navydata/nav_legacy.asp?id=1 A Brief History of U.S. Navy Aircraft Carriers Part I - The Early Years] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120620115219/http://www.navy.mil/navydata/nav_legacy.asp?id=1 |date=2012-06-20 }}". აშშ-ის საზღვაო ძალების ვებგვერდი Navy.mil. 15 ივნისი, 2009.</ref> აშშ-ის საზღვაო ავიაციამ ზრდასრული სახე მიიღო [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს პერიოდში, მას შემდეგ, რაც, [[პერლ-ჰარბორზე თავდასხმა|პერლ-ჰარბორზე თავდასხმით]], [[მარჯნის ზღვის ბრძოლა|მარჯნის ზღვის]] და [[მიდვეის ბრძოლა|მიდვეის]] ბრძოლებით, ნათელი გახდა, რომ ავიამზიდებმა და მათზე ბაზირებულმა თვითმფრინავებმა ჩაანაცვლეს ზღვების უმრისხანესი და უმძლავრესი იარაღი — [[სახაზო გემი|სახაზო გემები]]. მეორე მსოფლიო ომის დროს საზღვაო ძალების მოწინავე თვითმფრინავები იყო [[Grumman F4F Wildcat]], [[Grumman F6F Hellcat]], Chance [[Vought F4U Corsair]], [[Douglas SBD Dauntless]] და [[Grumman TBF Avenger]]. საზღვაო ძალების ავიაცია [[ცივი ომი]]ს ხანაშიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა იმდროინდელ დაპირისპირებებში; თვითმფრინავები [[McDonnell Douglas F-4 Phantom II|F-4 Phantom II]] და [[Grumman F-14 Tomcat|F-14 Tomcat]] ცივი ომის ეპოქის სამხედრო ხატებად იქცნენ. დღეისთვის საზღვაო ძალების ძირითადი გამანადგურებელი და მოიერიშე თვითმფრინავებია მრავალამოცანიანი F/A-18C/D „ჰორნეტი“ და F/A-18E/F „სუპერ-ჰორნეტი“. 2012 წლისთვის იგეგმებოდა, რომ [[F-35 Lightning II]]-ის C-მოდიფიკაცია სრულად ჩაანაცვლებდა F/A-18-ის მოძველებულ C და D მოდიფიკაციებს<ref>"[http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/f-35c.htm F-35C Carrier Variant Joint Strike Fighter (JSF)]". GlobalSecurity.org.</ref>, თუმცა F-35C-ს სრული საბრძოლო მზადყოფნა [[2019]] წლისთვის გადაიდო. საზღვაო ძალები ასევე განიხილავენ F/A-18E/F „სუპერ-ჰორნეტების“ ჩანაცვლებას [[F/A-XX]] პროგრამის ფარგლებში. „თვითმფრინავთა ინვესტირების გეგმაში“ [[2010]] წელს გამოითქვა ვარაუდი, რომ მომავალი სამი ათეული წლის განმავლობაში საზღვაო ავიაციას გაეზრდება დაფინანსება დღღევანდელი 30%-დან – საავიაციო ძალების შესყიდვების მთლიანი დაფინანსების 50%-მდე.<ref>"[http://www.huffingtonpost.com/winslow-t-wheeler/this-pentagon-needs-watch_b_492210.html This Pentagon Needs Watching]". The Huffington Post. 9 მარტი, 2010.</ref> === შეიარაღება === [[ფაილი:US Navy 050112-N-5345W-074 Aviation Ordnancemen prepare to load 500-pound laser guided bombs (GBU-12) onto weapon pylons under an F-14B Tomcat.jpg|250px|მინი|საავიაციო შეიარაღების მექანიკოსი ამონტაჟებს [[GBU-12 Paveway II|GBU-12]]-ს]] ამჟამად, აშშ-ის საზღვაო ძალების საზღვაო ბაზირების შეიარაღების სისტემები ფოკუსირებულია რაკეტებზე, რამეთუ განიხილავს მათ როგორც იარაღად, ასევე საფრთხედ. თავდასხმით ოპერაციებში, რაკეტები განკუთვნილია შორ მანძილზე მაღალი სიზუსტის დარტყმების მიყენებისთვის. ვინაიდან და რადგან სარაკეტო შეიარაღება უპილოტოა, მათი საშუალებით შესაძლებელია ძლიერდაცულ მიზნებზე იერიშის მიტანა ადამიანი-პილოტის სიცოცხლისთვის საფრთხის შეუქმნელად. სახმელეთო იერიშები ძირითადად ხორციელდება [[BGM-109 Tomahawk|BGM-109]] „ტომაჰავკით“, რომელიც პირველად [[1980]] წელს მიიღეს შეიარაღებაზე და დღემდე მიმდინარეობს მისი განახლება და მახასიათებლების სრულყოფა. საზღვაო მიზნებზე იყენებენ „ჰარპუნის“ ტიპის რაკეტებს. მოწინააღმდეგის სარაკეტო თავდასმისგან დასაცავად, საზღვაო ძალები იყენებს სხვადასხვა სისტემებს, რომლებიც გაერთიანებულნი არიან „იჯისის“ საბრძოლო სისტემაში. საშუალო მანძილის თავდაცვას უზრუნველყოფენ [[Standard Missle]] 2 ტიპის რაკეტები, რომლებიც შეიარაღებაზეა 1980 წლიდან. „სტანდარტის“ ტიპის რაკეტები ძირითადი საგემბანო შეიარაღებაა ჰაერსაწინააღმდეგო და რაკეტსაწნააღმდეგო თავდაცვისთვის, მათ შორის ბალისტიკური რაკეტების გადაჭერის საქმეში. მოკლე მანძილის თავდაცვას უზრუნველყოფენ [[Phalanx CIWS]] და უხლესი [[RIM-162 ESSM|RIM-162]] Evolved Sea Sparrow Missile სისტემები. აშშ-ის საზღვაო ძალების შეირაღებაზეა ასევე [[Mark 46 (ტორპედო)|Mark 46]] და [[Mark 50 (ტორპედო)|Mark 50]] ტიპის [[ტორპედო]]ები და სხვადასხვა სახის [[საზღვაო ნაღმი|საზღვაო ნაღმ]]ები. საზღვაო ძალების უძრავფრთიანი საჰაერო ხომალდები, როგორც ჰაერი-ჰაერის ასევე ჰაერი-ზედაპირის სახის ბრძოლებისთვის ძირითადად იმავე შეიარღებას იყენებენ, რასაც აშშ-ის საჰაერო ძალები. საჰაერო ბრძოლებისთვის საზღვაო ავიაცია აღჭურვილია „საიდვენდერის“ ტიპის სითბური დამიზნების და [[AIM-120 AMRAAM]]-ტიპის რადარით მართვადი რაკეტებით; ახლო ბრძოლებისთვის თვითმფრინავები აღჭურვილია [[M61 Vulcan]]-ის ტიპის ქვემეხით. ზედაპირული იერიშებისთვის გამოიყენება რაკეტები, ჭკვიანი და უჭკუო, მათ შორის კასეტური ბომბები. საზღვაო ავიაციის სარაკეტო შეიარაღება შედგება [[AGM-65 Maverick|Maverick]], [[AGM-84H/K SLAM-ER|SLAM-ER]] და [[AGM-154 Joint Standoff Weapon|JSOW]] ტიპის რაკეტებისგან. ჭკვიანი ბომბები შედგება [[GPS]]-ით მართვადი [[JDAM]] და ლაზერული დამიზნების [[Paveway]] ტიპის ავიაბომბებისგან. შვეულფრენების ძირითადი საზრუნავია წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო ბრძოლა და მცირე ზედაპირული შეტაკებები. წყალქვეშა ნავებზე ნადირობისთვის, შვეულმფრენები იყენებენ Mark 46 და Mark 50 ტიპის ტორპედოებს. მცირე მცურავი საშულებების წინააღმდეგ იყენებენ [[AGM-114 Hellfire|Hellfire]] და [[Penguin (რაკეტა)|Penguin]] ტიპის ჰაერი-ზედაპირი რაკეტებს. შვეულმფრენების განკარგულებაშია ასევე სხვადასხვა სახის ტყვიამფრქვევები, მათ შორის [[M60 (ტყვიამფრქვევი)|M60]], [[M240 (ტყვიამფრქვევი)|M240]], [[M2 Browning|GAU-16/A]] და [[M134 Minigun|GAU-17/A]]. აშშ-ის საზღვაო ძალების ბირთვული შეიარაღებას ატარებენ ბალისტიკურრაკეტებიანი წყალქვეშა ნავები და თვითმფრინავები. „ოჰაიოს“ კლასის წყალქვეშა ნავები აღჭურვილნი არიან „ტრაიდენტის“ ტიპის რაკეტის უხლესი მოდიფიკაციით. რაკეტა „ტრაიდენტი“ არის სამსაფეხურიანი წყალქვეშა ნავიდან გაშვების ბალისტიკური რაკეტა, ქობინების ინდივიდუალური გამიზვნის შესაძლებლობით; [[UGM-133 Trident II|Trident II]] D5 მოდიფიკაციის ჩანაცვლება დაგეგმილია [[2020]] წლისთვის. საზღვაო ავიაციის ბირთვული შეიარაღება წარმოდგენილია [[B61]] ბირთვული ბომბით. B61 თერმობირთვული მოწყობილობაა, რომელიც შეიძლება ჩამოაგდოს [[F/A-18 Hornet|F/A-18]] „ჰორნეტმა“ და „[[Boeing F/A-18E/F Super Hornet|სუპერ-ჰორნეტმა]]“ მაღალ სიჩქარეზე და დიდი სიმაღლიდან. აღნიშნული ბომბი შეიძლება იყოს როგორც თავისუფლად ვარდნადი, ასევე პარაშუტიანი, შეიძლება დაყენდეს როგორც ჰაერში აფეთქებაზე, ასევე ზედაპირთან დეტონირებაზე. == გიუისი == [[ფაილი:Naval Jack of the United States.svg|250px|მინი|აშშ-ის გიუისი]] აშშ-ის საზღვაო ძალების ამჟამინდელ [[გიუისი|გიუისს]] ეწოდება „[[საზღვაო ძალების პირველი გიუისი]]“ და ტრადიციულად მიიჩნევა, რომ იგი [[ამერიკის რევოლუციური ომი]]ს დროს გამოიყენებოდა. [[2002]] წლის [[31 მაისი|31 მაის]]ს საზღვაო ძალების მდივანმა, [[გორდონ ინგლენდი|გორდონ ინგლენდმა]], გასცა ბრძანება აშშ-ის საზღვაო ძალების ყველა გემისადმი, რათა მათ აღემართათ „პირველი გიუისი“ მანამ, სანამ მიმდინარეობს „[[ომი ტერორიზმთან]]“.<ref>"[http://www.navyjack.info/war.html First Navy Jack in the War on Terrorism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190122230936/http://www.navyjack.info/war.html |date=2019-01-22 }}". Reprint of the official directive from the Department of the Navy, Office of the Secretary, Washington, DC.</ref> ბევრმა გემმა „პირველი გიუისის“ აღმართვა გადადო იმავე წლის [[11 სექტემბერი|11 სექტემბრამდე]], [[2001]] წლის [[11 სექტემბრის ტერაქტი]]ს ხსოვნის წლისთავის ღონისძიებისთვის. [[ფაილი:US Naval Jack.svg|250px|მინი|აშშ-ის ძველი გიუისი]] წინამორბედი გიუისი წარმოადგენდა ლურჯ ველს, რომელზეც გამოსახული იყო 50 თეთრი ვარსკვლავი, [[აშშ-ის დროშა|აშშ-ის დროშის]] ლურჯი ნაწილის ანოლოგიით, როგორც ვიზუალურად ასევე ზომებით; მას დღემდე იყენებენ [[აშშ-ის სანაპირო დაცვა|აშშ-ის სანაპირო დაცვის]] და [[ეროვნული ოკეანური და ატმოსფერული კვლევების ადმინისტრაცია|ეროვნული ოკეანური და ატმოსფერული კვლევების ადმინისტრაციის]] მცურავ საშუალებებზე. მსგავსი გიუისი გამოიყენებოდა [[1794]] წელს, მხოლოდ 13 ვარსკვლავით, რომლებიც დალაგებულნი იყვნენ 3-2-3-2-3 თანმიმდევრობით. როდესაც გემი ყენდება ღუზაზე, გიუისი აღიმართება გემის [[გემის ქიმი|ქიმზე]], ხოლო ფლოტის ალამი (აშშ-ის დროშა) — [[გემის კიჩო]]ზე. გემის მოძრაობისას ალამი აღიმართება [[გემის ანძა]]ზე. „პირველი გიუისი“ ყოველთვის ფრიალებდა აშშ-ის აქტიური ფლოტის უხუცეს გემზე, ასეთი დღეს არის [[USS Blue Ridge (LCC-19)]]. == გამოჩენილი მეზღვაურები == საზღვაო ძალებში შეერთებული შტატების ბევრი ისტორიული ფიგურა მსახურობდა. სახელოვანი ოფიცრები იყვნენ [[ჯონ პოლ ჯონსი]], [[ჯონ ბერი]] (კონტინენტური საზღვაო ძალების ოფიცერი და აშშ-ის საზღვაო ძალების პირველი ფლაგ-ოფიცერი), [[ედვარდ პრებლი]], [[ჯეიმზ ლოურენსი]] (რომლის უკანასკნელი სიტყვები „არ დათმოთ გემი“ ({{lang-en|"Don't give up the ship }}ამოტვიფრულია აშშ-ის საზღვაო ძალების აკადემიის ბენკროფტ-ჰოლში), [[სტივენ დეკეიტერი]] უმცროსი, [[დევიდ ფარაგუტი]], [[დევიდ დიქსონ პორტერი]], [[ოლივერ ჰაზარდ პერი]], კომოდორი [[მეთიუ პერი]], [[ჯორჯ დიუი]] (ერთადერთი, რომელმაც მიიღო საზღვაო ძალების ადმირალის წოდება); ოფიცრები, რომლებმაც ფლოტის ადმირალის წოდებას მიაღწიეს მეორე მსოფლიო ომის დროს: [[უილიამ ლეჰი]], [[ერნესტ კინგი]], [[ჩესტერ ნიმიტსი]], [[უილიამ ჰოლსი]]. აშშ-ის პირველი პრეზიდენტი, რომელსაც ნამსახური ჰქონდა საზღვაო ძალებში, იყო [[ჯონ კენედი]] (მეთაურობდა [[PT-109]] ტიპის კატარღას). ფლოტში ასევე მსახურობდნენ [[ლინდონ ჯონსონი]], [[რიჩარდ ნიქსონი]], [[ჯერალდ ფორდი]], [[ჯიმი კარტერი]] და [[ჯორჯ ბუში]] (უფროსი). [[თეოდორ რუზველტი]] და [[ფრანკლინ რუზველტი]] იკავებდნენ საზღვო ძალების მდივნის თანაშემწეს თანამდებობას პრეზიდენტობამდე. საზღვაო ძალებში მსახურობდა ბევრი კონგრესმენი, მათ შორის სენატორები [[ბობ კერი]], [[ჯონ მაკკეინი]] და [[ჯონ კერი]].<ref>"[http://www.military.com/opinion/0,15202,101730_1,00.html Attacks on John Kerry Discredited]". Military.com. 19 ივნისი, 2006.</ref> == სქოლიო == {{სქოლიო|2}} [[კატეგორია:აშშ-ის სამხედრო საზღვაო ძალები]] [[კატეგორია:აშშ-ის ძალოვანი უწყებები]] 0kvc927rxvgdr1jd4ss384o6kusbckp 0 322926 5417175 4951031 2026-06-20T04:19:56Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417175 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია | სახელი = დავიდ მანოიანი<br />Դավիթ Մանոյան | სურათი =David_Manoyan.jpg | წარწერა = | სრული სახელი = | დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1990|7|5}} | დაბადების ადგილი = [[ერევანი]], [[საბჭოთა კავშირი]] | სიმაღლე = 1.74 მ | პოზიცია = [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]] | მიმდინარე კლუბი = [[პიუნიკი (საფეხბურთო კლუბი)|პიუნიკი]] | ნომერი = 11 | ახალგაზრდული წელი1 = -2007 | ახალგაზრდული კლუბი1 = „პიუნიკი“ II | წელი1 = 2008-2012 | კლუბი1 = [[პიუნიკი (საფეხბურთო კლუბი)|პიუნიკი]] | მატჩი1 = 59 | გოლი1 = 3 | წელი2 = 2012-2013 | კლუბი2 = [[კუბანი (საფეხბურთო კლუბი)|კუბანი]] | მატჩი2 = 0 | გოლი2 = 0 | წელი3 = 2012 | კლუბი3 = → [[პიუნიკი (საფეხბურთო კლუბი)|პიუნიკი]] (იჯარა) | მატჩი3 = 12 | გოლი3 = 5 | წელი4 = 2013- | კლუბი4 = [[პიუნიკი (საფეხბურთო კლუბი)|პიუნიკი]] | მატჩი4 = 29 | გოლი4 =7 | ეროვნული წელი1 = 2008-2009 | ეროვნული ნაკრები1 = [[სომხეთის 19 წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრები|სომხეთი 19 წლ.]] | ეროვნული მატჩი1 = 2 | ეროვნული გოლი1 = 0 | ეროვნული წელი2 = 2009-2012 | ეროვნული ნაკრები2 = [[სომხეთის 21 წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრები|სომხეთი 21 წლ.]] | ეროვნული მატჩი2 = 8 | ეროვნული გოლი2 = 1 | ეროვნული წელი3 = 2009- | ეროვნული ნაკრები3 = [[სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სომხეთის ეროვნული ნაკრები]] | ეროვნული მატჩი3 = 17 | ეროვნული გოლი3 = 0 | კლუბი-განახლება = [[2015]] | ეროვნული ნაკრები-განახლება = [[2015]] }} '''დავიდ მანოიანი''' ({{lang-hy|Դավիթ Մանոյան}}; დ. [[5 ივლისი]], [[1990]], [[ერევანი]], [[სომხეთის სსრ]]) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]], რომელიც თამაშობს [[სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში]] და არის [[ერევანი|ერევნის]] [[პიუნიკი (საფეხბურთო კლუბი)|„პიუნიკის“]] ვიცე-კაპიტანი. == ადრეული ცხოვრება == დავიდ მანოიანი დაიბადა [[1990]] წლის [[5 ივლისი|5 ივლისს]], [[სომხეთი]]ს დედაქალაქ [[ერევანი|ერევანში]]. ფეხბურთზე შესვლამდე, ის ცურვაზე დადიოდა, მაგრამ შემდეგ ფეხბურთის თამაში დაიწყო. მანოიანს ჰყავს უმცროსი ძმა, რომელიც აგრეთვე ფეხბურთელია.<ref name="DMI">{{cite web|title=Edgar Manucharyan and David Manoyan: David thinks Kate Beckinsale to be one of the most beautiful actresses. Edgar likes films with Monica Bellucci.|url=http://www.panarmenian.net/eng/sport/interviews/67633/|publisher=PanArmenian.Net|accessdate=4 March 2013}}</ref> დავიდ მანოიანი ფეხბურთს „პიუნიკის“ აკადემიაში თამაშობდა. [[2007]] წელს მან კლუბთან ოფიციალურ კონტრაქტს მოაწერა ხელი. == საკლუბო კარიერა == მართალია, მანოიანი „პიუნიკის“ ფეხბურთელად ითვლებოდა, მაგრამ მთელი სეზონის განმავლობაში მის მე-2 გუნდში, სომხეთის პირველ ლიგაში თამაშობდა. პირველი ოფიციალური მატჩი „პიუნიკის“ შემადგენლობაში [[2008]] წელს ჩაატარა. ოთხი წლის განმავლობაში ის „პიუნიკის“ შემადგენლობაში რეგულარულად თამაშობდა და 59 მატჩში სამი გოლიც გაიტანა. ის გუნდის ნაწილი იყო, როცა ერევნულმა გუნდმა მოიგო [[სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა|სომხეთის პრემიერლიგა]] [[2008]] და [[2009]] წელს და სომხეთის თასი და სომხეთის სუპერთასი [[2009]] წელს..<ref>{{cite web|title=ru:Самвел Петросян: "Главным открытием сезона стал Давид Маноян"|url=http://yerevantour.com/publ/samvel_petrosjan_quotglavnym_otkrytiem_sezona_stal_david_manojanquot/4-1-0-532|publisher=yerevantour.com|accessdate=6 March 2013|language=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141221153652/http://yerevantour.com/publ/samvel_petrosjan_quotglavnym_otkrytiem_sezona_stal_david_manojanquot/4-1-0-532|archivedate=21 დეკემბერი 2014}}</ref> [[2009]] წლის სეზონის ბოლოს, [[სომხეთის ფეხბურთის ფედერაცია]]მ დავიდ მანოიანი წლის აღმოჩენად და ყველაზე პერსპექტიულ სომეხ ფეხბურთელად დაასახელა.<ref name="AWADC">{{cite web|title=ru:Генрих Мхитарян - футболист года|url=http://www.golos.am/index.php?option=com_content&task=view&id=53283&Itemid=2|publisher=www.golos.am|accessdate=6 March 2013|language=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141025110250/http://www.golos.am/index.php?option=com_content&task=view&id=53283&Itemid=2|archivedate=25 ოქტომბერი 2014}}</ref> მანოიანი განაგრძობდა [[პიუნიკი (საფეხბურთო კლუბი)|„პიუნიკში“]] სტაბილურად თამაშს, მაგრამ [[2009]] წლის [[ნოემბერი|ნოემბერს]] მან საკმაოდ მძიმე დაზიანება მიიღო მუხლზე. ის [[გერმანია]]ში წავიდა და მუხლზე ოპერაცია [[ჰამბურგი]]ს კლინიკაში გაიკეთა.<ref>{{cite web|title=hy:Դավիթ Մանոյանին կվիրահատեն|url=http://www.armsport.am/am/news/2/29/3182/|publisher=www.armsport.am|accessdate=6 March 2013|language=hy}}</ref><ref>{{cite web|title=hy:Մանոյանը վիրահատվեց|url=http://www.armsport.am/am/news/2/26/3303/|publisher=www.armsport.am|accessdate=6 March 2013|language=hy}}</ref> ამასობაში, მიმდინარეობდა მოლაპარაკებები [[შტუტგარტი (საფეხბურთო კლუბი)|„შტუტგარტთან“]] მანოიანის იქ გადასვლასთან დაკავშირებით, მაგრამ [[2010]] წლის [[მარტი|მარტში]] ეს მოლაპარაკებები ჩაიშალა.<ref>{{cite web|title=ru:Армянский футболист пройдет просмотр в немецком "Штутгарте"|url=http://www.regnum.ru/news/1253892.html|publisher=www.regnum.ru|accessdate=6 March 2013|language=ru}}</ref> ამის შემდეგ, მისადმი ინტერესი გამოიჩინა შვეიცარულმა „სიონმა“, მაგრამ მანოინმა გადაწყვიტა, რომ კიდევ ერთი სეზონით დარჩინილიყო ერევანში. ამ სეზონში „პიუნიკმა“ მოიგო [[2010]] წლის სომხეთის პრემიერლიგა, სომხეთის თასი და სომხეთის სუპერთასიც. [[2012]] წლის [[ზაფხული|ზაფხულში]] დავიდ ბადოიანი მის თანაგუნდელთან, არტაქ იედიგარიანთან ერთად მოექცა [[დონეცკი]]ს „მეტალურგის“ ინტერესის სფეროში. იედიგარიანი „მეტალურგის“ სამწვრთნელო შტაბს მოეწონა და შეიძინა, ხოლო ბადოიანი [[რუსეთი|რუსეთში]], კრასნოდარის „კუბანში“ გადაბარგდა. მაგრამ ამ გუნდში მას არც ერთი მატჩი არ ჩაუტარებია, მაშინვე კვლავ „პიუნიკში“ გაანათხოვრეს 6 თვით. ამ დროის განმავლობაში, მან 12 მატჩი ჩაატარა და 5 გოლი გაიტანა. „პიუნიკმა“ გადაწყვიტა 23 წლის ბადოიანი დაებრუნებინა და გამოისყიდა. დღემდე ის ერევნული კლუბის ღირსებას იცავს.<ref>{{cite web|title=hy:Դավիթ Մանոյանը կվիրահատվի Գերմանիայում|url=http://sport.news.am/arm/news/16077/davit-manoyany-kvirahatvi-germaniayum.html|publisher=sport.news.am|accessdate=4 March 2013|language=hy}}</ref> == სანაკრებო კარიერა == [[2008]] წელს დავიდ მანოიანი გამოძახებულ იქნა სომხეთის 19 წლამდელთა ნაკრებში. [[2009]] წელს კი 21 წლამდელთა ნაკრებშიც ითამაშა. ამავე წელს ის [[სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ეროვნულ ნაკრებშიც]] გამოიძახეს ლატვიის წინააღმდეგ გასამართი ამხანაგური მატჩისათვის. მანოიანი მატჩში მე-80 წუთზე ჩაერთო, ხოლო მატჩი 0:0 დასრულდა. დღემდე, დავიდს ეროვნულ ნაკრებში 17 მატჩი აქვს ჩატარებული, მაგრამ გოლი ჯერჯერობით არ გაუტანია.<ref>{{cite web|title=David Manoyan|url=http://armfootball.tripod.com/id306.html|publisher=armfootball.tripod.com|accessdate=6 March 2013|archive-date=14 ივნისი 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614232746/http://armfootball.tripod.com/id306.html}}</ref><ref>{{cite web|title=LATVIA - ARMENIA 0:0|url=http://armfootball.tripod.com/id303.html|publisher=armfootball.tripod.com|accessdate=6 March 2013|archive-date=14 ივნისი 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614232406/http://armfootball.tripod.com/id303.html}}</ref> == ტიტულები == === კლუბი === '''[[სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა]]''' * [[ფაილი:Gold medal icon.svg|15px]] გამარჯვებული (4) — [[2008]], [[2009]], [[2010]], [[2014]]-[[2015]] * [[ფაილი:Silver medal icon.svg|15px]] მე-2 ადგილოსანი (1) — [[2011]] '''[[სომხეთის თასი]]''' * [[ფაილი:Cup Winner.png]] გამარჯვებული (4) — [[2009]], [[2010]], [[2013]]-[[2014]], [[2014]]-[[2015]] '''[[სომხეთის სუპერთასი]]''' * [[ფაილი:Cup Winner.png]] გამარჯვებული (4) — [[2008]], [[2010]], [[2011]], [[2015]] * [[ფაილი:Cup Finalist.png]] ფინალისტი (2) — [[2009]], [[2014]] === ინდივიდუალური === * წლის აღმოჩენა (1) — [[2009]] * სომხეთის ყველაზე პერსპექტიული ფეხბურთელი (1) — [[2009]] == რესურსები ინტერნეტში == * [http://www.national-football-teams.com/player/29833/David_Manoyan.html David Manoyan at National-Football-Teams.com] * [http://www.soccerway.com/players/david-manoyan/92063/ David Manoyan profile at Soccerway] * [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.david.manoyan.75957.en.html David Manoyan Profile at footballdatabase.eu] == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:მანოიანი, დავით}} [[კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:დაბადებული 1990]] [[კატეგორია:პიუნიკის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:კუბანის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:ერევანში დაბადებულები]] 1z949jonh2z9mjhpjljgobct0r64rge 0 336034 5417152 4551340 2026-06-19T23:48:01Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417152 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული |მშობლიური სახელი = {{lang-be|Гродзенская вобласць}} |ქართული სახელი = გროდნოს ოლქი |პანორამა = |დროშა = Flag of Hrodna Voblasts.svg |გერბი = Coat of Arms of Hrodna Voblasts.svg |ქვეყანა = ბელარუსი |ჰიმნი = |სტატუსი = ოლქი |შედის = |მოიცავს = 17 რაიონს |დედაქალაქი= [[გროდნო]] |მსხვილი ქალაქი = |მსხვილი ქალაქები= [[გროდნო]]<br />[[ლიდა]]<br />[[სლონიმი]]<br />[[ვაიკავისკი]]<br />[[ნავაგრუდაკი]]<br />[[სმარგონი]] |თარიღი = 1944 წ. |მეთაური = |მეთაურის სახელი = |მეთაური2 = |მეთაური2ის სახელი = |მშპ = |მშპ წელი= |მშპ ადგილი = |მშპ ესმ = |ენა = |ენები = |მოსახლეობა = 1 051 000 |აღწერის წელი = 2015 |ადგილი მოსახლეობით = მე-6 |ეროვნული შემადგენლობა = [[ბელარუსები]] 66,7%<br />[[პოლონელები]] 21,5%<br />[[რუსები]] 8,2%<br />[[უკრაინელები]] 1,4% |სიმჭიდროვე = |აღმსარებლობა = [[კათოლიციზმი]], [[მართლმადიდებლობა]] |ფართობი = 25 127 |ადგილი ფართობით = მე-6 |ფართობის პროცენტი = |მაქსიმალური სიმაღლე = |საშუალო სიმაღლე = |მინიმალური სიმაღლე = |განედი = |გრძედი = |რუკა= Hrodna Voblast in Belarus.svg |ადმინისტრაციული ერთეულის რუკა= |დროის სარტყელი= [[UTC+03:00]] |აბრევიატურა = |ISO = BY-HR |FIPS= |სატელეფონო კოდი = |საფოსტო ინდექსები = |ინტერნეტ-დომენი = |საავტომობილო სანომრე ნიშნები = |საიტი = |კატეგორია ვიკისაწყობში = |პარამეტრი1 = |შენიშვნა = }} '''გროდნოს ოლქი''' ({{lang-be|Гродзенская вобласць}}) — [[ბელარუსის ადმინისტრაციული დაყოფა|ოლქი]] დასავლეთ [[ბელარუსი|ბელარუსში]], ესაზღვრება [[პოლონეთი|პოლონეთსა]] და [[ლიეტუვა|ლიეტუვას]]. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია [[გროდნო]]. ოლქი გამორჩეულია თავისი ეთნიკური და რელიგიური შემადგენლობით. მოსახლეობის 20%-ზე მეტს [[პოლონელები]] შეადგენენ. იგი, ასევე, ერთადერთი ოლქია ბელარუსში, რომელშიც დომინანტი რელიგია [[კათოლიციზმი]]ა. == მოსახლეობა == 2009 წლის 14 ოქტომბრის აღწერის მიხედვით, გროდნოს ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 1 072 000 ადამიანს, საიდანაც 740 000 (69,03 %) ქალაქში, 332 000 (30,97 %) კი სოფელში ცხოვრობს.<ref>https://web.archive.org/web/20120512014025/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/news/10.php Численность населения по данным Белстата Белоруссии</ref> მამაკაცთა რაოდენობა შეადგენს 552 800-ს (47,1 %), ქალების — 621 100 (52,9 %). 19 წლამდე ასაკის იყო 312 000, 20-59 — 622 500, 60 წლის და მეტის — 239 400 ადამიანი. === ეთნიკური შემადგენლობა === ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით, [[ბელარუსები]] შეადგენენ მოსახლეობის 66,7 %-ს, [[პოლონელები]] — 21,5 %, [[რუსები]] — 8,2 %, [[უკრაინელები]] — 1,4 %, [[ლიეტუველები]] — 0,2 %, [[თათრები]] — 0,2 %, სხვა ეთნიკურ ჯგუფებს მიეკუთვნება მოსახლეობის 1,9 %. {| class="wikitable sortable" |- ! ეროვნება ! [[1959]] წლის აღწერა ! [[1970]] წლის აღწერა ! [[1979]] წლის აღწერა ! [[1989]] წლის აღწერა ! [[1999]] წლის აღწერა ! [[2009]] წლის აღწერა<ref>{{Cite web |url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-4.pdf |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2010-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101030225812/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-4.pdf |archivedate=2010-10-30 }}</ref> |- | [[ბელარუსები]] | 646 718 | 729 381 | 698 420 | 702 208 | 738 216 | 715 249 |- | [[პოლონელები]] | 332 430 | 276 507 | 299 250 | 300 836 | 294 090 | 230 810 |- | [[რუსები]] | 72 250 | 86 145 | 99 597 | 124 250 | 119 200 | 87 451 |- | [[უკრაინელები]] | 12 004 | 16 230 | 18 677 | 23 401 | 21 166 | 14 983 |- | [[ლიეტუველები]] | … | 4 224 | 3 427 | 3 087 | 2 964 | 2 153 |- | [[თათრები]] | 2 075 | 2 086 | 2 177 | 2 462 | 2 161 | 1 710 |- | [[სომხები]] | … | 193 | 191 | 461 | 1 049 | 905 |- | [[აზერბაიჯანელები]] | … | 142 | 194 | 526 | 581 | 678 |- | [[ებრაელები]] | 3 744 | 3 199 | 2 653 | 2 208 | 938 | 537 |- | [[ბოშები]] | … | 226 | 330 | 376 | 452 | 372 |- | [[გერმანელები]] | … | 171 | 276 | 435 | 669 | 329 |- | [[მოლდოველები]] | … | 151 | 274 | 471 | 415 | 319 |- | [[ქართველები]] | … | 169 | 167 | 224 | 285 | 264 |- | სულ | 1 076 789 | 1 120 395 | 1 127 465 | 1 163 608 | 1 185 178 | 1 072 381 |} == ადმინისტრაციული დაყოფა == [[ფაილი:Grodno-Oblast-numbered.png|thumb|right|250px|გროდნოს ოლქის რაიონების რუკა]] ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, გროდნოს ოლქი იყოფა 17 რაიონად {| class="wikitable sortable" ! №|| რაიონის სახელი || ბელარუსული სახელი || ფართობი<ref>[http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc «Государственный земельный кадастр Республики Беларусь»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304203801/http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010-15404.doc |date=2016-03-04 }} (по состоянию на 1 января 2011 г.)</ref>,<br />კმ² || მოსახლეობა<br /><ref name="belstat2009">{{Cite web |url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php |title=Результаты переписи 2009 года |access-date=2012-05-23 |archive-date=2010-08-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100821023258/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/itogi1.php }}</ref>(2009) || ადმინისტრაციული ცენტრი |- | 1. | [[ბერასტავიცის რაიონი|ბერასტავიცა]] | Бераставіцкі раён | 743,58 | 18 017 | [[ბერასტავიცა]] |- | 2. | [[ვაიკავისკის რაიონი|ვაიკავისკი]] | Ваўкавыскі | 1192,85 | 75 329 | [[ვაიკავისკი]] |- | 3. | [[ვორანავის რაიონი|ვორანავა]] | Воранаўскі | 1418,39 | 30 477 | [[ვორანავა]] |- | 4. | [[გროდნოს რაიონი|გროდნო]] | Гродзенскі | 2593,92 | 54 525 | [[გროდნო]] |- | 5. | [[ძიატლავის რაიონი|ძიატლავა]] | Дзятлаўскі | 1544,09 | 29 703 | [[ძიატლავა]] |- | 6. | [[ზელვის რაიონი|ზელვა]] | Зэльвенскі | 869,69 | 19 119 | [[ზელვა]] |- | 7. | [[იუეს რაიონი|იუე]] | Іўеўскі | 1845,50 | 28 891 | [[იუე]] |- | 8. | [[კარელიჩის რაიონი|კარელიჩი]] | Карэліцкі | 1093,66 | 24 130 | [[კარელიჩი]] |- | 9. | [[ლიდის რაიონი|ლიდა]] | Лідскі | 1566,74 | 135 096 | [[ლიდა]] |- | 10. | [[მასტის რაიონი|მასტი]] | Мастоўскі | 1342,04 | 33 883 | [[მასტი]] |- | 11. | [[ნავაგრუდაკის რაიონი|ნავაგრუდაკი]] | Навагрудскі | 1668,01 | 49 107 | [[ნავაგრუდაკი]] |- | 12. | [[აშმიანის რაიონი|აშმიანი]] | Ашмянскі | 1215,92 | 32 411 | [[აშმიანი]] |- | 13. | [[ასტრავეცის რაიონი|ასტრავეცი]] | Астравецкі | 1568,77 | 24 266 | [[ასტრავეცი]] |- | 14. | [[სვისლაჩის რაიონი|სვისლაჩი]] | Свіслацкі | 1449,53 | 19 539 | [[სვისლაჩი]] |- | 15. | [[სლონიმის რაიონი|სლონიმი]] | Слонімскі | 1470,63 | 67 288 | [[სლონიმი]] |- | 16. | [[სმარგონის რაიონი|სმარგონი]] | Смаргонскі | 1490,01 | 55 296 | [[სმარგონი]] |- | 17. | [[შჩუჩინის რაიონი|შჩუჩინი]] | Шчучынскі | 1911,54 | 47 764 | [[შჩუჩინი]] |} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ბელარუსის ადმინისტრაციული დაყოფა}} [[კატეგორია:ბელარუსის ოლქები]] hn4ant3k2xay0ipsavw4dqup0tw7igw 0 338487 5417179 4905829 2026-06-20T04:52:37Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417179 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მორაგბე}} '''დავით ქუბრიაშვილი''' (დ. [[3 დეკემბერი]], [[1986]], [[თბილისი]], [[საქართველო]]) — [[საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები]]ს<ref>{{cite web|title=Davit Kubriashvili Profile|url=http://www.itsrugby.co.uk/player-5459.html|publisher=Itsrugby.co.uk|accessdate=8 November 2012|archive-date=3 აპრილი 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190403203817/http://www.itsrugby.co.uk/player-5459.html}}</ref> პირველხაზელი. დღეისათვის დავითი ფრანგული „მონპელიეს“ ღირსებას იცავს „ტოპ 14-ში“. რაგბის [[რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2011|2011]] და [[რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2015|2015]] წლების ჩემპიონატებზე ქუბრიაშვილი საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში იყო. ==საკლუბო კარიერა== [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] ჩასული დავითი თავდაპირველად გუნდ „მასიში“ მხვდა, საიდანაც მალევე ტოპ 14-ის გუნდ „მონპელიეში“ გადავიდა. თუმცა იმის გამო, რომ სათამაშო [[დრო]]ის სიმცირის გამო, „ტულონში“ გადაბარგება არჩია, სადაც 120-ზე მეტი თამაში ითამაშა და პროფესიონალ მორაგბედ ჩამოყალიბდა. მოგვიანებით 2 წლით „საფრანგეთის სთეიდში“ ითამაშა, [[2015|2015 წლიდან]] კი „მონპელიეში“ დაბრუნდა. ==საერთაშორისო კარიერა== საქართველოს ეროვნული ნაკრების მაისურით ქუბრიაშვილის დებიუტი [[2008|2008 წელს]] [[პორტუგალიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები|პორტუგალიის]] წინააღმდეგ შედგა. სულ ნაკრების შემადგენლობაში 40 კეპი და 5 ქულა მოიხვეჭა. [[2011|2011 წელს]] დავითი ოფიციალურად გახდა პირველი ქართველი, რომელმაც „ბარბაროსების”, მსოფლიოს სხვადასხვა გუნდების საუკეთესო მორაგბეებისგან შემდგარი ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა. ==რესურსები ინტერნეტში== * [http://worldsport.ge/ge/page/davit-qubriashvili-pirveli-qartveli-barbarosi დავით ქუბრიაშვილი – პირველი ქართველი “ბარბაროსი” — worldsport.ge] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{საქართველო 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე}} {{საქართველო 2011 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე}} {{DEFAULTSORT:ქუბრიაშვილი, დავით}} [[კატეგორია:ქართველი მორაგბეები]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] fcd6gwvd6wn1mw20hbb5ajg5jqyt70n 0 345574 5417181 4784876 2026-06-20T05:02:53Z ნანა1962 171202 5417181 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Схиархиепископ Антоний (Абашидзе). Фото, принадлежавшее архимандриту Димитрию.jpg|მინი|ანტონი]] '''ანტონ აბაშიძე''' (დ. [[12 ოქტომბერი]], [[1867]], [[ვეჯინი]] — გ. [[1 დეკემბერი]] [[1942]], [[კიევის ოლქი]]) — წარმოშობით ქართველი სასულიერო პირი, [[რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია|რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის]] [[ეპისკოპოსი|მღვდელმთავარი]], მოსკოვის საპატრიარქოს [[უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესია (მოსკოვის საპატრიარქო)|უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის]] წმინდანი. ==ბიოგრაფია== [[აბაშიძეები|აბაშიძეთა]] თავადური საგვარეულოს წარმომადგენელი ანტონ აბაშიძე (ერისკაცობაში დავით ილიას ძე) დაიბადა [[ვეჯინი|ვეჯინში]] [[1867]] წლის [[12 ოქტომბერი|12 ოქტომბერს]]. დედის მხრიდან ბაგრატიონებს ენათესავებოდა. აღზრდა წარმომავლობის შესაბამისი მიიღო, დაამთავრა ტფილისის გიმნაზია. იყო ჩაუქი მხედარი, მოფარიკავე და მოცეკვავე. ოდესის ნოვოროსიის უნივერსიტეტის წარჩინებით დასრულების ([[1891]] წ.) შემდეგ, ბრწყინვალე საერო კარიერას უწინასწარმეტყველებდნენ, მაგრამ ყველასთვის მოულოდნელად იმავე წელს [[კიევი|კიევის]] სასულიერო აკადემიაში ჩაირიცხა და ბერად აღიკვეცა დიმიტრის სახელით (დიმიტრი როსტოველის სახელობაზე). [[1896]] წელს დაამთავრა აკადემია და ტფილისის სასულიერო სემინარიაში საღვთო სჯულის მასწავლებლად დაინიშნა. სემინარიის მოსწავლეთა შორის იყო [[იოსებ ჯუღაშვილი|იოსებ ჯუღაშვილიც]], რომელთან ურთიერთობამაც, როგორც ამბობენ, ანტონ აბაშიძე [[1930-იანი წლები|30-იანი]] წლების რეპრესიებს გადაარჩინა. დიმიტრი აბაშიძე [[1897]] წლიდან [[ქუთაისი|ქუთაისის]] სასულიერო სემინარიის, ხოლო [[1898]] წლიდან – ტფილისის სასულიერო სემინარიის ინსპექტორია. [[1900]] წელს არქიმანდრიტი ანტონ აბაშიძე ალექსანდრეს სამისიონერო სასულიერო სემინარიის რექტორად დაინიშნა. [[1902]] წელს რუსეთის მმართველი სინოდის მიერ ხელდასხმულ იქნა [[ეპისკოპოსი|ეპისკოპოსად]] და ასრულებდა [[ალავერდის ეპარქია|ალავერდელი]] ეპისკოპოსის, [[საქართველოს საეგზარქოსო|საქართველოს საეგზარქოსოს]] [[ვიკარიუსი/ვიკარი|ვიკარიუსის]], [[ავლაბრის ფერისცვალების მონასტერი|თბილისის მაცხოვრის ფერისცვალების მამათა მონასტრის]] წინამძღვრის მოვალეობებს. 1903–1905 წლებში [[გურია-სამეგრელოს ეპარქია|გურია-სამეგრელოს]] ეპისკოპოსია. ამის შემდეგ მსახურებას [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] ფარგლებში აგრძელებს: [[1905]] წლიდან [[პოდოლსკის ეპარქია|პოდოლსკის ეპარქიაში]], [[1906]] წლიდან – [[თურქესტანი|თურქესტანისა]] და [[ტაშკენტი|ტაშკენტის]] ეპისკოპოსია. იმპერიის ეკლესიის სამსახურში მყოფი მეუფე მტკიცედ იდგა რუსული სახელმწიფოებრიობის დაცვის სადარაჯოზე. მან უზარმაზარი წვლილი შეიტანა შუა აზიაში მართლმადიდებლობის გასაძლიერებლად. თურქესტანში მისი მსახურებისას ტაძრების რიცხვი ერთიორად გაიზარდა. მის მიერ დაარსებული ეპარქიის ბეჭდვითი ორგანო – „თურქესტანის ეპარქიული უწყებანი" ეპოქალური მოვლენა იყო მთელი რეგიონისთვის. ხშირად ჩადიოდა რუსეთში და იქიდან ჩამოჰყავდა მღვდლები „სამოციქულო ღვაწლისათვის", აგროვებდა რუს ქველმოქმედთა შემოწირულობებს, ჩამოჰქონდა წმინდა ნაწილები, ხატები. თურქესტანში დააარსა რელიგიურ–ზნეობრივი განათლების თურქესტანის საზოგადოება, აშხაბადში – წმ. ჯვრის იმიერკასპიის საძმო. [[1912]] წელს ეპ. დიმიტრი აბაშიძე გადაიყვანეს [[ყირიმი|ყირიმში]], ტავრიელ–სიმფეროპოლელ ეპისკოპოსად ტავრიის ეპარქიაში. [[1914]] წელს, [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველი მსოფლიო ომის]] დაწყებისთანავე ჩაეწერა, შავი ზღვის ესკადაში და რიგით საეკლესიო მუშაკად მსახურობდა ერთ–ერთ სამხედრო გემზე. აქ გამოჩენილი გმირობისათვის მიიღო იშვიათი ჯილდო – [[პანაღია]] [[წმინდა გიორგი|წმ. გიორგის]] ბაფთით. [[1915]] წელს ეპ. დიმიტრი აბაშიძე [[მთავარეპისკოპოსი|არქიეპისკოპოსის (მთავარეპისკოპოსის)]] პატივში აიყვანეს. [[1917]] წელს მეუფემ მიიღო [[კავკასია|კავკასიაში]] რუსული მართლმადიდებლური ეკლესიის მოწყობის განყოფილების თავმჯდომარის თანამდებობა. ==რუსეთის ეკლესიაში მსახურება== საქართველოში ავტოკეფალიის გამოცხადების გამო, ანტონ აბაშიძე არჩეულ იქნა რუსეთის წმინდა სინოდის წევრის მოადგილედ. ის იყო საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენის აქტიური მოწინააღმდეგე, და 1917 წლის მარტის მოვლენებს და საქართველოს ეკლესიის დამოუკიდებლობას „თვითნებობად” მიიჩნევდა. ამით მან გზა დაიხშო საქართველოსკენ. [[1918]] წელს დიმიტრი აბაშიძე დაბრუნდა ტავრიის ეპარქიაში. იცავდა მეფის ოფიცრებს რევოლუციონერთა ანგარიშსწორებისაგან. თანამშრომლობდა თეთრგვარდიელებთან – [[დენიკინი|დენიკინთან]] და [[ვრანგელი|ვრანგელთან]]. [[1919]] წელს, [[ყირიმი|ყირიმში]] ვრანგელის შენაერთების შესვლის შემდეგ, ის აირჩიეს დროებითი უმაღლესი საეკლესიო სამმართველოს თავმჯდომარედ რუსეთის სამხრეთ–აღმოსავლეთში. ვრანგელის დამარცხებისა და თეთრგვარდიელების ყირიმიდან ევაკუაციის შემდეგ არქიეპისკოპოსმა არ მოისურვა რუსეთის დატოვება, ეს თვითმკვლელობის ტოლფასი იყო. [[1923]] წელს ბოლშევიკებმა დააპატიმრეს, მიუსაჯეს სასჯელის უმაღლესი ზომა, მაგრამ სტალინის ჩარევის შემდეგ სასჯელი შეუმსუბუქეს. ორი წელი გაატარა ციხეში. პატიმრობისას დაკარგა მხედველობა. [[1924]] წელს გაათავისუფლეს, მაგრამ ყირიმში ცხოვრება აუკრძალეს (მოსახლეობაში მისი პოპულარობის ეშინოდათ). დასახლდა [[კიევ-პეჩერის ლავრა]]ში. 1926 წელს მხედველობა ნაწილობრივ აღუდგა. [[1927]] წელს მიტროპოლიტმა სერგიმ საბჭოთა ხელისუფლებასთან ლოიალობის დეკლარაცია გამოაქვეყნა. დიმიტრი აბაშიძე ა. ჟურაკოვსკისთან ერთად ითვლება ამ დეკლარაციის საწინააღმდეგო, ანტისერგიანული მოწოდების – „К чадам Русской Церкви"– ავტორად. 1928 წელს მიიღო [[დიდი სქემა]] და ახალი სახელი ანტონი - წმ. [[ანტონ პეჩორელი|ანტონ პეჩორელის]] პატივსაცემად. 1931 წელს კიევ–პეჩერის ლავრა დაიკეტა და საძმო მონასტრიდან განიდევნა. ანტონ აბაშიძეს აეკრძალა ქვეყნის ექვს მთავარ ქალაქში ცხოვრება. [[1933]] წელს მეუფე ანტონი დააპატიმრეს, თუმცა შემდეგ საგანგებო დადგენილებით გაათავისუფლეს. [[1933]]–[[1941]] წლებში ცხოვრობდა მორწმუნეთა ოჯახებში კარიდან კარზე გადაადგილებით, ასრულებდა ფარულ ღვთისმსახურებებს და ხელდასხმებს. ანტონ აბაშიძე ითვლებოდა კიევის ჯგუფის კატაკომბური ეკლესიის სულიერ მწყემსმთავრად. [[1937]]–[[1941]] წლებში ერთადერთი მღვდელმთავარია კიევში. ზოგიერთი მონაცემებით, იყო საქართველოში არსებული რუსული კატაკომბური ეკლესიის ორგანიზატორიც და მისი პირველიერარქი [[1926]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე. [[1941]] წლის სექტემბერში გერმანიის საოკუპაციო რეჟიმმა ლავრა აამოქმედა. ანტონი გადასახლდა მონასტერში და იქვე გარდაიცვალა 1942 წლის დეკემბრის თვეში, დაასაფლავეს კიევ–პეჩერის ლავრის ეზოში. == წმიდანად კანონიზაცია == [[2011]] წლის [[14 ივნისი|14 ივნისს]] ანტონ აბაშიძის საფლავი გახსნეს. [[2012]] წლის [[22 აპრილი|22 აპრილს]], [[კვირაცხოვლობა|კვირაცხოვლობას]], კიევის მიტროპოლიტის (მოსკოვის საპატრიარქოს) [[ვლადიმერი (საბოდანი)|ვლადიმერის]] მიერ, სადღესასწაულო ღვთისმსახურების დროს, შესრულდა კიევის ეპარქიის ადგილობრივ წმინდანთა რიგში მთავარეპისკოპოს ანტონ აბაშიძის შერაცხვის საეკლესიო წესი. წაკითხული იქნა [[2011]] წლის [[14 ივნისი|14 ივნისით]] დათარიღებული უკრაინის ავტონომიური მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის გადაწყვეტილება – მთავარეპისკოპოს ანტონის სახელის საეკლესიო კალენდარში შეტანის შესახებ. მიტროპოლიტმა გააცნო სამღვდელოებასა და მორწმუნეებს მისი ცხოვრება, ტაძრის შუაგულში გამოიტანეს მისი ხატი. იქ მყოფმა სასულიერო პირებმა და მრევლმა მუხლი მოიყარეს ახლადშერაცხული წმინდანის ნაწილების წინაშე. ==რესურსები ინტერნეტში== *{{nplg ემიგრანტი|00000054}} {{საქართველოს ეკლესიის მღვდელმთავრები}} [[კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები]] [[კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1867]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1942]] [[კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები]] kw5o77ucjjo6ua68ckx19xgl2z1zhfv 0 346645 5417277 3441629 2026-06-20T11:22:38Z პაატა შ 9017 5417277 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Kingdom of Dagbon (Northern Territories) locator map.png|მინი|დაგბონის სამეფო დღევანდელი განის ტერიტორიაზე.]] '''დაგბონის სამეფო''' — დღევანდელი [[განა|განის]] ტერიტორიაზე არსებული ყველაზე ძველი<ref>{{Cite journal |last=MacGaffey |first=Wyatt |date=1 January 2004 |title=Earth Shrines and the Politics of Memory in Dagbon |url=https://gs.uwpress.org/content/7/1/11 |journal=Ghana Studies |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=11–24 |doi=10.3368/gs.7.1.11 |issn=1536-5514 |url-access=subscription |archive-date=10 February 2025 |access-date=21 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250210221348/https://gs.uwpress.org/content/7/1/11 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=1 June 2017 |title=June 1: First Centralized States Formed in the Savanna (Mamprugu, Dagbon, and Nanumba) |url=https://www.eaumf.org/ejm-blog/jun-1-mamprugu-dagbon-nanumba |access-date=21 October 2023 |website=Edward A. Ulzen Memorial Foundation |language=en-US |archive-date=10 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210070422/https://www.eaumf.org/ejm-blog/jun-1-mamprugu-dagbon-nanumba |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Mireri |first=Julian |date=15 April 2022 |title=Mole-Dagbon tribe: history, food, dance, languages, weapons, facts |url=https://yen.com.gh/173201-mole-dagbon-tribe-history-food-dance-languages-facts.html |access-date=21 October 2023 |website=Yen.com.gh – Ghana news. |language=en |archive-date=2 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502024349/https://yen.com.gh/173201-mole-dagbon-tribe-history-food-dance-languages-facts.html |url-status=live }}</ref> და ყველაზე ორგანიზებული სამეფო. სამეფო XV საუკუნეში [[დაგომბა (ხალხი)|დაგომბას ხალხმა]] დაარსა. სამეფო მდებარეობდა [[დასავლეთი აფრიკა|დასავლეთ აფრიკაში]], დღევანდელი [[განა|განის]] ჩრდილოეთ ნაწილში.<ref name="Ghana, A living History">{{cite web|url=https://ghanahistory.wordpress.com/tag/gold-coast/ |title=Ghana, A living History|year=1960}}</ref> ის იმართებოდა [[აბსოლუტური მონარქია|აბსოლუტური მონარქიით]] და მოიცავდა: [[დაგომბა (ხალხი)|დაგომბის]], [[ვალა (ხალხი)|ვალის]], [[გრუსები|გრუსის]], [[მამრუსები|მამრუსის]] და [[გონჟები|გონჟის]] ხალხებს. საბოლოოდ ის [[ბრიტანეთის იმპერია]]მ დაიმორჩილა და XIX საუკუნის ბოლოს მისი აღმოსავლეთი ნაწილი [[ბრიტანული ტოგოლენდი|ბრიტანულ ტოგოლენდს]] შეუერთა.<ref name="The Legislation Providing for the Grant of Independence to Ghana">[http://www.jstor.org/discover/10.2307/745294?uid=3739776&uid=2129&uid=2&uid=70&uid=4&uid=3739256&sid=21103144062447 "The Legislation Providing for the Grant of Independence to Ghana" Journal of African Law, Vol. 1, No. 2 (Summer, 1957), pp. 99–112, Published by: Cambridge University Press]</ref> დაგბონი წარმოადგენდა [[საჰელიანის იმპერია|საჰელიანის იმპერიის]] ნაწილს. მისი ძირითადი სავაჭრო პროდუქტები იყო: [[სუფრის მარილი|მარილი]], [[კოლას თხილი]] და [[მონობა აფრიკაში|მონები]]. == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:განის ისტორია]] [[კატეგორია:აფრიკის ყოფილი ქვეყნები]] ir1y4b75cmgcb3edujdwcd51p6ydeon 5417278 5417277 2026-06-20T11:23:08Z პაატა შ 9017 5417278 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Kingdom of Dagbon (Northern Territories) locator map.png|მინი|დაგბონის სამეფო დღევანდელი განის ტერიტორიაზე.]] '''დაგბონის სამეფო''' — დღევანდელი [[განა|განის]] ტერიტორიაზე არსებული ყველაზე ძველი<ref>{{Cite journal |last=MacGaffey |first=Wyatt |date=1 January 2004 |title=Earth Shrines and the Politics of Memory in Dagbon |url=https://gs.uwpress.org/content/7/1/11 |journal=Ghana Studies |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=11–24 |doi=10.3368/gs.7.1.11 |issn=1536-5514 |url-access=subscription |archive-date=10 February 2025 |access-date=21 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250210221348/https://gs.uwpress.org/content/7/1/11 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=1 June 2017 |title=June 1: First Centralized States Formed in the Savanna (Mamprugu, Dagbon, and Nanumba) |url=https://www.eaumf.org/ejm-blog/jun-1-mamprugu-dagbon-nanumba |access-date=21 October 2023 |website=Edward A. Ulzen Memorial Foundation |language=en-US |archive-date=10 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210070422/https://www.eaumf.org/ejm-blog/jun-1-mamprugu-dagbon-nanumba |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Mireri |first=Julian |date=15 April 2022 |title=Mole-Dagbon tribe: history, food, dance, languages, weapons, facts |url=https://yen.com.gh/173201-mole-dagbon-tribe-history-food-dance-languages-facts.html |access-date=21 October 2023 |website=Yen.com.gh – Ghana news. |language=en |archive-date=2 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502024349/https://yen.com.gh/173201-mole-dagbon-tribe-history-food-dance-languages-facts.html |url-status=live }}</ref> და ყველაზე ორგანიზებული სამეფო. სამეფო XV საუკუნეში [[დაგომბა (ხალხი)|დაგომბას ხალხმა]] დაარსა. სამეფო მდებარეობდა [[დასავლეთი აფრიკა|დასავლეთ აფრიკაში]], დღევანდელი განის ჩრდილოეთ ნაწილში.<ref name="Ghana, A living History">{{cite web|url=https://ghanahistory.wordpress.com/tag/gold-coast/ |title=Ghana, A living History|year=1960}}</ref> ის იმართებოდა [[აბსოლუტური მონარქია|აბსოლუტური მონარქიით]] და მოიცავდა: [[დაგომბა (ხალხი)|დაგომბის]], [[ვალა (ხალხი)|ვალის]], [[გრუსები|გრუსის]], [[მამრუსები|მამრუსის]] და [[გონჟები|გონჟის]] ხალხებს. საბოლოოდ ის [[ბრიტანეთის იმპერია]]მ დაიმორჩილა და XIX საუკუნის ბოლოს მისი აღმოსავლეთი ნაწილი [[ბრიტანული ტოგოლენდი|ბრიტანულ ტოგოლენდს]] შეუერთა.<ref name="The Legislation Providing for the Grant of Independence to Ghana">[http://www.jstor.org/discover/10.2307/745294?uid=3739776&uid=2129&uid=2&uid=70&uid=4&uid=3739256&sid=21103144062447 "The Legislation Providing for the Grant of Independence to Ghana" Journal of African Law, Vol. 1, No. 2 (Summer, 1957), pp. 99–112, Published by: Cambridge University Press]</ref> დაგბონი წარმოადგენდა [[საჰელიანის იმპერია|საჰელიანის იმპერიის]] ნაწილს. მისი ძირითადი სავაჭრო პროდუქტები იყო: [[სუფრის მარილი|მარილი]], [[კოლას თხილი]] და [[მონობა აფრიკაში|მონები]]. == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:განის ისტორია]] [[კატეგორია:აფრიკის ყოფილი ქვეყნები]] gu4macqh2a5tvlsop8uknic7oqlzx14 0 373148 5417186 4620332 2026-06-20T05:37:52Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417186 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტოლკინის პერსონაჟი |გმირის_სახელი = დაინ II | ფონი = dwarf |სურ_წარწერა = |ქართ_თარგმანი = |სხვა_სახელები = რკინისტერფი,<br>მთისქვეშეთის მეფე,<br>დურინის საგვარეულოს მეფე |გმირის_წოდება = |გმირის_რასა = [[ჯუჯა (შუახმელეთი)|ჯუჯა]] |გმირის_კულტურა = |გმირის_დაბადება = |წარმოშობა = |ადგილი = |სამეფო = |მეორე სამეფო = |ცხოვრების წლები = |გმირის_სიკვდილი = |ამანში_წასვლა = |გმირის_წარმოშობა = |გმირი_წიგნებში = ''[[ჰობიტი (რომანი)|ჰობიტში]]'' <br/> ''[[ბეჭდების მბრძანებელი]]'' <br/> ''[[დაუსრულებელი თხზულებები]]'' }} '''დაინ II (რკინისტერფი)''' — პერსონაჟი [[ჯ.რ.რ. ტოლკინი]]ს [[ლეგენდარიუმი|ლეგენდარიუმში]]. [[ერებორი]]ს სამეფოს მეფე ბეჭდის ომის პერიოდში, დაბადებული მესამე ეპოქის 2767 წელს, წარმომავლობით დურინის საგვარეულოდან, ნაინის ძე და გრორის შვილიშვილი. ==ბიოგრაფია== 2799 წელს დაინის მამა ნაინი მოკლული იქნა ორკ [[შუახმელეთის ორკების სია#აზოგი|აზოგი]]ს მიერ. დაინი, რომელიც ჯერ კიდევ ახალგაზრდა იყო, შური იძია, აზოგის თავის წითელი ცულით მოკვეთით<ref>Tolkien, ''The Peoples of Middle Earth'', p. 284.</ref>. დაინმა დაადგინა, რომ ბალროგი ჯერ კიდევ ცხოვრობდა მორიაში, ამიტომ მოშორდა მის კარიბჭეს და ბიძაშვილი თრაინი გააფრთხილა, რომ ჯუჯების მორიაში დაბრუნების ჟამი ჯერ არ მოსულა. დაინი დაუბრუნდა რკინის მთებს, სადაც ჯუჯების ბელადად იქნა არჩეული. მისი ხალხი სხვადასხვა ნაკეთობას ამზადებდა, მათ შორის - ფეხების დამცავ გამძლე საფარს, რომლის საიდუმლოსაც მხოლოდ თავად ფლობდა. 2941 წელს დაინი, თორინ მუხისფარის თხოვნით, 500 ჯუჯიან ჯართან ერთად მარტოსულ მთასთან მივიდა და კინაღამ ჯუჯათა და ადამიანთა/ელფთა შორის ბრძოლაში ჩაება. თუმცა, ჯადოსან განდალფის გაფრთხილების შემდეგ, მტრის გამოჩენისთანავე, სამივე ლაშქარმა ერთიანად შეუტია ორკებსა და ვარგებს. ეს იყო ხუთი ლაშქრის ბრძოლა. [[თორინ მუხისფარი]] მოკლული იქნა ამ ბრძოლაში და დაინი მთისქვეშეთის სამეფოს მმართველად აირჩიეს. არწივთა მეფეს, განსაკუთრებული წვლილისათვის მან გადასცა ოქროს გვირგვინი. მან სამართლიანად გადაანაწილა ჯუჯათა განძი, რომლის ნაწილი მშვილდოსან ბარდსა და მის ხალხს ერგოთ. მან დაუბრუნა გირიონის კუთვნილი ზურმუხტები ბარდს, ხოლო ბილბოს უსაჩუქრა ვერცხლისა და მარგალიტის ყელსაკიდი. ორივემ ეს საჩუქრები მეფე თრანდუილს გადასცა. დაინის მფლობელობისას ჯუჯები ბედნიერად ცხოვრობდნენ. მაგრამ გავიდა წლები და ბალინმა, 2989 წელს გადაწყვიტაჯუჯების მორიაში წაყვანა (თუმცა კი დაინი უარზე იყო). 3017 წელს მორდორიდან მათ ეწვია საურონის მაცნე, რომელმაც შესთავაზა ჯუჯათა შვიდი ბეჭდის დაბრუნება ბილბოს კუთვნილი ბეჭდის სანაცვლოდ. დაინმა იგი უპასუხოდ გაისტუმრა, მაგრამ ცხენოსანი დაბრუნდა ორჯერ და გააფრთხილა, რომ 3018 წლის ბოლომდე პასუხის ელოდა. დაინის ბრძანებით გლოინი და მისი ვაჟი გიმლი შუაველს გაემგზავრნენ, რათა ბილბოს შეხვედროდნენ და ელრონდის რჩევაც მოესმინათ. 3019 წლის მარტში სამხრეთელთა ჯარმა, რომელიც საურონის მხარეს იყო, მარტოსული მთა და ველი დალაშქრა. დაინი და მეფე ბრანდი, მშვილდოსან ბარდის ვაჟი, მიუძღოდნენ თავის ხალხს ველის ბრძოლაში, რომელიც სამ დღეს გაგრძელდა. 17 მარტს ბრანდი მოკლული იქნა, ხოლო დაინი მის გვამთან იდგა და ცულს მანამდე იქნევდა, სანამ მას იგივე ბედი არ ეწია.ჯუჯები და ველის ადამიანები შეეფარნენ მარტოსულ მთას მანამ, სანამ არ მიუვიდათ ხმები სამხრეთში გამარჯვების შესახებ. ამან საშუალება მისცა, გაედევნათ სამხრეთელები.მთისქვეშეთის სამეფოს შემდეგ მმართველად დაინის ვაჟი თორინ ქვისმუზარადი აირჩიეს. ==სახელი== დაინს უწოდებდნენ „დაინ რკინისტერფს“, სავარაუდოდ, იმის გამო, რომ რკინის მთების ჯუჯები რკინის ფეხსაცმლებს ატარებდნენ. მას აგრეთვე ეწოდა დაინ II, ვინაიდან მას ასევე ჰყავდა წინაპარი დაინ I. დაინი მთისქვეშეთის სამეფოს მმართველის სახელითაც იყო ცნობილი, ვინაიდან მარტოსული მთის სამეფო ააღორძინა და მის მეფედ იქნა არჩეული. იგი აგრეთვე მომდინარეობდა დურინის საგვარეულოდან და ცნობილი იყო დურინის ხალხის მეფის სახელით. ==ადაპტაციები== მიუხედავად იმისა, რომ პერსონაჟი „[[ჰობიტი (რომანი)|ჰობიტში]]“ არ ჩნდება, იგი მონაწილეობს [[პიტერ ჯექსონი]]ს ტრილოგიის „[[ჰობიტი (ფილმების სერია)|ჰობიტი]]“ მესამე ფილმში „[[ჰობიტი: ხუთი ლაშქრის ბრძოლა|ხუთი ლაშქრის ბრძოლა]]“. ჯუჯის როლს განასახიერებს მსახიობი [[ბილი კონოლი]]. <ref>{{cite web|url=http://tvnz.co.nz/entertainment-news/billy-connolly-joins-hobbit-cast-4715434|title=Billy Connolly joins Hobbit cast|publisher=ONE News|date=9 February 2012|access-date=1 მაისი 2017|archive-date=9 თებერვალი 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120209233245/http://tvnz.co.nz/entertainment-news/billy-connolly-joins-hobbit-cast-4715434}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{Tgw|Dáin_Ironfoot}} ==სქოლიო== {{სქოლიოს სია}} {{შუახმელეთის ჯუჯები}} [[კატეგორია:ჰობიტის პერსონაჟები]] [[კატეგორია:შუახმელეთის ჯუჯები]] [[კატეგორია:შუახმელეთის მმართველები]] qmydc4xvv0re1dmt9gsniw4g4rdq03p 828 391517 5417160 4414144 2026-06-20T01:37:06Z Uzume 16466 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q16914835|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 5417160 Scribunto text/plain require ('strict'); local p = {} p.trim = function(frame) return mw.text.trim(frame.args[1] or "") end p.sentence = function (frame) -- {{lc:}} is strip-marker safe, string.lower is not. frame.args[1] = frame:callParserFunction('lc', frame.args[1]) return p.ucfirst(frame) end p.ucfirst = function (frame) local s = frame.args[1]; if not s or '' == s or s:match ('^%s+$') then -- when <s> is nil, empty, or only whitespace return s; -- abandon because nothing to do end s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local s1 = "" local prefix_patterns_t = { -- sequence of prefix patterns '^\127[^\127]*UNIQ%-%-%a+%-%x+%-QINU[^\127]*\127', -- stripmarker '^([%*;:#]+)', -- various list markup '^(\'\'\'*)', -- bold / italic markup '^(%b<>)', -- html-like tags because some templates render these '^(&%a+;)', -- html character entities because some templates render these '^(&#%d+;)', -- html numeric (decimal) entities because some templates render these '^(&#x%x+;)', -- html numeric (hexadecimal) entities because some templates render these '^(%s+)', -- any whitespace characters '^([%(%)%-%+%?%.%%!~!@%$%^&_={}/`,‘’„“”ʻ|\"\'\\]+)', -- miscellaneous punctuation } local prefixes_t = {}; -- list, bold/italic, and html-like markup, & whitespace saved here local function prefix_strip (s) -- local function to strip prefixes from <s> for _, pattern in ipairs (prefix_patterns_t) do -- spin through <prefix_patterns_t> if s:match (pattern) then -- when there is a match local prefix = s:match (pattern); -- get a copy of the matched prefix table.insert (prefixes_t, prefix); -- save it s = s:sub (prefix:len() + 1); -- remove the prefix from <s> return s, true; -- return <s> without prefix and flag; force restart at top of sequence because misc punct removal can break stripmarker end end return s; -- no prefix found; return <s> with nil flag end local prefix_removed; -- flag; boolean true as long as prefix_strip() finds and removes a prefix repeat -- one by one remove list, bold/italic, html-like markup, whitespace, etc from start of <s> s, prefix_removed = prefix_strip (s); until (not prefix_removed); -- until <prefix_removed> is nil s1 = table.concat (prefixes_t); -- recreate the prefix string for later reattachment local first_text = mw.ustring.match (s, '^%[%[[^%]]+%]%]'); -- extract wikilink at start of string if present; TODO: this can be string.match()? local upcased; if first_text then if first_text:match ('^%[%[[^|]+|[^%]]+%]%]') then -- if <first_text> is a piped link upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%[[^|]+|%W*(%w)'); -- get first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^(%[%[[^|]+|%W*)%w', '%1' .. upcased); -- replace else -- here when <first_text> is a wikilink but not a piped link upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%[%W*%w'); -- get '[[' and first letter upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^%[%[%W*%w', upcased); -- replace; no capture needed here end elseif s:match ('^%[%S+%s+[^%]]+%]') then -- if <s> is a ext link of some sort; must have label text upcased = mw.ustring.match (s, '^%[%S+%s+%W*(%w)'); -- get first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^(%[%S+%s+%W*)%w', '%1' .. upcased); -- replace elseif s:match ('^%[%S+%s*%]') then -- if <s> is a ext link without label text; nothing to do return s1 .. s; -- reattach prefix string (if present) and done else -- <s> is not a wikilink or ext link; assume plain text upcased = mw.ustring.match (s, '^%W*%w'); -- get the first letter character upcased = mw.ustring.upper (upcased); -- upcase first letter character s = mw.ustring.gsub (s, '^%W*%w', upcased); -- replace; no capture needed here end return s1 .. s; -- reattach prefix string (if present) and done end p.title = function (frame) -- http://grammar.yourdictionary.com/capitalization/rules-for-capitalization-in-titles.html -- recommended by The U.S. Government Printing Office Style Manual: -- "Capitalize all words in titles of publications and documents, -- except a, an, the, at, by, for, in, of, on, to, up, and, as, but, or, and nor." local alwayslower = {['a'] = 1, ['an'] = 1, ['the'] = 1, ['and'] = 1, ['but'] = 1, ['or'] = 1, ['for'] = 1, ['nor'] = 1, ['on'] = 1, ['in'] = 1, ['at'] = 1, ['to'] = 1, ['from'] = 1, ['by'] = 1, ['of'] = 1, ['up'] = 1 } local res = '' local s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local words = mw.text.split( s, " ") for i, s in ipairs(words) do -- {{lc:}} is strip-marker safe, string.lower is not. s = frame:callParserFunction('lc', s) if i == 1 or alwayslower[s] ~= 1 then s = mw.getContentLanguage():ucfirst(s) end words[i] = s end return table.concat(words, " ") end -- findlast finds the last item in a list -- the first unnamed parameter is the list -- the second, optional unnamed parameter is the list separator (default = comma space) -- returns the whole list if separator not found p.findlast = function(frame) local s = mw.text.trim( frame.args[1] or "" ) local sep = frame.args[2] or "" if sep == "" then sep = ", " end local pattern = ".*" .. sep .. "(.*)" local a, b, last = s:find(pattern) if a then return last else return s end end -- stripZeros finds the first number and strips leading zeros (apart from units) -- e.g "0940" -> "940"; "Year: 0023" -> "Year: 23"; "00.12" -> "0.12" p.stripZeros = function(frame) local s = mw.text.trim(frame.args[1] or "") local n = tonumber( string.match( s, "%d+" ) ) or "" s = string.gsub( s, "%d+", n, 1 ) return s end -- nowiki ensures that a string of text is treated by the MediaWiki software as just a string -- it takes an unnamed parameter and trims whitespace, then removes any wikicode p.nowiki = function(frame) local str = mw.text.trim(frame.args[1] or "") return mw.text.nowiki(str) end -- split splits text at boundaries specified by separator -- and returns the chunk for the index idx (starting at 1) -- #invoke:String2 |split |text |separator |index |true/false -- #invoke:String2 |split |txt=text |sep=separator |idx=index |plain=true/false -- if plain is false/no/0 then separator is treated as a Lua pattern - defaults to plain=true p.split = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = args[1] or args.txt or "" if txt == "" then return nil end local sep = (args[2] or args.sep or ""):gsub('"', '') local idx = tonumber(args[3] or args.idx) or 1 local plain = (args[4] or args.plain or "true"):sub(1,1) plain = (plain ~= "f" and plain ~= "n" and plain ~= "0") local splittbl = mw.text.split( txt, sep, plain ) if idx < 0 then idx = #splittbl + idx + 1 end return splittbl[idx] end -- val2percent scans through a string, passed as either the first unnamed parameter or |txt= -- it converts each number it finds into a percentage and returns the resultant string. p.val2percent = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = mw.text.trim(args[1] or args.txt or "") if txt == "" then return nil end local function v2p (x) x = (tonumber(x) or 0) * 100 if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end return x .. "%" end txt = txt:gsub("%d[%d%.]*", v2p) -- store just the string return txt end -- one2a scans through a string, passed as either the first unnamed parameter or |txt= -- it converts each occurrence of 'one ' into either 'a ' or 'an ' and returns the resultant string. p.one2a = function(frame) local args = frame.args if not(args[1] or args.txt) then args = frame:getParent().args end local txt = mw.text.trim(args[1] or args.txt or "") if txt == "" then return nil end txt = txt:gsub(" one ", " a "):gsub("^one", "a"):gsub("One ", "A "):gsub("a ([aeiou])", "an %1"):gsub("A ([aeiou])", "An %1") return txt end -- findpagetext returns the position of a piece of text in a page -- First positional parameter or |text is the search text -- Optional parameter |title is the page title, defaults to current page -- Optional parameter |plain is either true for plain search (default) or false for Lua pattern search -- Optional parameter |nomatch is the return value when no match is found; default is nil p._findpagetext = function(args) -- process parameters local nomatch = args.nomatch or "" if nomatch == "" then nomatch = nil end -- local text = mw.text.trim(args[1] or args.text or "") if text == "" then return nil end -- local title = args.title or "" local titleobj if title == "" then titleobj = mw.title.getCurrentTitle() else titleobj = mw.title.new(title) end -- local plain = args.plain or "" if plain:sub(1, 1) == "f" then plain = false else plain = true end -- get the page content and look for 'text' - return position or nomatch local content = titleobj and titleobj:getContent() return content and mw.ustring.find(content, text, 1, plain) or nomatch end p.findpagetext = function(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args for k, v in pairs(pargs) do args[k] = v end if not (args[1] or args.text) then return nil end -- just the first value return (p._findpagetext(args)) end -- returns the decoded url. Inverse of parser function {{urlencode:val|TYPE}} -- Type is: -- QUERY decodes + to space (default) -- PATH does no extra decoding -- WIKI decodes _ to space p._urldecode = function(url, type) url = url or "" type = (type == "PATH" or type == "WIKI") and type return mw.uri.decode( url, type ) end -- {{#invoke:String2|urldecode|url=url|type=type}} p.urldecode = function(frame) return mw.uri.decode( frame.args.url, frame.args.type ) end -- what follows was merged from [[Module:StringFunc]] -- Argument list helper function, as per [[Module:String]] function p._getParameters( frame_args, arg_list ) local new_args = {}; local index = 1; local value; for i,arg in ipairs( arg_list ) do value = frame_args[arg] if value == nil then value = frame_args[index]; index = index + 1; end new_args[arg] = value; end return new_args; end -- Escape Pattern helper function so that all characters are treated as plain text, as per [[Module:String]] function p._escapePattern( pattern_str ) return mw.ustring.gsub( pattern_str, "([%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]])", "%%%1" ) end -- Helper Function to interpret boolean strings, as per [[Module:String]] function p._getBoolean( boolean_str ) local boolean_value; if type( boolean_str ) == 'string' then boolean_str = boolean_str:lower(); if boolean_str == 'false' or boolean_str == 'no' or boolean_str == '0' or boolean_str == '' then boolean_value = false; else boolean_value = true; end elseif type( boolean_str ) == 'boolean' then boolean_value = boolean_str; else error( 'No boolean value found' ); end return boolean_value end --[[ Strip This function Strips characters from string Usage: {{#invoke:String2|strip|source_string|characters_to_strip|plain_flag}} Parameters source: The string to strip chars: The pattern or list of characters to strip from string, replaced with '' plain: A flag indicating that the chars should be understood as plain text. defaults to true. Leading and trailing whitespace is also automatically stripped from the string. ]] function p.strip( frame ) local new_args = p._getParameters( frame.args, {'source', 'chars', 'plain'} ) local source_str = new_args['source'] or '' local chars = new_args['chars'] or '' or 'characters' source_str = mw.text.trim(source_str) if source_str == '' or chars == '' then return source_str end local l_plain = p._getBoolean( new_args['plain'] or true ) if l_plain then chars = p._escapePattern( chars ) end local result result = mw.ustring.gsub(source_str, "["..chars.."]", '') return result end --[[ Match any Returns the index of the first given pattern to match the input. Patterns must be consecutively numbered. Returns the empty string if nothing matches for use in {{#if:}} Usage: {{#invoke:String2|matchAll|source=123 abc|456|abc}} returns '2'. Parameters: source: the string to search plain: A flag indicating that the patterns should be understood as plain text. defaults to true. 1, 2, 3, ...: the patterns to search for ]] function p.matchAny(frame) local source_str = frame.args['source'] or error('The source parameter is mandatory.') local l_plain = p._getBoolean( frame.args['plain'] or true ) for i = 1, math.huge do local pattern = frame.args[i] if not pattern then return '' end if mw.ustring.find(source_str, pattern, 1, l_plain) then return tostring(i) end end end --[[--------------------------< H Y P H E N _ T O _ D A S H >-------------------------------------------------- Converts a hyphen to a dash under certain conditions. The hyphen must separate like items; unlike items are returned unmodified. These forms are modified: letter - letter (A - B) digit - digit (4-5) digit separator digit - digit separator digit (4.1-4.5 or 4-1-4-5) letterdigit - letterdigit (A1-A5) (an optional separator between letter and digit is supported – a.1-a.5 or a-1-a-5) digitletter - digitletter (5a - 5d) (an optional separator between letter and digit is supported – 5.a-5.d or 5-a-5-d) any other forms are returned unmodified. str may be a comma- or semicolon-separated list ]] function p.hyphen_to_dash( str, spacing ) if (str == nil or str == '') then return str end local accept str = mw.text.decode(str, true ) -- replace html entities with their characters; semicolon mucks up the text.split local out = {} local list = mw.text.split (str, '%s*[,;]%s*') -- split str at comma or semicolon separators if there are any for _, item in ipairs (list) do -- for each item in the list item = mw.text.trim(item) -- trim whitespace item, accept = item:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') if accept == 0 and mw.ustring.match (item, '^%w*[%.%-]?%w+%s*[%-–—]%s*%w*[%.%-]?%w+$') then -- if a hyphenated range or has endash or emdash separators if item:match ('^%a+[%.%-]?%d+%s*%-%s*%a+[%.%-]?%d+$') or -- letterdigit hyphen letterdigit (optional separator between letter and digit) item:match ('^%d+[%.%-]?%a+%s*%-%s*%d+[%.%-]?%a+$') or -- digitletter hyphen digitletter (optional separator between digit and letter) item:match ('^%d+[%.%-]%d+%s*%-%s*%d+[%.%-]%d+$') or -- digit separator digit hyphen digit separator digit item:match ('^%d+%s*%-%s*%d+$') or -- digit hyphen digit item:match ('^%a+%s*%-%s*%a+$') then -- letter hyphen letter item = item:gsub ('(%w*[%.%-]?%w+)%s*%-%s*(%w*[%.%-]?%w+)', '%1–%2') -- replace hyphen, remove extraneous space characters else item = mw.ustring.gsub (item, '%s*[–—]%s*', '–') -- for endash or emdash separated ranges, replace em with en, remove extraneous whitespace end end table.insert (out, item) -- add the (possibly modified) item to the output table end local temp_str = table.concat (out, ',' .. spacing) -- concatenate the output table into a comma separated string temp_str, accept = temp_str:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of concatenated out if accept ~= 0 then temp_str = str:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1') -- when global markup removed, return original str; do it this way to suppress boolean second return value end return temp_str end function p.hyphen2dash( frame ) local str = frame.args[1] or '' local spacing = frame.args[2] or ' ' -- space is part of the standard separator for normal spacing (but in conjunction with templates r/rp/ran we may need a narrower spacing return p.hyphen_to_dash(str, spacing) end -- Similar to [[Module:String#endswith]] function p.startswith(frame) return (frame.args[1]:sub(1, frame.args[2]:len()) == frame.args[2]) and 'yes' or '' end -- Implements [[Template:Isnumeric]] function p.isnumeric(frame) local s = frame.args[1] or frame:getParent().args[1] local boolean = (frame.args.boolean or frame:getParent().args.boolean) == 'true' if type(s) == 'string' and mw.getContentLanguage():parseFormattedNumber( s ) then return boolean and 1 or s end return boolean and 0 or '' end -- Checks if a value in a group of numbers is not an interger. -- Allows usage of an |empty= parameter to allow empty values to be skipped. function p.isInteger(frame) local values = frame.args or frame:getParent().args local allow_empty = frame.args.empty or frame:getParent().args.empty for _, value in ipairs(values) do -- Trim spaces value = value and value:gsub("^%s*(.-)%s*$", "%1") if value == "" or value == nil then if not allow_empty then return false -- Empty values are not allowed end else value = tonumber(value) if not (type(value) == "number" and value == math.floor(value)) then return false end end end return true end -- Returns an error found in a string. function p.getError(frame) local text = frame.args[1] or frame:getParent().args[1] local error_message = text:match('(<strong class="error">.-</strong>)') return error_message or nil end return p ph89g30kzy2uwl0t05s6jtpby1w86b8 0 396975 5417139 4905665 2026-06-19T21:38:30Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417139 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მწერალი}} '''გრეგ იგანი''' ({{lang-en|Greg Egan}}; დ. [[20 აგვისტო]], [[1961]], [[პერთი]], [[ავსტრალია]]) — [[ავსტრია|ავსტრალიელი]] [[სამეცნიერო ფანტასტიკა|სამეცნიერო ფანტასტი]] მწერალი. == ბიოგრაფია == ლიტერატურულ კარიერამდე იგანი მათემატიკის შესწავლით იყო გატაცებული. [[დასავლეთ ავსტრალია|დასავლეთ ავსტრალიის]] უნივერსიტეტში სწავლის შემდეგ მან მათემატიკის მეცნიერებათა ბაკალავრის წოდება მოიპოვა.<ref name="burnham">{{Cite book|last=Burnham|last1=Burnham|first=Karen|first1=Karen|url=https://books.google.de/books?id=lPAwAwAAQBAJ&pg=PA1&lpg=PA1&dq=greg+egan+Bachelor+of+Science+degree+in+Mathematics|title=Greg Egan|isbn=978-0-252-07993-1|accessdate=1 დეკემბერი, 2015}}</ref><ref>{{Cite book|last=Booker|last1=Booker|first=M. Keith|first1=M. Keith|url=https://books.google.de/books?id=WRi7BAAAQBAJ&pg=PA98&lpg=PA98&dq=greg+egan+Bachelor+of+Science+degree+in+Mathematics|title=Historical Dictionary of Science Fiction in Literature|page=98|isbn=978-0810849389|accessdate=1 დეკემბერი, 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.studentadmin.uwa.edu.au/welcome/award_verification_service?family=Egan&given=Gregory+Mark&award=Bachelor+of+Science&yearfrom=1982&yearto=1982&search=Search|title=UWA Award Verification Service|accessdate=29 ივნისი, 2016|archive-date=2016-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160813204049/http://www.studentadmin.uwa.edu.au/welcome/award_verification_service?family=Egan&given=Gregory+Mark&award=Bachelor+of+Science&yearfrom=1982&yearto=1982&search=Search}}</ref> იგანმა პირველი ნაშრომი 1983 წელს გამოაქვეყნა.<ref>{{Cite web|url=http://www.gregegan.net/BIBLIOGRAPHY/Bibliography.html|title=Bibliography|date=7 August 2014|publisher=Gregegan.net|accessdate=23 August 2014}}</ref> მისი შემოქმედების ძირითად ჟანრს რთული სამეცნიერო ფანტასტიკა წარმოადგენს, რომელიც მათემატიკური და კვანტური [[ონტოლოგია|ონტოლოგიის]] თემატიკით არის გაჯერებული. იგანის ნაწარმოებებში ხშირად ფიგურირებს [[გენეტიკა|გენეტიკის]], სიმულირებული რეალობის, პოსტ-ადამიანური ეპოქის, გონების ატვირთვის, [[ადამიანის სექსუალობა|ადამიანის სექსუალობის]] და [[ხელოვნური ინტელექტი|ხელოვნური ინტელექტის]] თემატიკა. მწერალი ხშირ შემთხვევაში რაციონალურ ნატურალიზმს რელიგიაზე მაღლა აყენებს. იგანის ნაწარმოებების პერსონაჟები არ ერიდებიან რთულ ტექნოლოგიურ პრობლემებთან ჭიდილს, ხშირად გვხვდება ფიზიკის ახლებური გადააზრება. 1999 წელს, ნაწარმოებისთვის ''Oceanic'', იგანმა [[ჰიუგოს პრემია]] მოიგო. ის ასევე ფლობს ჯონ კემპბელის ჯილდოს საკუეთესო მოთხრობისთვის. იგანის ადრინდელი ნაწარმოებები გაჯერებულია ზებუნებრივი საშინელების ჟანრის ისტორიებით.  იგანიის მოთხრობები უკვე გამოქვეყნდა სხვადასხვა ჟანრის ჟურნალში, მწერლის შემოქმედება რეგულარულად იბეჭდება ისეთ პოპულარულ პერიოდულ გამოცემებში როგორიცაა „[[ინტერზონა]]“ და „[[აზიმოვის სამეცნიერო ფანტასტიკა]]“. == პირადი ცხოვრება == 2015 წლიიდან იგანი [[პერთი|პერთში]] ცხოვრობს. ის აქტიურად აპროტესტებს ავსტრალიის საიმიგრაციო პოლიტიკას და თავშესაფრის მსურველთა ქვეყნიდან გაძევებას.<ref>{{Cite web|last=Egan|url=http://www.theage.com.au/articles/2005/02/16/1108500150540.html|title=Letters from the forgotten - Opinion|first=Greg|date=17 თებერვალი, 2005|publisher=www.theage.com.au|accessdate=23 აგვისტო, 2014}}</ref> იგანი [[ვეგეტარიანელობა|ვეგეტარიანელია]].<ref>{{Cite web|last=Egan|url=http://www.gregegan.net/ZENDEGI/IranTrip/IranTrip2.html|title=Iran Trip Diary: Part 2, Esfahan|first=Greg|date=19 ოქტომბერი, 2008|publisher=Gregegan.net|accessdate=23 აგვისტო, 2014}}</ref> იგანი არ ესწრება სამეცნიერო ფანტასტიკისადმი მიძღვნილ ლიტერატურულ კონვენციებს,<ref>{{Cite web|last=Farr|url=http://www.gregegan.net/INTERVIEWS/Interviews.html|title=Interviews|first=Russell|date=September 1997|publisher=Gregegan.net|accessdate=23 August 2014}}</ref> არ არიგებს ავტოგრაფებს. მისი განაცხადებით, ინტერნეტში მის ფოტოებს ვერ შეხვდებით,<ref name="egan">{{Cite web|url=http://www.gregegan.net/images/GregEgan.htm|title=Photos of Greg Egan, science fiction writer|publisher=Gregegan.net|accessdate=23 აგვისტო, 2014}}</ref> მიუხედავად იმისა, რომ სამეცნიერო ფანტასტიკის ფანებმა გუგლის საძიებო სისტემაში არაერთი ფოტო მოიძიეს, ავტორმა განაცხადა, რომ ხსენებული ფოტოები მის სეხნიებს ეკუთნით.<ref>{{Cite web|last=Egan|url=http://www.gregegan.net/ESSAYS/GOOGLE/Google.html|title=Google, the Stupidity Amplifier|first=Greg|date=24 აგვისტო, 2012|publisher=Gregegan.net|accessdate=23 აგვისტო, 2014}}</ref> == ჯილდოები == * „Permutation City“: ჯონ ვ. კემპბელის მემორიალური პრემია (1995) * „Oceanic“: [[ჰიუგოს პრემია]], ლოკუსის პრემია, აზიმოვის მკითხველთა პრემია (1999) * „Distress“: ქურთ-ლაშვიც-პრაისი,  საუკეთესო უცხოური ფანტასტიკა (2000) სეიუნის პრემიის მრავალგზის მფლობელი. 2000 წელს, იგანის რომანი „ტერანესია“ დიტმარის პრემიის მფლობელი გახდა, თუმცა ავტორმა ჯილდოს მიღებაზე უარი განაცხადა. == ბიბლიოგრაფია == === რომანები === * „უჩვეულო კუთხე“ (1983), {{ISBN|0-909106-12-6}} * „კარანტინი“ (1992), {{ISBN|0-7126-9870-1}} * „გადანაცვლებათა ქალაქი“ (1994), {{ISBN|1-85798-174-X}} * „დიასპორა“ (1997), {{ISBN|1-85798-438-2}} * „ტერანესია“ (1999), {{ISBN|0-575-06854-X}} * „შილდის კიბე“ (2002), {{ISBN|0-575-07068-4}} * „დნობის ფერი“ (2008), {{ISBN|1-59780-128-3}} * „ზენდეგიი“ (2010), {{ISBN|978-1-59780-174-4}} * „დიქრონავტები“ (2017), {{ISBN|1-59780-892-X}} ; ორთოგონული ტრილოგია * „მომართული რაკეტა“ (2011), {{ISBN|978-1-59780-227-7}} * „მარადი ცეცხლი“ (2012), {{ISBN|978-1-59780-293-2}} * „დროის ისრები“ (2013), {{ISBN|978-0-575-10576-8}} === მოთხრობათა კრებულები === {{ითარგმნება}} '''აქსიომატური''' (1995), {{ISBN|1-85798-281-9}}{{Columns-list|3|*''The Infinite Assassin'' *''The Hundred Light-Year Diary'' *''Eugene'' *''The Caress'' *''Blood Sisters'' *''Axiomatic'' *''The Safe-Deposit Box'' *''Seeing'' *''A Kidnapping'' *''Learning to Be Me'' *''The Moat'' *''The Walk'' *''The Cutie'' *''Into Darkness'' *''Appropriate Love'' *''The Moral Virologist'' *''Closer''<ref>{{cite web |url=http://eidolon.net/?story=Closer |title=Closer |last=Egan |first=Greg |publisher=eidolon.net |date=April 1992 |accessdate=23 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211226163332/http://eidolon.net/?story=Closer |archivedate=26 დეკემბერი 2021 }}</ref> *''Unstable Orbits in the Space of Lies''}}'''ჩვენი ქალბატონი ჩერნობილიდან''' (1995), {{ISBN|0-646-23230-4}}{{Columns-list|3|*''Chaff'' *''Beyond the Whistle Test'' *''Transition Dreams'' *''Our Lady of Chernobyl''}}'''ხილული ნათელი''' (1998), {{ISBN|1-85798-551-6}} '''ბნელი მთელი რიცხვები და სხვა მოთხრობები''' (2008), {{ISBN|978-1-59606-155-2}}{{Columns-list|3|*''Luminous'' *''Riding the Crocodile''<ref>{{cite web|url=http://www.gregegan.net/INCANDESCENCE/00/Crocodile.html |title=Riding the Crocodile |last=Egan |first=Greg |publisher=Gregegan.net |date=31 December 2006 |accessdate=23 August 2014}}</ref> *''Dark Integers''<ref>{{cite web |last=Egan |first=Greg |url=http://www.asimovs.com/_issue_0710/Dark.shtml |title=Dark Integers |publisher=Asimovs.com |date=October 2007 |accessdate=23 August 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402183032/http://www.asimovs.com/_issue_0710/Dark.shtml |archivedate=2 April 2015 |df=dmy-all }}</ref> *''Glory''<ref>{{cite web |url=http://outofthiseos.typepad.com/blog/2008/03/hugo-short-stor.html |title=Harper Voyager Books: FREE HUGO SHORT STORIES: Ken Macleod and Greg Egan |publisher=Outofthiseos.typepad.com |date=27 March 2008 |accessdate=23 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211026094024/https://outofthiseos.typepad.com/blog/2008/03/hugo-short-stor.html |archivedate=26 ოქტომბერი 2021 }}</ref> *''Oceanic''}}'''ბროლის ღამეები და სხვა მოთხრობები''' (2009), {{ISBN|978-1-59606-240-5}}{{Columns-list|3|*''Lost Continent'' *''Crystal Nights''<ref>{{cite web |url=http://ttapress.com/553/crystal-nights-by-greg-egan/0/4/ |title=Interzone: Science Fiction & Fantasy - Crystal Nights |last=Egan |first=Greg |publisher=TTA Press |date=27 January 2009 |accessdate=23 August 2014 |archive-date=26 აგვისტო 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140826113345/http://ttapress.com/553/crystal-nights-by-greg-egan/0/4/ }}</ref> *''Steve Fever''<ref>{{cite web|last=Egan |first=Greg |url=http://www.technologyreview.com/article/408858/steve-fever/ |title=Steve Fever &#124; MIT Technology Review |publisher=Technologyreview.com |date=2007-10-15 |accessdate=2014-08-26}}</ref> *''TAP'' *''Induction'' *''Singleton'' *''Oracle''<ref>{{cite web|url=http://www.gregegan.net/MISC/ORACLE/Oracle.html |title=Oracle |last=Egan |first=Greg |publisher=Gregegan.net |date=12 November 2000 |accessdate=23 August 2014}}</ref> *''Border Guards''<ref>{{cite web|url=http://www.gregegan.net/BORDER/Border.html |title=Border Guards |last=Egan |first=Greg |publisher=Gregegan.net |date=12 April 1999 |accessdate=23 August 2014}}</ref> *''Hot Rock''}}'''ოუშენიკი''' (2009), {{ISBN|978-0-575-08652-4}}{{Columns-list|3|*''Lost Continent'' *''Dark Integers'' *''Crystal Nights'' *''Steve Fever'' *''Induction'' *''Singleton'' *''Oracle'' *''Border Guards'' *''Riding the Crocodile'' *''Glory'' *''Hot Rock'' *''Oceanic''}} === სხვა მოთხრობები === {{ითარგმნება}} {{Columns-list|3|*''Only Connect''<ref>{{cite web|url=http://www.gregegan.net/SCHILD/Connect/Connect.html |title=Only Connect |last=Egan |first=Greg |publisher=Gregegan.net |date=9 August 2000 |accessdate=23 August 2014}}</ref> *''Yeyuka''<ref>{{cite web|url=http://www.infinityplus.co.uk/stories/yeyuka.htm |title=Yeyuka - a short story |last=Egan |first=Greg |publisher=Infinityplus.co.uk |date=1997 |accessdate=23 August 2014}}</ref> *''Worthless''<ref>{{cite web|url=http://www.infinityplus.co.uk/stories/worth.htm |title=Worthless - a short story |last=Egan |first=Greg |publisher=Infinityplus.co.uk |date=1992 |accessdate=23 August 2014}}</ref> *''Mind Vampires''<ref>{{cite web|url=http://www.gregegan.net/HORROR/VAMPIRES/Vampires.html |title=Mind Vampires |last=Egan |first=Greg |publisher=Gregegan.net |date=29 May 2001 |accessdate=23 August 2014}}</ref> *''[[Neighbourhood Watch (short story)|Neighbourhood Watch]]'' *''Reification Highway'' *''Dust'' *''Before'' *''Fidelity'' *''The Demon's Passage''<ref>{{cite web |url=http://eidolon.net/?story=The%20Demons%20Passage |title=The Demon's Passage |last=Egan |first=Greg |publisher=eidolon.net |date=July 1991 |accessdate=23 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509202353/https://eidolon.net/?story=The%20Demons%20Passage |archivedate=9 მაისი 2021 }}</ref> *''In Numbers'' *''The Vat''<ref>{{cite web |url=http://eidolon.net/?story=The%20Vat |title=The Vat |last=Egan |first=Greg |publisher=eidolon.net |date=December 1990 |accessdate=23 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509203354/https://eidolon.net/?story=The%20Vat |archivedate=9 მაისი 2021 }}</ref> *''The Extra''<ref>{{cite web |url=http://eidolon.net/?story=The%20Extra |title=The Extra |last=Egan |first=Greg |publisher=eidolon.net |date=August 1990 |accessdate=23 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211214042958/http://eidolon.net/?story=The%20Extra |archivedate=14 დეკემბერი 2021 }}</ref> *''Beyond the Whistle Test'' *''Scatter My Ashes''<ref>{{cite web|url=http://www.gregegan.net/HORROR/SCATTER/Scatter.html |title=Scatter My Ashes |last=Egan |first=Greg |publisher=Gregegan.net |date=16 May 2001 |accessdate=23 August 2014}}</ref> *''Tangled Up'' *''The Way She Smiles, The Things She Says'' *''Artifact'' * ''Break My Fall'' in ''[[Reach for Infinity]]'' (2014)<ref name="Tor Infinity">{{cite web |url=http://www.tor.com/2014/06/12/book-review-anthology-reach-for-infinity-jonathan-strahan/ |title=Step into the Stars: ''Reach for Infinity'', ed. Jonathan Strahan |work=[[Tor.com]] |first=Niall |last=Alexander |date=12 June 2014 |accessdate=13 December 2015}}</ref> *''[[The Four Thousand, The Eight Hundred]]'' (2016), {{ISBN|1-59606-791-8}}}} === აკადემიური ნაშრომები === * ''An Efficient Algorithm for the Riemannian 10j Symbols'' by Dan Christensen and Greg Egan<ref>{{Cite web|url=https://arxiv.org/abs/gr-qc/0110045|title=&#91;gr-qc/0110045&#93; An efficient algorithm for the Riemannian 10j symbols|date=24 January 2002|publisher=Arxiv.org|accessdate=23 August 2014}}</ref> * ''Asymptotics of 10j Symbols'' by John Baez, Dan Christensen and Greg Egan<ref>{{Cite web|url=https://arxiv.org/abs/gr-qc/0208010|title=&#91;gr-qc/0208010&#93; Asymptotics of 10j symbols|date=4 November 2002|publisher=Arxiv.org|accessdate=23 August 2014}}</ref> * ''Conic-Helical Orbits of Planets around Binary Stars do not Exist'' by Greg Egan<ref>{{Cite web|url=https://arxiv.org/abs/1510.05345|title=&#91;math.DS/arXiv:1510.05345&#93; Conic-Helical Orbits of Planets around Binary Stars do not Exist|date=19 October 2015|publisher=Arxiv.org|accessdate=23 May 2017}}</ref> == მოკლემეტრაჟიანი ფილმები == მოთხრობა ''აქსიომატიკის ''მიხედვით 2015 წელს მოკლემეტრაჟიანი ფილმის გადაღებები დაიწყო,<ref>{{Imdb სათაური|id=tt4654466|title=Axiomatic}}</ref> 2017 წელს ფილმის ონლაინ ვერსიის პრემიერა შედგა.<ref>{{Cite web|url=http://filmshortage.com/dailyshortpicks/axiomatic/|title=Axiomatic|date=27 October 2017|publisher=Film shortage|accessdate=31 October 2017}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|http://www.gregegan.net}} * {{Vimeo|user3267867|გრეგ იგანი}} * {{isfdb name |name=გრეგ იგანი}} * [http://lccn.loc.gov/n85010566 გრეგ იგანი] [[კონგრესის ბიბლიოთეკა]]ში == სქოლიო == {{სქოლიო|3}} {{DEFAULTSORT:იგანი, გრეგ}} [[კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:ავსტრალიელი მწერლები]] [[კატეგორია:ავსტრალიელი პროგრამისტები]] [[კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] de7sb1f9z6p3ldqlln6wdpcdmx55hqn 0 398594 5416969 3636419 2026-06-19T15:01:53Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416969 wikitext text/x-wiki {{ტაქსოდაფა | სახელი = გომფოთერიუმი | სურათის ფაილი = Gomphotherium productum.jpg | სურათის წარწერა = | სურათის აღწერა = Gomphotherium productum | სამეფო = ცხოველები | ტიპი = [[ქორდიანები]] | კლასი = [[ძუძუმწოვრები]] | რიგი = [[ხორთუმიანები]] | ოჯახი = [[გომფოთერიუმისებრნი]] | გვარი = [[გომფოთერიუმი]] | ლათ = {{Btname|Gomphoterium|[[Burmeister]], [[1837]]}} | სექციის სახელი = | სექციის ტექსტი = | არეალის რუკა = | არეალის რუკის წარწერა = | არეალის რუკის სიგანე = | არეალის ლეგენდა = | დაცვის სტატუსი = | ვიკისახეობები = Gomphoterium | commons = Category:Gomphotherium | iucn = | itis = | ncbi = | eol = | fw = }} '''გომფოთერიუმი''' ({{lang-la|Gomphoterium}}) — ამომწყდარი [[ძუძუმწოვრები|ძუძუმწოვრების]] [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარი]] [[ხორთუმიანები|ხორთუმიანების]] [[რიგი (ბიოლოგია)|რიგისა]]. წარმოიშვა ქვედა [[მიოცენი|მიოცენში]] [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკაში]], არსებობდა პერიოდში 13,650—3,6 მილიონი წლის წინათ. მოგვიანებით გვარმა მიგრირება განიცადა [[აზია|აზიაში]], [[ევროპა|ევროპასა]] და [[აფრიკა|აფრიკაში]]. მათი სიმაღლე 3 [[მეტრი|მეტრამდეა]]. გარეგნულად ძლიერ ჰგვანან [[სპილო|სპილოს]], მაგრამ ერთის მაგივრად ორი წყვილი ეშვი აქვთ, ერთი წყვილი ზედა ყბაზე, ხოლო მეორე, უფრო გრძელი — ქვედაზე. ქვედა ეშვები ნიჩაბის ფორმისაა, რაც მიწის თხრაში ეხმარებოდათ. თანამედროვე სპილოებისგან განსხვავებით ზედა ეშვები დაფარული ჰქონდათ მინანქრით. სპილოებთან შედარებით თავის ქალა უფრო წაგრძელებული და დაბალია, რაც მოკლე ხორთუმის არსებობაზე მიუთითებს, როგორიც აქვთ მაგალითად [[ტაპირები|ტაპირებს]]. == რესურსები ინტერნეტში == * [http://www.elephant.se/gomphotherium.php The genus Gomphoterium, ancestor of mammoths and elephants] * [http://www.aolnews.com/science/article/prehistoric-fossils-unearthed-in-jim-leydens-tenn-backyard/19541513?icid=main|main|dl1|link3|http%3A%2F%2Fwww.aolnews.com%2Fscience%2Farticle%2Fprehistoric-fossils-unearthed-in-jim-leydens-tenn-backyard%2F19541513 ინფორმაცია aolnews.com-ზე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707054743/http://www.aolnews.com/science/article/prehistoric-fossils-unearthed-in-jim-leydens-tenn-backyard/19541513?icid=main%7Cmain%7Cdl1%7Clink3%7Chttp%3A%2F%2Fwww.aolnews.com%2Fscience%2Farticle%2Fprehistoric-fossils-unearthed-in-jim-leydens-tenn-backyard%2F19541513 |date=2010-07-07 }} [[კატეგორია:გომფოთერიუმი|*]] [[კატეგორია:გომფოთერიუმები]] rea4b4qkc7pgbr2jsuvhbbb6ai7yba6 0 408828 5417123 4870958 2026-06-19T20:51:12Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 3 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417123 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |მოთამაშის სახელი = გოჩა მაჩაიძე |სურათი = Gocha Machaidze — FC Dinamo Tbilisi Defender (1971–1980).jpg |სურათის ზომა = |წარწერა = |სრული სახელი = გოჩა დომენტის ძე მაჩაიძე |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1950|6|21|}} |დაბადების ადგილი = [[ამბროლაური]],<br/>[[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]],<br/>[[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 176 [[სანტიმეტრი|სმ]] |პოზიცია = [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]],<br/>[[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]] |ახალგაზრდული წელი1 = |ახალგაზრდული კლუბი1 = |წელი1 = 1969 |წელი2 = 1969–1970 |წელი3 = 1971–1980 |წელი4 = 1980 |წელი5 = 1981 |წელი6 = 1981–1982 |კლუბი1 = [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი]] |კლუბი2 = [[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|მეტალურგი რ.]] |კლუბი3 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბ.]] |კლუბი4 = [[გურია ლანჩხუთი (საფეხბურთო კლუბი)|გურია]] |კლუბი5 = [[სპარტაკი მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|სპარტაკი მ.]] |კლუბი6 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქ.]] |მატჩი1 = 1 |მატჩი2 = |მატჩი3 = 133 |მატჩი4 = 20 |მატჩი5 = 1 |მატჩი6 = 39 |გოლი1 = 0 |გოლი2 = |გოლი3 = 3 |გოლი4 = 0 |გოლი5 = 0 |გოლი6 = 1 |ეროვნული წელი1 = |ეროვნული ნაკრები1 = |ეროვნული მატჩი1 = |ეროვნული გოლი1 = |მედლის თარგები = }} '''გოჩა მაჩაიძე''' (დ. [[21 ივნისი]], [[1950]], [[ამბროლაური]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]]) — [[ქართველები|ქართველი]] და [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] [[ფეხბურთელი]], თამაშობდა [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველის]] და [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველის]] პოზიციაზე. სხვადასხვა დროს იცავდა [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „ლოკომოტივის“]], [[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავის „მეტალურგის“]], [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]], [[გურია ლანჩხუთი (საფეხბურთო კლუბი)|ლანჩხუთის „გურიას“]], [[სპარტაკი მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|მოსკოვის „სპარტაკის“]] და [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ქუთაისის „ტორპედოს“]] ღირსებას. [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის]] ჩემპიონი (1978), ვიცე-ჩემპიონი (1977) და ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი. [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საბჭოთა კავშირის თასის]] ორგზის მფლობელი (1976, 1979) და ფინალისტი (1980) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1973).<ref>გია ტუხაშვილი (21 ივნისი, 2010). [https://www.nplg.gov.ge/opentext/index.php?m=18&y=2010&art=15067 იუბილარი. გოჩა მაჩაიძე — 60] — 70-იანი წლების თბილისის „დინამო“ ძმები მაჩაიძეების გარეშე ცოტა წარმოუდგენელიც იყო; უფროსი, მანუჩარი წლების განმავლობაში „დინამოს“ კაპიტანი და ერთ-ერთი ლიდერი იყო; არც გოჩა მაჩაიძე გახლდათ ურიგო ფეხბურთელი, მართლაც განსაკუთრებული უნივერსალიზმით რომ გამოირჩეოდა: ბავშვობაში ფორვარდი იყო, შემდეგ ნახევარდაცვაში თამაშობდა, კარიერის ბოლო წლებში კი უკვე განაპირა მცველად მოგვევლინა. „დინამოსთან“ ერთად გოჩა მაჩაიძე საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი გახდა და თასს დაეუფლა, ამას გარდა არაერთი წარმატებული მატჩი ჩაატარა საერთაშორისო არენაზეც: „ლივერპულის“, „ინტერის“, „რეალის“ წინააღმდეგ. ქართული ფეხბურთის დამსახურებულ ვეტერანს დღეს იუბილე აქვს — 60 წელი შეუსრულდა! — ქართული პრესის ელექტრონული არქივი.</ref> == კარიერა == ფეხბურთის თამაში დაიწყო 1962 წელს თბილისის 35-ე სკოლაში მწვრთნელ ვანო შუდრასთან. თამაშობდა [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „ლოკომოტივში“]] და [[რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)|რუსთავის „მეტალურგში“]]. 1971 წლიდან [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოშია“]], რომლის ძირითად შემადგენლობაში პირველად გამოვიდა 1973 წლის 2 ივლისს. გუნდთან ერთად ორჯერ — 1976 წლის საგაზაფხულო და საშემოდგომო პირველობის გათამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი გახდა, 1977 წლის პირველობაზე ვიცე-ჩემპიონის, ხოლო 1978 წელს — საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა.<ref>[http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1978-goda/ საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978]</ref> ასევე, ორჯერ იყო [[საბჭოთა კავშირის თასი]]ს მფლობელი — 1976 და 1979 წლებში. სულ [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]] შემადგენლობაში უმაღლესი ლიგის [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საკავშირო პირველობის]] 133 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და სამი ბურთი გაიტანა. ამას გარდა, გოჩა მაჩაიძემ ევროპული საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირების ფარგლებში „დინამოს“ ღირსება ცამეტ შეხვედრაში დაიცვა, აქედან ერთი — [[უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი|თასების მფლობელთა თასის]], ათი — [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფა-ს თასის]] და ორიც — [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ევროპის ჩემპიონთა თასის]] გათამაშებაში. 1980 წელს გუნდის ხელმძღვანელობასთან უთანხმოების გამო მას და მის უფროს ძმას, თბილისელთა მაშინდელ კაპიტან [[მანუჩარ მაჩაიძე]]ს „დინამოს“ დატოვება მოუწიათ. იმავე წლის საფეხბურთო სეზონის დარჩენილი პერიოდი გოჩა მაჩაიძემ [[გურია ლანჩხუთი (საფეხბურთო კლუბი)|ლანჩხუთის „გურიაში“]] გაატარა, რომელთა რიგებშიც ოცჯერ გამოვიდა მწვანე მინდორზე. 1981 წლის სეზონი [[სპარტაკი მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|მოსკოვის „სპარტაკის“]] შემადგენლობაში დაიწყო, სადაც მხოლოდ ორჯერ ითამაშა, ერთხელ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის კალენდარულ შეხვედრაში, ხოლო მეორედ — [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ევროპის ჩემპიონთა თასის]] 1980–1981 წლების გათამაშების მეოთხედფინალურ მატჩში [[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|მადრიდის „რეალის“]] წინააღმდეგ, რომელიც [[თბილისი|თბილისში]] 1981 წლის 4 მარტს [[ბორის პაიჭაძის ეროვნული სტადიონი|„დინამოს“ სტადიონზე]] გაიმართა.<ref>[http://www.klisf.net/ek80_5.htm Кубок европейских чемпионов 1980/81. «Спартак» Москва 0–0 «Реал» Мадрид]</ref><ref>[http://www.klisf.net/ek80_5.htm Первый раунд — ничейный] // «Советский спорт» 5 марта 1981 г.</ref><ref>[http://www.spartakmoskva.ru/stats/season/1981/match/1394.html «Спартак» Москва 0–0 «Реал» Мадрид]</ref> 1981–1982 წლებში [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ქუთაისის „ტორპედოს“]] შემადგენლობაშია, სადაც საბჭოთა კავშირის პირველი ლიგის 39 შეხვედრას ატარებს (ერთი გოლი) და გუნდს უმაღლესი ლიგის საგზურის მოპოვებაში ეხმარება. სათამაშო კარიერას 1982 წელს, ამავე კლუბში ასრულებს. == ევროთასებზე == ქვემოთ წარმოდგენილია ევროპის ქვეყნების საკლუბო გუნდების ოფიციალური ტურნირების ფარგლებში გოჩა მაჩაიძის თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში გამართული მატჩების სტატისტიკური მონაცემები. {| style="color: black;" |- | style="width: 50px; background-color:#D0F0C0" |<center>მოგება</center>|| style="width: 50px; background-color:LightYellow |<center>ფრე</center> | style="width: 50px; background-color:Moccasin|<center>წაგება</center> |} {| class="wikitable" border="1" !სეზონი !შეჯიბრება !რაუნდი !{{Tooltip|ქ|ქვეყანა, რომელსაც წარმოადგენს თბილისის „დინამოს“ მეტოქე გუნდი.}} !მეტოქე გუნდი !{{Tooltip|შინ|საკუთარ მოედანზე გამართული მატჩი.}} !{{Tooltip|სტ.|სტუმრად, მეტოქე გუნდის მოედანზე გამართული მატჩი.}} !{{Tooltip|წყარო|ფეხბურთის ისტორიისა და სტატისტიკის ინტერნეტსივრცეში არსებული რესურსები.}} |- |1976–77 |<center>[[უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი|ევროპის თასების თასი]]</center> |<center>1/16</center> |{{დროშანიშანი|უელსი}} |[[კარდიფ სიტი (საფეხბურთო კლუბი)|კარდიფ სიტი]] |bgcolor=D0F0C0|'''3–0''' | |<ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/ec-der-pokalsieger-1976-1977-1-runde-dinamo-tbilisi-cardiff-city/ |title=Cup Winners Cup 1976/1977. Dinamo Tbilisi 3:0 Cardiff City}}</ref> |- |1977–78 |<center>[[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფა-ს თასი]]</center> |<center>1/32</center> |{{დროშანიშანი|იტალია}} |[[ინტერი მილანი (საფეხბურთო კლუბი)|ინტერი მილანი]] |bgcolor=LightYellow|'''0–0''' |bgcolor=D0F0C0|'''1–0''' |<ref name=interdinamo1977>{{Cite web |url=http://www.klisf.net/ek77_13.htm |title=«Интернационале» (Милан, Италия) 0–1 «Динамо» (Тбилиси) |access-date=2016-12-30 |archive-date=2017-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170404011650/http://www.klisf.net/ek77_13.htm }}</ref><ref>[http://www.rsssf.com/tablesi/ital-ec.html Inter 0–1 Dinamo Tbilisi]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=1977/matches/round=1085/match=65023/postmatch/lineups/index.html|title=Internazionale 0–1 Dinamo Tbilisi — 14 September 1977}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/europa-league-1977-1978-1-runde-dinamo-tbilisi-inter/ |title=Europa League 1977/1978 » 1. Round » Dinamo Tbilisi - Inter 0:0}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/europa-league-1977-1978-1-runde-inter-dinamo-tbilisi/ |title=Europa League 1977/1978 » 1. Round » Inter - Dinamo Tbilisi 0:1}}</ref> |- | | |<center>1/16</center> |{{დროშანიშანი|დანია}} |[[კბ კოპენჰაგენი (საფეხბურთო კლუბი)|კბ კოპენჰაგენი]] |bgcolor=D0F0C0|'''2–1''' |bgcolor=D0F0C0|'''4–1''' |<ref>{{cite web|url=http://www.klisf.net/ek77_16.htm |title=«Динамо» Тбилиси 2–1 «Копенгаген Болдклуббен» (Дания)}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.klisf.net/ek77_15.htm |title=«Копенгаген Болдклуббен» (Дания) 1–4 «Динамо» Тбилиси}}</ref> |- | | |<center>1/8</center> |{{დროშანიშანი|შვეიცარია}} |[[გრასჰოპერი ციურიხი (საფეხბურთო კლუბი)|გრასჰოპერი ციურიხი]] |bgcolor=D0F0C0|'''1–0''' |bgcolor=Moccasin|'''0–4''' |<ref>{{cite web|url=http://www.klisf.net/ek77_17.htm |title=«Динамо» Тбилиси 1–0 «Грассхоппер» Цюрих (Швейцария)}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.klisf.net/ek77_18.htm |title=«Грассхоппер» Цюрих (Швейцария) 4–0 «Динамо» Тбилиси}}</ref> |- |1978–79 |<center>[[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფა-ს თასი]]</center> |<center>1/32</center> |{{დროშანიშანი|იტალია}} |[[ნაპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ნაპოლი]] |bgcolor=D0F0C0|'''2–0''' |bgcolor=LightYellow|'''1–1''' |<ref>{{cite web|url=http://www.klisf.net/ek78_7.htm|title=«Динамо» (Тбилиси) – «Наполи» (Неаполь, Италия) 2–0 }}</ref><ref>[http://www.rsssf.com/tablesi/ital-ec.html Napoli 1–1 Dinamo Tbilisi]</ref><ref>{{Cite web |url=http://msy.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=679 |title=ნაპოლი (ნეაპოლი, იტალია) 1:1 დინამო (თბილისი) |access-date=2019-07-07 |archive-date=2019-07-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190719042006/http://msy.gov.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=679 }}</ref><ref>[http://www.rsssf.com/tablesi/ital-ec.html Dinamo Tbilisi 2–0 Napoli]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/europa-league-1978-1979-1-runde-dinamo-tbilisi-ssc-napoli/ |title=Europa League 1978/1979. Dinamo Tbilisi 2:0 SSC Napoli}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/europa-league-1978-1979-1-runde-ssc-napoli-dinamo-tbilisi/ |title=Europa League 1978/1979. SSC Napoli 1:1 Dinamo Tbilisi}}</ref> |- | | |<center>1/16</center> |{{დროშანიშანი|გერმანია}} |[[ჰერტა ბერლინი (საფეხბურთო კლუბი)|ჰერტა ბერლინი]] |bgcolor=D0F0C0|'''1–0''' |bgcolor=Moccasin|'''0–2''' |<ref>{{cite web|url=http://www.klisf.net/ek78_10.htm |title=«Динамо» (Тбилиси) 1–0 «Герта» (Западный Берлин)}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.klisf.net/ek78_9.htm |title=«Герта» (Западный Берлин) 2–0 «Динамо» Тбилиси}}</ref> |- |1979–80 |<center>[[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ევროპის ჩემპიონთა თასი]]</center> |<center>1/16</center> |{{დროშანიშანი|ინგლისი}} |[[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპული]] |bgcolor=D0F0C0|'''3–0''' |bgcolor=Moccasin|'''1–2''' |<ref>{{cite web|url=http://www.klisf.net/ek79_2.htm|title=«Динамо» (Тбилиси) 3–0 «Ливерпуль» (Ливерпуль)}}</ref><ref>[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1979/matches/round=1016/match=63613/index.html Dinamo Tbilisi 3–0 Liverpool]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/champions-league-1979-1980-1-runde-dinamo-tbilisi-liverpool-fc/ |title=Champions League 1979/1980. Dinamo Tbilisi 3:0 Liverpool FC}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/champions-league-1979-1980-1-runde-liverpool-fc-dinamo-tbilisi/ |title=Champions League 1979/1980. Liverpool FC 2:1 Dinamo Tbilisi}}</ref> |} == მიღწევები == === საკლუბო === ; {{დროშანიშანი|საქართველოს სსრ}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი]] * ჩემპიონი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978]] * ვიცე-ჩემპიონი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1977|1977]] * ბრინჯაოს პრიზიორი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1976 (გაზაფხული)|1976 (გ.)]], [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1976 (შემოდგომა)|1976 (შ.)]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საბჭოთა კავშირის თასი]] * თასის მფლობელი: [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი 1976|1976]], 1979 === სანაკრებო === ; {{დროშანიშანი|საქართველოს სსრ}} საქართველოს სსრ ნაკრები ; {{Tooltip|სსრ კავშირის სპარტაკიადა|სსრ კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის საფეხბურთო ტურნირი}} * ვიცე-ჩემპიონი: 1979<ref>[https://web.archive.org/web/20190621060523/http://www.dinamo-tbilisi.ru/sbornye/sbornaya-gruzii/spartakiada-narodov-sssr-1979-goda/ Финал. Сборная Москвы 2–1 Сборная Грузии]</ref> == ლიტერატურა == {{Refbegin}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—74 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1974|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1974|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20190819195846/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1974|archive-date=2019-08-19}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—75 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1975|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1975|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20190819195930/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-1975|archive-date=2019-08-19}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—76 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1976|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1976|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216140513/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1976|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გ.|title=ფეხბურთი—77 : ცნობარი–კალენდარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1977|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1977|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216140658/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+:+%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98+1977|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last1=აკოფოვი|first1=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—78 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1978|location=თბ.|url=http://gioimedashvili.blogspot.com/2012/06/blog-post_870.html|access-date=2023-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512115352/http://gioimedashvili.blogspot.com/2012/06/blog-post_870.html|archive-date=2019-05-12}} * {{Cite book|last1=აკოფოვი|first1=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—79 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-79|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216140910/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-79|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last1=აკოფოვი|first1=გ.|last2=კაკაბაძე|first2=მ.|title=ფეხბურთი—80 : ცნობარი|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1980|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+80|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216153649/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98+80|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გარუნ|title={{Tooltip|ასე ნანატრი გამარჯვება|ასე ნანატრი გამარჯვება : თბილისის „დინამო“ — საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელია}}|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1976|location=თბილისი|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%94+%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%98+%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AF%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216153934/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%94+%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%98+%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AF%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=აკოფოვი|first=გარუნ|last2=კაკაბაძე|first2=მიხეილ|title={{Tooltip|მეორედ — ოლიმპზე|მეორედ — ოლიმპზე : თბილისის „დინამო“ — სსრ კავშირის 1978 წლის ჩემპიონი}}|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%93+%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%96%E1%83%94|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216154108/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%93+%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%96%E1%83%94|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=ბერიშვილი|first=ელგუჯა|title=ქართული სპორტის ოქროს წიგნი|publisher=პალიტრა L|year=2013|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1+%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9C%E1%83%98|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216133630/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1+%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9C%E1%83%98|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=გორელოვი|first=იან|title=„დინამო“—78 (ფოტოალბომი)|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D-78|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216154341/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D-78|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=თედორაძე|first=ზურაბ|title=თბილისის „დინამო“ ციფრებში, 1936–1989|publisher=სტამბა–96|year=1999|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/}} * {{Cite book|last=თედორაძე|first=ზ.|title=თბ. „დინამო“ : ციფრები, ფაქტები, კომენტარები, 1936–1989|publisher=|year=2002|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000001/}} * {{Cite book|last=მოსაშვილი|first=მინდია|title=თბ. „დინამო“ 1978 წლის სსრკ ჩემპიონი|publisher=ხელოვნება|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D+1978+%E1%83%AC%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A1%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%99+%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216155307/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D+1978+%E1%83%AC%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A1%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%99+%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98|archive-date=2019-12-16}} * {{Cite book|last=მოსაშვილი|first=მინდია|title=დიდი მანუჩარი|publisher=ხელოვნება|year=1980|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%98+%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%A9%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20190817201741/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%98+%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%A9%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98|archive-date=2019-08-17}} * {{Cite book|last=მოსაშვილი|first=მინდია|title=მარადიული დღესასწაული|publisher=ხელოვნება|year=1982|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%93%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98|access-date=2023-09-09|archive-url=https://archive.today/20191216155634/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%93%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98|archive-date=2019-12-16}} {{Refend}} ==პერიოდიკა== {{Refbegin}} * {{სტატია |ავტორი = [[ტაგუ მებურიშვილი|მებურიშვილი, ტაგუ]] |სათაური = „გაისმის მთად და ბარად მათი დიდების ექო“... |ბმული = http://www.dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/195534/1/Lelo_1978_N220.pdf |ენა = |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]] |სახეობა = |წელი = 11 ნოემბერი, 1978 |ტომი = |ნომერი = 220 (6275) |გვერდები = 2–3 |doi = |issn = }} * {{სტატია |ავტორი = ტუხაშვილი, გია |სათაური = გოჩა მაჩაიძე 60 ...ახლოს არ მიკარებენ |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/279563/1/Lelo_2010_N143.pdf |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]] |წელი = 21 ივნისი, 2010 |ნომერი = 143 (13131) |გვერდები = 12–13 }} {{Refend}} == რესურსები ინტერნეტში == {{Refbegin}} * [https://web.archive.org/web/20140719132241/http://fcdinamo.ge/ge/news?n=2857 თბილისის „დინამოს“ ოფიციალური საიტი] {{refend}} {| width="600" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | თემატური საიტები |- ! scope=row |[https://www.dinamo-tbilisi.ru/personalii/igroki/machaidze-gocha-domentevich/ Dinamo-Tbilisi.ru] · [https://fcdinamo.ge/ge/news?n=103321 FСdinamo.ge] · [http://footballfacts.ru/players/106945 FootballFacts.ru] · [http://www.worldfootball.net/player_summary/gocha-machaidze/ WorldFootball.net] · [http://www.klisf.net/gamer14.htm КЛИСФ] |} {| width="600" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | ლექსიკონები და ენციკლოპედიები |- ! scope=row |[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=14&t=133380 უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი] · [http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00016720/ საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი] · [http://www.nplg.gov.ge/athletes/ka/00000932/ ბიოგრაფიული ლექსიკონი] |} {| width="600" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | ფოტო |- ! scope=row |[http://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?location=%2F&query=გოჩა+მაჩაიძე+თბილისის+დინამო ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“] |} {| width="600" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | ვიდეო |- ! scope=row |[https://1tv.ge/video/safekhburto-taimauti-gocha-machaidze-giorgi-chilaia/ საფეხბურთო ტაიმაუტი] |} == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:მაჩაიძე, გოჩა}} [[კატეგორია:დაბადებული 1950]] [[კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი]] [[კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:მოსკოვის სპარტაკის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები]] 4gc0dq0bdkxktc32s9cj90zxc1ukdxj 0 410002 5417145 5328675 2026-06-19T22:37:19Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417145 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მწერალი | სახელი = გრიგოლ მაჭავარიანი | სურათი= გრიგოლ მაჭავარიანი 1.jpg | ტიტრი = | ჩარჩო = | ფსევდონიმი = | სრული სახელი = | დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი|1962|12|26}} | დაბადების ადგილი = [[თბილისი]] | გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1996|4|1|1962|12|26}} | გარდაცვალების ადგილი = | საქმიანობა = | ეროვნება = ქართველი | პერიოდი = | ჟანრი = თარგმანი | ენა = | მოქალაქეობა = {{დროშა|საქართველო}} | alma_mater = [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] | თემატიკა = | მიმდინარეობა = | დებიუტი = | magnum_opus = | მეუღლე = | პარტნიორი = | შვილები = | ნათესავები = | გავლენა მოახდინეს = | გავლენა მოახდინა = | საიტი = | ხელმოწერა = | სქოლიო = }} '''გრიგოლ მაჭავარიანი''' (დ. [[26 დეკემბერი]], [[1962]], [[თბილისი]] — გ. [[1 აპრილი]], [[1996]]) — [[ქართველები|ქართველი]] მთარგმნელი, ლინგვისტი და იურისტი. 1990 წელს დაამთავრა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს იურიდიული ფაკულტეტი. 1990-იან წლებში მუშაობდა [[ისლანდია]]ში მთარგმნელად. ბაშვობიდან იყო გატაცებული [[ისლანდიური ენა|ისლანდიური ენით]], რომელიც თვითონ შეისწავლა. ;ისლანდიურიდან ქართულად თარგმნა: *''ისლანდიელთა წიგნი'' (Íslendingabók); *''საგებში განსწავლული ისლანდიელის საგა'' (Árnesinga sögur og Kjalnesinga: Íslendigs þáttr sögufróða); *''ჰელგი ჰალვარსონის საგა'' (Saga Helga Hallvarðsson); *''ბორგარფიორდელი სიგურდურის საგა'' (Borgfirðinga sögur: Sigurðar þáttr borgfirzka); *''ენაგველა გუნლაუგრის საგა'' (Gunnlaugs saga ormstungu); *''გრენლანდიელთა საგა'' (Grænlendinga saga); *''უკანასკნელი კათოლიკე ეპისკოპოსი'', 1997, ავტორი თოურჰალურ გუჰტორმსონი(Jón biskup Arason, höfundur Þórhallur Guttormsson). ;ქართულიდან ისლანდიურად თარგმნა: *[[შუშანიკის წამება]] (PÍSALRVÆTI HINNAR HEILAGAR SJÚSANIKAR DROTTNINGAR), 1996; *[[სარჩობელაზედ |სარჩობელაზედ]] (Í gálganum), 2001 (ავტორი: [[ილია ჭავჭავაძე]]); *[[ნატვრის ხე]] (Óskatré), 2001 (ავტორი: [[გიორგი ლეონიძე]]). ;სხვა თარგმანები: *''ეშმაკის ქვა'' (Steinn Satans), 2001 (ავტორი: [[მიხეილ ჯავახიშვილი]]), მთარგმნელი — ფრიდრიკ თორდარსონი; *''ტაში'' (Klapp), 2001 (ავტორი: [[რევაზ მიშველაძე]]), მთარგმელები — ირმა მაჭავარიანი და ფრანს გისლასონი; *''თავსატეხი'' (Þraut), 2001 (ავტორი: რევაზ მიშველაძე), მთარგმელები — ირმა მაჭავარიანი და ფრანს გისლასონი. ==გალერეა== <gallery> გრიგოლ მაჭავარიანი 2.jpg| გრიგოლ მაჭავარიანი 3.jpg| გრიგოლ მაჭავარიანი 4.jpg| </gallery> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00014429}} *[http://kartvelologi.tsu.ge/public/ge/arqive/11/8 გრიგოლ მაჭავარიანი]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}, kartvelologi.tsu.ge {{DEFAULTSORT:მაჭავარიანი, გრიგოლ}} [[კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1962]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აპრილი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1996]] [[კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები]] [[კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები]] p8re5dconwtntmos53or7ndmbkzk327 0 422338 5417072 4948964 2026-06-19T18:51:22Z CommonsDelinker 635 - "Graphic24.jpg". ფაილი წაიშალა Commons-იდან მომხმარებელ [[c:User:Yann|Yann]]-ს მიერ. მიზეზი: per [[:c:COM:NETCOPYVIO|]]. 5417072 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სახელი = სამან ყურბანოვი | ფოტო = Sanan12.jpg | ფოტოს სიგანე = | წარწერა = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი = [[12 აგვისტო]], [[1938]] | დაბთარიღი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] | დაბადგილი = | გარდთარიღი = [[24 დეკემბერი]], [[1999]] | გარდადგილი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] }} '''სამან შამილ ოღლი ყურბანოვი''' ({{lang-az|Sənan Şamil oğlu Qurbanov}}; დ. [[12 აგვისტო]], [[1938]] — გ. [[24 დეკემბერი]], [[1999]]) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე და გრაფიკოსი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, სსრკ-ს მხატვართა კავშირის წევრი. საკავშირო და რესპუბლიკური გამოფენების მონაწილე. აზერბაიჯანის თეატრების სპექტაკლების დამდგმელ-მხატვარი. [[აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი|აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი]]. დაიბადა 1938 წლის 12 აგვისტოს ქალაქ [[ბაქო]]ში. 1955-1959 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში. 1960—1963 წწ. გააგრძელა სწავლა ლენინგრადის ვ. მუხინას სახელობის უმაღლეს სამხატვრო სასწავლებელში, ამჟამინდელი ა. შტიგლიცის სახელობის აკადემია სკულფტურის ფაკულტეტზე. 1963 წელს გარიცხულ იქნა სასწავლებლიდან „დასავლური ბურჟუაზიული გავლენის“ გამო. იგი დაბრუნდა ბაქოში. 1967 წელს მან დაამთავრა მ. ალიევას სახელობის ხელოვნების აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, თეატრალური რეჟისორობის ფაკულტეტი. == გალერეა == <center> <gallery> File:Graphic15.jpg| File:Graphic26.jpg| File:Graphic28.jpg| File:Graphic21.jpg| File:Graphic27.jpg| File:Graphic22.jpg| </gallery> </center> [[კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1938]] [[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1999]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები]] [[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]] [[კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები]] iz8jvhr7e0knk6oyu1tkoorv300wxrj 5417074 5417072 2026-06-19T19:06:43Z CommonsDelinker 635 - "Graphic15.jpg". ფაილი წაიშალა Commons-იდან მომხმარებელ [[c:User:Yann|Yann]]-ს მიერ. მიზეზი: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Works protected by copyrights. 5417074 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სახელი = სამან ყურბანოვი | ფოტო = Sanan12.jpg | ფოტოს სიგანე = | წარწერა = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი = [[12 აგვისტო]], [[1938]] | დაბთარიღი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] | დაბადგილი = | გარდთარიღი = [[24 დეკემბერი]], [[1999]] | გარდადგილი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] }} '''სამან შამილ ოღლი ყურბანოვი''' ({{lang-az|Sənan Şamil oğlu Qurbanov}}; დ. [[12 აგვისტო]], [[1938]] — გ. [[24 დეკემბერი]], [[1999]]) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე და გრაფიკოსი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, სსრკ-ს მხატვართა კავშირის წევრი. საკავშირო და რესპუბლიკური გამოფენების მონაწილე. აზერბაიჯანის თეატრების სპექტაკლების დამდგმელ-მხატვარი. [[აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი|აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი]]. დაიბადა 1938 წლის 12 აგვისტოს ქალაქ [[ბაქო]]ში. 1955-1959 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში. 1960—1963 წწ. გააგრძელა სწავლა ლენინგრადის ვ. მუხინას სახელობის უმაღლეს სამხატვრო სასწავლებელში, ამჟამინდელი ა. შტიგლიცის სახელობის აკადემია სკულფტურის ფაკულტეტზე. 1963 წელს გარიცხულ იქნა სასწავლებლიდან „დასავლური ბურჟუაზიული გავლენის“ გამო. იგი დაბრუნდა ბაქოში. 1967 წელს მან დაამთავრა მ. ალიევას სახელობის ხელოვნების აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, თეატრალური რეჟისორობის ფაკულტეტი. == გალერეა == <center> <gallery> File:Graphic26.jpg| File:Graphic28.jpg| File:Graphic21.jpg| File:Graphic27.jpg| File:Graphic22.jpg| </gallery> </center> [[კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1938]] [[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1999]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები]] [[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]] [[კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები]] l2xtn9cby4ilmxs1i3mfkyuzuo3ldxh 5417075 5417074 2026-06-19T19:06:48Z CommonsDelinker 635 - "Graphic21.jpg". ფაილი წაიშალა Commons-იდან მომხმარებელ [[c:User:Yann|Yann]]-ს მიერ. მიზეზი: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Works protected by copyrights. 5417075 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სახელი = სამან ყურბანოვი | ფოტო = Sanan12.jpg | ფოტოს სიგანე = | წარწერა = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი = [[12 აგვისტო]], [[1938]] | დაბთარიღი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] | დაბადგილი = | გარდთარიღი = [[24 დეკემბერი]], [[1999]] | გარდადგილი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] }} '''სამან შამილ ოღლი ყურბანოვი''' ({{lang-az|Sənan Şamil oğlu Qurbanov}}; დ. [[12 აგვისტო]], [[1938]] — გ. [[24 დეკემბერი]], [[1999]]) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე და გრაფიკოსი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, სსრკ-ს მხატვართა კავშირის წევრი. საკავშირო და რესპუბლიკური გამოფენების მონაწილე. აზერბაიჯანის თეატრების სპექტაკლების დამდგმელ-მხატვარი. [[აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი|აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი]]. დაიბადა 1938 წლის 12 აგვისტოს ქალაქ [[ბაქო]]ში. 1955-1959 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში. 1960—1963 წწ. გააგრძელა სწავლა ლენინგრადის ვ. მუხინას სახელობის უმაღლეს სამხატვრო სასწავლებელში, ამჟამინდელი ა. შტიგლიცის სახელობის აკადემია სკულფტურის ფაკულტეტზე. 1963 წელს გარიცხულ იქნა სასწავლებლიდან „დასავლური ბურჟუაზიული გავლენის“ გამო. იგი დაბრუნდა ბაქოში. 1967 წელს მან დაამთავრა მ. ალიევას სახელობის ხელოვნების აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, თეატრალური რეჟისორობის ფაკულტეტი. == გალერეა == <center> <gallery> File:Graphic26.jpg| File:Graphic28.jpg| File:Graphic27.jpg| File:Graphic22.jpg| </gallery> </center> [[კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1938]] [[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1999]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები]] [[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]] [[კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები]] 6c66e7orkkubo754ofhfr7c4kgfzphw 5417076 5417075 2026-06-19T19:06:52Z CommonsDelinker 635 - "Graphic27.jpg". ფაილი წაიშალა Commons-იდან მომხმარებელ [[c:User:Yann|Yann]]-ს მიერ. მიზეზი: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Works protected by copyrights. 5417076 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სახელი = სამან ყურბანოვი | ფოტო = Sanan12.jpg | ფოტოს სიგანე = | წარწერა = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი = [[12 აგვისტო]], [[1938]] | დაბთარიღი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] | დაბადგილი = | გარდთარიღი = [[24 დეკემბერი]], [[1999]] | გარდადგილი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] }} '''სამან შამილ ოღლი ყურბანოვი''' ({{lang-az|Sənan Şamil oğlu Qurbanov}}; დ. [[12 აგვისტო]], [[1938]] — გ. [[24 დეკემბერი]], [[1999]]) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე და გრაფიკოსი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, სსრკ-ს მხატვართა კავშირის წევრი. საკავშირო და რესპუბლიკური გამოფენების მონაწილე. აზერბაიჯანის თეატრების სპექტაკლების დამდგმელ-მხატვარი. [[აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი|აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი]]. დაიბადა 1938 წლის 12 აგვისტოს ქალაქ [[ბაქო]]ში. 1955-1959 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში. 1960—1963 წწ. გააგრძელა სწავლა ლენინგრადის ვ. მუხინას სახელობის უმაღლეს სამხატვრო სასწავლებელში, ამჟამინდელი ა. შტიგლიცის სახელობის აკადემია სკულფტურის ფაკულტეტზე. 1963 წელს გარიცხულ იქნა სასწავლებლიდან „დასავლური ბურჟუაზიული გავლენის“ გამო. იგი დაბრუნდა ბაქოში. 1967 წელს მან დაამთავრა მ. ალიევას სახელობის ხელოვნების აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, თეატრალური რეჟისორობის ფაკულტეტი. == გალერეა == <center> <gallery> File:Graphic26.jpg| File:Graphic28.jpg| File:Graphic22.jpg| </gallery> </center> [[კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1938]] [[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1999]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები]] [[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]] [[კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები]] mc2bvttwq79i7oq74nl5fir7xg25oc7 5417077 5417076 2026-06-19T19:06:55Z CommonsDelinker 635 - "Graphic22.jpg". ფაილი წაიშალა Commons-იდან მომხმარებელ [[c:User:Yann|Yann]]-ს მიერ. მიზეზი: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Works protected by copyrights. 5417077 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სახელი = სამან ყურბანოვი | ფოტო = Sanan12.jpg | ფოტოს სიგანე = | წარწერა = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი = [[12 აგვისტო]], [[1938]] | დაბთარიღი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] | დაბადგილი = | გარდთარიღი = [[24 დეკემბერი]], [[1999]] | გარდადგილი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] }} '''სამან შამილ ოღლი ყურბანოვი''' ({{lang-az|Sənan Şamil oğlu Qurbanov}}; დ. [[12 აგვისტო]], [[1938]] — გ. [[24 დეკემბერი]], [[1999]]) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე და გრაფიკოსი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, სსრკ-ს მხატვართა კავშირის წევრი. საკავშირო და რესპუბლიკური გამოფენების მონაწილე. აზერბაიჯანის თეატრების სპექტაკლების დამდგმელ-მხატვარი. [[აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი|აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი]]. დაიბადა 1938 წლის 12 აგვისტოს ქალაქ [[ბაქო]]ში. 1955-1959 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში. 1960—1963 წწ. გააგრძელა სწავლა ლენინგრადის ვ. მუხინას სახელობის უმაღლეს სამხატვრო სასწავლებელში, ამჟამინდელი ა. შტიგლიცის სახელობის აკადემია სკულფტურის ფაკულტეტზე. 1963 წელს გარიცხულ იქნა სასწავლებლიდან „დასავლური ბურჟუაზიული გავლენის“ გამო. იგი დაბრუნდა ბაქოში. 1967 წელს მან დაამთავრა მ. ალიევას სახელობის ხელოვნების აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, თეატრალური რეჟისორობის ფაკულტეტი. == გალერეა == <center> <gallery> File:Graphic26.jpg| File:Graphic28.jpg| </gallery> </center> [[კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1938]] [[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1999]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები]] [[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]] [[კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები]] rtkcldgedaxrbh58n9gsmh9vnhuvb7d 5417078 5417077 2026-06-19T19:07:04Z CommonsDelinker 635 - "Graphic26.jpg". ფაილი წაიშალა Commons-იდან მომხმარებელ [[c:User:Yann|Yann]]-ს მიერ. მიზეზი: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Works protected by copyrights. 5417078 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სახელი = სამან ყურბანოვი | ფოტო = Sanan12.jpg | ფოტოს სიგანე = | წარწერა = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი = [[12 აგვისტო]], [[1938]] | დაბთარიღი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] | დაბადგილი = | გარდთარიღი = [[24 დეკემბერი]], [[1999]] | გარდადგილი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] }} '''სამან შამილ ოღლი ყურბანოვი''' ({{lang-az|Sənan Şamil oğlu Qurbanov}}; დ. [[12 აგვისტო]], [[1938]] — გ. [[24 დეკემბერი]], [[1999]]) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე და გრაფიკოსი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, სსრკ-ს მხატვართა კავშირის წევრი. საკავშირო და რესპუბლიკური გამოფენების მონაწილე. აზერბაიჯანის თეატრების სპექტაკლების დამდგმელ-მხატვარი. [[აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი|აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი]]. დაიბადა 1938 წლის 12 აგვისტოს ქალაქ [[ბაქო]]ში. 1955-1959 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში. 1960—1963 წწ. გააგრძელა სწავლა ლენინგრადის ვ. მუხინას სახელობის უმაღლეს სამხატვრო სასწავლებელში, ამჟამინდელი ა. შტიგლიცის სახელობის აკადემია სკულფტურის ფაკულტეტზე. 1963 წელს გარიცხულ იქნა სასწავლებლიდან „დასავლური ბურჟუაზიული გავლენის“ გამო. იგი დაბრუნდა ბაქოში. 1967 წელს მან დაამთავრა მ. ალიევას სახელობის ხელოვნების აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, თეატრალური რეჟისორობის ფაკულტეტი. == გალერეა == <center> <gallery> File:Graphic28.jpg| </gallery> </center> [[კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1938]] [[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1999]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები]] [[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]] [[კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები]] jzlujfiovs6wryd1fohpp8eht0yd5fx 5417079 5417078 2026-06-19T19:07:16Z CommonsDelinker 635 - "Graphic28.jpg". ფაილი წაიშალა Commons-იდან მომხმარებელ [[c:User:Yann|Yann]]-ს მიერ. მიზეზი: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Works protected by copyrights. 5417079 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სახელი = სამან ყურბანოვი | ფოტო = Sanan12.jpg | ფოტოს სიგანე = | წარწერა = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი = [[12 აგვისტო]], [[1938]] | დაბთარიღი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] | დაბადგილი = | გარდთარიღი = [[24 დეკემბერი]], [[1999]] | გარდადგილი = [[ბაქო]], [[აზერბაიჯანის სსრ]] }} '''სამან შამილ ოღლი ყურბანოვი''' ({{lang-az|Sənan Şamil oğlu Qurbanov}}; დ. [[12 აგვისტო]], [[1938]] — გ. [[24 დეკემბერი]], [[1999]]) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე და გრაფიკოსი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, სსრკ-ს მხატვართა კავშირის წევრი. საკავშირო და რესპუბლიკური გამოფენების მონაწილე. აზერბაიჯანის თეატრების სპექტაკლების დამდგმელ-მხატვარი. [[აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი|აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი]]. დაიბადა 1938 წლის 12 აგვისტოს ქალაქ [[ბაქო]]ში. 1955-1959 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში. 1960—1963 წწ. გააგრძელა სწავლა ლენინგრადის ვ. მუხინას სახელობის უმაღლეს სამხატვრო სასწავლებელში, ამჟამინდელი ა. შტიგლიცის სახელობის აკადემია სკულფტურის ფაკულტეტზე. 1963 წელს გარიცხულ იქნა სასწავლებლიდან „დასავლური ბურჟუაზიული გავლენის“ გამო. იგი დაბრუნდა ბაქოში. 1967 წელს მან დაამთავრა მ. ალიევას სახელობის ხელოვნების აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, თეატრალური რეჟისორობის ფაკულტეტი. == გალერეა == <center> <gallery> </gallery> </center> [[კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1938]] [[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1999]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები]] [[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]] [[კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები]] ojgj9iz2pqwp77cve9nyrzt8nmjaayr 0 425294 5417153 4913466 2026-06-19T23:56:52Z Danyele 73506 /* მიღწევები */ better photo 5417153 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |სახელი = რობერტო ბეტეგა |სურათი = Juventus FC - 1973 - Roberto Bettega.jpg |სურათის ზომა = |წარწერა = რობერტო ბეტეგა 1973 წელს |სრული სახელი = რობერტო ბეტეგა |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1950|12|27|}} |დაბადების ადგილი = [[ტურინი]], [[იტალია]] |გარდაცვალების თარიღი = |გარდაცვალების ადგილი = |სიმაღლე = 184 [[სანტიმეტრი|სმ]] |პოზიცია = [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] |ახალგაზრდული წელი1 = 1961–1969 |ახალგაზრდული კლუბი1 = [[იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)|იუვენტუსი]] |წელი1 = 1969–1983 |წელი2 = 1969–1970 |წელი3 = 1983–1984 |კლუბი1 = [[იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)|იუვენტუსი]] |კლუბი2 = {{იჯარა}} [[ვარეზე (საფეხბურთო კლუბი)|ვარეზე]] |კლუბი3 = [[ტორონტო ბლიზარდი (საფეხბურთო კლუბი)|ბლიზარდი]] |მატჩი1 = 326 |მატჩი2 = 30 |მატჩი3 = 48 |გოლი1 = 129 |გოლი2 = 13 |გოლი3 = 11 |სულ მატჩი = 404 |სულ გოლი = 153 |ეროვნული წელი1 = 1975–1983 |ეროვნული ნაკრები1 = [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალია]] |ეროვნული მატჩი1 = 42 |ეროვნული გოლი1 = 19 |მედლის თარგები = }} '''რობერტო ბეტეგა''' ({{lang-it|Roberto Bettega}}; დ. [[27 დეკემბერი]], [[1950]], [[ტურინი]], [[იტალია]]) — [[იტალიელები|იტალიელი]] [[ფეხბურთი|ფეხბურთელი]], [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]. სხვადასხვა დროს იცავდა [[იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)|„იუვენტუსის“]], „ვარეზეს“, „ტორონტო ბლიზარდისა“ და [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის ეროვნული ნაკრების]] ღირსებას. [[იტალიის სერია A|იტალიის]] შვიდგზის ჩემპიონი (1972, 1973, 1975, 1977, 1978, 1981, 1982), [[იტალიის საფეხბურთო თასი|იტალიის თასის]] ორგზის (1979, 1983) და [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფა-ს თასის]] მფლობელი (1977) [[იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)|„იუვენტუსის“]] შემადგენლობაში. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978 წლის არგენტინის მსოფლიო ჩემპიონატისა]] და [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1980|1980 წლის ევროპის ჩემპიონატის]] მონაწილე [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში.<ref>Stefano Bedeschi (27 დეკემბერი, 2014). [http://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-roberto-bettega-216348 Gli eroi in bianconero: Roberto Bettega]. Pionieri, capitani coraggiosi, protagonisti, meteore, delusioni; tutti i calciatori che hanno indossato la nostra gloriosa maglia. [http://www.tuttojuve.com ''tuttojuve.com'']. წაკითხვის თარიღი: 15 დეკემბერი, 2018.</ref><ref>[http://storiedicalcio.altervista.org/blog/bettega.html Bettega Roberto: bianconero nell’anima]. La storia di uno dei più grandi attaccanti del dopoguerra, simbolo della Juventus bonipertiana e alfiere della Nazionale di Bearzot. [http://storiedicalcio.altervista.org ''storiedicalcio.altervista.org'']. წაკითხვის თარიღი: 15 დეკემბერი, 2018.</ref><ref>[http://storiedicalcio.altervista.org/blog/ciotti_bettega.html Sandro Ciotti: Il Gran Capo Penna Bianca]. Febbraio 1978: dalle colonne del Guerin Sportivo, l’originale sintassi di Sandro Ciotti dedicata alla scoperta di un inedito Roberto Bettega. [http://storiedicalcio.altervista.org ''storiedicalcio.altervista.org'']. წაკითხვის თარიღი: 15 დეკემბერი, 2018.</ref><ref>[http://storiedicalcio.altervista.org/blog/roberto-bettega-gennaio-1978.html Roberto Bettega – gennaio 1978]. Bobby-gol, in azzurro, si appresta a superare i record di Riva; con il suo club punta alla Coppa Campioni e al quinto scudetto. Di lui dicono che possiede tutte le doti per divenire «presidente». [http://storiedicalcio.altervista.org ''storiedicalcio.altervista.org'']. წაკითხვის თარიღი: 15 დეკემბერი, 2018.</ref> === სანაკრებო კარიერა === [[1975]]–[[1983]] [[წელი|წლებში]] [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიის ეროვნული ნაკრების]] ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 42 შეხვედრას ატარებს და 19 ბურთი გააქვს.<ref>Roberto Di Maggio (9 ნოემბერი, 2002). [http://www.rsssf.com/miscellaneous/bettega-intlg.html Roberto Bettega – Goals in International Matches]. First Cap: 05/06/1975 vs. Finland 1–0. Last Cap: 16/04/1983 vs. Romania 0–1. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. [http://www.rsssf.com ''RSSSF'']. წაკითხვის თარიღი: 15 დეკემბერი, 2018.</ref> ==== სტატისტიკა ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალია]] |- !წელი !width="40"|მატჩი !width="40"|გოლი |- |1975 ||2||0 |- |1976 ||7||8 |- |1977 ||5||6 |- |1978 ||12||3 |- |1979 ||2||0 |- |1980 ||10||1 |- |1981 ||3||1 |- |1982 ||0||0 |- |1982 ||1||0 |- !ჯამში!!42!!19 |} === მსოფლიო ჩემპიონატზე === რობერტო ბეტეგამ მსოფლიო ჩემპიონატის 7 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ორი გოლი გაიტანა.<ref>[http://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/index.html მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978 (სტატისტიკა)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161118234101/http://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/index.html |date=2016-11-18 }}. [http://www.fifa.com ''FIFA.com'']. წაკითხვის თარიღი: 15 დეკემბერი, 2018.</ref><ref>Player Profile for Roberto Bettega in the Soccer World Cups. [http://www.thesoccerworldcups.com/players/roberto_bettega.php Roberto Bettega in the World Cups]. Information about Roberto Bettega and his performace in the FIFA Soccer World Cup. Profile with general and detailed stats and data that include National Team, total games, goals and cards and full list of matches played. [http://www.thesoccerworldcups.com/ ''The Soccer World Cups.com'']. წაკითხვის თარიღი: 15 დეკემბერი, 2018.</ref> {| class="wikitable" |- ! {{Tooltip|<sup>ჩემპ.</sup>|მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი}} !! {{Tooltip|<sup>მასპინძელი</sup>|მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძელი ქვეყანა}} !! {{Tooltip|<sup>№</sup>|საფეხბურთო მაისურის ნომერი მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე ასპარეზობისას}} !! {{Tooltip|<sup>პოზიცია</sup>|სათამაშო პოზიცია მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე ასპარეზობისას}} !! {{Tooltip|<sup>შ</sup>|ჩატარებული შეხვედრების რაოდენობა მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე}} !! {{Tooltip|<sup>ბ</sup>|გატანილი ბურთების რაოდენობა მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე}} !! {{Tooltip|<sup>მ</sup>|მოგება}} !! {{Tooltip|<sup>ფ</sup>|ფრე}} !! {{Tooltip|<sup>წ</sup>|წაგება}} !! {{Tooltip|<sup>შედეგი</sup>|ეროვნული გუნდის მიერ მიღწეული შედეგი მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე}} |- | [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978]] || {{ARG}} || {{დროშანიშანი|იტალია}} [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|18]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || 7 || 2 || 4 || 1 || 2 || [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|მეოთხე ადგილი]] |} ==მიღწევები== [[File:Serie A 1970-10-11 Juventus FC.jpg|thumb|right|267პქ|<center>ბეტეგა [[იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)|„იუვეს“]] შემადგენლობაში: მეორე რიგში მარჯვნიდან მესამე. 1971</center>]] [[File:Juventus 1971-72.jpg|thumb|right|267პქ|<center>რობერტო ბეტეგა [[იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)|„იუვენტუსში“]]: მეორე რიგში მარჯვნიდან მესამე. 1972</center>]] ===საკლუბო=== ; {{დროშანიშანი|იტალია}} [[იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)|იუვენტუსი]] ; [[იტალიის სერია A|იტალიის ჩემპიონატი]] * ჩემპიონი (7): 1972, 1973, 1975, 1977, 1978, 1981, 1982 ; [[იტალიის საფეხბურთო თასი|იტალიის თასი]] * თასის მფლობელი (2): 1979, 1983 ; [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფა-ს თასი]] * თასის მფლობელი: 1977 ===სანაკრებო=== ; {{დროშანიშანი|იტალია}} [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალია]] ; [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატი]] * მეოთხე ადგილი: [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978]] ; [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატი]] * მეოთხე ადგილი: [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1980|1980]] ===ინდივიდუალური=== * [[იტალიის სერია A|სერია A-ს საუკეთესო ბომბარდირი]]: 1979–80 <ref>Roberto Di Maggio, Igor Kramarsic and Alberto Novello (1 ივნისი, 2018). [http://www.rsssf.com/tablesi/italtops.html Italy — Serie A Top Scorers]. 1979/1980 — Bettega (Juventus) — 16 goals. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. [http://www.rsssf.com ''RSSSF'']. წაკითხვის თარიღი: 15 დეკემბერი, 2018.</ref> * [[იტალიის სერია B|სერია B-ს საუკეთესო ბომბარდირი]]: 1969–70 <ref>Roberto Di Maggio, Igor Kramarsic and Alberto Novello (1 ივნისი, 2018). [http://www.rsssf.com/tablesi/ital2tops.html Italy — Serie B Top Scorers]. 1969/1970 — Bettega (Varese) — 13 goals. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. [http://www.rsssf.com ''RSSSF'']. წაკითხვის თარიღი: 15 დეკემბერი, 2018.</ref> * [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|ფიფა-ს მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი]]: 1978 <ref>[http://football.sporting99.com/fifa-world-cup-all-star-team.html Football World Cup All-star Team]. The players are chosen from the teams competing in the FIFA World Cup finals for their excellence in the position they play for the national team. 1978 World Cup All-star Team: Ubaldo Fillol (Argentina), Berti Vogts (Germany), Ruud Krol (Netherlands), Daniel Passarella (Argentina), Alberto Tarantini (Argentina), Dirceu (Brazil), Teofilo Cubillas (Peru), Rob Rensenbrink (Netherlands), Roberto Bettega (Italy), Paolo Rossi (Italy), Mario Kempes (Argentina). [http://football.sporting99.com ''football.sporting99.com'']. წაკითხვის თარიღი: 15 დეკემბერი, 2018.</ref> == ბიბლიოგრაფია == {{Refbegin}} * {{Cite book|url=http://books.google.co.jp/books?id=zoRixqR8Sc0C&pg=PA40|title=Il centravanti|first=Enzo|last=Sasso|publisher=Edizioni Mediterranee|year=1987|isbn=88-272-0373-7}} * {{Cite book|last=კაკაბაძე|first=მიხეილ|title=არგენტინის ცის ქვეშ|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A5%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A8&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90}} * {{Cite book|last=კაკაბაძე|first=მიხეილ|title=ოქროს ქალღმერთიდან ფიფა-ს თასამდე|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1981|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1+%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A6%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C+%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%90-%E1%83%A1+%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%93%E1%83%94&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90}} * {{Cite book|last=ფანჯიკიძე|first=გურამ|title=არგენტინა, არგენტინა!|publisher=გამ-ბა საბჭ. საქართველო|year=1979|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94%2C+%E1%83%92.&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90+%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90}} * {{Cite book|last=გოდუაძე|first=ლაშა|title=მსოფლიო თასის ისტორია (1930–2010)|publisher=გაზეთი „მსოფლიო სპორტი“|year=2010|location=თბ.|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&pft=biblio&qs=700%3A%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98}} * {{წიგნი |ავტორი = ქურდობაძე, ალექსანდრე |სათაური = ფეხბურთი : ენციკლოპედია |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/410953/1/Fexburti_1996.pdf |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = „ჯისიაი“ |წელი = 1996 |გვერდები = 24 |გვერდნი = 280 |ref = ქურდობაძე, ა. }} * {{Cite book|last=Squires|first=David|title=The Illustrated History of Football|publisher=Random House|year=2016|location=Sydney|url=http://books.google.ge/books?id=JFZtDQAAQBAJ&dq=The+Illustrated+History+of+Football,+his+first+book,+David+Squires&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjw9J_FqbvcAhXsCpoKHetLBeYQ6AEIKzAB}} {{ISBN|1780895585}} * {{Cite book|last=Moretti|first=Claudio|title=1001 storie e curiosità sulla grande Juventus che dovresti conoscere|publisher=Newton Compton|year=2013|location=Roma|url=http://books.google.it/books?id=J14dAgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=it#v=onepage&q&f=false}} * {{Cite book|last=Moretti|first=Claudio|title=I campioni che hanno fatto grande la Juventus|publisher=Newton Compton|year=2014|location=Roma|url=http://books.google.it/books?id=cFfiBAAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=it#v=onepage&q&f=false}} {{Refend}} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commonscat|Roberto Bettega}} * [http://www.11v11.com/players/roberto-bettega-70170/ Association of Football Statisticians (AFS)] * [http://www.national-football-teams.com/player/17231/Roberto_Bettega.html National Football Teams] * [http://www.tuttocalciatori.net/index.php?mod=chp&par=135 Tuttocalciatori.net] == სქოლიო == <div style="height:250px; overflow:auto; padding:3px; border:1px solid #aaa;" class="scrollbox"> {{reflist|colwidth=30em}} </div> {{იტალიის შემადგენლობა 1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}} {{იტალიის შემადგენლობა 1980 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}} {{1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრები}} {{DEFAULTSORT:ბეტეგა, რობერტო}} [[კატეგორია:დაბადებული 1950]] [[კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი]] [[კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ვარეზეს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:1980 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] bdqgwosfi4u4tmf2uerjj9wzvrtwk9j 0 426053 5417137 4967724 2026-06-19T21:19:44Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417137 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტბა |სახელი = გრანდ-ლეიკი |მშობლიური სახელი = |სურათი = |სურათის სიგანე = |სურათის წარწერა= |lat_dir = N|lat_deg = 48|lat_min = 54|lat_sec = 43 |lon_dir = W|lon_deg = 57|lon_min = 30|lon_sec = 05 |CoordRegion = |CoordScale = |მდებარეობა = {{დროშა|კანადა}} |სიმაღლე ზღვის დონიდან = 85 |სიგრძე = 100 |სიგანე = 10 |ფართობი = 358 |მოცულობა = |სანაპირო ზოლის სიგრძე = 220 |მაქსიმალური სიღრმე = 475 |საშუალო სიღრმე = |მარილიანობა = |გამჭვირვალობა = |აუზის ფართობი = |ჩამდინარე მდინარე = |გამომდინარე მდინარე = |პოზრუკა = კანადა |პოზრუკის სიგანე = |სქოლიო = |ვიკისაწყობი = }} '''გრანდ-ლეიკი''' ({{lang-en|Grand Lake}}) — ტბა [[კანადა]]ში, კუნძულ [[ნიუფაუნდლენდი]]ს დასავლეთ ნაწილში, [[ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორი|ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორის პროვინციაში]]. ზედაპირის ფართობი 358 კმ², კუნძულებთან ერთად 538 კმ². კუნძულის უდიდესი ტბაა და მეოთხეა სიდიდით ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორის პროვინციაში. მდებარეობს [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 85 მ სიმაღლეზე.<ref name="thecanadianencyclopedia">{{Cite web |url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/grand-lake |title=Grand Lake // Canadian Encyclopedia |access-date=2018-12-28 |archive-date=2018-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181220222142/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/grand-lake }}</ref> მაქსიმალური სიღრმე 475 მ. საზრდოობს მრავალრიცხოვანი მდინარეებითა და ნაკადულებით. ჩამონადენი [[ირმის ტბა (ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორი)|ირმის ტბაში]] 11 კილომეტრიანი ნიუფაუნდლენდის არხით, შემდეგ მდინარე [[ჰამბერი (ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორი)|ჰამბერით]] აილენდსის უბეში. ტბაში არის დაუსახლებელი კუნძული გლოვერი, რომლის ფართობია 178 კმ². არხი — ჰიდროენერგეტიკის დარგში არსებული პროექტის ნაწილია, რომელიც [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იან წლებში განხორციელდა. [[ჰიდროელექტროსადგური]]ს მიერ გამომუშავებული [[ელექტროენერგია]] გამოიყენება მსხვილი [[ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობა|ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატის]] მიერ [[კორნერ-ბრუკი|კორნერ-ბრუკში]], რომელიც ტბიდან 24 კილომეტრშია განლაგებული. პროექტის ნაწილია [[კაშხალი]], რომელიც წყლის დონეს არეგულირებს.<ref name="thecanadianencyclopedia" /> ==იხილეთ აგრეთვე== * [[კანადის ტბების სია]] * [[მსოფლიოს უღრმესი ტბების სია]] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კანადის ტბები]] [[კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით]] awryjgr7a4dq02nnfj3nq39td5s287a 14 432633 5417059 3647401 2026-06-19T17:50:00Z Jaba1977 3604 წაიშალა [[კატეგორია:აყმოლის ოლქის გეოგრაფია]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით 5417059 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:ყაზახეთის ტბები]] 4iazfvosuagrgrbnpwpw3adoa6rb6sy 0 448368 5417147 4951025 2026-06-19T22:54:23Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417147 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |სახელი = გრიგორ მელიქსეთიანი |სურათი = |სურათის ზომა = |წარწერა = |სრული სახელი = Գրիգոր Մելիքսեթյան |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1986|8|18}} |დაბადების ადგილი = [[ერევანი]], [[სომხეთი]] |სიმაღლე = 192 სმ |პოზიცია = [[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარე]] |მიმდინარე კლუბი = [[განძასარი კაპანი (საფეხბურთო კლუბი)|განძასარი კაპანი]] |ნომერი = 12 |ახალგაზრდული წელი1 = |ახალგაზრდული კლუბი1 = |წელი1 = 2007 - 2009 |კლუბი1 = [[პიუნიკი (საფეხბურთო კლუბი)|პიუნიკი]] |მატჩი1 = 52 |გოლი1 = 0 |წელი2 = 2009 - 2010 |კლუბი2 = [[იმპულსი (საფეხბურთო კლუბი)|იმპულსი]] |მატჩი2 = 7 |გოლი2 = 0 |წელი3 = 2010 - 2011 |კლუბი3 = [[შაჰრ ხადრო (საფეხბურთო კლუბი)|შაჰრ ჰადრო]] |მატჩი3 = 10 |გოლი3 = 0 |წელი4 = 2011 - 2012 |კლუბი4 = [[პაიკანი (საფეხბურთო კლუბი)|პაიკანი]] |მატჩი4 = 13 |გოლი4 = 0 |წელი5 = 2012 - 2013 |კლუბი5 = [[გაჰარ ზაგროსი (საფეხბურთო კლუბი)|გაჰარ ზაგროსი]] |მატჩი5 = 3 |გოლი5 = 0 |წელი6 = 2013 - 2014 |კლუბი6 = [[არარატი ერევანი (საფეხბურთო კლუბი)|არარატი ერევანი]] |მატჩი6 = 10 |გოლი6 = 0 |წელი7 = 2014 |კლუბი7 = [[განძასარი კაპანი (საფეხბურთო კლუბი)|განძასარი კაპანი]] |მატჩი7 = 19 |გოლი7 = 0 |წელი8 = 2015 |კლუბი8 = [[ულისი (საფეხბურთო კლუბი)|ულისი]] |მატჩი8 = 15 |გოლი8 = 0 |წელი9 = 2015 - 2016 |კლუბი9 = [[განძასარი კაპანი (საფეხბურთო კლუბი)|განძასარი კაპანი]] |მატჩი9 = 22 |გოლი9 = 0 |წელი10 = 2017 |კლუბი10 = [[პარს ჯონუბი (საფეხბურთო კლუბი)|პარს ჯონული]] |მატჩი10 = 0 |გოლი10 = 0 |წელი11 = 2017 - |კლუბი11 = [[განძასარი კაპანი (საფეხბურთო კლუბი)|განძასარი კაპანი]] |მატჩი11 = 0 |გოლი11 = 0 |ეროვნული წელი1 = 2007 - 2008 |ეროვნული ნაკრები1 = [[სომხეთის ეროვნული 21-წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრები|სომხეთის 21-წლამდელთა]] |ეროვნული მატჩი1 = 7 |ეროვნული გოლი1 = 0 |ეროვნული წელი2 = 2012 - |ეროვნული ნაკრები2 = [[სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სომხეთის ეროვნული ნაკრები]] |ეროვნული მატჩი2 = 4 |ეროვნული გოლი2 = 0 |მედლის თარგები = |კლუბი-განახლება = |ეროვნული ნაკრები-განახლება = }} '''გრიგორ მელიკსეთიანი''' ({{lang-hy|Գրիգոր Մելիքսեթյան}}; დ. [[18 აგვისტო]], [[1986]], [[ერევანი]], [[სომხეთი]]) — [[სომეხი]] [[ფეხბურთელი]]. პოზიციით [[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარე]]. იგი ამჟამად თამაშობს [[სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა]] და [[სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა|სომხეთის პრემიერლიგის]] გუნდ [[განძასარი კაპანი (საფეხბურთო კლუბი)|განძასარი კაპანში]] ==საკლუბო კარიერა== გრიგორ მელიქსეთიანი არის საფეხბურთო სკოლა [[პიუნიკი (საფეხბურთო კლუბი)|პიუნიკ ერევანის]] კურსდამთავრებული. [[2007]] წელს პიუნიკმა სომხეთის პრემიერ ლიგა მელიქსეთიანთან ერთად მოიგო (იგი გუნდის მეორე მეკარე იყო). [[2008]] წელს იგი უკვე გახდა გუნდის პირველი მეკარე. კლუბი სომხეთის პრემიერ ლიგის ჩემპიონი [[2008]] წელსაც გახდა. 2008 წლის სეზონის შემდეგ, სომხეთის საფეხბურთო ფედერაციამ მას ყველაზე საიმედო მეკარის ტიტული მიანიჭა.<ref name="SGG">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110220092102/http://www.armsport.am/ru/news/2/26/14981/ |date=2011-02-20 }}(in Russian). armsport.am. Archived from [http://www.armsport.am/ru/news/2/26/14981/ the original] on 31 March 2012. Retrieved 29 March 2013.</ref> 2009 წლის სომხეთის პრემიერლიგის სეზონი მელიქსეთიანმა კარგად ჩაატარა. პიუნიკის მთავარი მწვრთნელი ედვარდ ჰოვანისიანი მას იშვიათად შეცვლიდა ხოლმე მეორე მეკარით. წლის ბოლოს კლუბმა მელიქსეთიანთან ერთად მესამედ მოიგო ლიგა. [[2010]] წლის დასაწყისში მელიქსეთიანმა ახალი კლუბის ძებნა დაიწყო. იგი კონტრაქტის გაფორმებას ირანულ კლუბ [[დამაში (შაფეხბურთო კლუბი)|დამაშთან]] აპირებდა, მაგრამ კონტრაქტის პირობებზე ვერშეთანხმების გამო, ტრანსფერი არ განხორციელდა.<ref name="GMI">http://armfootball.com/rus/news/1831/grigor-meliksetyan-obeshchayu-v-etom-godu-budu-igrat-luchshe.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141025115718/http://armfootball.com/rus/news/1831/grigor-meliksetyan-obeshchayu-v-etom-godu-budu-igrat-luchshe.html |date=2014-10-25 }} Григор Меликсетян: обещаю, в этом году буду играть лучше (in Russian). ArmFootball.com. Retrieved 29 March 2013.</ref> თუმცა, ფიზიკური ფორმის შენარჩუნების გამო იგი კლუბ იმპულსთან ერთად ვარჯიშობდა.{{ფაქტი}} გუნდის ახლოს გაცნობის შემდეგ, გრიგოლ მელიქსეთიანმა კლუბთან კონტრაქტს მოაწერა ხელი, მიუხედავად იმისა, რომ წინა მათ ორი მაღალი დონის მეკარე უკვე ჰყავდათ (ფელიქს ჰაკობიანი და მაის აზიზიანი).<ref name="GMI" /><ref>[http://armfootball.com/rus/news/1788/meliksetyanmozhet-pereiyti-v-impuls.html Меликсетян может перейти в "Импульс"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141025120109/http://armfootball.com/rus/news/1788/meliksetyanmozhet-pereiyti-v-impuls.html |date=2014-10-25 }} (in Russian). ArmFootball.com. Retrieved 29 March 2013.</ref> მისი სადებიუტი თამაში იმპულსის მაისურით შედგა [[2010]] წლის 23 მარტს, სომხეთის თასის ეგიდით, პიუნიკის წინააღმდეგ ჩატარებულ შეხვედრაში; მატჩი იმპულსის მარცხით (0:1) დასრულდა.<ref>[http://www.ffa.am/pics/games_pdf/3607.pdf Խաղի Ռեպորտաժ «Փյունիկ» 1–0 «Իմպուլս»] (PDF) (in Armenian). FFA.am. Retrieved 29 March 2013.</ref> იმპულსში მაღალი კონკურენციის გამო, მას ახალი კლუბის მოძებნა მოუწია. ზაფხულის სატრანსფერო ზონის დროს მელიქსეთიანი შეუერთდა [[განძასარი კაპანი (საფეხბურთო კლუბი)|განძასარი კაპანს]], თუმცა მას კლუბში არ თამაში ჩაუტარებია და კონტრაქტიც არ გაუფრომებია. შემდეგ იგი ირანში გაემგზავრა, სადაც მან კონტრაქტი გააფორმა კლუბ მეს სარჩეშმეჰთან. მომდევნო სეზონში, მან ითამაშა ირანის კიდევ ერთ გუნდში, პაიკან თეირანში.<ref>[http://www.armsport.am/ru/news/2/48/23302/ Меликсетян перешёл в «Пайкан»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110917015735/http://www.armsport.am/ru/news/2/48/23302/ |date=2011-09-17 }} (in Russian). armsport.am. Retrieved 29 March 2013.</ref> ==საერთაშორისო კარიერა== გრიგორ მელიქსეთიანს [[აზერბაიჯანის ეროვნულ 21-წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრები|აზერბაიჯანის ეროვნულ 21-წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრებში]] 7 თამაში აქვს ჩატარებული. [[2012]] წლის იანვარში, იგი მიიწვიეს სომხეთის ფეხბურთის ეროვნულ გუნდში, რათა მონაწილეობა მიეღო კვიპროსში გამართულ მეგობრობის მატჩში. 28 თებერვალს ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი [[სერბეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სერბეთის]] წინააღმდეგ გამართულ თამაშში შედგა. თამაში სომეხთა ნაკრების მარცხით დასრულდა ანგარიშით 0:2. ორივე გოლი მისი კარში დგომის დროს გავიდა. ==რესურსები ინტერნეტში== *{{NFT player|46748}} *[http://www.ffa.am/en/national-teams/nationalteam/players/grigormeliksetyan/ Profile at Football Federation of Armenia] *{{FootballDatabase.eu|40287}} *{{Soccerway|grigor-meliksetyan/39798}} *[http://armfootball.tripod.com/id352.html armfootball.tripod.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304215052/http://armfootball.tripod.com/id352.html |date=2016-03-04 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:მელიქსეთიანი, გრიგორ}} [[კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:ერევანში დაბადებულები]] 8u6aehowqjspz97d7spnx0w3dapjyro 0 449521 5417161 4829448 2026-06-20T01:45:44Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417161 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ქუჩა |სახელწოდება= გურამ მელივას |სურათი= |წარწერა= |ქალაქი= {{დროშა|თბილისი}} |ოლქი= |ქვეყანა= {{დროშა|საქართველო}} |სტატუსი= |რაიონი= [[ისნის რაიონი]] |წინა სახელები= არბოშიკის ქუჩა |ისტორიული რაიონი= |მიკრორაიონი= |ტელეფონი= |ფაქსი= |E-mail= |ვებ–გვერდი= |ველი= |ტექსტის ველი= }} '''გურამ მელივას''' — ქუჩა [[თბილისი|თბილისში]], [[ისნის რაიონი|ისნის რაიონში]] ([[შავი სოფელი]]); [[სამასი არაგველის მესამე შესახვევი]]დან [[არტემ ლუსინიანის ქუჩა]]მდე. ყოფილი არბოშიკის ქუჩა. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ [[1903]] წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. [[1961]] წლამდე შესახვევი იყო. [[2023]] წელს რეჟისორ [[გურამ მელივა]]ს ეწოდა.<ref>[https://tbsakrebulo.gov.ge/index.php?m=552&news_id=6952&news=საკრებულოში%20სახელდებისა%20და%20სიმბოლიკის%20კომისიის%20საჯარო%20განხილვა%20გაიმართა საკრებულოში სახელდებისა და სიმბოლიკის კომისიის საჯარო განხილვა გაიმართა]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == ლიტერატურა == {{ეთ|1|20}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები|მელივა]] bzcd3zogfvfsx6b02a6iheaoua39cmq 0 453504 5417162 4829449 2026-06-20T01:52:13Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417162 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ქუჩა |სახელწოდება= გურამ საღარაძის ქუჩა |სურათი= |წარწერა= |ქალაქი= {{დროშა|თბილისი}} |ოლქი= |ქვეყანა= {{დროშა|საქართველო}} |სტატუსი= |რაიონი= [[ჩუღურეთის რაიონი]] |წინა სახელები= წყალასაწევი ქუჩა, წყალსაქაჩი ქუჩა, დავით სულიაშვილის ქუჩა |უბანი= [[ჩუღურეთი]] |მიკრორაიონი= |ტელეფონი= |ფაქსი= |E-mail= |ვებ–გვერდი= |ველი= |ტექსტის ველი= }} '''გურამ საღარაძის ქუჩა''' — ქუჩა [[თბილისი|თბილისში]], [[ჩუღურეთის რაიონი|ჩუღურეთის რაიონში]] ([[ჩუღურეთი]]); [[კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩა|კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩიდან]] [[მოსე თოიძის შესახვევი|მოსე თოიძის შესახვევამდე]]. წარმოიქმნა [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეში]]. თბილისის [[1867]] წლის გეგმაზე დატანილია როგორც წყალასაწევი ქუჩა, [[1934]] წლის გეგმაზე — როგორც წყალსაქაჩი ქუჩა. [[1965]]-[[2023]] წლებში ატარებდა [[დავით სულიაშვილი]]ს სახელს. [[2023]] წელს თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილებით ქუჩას მსახიობ [[გურამ საღარაძე|გურამ საღარაძის]] სახელი ეწოდა.<ref>[https://tbsakrebulo.gov.ge/index.php?m=552&news_id=6952&news=საკრებულოში%20სახელდებისა%20და%20სიმბოლიკის%20კომისიის%20საჯარო%20განხილვა%20გაიმართა საკრებულოში სახელდებისა და სიმბოლიკის კომისიის საჯარო განხილვა გაიმართა]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. == ლიტერატურა == {{ეთ|1|165}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები|საღარაძე]] dm741w2mdf1ocomx6x9euqhbx4xsyrg 0 454055 5417173 5398966 2026-06-20T04:06:02Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 14 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417173 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |სახელი = დავით თაქთაქიშვილი |სურათი = |სურათის ზომა = |წარწერა = |სრული სახელი = დავით თაქთაქიშვილი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1994|10|29}} |დაბადების ადგილი = [[თბილისი]], [[საქართველო]] |გარდაცვალების თარიღი = |გარდაცვალების ადგილი = |სიმაღლე = 185 [[სანტიმეტრი|სმ]] |პოზიცია = [[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარე]] |მიმდინარე კლუბი = |ახალგაზრდული წელი1 = 2006–2008 |ახალგაზრდული კლუბი1 = [[თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისი]] |წელი1 = 2014 |კლუბი1 = [[გრანდი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|გრანდი თბილისი]] |მატჩი1 = ? |გოლი1 = ? |მედლის თარგები = |გაწვრთნის წელი1 = 2014 |გაწვრთნილი კლუბი1 = [[სასკო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|სასკო თბილისი]] {{Tooltip|(ასისტენტი)|მთავარი მწვრთნელის ასისტენტი}} |გაწვრთნის წელი2 = 2014 |გაწვრთნილი კლუბი2 = [[მარკ სტარზი (საფეხბურთო კლუბი)|მარკ სტარზი]] |გაწვრთნის წელი3 = 2015 |გაწვრთნილი კლუბი3 = [[ბახტრიონი ახმეტა (საფეხბურთო კლუბი)|ბახტრიონი ახმეტა]] |გაწვრთნის წელი4 = 2016 |გაწვრთნილი კლუბი4 = [[თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისი]] |გაწვრთნის წელი5 = 2016–2018 |გაწვრთნილი კლუბი5 = [[მარკ სტარზი (საფეხბურთო კლუბი)|მარკ სტარზი]] {{Tooltip|(დირექტორი)|სპორტული დირექტორი}} |გაწვრთნის წელი6 = 2018–2021 |გაწვრთნილი კლუბი6 = [[დინამო სოხუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო სოხუმი]] |გაწვრთნის წელი7 = 2021 |გაწვრთნილი კლუბი7 = [[დინამო სოხუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო სოხუმი]] {{Tooltip|(გენ. დირექტორი)|გენერალური დირექტორი}} |გაწვრთნის წელი8 = 2021– |გაწვრთნილი კლუბი8 = [[დინამო სოხუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო სოხუმი]] |კლუბი-განახლება = |ეროვნული ნაკრები-განახლება = }} '''დავით თაქთაქიშვილი''' (დ. [[29 ოქტომბერი]], [[1994]], [[თბილისი]], [[საქართველო]]) — [[საქართველო|ქართველი]] [[ფეხბურთელი]] და [[ფეხბურთი]]ს მწვრთნელი. თამაშობდა [[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარის]] პოზიციაზე. იცავდა საქართველოს ფუტსალის უმაღლესი ლიგის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ თბილისის „გრანდის“ ღირსებას. სამწვრთნელო საქმიანობის დაწყების შემდეგ სხვადასხვა დროს მუშაობდა [[სასკო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|„სასკო“ თბილისის]] მთავარი მწვრთნელის ასისტენტად, [[მარკ სტარზი (საფეხბურთო კლუბი)|„მარკ სტარზის“]], ახმეტის „ბახტრიონისა“ და საფეხბურთო კლუბ [[თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|„თბილისის“]] მთავარ მწვრთნელად. 2018–2021 წლებში იყო [[საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის რეგიონული ლიგა|საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის რეგიონული ლიგის]] მონაწილე საფეხბურთო კლუბ [[დინამო სოხუმი (საფეხბურთო კლუბი)|სოხუმის „დინამოს“]] მთავარი მწვრთნელი.<ref name="სერგო-კორძაია">სერგო კორძაია (12 დეკემბერი, 2018). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122014809/http://lelo.ge/article/%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90,-%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9A-%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%A1-%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9A-%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%96%E1%83%94-%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%AC%E1%83%A7%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%97-10525/ |date=2022-01-22 }}· ''ციტატა:'' „...2018 წელს სოხუმის „დინამო“ ახალი მთავარი მწვრთნელით შეხვდა. გამოცდილი [[რევაზ ძოძუაშვილი]]ს ნაცვლად, 23 წლის დავით თაქთაქიშვილი დაინიშნა, რომელმაც შემადგენლობა ლამის მთლიანად შეცვალა. მაშინ დაიწყო კლუბის სამწლიანი განვითარების გეგმის განხორციელება.“ · დაარქივებულია [http://lelo.ge/article/სოხუმის-დინამოს-მთავარი-მწვრთნელი-იმედია,-ახალ-სეზონს-ახალ-სტადიონზე-დავიწყებთ-10525 ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://lelo.ge ''გაზეთი „ლელო“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190115035955/http://lelo.ge/ |date=2019-01-15 }}. წაკითხვის თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019.</ref><ref name="Robert-O’Connor">Robert O’Connor (17 ივლისი, 2018). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220416135003/https://newint.org/features/web-exclusive/2018/07/17/dinamo-sukhumi-football-abkhazia-georgia |date=2022-04-16 }}· ''ციტატა:'' „...Davit Taktakishvili is the head coach of the ‘other’ Dinamo Sukhumi, heirs to the side created by internally displaced persons (IDPs) who split from Dinamo in the Soviet league and began again in the early 90’s in Tbilisi.“ · დაარქივებულია [http://newint.org/features/web-exclusive/2018/07/17/dinamo-sukhumi-football-abkhazia-georgia ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://newint.org ''New Internationalist'']. წაკითხვის თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019.</ref><ref name="Davit-Taktakishvili">მერაბ მამულაშვილი (25 ივლისი, 2018). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122013750/http://lelo.ge/article/%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A3%E1%83%AB%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%99%E1%83%90-%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A0-%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%A1-%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%97-%E1%83%94%E1%83%A1-%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90-%E1%83%A3%E1%83%94%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A1-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94-%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%98-7236/ |date=2022-01-22 }}· ''ციტატა:'' „...ჩვენ გვყავს სათადარიგო გუნდი, სადაც 16–20 წლის ბიჭები თამაშობენ. ისინი თბილისის პირველობაზე გამოდიან და ასაკით ბევრად უფროს მოწინააღმდეგეებთან თამაშებით იზრდებიან და მიმაჩნია საქმისადმი სერიოზული დამოკიდებულებით, მომავალ წელს, რამდენიმე მათგანი მთავარ გუნდში დამკვიდრებასაც შეძლებს. მათი პროგრესისთვის ჩვენი მთავარი მწვრთნელი დავით თაქთაქიშვილი და მისი სტაფი ყველაფერს აკეთებენ.“ · დაარქივებულია [http://lelo.ge/article/სოხუმის-დინამოს-დამფუძნებელი-მამუკა-ბიძინაშვილი-საკუთარ-სტადიონს-ავაშენებთ-ეს-იქნება-უეფას-მეორე-კატეგორიის-კომპლექსი-7236 ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 28 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://lelo.ge ''გაზეთი „ლელო“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190115035955/http://lelo.ge/ |date=2019-01-15 }}. წაკითხვის თარიღი: 28 დეკემბერი, 2019.</ref><ref name="ილია-ნანობაშვილი">ილია ნანობაშვილი (3 ოქტომბერი, 2019). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229023457/https://leadersport.ge/ge/news/details/8342 |date=2019-12-29 }}· სოხუმის „დინამომ“ 3–1 აჯობა „ცხუმს“. ''ციტატა:'' „...შეხვედრას აფხაზეთის მთავრობის სპორტის კულტურის და ახალგაზრდულ საქმეთა დეპარტამენტის უფროსი ვიტალი ბენდელიანი, აფხაზეთის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტი სოსო მალანია და ვეტერანი ფეხბურთელები დაესწრნენ. სოხუმის დინამოს ამჟამად დავით თაქთაქიშვილი წვრთნის, ხოლო ცხუმს – ნუგზარ ბოჯგუა.“ · დაარქივებულია [http://leadersport.ge/ge/news/details/8342 ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://leadersport.ge ''LeaderSport.ge''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809135450/http://leadersport.ge/ |date=2018-08-09 }}. წაკითხვის თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019.</ref><ref name="Роберт-О’Коннор">Роберт О’Коннор (16 დეკემბერი, 2018). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211105013958/https://russian.eurasianet.org/%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B8%D0%B7%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D1%8C-%D0%BF%D1%80%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%89%D0%B8-%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0 |date=2021-11-05 }}· ''ციტატა:'' „...Существует и другое «Динамо (Сухуми)» — молодежная команда, организованная в Тбилиси и играющая в нижних эшелонах грузинского чемпионата. Как и «Гагра», этот клуб был создан по инициативе снизу, усилиями спортсменов и болельщиков, изгнанных из Абхазии. «Родители считали, что их детям необходимо сохранить принадлежность к Абхазии, — сказал Eurasianet.org тренер команды Давид Тактакишвили. — Хотя они грузины, они хотят помнить о своем бывшем доме. Они были очень взволнованы».“ · დაარქივებულია [http://russian.eurasianet.org/грузинские-изгнанники-поддерживают-память-при-помощи-футбола ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://russian.eurasianet.org/ ''Eurasianet.org'']. წაკითხვის თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019.</ref><ref name="1tv">[https://archive.today/20191229045311/https://1tv.ge/ru/news/new-internationalist-posvjatil-statju-dinamo-sukhumi-tam-gde-futbol-vstrechaetsja-s-politikoj/ New Internationalist посвятил статью «Динамо» Сухуми — «Там, где футбол встречается с политикой»]· ''ციტატა:'' „...Журналист британского издания New Internationalist Роберт О’Коннор посвятил футбольному клубу «Динамо» Сухуми под названием «Там, где футбол встречается с политикой». Сухумская команда играет в «Г» группе Чемпионата региональной лиги Грузии. Команда является правопреемником того «Динамо» Сухуми, который выступал на чемпионате Советского Союза. Сейчас команда базируется в Тбилиси. Интервью изданию дал главный тренер «Динамо» Сухуми Давид Тактакишвили.“ 21.07.2018. დაარქივებულია [http://1tv.ge/ru/news/new-internationalist-posvjatil-statju-dinamo-sukhumi-tam-gde-futbol-vstrechaetsja-s-politikoj/ ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://1tv.ge ''1tv.ge'']. წაკითხვის თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019.</ref><ref name="videos-Dinamo-Sokhumi">[https://www.youtube.com/watch?v=Pn7C8Hu204k დავით თაქთაქიშვილის კომენტარი] · ს.კ. „დინამო“ სოხუმის მთავარი მწვრთნელის დავით თაქთაქიშვილის კომენტარი მოსამზადებელ ეტაპსა და მეტოქე გუნდზე · ''წყარო: [https://www.youtube.com/channel/UCFLQFcnpCQ0pRAoXjRer-xw/videos Dinamo Sokhumi]''. გამოქვეყნდა 5 მარ. 2018-ში.</ref><ref name="novost-ge">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209134151/http://novost.ge/2018/07/22/new-internationalist-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%BB-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8E-%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%BE-%D1%81%D1%83%D1%85%D1%83%D0%BC%D0%B8/ |date=2021-12-09 }}· Интервью изданию дал главный тренер «Динамо» Сухуми Давид Тактакишвили. 22 июля 2018 года. დაარქივებულია [http://novost.ge/2018/07/22/new-internationalist-посвятил-статью-динамо-сухуми/ ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://novost.ge ''novost.ge'']{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}. წაკითხვის თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019.</ref> 2021 წლის 14 იანვრიდან აპრილის მეორე ნახევრამდე ამავე კლუბის გენერალური დირექტორის თანამდებობას იკავებდა. 2021 წლის აპრილის ბოლოდან კვლავ [[დინამო სოხუმი (საფეხბურთო კლუბი)|სოხუმის „დინამოს“]] მთავარი მწვრთნელია. == ბიოგრაფია == დავით თაქთაქიშვილმა სამწვრთნელო საქმიანობა 2014 წელს [[სასკო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|„სასკო“ თბილისის]] მთავარი მწვრთნელის ასისტენტად დაიწყო.<ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229021907/http://tbff.ge/%e1%83%a1%e1%83%90%e1%83%a1%e1%83%99%e1%83%9d-2004/ |date=2019-12-29 }}· დაარქივებულია [http://tbff.ge/სასკო-2004/ ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 28 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://tbff.ge ''თბილისის ფეხბურთის ფედერაცია“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229021826/http://tbff.ge/ |date=2019-12-29 }}. წაკითხვის თარიღი: 28 დეკემბერი, 2019.</ref> იმავე წლის დეკემბრიდან [[მარკ სტარზი (საფეხბურთო კლუბი)|„მარკ სტარზის“]] მთავარი მწვრთნელი ხდება. მისი ხელმძღვანელობით გუნდი რამაზ შენგელიას სახელობის თასის ფინალში გადის. 2015 წლის გაზაფხულიდან ახმეტის „ბახტრიონში“ აგრძელებს მუშაობას. 2016 წლიდან საფეხბურთო კლუბ [[თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|„თბილისის“]] მთავარი მწვრთნელია. 2016–2018 წლებში [[მარკ სტარზი (საფეხბურთო კლუბი)|„მარკ სტარზის“]] სპორტულ დირექტორად მუშაობს. 2017 წელს მის მიერ მომზადებულმა მზრუნველობამოკლებული, სოციალურად დაუცველი და დევნილი ბავშვებისგან დაკომპლექტებულმა საქართველოს ბავშვთა საფეხბურთო ნაკრებმა მოსკოვის საერთაშორისო ფესტივალზე მიიღო მონაწილეობა, სადაც მე-4 ადგილი დაიკავა. დავით თაქთაქიშვილის გაწვრთნილმა საქართველოს ბავშვთა ნაკრებმა ჩემპიონატი ისე ჩაატარა, რომ გოლი არ გაუშვია. ქართველმა ბავშვებმა ჯგუფურ ეტაპზე ერთი შეხვედრა ფრედ (0–0) დაასრულეს, ხოლო ორ შეხვედრაში ერთნაირი ანგარიშით (1–0) გაიმარჯვეს — მათ შორის, ალეკო ანანიძის გოლით ბრაზილიის ბავშვთა ნაკრებთან.<ref>მერაბ მამულაშვილი (27 ოქტომბერი, 2017). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122014610/http://lelo.ge/article/%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90-%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%A8%E1%83%98-%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%A1-%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%97-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D-%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A8%E1%83%98-%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%90-387/ |date=2022-01-22 }}· ''ციტატა:'' „...მზრუნველობამოკლებული, სოციალურად დაუცველი და დევნილი ბავშვების ნაკრები (იგივე „SOS ბავშვთა სოფლის“ აღსაზრდელები) წარმატებით გამოდის მოსკოვის საერთაშორისო ფესტივალზე, რომელიც „SOS ბავშვთა სოფლების“ არაოფიციალურ მსოფლიოს ჩემპიონატად იწოდება. ჩვენმა ბავშვებმა ეთიოპიასთან 0–0 ითამაშეს, ბრაზილიას ალეკო ანანიძის გოლით 1–0 მოუგეს, ხოლო ჯგუფური ტურნირის ბოლო მატჩში იმავე ანგარიშით ყაზახეთსაც სძლიეს. ამ მატჩში თავი ნიკა ბებიამ გამოიჩინა. ამრიგად, ქართული გუნდი გავიდა ნახევარფინალში, რომელიც დღეს გაიმართება. ჩვენი მეტოქე ლატვია იქნება. „ბავშვებმა გასაოცარი ბრძოლისუნარიანობა, ჟინი გამოავლინეს და მეტოქეები ღირსეული თამაშით დაამარცხეს. ახლა ნახევარფინალში ვხვდებით ლატვიას, რომელსაც ძლიერი ნაკრები ჰყავს, მაგრამ იმედია, მასაც დავამარცხებთ“ — ამბობს გუნდის მთავარი მწვრთნელი დავით თაქთაქიშვილი.“ · დაარქივებულია [http://lelo.ge/article/ბავშვთა-ტურნირი-რუსეთში-ანანიძის-და-ბებიას-გოლებით-საქართველო-ნახევარფინალში-გავიდა-387 ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://lelo.ge ''გაზეთი „ლელო“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190115035955/http://lelo.ge/ |date=2019-01-15 }}. წაკითხვის თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019.</ref> ნახევარფინალურ ჯგუფში ლატვიის ბავშვთა ნაკრებს მოუგეს (3–0) და მხოლოდ პენალტების სერიაში დათმეს შეხვედრა მასპინძელ რუსეთის ბავშვთა ნაკრებთან (1–2). საბოლოოდ, გუნდი მე-4 ადგილზე გავიდა. ტურნირის საუკეთესო მეკარე საბა საბიაშვილი გახდა, ხოლო საუკეთესო მცველი — ალეკო ანანიძე.<ref>მერაბ მამულაშვილი (31 ოქტომბერი, 2017). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122013322/http://lelo.ge/article/%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%97%E1%83%90-%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%96%E1%83%94-482/ |date=2022-01-22 }}· ''ციტატა:'' „...დავით თაქთაქიშვილის გაწვრთნილმა ქართველმა ბავშვებმა ერთი შეხვედრა 0–0 ითამაშეს, ორი კი 1–0 მოიგეს, მათ შორის, ბრაზილიასთან ნახევარფინალურ ჯგუფში გავიდნენ. იქ ლატვიას 3–0 მოუგეს, რუსებთან კი პენალტების სერიაში 1–2 წააგეს. საბოლოოდ, გუნდი მე-4 ადგილზე გავიდა.“ · დაარქივებულია [http://lelo.ge/article/ფეხბურთი-ყველასათვის-საქართველოს-ბავშვთა-ნაკრები-მოსკოვის-ფესტივალზე-482 ორიგინალიდან]. დაარქივების თარიღი: 28 დეკემბერი, 2019. ''წყარო:'' [http://lelo.ge ''გაზეთი „ლელო“''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190115035955/http://lelo.ge/ |date=2019-01-15 }}. წაკითხვის თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019.</ref> 2018 წლიდან [[დინამო სოხუმი (საფეხბურთო კლუბი)|„დინამო“ სოხუმის]] მთავარ მწვრთნელად ინიშნება. კლუბსა და მწვრთნელს შორის კონტრაქტი 2020 წლის 31 დეკემბრამდე გაფორმდა.<ref name="სერგო-კორძაია" /><ref name="Robert-O’Connor" /><ref name="Davit-Taktakishvili" /><ref name="ილია-ნანობაშვილი" /><ref name="Роберт-О’Коннор" /><ref name="1tv" /><ref name="videos-Dinamo-Sokhumi" /><ref name="novost-ge" /><ref>[https://web.archive.org/web/20220811044423/https://eewiki.newint.org/index.php?title=Where_football_meets_politics Where football meets politics]. წაკითხვის თარიღი: 29 დეკემბერი, 2019.</ref> დავით თაქთაქიშვილის ხელმძღვანელობით გუნდმა ორი სეზონი ჩაატარა, რომლის განმავლობაში სოხუმის „დინამომ“ 58 ოფიციალური მატჩი გამართა. აქედან 27 შეხვედრაში გაიმარჯვება მოიპოვა, 20 შეხვედრა დათმო, ხოლო 11 მატჩი ფრედ დაასრულა. 2020 წლიდან დავით თაქთაქიშვილი კლუბში გენერალური დირექტორის პოზიციასაც ითავსებს. ამავე წლიდან „დინამო“ სოხუმის ქალთა საფეხბურთო გუნდის მთავარ მწვრთნელად ინიშნება, რომელიც საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში ასპარეზობს. მის სახელს უკავშირდება, აგრეთვე, კლუბში საფეხბურთო აკადემიის ჩამოყალიბება და საქართველოს ისტორიაში პირველი ქალთა საფეხბურთო აკადემიის შექმნა. ==მიღწევები== ; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[მარკ სტარზი (საფეხბურთო კლუბი)|მარკ სტარზი]] * რამაზ შენგელიას სახელობის თასი: ფინალისტი (2015) ; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო სოხუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო სოხუმი]] * საქართველოს ქალთა ლიგა 2: ვიცე-ჩემპიონი (2022) * ქალთა ზამთრის თასი: ფინალისტი (2023)<ref>{{cite news |title="დინამო" სოხუმის ქალთა გუნდი "ზამთრის თასის" ვერცხლის პრიზიორია |url=https://fcdinamosokhumi.ge/2023/03/07/%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D-%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%97%E1%83%90-%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9C-20/ |access-date=21 აპრილი, 2023 |work=დინამო სოხუმი |date=6 მარტი, 2023 |language=ka |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230421212236/https://fcdinamosokhumi.ge/2023/03/07/%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D-%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%97%E1%83%90-%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9C-20/ |archivedate=2023-04-21 }}</ref> * აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების და კულტურის სამინისტროს ჯილდო<ref>[http://abkhazia.gov.ge/news/9258/ge რუსლან აბაშიძემ აფხაზეთიდან დევნილი წარმატებული სპორტსმენები და სპორტის მუშაკები დააჯილდოვა]</ref> ==იხილეთ აგრეთვე== * [[დინამო სოხუმი (საფეხბურთო კლუბი)|„დინამო“ სოხუმი]] ==რესურსები ინტერნეტში== * [https://www.facebook.com/davittaktakishviliOfficial/ დავით თაქთაქიშვილის ოფიციალური [[Facebook]] გვერდი] * [http://int.soccerway.com/coaches/davit-taktakishvili/367599/ დავით თაქთაქიშვილი] — Soccerway * [http://lelo.ge/article/სოხუმის-დინამოს-მთავარი-მწვრთნელი-იმედია,-ახალ-სეზონს-ახალ-სტადიონზე-დავიწყებთ-10525 დავით თაქთაქიშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229024146/http://lelo.ge/article/%25E1%2583%25A1%25E1%2583%259D%25E1%2583%25AE%25E1%2583%25A3%25E1%2583%259B%25E1%2583%2598%25E1%2583%25A1-%25E1%2583%2593%25E1%2583%2598%25E1%2583%259C%25E1%2583%2590%25E1%2583%259B%25E1%2583%259D%25E1%2583%25A1-%25E1%2583%259B%25E1%2583%2597%25E1%2583%2590%25E1%2583%2595%25E1%2583%2590%25E1%2583%25A0%25E1%2583%2598-%25E1%2583%259B%25E1%2583%25AC%25E1%2583%2595%25E1%2583%25A0%25E1%2583%2597%25E1%2583%259C%25E1%2583%2594%25E1%2583%259A%25E1%2583%2598-%25E1%2583%2598%25E1%2583%259B%25E1%2583%2594%25E1%2583%2593%25E1%2583%2598%25E1%2583%2590,-%25E1%2583%2590%25E1%2583%25AE%25E1%2583%2590%25E1%2583%259A-%25E1%2583%25A1%25E1%2583%2594%25E1%2583%2596%25E1%2583%259D%25E1%2583%259C%25E1%2583%25A1-%25E1%2583%2590%25E1%2583%25AE%25E1%2583%2590%25E1%2583%259A-%25E1%2583%25A1%25E1%2583%25A2%25E1%2583%2590%25E1%2583%2593%25E1%2583%2598%25E1%2583%259D%25E1%2583%259C%25E1%2583%2596%25E1%2583%2594-%25E1%2583%2593%25E1%2583%2590%25E1%2583%2595%25E1%2583%2598%25E1%2583%25AC%25E1%2583%25A7%25E1%2583%2594%25E1%2583%2591%25E1%2583%2597-10525 |date=2019-12-29 }} — [[ლელო (გაზეთი)|გაზეთი „ლელო“]] ==სქოლიო== <div style="height:250px; overflow:auto; padding:3px; border:1px solid #aaa;" class="scrollbox"> {{reflist|colwidth=30em}} </div> {{დინამო სოხუმის მწვრთნელები}} {{DEFAULTSORT:თაქთაქიშვილი, დავით}} [[კატეგორია:დაბადებული 1994]] [[კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი]] [[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები]] [[კატეგორია:სოხუმის დინამოს მწვრთნელები]] [[კატეგორია:თაქთაქიშვილები|დ]] lm7esgp1y8780u4vmmlxp11xze7apt4 0 477737 5417178 3964611 2026-06-20T04:31:02Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417178 wikitext text/x-wiki '''დავით (დათა) ოტიას ძე ნიჟარაძე''' (დ. [[18 სექტემბერი]], [[1856]], სოფ. [[ოფშკვითი]], ახლანდ. [[წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი]], — გ. [[27 დეკემბერი]], [[1922]]) — თავადი, [[ქართველი]] სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე, [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] არმიის პოლკოვნიკი ([[1914]]). წლების მანძილზე იყო დასავლეთ საქართველოს თავადაზნაურთა საკრებულოს წინამძღოლი (მარშალი). == ბიოგრაფია == განათლება შინ მიიღო. მოხალისედ მონაწილეობდა [[რუსეთ-თურქეთის ომი (1877-1878)|რუსეთ-თურქეთის ომში (1877-1878)]] [[სამურზაყანო]]ს ირეგულარული ცხენოსანი პოლკის რიგებში. [[1883]]-[[1890]] წლებში მსახურობდა [[ქუთაისის გუბერნია|ქუთაისის გუბერნიის]] მე-4 სამხედრო-საცხენოსნო უბნის უფროსად. [[1888]]-[[1891]] წლებში არჩეული იყო [[ქუთაისის მაზრა|ქუთაისის მაზრის]] თავადაზნაურობის დეპუტატად. [[1891]]-[[1894]] წლებში იყო ქუთაისის მაზრის თავადაზნაურობის წინამძღოლის (მარშლის) მოვალეობის შემსრულებელი, [[1894]]-[[1914]] წლებში — ქუთაისის მაზრის თავადაზნაურობის წინამძღოლი (არჩეული იყო შვიდგზის). ამავდროულად, [[1894]]-[[1911]] წლებში იყო ქუთაისის გუბერნიის თავადაზნაურობის წინამძღოლის (მარშლის) მოვალეობის შემსრულებელი, [[1914]]-[[1917]] წლებში — ქუთაისის გუბერნიის თავადაზნაურობის წინამძღოლი. თავადაზნაურობის წინამძღოლის თანამდებობაზე ყოფნისას ნიჟარაძის თაოსნობით და ხელშეწყობით ააგეს [[ქუთაისი]]ს ქართული გიმნაზიის ორსართულიანი შენობა, შემცირდა საქართველოდან რუსეთის სამხედრო სამსახურში გასაწვევი ახალგაზრდების რიცხვი. როგორც იმერეთის თავადაზნაურთა ბანკის თავმჯდომარე, არაერთ საქველმოქმედო და საზოგადოებრივ საქმიანობაში იყო ჩართული. ასვე თავმჯდომარეობდა ქართული გალობის მოყვარულთა წრისა და ქართული გალობის აღმდგენელი საზოგადოების გამგეობებს. იდგა ეროვნულ პოზიციებზე, რის გამოც ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორ ალექ­სეი სმაგინთანაც იყო დაპირისპირებული. [[I მსოფლიო ომი]]ს დროს, [[1915]] წელს მილიციის პოლკოვნიკის ჩინით ნიჟარაძე სათავეში ედგა ქუთაისის ქართულ დრუჟინას და „ჭოროხის რაზმის“ შემადგებლობაში მონაწილეობდა საბრძოლო მოქმედებებში ოსმალეთის ფრონტზე. [[1916]] წლიდან ასრულებდა კავკასიის მეფისნაცვლის საგანგებო მინდობილობათა გენერლის მოვალეობას. [[რუსეთის 1917 წლის რევოლუცია|რუსეთის 1917 წლის რევოლუციის]] შემდეგ, ნიჟარაძის თავმჯდომარეობით დასავლეთ საქართველოს თავადაზნაურთა საკრებულომ 1917 წლის 8 ნოემბერს მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის ძალითაც ქართველ ერს გადასცა საკრებულოს ქონება (ქუთაისის ქართული გიმნაზია თავისი შენობებით, სენაკის სკოლა თავისი შენობებით და თავადაზნაურობის ბანკი). ამავე დროს მსგავსი ნაბიჯი გადადგა [[თბილისის გუბერნია|თბილისის გუბერნიის]] თავადაზნაურობამ [[კოტე აფხაზი]]ს ხელმძღვანელობით. ნიჟარაძე დასავლეთ საქართველოს თავადაზნაურთა სახელით სიტყვით მიესალმა 1917 წლის 19-24 ნოემბერს მოწვეულ პირველ ქართულ ეროვნულ ყრილობას. დაჯილდოებული იყო IV ხარისხის სამხედრო ორდენის წარჩინების ნიშნით ([[1877]]), წმ. ანას II ([[1899]]), წმ. სტანისლავის II ([[1895]]), წმ. ვლადიმერის IV ([[1915]]) და III ([[1916]]) ხარისხის ორდენებით, მედლებით. ==ლიტერატურა== * ქუთაისის გუბერნიის თავად-აზნაურთა წინამძღოლები // ქუთაისის გუბერნიისა და მაზრის თავადაზნაურთა წინამძღოლები : დოკუმენტების კრებული / საქ. იუსტიციის სამინ.; საქ. ეროვნ. არქივი; ქუთაისის ცენტრ. არქივი. - ქუთაისი, 2009. ==რესურსები ინტერნეტში== * [https://nobility.pro/ru/statya/632-nizharadze-david-otievich.html Мераб Кезевадзе. Нижарадзе Давид Отиевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924091655/https://nobility.pro/ru/statya/632-nizharadze-david-otievich.html |date=2020-09-24 }}. www.nobility.pro. ნანახია 10 სექტემბერი, 2020. * {{nplg ბიოგრაფია|00005752}} {{ქუთაისის გუბერნიის თავადაზნაურობის წინამძღოლები}} {{DEFAULTSORT:ნიჟარაძე, დავით}} [[კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1856]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 27 დეკემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1922]] [[კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები]] [[კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები]] [[კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები]] [[კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში]] [[კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები]] [[კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები]] [[კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები]] [[კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის ორდენის კავალრები]] pyzb62waftiz0hztru21kr2q7nt5x82 0 487632 5417201 4605822 2026-06-20T08:01:19Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417201 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = დარიუშ მეჰრჯუი | ფოტო = داریوش مهرجویی (cropped).jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = მეჰრჯუი 2018 წელს | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი = | დაბთარიღი = {{დაბადების თარიღი|1939|12|08}} | დაბადგილი = [[თეირანი]], [[ირანი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|2023|10|14|1939|12|08}} | გაუჩინარების ადგილი = [[ქარაჯი]], [[ირანი]] | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა = კინორეჟისორი, სცენარისტი | აქტიურობის წლები = 1966-დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''დარიუშ მეჰრჯუი''' ({{lang-fa|داریوش مهرجویی }}; დ. [[8 დეკემბერი]], [[1939]] - [[14 ოქტომბერს]], [[2023]]) — ირანელი რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი, მემონტაჟე და ირანის ხელოვნების აკადემიის წევრი.<ref>[http://www.miff.org/1999schedule.html MIFF 1999 Schedule (MIFF 2)<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323084409/http://www.miff.org/1999schedule.html |date=23 March 2007 }}</ref> მეჰრჯუი ირანული ახალი ტალღის კინომიმდინარეობის ერთ-ერთი დამაარსებელია. მისი ფილმების ძირითად ნაწილს ლიტერატურული ადაპტაციები შეადგენს. ==ადრეული ცხოვრება და განათლება== მეჰრჯუი 1939 წელს თეირანში, საშუალო ფენის ოჯახში დაიბადა. ბავშვობაში იგი ხატვისა და მუსიკის მიმართ ამჟღავნებდა ინტერესს, კერძოდ ხატავდა მინიატურებს და უკრავდა სანთურსა და ფორტეპიანოზე. მეჰრჯუი დიდ დროს უთმობდა ფილმების ყურებას. მას განსაკუთრებით ამერიკული ფილმები ხიბლავდა და სწორედ კინოა ის მიზეზი, რის გამოც მეჰრჯუიმ ინგლისური ენის შესწავლა დაიწყო. ბავშვობაში ყველაზე დიდი ზეგავლენა მასზე [[ვიტორიო დე სიკა|ვიტორიო დე სიკას]] ფილმმა ''„ველოსიპედის ქურდები“'' მოახდინა. თორმეტი წლის ასაკში მეჰრჯუიმ 35 მილიმეტრიანი პროექტორი ააწყო, ორი კინოფირი შეიძინა და სამეზობლოში ბილეთების გაყიდვა დაიწყო.<ref name="Wakeman, John 1988">Wakeman, John. World Film Directors, Volume 2. The H. W. Wilson Company. 1988. 663-669.</ref> მიუხედავად იმისა, რომ მეჰრჯუი რელიგიურ ოჯახში აღიზარდა, 15 წლის ასაკში, როგორც თავადვე აღნიშნა, „ღმერთის სახე მისთვის ბურუსით მოცული გახდა და რწმენა დაკარგა.“<ref name="Wakeman, John 1988"/> 1959 წელს მეჰრჯუი [[აშშ]]-ში გადავიდა, სადაც [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] [[კალიფორნიის უნივერსიტეტი (ლოს-ანჯელესი)|კალიფორნიის უნივერსიტეტის]] კინოს დეპარტამენტში სწავლობდა. მისი ერთ-ერთი ლექტორი იყო [[ჟან რენუარი]], რომლისგანაც, როგორც თავად აღნიშნავს, მსახიობებთან მუშაობა ისწავლა. მეჰრჯუი უკმაყოფილო იყო უნივერსიტეტის სასწავლო პროგრამით, რომელიც ყურადღებას მხოლოდ ტექნიკურ საკითხებზე ამახვილებდა. მასში უკმაყოფილებას ლექტორების არაპროფესიონალიზმიც ბადებდა, რომლებიც, როგორც თავად ამბობს „არაფერს მნიშვნელოვანს არ ასწავლიდნენ, რადგან თავადაც ვერ შეძლეს ჰოლივუდში მუშაობა და გამოცდილება არ ჰქონდათ.“<ref name="Wakeman, John 1988"/> მეჰრჯუი ფილოსოფიის ფაკულტეტზე გადავიდა და უნივერსიტეტი 1964 წელს დაამთავრა.<ref name=autogenerated3>[http://www.iranchamber.com/cinema/dmehrjui/dariush_mehrjui.php Iran Chamber Society: Iranian Cinema: Dariush Mehrjui<!-- Bot generated title -->]</ref> 1964 წელს მეჰრჯუიმ საკუთარი ლიტერატურული ჟურნალი დააარსა. მისი მიზანს ამერიკელი მკითხველისთვის თანამედროვე სპარსული ლიტერატურის გაცნობა წარმოადგენდა. იგი თეირანში 1965 წელს დაბრუნდა.<ref name="Wakeman, John 1988"/> თეირანში დაბრუნებულმა მეჰრჯუიმ ჟურნალისტად და სცენარისტად დაიწყო მუშაობა. 1966-1968 წლებში იგი თეირანის უცხო ენების სასწავლო ცენტრში ლიტერატურასა და ინგლისურ ენას ასწავლიდა. აგრეთვე მეჰრჯუი [[თეირანის უნივერსიტეტი]]ს აუდიოვიზუალური ხელოვნების ცენტრში კინოსა და ლიტერატურის შესახებ ლექციებს კითხულობდა.<ref name="Wakeman, John 1988"/> ==კინოკარიერა== [[File:Postchi (film).jpg|thumb|200px|დარიუშ მეჰრჯუი გადაღებაზე]] მეჰრჯუის სარეჟისორო დებიუტი 1966 წელს ფილმით ''„ბრილიანტი 33“'' შედგა, რომელიც [[ჯეიმზ ბონდის ფილმების სია|ჯეიმზ ბონდის]] ფილმების სერიის პაროდიას წარმოადგენს. რეჟისორის სადებიუტო ნამუშევარმა ვერ მოიპოვა კომერციული წარმატება.<ref name="Wakeman, John 1988"/> ბეჰრჯუის საერთაშორისო წარმატება მოუტანა მეორე ფილმმა ''„Gaav“ („ძროხა“)'',<ref name=autogenerated3 /> რომელიც სიმბოლური დრამაა. ფილმი ეფუძნება გოლამ-ჰოსეინ საიდის მოთხრობას, რომელიც მეჰრჯუის მეგობარი იყო. სწორედ საიდმა შესთავაზა რეჟისორს მეორე ფილმი მისი მოთხრობის მიხედვით გადაეღო. ასევე მან გააცნო მეჰრჯუის მსახიობები: ეზათოლა ენთეზამი და ალი ნასირიანი, რომლებმაც ფილმში მთავარი როლები შეასრულეს. რეჟისორი ამ მსახიობებთან მთელი კარიერის მანძილზე თანამშრობლობდა. სცენარზე მეჰრჯუიმ და საიდმა ერთობლივად იმუშავეს. საბოლოოდ ფილმზე მუშაობა 1969 წელს დასრულდა. ''„Gaav“'' წელიწადზე მეტი დროის მანძილზე ირანში კულტურისა და ხელოვნების სამინისტროს მიერ იყო აკრძალული. ამის მიზეზი საიდის პოლიტიკური შეხედულებები იყო. იგი ღიად აკრიტიკებდა [[მოჰამედ რეზა ფეჰლევი|მოჰამედ რეზა ფეჰლევის]] მმართველობას, რის გამოც თექვსმეტჯერ იყო დაპატიმრებული.<ref name="Wakeman, John 1988"/> საბოლოოდ, ''„Gaav“'' 1970 წელს გამოვიდა და ირანის კულტურის სამინისტროს კინოფესტივალის ჯილდო მოიპოვა. 1971 წელს ფილმი [[ვენეციის კინოფესტივალი|ვენეციის კინოფესტივალზე]] წარდგა,<ref name="Wakeman, John 1988"/><ref>{{Cite web |url=http://www.opendemocracy.net/arts/iranian_cinema_2595.jsp |title='The Cow', Dariush Mehrjui {{!}} openDemocracy<!-- Bot generated title --> |access-date=2020-11-19 |archive-date=2017-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107114417/https://www.opendemocracy.net/arts/iranian_cinema_2595.jsp }}</ref> სადაც კრიტიკოსთა ჯილდო დაიმსახურა. ფილმი ჩიკაგოს საერთაშორისო ფესტივალზეც გავიდა, სადაც ენთეზამმა საუკეთესო მამაკაცი მსახიობის ნომინაციაში გაიმარჯვა.<ref name="Wakeman, John 1988"/> ''„Gaav“'' ირანულ კინოში გარდამტეხ მომენტად და ახალი ტალღის მიმდინარეობის დასაწყისად მიიჩნევა. 1995 წელს მეჰრჯუიმ ''„პარი“'' გადაიღო, რომელიც [[ჯერომ სელინჯერი|ჯერომ სელინჯერის]] ნაწარმოების ''„ფრენი და ზუი“'' უკანონო და არაოფიციალური კინოადაპტაციაა. ირანში ფილმის დისტრიბუცია ლეგალურად ხორციელდებოდა, რადგან ირანსა და აშშ-ს შორის არ შემდგარა მოლაპარაკებები საავტორო უფლებების შესახებ.<ref>[http://www.copyright.gov/circs/circ38a.html Circular 38a] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070328192739/http://www.copyright.gov/circs/circ38a.html |date=28 March 2007 }} of the ''U.S. Copyright Office''</ref> 1998 წელს ''„პარის“'' ჩვენება [[ლინკოლნის ცენტრი|ლინკოლნის ცენტრში]] იგეგმებოდა, თუმცა დაგეგმილი ღონისძიება სელინჯერის ადვოკატებმა გააუქმეს.<ref name= "mehr">{{cite news |last=Mckinley |first=Jesse |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0DE2DD1330F932A15752C1A96E958260 |title=Iranian Film Is Canceled After Protest By Salinger |work=[[The New York Times]] |date=1998-11-21 |accessdate=2007-04-05}}</ref> 1997 წელს მეჰრჯუიმ მომდევნო ფილმი ''„ლეილა“'' გადაიღო, რომელიც მელოდრამაა და ქალაქში მცხოვრები ზედა საშუალო ფენის წყვილის შესახებ მოგვითხრობს.<ref name=autogenerated1>{{cite web |url=http://72.166.46.24/archive/movies/99/04/22/THE_FILMS_OF_DARIUSH_MEHRJ.html |title=Archived copy |accessdate=2007-02-26 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070824053709/http://72.166.46.24/archive/movies/99/04/22/THE_FILMS_OF_DARIUSH_MEHRJ.html |archivedate=24 August 2007}}</ref> 1998 წელს რეჟისორმა ფილმისთვის ''„მსხლის ხე“'' ჩიკაგოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე [[ჰიუგოს პრემია]] მიიღო. ==კინემატოგრაფიული სტილი და მემკვიდრეობა== დარიუშ მეჰრჯუის შემოქმედება თანამედროვე ირანული კინოს საწყის წერტილად მიიჩნევა. რეჟისორმა ირანულ კინოში რეალიზმი და სიმბოლიზმი შემოიტანა. მის ფილმებს როზელინის, ვიტორიო დე სიკას და სატიაჯიტ რაის ფილმებს ამსგავსენებ. მეჰრჯუის ფილმებში მუდმივად იგრძნობა უკმაყოფილება თანამედრობე ურბანული ირანის მიმართ. 1998 წლის ფილმი ''„მსხლის ხე“'' რეჟისორის მიერ ირანული ბურჟუაზიის შესწავლის აპოთეოზად ითვლება.<ref name=autogenerated2>{{cite news | url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_1999_June_16/ai_54893394 | work=Business Wire | title=UCLA Film and Television Archive Presents Dariush Mehrjui: Trapeze Without a Net, July 15 to Aug. 1 | date=1999-06-16 | access-date=2020-11-19 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924033843/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_1999_June_16/ai_54893394 | archivedate=2015-09-24 }}</ref> მეჰრჯუის 1969 წლის ფილმით ''„Gaav“'' დაიწყო ირანული კინოს რენესანსი, რომელიც ირანული ახალი ტალღის სახელწოდებითაა ცნობილი. ==რესურსები ინტერნეტში== *{{IMDb name|0576529|Darius Mehrjui}} *[http://www.firouzanfilms.com/HallOfFame/Inductees/DariushMehrjui.html Firouzan Films Iranian Movie Hall of Fame Inductee Dariush Mehrjui] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303191713/http://www.firouzanfilms.com/HallOfFame/Inductees/DariushMehrjui.html |date=2016-03-03 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 1939]] [[კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი]] [[კატეგორია:ირანელი კინორეჟისორები]] jds7dedji7qh9aoyoywnv79fs3718mx 0 490064 5417193 4417782 2026-06-20T06:46:36Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417193 wikitext text/x-wiki {{ვიკი}} {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = დანიელ დარიე | ფოტო = Danielle Darrieux Five Fingers 2.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = დანიელ დარიე ([[1952]]) | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი = | დაბთარიღი = [[1 მაისი]], [[1917]] | დაბადგილი = [[ბორდო]], [[საფრანგეთი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = [[17 ოქტომბერი]], [[2017]] | გარდადგილი = [[ბოის-ლე-როი (ერის დეპარტამენტი)|ბოის-ლე-როი]], [[საფრანგეთი]] | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = [[ფრანგები|ფრანგი]] | მოქალაქეობა = [[საფრანგეთი]] | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა = | აქტიურობის წლები = | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = [[ანრი დეკუენი]] (1935-1941) <br> [[პორფირიო რუბიროსა]] (1942-1947) <br > გეორგის მიციკიდისი (1948-1991) | პარტნიორები = | შვილები = 1 | მამა = | დედა = | ნათესავები = | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''დანიელ დარიე''' (დ. [[1 მაისი]], [[1917]] — [[17 ოქტომბერი]], [[2017]]) — ფრანგი სასცენო, ტელე და კინომსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავე. მონაწილეობა აქვს მიღებული 110-ზე მეტ ფილმში. მისი კარიერა 8 ათწლეულს ითვლის და ფრანგული კინოს ერთ-ერთი გამორჩეულ ვარსკვლავად ითვლება. == ცხოვრება და კარიერა == დანიელ დარიე დაიბადა ბორდოში. მამამისი ჯარში ექიმი იყო. ის დაიღუპა როცა დანიელი შვიდი წლის იყო. ლიცეომის დამთავრების შემდეგ მიემგზავრება პარიზში და კონსერვატორიაში აბარებს. ბრწყინვალე მუსიკალური ნიჭის მიუხედავად მევიოლინობას კინომსახიობობა არჩია. თავდაპირველად კომედიურ ფილმებში მონაწილეობდა, მაგრამ უკვე 1935 წელს ფილმ "მწვანე დომინოში" მსახიობმა დრამატული როლი შეითვისა. ამავე წელს ის დაქორწინდა ანრი დეკუინზე რეჟისორზე და სცენარისტზე. მან ამერიკულ სტუდიასთან [[Universal Pictures]]-თან გააფორმა შვიდ წლიანი კონტრაქტი, მაგრამ დანიელს საფრანგეთის გარეთ კარიერა არ სურდა. საფრანგეთის ოკუპაციის პერიოდში ის გაშორდა ანრი დეკუინს. 1942 წელს დაქორწინდა პორფირიო რუბინოსაზე, დიმინიკელთა რესპუბლიკის დიპლომატზე. ომის დამთავრებამდე ისინი შვეიცარიაში ცხოვრობედნენ, 1947 წელს კი ერთმანეთს გაშორდნენ.ამის შემდეგ დანიელი გაქორწინდა ფრანგ სცენარისტზე ჟორჟ მიციკიდესზე. მათ ვაჟი შეეძინათ და ერთად ცხოვრობდნენ ჟორჟის გარდაცვალებამდე. მას მონაწილეობა აქვს მიღებული ფილმებში: "მაერლინგში", "კატია", "გულისცემა", "პირველი პაემანი", "რუი ბლაზი", "წითელი და შავი", "8 ქალი". მისი ნიჭის წყალობით ის მონაწილეობდა როგორც კომედიებში ასევე დრამებში, მას ჰოლივუდშიც იღებდნენ. მუშაობას განაგრძობდა 99 წლამდე, ის 2007 წელს ანიმაცია "პერსეპილისში" ბებიას ახმოვანებდა. დანიელ დარიეს გრძნობათა ნაზი იმპრეისა და მოულოდნელი აფეთქება ახსიათებს. მსახიობს კარგად შეუძლია უსაზღვროდ ბევრის გამოხატვა მსხვილი პლანით. კადრის სტატიკურობა შეუძლია სრულიად შეცვალოს, მისი თამაშის ხერხები გმირის შესაბამისად იცვლება.მისი პერსონაჟები დედოფალი მარია და ქალბატონი დე რენალი სრულიად განსხვავებულები არიან ერთმანეთისგან, მაგრამ დანიელი მათ ორივეს შესანიშნავად განასახიერებს თანდაყოლილი და დიდი შრომისმოყვარეობით დახვეწილი არტისტიზმით. == გარდაცვალება == დანიელ დარიე მსახიობი დაცემის შედეგად გამოწვეული გართულებებისგან გარდაიცვალა [[2017]] წლის 17 ოქტომბერს, ასი წლის იუბილიდან ხუთი თვის შემდეგ.<ref>{{cite web|url=http://www.lefigaro.fr/cinema/2017/10/19/03002-20171019ARTFIG00099-l-actrice-danielle-darrieux-est-morte-a-l-age-de-100-ans.php|title=L'actrice Danielle Darrieux est morte à l'âge de 100 ans|date=19 October 2017|access-date=19 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2017/10/19/obituaries/danielle-darrieux-french-film-star-is-dead-at-100.html|title=Danielle Darrieux, French Film Star Over 8 Decades, Is Dead at 100|date=19 October 2017|work=The New York Times}}</ref> == ჯილდოები == {| class="wikitable" |+ !წელი !ჯილდო !კატეგორი !ფილმი !შედეგები |- |1987 |[[სეზარი]] |საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში |დანაშაულის ადგილი |კანდიდატი |- |2002 |[[ბერლინალე]] |ვერცხლის დათვი |8 [[8 ქალბატონი|ქალბატონი]] |გაიმარჯვა |- |2002 |სეზარი |საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში |8 ქალბატონი |კანდიდატი |- |2002 |[[ევროპის კინემატოგრაფიული ჯილდო]] |საუკეთესო ქალი მსახიობი |8 ქალბატონი |გაიმარჯვა |} ==რესურსები ინტერნეტში== *[https://www.allmovie.com/artist/p17063 დანიელ დარიე allmovies.com-ზე] *[http://www.frenchfilms.org/biography/danielle-darrieux.html დანიელ დარიე frenchfilms.org-ზე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428130357/http://www.frenchfilms.org/biography/danielle-darrieux.html |date=2021-04-28 }} == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:დარიე, დანიელ}} [[კატეგორია:დაბადებული 1917]] [[კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი]] [[კატეგორია:ფრანგი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:ფრანგი თეატრის ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ფრანგი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:ფრანგი ქალი ტელემსახიობები]] [[კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი ქალი მსახიობები]] ijd4vo9sa7nhi9uqfi9dwufgomotorz 0 491718 5417174 4873606 2026-06-20T04:12:23Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417174 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | სახელი = დავით კილაძე | სურათი = | სურათის ზომა = 250px | რიგი = [[საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სამინისტრო|შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის საქართველოს სამმართველოს უფროსი]] | თანამდებობა დაიკავა = [[15 ივლისი]], [[1934]] | თანამდებობა დატოვა = [[11 ნოემბერი]], [[1934]] | წინამორბედი = სამმართველო შეიქმნა | მემკვიდრე = [[სერგო გოგლიძე]] | დაბადების თარიღი = [[1885]] | დაბადების ადგილი= სოფელი [[მამათი]], [[ოზურგეთის მაზრა]], [[ქუთაისის გუბერნია]], [[რუსეთის იმპერია]] | გარდაცვალების თარიღი = [[5 ოქტომბერი]], [[1937]] (52 წლის) | გარდაცვალების ადგილი= [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]] | მოქალაქეობა = [[საბჭოთა კავშირი]] | ეროვნება = [[ქართველები|ქართველი]] }} '''დავით სიმონის ძე კილაძე''' (დ. [[1885]], სოფელი [[მამათი]], [[ოზურგეთის მაზრა]], [[ქუთაისის გუბერნია]], [[რუსეთის იმპერია]] — გ. [[5 ოქტომბერი]], [[1937]]) — [[ქართველი]], საბჭოთა სპეცსამსახურების თანამშრომელი, საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა კომისარი. ==ბიოგრაფია== დავით კილაძე დაიბადა 1885 წელს სოფელ მამათში, მკერავის ოჯახში. განათლება არ მიუღია. კომუნისტური პარტიის წევრი 1905 წლიდან. [[1903]]—[[1904]] წლებში მუშაობდა ფოთში ტუღუშის სტამბაში მუშად, 1904 წლის სექტემბრიდან 1905 წლამდე — ფოთის პორტში — მეკურტნედ. 1905 წელს ხელმძღვანელობდა [[რსდმპ]] მებრძოლთა რაზმს, რომელიც გაგზავნილ იქნა სოჭში შეიარაღებული აჯანყების დასახმარებლად. იმავე წელს გაიცნო სერგო ორჯონიკიძე. 1905-1907 წლებში იმყოფებოდა ფოთსა და ბაქოში არალეგალურ მდგომარეობაში. [[1906]]-[[1907]] წლებში იყო რსდმპ-ს ბაქოს საბრძოლო ორგანიზაციის წევრი და მონაწილეობას იღებდა სპარსეთის აჯანყებაში. 1907 წლის აგვისტოში რსდმპ-ს დავალებით ეკატერინოდარში გაემგზავრა, სადაც 9 სექტემბერს დააპატიმრეს. ტფილისის სასამართლო პალატამ და სამხედრო-სამხარეო სასამართლომ მას კატორღა მიუსაჯა. 1907-1917 წლებში გადასახლებაში იმყოფებოდა ენისეის გუბერნიის [[კანის მაზრა]]ში, სადაც აგურისა და ლუდსახარშ ქარხნებში შავ მუშად მუშაობდა. [[1917]] წლის თებერვლიდან ოქტომბრამდე ქ. [[ბაქო]]ში საგამოძიებო კომისიის წევრი იყო, 1917 წლის ნოემბრიდან 1918 წლის მარტამდე - ბაქოს დაცვის მფრინავი რაზმის უფროსის თანაშემწე. [[1918]] წლის მარტიდან მაისამდე ტუბერკულოზისაგან მკურნალობდა ფოთში, ამავე წელს იყო რკპ (ბ) ფოთის იატაკქვეშა საქალაქო კომიტეტის თავმჯდომარე. [[1919]]-[[1920]] წლებში რკპ (ბ) ქუთაისის იატაკქვეშა საგუბერნიო კომიტეტის წევრი, ხელისუფლების მიერ ორჯერ იქნა დაპატიმრებული. 1920-1921 წლებში იყო სამხედრო ორგანიზაციის წევრი, რომელიც საქართველოში აჯანყებას ამზადებდა. [[1921]]-[[1922]] წლებში საქართველოს სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს სატყეო კომიტეტის კოლეგიის წევრი გახლდათ. 1922 წელს ტფილისში, ტრესტის მმართველად მუშაობდა. [[1922]] წლიდან [[1924]] წლის ივლისამდე იყო საქართველოს საგანგებო კომისიის თანამშრომელი, 1924 წლის ივლისიდან 1924 წლის 30 ოქტომბრამდე — აჭარის ასსრ საგანგებო კომისიის საიდუმლო-ოპერატიული ნაწილის უფროსი, 1924 წლის ივლისიდან 1925 წლის ნოემბრამდე — აჭარის ასსრ საგანგებო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე, [[1925]] წლის ნოემბრიდან [[1926]] წლის სექტემბრამდე — ამიერკავკასიისა და საქართველოს საგანგებო კომისიების კოლეგიასთან არსებული განსაკუთრებული რწმუნებული. 1925-1926 წლებში საკავშირო კპ (ბ) ცკ-ის დავალებით თურქეთში იმყოფებოდა. [[1926]] წლის სექტემბრიდან [[1928]] წლის ივნისამდე იყო ქუთაისის მაზრის პოლიტბიუროს უფროსი, 1928 წლის 17 ივნისიდან 1930 წლის აპრილამდე — აჭარის ასსრ სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს თავმჯდომარე, 1930 წლის 12 მაისიდან აგვისტომდე — სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს ტფილისის სამხარეო განყოფილების უფროსი, [[1930]] წლის 23 სექტემბრიდან [[1931]] წლის 27 სექტემბრამდე — გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს ამიერკავკასიის სრულუფლებიან წარმომადგენლობაში ადმინისტრაციულ-საორგანიზაციო სამმართველოს უფროსი, 1931 წლის 27 სექტემბრიდან 1931 წლის 3 დეკემბრამდე — გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს ამიერკავკასიის სრულუფლებიან წარმომადგენლობაში საერთო განყოფილების უფროსი, 1931 წლის 3 დეკემბრიდან 1933 წლის 8 აპრილამდე — გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს ამიერკავკასიის რკინიგზის საგზაო-სატრანსპორტო განყოფილების უფროსი, 1932 წლის თებერვლიდან 1933 წლის 8 აპრილამდე — საქართველოს სსრ სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს კოლეგიის წევრი, [[1933]] წლის 8 აპრილიდან [[1934]] წლის 10 ივლისამდე — საქართველოს სსრ სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს თავმჯდომარე, ამავე დროს ამიერკავკასიის სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს თავმჯდომარის მეორე მოადგილე, 1934 წლის 15 ივლისიდან 11 ნოემბრამდე — შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის საქართველოს სამმართველოს უფროსი. [[1935]] წლიდან [[1936]] წლის დეკემბრამდე მუშაობდა ამიერკავკასიის სახალხო კომისართა საბჭოსთან არსებული საბჭოთა კავშირის საშინაო ვაჭრობის სახალხო კომისარიატის რწმუნებულის მოადგილედ, 1935 წლის აგვისტოდან [[1937]] წლამდე — საქართველოს სსრ სახალხო კომისართა საბჭოსთან არსებული საბჭოთა კავშირის საშინაო ვაჭრობის სახალხო კომისარიატის რწმუნებულად. 1937 წელს ტროცკისტობის ბრალდებით დაიჭირეს და მიუსაჯეს სასჯელის უმაღლესი ზომა — [[დახვრეტა]]. განაჩენი მოყვანილია სისრულეში 1937 წლის 5 ოქტომბერს<ref>[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=26&t=6782 სტალინური სიები საქართველოდან]</ref>. ==ჯილდოები და მედლები== *ნიშანი „საკავშირო საგანგებო კომისიის — სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს საპატიო მუშაკი (V)“ (№ 573, 1930); *{{შრომის წითელი დროშის ორდენი}} (ამიერკავკასიის სფსრ, 10.04.1931); *{{შრომის წითელი დროშის ორდენი}} (საქართველოს სსრ, 07.03.1932); *{{შრომის წითელი დროშის ორდენი}} (აზერბაიჯანის სსრ, 14.03.1932); *{{წითელი დროშის ორდენი}} (20.12.1932); *ნიშანი „საკავშირო საგანგებო კომისიის — სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს საპატიო მუშაკი (XV)“ (20.12.1932). ==ლიტერატურა== *{{წიგნი|ავტორი=თუშურაშვილი ო., ჯახუა ი.|სათაური=„XX საუკუნის საქართველოს შინაგან საქმეთა და უშიშროების მინისტრები“|ბმული=https://archive.mia.gov.ge/Ministrebi%20%20book.pdf |ISBN=978-9941-0-5532-4|ადგილი=თბილისი|წელი=2013|გვერდები=52-53}} ==რესურსები ინტერნეტში== *[http://events.mematiane.ge/product-details.php?id=2415&lang=ru კილაძე, დავით სიმონის ძე]{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }} *[http://old.memo.ru/history/nkvd/kto/biogr/gb224.htm КИЛАДЗЕ ДАВИД СЕМЕНОВИЧ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210902134056/http://old.memo.ru/history/nkvd/kto/biogr/gb224.htm |date=2021-09-02 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:კილაძე, დავით}} [[კატეგორია:დაბადებული 1885]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1937]] 11eb98h4ktctfaxxaux3ytmytmfqnph 0 492374 5417011 4831791 2026-06-19T16:23:40Z Jean-Pol GRANDMONT 33802 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Boletus edulis JPG2.jpg]] → [[File:Boletus reticulatus JPG2.jpg]] Correct name 5417011 wikitext text/x-wiki {{ტაქსოდაფა | სურათის ფაილი = Schoenfussroehrling.jpg | სურათის აღწერა = | სამეფო = სოკოები | განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]] | კლასი = [[აგარიკომიცეტები]] | რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]] | ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]] | გვარი = ''[[Caloboletus]]'' | სახეობა = '''ცრუდათვისსოკო''' | ლათ = Caloboletus calopus ([[Pers.]]) [[Vizzini]] }} '''ცრუდათვისსოკო''' ({{lang-la|''Caloboletus calopus''}}) — სოკოს სახეობა [[ბოლეტუსისებრნი|ბოლეტუსისებრთა]] ოჯახისა. არასაჭმელი სოკოა, ხასიათდება მწარე გემოთი. არსებობს ცნობები, რომ ცრუდათვისსოკოს ჭამენ [[უკრაინა]]სა და რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთში.<ref name="Boa 2004">{{cite book |author=Boa, E.R. |title=Wild Edible Fungi: A Global Overview Of Their Use And Importance To People |series=Non-Wood Forest Products |volume=17 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations |location=Rome |year=2004 |pages=123, 128 |isbn=978-92-5-105157-3 |url=https://books.google.com/books?id=Zd2NlcNZgvcC&pg=PA16}}</ref> გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ევროპა]]ში, [[აზია]]სა და [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში. პირველად აღწერა გერმანელმა [[მიკოლოგია|მიკოლოგმა]] [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] [[1801]] წელს როგორც ''Boletus calopus''.<ref name="Persoon 1801">{{cite book |author=Persoon, C.H. |title=Synopsis methodica fungorum |year=1801 |publisher=Dieterich |location=Göttingen, Sweden |page=513 |language=Latin |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97341x/f550.image}}</ref> [[2014]] წლამდე ცრუდათვისსოკო [[ბოლეტუსი]]ს გვარში ერთიანდებოდა. '''სამეცნიერო სინონიმები:''' *{{btname|Boletus calopus|[[Pers.]] (1801)}} *{{btname|Boletus olivaceus|[[Schaeff.]] (1774)}} *{{btname|Boletus lapidum|[[J.F.Gmel.]]|(1792)}} *{{btname|''Boletus pachypus'' var. ''olivaceus''| (Schaeff.) Pers. (1825)}} *{{btname|Boletus subtomentosus|subsp. calopus (Pers.) Pers. (1825)}} *{{btname|Dictyopus calopus| (Pers.) [[Quél.]] (1886)}} *{{btname|Tubiporus calopus|(Pers.) [[რენე მერი|Maire]] (1937)}} == აღწერა == [[სოკოს ქუდი|ქუდის]] დიამეტრი 4,5-15 [[სანტიმეტრი|სმ]]-მდე აღწევს, ნახევარსფეროსებრია, შემდგომში — ამოზნექილი, გლუვი, იშვიათად დანაოჭებული. მქრქალია, მშრალი, მოგვიანებით — შიშველი. ქუდის ფერი — ღია ყავისფერი, ზეთისხილისფერ-წაბლისფერი ან მონაცრისფრო-წაბლისფერი. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — მოთეთრო ან ღია კრემისფერი, გაჭრისას ადგილ-ადგილ ლურჯდება (ძირითადად ქუდზე), გემოზე მწარეა. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიმაღლე — 3-15 სმ, სისქე — 1-4,5 სმ. ჯერ ბოლქვისებრია, შემდეგ — ცილინდრული. ზოგჯერ ძირში წაწვეტებულია, მკვრივი, ზედა მხარე ყვითელია თეთრი ბადით, შუაში — კარმინისფერ-წითელი ბადით, ქვედა მხარე — წაბლისფერ-წითელი. [[ჰიმენოფორი]] — ყვითელი, მოგვიანებით ზეთისხილისფერ-ყვითელი, ფორები — მომრგვალებული, წვრილი, ახალგაზრდობაში მონაწრისფრო-ყვითელი, მომწვანო შეფერილობით, დაჭერისას ლურჯდება. [[სპორების ფხვნილი]] მოწაბლისფრო—ზეთისხილისფერი, [[სპორა|სპორის]] ზომა 12—16 × 4—6 [[მიკრომეტრი|მკმ]], ჟანგმიწისფერი, გლუვი, თითისტარისებრი.<ref>{{საქართველოს სოკოები|68}}</ref> ==მსგავსი სახეობები== *[[დათვისსოკო]] — ერთ-ერთი საუკეთესო საჭმელი სოკოა. ცრუდათვისსოკოსგან განსხვავებით ფეხის სიწითლე არ ახასიათებს.<ref name="Haas 1969">{{cite book |author=Haas, H. |title=The Young Specialist looks at Fungi |url=https://archive.org/details/youngspecialistl0000haas |year=1969 |page=[https://archive.org/details/youngspecialistl0000haas/page/36 36] |publisher=Burke |location=London, UK |isbn=978-0-222-79409-3}}</ref> *[[მუხისძირა]] — საჭმელი სოკოა. ცრუდათვისსოკოსგან განასხვავებელი ერთ-ერთი ნიშანია წითელი ფორები. *[[სატანას სოკო]] — შხამიანი სოკოა. ცრუდათვისსოკოსგან განასხვავებელი ერთ-ერთი ნიშანია წითელი ფორები. <gallery mode="packed" heights="91"> ფაილი:Boletus reticulatus (29127521096).jpg|''[[Boletus aestivalis]]'' ფაილი:Vrbenské rybníky - Boletus appendiculatus 01.jpg|''[[Boletus appendiculatus]]'' ფაილი:Boletus reticulatus JPG2.jpg|''[[Boletus edulis]]'' ფაილი:KoIII.JPG|''[[Boletus erythropus]]'' Boletus impolitus.jpg|''[[Hemileccinum impolitum]]'' ფაილი:Boletus junquilleus JPG1.jpg|''[[Boletus junquilleus]]'' ფაილი:Fungi 018.jpg|''[[Boletus luridus]]'' ფაილი:Borowik sosnowy - panoramio (6).jpg|''[[Boletus pinicola]]'' ფაილი:Boletus pulverulentus 2011 G2.jpg|''[[Boletus pulverulentus]]'' ფაილი:Vrbenské rybníky - Boletus radicans 04.jpg|''[[Boletus radicans]]'' LECCINUM CROCIPODIUM (Letellier) Watling (5897548020).jpg|''[[Leccinellum crocipodium]]'' Boletus torosus 2.JPG|''[[Imperator torosus]]'' ფაილი:Boletus dupainii-341.jpg|''[[Rubroboletus dupainii]]'' The Devils Bolete. Boletus satanoides - Flickr - gailhampshire.jpg|''[[Rubroboletus legaliae]]'' ფაილი:Boletus pulcherrimus 21538 ed.jpg|''[[Boletus pulcherrimus]]'' BOLETUS RHODOXANTUS (Krombh.) Kallenb. (9070064677).jpg|''[[Rubroboletus rhodoxanthus]]'' ფაილი:1999-09-20 Boletus satanas Lenz 60561.jpg|''[[Rubroboletus satanas]]'' ფაილი:Tylopilus felleus1427.jpg|''[[Tylopilus felleus]]'' </gallery> == ეკოლოგია და გავრცელება== გავრცელებულია [[ევროპა]]ში, [[აზია]]სა და [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში. იზრდება წიწვოვან და ფართოფოთლოვან ტყეებში, მუხნარში, ხშირად მჟავე ქვიშიან ნიადაგზე, მუხისა და წიფლის ძირებში, სკვერებსა და პარკებში ერთეულებად ან ჯგუფებად.<ref name="Alessio 1985">{{cite book |author=Alessio, C.L. |title=''Boletus'' Dill. ex L. (''sensu lato'') |year=1985 |publisher=Biella Giovanna |location=Saronno, Italy |pages=153–56 |language=Italian}}</ref> სეზონი — ივლისი-ოქტომბერი. == გალერეა == <gallery mode="packed" heights="91"> ფაილი:Boletus.calopus2.-.lindsey.jpg ფაილი:Boletus calopus - Saint-Hubert.JPG ფაილი:Boletus calopus.jpg ფაილი:Hřib kříšť 0.jpg ფაილი:Boletus calopus_G3 (1).JPG ფაილი:Boletus_calopus_G2.jpg ფაილი:Boletus calopus 110921wa.JPG ფაილი: </gallery> == ლიტერატურა== * {{წიგნი|ავტორი = ა. დერმეკ|სათაური = სოკოები|ადგილი = [[ბრატისლავა]]|გამომცემლობა= „Словарт“|წელი = 1989}} * {{წიგნი|ავტორი = პელე იანსენი| სათაური = ყველაფერი სოკოების შესახებ|ადგილი = [[სანქტ-პეტერბურგი]]|წელი = 2005 წელი|isbn = 5-306-00350-8}} ==რესურსები ინტერნეტში== {{commonscat-inline|Caloboletus calopus}} *{{MycoBank|162779}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ბოლეტუსისებრნი]] [[კატეგორია:არასაჭმელი სოკოები]] 81t33nopiptcrdd9wxx422pk6g87v01 0 509869 5417168 5202215 2026-06-20T03:01:44Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 3 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417168 wikitext text/x-wiki {{მოკლე აღწერა|პროდუქტის დაგეგმვის ან დიზაინის პოლიტიკა ხელოვნურად შეზღუდული სასარგებლო ვადით}} [[File:IPhone 6s - Lightning connector with pentalobe screws-92677.jpg|thumb|right|Pentalobe-ის ხრახნი iPhone 6S-ზე. კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ თავის უახლეს მოწყობილობებზე Pentalobe-ის ხრახნს [[Apple Inc.|Apple]] მფლობელის მიერ მოწყობილობის შეკეთების პრევენციის მიზნით იყენებს.]] '''დაგეგმილი მოძველება''' (აგრეთვე '''ჩაშენებული მოძველება''' ან '''ნაადრევი მოძველება''') — [[ეკონომიკა|ეკონომიკასა]] და [[სამრეწველო დიზაინი|სამრეწველო დიზაინში]], პროდუქტის დაგეგმვის ან დიზაინის შექმნის პოლიტიკა ხელოვნურად შეზღუდული [[პროდუქტის სიცოცხლის ციკლი|სასარგებლო სიცოცხლის ვადით]] ან მიზანმიმართულად მყიფე დიზაინით, რათა იგი [[მოძველება|მოძველდეს]] წინასწარ განსაზღვრული პერიოდის შემდეგ. ამ დროის გასვლის შემდეგ, პროდუქტის ფუნქციონირება უარესდება, მოულოდნელად წყვეტს მუშაობას, ან აღარ მიიჩნევა [[მოდა|მოდურად]].<ref name=bulow1986>{{cite journal<!-- no bot --> |last=Bulow |first=Jeremy |s2cid=154545959 |title=An Economic Theory of Planned Obsolescence |date=November 1986 |journal=The Quarterly Journal of Economics |publisher=Oxford University Press |volume=101 |issue=4 |pages=729–749 |jstor=1884176 |doi=10.2307/1884176 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/3308/b5dddf1480228dd55e98bff6f61f86d40416.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719103914/https://pdfs.semanticscholar.org/3308/b5dddf1480228dd55e98bff6f61f86d40416.pdf |url-status=dead |archive-date=2020-07-19 }}</ref> ამ სტრატეგიის საფუძველია გრძელვადიანი გაყიდვების მოცულობის გენერირება განმეორებით შესყიდვებს შორის დროის შემცირებით (რასაც „ჩანაცვლების ციკლის დამოკლება“ ეწოდება).<ref>{{cite book|last1=Bidgoli |first1=Hossein |title=The Handbook of Technology Management, Supply Chain Management, Marketing and Advertising, and Global Management |date=2010 |publisher=Wiley |isbn=978-0470249482 |pages=296}}</ref> ესაა პროდუქტის სიცოცხლის ხანგრძლივობის განზრახ შემცირება, რაც მომხმარებელს აიძულებს, მალევე ის ახალი, მუშა პროდუქტით ჩაანაცვლოს.<ref>Giles Slade (2006), "Made to Break: Technology and Obsolescence in America", Harvard University Press, p5.</ref> დაგეგმილი მოძველების სტრატეგია ყველაზე კარგად [[ოლიგოპოლია|ოლიგოპოლიის]] პირობებში ამართლებს.<ref name="orbach">{{Cite journal |author= Orbach, Barak |title= The Durapolist Puzzle: Monopoly Power in Durable-Goods Market |journal= Yale Journal on Regulation |volume= 21 |pages= 67–118 |year= 2004 |ssrn= 496175 }}</ref> სანამ მწარმოებელი დაგეგმილ მოძველებას მიმართავს, მან უნდა იცოდეს, რომ მომხმარებელი განმეორებით შესყიდვას, სავარაუდოდ, კვლავ მასთან განახორციელებს, რაც [[ბრენდის ლოიალობა|ბრენდის ლოიალობაზეა]] დაფუძნებული. დაგეგმილი მოძველების ასეთ შემთხვევებში, საქმე გვაქვს [[ინფორმაციული ასიმეტრია|ინფორმაციულ ასიმეტრიასთან]] მწარმოებელსა და მომხმარებელს შორის, რადგან ამ უკანასკნელმა, მწარმოებლისგან განსხვავებით, არ იცის, თუ დროის რა პერიოდზეა პროდუქტის სიცოცხლისუნარიანობა გათვლილი. როცა [[ბაზარი (ეკონომიკა)|ბაზარზე]] კონკურენცია იმატებს, პროდუქტის სიცოცხლისუნარიანობა იზრდება.<ref>{{cite journal|first1=Jeremy|last1=Bulow|title=An Economic Theory of Planned Obsolescence|url=https://academic.oup.com/qje/article-abstract/101/4/729/1840176|journal=The Quarterly Journal of Economics|date=1 November 1986|issn=0033-5533|pages=729–750|volume=101|issue=4|doi=10.2307/1884176|jstor=1884176|hdl=10419/262438 |hdl-access=free|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web|first1=Adam|last1=Hadhazy|access-date=2018-07-13|title=Here's the truth about the 'planned obsolescence' of tech|url=http://www.bbc.com/future/story/20160612-heres-the-truth-about-the-planned-obsolescence-of-tech}}</ref> მაგალითად, როდესაც 1960-იან და 1970-იან წლებში შედარებით ხანგრძლივი სიცოცხლისუნარიანობის მქონე იაპონური ავტომობილები ამერიკულ ბაზარზე შევიდა, ამერიკელმა ავტომწარმოებლებმა საპასუხოდ უფრო გამძლე პროდუქციის წარმოება დაიწყეს.<ref name="dickinson">{{cite book |last1=Dickinson |first1=Torry D. |last2=Schaeffer |first2=Robert K. |title=Fast Forward: Work, Gender, and Protest in a Changing World |date=2001 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-7425-0895-8 |pages=55–6}}</ref> == ისტორია == [[File:1923_Chevrolet_Superior_Series_B,_National_Road_Transport_Hall_of_Fame,_2015.JPG|thumb|1923 წლის Chevrolet მოიხსენიება, როგორც ავტოინდუსტრიაში ყოველწლიური მოდელის განახლების ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული მაგალითი, რადგან მას ჰქონდა განახლებული ძარა, რომელიც, არსებითად, ცხრა წლის ტექნოლოგიას ფარავდა.<ref>{{cite web|url=http://www.autonews.com/article/20080914/OEM02/309149950/annual-model-change-was-the-result-of-affluence-technology-advertising|title=Annual model change was the result of affluence, technology, advertising|website=Automotive News|date=September 14, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20230514134210/https://www.autonews.com/article/20080914/OEM02/309149950/annual-model-change-was-the-result-of-affluence-technology-advertising|archive-date=May 14, 2023|access-date=May 14, 2023}}</ref>]] [[File:London (1932) Ending the depression through planned obsolescence.pdf|thumb|upright|''დეპრესიის დასრულება დაგეგმილი მოძველების გზით'', [[ბერნარდ ლონდონი]], 1932]] 1924 წელს ამერიკის [[საავტომობილო მრეწველობა|საავტომობილო ბაზარმა]] [[გაჯერების წერტილი|გაჯერების წერტილს]] მიაღწია. გაყიდვების დონის შესანარჩუნებლად, [[General Motors]]-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, [[ალფრედ სლოუნი|ალფრედ სლოუნ უმცროსმა]], შემოგვთავაზა ავტომობილების დიზაინის ყოველწლიური ცვლილებები, რათა დაერწმუნებინა ავტომფლობელები, ყოველწლიურად ეყიდათ ახალი მანქანები, რომელთა განახლებულ გარეგნობაზე [[ჰარლი ერლი]] და „ხელოვნებისა და ფერების სექცია“ მუშაობდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ეს კონცეფცია ველოსიპედების ინდუსტრიიდან იყო ნასესხები, მის წარმოშობას ხშირად შეცდომით სლოუნს მიაწერდნენ.<ref>{{cite book |last=Babaian |first=Sharon |title=The Most Benevolent Machine: A Historical Assessment of Cycles in Canada |url=https://archive.org/details/mostbenevolentma0000baba |date=1998 |publisher=National Museum of Science and Technology |location=Ottawa |isbn=978-0-660-91670-5 |page=[https://archive.org/details/mostbenevolentma0000baba/page/n108 97]}}</ref> სლოუნი ხშირად იყენებდა ტერმინს ''დინამიკური მოძველება'',<ref>{{cite book|last1=Grattan|first1=Laura|url=https://books.google.com/books?id=hnJVCwAAQBAJ&pg=PT116|title=Populism's Power: Radical Grassroots Democracy in America|date=6 January 2016|publisher=Oxford University Press|isbn=9780190277659|via=Google Books}}</ref> თუმცა კრიტიკოსებმა მის სტრატეგიას ''დაგეგმილი მოძველება'' უწოდეს. ამ სტრატეგიამ დიდი გავლენა მოახდინა ავტოინდუსტრიაზე, [[პროდუქტის დიზაინი|პროდუქტის დიზაინის]] სფეროსა და საბოლოოდ მთელ ამერიკულ ეკონომიკაზე. მცირე მოთამაშეებმა ვერ შეძლეს ყოველწლიური დიზაინის ცვლილებების ტემპისა და ხარჯების შენარჩუნება. [[ჰენრი ფორდი|ჰენრი ფორდს]] არ მოსწონდა მოდელების მუდმივი ცვლილებები, რადგან იგი ინჟინრისთვის დამახასიათებელ სიმარტივეს, მასშტაბის ეკონომიკასა და დიზაინის მთლიანობას ემხრობოდა. GM-მა 1931 წელს გაყიდვებით ფორდს გაუსწრო და ინდუსტრიაში დომინანტურ კომპანიად იქცა. დიზაინის ხშირი ცვლილებები ასევე მოითხოვდა [[მზიდი ძარა|მზიდი ჩარჩოს]] სტრუქტურის გამოყენებას, ნაცვლად უფრო მსუბუქი, მაგრამ რთულად მოდიფიცირებადი [[მზიდი ძარა|მზიდი ძარის]] დიზაინისა, რომელსაც ევროპელი ავტომწარმოებლების უმეტესობა იყენებდა. ფრაზა ''დაგეგმილი მოძველება'' სულ მცირე 1932 წლიდან იღებს სათავეს, [[ბერნარდ ლონდონი]]ს პამფლეტიდან ''დეპრესიის დასრულება დაგეგმილი მოძველების გზით''.<ref>{{Cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/27/London_(1932)_Ending_the_depression_through_planned_obsolescence.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120819154515/http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/27/London_%281932%29_Ending_the_depression_through_planned_obsolescence.pdf|url-status=dead|title=Bernard London's pamphlet|archive-date=August 19, 2012}}</ref> ლონდონის გეგმის არსი იყო ის, რომ მთავრობას უნდა დაეწესებინა კანონიერი მოძველება პირადი მოხმარების ნივთებზე, რათა სტიმული მიეცა მუდმივი შესყიდვებისთვის. თუმცა, ფრაზა პირველად 1954 წელს ამერიკელმა სამრეწველო დიზაინერმა [[ბრუკს სტივენსი]]მ მიანიჭა პოპულარობა. სტივენსს 1954 წელს [[მინეაპოლისი|მინეაპოლისში]] სარეკლამო კონფერენციაზე უნდა წაეკითხა მოხსენება. ბევრი ფიქრის გარეშე, მან ეს ტერმინი თავისი გამოსვლის სათაურად გამოიყენა. ამ მომენტიდან „დაგეგმილი მოძველება“ სტივენსის საფირმო ფრაზად იქცა. მისი განმარტებით, დაგეგმილი მოძველება იყო „მყიდველში იმის სურვილის გაღვივება, რომ იქონიოს რაღაც ოდნავ ახალი, ოდნავ უკეთესი, ოდნავ უფრო მალე, ვიდრე ამის აუცილებლობა არის.“<ref>{{Cite book |url=https://mitpress.mit.edu/books/industrial-strength-design |last=Adamson |first=Glen |title=Industrial Strength Design: How Brooks Stevens Shaped Your World |date=June 2003 |publisher=MIT Press |isbn=978-0-262-01207-2}}</ref> ფრაზა სწრაფად აიტაცეს სხვებმაც, მაგრამ სტივენსის განმარტება სადავო გახდა. 1950-იანი წლების ბოლოს, ''დაგეგმილი მოძველება'' გახდა გავრცელებული ტერმინი პროდუქტებისთვის, რომლებიც შექმნილი იყო ადვილად გასაფუჭებლად ან მოდურობის სწრაფად დასაკგად. ფაქტობრივად, კონცეფცია იმდენად ფართოდ იყო აღიარებული, რომ 1959 წელს [[Volkswagen]]-მა იგი სარეკლამო კამპანიაში დაცინვის საგნად აქცია. ავტომწარმოებლებს შორის დაგეგმილი მოძველების ფართო გამოყენების აღიარების მიუხედავად, Volkswagen-მა საკუთარი თავი ალტერნატივად წარმოაჩინა. „ჩვენ არ გვჯერა დაგეგმილი მოძველების“, — ამბობდა რეკლამა. „ჩვენ არ ვცვლით მანქანას ცვლილების გამო.“<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=80kEAAAAMBAJ |title=LIFE |date=1959-08-03 |publisher=Time Inc |language=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170228030304/https://books.google.com/books?id=80kEAAAAMBAJ |archive-date=February 28, 2017 }}</ref> [[DDB Worldwide|Doyle Dane Bernbach]]-ის მიერ ჩატარებულ ცნობილ Volkswagen-ის სარეკლამო კამპანიაში, ერთ-ერთ რეკლამაში თითქმის ცარიელი გვერდი იყო ნაჩვენები სლოგანით: „აზრი არ აქვს 1962 წლის Volkswagen-ის ჩვენებას, ის კვლავ იგივენაირად გამოიყურება“. 1960 წელს კულტურის კრიტიკოსმა [[ვენს პაკარდი|ვენს პაკარდმა]] გამოაქვეყნა ''[[The Waste Makers]]'' (''გამფლანგველები''), რომელიც წარმოჩენილი იყო როგორც „ბიზნესის სისტემატური მცდელობის მხილება, გვაქციოს ჩვენ მფლანგველ, ვალებში ჩაფლულ, მუდმივად უკმაყოფილო ინდივიდებად“. პაკარდმა დაგეგმილი მოძველება ორ ქვეკატეგორიად დაყო: სასურველობის მოძველება და ფუნქციის მოძველება. „სასურველობის მოძველება“, ასევე ცნობილი როგორც „ფსიქოლოგიური მოძველება“, გულისხმობდა მარკეტოლოგების მცდელობას, პროდუქტი მფლობელის გონებაში გაეცვითათ. პაკარდმა მოიყვანა სამრეწველო დიზაინერის, [[ჯორჯ ნელსონი (დიზაინერი)|ჯორჯ ნელსონის]] ციტატა: <blockquote>დიზაინი... არის მცდელობა, წვლილი შეიტანო ცვლილების გზით. როდესაც წვლილის არ, ან ვერ შეგაქვს, ერთადერთი პროცესი, რომელიც ცვლილების ილუზიას ქმნის, არის „სტილიზაცია“!</blockquote> == სახეობები == არსებობს დაგეგმილი მოძველების რამდენიმე სახეობა. ისინი სიმწვავის ზრდის მიხედვით არის დალაგებული: === გამძლეობის გართულება === გამძლეობის გართულება არის სტრატეგია, რომელიც გულისხმობს პროდუქტის სიცოცხლის ხანგრძლივობის შემცირებას მის ბაზარზე გამოშვებამდე, მისი ისე დაპროექტებით რომ სწრაფად გაფუჭებდეს.<ref name="orbach"/> ყველა პირადი მოხმარების პროდუქტის დიზაინი მოიცავს მოსალოდნელ საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობას, რომელიც შემუშავების ყველა ეტაპზეა გათვალისწინებული. შესაბამისად, კომპლექსური პროდუქტის დიზაინის ადრეულ ეტაპზე უნდა გადაწყდეს, რამდენ ხანს უნდა იმუშაოს მან, რათა თითოეული კომპონენტი ამ სპეციფიკაციების შესაბამისად დამზადდეს. ბუნებრივი ცვეთის გამო, პროდუქტების უმეტესობა საბოლოოდ ფუჭდება, მიუხედავად მიღებული ზომებისა. შეზღუდული სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაგეგმილი მოძველების ნიშანია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს ზღვარი ხელოვნურად არის შემცირებული. გამძლეობის გართულების სტრატეგია ზოგადად კანონით არ არის აკრძალული და მწარმოებლები თავისუფლად განსაზღვრავენ თავიანთი პროდუქციის გამძლეობის დონეს.<ref name="orbach"/> მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად დაგეგმილ მოძველებად განიხილება, იგი ასევე კლიენტების საწინააღმდეგო პრაქტიკების ცალკე სფეროდ მოიაზრება. პროდუქტის გამძლეობის შეზღუდვის ერთ-ერთი შესაძლო მეთოდია კრიტიკულ ადგილებში დაბალი ხარისხის მასალების ან კომპონენტების არაოპტიმალური განლაგების გამოყენება, რაც იწვევს ჭარბ ცვეთას. რბილი ლითონის ხრახნებისა და იაფი პლასტმასის გამოყენება მეტალის ნაცვლად დატვირთვის ქვეშ მყოფ კომპონენტებში ზრდის პროდუქტის მწყობრიდან გამოსვლის სისწრაფეს ნორმალური გამოყენებისას და მას მცირე არასტანდარტული გამოყენების დროსაც კი მსხვრევისადმი მიდრეკილს ხდის. მაგალითად, [[სათამაშო|სათამაშოებში]] პატარა, მყიფე პლასტმასის კბილანები ძალიან მიდრეკილია დაზიანებისკენ, თუ სათამაშოთი უხეშად თამაშობენ, რამაც შეიძლება ადვილად გაანადგუროს სათამაშოს ძირითადი ფუნქციები და აიძულოს მომხმარებელი, ახალი შეიძინოს. სმარტფონებისა და სხვა ხელში დასაჭერი ელექტრონული მოწყობილობების ხანმოკლე სიცოცხლე მუდმივი გამოყენების, მყიფე ბატარეებისა და მათი ადვილად დაზიანების შესაძლებლობის შედეგია.<ref>{{Cite news|url=http://smallbusiness.chron.com/life-expectancy-smartphone-62979.html |title=Life Expectancy of a Smartphone |access-date=2017-05-27 |language=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325021121/http://smallbusiness.chron.com/life-expectancy-smartphone-62979.html |archive-date=March 25, 2017 }}</ref> ==== ეკრანები ==== Samsung-ის [[AMOLED]] ეკრანებს, რომლებიც მობილურ ტელეფონებში გამოიყენება, აქვთ არაოპტიმალური სადენები, რომლებიც დროთა განმავლობაში ფუჭდება, რაც იწვევს ეკრანის სრულ გათეთრებას. მწყობრიდან გამოსვლის კიდევ ერთი მიზეზია TFT ფენის დეგრადაცია, რაც ეკრანზე მწვანე ან იასამნისფერი ხაზების გაჩენას იწვევს. ორივე პრობლემა შეიძლება პროგრამული უზრუნველყოფის განახლებამ გამოიწვიოს.<ref>{{cite web |title=Bug from software update is causing serious issues with the Galaxy S20 series displays |url=https://www.phonearena.com/news/galaxy-s20-displays-have-serious-bug_id139663 |website=PhoneArena |date=15 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title='Not fair': Woman says she was quoted $400 by Samsung to repair phone with green line after updating software |url=https://www.asiaone.com/singapore/not-fair-woman-says-she-was-quoted-400-samsung-repair-phone-green-line-after-updating |website=asiaone |date=1 March 2023}}</ref> ეს პრობლემები მოწყობილობას გამოუსადეგარს ხდის და მომხმარებელს აიძულებს, შეაკეთოს ან შეცვალოს ეკრანი, ან შეიძინოს ახალი მოწყობილობა იმაზე ადრე, ვიდრე ეს საჭირო იქნებოდა. ეს საკითხები ფართოდაა ცნობილი საზოგადოებისთვის Samsung-ის [[Samsung Galaxy S20]] სერიის მობილური ტელეფონების გამო. <ref>{{cite web |title=Samsung Galaxy S20+ Display Suddenly Starts Showing Vertical Lines, Some Users in India Complain |url=https://www.gadgets360.com/mobiles/news/samsung-s20-plus-display-vertical-lines-pink-green-user-reports-complaints-india-fix-update-galaxy-2891276 |website=Gadgets360 |date=15 April 2022 |access-date=13 ივლისი 2025 |archive-date=9 დეკემბერი 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221209112431/https://www.gadgets360.com/mobiles/news/samsung-s20-plus-display-vertical-lines-pink-green-user-reports-complaints-india-fix-update-galaxy-2891276 }}</ref> {{anchor|battery}} ==== ბატარეები ==== ნორმალური გამოყენებისას, [[ბატარეა (ელექტრობა)|ბატარეები]] კარგავენ ენერგიის შენახვის, ენერგიის გამომუშავებისა და სტაბილური ტერმინალური [[ძაბვა|ძაბვის]] შენარჩუნების უნარს, რაც აფერხებს გამოთვლით სიჩქარეს და საბოლოოდ იწვევს პორტატული ელექტრონიკის სისტემის გათიშვას.<ref name="greenspector">{{cite web |title=L'obsolescence programmée par Apple expliquée (pour les nuls et plus) |url=https://greenspector.com/fr/lobsolescence-programmee-par-apple-expliquee-pour-les-nuls-et-plus/ |website=Greenspector |language=fr-FR |date=2 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Apple sued for slow iPhone planned-obsolescence in France |url=https://www.slashgear.com/apple-sued-for-slow-iphone-planned-obsolescence-in-france-28513085/ |website=SlashGear |date=28 December 2017}}</ref> ზოგიერთი პორტატული პროდუქტი, რომლებზეც [[პოსტ-PC ერა|პოსტ-PC ერაში]] დიდი მოთხოვნაა, როგორიცაა [[მობილური ტელეფონი|მობილური ტელეფონები]], [[ლეპტოპი|ლეპტოპები]] და ელექტრო კბილის ჯაგრისები, შექმნილია ისე, რომ საბოლოო მომხმარებელს ართმევს [[ბატარეა (ელექტრობა)|ბატარეის]] გამოცვლის შესაძლებლობას მისი გაცვეთის შემდეგ. შედეგად, მოძველებული ბატარეა მოწყობილობაში რჩება, რაც პროდუქტის სიცოცხლის ხანგრძლივობას მისი ყველაზე ხანმოკლე სიცოცხლის მქონე კომპონენტით ზღუდავს.<ref name="greenspector" /><ref>{{cite web |title=Принудительное замедление старых iPhone повышает шансы на принятие законодательства о праве на ремонт |url=https://habr.com/ru/post/409283/ |website=habr.com |date=December 22, 2017 |language=ru |quote=Тем более что цикл выпуска новых моделей как раз предусматривает, что новая модель выходит на рынок именно тогда, когда на старой модели начинают садиться аккумулятор, а сейчас ещё и замедляется процессор. Всё как будто случайно складывается в пользу покупки новой модели. Эта история должна стать хорошим примером при объяснении пользователям, почему так важна работа независимых мастерских по ремонту фирменной техники, даже если сама фирма против.}}</ref> მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი დიზაინი მოწყობილობას უფრო თხელს ხდის, იგი ართულებს ბატარეის შეცვლას მთელი მოწყობილობის სერვისში გაგზავნის ან სრულიად ახალი მოწყობილობის შეძენის გარეშე.<ref>[https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2015/mar/03/has-planned-obsolesence-had-its-day-design End of the line for stuff that's built to die?] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023171156/https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2015/mar/03/has-planned-obsolesence-had-its-day-design |date=October 23, 2016 }}. The Guardian. March 2015</ref> დახურული უკანა პანელის მქონე მოწყობილობაზე ბატარეის ხელით შეცვლამ შეიძლება გამოიწვიოს მუდმივი დაზიანება, მათ შორის წყალგამძლეობის დაკარგვა [[ჰიდროიზოლაცია|წყალდამცავი]] შუასადების დაზიანების გამო, ასევე სერიოზული, ზოგჯერ გამოუსწორებელი ზიანის მიყენების რისკი ტელეფონის [[დედაპლატა|დედაპლატისთვის]], რადგან ბატარეა მყარად არის მიწებებული მგრძნობიარე კომპონენტებთან ახლოს. ზოგიერთი მოწყობილობა ისეა აწყობილი, რომ ბატარეის ტერმინალები დედაპლატითაა დაფარული, რაც მოითხოვს მის სარისკო მოხსნას ტერმინალების გათიშვამდე.<ref>{{cite web |last1=muligheder |first1=dk Mads Nyvold fortæller om klodens klima-og ressourcekrise ved at undersøge det turbulente felt mellem realpolitiske |last2=artiklen |first2=geopolitiske magtbalancer og visionære løsninger Del |title=Nej, det er ikke en konspirationsteori. Nogle produkter er bare designet til at gå i stykker før tid |url=https://www.zetland.dk/historie/s8qDRzGz-aOMNamWw-074b1 |website=Zetland |language=da |date=22 March 2017}}</ref> ეს პრაქტიკა ტელეფონების დიზაინში Apple-ის [[iPhone]]-ებით დაიწყო და ახლა გავრცელებულია უმეტეს მობილურ ტელეფონზე,<ref name=Verge-iPhone>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2015/12/8/9872746/apple-bad-hardware-design-iphone-case-pencil-magic-mouse|title=What happened to Apple design?|first=Nick|last=Statt|date=December 8, 2015|website=The Verge}}</ref> 2022 წლის მონაცემებით, გამონაკლისს [[Fairphone]]-ისა და [[Shiftphone]]-ის პროდუქტები წარმოადგენს. ადრინდელ [[მობილური ტელეფონი|მობილურ ტელეფონებს]] (მათ შორის წყალგაუმტარ მოდელებსაც) ჰქონდათ უკანა ხუფები, რომელთა მოხსნაც მომხმარებელს ბატარეის შესაცვლელად შეეძლო.<ref>{{cite web |last1=Parlette |first1=Alexis |title=Does planned obsolescence feed the fear that our devices will be out of date? |url=https://www.fairmontflyer.com/features/2015/02/26/does-planned-obsolescence-feed-the-fear-that-our-devices-will-be-out-of-date/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150301013256/http://www.fairmontflyer.com/features/2015/02/26/does-planned-obsolescence-feed-the-fear-that-our-devices-will-be-out-of-date/ |url-status=usurped |archive-date=March 1, 2015 |website=The Flyer|date=February 15, 2024 }}</ref> 2022 წლის 9 დეკემბერს [[ევროპის პარლამენტი|ევროპარლამენტმა]] მიაღწია შეთანხმებას, რომ 2026 წლიდან მწარმოებლებმა ევროკავშირში გაყიდული ყველა ელექტრო მოწყობილობა (რომელიც ძირითადად არ გამოიყენება სველ პირობებში) ისე უნდა დააპროექტონ, რომ მომხმარებლებმა თავად შეძლონ ბატარეების მარტივად ამოღება და შეცვლა.<ref>{{cite web |title=Batteries: deal on new EU rules for design, production and waste treatment |date=2022-12-09 |work=News European Parliament |publisher=[[European Parliament]] |type=Press release |url=https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20221205IPR60614/ |access-date=2022-12-11 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211102055/https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20221205IPR60614/batteries-deal-on-new-eu-rules-for-design-production-and-waste-treatment |archive-date=2022-12-11}}</ref><ref>{{cite news |title=Neue EU-Regeln: Jeder soll Handy-Akkus selbst tauschen können |language=de |trans-title=New EU rules: Everyone should be able to replace smartphone batteries themselves |date=2022-12-09 |work=[[Der Spiegel]] |department=Wirtschaft |url=https://www.spiegel.de/wirtschaft/neue-eu-regeln-jeder-soll-handy-akkus-tauschen-koennen-a-06ae1024-8fbf-44c5-a420-70be35c1a401 |access-date=2022-12-11 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221211102933/https://www.spiegel.de/wirtschaft/neue-eu-regeln-jeder-soll-handy-akkus-tauschen-koennen-a-06ae1024-8fbf-44c5-a420-70be35c1a401 |archive-date=2022-12-11}}</ref> === შეკეთების არდაშვება === {{იხილეთ აგრეთვე|შეკეთების უფლება}} ასეთი დიზაინის უკიდურესი მაგალითებია ტრადიციულად [[გამძლე საქონელი|გამძლე საქონლის]] ერთჯერადი ვერსიები, როგორიცაა [[ერთჯერადი ფოტოაპარატი]], სადაც მომხმარებელმა მხოლოდ ერთხელ გამოყენების შემდეგ სრულიად ახალი პროდუქტი უნდა შეიძინოს. ასეთი პროდუქტები ხშირად ისეა შექმნილი, რომ მათი შეკეთება შეუძლებელი იყოს; მაგალითად, იაფფასიან ერთჯერად ციფრულ საათს შეიძლება ჰქონდეს ქარხნულად დალუქული კორპუსი, სადაც მომხმარებელს არ აქვს შიდა ნაწილებზე წვდომის შესაძლებლობა საათის სრულად განადგურების გარეშე.{{citation needed|date=March 2021}} მწარმოებლებს შეუძლიათ სათადარიგო ნაწილები გახადონ ან ხელმიუწვდომელი, ან იმდენად ძვირი, რომ პროდუქტის შეკეთება ეკონომიკურად გაუმართლებელი იყოს. მაგალითად, Canon-ისა და ზოგიერთი HP-ის [[ჭავლური პრინტერი|ჭავლური პრინტერები]] აღჭურვილია შეცვლადი საბეჭდი თავით, რომელიც საბოლოოდ ფუჭდება. თუმცა, შემცვლელის მაღალი ღირებულება მფლობელს აიძულებს, მთელი მოწყობილობა გადააგდოს.<ref>{{cite web |last1=Schrieberg |first1=David |title=Landmark French Lawsuit Attacks Epson, HP, Canon And Brother For 'Planned Obsolescence' |url=https://www.forbes.com/sites/davidschrieberg1/2017/09/26/landmark-french-lawsuit-attacks-epson-hp-canon-and-brother-for-planned-obsolescence/ |website=Forbes |language=en}}</ref> [[File:Bosch MaxoMixx planned obsolence.jpg|thumb|left|დაგეგმილი მოძველება [[Robert Bosch GmbH|Bosch]]-ის [[ხელის ბლენდერი|ხელის ბლენდერში]]: პლასტმასის ჩამკეტი (მითითებულია ასანთის ღერით), რომელიც შექმნილია [[მასალის დაღლილობა|გარკვეული რაოდენობის დეფორმაციების]] შემდეგ გასატეხად, რაც ბლენდერის გამოყენებას ართულებს. ფოტოზე ნაჩვენები ყველა ელემენტი (ძრავა, ჩამრთველი, სიჩქარის კონტროლის მიკროპროცესორი, დენის კაბელი და ა.შ.) Bosch-ის სერვისის მიერ იყიდება როგორც „ერთიანი სათადარიგო ნაწილი“ ახალი, სრული მოწყობილობის მსგავს ფასად.]] სხვა პროდუქტები შეიძლება შეიცავდეს დიზაინის ელემენტებს, რომლებიც მიზნად ისახავს შეკეთების ხელის შეშლას, როგორიცაა [[Apple Inc.|Apple]]-ის მიერ გამოყენებული „გახსნისგან დაცული“ [[Pentalobe-ის ხრახნი]], რომელთა მოხსნა ჩვეულებრივი სამომხმარებლო ინსტრუმენტებით ადვილი არ არის, წებოს ჭარბი გამოყენება, ასევე [[#პროგრამული უზრუნველყოფების დეგრადაცია და დაბლოკვა|მუშაობის დაბლოკვა]], თუ აღმოჩენილი იქნება მესამე მხარის კომპონენტი, როგორიცაა შეცვლილი „Home“ ღილაკი.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/2011/01/apple-screwing-new-iphones-out-of-simple-diy-repair/ |title=Apple "screwing" new iPhones out of simple DIY repair |last=Foresman |first=Chris |date=January 20, 2011 |work=Ars Technica |access-date=January 28, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514171627/http://arstechnica.com/apple/2011/01/apple-screwing-new-iphones-out-of-simple-diy-repair/ |archive-date=May 14, 2012 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Hein|first=Buster|date=2016-02-09|title=Everything you need to know about iOS' crippling 'Error 53'|url=https://www.cultofmac.com/411395/everything-you-need-to-know-about-ios-crippling-error-53/|access-date=2021-04-08|website=Cult of Mac|language=en-us}}</ref> წინიდან ჩასატვირთ [[სარეცხი მანქანა|სარეცხ მანქანებს]] ხშირად აქვთ ბარაბნის [[საკისარი (მექანიკა)|საკისარი]] — კრიტიკული და ცვეთადი მექანიკური კომპონენტი — მყარად ჩამოსხმული სარეცხ ბარაბანში, ან თუნდაც აქვთ დალუქული გარე ბარაბანი, რაც შეუძლებელს ხდის საკისრების განახლებას მთელი ბარაბნის გამოცვლის გარეშე. ამ შეკეთების ღირებულებამ შეიძლება გადააჭარბოს მოწყობილობის ნარჩენ ღირებულებას, რაც მის გადაგდებას აიძულებს.<ref>{{Cite journal|last1=Cooper|first1=Daniel R.|last2=Skelton|first2=Alexandra C. H.|last3=Moynihan|first3=Muiris C.|author4-link=Julian Allwood|last4=Allwood|first4=Julian M.|date=2014-03-01|title=Component level strategies for exploiting the lifespan of steel in products|journal=Resources, Conservation and Recycling|volume=84|pages=24–34|doi=10.1016/j.resconrec.2013.11.014|doi-access=free|bibcode=2014RCR....84...24C }}</ref> Bosch, მიუხედავად ვებგვერდებზე დეკლარირებული სათადარიგო ნაწილების 10-წლიანი ხელმისაწვდომობისა,<ref>{{cite web|url=https://www.bosch-diy.com/gb/en/service/online-spare-parts |title=Bosch spare parts online shop }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bosch-home.pl/serwis/pielegnacja-i-ochrona/czesci-zamienne/ |title=Sprzęt Gospodarstwa Domowego |access-date=2025-07-13 |archive-date=2021-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126000740/https://www.bosch-home.pl/serwis/pielegnacja-i-ochrona/czesci-zamienne }}</ref> პოპულარულ MaxoMixx ბლენდერებში აყენებს ადვილად მტვრევად პლასტმასის ჩამკეტს და უარს ამბობს შემცვლელი ჩამკეტის მომხმარებლისთვის მიყიდვაზე. სამაგიეროდ, იგი სთავაზობს მთლიანი ამძრავის შეცვლას, რომელიც მრავალი ელემენტისგან შედგება, როგორც ერთიანი სათადარიგო ნაწილი, რაც თითქმის ახალი მოწყობილობის ყიდვის ტოლფასია.<ref>{{cite web|url=https://www.bosch-home.com/us/supportdetail/product/MSM88190/01#/Tabs=section-spareparts/ |title=Home appliances—Blender rod MSM88190 }}</ref> ონლაინ სარემონტო საზოგადოების, [[iFixit]]-ის თანადამფუძნებლის, კაილ უინსის თქმით, ასეთი დიზაინის შესაძლო მიზანია [[ტექნიკური მომსახურება, რემონტი და ექსპლუატაცია|შეკეთების]] ღირებულება ჩანაცვლების ღირებულების ტოლფასი გახადოს, ან საერთოდ თავიდან აიცილოს პროდუქტის ნებისმიერი სახის მომსახურება. 2012 წელს [[Toshiba]] გააკრიტიკეს ვებსაიტის მფლობელისთვის [[Cease and desist|საქმიანობის შეწყვეტის შესახებ წერილების]] გაგზავნის გამო, სადაც განთავსებული იყო მისი საავტორო უფლებებით დაცული სარემონტო სახელმძღვანელოები, რაც ზიანს აყენებდა დამოუკიდებელ და სახლის პირობებში შეკეთების ბაზარს.<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.com/opinion/2012/11/cease-and-desist-manuals-planned-obsolescence/ |title=The Shady World of Repair Manuals: Copyrighting for Planned Obsolescence |first=Kyle |last=Wiens |magazine=Wired |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140327192009/http://www.wired.com/opinion/2012/11/cease-and-desist-manuals-planned-obsolescence/ |archive-date=March 27, 2014 }}</ref> === სისტემური მოძველება === დაგეგმილი სისტემური მოძველება გამოწვეულია ან ინვესტიციების შეწყვეტით, ან პროდუქტის მოძველებით იმ სისტემის მუდმივი განვითარების გამო, რომელშიც იგი გამოიყენება, ისე, რომ ორიგინალური პროდუქტის მუდმივი გამოყენება რთულდება. სისტემური მოძველების გავრცელებული მაგალითებია ხრახნების ან შესაკრავების დიზაინის შეცვლა ისე, რომ მათი დამუშავება არსებული ხელსაწყოებით ადვილი არ იყოს, რაც ართულებს ტექნიკურ მომსახურებას. ეს შეიძლება იყოს განზრახ შემუშავებული მოძველება, ინვესტიციების შეწყვეტა ან სტანდარტების განახლება/ჩანაცვლება. მაგალითად, [[სერიული პორტი|სერიული პორტები]], [[პარალელური პორტი|პარალელური პორტები]] და [[PS/2 პორტი|PS/2 პორტები]] 2000-იანი წლებიდან მოყოლებული ახალ PC დედაპლატებზე ძირითადად [[USB]]-ით ჩანაცვლდა.{{citation needed|date=December 2020}} ეს ასევე ხდება [[კოქლეარული იმპლანტი|კოქლეარული იმპლანტების]] შემთხვევაში.<ref>https://www.sapiens.org/culture/planned-obsolescence-cochlear-implants/</ref> === დაპროგრამებული მოძველება === ზოგიერთ შემთხვევაში, შეტყობინება შეიძლება შერწყმული იყოს ფუნქციური პროდუქტის განზრახ ხელოვნურ გათიშვასთან, რათა მან მუშაობა შეწყვიტოს, რაც მყიდველს აიძულებს, ახალი პროდუქტი შეიძინოს. მაგალითად, ჭავლური პრინტერების მწარმოებლები [[ჭავლური ბეჭდვა#ბიზნეს მოდელი|სმარტ ჩიპებს]] იყენებენ თავიანთ მელნის კარტრიჯებში, რათა თავიდან აიცილონ მათი გამოყენება გარკვეული ზღვრის (გვერდების რაოდენობა, დრო და ა.შ.) გადალახვის შემდეგ, მიუხედავად იმისა, რომ კარტრიჯი შეიძლება კვლავ შეიცავდეს გამოსაყენებელ მელანს ან შესაძლებელი იყოს მისი შევსება (კარტრიჯები ხშირად 50 პროცენტამდე სავსეა).<ref name=ReferenceA>RTBF documentary "L'obsolescence programmée" by Xavier Vanbuggenhout</ref> ეს წარმოადგენს „დაპროგრამებულ მოძველებას“, რადგან არ არსებობს შემთხვევითი კომპონენტი, რომელიც ფუნქციის დაქვეითებას იწვევს.{{Dubious|date=March 2023}} Jackie Blennis v. HP-ის კოლექტიურ სარჩელში ნათქვამი იყო, რომ [[Hewlett-Packard|HP]]-მ გარკვეული ჭავლური პრინტერები და კარტრიჯები ისე დააპროექტა, რომ ისინი მუშაობას წყვეტდნენ გაუმჟღავნებელ ვადის გასვლისას, რის შემდეგაც მომხმარებლებს ეკრძალებოდათ ვადაგასულ კარტრიჯში დარჩენილი მელნის გამოყენება. HP-მ ეს ბრალდებები უარყო, მაგრამ დათანხმდა ამ შეტყობინებების გამოყენების შეწყვეტას და გარკვეული ცვლილებების შეტანას თავის ვებსაიტსა და შეფუთვაზე, ასევე დაზარალებული მომხმარებლებისთვის კომპენსაციის სახით 5,000,000 აშშ დოლარამდე კრედიტის შეთავაზებას HP-სგან მომავალი შესყიდვებისთვის.<ref>{{cite web|url=https://www.hpinkjetprintersettlement.com|title=HP Inkjet Printer Settlement|archive-url=https://web.archive.org/web/20161226235734/https://www.hpinkjetprintersettlement.com/FAQ.aspx|archive-date=December 26, 2016}}</ref><ref>{{Cite journal |title=HP inkjet printer lawsuit reaches $5 million settlement |url=https://www.consumerreports.org/cro/news/2010/11/hp-inkjet-printer-lawsuit-reaches-5-million-settlement/index.htm |language=en-US|first=Daniel |last=DiClerico|date=November 17, 2010 |website=consumerreports.org}}</ref> Samsung-ი აწარმოებს [[ლაზერული პრინტერი|ლაზერულ პრინტერებს]], რომლებიც შექმნილია იმისთვის, რომ შეწყვიტონ მუშაობა გამოსახულების ბარაბნის შეცვლის შესახებ შეტყობინებით. არსებობს რამდენიმე [[Workaround|გამოსავალი]] მომხმარებლებისთვის, რომელიც, მაგალითად, გააორმაგებს პრინტერის სიცოცხლეს, რომელმაც შეწყვიტა მუშაობა გამოსახულების ბარაბნის შეცვლის შეტყობინებით.<ref>{{cite web|url=http://www.instructables.com/id/Samsung-CLP-365-Laser-Printer-DIY-Imaging-Drum-Uni |title=Samsung CLP-365w Laser Printer DIY Imaging Drum Unit Reset |access-date=2016-10-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013080601/http://www.instructables.com/id/Samsung-CLP-365-Laser-Printer-DIY-Imaging-Drum-Uni/ |archive-date=October 13, 2016 }}</ref> 2021 წელს Canon-მა გათიშა თავისი Canon Pixma MG6320 მრავალფუნქციური პრინტერების სკანირების ფუნქცია, როდესაც მელნის კარტრიჯი ცარიელი იყო. კოლექტიური სარჩელი შეიტანა დევიდ ლერკრაფტმა და მისმა იურიდიულმა ფირმამ Levi & Korsinsky.<ref>{{cite web|url=https://www.zdnet.com/article/untrustworthy-canon-printer-lawsuit/|title=No ink, no scan: Canon USA printers hit with class-action suit|last=Vaughan-Nichols|first=Steven J.|date=October 19, 2021|website=ZDNet|access-date=October 24, 2021}}</ref> ==== პროგრამული უზრუნველყოფის დეგრადაცია და დაბლოკვა ==== დაპროგრამებული მოძველების კიდევ ერთი მაგალითია [[პროგრამული უზრუნველყოფა|პროგრამული უზრუნველყოფის]] ძველი ვერსიების (მაგ., [[Adobe Flash Player]] ან YouTube-ის [[Android]] აპლიკაცია<ref name=youtube_app>{{Cite web|url=https://android.stackexchange.com/questions/196342/youtube-update-enforcement-bypass-reasons-why-the-old-youtube-app-is-superior|title=applications—YouTube update enforcement bypass? +Reasons why the old YouTube app is superior|website=Android Enthusiasts Stack Exchange|author=neverMind9|date=May 26, 2018}}{{user-generated source|date=December 2021}}</ref>) განზრახ გამოუსადეგრად ქცევა, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ტექნიკურად, თუმცა არა ეკონომიკურად, კვლავ შეძლებდნენ დანიშნულებისამებრ ფუნქციონირებას. როდესაც პროგრამული უზრუნველყოფის ძველი ვერსიები შეიცავს დაუცველ უსაფრთხოების ხარვეზებს, რომლებმაც შეიძლება საფრთხე შეუქმნან, მაგალითად, საბანკო და გადახდის აპლიკაციებს, განზრახ დაბლოკვა შეიძლება იყოს პროგრამული უზრუნველყოფის მომწოდებლის რისკზე დაფუძნებული პასუხი, რათა თავიდან აიცილოს მავნე პროგრამების გავრცელება ამ ძველ ვერსიებში მომხმარებლების განახლების იძულებით. სხვა შემთხვევებში, ეს არ გამორიცხავს „უსაფრთხოების მიზეზების“ [[შიშით მანიპულირება|შიშით მანიპულირებისთვის]] გამოყენების შესაძლებლობას, რითაც მომხმარებელს აიძულებენ განახლებას. თუმცა, რადგან ზოგიერთ მოწყობილობას, მიუხედავად შესაბამისი აპარატურის ქონისა, შეიძლება არ შეეძლოს უახლესი განახლების მხარდაჭერა მოდიფიკაციების, როგორიცაა მორგებული firmware-ის გარეშე, ამან შეიძლება სერიოზული უხერხულობა და ზედმეტი სტრესი შეუქმნას მომხმარებელს. გარდა ამისა, ახალ ვერსიებზე განახლებებმა შეიძლება გამოიწვიოს არასასურველი გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა ამოღებული ფუნქციები,<ref name="youtube_app" /> სავალდებულო ცვლილებები,<ref name="Android9restrictions">{{Cite web|url=https://developer.android.com/about/versions/pie/android-9.0-changes-all|title=Behavior changes: all apps|website=Android Developers}}</ref> ან [[უკუთავსებადობა|უკუთავსებადობის]] ხარვეზები, რომლებიც შეიძლება არასასურველი იყოს მომხმარებლებისთვის. პროგრამული უზრუნველყოფის კომპანიები ზოგჯერ განზრახ წყვეტენ ძველი ტექნოლოგიების მხარდაჭერას, როგორც გათვლილ მცდელობას, აიძულონ მომხმარებლები, შეიძინონ ახალი პროდუქტები მოძველებულის ჩასანაცვლებლად.<ref>{{cite news|title=Idea: Planned obsolescence |date=March 25, 2009 |newspaper=The Economist |url=http://www.economist.com/node/13354332 |access-date=May 29, 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515215713/http://www.economist.com/node/13354332 |archive-date=May 15, 2011 }}</ref>{{Better citation needed|reason=Preferably a citation of something written by anyone with the slightest clue how computer software works. When old versions of software can't open files from new versions, it's generally because features were added that changed the file format / protocol and added something not in the old software. Open source doesn't retroactively support every single version of OpenSSL with new protocols. Image libraries can't support new compression formats added to things like TIFF. On the other hand photoshop, made by arguably the most predatory company around right now outside of Apple, still allows saving its PSD files in maximum compatibility mode that allows old versions to read it, and MS Office files only lost forwards compatibility in the switch from .doc to .docx (etc), and new versions could still save .doc so it didn't matter really.|date=June 2025}} [[დაპატენტებული პროგრამული უზრუნველყოფა|დაპატენტებული პროგრამული უზრუნველყოფის]] უმეტესობა საბოლოოდ მიაღწევს [[პროდუქტის სიცოცხლის ციკლის დასასრული|სიცოცხლის ციკლის დასასრულს]], როდესაც მომწოდებელი შეწყვეტს განახლებებსა და მხარდაჭერას, როგორც წესი, იმიტომ, რომ კოდის შენარჩუნების, ტესტირებისა და მხარდაჭერის ღირებულება აღემატება ძველი ვერსიიდან მიღებულ შემოსავალს. რადგან [[უფასო პროგრამული უზრუნველყოფა|უფასო]] და [[ღია კოდის პროგრამული უზრუნველყოფა|ღია კოდის პროგრამული უზრუნველყოფის]] განახლება და შენარჩუნება, როგორც წესი, უფრო დაბალი დანახარჯებითაა შესაძლებელი, სიცოცხლის დასასრულის თარიღი შეიძლება გაცილებით გვიან იყოს და მესამე მხარის აუთსორსინგისა და განტოტების (forking) საშუალებით გაგრძელდეს.<ref>{{cite web |last=Cassia |first=Fernando |title=Open Source, the only weapon against 'planned obsolescence' |date=March 28, 2007 |publisher=[[The Inquirer]] |url=http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1001739/open-source-weapon-planned-obsolescence |access-date=August 2, 2012 |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20120420223957/http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1001739/open-source-weapon-planned-obsolescence |archive-date=April 20, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110120192512/http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1001739/open-source-weapon-planned-obsolescence |archivedate=იანვარი 20, 2011 }}</ref> პროგრამული უზრუნველყოფა, რომლის მხარდაჭერასაც მწარმოებელი წყვეტს, ზოგჯერ ''[[Abandonware]]''-ად მოიხსენიება. === სამართლებრივი მოძველება === ''სამართლებრივი მოძველება'' გულისხმობს პროდუქტის გამოყენებადობის შეზღუდვას კანონმდებლობის მეშვეობით, ასევე ახალი პროდუქტის შეძენის ხელშეწყობას განახლებისთვის შეღავათების შეთავაზებით. ცნობილია, რომ შეერთებული შტატების [[Cash for Clunkers|მანქანების შეღავათიანი ჩანაცვლების სისტემამ]] (პოპულარულად ცნობილი როგორც ''Cash for Clunkers'') შესთავაზა სამთავრობო სუბსიდიები, რათა წაეხალისებინა მოქალაქეები, გადასულიყვნენ უფრო ახალ, საწვავის მხრივ უფრო ეკონომიურ მანქანებზე ძველის ჩაბარებისას, რათა სტიმული მიეცა ეკონომიკური ზრდისთვის [[2008 წლის ფინანსური კრიზისი|2008 წლის ფინანსური კრიზისის]], [[დიდი რეცესია|დიდი რეცესიისა]] და მასთან დაკავშირებული [[2008–2010 წლების საავტომობილო ინდუსტრიის კრიზისი|2008–2010 წლების საავტომობილო ინდუსტრიის კრიზისის]] დროს და მის შემდეგ. რამდენიმე ქალაქმა, როგორიცაა ლონდონი, ბერლინი, პარიზი, ანტვერპენი და ბრიუსელი, შემოიღო [[დაბალი ემისიების ზონა|დაბალი ემისიების ზონები]] (LEZ), რომლებიც კრძალავენ ძველ დიზელის მანქანებს. ბევრმა ევროპულმა ქალაქმა კიდევ უფრო შორს წავიდა და აკრძალა ყველა გამონაბოლქვის მქონე მანქანა ქალაქის ცენტრებში და ამის ნაცვლად ეყრდნობა ფეხით სიარულს, [[კვადროციკლი (ევროკავშირის სატრანსპორტო კლასიფიკაცია)|კვადროციკლებს]] ან ელექტროველოსიპედებს.<ref>{{cite news |title=Current and future situation of obsolescence in the automotive industry |date=March 25, 2009 |newspaper=The Economist |url=https://dial.uclouvain.be/memoire/ucl/fr/object/thesis%3A14403/datastream/PDF_01/view |access-date=ივლისი 13, 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240504131237/https://dial.uclouvain.be/memoire/ucl/fr/object/thesis:14403/datastream/PDF_01/view |archivedate=მაისი 4, 2024 }}</ref> == კანონები და რეგულაციები == {{Update section|date=April 2021}} === ევროპა === 2015 წელს საფრანგეთის ეროვნულმა ასამბლეამ დააწესა ჯარიმა 300,000 ევრომდე და ორ წლამდე თავისუფლების აღკვეთა იმ მწარმოებლებისთვის, რომლებიც გეგმავენ თავიანთი პროდუქტების მწყობრიდან გამოსვლას.<ref>{{cite web|last=Bates-Prince|first=James|title=Interview: The True Story of France's Fight against Planned obsolescence|url=https://buymeonce.com/blogs/articles-tips/interview-france-fight-planned-obsolescence|publisher=Buy Me Once}}</ref> ეს წესი მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ დაწესებული სანქციების გამო, არამედ იმიტომაც, რომ ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც საკანონმდებლო ორგანომ აღიარა დაგეგმილი მოძველების არსებობა.<ref>{{cite web|last1=Cissé|first1=Sonia|last2=Metcalf|first2=Caitlin Potratz|last3=Fisher|first3=Adrian|last4=de Meersman|first4=Guillaume|last5=Didizian|first5=Marly|date=31 March 2020|title=In the Crosshairs: Planned Obsolescence|url=https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=463c3580-1dfc-48b4-b57c-159b147b4708}}</ref> ეს ტექნიკა შეიძლება მოიცავდეს „ხარვეზის, სისუსტის, დაგეგმილი გაჩერების, ტექნიკური შეზღუდვის, შეუთავსებლობის ან შეკეთების სხვა დაბრკოლებების განზრახ შემოღებას“.{{citation needed|date=October 2019}} 2015 წელს, ევროკავშირში დაგეგმილი მოძველების წინააღმდეგ უფრო ფართო მოძრაობის ფარგლებში, საფრანგეთმა მიიღო კანონმდებლობა, რომელიც მოითხოვს, რომ საყოფაცხოვრებო ტექნიკის მწარმოებლებმა და მოვაჭრეებმა გამოაცხადონ პროდუქტის დანიშნულებისამებრ [[მომსახურების ვადა|მომსახურების ვადა]] და აცნობონ მყიდველებს, თუ რამდენ ხანს იწარმოება მოცემული პროდუქტის [[სათადარიგო ნაწილი|სათადარიგო ნაწილები]]. 2016 წლიდან საყოფაცხოვრებო ტექნიკის მწარმოებლები ვალდებულნი არიან, შეაკეთონ ან შეცვალონ ნებისმიერი დეფექტური პროდუქტი უფასოდ, მისი თავდაპირველი შეძენის დღიდან ორი წლის განმავლობაში. ეს ფაქტობრივად ქმნის სავალდებულო ორწლიან [[გარანტია|გარანტიას]].<ref name="sgs">Drew Prindle. [http://www.digitaltrends.com/home/france-planned-obsolescence-law/ New French law tells consumers how long new appliances will last] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201102006/http://www.digitaltrends.com/home/france-planned-obsolescence-law/ |date=February 1, 2016 }}. Digitaltrends. March 3, 2015</ref> ევროკავშირი ასევე ებრძვის ამ პრაქტიკას. ევროპის ეკონომიკურმა და სოციალურმა კომიტეტმა (EESC), ევროკავშირის საკონსულტაციო ორგანომ,<ref>European Economic and Social Committee. retrieved June 7, 2016 from {{cite web|title=About|date = January 2, 2010|url=http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.the-committee|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160620235955/http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.the-committee|archive-date=June 20, 2016|access-date=2016-06-07}}</ref> 2013 წელს განაცხადა, რომ იკვლევდა „დაგეგმილი მოძველების სრული აკრძალვის“ საკითხს. მისი თქმით, იმ პროდუქტების შეცვლა, რომლებიც შეძენიდან ორ-სამ წელიწადში მუშაობის შეწყვეტისთვისაა შექმნილი, ენერგიისა და რესურსების ფლანგვაა და დაბინძურებას იწვევს.<ref>The EESC calls for a total ban on planned obsolescence. (2013, October 17). Retrieved June 7, 2016, from {{cite web|title=Press releases|url=http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.press-releases.29603|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630041831/http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.press-releases.29603|archive-date=June 30, 2016|access-date=2016-06-07}}</ref> EESC-მ 2014 წელს მადრიდში მოაწყო მრგვალი მაგიდა თემაზე „საუკეთესო პრაქტიკა ჩაშენებული მოძველებისა და თანამშრომლობითი მოხმარების სფეროში“, სადაც მოითხოვა, რომ [[მდგრადი მოხმარება]] ევროკავშირის კანონმდებლობაში მომხმარებლის უფლება გამხდარიყო.<ref>New attitudes towards consumption: Best practices in the domain of built-in obsolescence and collaborative consumption. (2014, June 25). Retrieved June 7, 2016, from {{cite web|title=Events|url=http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.events-and-activities-built-in-obsolescence|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624112858/http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.events-and-activities-built-in-obsolescence|archive-date=June 24, 2016|access-date=2016-06-07}}</ref> 2023 წელს ევროკავშირმა მხარი დაუჭირა დირექტივას დაგეგმილი მოძველების აკრძალვის შესახებ.<ref>[https://environment-analyst.com/global/109402/eu-law-will-ensure-product-durability Environmental Analyst website, ''EU law will ensure product durability’'', article dated May 17, 2023]</ref> 2024 წელს ევროკავშირის საბჭომ დააზუსტა საცალო მოვაჭრეების პასუხისმგებლობა ინფორმაციის, არასაჭირო პროგრამული უზრუნველყოფის განახლებებისა და სათადარიგო ნაწილების ორიგინალი მწარმოებლისგან შეძენის გაუმართლებელი ვალდებულების შესახებ.<ref>[https://www.skadden.com/insights/publications/2024/03/fighting-early-obsolescence#:~:text=On%206%20March%202024%2C%20the%20EU%20published%20directive,obligations%20related%20to%20early%20obsolescence%20and%20software%20updates. Skadden website, ''Fighting Early Obsolescence: New EU Directive Extends Liability Risks'', article by Bernd R. Mayer, Michael Albrecht vom Kolke and Sarah Johnen dated March 27, 2024]</ref> === ჩრდილოეთ ამერიკა === 2023 წლის ივნისში კვებეკის იუსტიციის მინისტრმა წარადგინა ''კანონპროექტი 29: კანონი მომხმარებელთა დაგეგმილი მოძველებისგან დაცვისა და საქონლის გამძლეობის, შეკეთებადობისა და შენარჩუნების ხელშეწყობის შესახებ'', რომელიც მომხმარებელთა დაცვის აქტში ცვლილებების შეტანას ითვალისწინებდა.<ref>[https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=4274ea18-1577-4001-ba71-7b833603acb7 Lexology website, ''Government proposes changes to Consumer Protection Act to ban planned obsolescence'', article dated June 21, 2023]</ref> კვებეკმა ეს კანონპროექტი 2023 წლის ოქტომბერში მიიღო, რითაც აიკრძალა ისეთი პროდუქტის შექმნა ან გაყიდვა, რომელსაც აქვს დაგეგმილი მოძველება ნებისმიერი ტექნიკის გამოყენებით, რომელიც შეამცირებს მის ნორმალურ საექსპლუატაციო ვადას.<ref>[https://www.blakes.com/insights/built-to-last-quebec-s-bill-29-shakes-up-consumer/ Blakes website, ''Built to Last? Quebec's Bill 29 Shakes Up Consumer Protection Landscape'', article by Marie-Hélène Constantin, Céline Poitras and John Lenz dated October 6, 2023]</ref><ref>[https://www.torys.com/en/our-latest-thinking/publications/2023/10/quebec-adopts-measures-against-planned-obsolescence Torys Counsel website, ''Bill 29: Québec adopts measures against planned obsolescence'', article by Matthew Angelus et al, dated October 11, 2023]</ref> აშშ-ში დაგეგმილი მოძველების პრობლემა [[შეკეთების უფლება|შეკეთების უფლების]] კანონებით რეგულირდება, რომლებიც რამდენიმე შტატმა მიიღო,<ref>[https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/billTextClient.xhtml?bill_id=202320240SB244 California Legislative Information ''SB-244 Right to Repair Act (2023-2024)'']</ref> მათ შორის კალიფორნიამ, მინესოტამ, ნიუ-იორკმა და კოლორადომ.<ref>{{Cite web |url=https://www.kcrw.com/news/shows/press-play-with-madeleine-brand/gaza-hip-hop-raoul-peck-tech/right-to-repair |title=KCRW Radio website, ''Right to Repair Act: Apple is shifting its stance on sustainability'', article by Amy Ta and Sara Schiff dated October 11, 2023 |access-date=ივლისი 13, 2025 |archive-date=აგვისტო 22, 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250822213959/https://www.kcrw.com/news/shows/press-play-with-madeleine-brand/gaza-hip-hop-raoul-peck-tech/right-to-repair }}</ref> ეს საკითხი ძირითადად [[ინტელექტუალური საკუთრების]] უფლებების პრობლემად განიხილება ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ელექტრონიკა და პროგრამული უზრუნველყოფა.<ref>[https://www.wipo.int/wipo_magazine_digital/en/2023/article_0023.html World Intellectual Property Organisation website, ''The Right to Repair: Recent Developments in the USA'', article by Irene Calboli dated August 2023]</ref> == კრიტიკა და მხარდაჭერა == ჩანაცვლების ციკლის შემცირებას ჰყავს კრიტიკოსები და მხარდამჭერები. [[ფილიპ კოტლერი]] ამტკიცებს, რომ: „ბევრი რამ, რასაც დაგეგმილ მოძველებას უწოდებენ, არის კონკურენტული და ტექნოლოგიური ძალების მოქმედება თავისუფალ საზოგადოებაში — ძალები, რომლებსაც მივყავართ მუდმივად გაუმჯობესებული საქონლისა და მომსახურებისკენ.“<ref>{{cite news|title=Planned obsolescence |newspaper=The Economist |url=http://www.economist.com/node/13354332 |access-date=8 February 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131207162419/http://www.economist.com/node/13354332 |archive-date=December 7, 2013 }}</ref> კრიტიკოსები, როგორიცაა [[ვენს პაკარდი]], ამტკიცებენ, რომ ეს პროცესი მფლანგველურია და ექსპლუატაციას უწევს მომხმარებლებს. ფსიქოლოგიური მოძველების შემთხვევაში, რესურსები იხარჯება ცვლილებების, ხშირად კოსმეტიკური ცვლილებების განსახორციელებლად, რომლებსაც დიდი ღირებულება არ გააჩნიათ მომხმარებლისთვის. მაილს პარკი მხარს უჭერს ახალ და თანამშრომლობით მიდგომებს დიზაინერსა და მყიდველს შორის, რათა დაუპირისპირდნენ მოძველებას სწრაფად ცვალებად სექტორებში, როგორიცაა პირადი მოხმარების ელექტრონიკა.<ref>Park, M. (2010). "Defying Obsolescence." In Cooper T (ed) Longer Lasting Products: Alternatives to the Throwaway Society. Gower, Farnham, UK".</ref> ზოგიერთმა ადამიანმა, მაგალითად, რონი ბალკენმა, შემოგვთავაზა ახალი ეტიკეტის შექმნა, რათა დაუპირისპირდეს პროდუქციის ხარისხის შემცირებას დაგეგმილი მოძველების ტექნიკის გამო.<ref name=ReferenceA/> [[გარემოსდაცვითი სამართლის ინსტიტუტი]] წერს, რომ დაგეგმილი მოძველება „ხელს უწყობს ფლანგვის კულტურას, მენტალიტეტის „იყიდე ახალი და იყიდე ხშირად“ გამუდმებით გამყარებით და მომხმარებლის ავტონომიის შეზღუდვით, რომ პროდუქტები უფრო დიდხანს შეინარჩუნონ, პროდუქტებში „თვითგანადგურების“ ღილაკის ჩაშენებით.“<ref>{{cite web |last1=Akpan |first1=Azi |title=Smart Tech, Dumb Design: Planned Obsolescence and Social Responsibility |url=https://www.eli.org/vibrant-environment-blog/smart-tech-dumb-design-planned-obsolescence-and-social-responsibility |publisher=[[Environmental Law Institute]]}}</ref> მაიკლ ბრაუნგარტი და უილიამ მაკდონა წიგნში ''Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things'' წერენ, რომ დაგეგმილი მოძველების ან „აკვნიდან სამარემდე“ წარმოების მოდელის ზრდა „ინდუსტრიული რევოლუციიდან იწყება და მის მიერ გამოყენებული მასალების 90 პროცენტამდე ნარჩენად აქცევს, რომელთა დიდი ნაწილი ტოქსიკურია.“<ref name=":0">{{Cite book |last=McDonough |first=William |title=Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things. |last2=Braungart |first2=Michael |date=2010 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |location=United States}}</ref> ბრაუნგარტი და მაკდონა აცხადებენ, რომ ამ „აკვნიდან სამარემდე“ ციკლის გამო, ხშირად უფრო იაფია თუნდაც ყველაზე ძვირადღირებული ტექნიკის ახალი ვერსიის ყიდვა, ვიდრე ვინმეს პოვნა ორიგინალური ნივთის შესაკეთებლად. ისინი დაგეგმილ მოძველებას აღწერენ, როგორც „ჩაშენებულ მოძველებას“, რათა პროდუქტმა იმუშაოს მხოლოდ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, რათა მომხმარებელს მისცენ საშუალება და წაახალისონ, თავიდან მოიცილოს ნივთი და იყიდოს ახალი მოდელი. == აკადემიაში == [[რასელ ჯეიკობი]], რომელიც 1970-იან წლებში წერდა, აღნიშნავდა, რომ ინტელექტუალური წარმოება დაემორჩილა იმავე დაგეგმილი მოძველების მოდელს, რომელსაც საწარმოო კომპანიები იყენებდნენ თავიანთი პროდუქტებისადმი მუდმივად განახლებული მოთხოვნის შესაქმნელად. {{ციტატა|დაგეგმილი მოძველების გამოყენება თავად აზროვნების მიმართ ისეთივე ღირსებისაა, როგორც მისი გამოყენება სამომხმარებლო საქონლისადმი; ახალი არა მხოლოდ უფრო უხარისხოა, ვიდრე ძველი, არამედ ის კვებავს მოძველებულ სოციალურ სისტემას, რომელიც თავს არიდებს მის ჩანაცვლებას იმ ილუზიის შექმნით, რომ ის მუდმივად ახალია.<ref>[[Russell Jacoby]], ''Social Amnesia'' (1975), p. xvii.</ref>}} * == სქოლიო == {{სქოლიო|30em}} == დამატებითი ლიტერატურა == {{ვიკიციტატა}} {{Commons category|Planned obsolescence}} * {{cite report | author=ბერნარდ ლონდონი | title=დეპრესიის დასრულება დაგეგმილი მოძველების გზით | url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:London_(1932)_Ending_the_depression_through_planned_obsolescence.pdf | institution=ნიუ-იორკი | type=ესე | year=1932 }} * {{cite report | author=ნილ მეიკროფტი | title=მოხმარება, დაგეგმილი მოძველება და ნარჩენები | url=http://eprints.lincoln.ac.uk/2062/1/Obsolescence.pdf | institution=ლინკოლნის უნივერსიტეტი | type=შიდა ანგარიში | year=2009 | access-date=November 4, 2019 | archive-date=October 29, 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191029120450/http://eprints.lincoln.ac.uk/2062/1/Obsolescence.pdf | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20191029120450/http://eprints.lincoln.ac.uk/2062/1/Obsolescence.pdf | archivedate=ოქტომბერი 29, 2019 }} * {{cite journal | author=ტაივო კ. ალადეოჯები | title=დაგეგმილი მოძველება | url=https://www.ijser.org/researchpaper/Planned-Obsolescence.pdf | journal=International Journal of Scientific & Engineering Research | volume=4 | number=6 | pages=1504–1508 | date=Jun 2013 }} {{DEFAULTSORT:დაგეგმილი მოძველება}} [[კატეგორია:ეკონომიკა]] [[კატეგორია:მარკეტინგის საშუალებები]] [[კატეგორია:მოძველება]] [[კატეგორია:შეკეთების უფლება]] [[კატეგორია:ბრენდ-მენეჯმენტი]] [[კატეგორია:პროდუქტის ვარგისიანობის ვადა]] fur2izsxw8faill7715n2oe1oimflv8 0 517495 5417218 5375062 2026-06-20T09:15:41Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417218 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მუზეუმი | სახელი = დე იანგის მუზეუმი | სურათი = M. H. de Young Memorial Museum.jpg | სურათისზომა = | წარწერა = | დაარსდა = [[1895]] წელს | დამაარსებლები = | დაიხურა = | მდებარეობა = [[სან-ფრანცისკო]], აშშ |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | პოზრუკა = | პოზრუკის ზომა = | ალტერნატიული რუკა = | პოზრუკა2 = | პოზრუკის ზომა2 = | ალტერნატიული რუკა2 = | სტატუსი = | ექსპონატი = | კლასიფიკაცია = ხელოვნების მუზეუმი | ვიზიტორები = 1,546,993 (2012)<ref name=AN>{{cite web|url=http://www.theartnewspaper.com/attfig/attfig12.pdf|title=Exhibition and museum attendance figures 2012|publisher=[[The Art Newspaper]]|location=London|date=April 2013|access-date=6 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150102172933/http://www.theartnewspaper.com/attfig/attfig12.pdf|archivedate=2 იანვარი 2015}}</ref><br> | დირექტორი = | პრეზიდენტი = | კურატორი = | საიტი = }} [[ფაილი:Cover_Pot_for_the_Teotihuacan_show_2017.jpg|მინი| "საფარის ქოთანი" [[ტეოტიუაკანი|ტეოტიუაკანის]] შოუსთვის, 2017-18 წწ. ფრინველის გამოსახულება, 250 - 350 წ]] '''დე იანგის მუზეუმი''' — სახვითი ხელოვნების [[მუზეუმი|მუზეუმი,]] რომელიც მდებარეობს [[სან-ფრანცისკო|სან ფრანცისკოში]], [[კალიფორნია|კალიფორნიაში]]. მდებარეობს გოლდენ გეითის პარკში, არის სან ფრანცისკოს სახვითი ხელოვნების მუზეუმების შემადგენელი ნაწილი. მუზეუმის სახელი, დე იანგი გამომდინარეობს, სან ფრანცისკოს გაზეთის ჟურნალისტის, MH de Young-ის სახელიდან. == ისტორია == [[ფაილი:Pre-2005_De_Young_Museum.jpg|მარცხნივ|მინი| დე იუნგის მუზეუმი [[2005]] წლის რეკონსტრუქციამდე]] მუზეუმი გაიხსნა [[1895]] წელს. თავდაპირველად განთავსებული იყო ეგვიპტური აღორძინების სტრუქტურაში, რომელიც იყო სახვითი ხელოვნების შენობა. ეს შენობა ძლიერ დაზიანდა [[სან-ფრანცისკოს მიწისძვრა (1906)|1906 წლის სან ფრანცისკოს მიწისძვრის შედეგად]] და დახურეს წელიწადნახევრის განმავლობაში, მუზეუმის გარემონტებამდე. სულ მალე, მუზეუმის უწყვეტი განვითარების და კოლექციების ზრდის შედეგად, კოლექციების განსათავსებლად საჭირო გახდა ახალი სივრცე. მაიკლ დე იანგმა დაიწყო შენობის დაგეგმვა, რომელიც [[XX საუკუნე|მე-20 საუკუნის]] განმავლობაში დე იანგის ობიექტის ბირთვს წარმოადგენდა. [[ლუი კრისტიან მალგარდტი|ლუი კრისტიან მალგარდტმა]], [[1915]] წლის პანამა-წყნარი ოკეანის საერთაშორისო ექსპოზიციის არქიტექტურის კოორდინატორმა, დააპროექტა ესპანურ-პლატერესკული სტილის შენობა. ახალი სტრუქტურა დასრულდა [[1919]] წელს და ოფიციალურად დე იანგმა გადასცა ქალაქის პარკის კომისრებს. [[1921]] წელს დე იანგმა დაამატა ცენტრალური განყოფილება, კოშკთან ერთად. დე იანგის ძალისხმევის გამო, მუზეუმს დე იანგი ეწოდა. კიდევ ერთი დამატება, [[1925]] წელს, დე იანგის გარდაცვალების წელს განხორციელდა. [[1929]] წელს ეგვიპტური სტილის შენობა სახიფათოდ გამოცხადდა და დაანგრიეს. იმ ხელშეკრულების ნაწილად, რომელმაც შექმნა სან ფრანცისკოს სახვითი ხელოვნების მუზეუმები [[1972]] წელს, დე იანგის ევროპული ხელოვნების კოლექცია გაიგზავნა საპატიო ლეგიონში. კომპენსაციის სახით, დე იანგმა მიიღო უფლება, რომ ორგანიზაციის ანთროპოლოგიური კოლექციები გამოეფინა. კოლექცია მოიცავდა [[ტეოტიუაკანი|ტეოტიუაკანისა]] და პერუს მნიშვნელოვან ესპანურ ნაწარმოებებს, ასევე ძველ ხელოვნებას, [[სუბსაჰარული აფრიკა|სუბ-საჰარის აფრიკიდან]]. შენობა ძლიერ დაზიანდა 1989 წელს ლომა პრიეტას მიწისძვრის შედეგად. <ref name="Dorning">[https://archive.today/20071020152554/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/6/2006_6_21.shtml Amy Weaver Dorning] "Museum Renovation: A Great Institution Gets Greater," ''American Heritage'', Nov.</ref> შენობა თავისით დაინგრა, ხოლო [[2005]] წელს მის ადგილას ახალი აშენდა. ძველი დე იანგის ერთადერთი დარჩენილი ორიგინალური ელემენტებია ვაზები და სფინქსები, რომლებიც მოჯადოების აუზთან მდებარეობს. შენობის წინ არსებული პალმები ასევე ძველი მუზეუმისგან შემორჩა. ''De Young's Artist Studio'' არის ხელოვანთა რეზიდენციის პროგრამა, რომელიც ხელს უწყობს ხელოვნების საზოგადოების ჩართულობას და ხელს უწყობს ახალბედა ხელოვანებს, [[2010]] წლიდან არის კულტურული შეხვედრების ადგილი. <ref>{{Cite web|url=https://www.mtdemocrat.com/prospecting/de-young-nov/|title=Txutxo Perez is artist-in-residence at the de Young|date=2010-10-27|access-date=2020-03-03}}</ref> ახლანდელი შენობა დაასრულა არქიტექტორებმა [[ჰერცოგი და დე მერონი|ჟაკ ჰერცოგმა]], [[ჰერცოგი და დე მერონი|პიერ დე მეურონმა]] და ფონგ + ჩანმა და გაიხსნა [[2005]] წლის 15 ოქტომბერს. სტრუქტურული, სამოქალაქო და გეოტექნიკური ინჟინერია უზრუნველყოფილია Rutherford &amp;amp; Chekene-ს მიერ ; არუპმა უზრუნველყო მუზეუმის ელექტროტექნიკა. == კოლექციები == დე იანგი აჩვენებს ამერიკულ ხელოვნებას, რომელიც დათარიღებულია [[XVII საუკუნე|მე-17]] დან [[XXI საუკუნე|21-ე საუკუნეებამდე]], საერთაშორისო თანამედროვე ხელოვნებას, ქსოვილებს და კოსტიუმებს და ხელოვნებას ამერიკიდან, წყნარი ოკეანედან და აფრიკიდან. მუზეუმის კოლექციები მოიცავს: ამერიკულ ხელოვნებას, აფრიკულ ხელოვნებას, ოკეანის ხელოვნებას, ამერიკის ხელოვნებას, კოსტიუმებისა და ტექსტილის ხელოვნებას, გრაფიკულ ხელოვნებას, ფოტოგრაფიასა და ქანდაკებას. ზოგიერთი კოლექცია ხელმისაწვდომია მუზეუმის ვებსაიტზე და Google Arts and Culture-ში. <ref>{{Cite web|url=https://artsandculture.google.com/partner/de-young-museum|title=De Young museum, San Francisco, CA, United States}}</ref> === ამერიკული === ამერიკული ხელოვნების კოლექცია მოიცავს 1000-ზე მეტ ნახატს, <ref>{{Cite web|url=http://deyoung.famsf.org/deyoung/collections/american-painting|title=American Painting|work=de Young|date=26 January 2010|accessdate=26 სექტემბერი 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170102015259/http://deyoung.famsf.org/deyoung/collections/american-painting|archivedate=2 იანვარი 2017}}</ref> 800 ქანდაკებას და 3000 დეკორატიულ ხელოვნების ობიექტს. <ref>{{Cite web|url=http://deyoung.famsf.org/deyoung/collections/american-sculpture-decorative-art|title=American Sculpture & Decorative Art|work=de Young|date=26 January 2010|accessdate=26 სექტემბერი 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170101183505/http://deyoung.famsf.org/deyoung/collections/american-sculpture-decorative-art|archivedate=1 იანვარი 2017}}</ref> აქ არსებული ნამუშევრები დათარიღებულია [[1670]] წლიდან-დღემდე. კოლექციის შეგროვება დაიწყო [[1894]] წლის კალიფორნიის შუა ზამთრის საერთაშორისო გამოფენაზე Golden Gate Park- ის სახვითი ხელოვნების შენობაში და მას შემდეგ ყოველდღიურად იზრდება. [[ფაილი:Frederic_Edwin_Church_-_Rainy_Season_in_the_Tropics_-_Google_Art_Project.jpg|მინი| ''წვიმიანი სეზონი ტროპიკებში'' ფრედერიკ ედვინ ჩარჩი ([[1866]])]] [[1978]] წელს ამერიკული ხელოვნების კოლექციები, რომელიც შედგებოდა 110 ნახატის, 29 ფერწერისა და 2 ქანდაკებისგან, სან-ფრანცისკოს სახვითი ხელოვნების მუზეუმებს, ჯონ დ. როკფელერ III-ისა და ბლანშეტ ჰუკერ როკფელერის გადაწყვეტილებით გადაეცათ. დე იანგის ამერიკული ხელოვნება გამოფენილია რამდენიმე გალერეაში, განეკუთვნება რამდენიმე ჟანრს: მშობლიური ამერიკული და ესპანური კოლონიები; ანგლო-კოლონიური; ფედერალური ეპოქის ხელოვნება და [[ნეოკლასიციზმი|ნეოკლასიკური]]; [[ვიქტორიანული ეპოქა|ვიქტორიანული]] ჟანრი და [[რეალიზმი]] ; ნატურმორტი, ბარბიზონი და ტონალიზმი ; [[იმპრესიონიზმი]] ; [[არტს-ენდ-კრაფტსი|არტ-ენდ-კრაფტსი]] ; მოდერნიზმი; სოციალური რეალიზმი; [[სიურრეალიზმი]] და [[აბსტრაქციონიზმი]] ; [[ბიტნიკები|Bბიტნიკები]], [[პოპ-არტი]] და თანამედროვე ხელოვნება. მუზეუმის ნამუშევრებს შორის, ამერიკულ კოლექციაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მუზეუმის მხატვრის ჩიურა ობატას და მოქანდაკე რუთ ასაავას ნამუშევრების ყველაზე მნიშვნელოვანი სამუზეუმო კოლექცია. [[1991]] წლიდან ამერიკის ხელოვნების დეპარტამენტში განთავსებულია [[ვაშინგტონის სმითსონის ინსტიტუტი|სმიტსონის ინსტიტუტის]] არქივის ამერიკული ხელოვნების მიკროფილმების კოლექცია. ბოთინის ბიბლიოთეკასა და დეპარტამენტის კვლევის ფაილებთან ერთად, ამერიკული ხელოვნების შემსწავლელი ცენტრი არის ყველაზე მნიშვნელოვანი კვლევითი ცენტრი ამერიკული ხელოვნებისთვის, დასავლეთ სანაპიროზე. == ცნობები == * აშმორი, ლიზა. "სან ფრანცისკოს ახალი დე იუნგი". [http://www.architectureweek.com/2006/0301/design_1-1.html ''არქიტექტურის კვირეული''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190809163747/http://www.architectureweek.com/2006/0301/design_1-1.html |date=2019-08-09 }} * გუთრი, ჯულიან. "დე იანგის აღორძინება." [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/10/15/MNGEAF8V7N1.DTL&type=art ''სან ფრანცისკოს ქრონიკა'', 2005 წლის 15 ოქტომბერი.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120315142515/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/10/15/MNGEAF8V7N1.DTL&type=art |date=2012-03-15 }} * მეფე, ჯონ. "თანამედროვე ეპოქაში". [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/10/09/CMG62EL98I1.DTL ''სან ფრანცისკოს ქრონიკა'', 2005 წლის 9 ოქტომბერი.]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111014161908/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/10/09/CMG62EL98I1.DTL |date=2011-10-14 }} * სარდარი, ზაჰიდი. "ხატავს ახალ პეიზაჟს." [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/10/09/CMG65ELAS11.DTL ''სან ფრანცისკოს ქრონიკა'', 2005 წლის 9 ოქტომბერი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111015024751/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/10/09/CMG65ELAS11.DTL |date=2011-10-15 }}, წაკითხვის თარიღი: 2006 წლის 22 სექტემბერი. == რესურსები ინტერნეტში == * [http://deyoung.famsf.org/ '''დე იანგ მუზეუმის''' ოფიციალური ვებ გვერდი] * [http://www.critiquethis.us/2009/12/17/de-young-museum-by-herzog-de-meuron-the-copper-killer/ Critiquethis.us: ფოტოები Herzog & de Meuro შენობაში] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190614141609/http://www.critiquethis.us/2009/12/17/de-young-museum-by-herzog-de-meuron-the-copper-killer/ |date=2019-06-14 }} * [http://www.aplust.net/permalink.php?atajo=herzog__de_meuron_museo_de_young_san_francisco&idioma=en/ Aplust.net: არქიტექტურული მიმოხილვა A+T არქიტექტურის გამომცემლების მიერ] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დეკონსტრუქტივიზმი]] [[კატეგორია:კალიფორნიის კულტურა]] [[კატეგორია:სან-ფრანცისკოს მუზეუმები]] [[კატეგორია:სამხატვრო მუზეუმები კალიფორნიაში]] [[კატეგორია:1895 წელს დაარსებული მუზეუმები]] [[კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით]] 6ygnkzpnybqv22celvqgcin2vpcf6c7 0 517929 5417146 5373454 2026-06-19T22:44:02Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417146 wikitext text/x-wiki '''გრიგოლ ალექსის ძე ფაჩულია''' (დ. [[1904]], [[ბათომი]] — გ. [[1981]]) — საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე. ==ბიოგრაფია== გრიგოლ ფაჩულია დაიბადა 1904 წელს ქალაქ ბათომში. 15 წლის ასაკდან ის მუშაობდა ბათუმის სხვადასხვა დაწესებულებებსა და საწარმოებში — პიტოევის ქარხანაში, ნავსადგურში, სახანძრო რაზმში, გაზეთის რედაქციაში. ბათუმში წითელი არმიის შესვლისთანავე მოხალისედ ჩაეწერა არმიის რიგებში, [[1926]] წლიდან განუწყვეტლად მუშაობდა გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტსამმართველო-შინსახკომის ორგანოებში. [[1935]]–[[1936]] წლებში იყო [[დინამო თბილისი]]ს მწვრთნელი. [[აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (1938)|1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე]] რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად ქ. სოხუმის №13 ჩელუსკინის საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა [[აფხაზეთის ასსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭო]]ს დეპუტატად. [[1937]] წლის 16 ივლისიდან [[1938]] წლის 15 ნოემბრამდე იყო აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი. გრიგოლ ფაჩულია კომკავშირის რიგებში 1923 წლებში შევიდა. ==ჯილდოები და მედლები== *{{წითელი ვარსკვლავის ორდენი}} — 22.07.1937. ==ლიტერატურა== *გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №119 (217), 26 მაისი, 1938 ==რესურსები ინტერნეტში== *[https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%9F%D0%B0%D1%87%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F,_%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 Пачулия, Григорий Алексеевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211001054453/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%9F%D0%B0%D1%87%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F,_%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2021-10-01 }} *[https://fcdinamo.ge/ge/club/coaches?i=153 გრიგოლ ფაჩულია] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211001055222/https://fcdinamo.ge/ge/club/coaches?i=153 |date=2021-10-01 }} {{DEFAULTSORT:ფაჩულია, გრიგოლ}} [[კატეგორია:დაბადებული 1904]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1981]] [[კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები]] [[კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრები]] [[კატეგორია:დინამო თბილისის მწვრთნელები]] fas082hc4eo3w03vpw291g8v51jxrg9 0 518910 5417113 4885093 2026-06-19T20:34:03Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417113 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება* | სახელი = გოსტან ზარიანი | სურათი = Constant_Zarian.png | ქვეტექსტი = გოსტან ზარიანი [[1934]] წელს | დაბ_თარიღი = {{დაბადების თარიღი|1885|02|02}} | დაბ_ადგილი = [[შემახა |შემახა]] | გარდ_თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1969|12|11|1885|02|02}} | გარდ_ადგილი = [[ერევანი]], სომხეთი | სხვა_სახელები = | ცნობილია = | საქმიანობა = მწერალი | ეროვნება = [[სომხები|სომეხი]] }} '''გოსტან ზარიანი''' ({{Lang-hy|Կոստան Զարեան}}, დ. [[2 თებერვალი]], [[1885]] — გ. [[11 დეკემბერი]], [[1969]]) — [[სომხები|სომეხი]] მწერალი, რომელმაც შექმნა: მოკლე ლირიკული ლექსები, ესეები, კრიტიკული ნამუშევრები და მხატვრული ლიტერატურა. == ადრეული წლები == [[ფაილი:Christopher_Yeghiazarov.jpg|მარცხნივ|მინი|242x242პქ| კრისტოფერ ეგიაზაროვი, ავტორის მამა]] გამოჩენილი სომეხი მწერალი, გოსტან ზარიანი დაიბადა 1885 წლის 2 თებერვალს, [[შემახა|შემახაში]]. მისი მამა, კრისტოფერ ეგიაზაროვი, იყო [[რუსეთის იმპერიის არმია|რუსეთის არმიის]] წარმატებული გენერალი, „ძლიერი კაცი, ღრმად ქრისტიანი და სომეხი“, რომელმაც თავისი ცხოვრების უმეტესი ნაწილი გაატარა [[კავკასია|კავკასიონის]] მთებში, ბრძოლაში. ის გარდაიცვალა, როდესაც ზარიანი ოთხი წლის იყო, რამაც ზარიანის ოჯახი იძულებული გახადა, რომ [[ბაქო|ბაქოში]] გადასულიყვნენ. შემდეგ იგი დედას დააშორეს. ზარიანი რუსების ოჯახში გადაიყვანეს, რომლებმაც იგი რუსულ გიმნაზიაში შეიყვანეს, განათლების მისაღებად. [[ბაქო|ბაქოს]] [[რუსეთი|რუსულ]] [[გიმნაზია|გიმნაზიაში]] სწავლის შემდეგ, [[1895]] წელს, როდესაც ზაქარიანი 10 წლის იყო, იგი გაგზავნეს სენ ჟერმენის [[კოლეჯი|კოლეჯში]] ასნიერში, [[პარიზი|პარიზის]] მახლობლად. მან განაგრძო სწავლა [[ბელგია|ბელგიაში]]. ბრიუსელის თავისუფალი უნივერსიტეტის (Universite Livre) ლიტერატურისა და [[ფილოსოფია|ფილოსოფიის]] დოქტორის ხარისხის მოპოვების შემდეგ, იგი დაახლოებით ერთი წლის განმავლობაში წერდა ლექსებს [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]] და [[რუსული ენა|რუსულ ენებზე]], კითხულობდა ლექციებს [[რუსული ლიტერატურა|რუსულ ლიტერატურასა]] და [[დრამა|დრამატურგიაზე.]] შემდეგ ზარიანი გაწევრიანდა [[რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია|რუსეთის სოციალურ-დემოკრატიულ პარტიაში]], სადაც ის პირადად გაეცნო პოპულარულ პოლიტიკურ ფიგურას, [[ვლადიმერ ლენინი|ვლადიმერ ლენინს]]. რევოლუციური საქმიანობის გამო, ზაქარიანი წელიწადნახევარი, [[1907]] და [[1908]] წლებში იჯდა გერმანიის ციხეში, [[1909]] წელს მას პოლიტიკური დევნის გამო, ევროპაში გადასახლება მოუხდა. მან გამოაქვეყნა რამდენიმე ლექსი რუსულ ენაზე რევოლუციურ ჟურნალში „''რადუგა“'' და ბელგიურ გამოცემებში ფრანგულ ენაზე წერდა პროზას, ლექსებს და კრიტიკულ ესეებს. მისი ცხოვრების ამ პერიოდზე საუბრისას, ზარიანმა დაწერა: „ჩვენ [[ვლადიმერ ლენინი|ლენინთან]] ერთად იაფფასიან საჭმელს ვჭამდით ჟენევის პატარა რესტორანში, დღეს კი მეუბნება: რევოლუციური ფანატიკოსი ნაციონალისტი სომეხი ინტელექტუალები ვერ ახერხებენ ლენინის გაგებას.“ ლენინის გარდა, ზარიანი შეხვდა და დაუმეგობრდა ისეთ პოეტებს, მხატვრებსა და პოლიტიკურ მოაზროვნეებს, როგორებიცაა [[გიიომ აპოლინერი|გიომ აპოლინერი]], [[პაბლო პიკასო]], [[გიორგი პლეხანოვი]], ჯუზეპე უნგარეტი, [[ლუი ფერდინან სელინი|ლუი-ფერდინანდ სელინი]], [[პოლ ელუარი]], ფერნან ლეგერი და ცნობილი ბელგიელი პოეტი და ლიტერატურული კრიტიკოსი. [[ემილ ვერჰარნი]]. სწორედ ვერჰარნმა ურჩია მას შეესწავლა მშობლიური ენა და დაეწერა წინაპრების ენაზე, თუ კი მას მისი ჭეშმარიტი მე-ს გამჟღავნება სურდა. ზაქარიანმა გაითვალისწინა მისი რჩევა და შეისწავლა ძველი სომხური ენა, ვენეციაში ყოფნის დროს, [[1910]]-[[1912]] წლებში. მან ამ პერიოდში გამოაქვეყნა: ''სამი სიმღერები'' ([[1915]]), ლექსების იტალიური კრებული (თავდაპირველად დაწერილი [[სომხური ენა|სომხურ]] ენაზე ), რომელთაგან ერთი, სახელწოდებით ''La Primavera'' (გაზაფხული), მუსიკალურად შემუშავდა ოსტორინო რესპიგის მიერ და პირველად შესრულდა [[1923]] წელს. შემდეგ ზარიანი გადავიდა [[სტამბოლი|სტამბოლში]] , რომელიც მაშინ სომხური დიასპორის უმნიშვნელოვანესი კულტურული ცენტრი იყო, თუმცა ხშირად მოგზაურობდა [[ვენეცია|ვენეციასა]] და [[სტამბოლი|სტამბოლს შორის]] ; და ასეთი მოგზაურობის დროს, 1912 წელს გემზე, SS Montenegro-ზე იგი შეხვდა თავის მომავალ ცოლს ტაკუჰი (რეიჩელ) შაჰნაზარიანს, მასზე [[1912]] წლის [[4 დეკემბერი|4 დეკემბერს]] [[ვენეცია|ვენეციაში]] დაქორწინდა, შემდეგ ორ თვეში მასთან ერთად [[სტამბოლი|სტამბოლში]] დაბრუნდა. <ref>{{Cite book|last1=Hovannisian|first1=Richard G.|title=Armenian Constantinople|url=https://archive.org/details/armenianconstant0000unse|date=2010|publisher=Mazda Publishers|location=Costa Mesa, CA|isbn=978-1-56859-156-8}}</ref> ერთი წლის შემდეგ, თურქეთის მთავრობამ გადაწყვიტა რომ გაენადგურებინა თურქეთის სომხური მოსახლეობა. გენოციდს მოჰყვა 1.5 მილიონი მსხვერპლი, მათ შორის იყვნენ 200 ყველაზე ძლიერი სომეხი პოეტი და ავტორი. ზარიანმა შეძლო, რომ [[ბულგარეთი|ბულგარეთში]] გაქცეულიყო, სანამ საზღვრები დაიხურებოდა. შემდეგ [[იტალია|იტალიაში]], [[რომი|რომში]] დამკვიდრდა, ხოლო მოგვიანებით [[ფლორენცია|ფლორენციაში]] ცხოვრობდა. [[1919]] წელს, როგორც [[იტალია|იტალიური]] გაზეთის სპეციალური კორესპონდენტი, იგი გაგზავნეს [[შუა აღმოსავლეთი|ახლო აღმოსავლეთში]] და [[სომხეთი|სომხეთში]]. ის დაბრუნდა [[სტამბოლი|სტამბულში]] [[1921]] წლის ბოლოს და იქ, [[ვაჰან ტეკეიანი|ვაჰან თეკეიანთან]], იაგოპ ოშაგანთან, [[სჩაჰან ბერბერიანი|შაჰან ბერბერიანთან]] და კეგამ კავაფიანთან ერთად, დააარსა კიდევ ერთი ლიტერატურული პერიოდული გამოცემა, ''Partsravank'' (მონასტერი ბორცვზე). მან ასევე გამოაქვეყნა ლექსების მეორე წიგნი'', დღეების გვირგვინი'' ([[სტამბოლი]], [[1922]]). ==რესურსები ინტერნეტში== * [http://zangak.am/product_info.php?products_id=1521&language=en Spania by Costan Zarian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211018080955/http://zangak.am/product_info.php?products_id=1521&language=en |date=2021-10-18 }} * Excerpts from "The Ship on the Mountain" [https://web.archive.org/web/20130917024440/http://www.umd.umich.edu/dept/armenian/literatu/] * პოემა "Paris" [http://poetrytranslations.blogspot.com/2011/02/kostan-zaryan-paris.html] * პოემა "The Guest" [http://poetrytranslations.blogspot.com/2014/06/kostan-zaryan-guest.html] * პოემა "My Song" [https://web.archive.org/web/20141221103717/http://www.reporter.am/go/article/2008-11-23-the-humble-bread-of-gosdan-zarian] * მოკლე ისტორია "The Pig" [http://www.unz.org/Pub/HaydnHiram-1947-00826] * ესე "Armenian Architecture" [http://www.geocities.ws/azat10/Zarian%201] * Excerpts from "Countries and Gods" [http://www.geocities.ws/azat10/Zarian%202] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ზარიანი, გოსტან}} [[კატეგორია:რუსულენოვანი მწერლები]] [[კატეგორია:სომეხი მწერლები]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1969]] [[კატეგორია:დაბადებული 1885]] [[კატეგორია:XX საუკუნის მწერლები]] [[კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით]] 4hxdkihrh94vnr9v9h1p69im69pmp4n 0 531120 5416841 4742249 2026-06-19T12:05:40Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 4 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416841 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია |სახელი = გიორგი ჭუმბურიძე |სურათი = Giorgi Chumburidze (1912–1986) — FC Dinamo Tbilisi Defender (1937–1938).png |სურათის ზომა = |წარწერა = |სრული სახელი = გიორგი ოქროპირის ძე ჭუმბურიძე<ref name="Lelo_1986_N83">[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/208734/1/Lelo_1986_N83.pdf გიორგი ჭუმბურიძე] // „ლელო“, 29 აპრილი, 1986, № 83 (9174), გვ. 4.</ref><ref name="Lelo_1983_N80">''ჟორდანია, ო.'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/299012/1/Lelo_1983_N80.pdf გაჭირვების ტალკვესი] // „ლელო“, 26 აპრილი, 1983, № 80 (7391), გვ. 3.</ref> |დაბადების თარიღი = [[1912]] |დაბადების ადგილი = [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის რ-ნი]],<br/>[[ქუთაისის გუბერნია]],<br/>[[რუსეთის იმპერია]] |გარდაცვალების თარიღი = [[24 აპრილი]], [[1986]] |გარდაცვალების ადგილი = [[თბილისი]],<br/>[[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]],<br/>[[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]] |სიმაღლე = |პოზიცია = [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]] {{sfn-2|აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ.|1989|გვ=99.}} |ახალგაზრდული წელი1 = |ახალგაზრდული კლუბი1 = |ეროვნული ნაკრები = |წელი1 = 1935 |კლუბი1 = ზიი თბილისი |მატჩი1 = |გოლი1 = |წელი2 = 1936–1937 |კლუბი2 = [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი თბ.]] |მატჩი2 = |გოლი2 = |წელი3 = 1937–1938 |კლუბი3 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი ]] |მატჩი3 = 27 |გოლი3 = 0 |წელი4 = 1939 |კლუბი4 = [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი თბ.]] |მატჩი4 = 16 |გოლი4 = 0 |წელი5 = 1941 |კლუბი5 = სპარტაკი ხარკოვი |მატჩი5 = 4 |გოლი5 = 0 |წელი6 = 1945 |კლუბი6 = დკა თბილისი |მატჩი6 = |გოლი6 = |წელი7 = 1946 |კლუბი7 = [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი თბ.]] |მატჩი7 = 25 |გოლი7 = 0 |სულ მატჩი = |სულ გოლი = |მედლის თარგები = |გაწვრთნის წელი1 = 1952 |გაწვრთნილი კლუბი1 = სპარტაკი ნალჩიკი |გაწვრთნის წელი2 = 1957 |გაწვრთნილი კლუბი2 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ლოკომოტივი ქუთაისი]] |გაწვრთნის წელი3 = 1960 |გაწვრთნილი კლუბი3 = სპარტაკი ნალჩიკი |გაწვრთნის წელი4 = 1961 |გაწვრთნილი კლუბი4 = მეტალურგი ტირნიაუზი |გაწვრთნის წელი5 = 1966 |გაწვრთნილი კლუბი5 = [[დილა გორი (საფეხბურთო კლუბი)|დილა გორი]] }} '''გიორგი ჭუმბურიძე''' (დ. [[1912]], [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის რ-ნი]], [[ქუთაისის გუბერნია]], [[რუსეთის იმპერია]] — გ. [[24 აპრილი]], [[1986]], [[თბილისი]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]], [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა კავშირი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] და [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] [[ფეხბურთელი]] და [[ფეხბურთი]]ს მწვრთნელი. თამაშობდა [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველის]] პოზიციაზე. [[ფეხბურთი]]ს გულშემატკივრებში ასევე ცნობილია როგორც '''ჟორა ჭუმბურიძე'''. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1938).{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ.|1989|გვ=108.}}<ref>{{Cite web |url=https://geofootball.ucoz.net/publ/pekhburtis_ist%27oria_sakartveloshi/1-1-0-12 |title=ფეხბურთის ისტორია საქართველოში |accessdate=2022-04-14 |archiveurl=https://archive.today/20220414095232/https://geofootball.ucoz.net/publ/pekhburtis_ist'oria_sakartveloshi/1-1-0-12 |archivedate=2022-04-14 }}</ref><ref group="კომ.">''Footballfacts.ru-ზე'' წარმოდგენილი მონაცემების მიხედვით იცავდა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის გუნდის (ზიი თბილისი), [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „ლოკომოტივის“]], [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]], ხარკოვის „სპარტაკისა“ და თბილისის არმიელთა სპორტული კლუბის (დკა თბილისი) ღირსებას. ''dinamo-tbilisi.ru-ზე'' წარმოდგენილ მონაცემებში თბილისის არმიელთა სპორტული კლუბის (დკა თბილისი) რიგებში მისი გამოსვლის შესახებ ინფორმაცია არ არის წარმოდგენილი. იხ. Чумбуридзе Георгий Окропирович // Игровая карьера: 1935 — Ком-да ЗИИ (Тифлис), 1936 — «Локомотив» (Тифлис/Тбилиси), 1937–38 — «Динамо» (Тбилиси), 1939 — «Локомотив» (Тбилиси), 1941 — «Спартак» (Харьков), 1939 — «Локомотив» (Тбилиси).</ref> ==კარიერა== ===საკლუბო=== გიორგი ჭუმბურიძე 1912 წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის რაიონში]] დაიბადა. [[ფეხბურთი]]ს თამაშიც ზესტაფონში დაიწყო და 1926–1927 წლებში იქაურ ნაკრებში გამოდიოდა.<ref>[https://web.archive.org/web/20131227082253/http://fczestafoni.ge/History/history.htm სკ „ზესტაფონი“. ისტორია] // ''fczestafoni.ge''</ref> მასთან ერთად თამაშობდნენ შემდგომში ცნობილი მსახიობები [[სერგო ზაქარიაძე|სერგო]] და [[ბუხუტი ზაქარიაძე]]ები, ა. მარუაშვილი და სხვანი.<ref name="Lelo_1983_N80" />{{sfn-2|აბაშიძე, გ.; ბარამაძე, ბ.|2004|გვ=28.}} [[1928]] წელს [[თბილისი|თბილისში]] გადმოვიდა და მაშინვე [[ღუნიბის მოედანი|„სობოროს პლაცს“]]{{sfn-2|გოგიტიძე, მ.; ჯაფარიძე, ზ.|2018|გვ=39, 93.}}<ref>''რეხვიაშვილი, ჯიმშერ.'', [https://web.archive.org/web/20211016214926/https://www.radiotavisupleba.ge/a/%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%9D-%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%AA-%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A1-%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%92%E1%83%90-%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A1%E1%83%9D-%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98-%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%97%E1%83%90-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%97-/31378249.html სობორო, რომელიც პარლამენტის ადგილას იდგა: „უმსგავსო თავისი გარეგნობითა და არსით“] // ''radiotavisupleba.ge''</ref><ref>[https://burusi.wordpress.com/2009/06/16/military-temple-–-soboro/ სამხედრო ტაძარი – სობორო; Military Temple – Soboro] // ბურუსი. თენგიზ ვერულავა.</ref> მიაშურა [[რუსთაველის გამზირი|რუსთაველის პროსპექტზე]], სადაც მთელი დღე თამაშობდნენ ფეხბურთს. თავდაპირველად იგი ჩარიცხეს ვაჭრობის მუშაკთა კოლექტივში. ამ გუნდმა გამარჯვება მოიპოვა თბილისის პირველობის მესამე კატეგორიაში და გადავიდა მეორეში. მომდევნო წელს გიორგი ჭუმბურიძე შევიდა თბილისის სამშენებლო-საარქიტექტურო ტექნიკუმში.<ref name="Lelo_1983_N80" /> მწვრთნელებს შეუმჩნეველი არ დარჩენიათ ნიჭიერი ფეხბურთელი და მიიწვიეს მეორე კატეგორიის გუნდში — „მუშკოოპში“, რომელიც მალე პირველ კატეგორიაში გადავიდა.<ref group="კომ.">აქ თამაშობდნენ ა. არსენიშვილი, შ. ფანჩულიძე, ა. ბაცალაძე, მ. ზუკაკიშვილი და სხვანი.</ref> მალე გიორგი ჭუმბურიძე ჩარიცხეს მაშინდელი სამომხმარებლო კოოპერაციის ძლიერ გუნდში. აქ გამოდიოდნენ ძმები ნესტორ და შალვა ჩხატარაშვილები, [[სერგო შუდრა]], სერგო სიხარულიძე, გოგი აფრიდონიძე და სხვანი.<ref name="Lelo_1983_N80" /> [[1935]] წელს გიორგი ჭუმბურიძე სასწავლებლად შედის ამიერკავკასიის ინდუსტრიულ ინსტიტუტში, აქაური გუნდი კი მაშინ ერთ-ერთი უძლიერესი იყო კავკასიაში.<ref group="კომ.">ციტატა: „იმავე წელს ინსტიტუტის მეორე გუნდში მოვხვდი. ჩემთან ერთად არჩილ კიკნაძე, მიშა ცენტერაძე, ვალიკო არსენიშვილი და ლევან ღუდუშაურიც თამაშობდნენ. 1935 წელს პირველ გუნდში დავწინაურდი, რომელიც იმხანად საქართველოში ერთ-ერთი უძლიერესი იყო: იურა კასრაძე, გვაჩი ჯორბენაძე, ჟორა ჭუმბურიძე, მიხეილ მინაევი, ვალია კოძისი, გერმან კირილოვი, მიშა ბოლოტინი, სერგო სიხარულიძე, კაკო ყალიჩავა, დუკა რამიშვილი...“ იხ. ''ბორის პაიჭაძე:'' [https://archive.today/20220413094655/https://for.ge/view/48083/boris-paiWaZe-ratom-unda-ubiZgo-an-daamtvrio-metoqe-ratom-unda-xedavde-masSi-mters.html „რატომ უნდა უბიძგო ან „დაამტვრიო“ მეტოქე, რატომ უნდა ხედავდე მასში მტერს?“] 25 ივნისი, 2017.</ref> ინსტიტუტის გუნდში იმ ხანებში თამაშობდნენ იური კასრაძე, მიხეილ ბოლოტინი,<ref>«Динамо» (Тбилиси) 4–1 ГИИ (бывший ЗИИ) (Грузинский индустриальный институт) (Тбилиси) // [https://fc-dynamo.ru/other/prot.php?id=19370306000 6 марта 1937 года. Тбилиси. Стадион «Динамо» им. Л. П. Берия.]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335110/1/Komunisti_1937_N54.pdf ფეხბურთი. დინამო (ოსტატები) — ინდუსტრიული ინსტიტუტი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 08.03.1937, № 54 (4855), გვ. 4.</ref> მიხეილ მინაევი, კაკო ყალიჩავა, ვახტანგ რამიშვილი, [[ვლადიმერ ჯორბენაძე]], ვალენტინ კოძისი და სხვანი.{{sfn-2|მოსაშვილი, მ.|1982|გვ=26.}}<ref group="კომ.">ციტატა: „...„ზიის“ ფეხბურთელები: „ლასტოჩკა“ იური კასრაძე, „სვეჩკა“ მიშა მინაევი, „პარავოზა“ მიშა ბალოტინი, „დუხავიკა“ გერმან კირილოვი, „კრასავჩიკა“ ვალია კოძისი — ქუხდნენ მთელს ქალაქში.“ // ''მოსაშვილი, მინდია.,'' „მარადიული დღესასწაული“, თბ.: ხელოვნება, 1982. — გვ. 26.</ref><ref>[http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/77954 ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის საფეხბურთო გუნდი (ზიი)] // დგანან (მარცხნიდან მარჯვნივ): ნ. ლარიონოვი (არბიტრი), მიხეილ მინაევი, აკაკი ყალიჩავა, გიორგი ჭუმბურიძე, იური კასრაძე, ვალენტინ (ვალია) კოძისი, გერმან კირილოვი, [[ბორის პაიჭაძე]], ვახტანგ რამიშვილი, სერგო სიხარულიძე, მიხეილ ბოლოტინი, [[ვლადიმერ ჯორბენაძე]], [[არჩილ კიკნაძე (ფეხბურთელი)|არჩილ კიკნაძე]], ვ. არსენიშვილი, ა. ქოიავა. [[საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა|ციფრული ბიბლიოთეკა „ივერიელი“]]. ქართული სპორტის მუზეუმის ფოტოარქივი.</ref><ref group="კომ.">აღნიშნულ წყაროში იმავე ფოტოზე წარმოდგენილი ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის საფეხბურთო გუნდის (ზიი) შემადგენლობის ჩამონათვალი არ შეესაბამება საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის საიტზე წარმოდგენილს. // იხ. ''ქურდობაძე, ალექსანდრე.,'' ქართული ფეხბურთის ქრონიკები, თბ.: 2018. — გვ. 69.</ref><ref group="კომ.">აღსანიშნავია, რომ ზიი-მ მოიპოვა საკავშირო ჩემპიონობა მძიმე ინდუსტრიის ინსტიტუტების სისტემაში, გამარჯვებულებს ჯილდოები გადასცა სახალხო კომისარმა გ. ორჯონიკიძემ, ფეხბურთელები დაჯილდოვდნენ ველოსიპედებით, ხოლო ინსტიტუტი — სატვირთო ავტომანქანით.</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/77899 ამიერკავკასიის ინდუსტიული ინსტიტუტის საფეხბურთო გუნდი (ЗИИ) სოხუმში] // ''ფოტომატიანე „ივერიელი“''</ref> იმავე წელს იგი შეიყვანეს საქართველოს ნაკრებში, შემდეგ კი ამიერკავკასიის ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში, რომელთან ერთადაც მონაწილეობდა სკანდინავიის ქვეყნებში ჩატარებული ტურნეს ფარგლებში გამართულ საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრებში.<ref name="Lelo_1986_N83" /> თბილისელთაგან გუნდში იყვნენ აგრეთვე [[ალექსანდრე დოროხოვი]], [[შოთა შავგულიძე]], [[მიხეილ ბერძენიშვილი]], გოგი აფრიდონიძე,<ref>[http://www.dinamo-tbilisi.ru/personalii/igroki/apridonidze-georgij/ Апридонидзе Георгий Лукич] // ''dinamo-tbilisi.ru''</ref> ნიკოლოზ ანიკინი, მიხეილ ბოლოტინი და ილია პანინი.<ref>[https://www.dinamo-tbilisi.ru/personalii/igroki/panin-ilya-alekseevich/ Панин Илья Алексеевич] // ''dinamo-tbilisi.ru''</ref> შეხვედრები გაიმართა პროფესიულ და მუშათა კლუბების სამოყვარულო გუნდებთან (ოთხი მოგება, სამი ფრე, ბურთების შეფარდება 18–6). თუმცა, აღნიშნული მატჩები არ იყო რეგისტრირებული და მათი შედეგები ოფიციალურ სათვალავში არ შედის.{{sfn-2|ტორაძე, გ.|1987|გვ=29.}}<ref group="კომ.">ცნობები სკანდინავიის ტურნეს შესახებ აღებულია ''გ. აკოფოვის'' წიგნიდან: „თბილისის „დინამო“ 50 წლისაა“. გვ. 13.</ref>{{sfn-2|აკოფოვი, გ.|1977|გვ=13.}} 1936 წელს ინდუსტრიული ინსტიტუტიდან [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „ლოკომოტივის“]] ოსტატთა გუნდში მიიწვიეს რამდენიმე საუკეთესო ფეხბურთელი, მათ შორის გიორგი ჭუმბურიძე, მიხეილ ბოლოტინი და სხვანი.<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335432/1/Komunisti_1937_N216.pdf ფეხბურთი. თბილისი („ლოკომოტივი“) — ხარკოვი („სპარტაკი“)] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 21 სექტემბერი, 1937, № 216 (5017), გვ. 4.</ref> თბილისის „ლოკომოტივის“ რიგებში 1937 წლის თებერვლის ჩათვლით თამაშობდა,<ref>[https://fc-dynamo.ru/other/rezult.php?gd=1937&vk=%CB%EE%EA%EE%EC%EE%F2%E8%E2%20(%D2%E1%E8%EB%E8%F1%E8) Остальные протоколы 1937 года Локомотив (Тбилиси)] // «Динамо» 4–1 «Локомотив» // Комунисти, 12.02.1937, № 35 (4837), С. 4. [https://fc-dynamo.ru/other/prot.php?id=19370212000 12.02.1937] // [https://fc-dynamo.ru/other/prot.php?id=19370224000 24.02.1937]</ref> რის შემდეგაც 1937 წლის მარტიდან უკვე თბილისის „დინამოში“ განაგრძო თამაში.<ref>[https://fc-dynamo.ru/other/rezult.php?gd=1937 Остальные протоколы 1937 года] // ''fc-dynamo.ru''</ref> 1937–1938 წლებში იცავდა [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]] ღირსებას,{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ.|1989|გვ=85.}}{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ.|1989|გვ=99.}}{{sfn-2|ქურდობაძე, ა. ქართული ფეხბურთის ქრონიკები|2018|გვ=66.}}{{sfn-2|მამულაშვილი, ვ.|1957|გვ=280.}} რომელიც იმ წლებში უკვე ერთ-ერთ უძლიერეს კლუბად ითვლებოდა [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა კავშირში]]. თანაგუნდელებისა და ფეხბურთის სპეციალისტების დახასიათებით იყო საიმედო, ენერგიული მოთამაშე, რომელსაც თავისი ღირსეული წვლილი შეჰქონდა [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამოელთა]] დიდ წარმატებებში.<ref name="Lelo_1986_N83" /> [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]] ძირითად შემადგენლობაში ოფიციალური ტურნირების ფარგლებში პირველად 1937 წლის 31 მაისს, [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საკავშირო თასის გათამაშების]] 1/32 ფინალურ მატჩში, [[არარატი ერევანი (საფეხბურთო კლუბი)|ერევნის „სპარტაკის“]] წინააღმდეგ გამოვიდა მინდორზე. შეხვედრა თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას 25 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამოელთა]] ღირსებას იცავდნენ: [[ალექსანდრე დოროხოვი]], [[შოთა შავგულიძე]], გიორგი ჭუმბურიძე, მიხეილ მინაევი, [[გრიგოლ გაგუა]], თენგიზ გავაშელი, ილია პანინი,<ref group="კომ.">ილია პანინის ნაცვლად შეხვედრის 46-ე წუთზე მოედანზე შემოვიდა [[ბორის პაიჭაძე]], რომელმაც მატჩის 70-ე წუთზე ერევნელთა კარის დარაჯის კაზაროს ტეკნეჯიანის კარში მესამე ბურთი შეაგდო.</ref> [[მიხეილ ბერძენიშვილი]], [[მიხეილ ასლამაზოვი]], ნიკოლოზ სომოვი, ნიკოლოზ ანიკინი. მატჩი მასპინძელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 4–1 დამთავრდა.<ref>Динамо (Тбилиси) 4–1 Спартак (Ереван) / [https://footballfacts.ru/match/21395-dinamotbilisispartakerevan41 Кубок СССР 1937. 1/32 финала] // ''Footballfacts.ru''</ref><ref>Динамо (Тбилиси) 4–1 Спартак (Ереван) / [https://fc-dynamo.ru/cup/prot.php?id=19100 Кубок СССР 1937. 1/32 финала] // ''fc-dynamo.ru''</ref><ref group="კომ.">თბილისელთაგან გოლები [[მიხეილ ბერძენიშვილი|მიხეილ ბერძენიშვილმა]] {{გოლი|27}}, ნიკოლოზ სომოვმა {{გოლი|55}}, [[ბორის პაიჭაძე]]მ {{გოლი|70}} და თენგიზ გავაშელმა {{გოლი|80}} გაიტანეს.</ref> აღნიშნულ შეხვედრამდე გიორგი ჭუმბურიძემ მონაწილეობა მიიღო 1937 წლის 24 მარტს გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში მოსკოვის „სერპ ი მოლოტის“<ref group="კომ.">იმ პერიოდში, კერძოდ 1931 წლიდან 1937 წლის მარტის ჩათვლით ამ სახელწოდებით ასპარეზობდა საფეხბურთო კლუბი მოსკოვის „მეტალურგი“ — იხ. [https://footballfacts.ru/club/1640-metallurg «СиМ» Москва] // footballfacts.ru, [https://fc-dynamo.ru/other/prot.php?id=19370324000 «Динамо» (Тбилиси) – СиМ («Серп и Молот», он же «Металлург») (Москва) 3:1 (2:0)] და [https://fc-dynamo.ru/other/rezult.php?vk=%D1%E8%CC%20(%CC%EE%F1%EA%E2%E0) Остальные протоколы СиМ (Москва)] // fc-dynamo.ru.</ref> წინააღმდეგ.<ref>Динамо (Тбилиси) 3–1 Серп и Молот (Москва) // [https://fc-dynamo.ru/other/prot.php?id=19370324000 fc-dynamo.ru]</ref><ref>«Динамо» (Тбилиси) 3–1 СиМ («Серп и Молот», Москва) // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/drugie-turniry/tovarishheskie-matchi-v-1937-godu/ dinamo-tbilisi.ru]</ref> შეხვედრას თბილისის „დინამოს“ სტადიონმა უმასპინძლა და მას 23 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. მიუხედავად იმისა, რომ მატჩი ამხანაგური იყო და მას სატურნირო დატვირთვა არ ჰქონია, მაყურებელთა მხრიდან არანაკლები ინტერესი გამოიწვია. იმდროინდელი პრესა აღნიშნავდა, რომ „...სტადიონი ძლივს იტევდა მოზღვავებულ ხალხს. დღეს თუ ხვალ ის თბილისის მოთხოვნილებას ვეღარ დააკმაყოფილებს.“<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335140/1/Komunisti_1937_N69.pdf ფეხბურთი. „დინამო“ (ოსტატები) თბილისი — „მეტალურგი“ („სერპ ი მოლოტი“) მოსკოვი 3:1] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 26 მარტი, 1937, № 69 (4870), გვ. 4.</ref> დინამოელებმა 3–1 მოიგეს ეს შეხვედრა.<ref group="კომ.">თბილისელთა შემადგენლობაში თამაშობდნენ: [[ალექსანდრე დოროხოვი]], [[შოთა შავგულიძე]], გიორგი ჭუმბურიძე, [[ვლადიმერ ჯორბენაძე]], მიხეილ მინაევი, [[გრიგოლ გაგუა]], თენგიზ გავაშელი, [[მიხეილ ბერძენიშვილი]], [[ბორის პაიჭაძე]], [[მიხეილ ასლამაზოვი]], ნიკოლოზ სომოვი. თბილისელთაგან გოლები [[მიხეილ ასლამაზოვი|მიხეილ ასლამაზოვმა]] {{გოლი|18}}, {{გოლი|33}} და [[მიხეილ ბერძენიშვილი|მიხეილ ბერძენიშვილმა]] {{გოლი|ბურთის გატანის დრო არ არის მითითებული}} გაიტანეს.</ref> რაც შეეხება [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის]] ფარგლებში გამართულ შეხვედრებს, ამ ტურნირზე პირველად 1937 წლის 12 აგვისტოს, [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1937 (ჯგუფი „А“)|საკავშირო პირველობის „ა“ ჯგუფის]] მე-3 ტურის კალენდარულ მატჩში,<ref group="კომ.">სხვა მონაცემებით მე-4 ტურის კალენდარულ მატჩში.</ref> [[დინამო კიევი (საფეხბურთო კლუბი)|კიევის „დინამოს“]] წინააღმდეგ გამოვიდა მინდორზე. შეხვედრა კიევის „დინამოს“ სტადიონზე<ref group="კომ.">1937–1940 წლებში [[ნიკოლაი ეჟოვი|ნ. ი. ეჟოვის]] სახელობის „დინამოს“ სტადიონი, 2002 წლის მაისიდან [[ვალერი ლობანოვსკი]]ს სახელობის „დინამოს“ სტადიონი.</ref> გაიმართა და მას 30 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. თბილისელთა შემადგენლობაში თამაშობდნენ: [[ალექსანდრე დოროხოვი]], ედუარდ ნიკოლაიშვილი, გიორგი ჭუმბურიძე, [[ვლადიმერ ჯორბენაძე]], მიხეილ მინაევი, [[გრიგოლ გაგუა]], თენგიზ გავაშელი, ლუარსაბ ლოლაძე, [[ბორის პაიჭაძე]], ვლადიმერ ბერძენიშვილი, გიორგი აფრიდონიძე.<ref group="კომ.">გიორგი აფრიდონიძის ნაცვლად შეხვედრის 82-ე წუთზე მოედანზე შემოვიდა [[მიხეილ ასლამაზოვი]], რომელმაც თამაშში ჩართვიდან ოთხიოდე წუთის შემდეგ და შეხვედრის დამთავრებამდე ოთხიოდე წუთით ადრე შეძლო კიეველთა მეკარის — ანტონ იძკოვსკის კარის აღება, რამაც დამარცხებისაგან იხსნა [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამო“]].</ref> მატჩი ფრედ, ანგარიშით 2–2 დამთავრდა.<ref>«Динамо» Киев 2–2 «Динамо» Тб. // [https://footballfacts.ru/match/6182-dinamokievdinamotbilisi22 12.08.1937]</ref><ref>«Динамо» Киев 2–2 «Динамо» Тб. // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=5900 fc-dynamo.ru]</ref><ref group="კომ.">თბილისელთაგან გოლები [[ბორის პაიჭაძე]]მ {{გოლი|63}} და [[მიხეილ ასლამაზოვი|მიხეილ ასლამაზოვმა]] {{გოლი|86}} გაიტანეს.</ref> [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]] მაისურით ბოლოჯერ 1938 წლის 30 აგვისტოს, [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საკავშირო თასის გათამაშების]] 1/4 ფინალურ მატჩში, [[შახტარი დონეცკი (საფეხბურთო კლუბი)|სტალინოს „სტახანოვეცის“]] წინააღმდეგ ითამაშა. შეხვედრა კიევის „დინამოს“ სტადიონზე<ref group="კომ.">1937–1940 წლებში [[ნიკოლაი ეჟოვი|ნ. ი. ეჟოვის]] სახელობის „დინამოს“ სტადიონი, 2002 წლის მაისიდან [[ვალერი ლობანოვსკი]]ს სახელობის „დინამოს“ სტადიონი.</ref> გაიმართა და მას 40 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისელთა]] შემადგენლობაში თამაშობდნენ: [[ალექსანდრე დოროხოვი]], [[შოთა შავგულიძე]], გიორგი ჭუმბურიძე, [[ვლადიმერ ჯორბენაძე]], ბორის ფროლოვი, [[არჩილ კიკნაძე (ფეხბურთელი)|არჩილ კიკნაძე]], თენგიზ გავაშელი, [[მიხეილ ბერძენიშვილი]], [[ბორის პაიჭაძე]], ვიქტორ ბერეჟნოი<ref group="კომ.">ვიქტორ ბერეჟნოი მატჩის მსვლელობისას ედუარდ ნიკოლაიშვილმა შეცვალა.</ref> და [[გაიოზ ჯეჯელავა]]. მატჩი [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამოელთა]] გამარჯვებით, ანგარიშით 4–1 დამთავრდა.<ref>«Стахановец» Сталино 1–4 «Динамо» Тбилиси // [https://footballfacts.ru/match/43810-stahanovecstalinodinamotbilisi14 30.08.1938]</ref><ref group="კომ.">თბილისელთაგან გოლები [[ბორის პაიჭაძე]]მ {{გოლი|28}}, {{გოლი|60}}, {{გოლი|73}} და თენგიზ გავაშელმა {{გოლი|71}} გაიტანეს.</ref> რაც შეეხება [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის]] ფარგლებში გამართულ შეხვედრებს, ამ ტურნირზე ბოლოჯერ 1938 წლის 14 ივლისს, [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1938 (ჯგუფი „А“)|საკავშირო პირველობის „ა“ ჯგუფის]] მე-10 ტურის კალენდარულ მატჩში, [[ტორპედო მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|მოსკოვის „ტორპედოს“]] წინააღმდეგ გამოვიდა მინდორზე. შეხვედრა მოსკოვის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას 70 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამოელთა]] ღირსებას იცავდნენ: [[ალექსანდრე დოროხოვი]], [[შოთა შავგულიძე]],<ref group="კომ.">[[შოთა შავგულიძე]], რომელმაც პირველ ტაიმში ფეხის ტრავმა მიიღო, შეხვედრის მეორე ნახევარში გიორგი ჭუმბურიძემ შეცვალა.</ref> ედუარდ ნიკოლაიშვილი, [[ვლადიმერ ჯორბენაძე]], ბორის ფროლოვი, [[არჩილ კიკნაძე (ფეხბურთელი)|არჩილ კიკნაძე]], [[გაიოზ ჯეჯელავა]], [[მიხეილ ბერძენიშვილი]], [[ბორის პაიჭაძე]], ვიქტორ ბერეჟნოი და ნიკოლოზ სომოვი. მატჩი ფრედ, ანგარიშით 3–3 დამთავრდა.<ref>«Торпедо» Москва 3–3 «Динамо» Тб. // [https://footballfacts.ru/match/6426-torpedomoskvadinamotbilisi33 14.07.1938]</ref><ref>«Торпедо» Москва 3–3 «Динамо» Тб. // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=25700 fc-dynamo.ru]</ref><ref group="კომ.">თბილისელთაგან გოლები [[გაიოზ ჯეჯელავა]]მ {{გოლი|3}} და [[ბორის პაიჭაძე]]მ {{გოლი|25}}, {{გოლი|26}} გაიტანეს.</ref> ===სამწვრთნელო=== [[დიდი სამამულო ომი]]დან დაბრუნების შემდეგ დაამთავრა ფეხბურთის მწვრთნელთა საკავშირო უმაღლესი კურსები. მუშაობდა მწვრთნელად როგორც საქართველოში, ისე რესპუბლიკის ფარგლებს გარეთაც, ავარჯიშებდა ნორჩ ფეხბურთელებს.<ref name="Lelo_1983_N80" /> ასევე მუშაობდა თბილისის, სოხუმის, ქუთაისისა და სხვა ქალაქების გუნდების მწვრთნელად.<ref name="Lelo_1986_N83" /> 1952 წელს საფეხბურთო კლუბ [[ნალჩიკი]]ს „სპარტაკის“ მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა, რომელმაც გიორგი ჭუმბურიძის ხელმძღვანელობით, პირველად მიიღო მონაწილეობა [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|რუსეთის ფედერაციის]] საფეხბურთო ჩემპიონატში. გუნდმა პირველობის მონაწილე თერთმეტი გუნდიდან მე-6 ადგილი დაიკავა, ხოლო [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|რუსეთის ფედერაციის]] თასის გათამაშებაში მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც სტალინგრადის „დინამოსთან“ დათმო შეხვედრა ანგარიშით 0–5.<ref name="ПФК «Спартак-Нальчик»">ПФК «Спартак-Нальчик» // [https://web.archive.org/web/20180413063013/http://spartak-nalchik.com:80/club/history.html История клуба. Ранние годы (1935–1958)]</ref> 1960 წელს კვლავ ჩაუდგა [[ნალჩიკი]]ს „სპარტაკს“ სათავეში, სადაც მის თანაშემწედ მისივე წინამორბედი, გუნდის ყოფილი მთავარი მწვრთნელი ვლადიმერ სუეტინი მუშაობდა. [[ნალჩიკი]]ს „სპარტაკს“, რომელიც იმ სეზონში საკავშირო ჩემპიონატის „ბ“ კლასში ასპარეზობდა და რომელმაც, საბოლოოდ, სატურნირო ცხრილში მეთერთმეტე ადგილი დაიკავა, გიორგი ჭუმბურიძე თერთმეტი თვის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა.<ref name="ПФК «Спартак-Нальчик»" /> 1961 წელს საფეხბურთო კლუბ ტირნიაუზის „მეტალურგის“ მთავარი მწვრთნელი იყო. გიორგი ჭუმბურიძე, როგორც ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი ყოველთვის სარგებლობდა დიდი ავტორიტეტითა და სიყვარულით, როგორც მაყურებელთა და თანაგუნდელთა, ასევე თავის კოლეგებსა და აღსაზრდელებს შორის.<ref name="Lelo_1986_N83" /> ==თბილისის „დინამო“== ===სსრ კავშირის თასი 1937=== {| width="200" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" clear:center" align="center" border="1" cellspacing="0" |+ '''სათასო მატჩები 1937''' ! scope=col bgcolor=#D0F0C0|მოგება||bgcolor=LightYellow|ფრე||bgcolor=Moccasin|წაგება |} {| width="800" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" clear:center" align="center" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | № ! scope=col | თარიღი ! scope=col | შეხვედრის ადგილი ! scope=col | მასპინძელი ! scope=col | ანგ. ! scope=col | სტუმარი ! scope=col | ეტაპი ! scope=col | წყარო |- ! scope=row |'''1'''||31.05.1937||თბილისი||align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=#D0F0C0|'''4–1'''|| align=left | [[არარატი ერევანი (საფეხბურთო კლუბი)|„სპარტაკი“ ერევანი]]|| 1/32 ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/21395-dinamotbilisispartakerevan41 «Динамо» Тбилиси 4–1 «Спартак» Ереван] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/kubok-sssr/1937-dinamo-tbilisi-spartak-erevan-41-11/ dinamo-tbilisi.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335258/1/Komunisti_1937_N124.pdf ფეხბურთი. თბილისი — ერევანი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 02.06.1937, № 124 (4925), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''2'''||12.06.1937||თბილისი||align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=#D0F0C0|'''4–0'''|| align=left | {{სკ ლოკომოტივი თბილისი}}|| 1/8 ||<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335271/1/Komunisti_1937_N134.pdf ფეხბ. „დინამო“ — „ლოკომოტივი“] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 14.06.1937, № 134 (4935), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/21420-dinamotbilisilokomotivtbilisi40 "Динамо" (Тб.) 4–0 "Локомотив" (Тб.)] // [https://fc-dynamo.ru/cup/prot.php?id=21600 fc-dynamo.ru] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/kubok-sssr/1937-dinamo-tbilisi-lokomotiv-tbilisi-40-20/ dinamo-tbilisi.ru]</ref> |- ! scope=row |'''3'''||19.06.1937||მოსკოვი||align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=#D0F0C0|'''2–1'''|| align=left | „დინამო“ კიევი|| 1/4 ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/21426-dinamotbilisidinamokiev21 «Динамо» Тбилиси 2–1 «Динамо» Киев] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/kubok-sssr/1937-dinamo-tbilisi-dinamo-kiev-21-10/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/cup/prot.php?id=22200 fc-dynamo.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335277/1/Komunisti_1937_N139.pdf ფეხბურთი. თბილისის „დინამოს“ ოსტატთა გუნდის გამარჯვება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 20.06.1937, № 139 (4940), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''4'''||30.06.1937||მოსკოვი||align=right | [[ცსკა მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|ცდკა მოსკოვი]]||bgcolor=#D0F0C0|'''0–1'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| 1/2 ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/21428-cdkamoskvadinamotbilisi01 ЦДКА Москва 0–1 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/kubok-sssr/1937-cdka-moskva-dinamo-tbilisi-01-00/ dinamo-tbilisi.ru]</ref> |- ! scope=row |'''5'''||16.07.1937||მოსკოვი||align=right | {{სკ დინამო მოსკოვი}} || bgcolor=Moccasin|'''5–2'''||align=left |„დინამო“ თბილისი|| bgcolor=Silver | '''ფინალი'''|| <ref>[https://footballfacts.ru/match/21430-dinamomoskvadinamotbilisi52 «Динамо» Москва 5–2 «Динамо» Тбилиси] // [https://fc-dynamo.ru/cup/prot.php?id=22600 fc-dynamo.ru] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/kubok-sssr/1937-dinamo-moskva-dinamo-tbilisi-52-31/ dinamo-tbilisi.ru]</ref>{{sfn-2|ქურდობაძე, ა. ქართული ფეხბურთის ქრონიკები|2018|გვ=71.}} |} <small>''წყარო: [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/kubok-sssr/ dinamo-tbilisi.ru] · [https://footballfacts.ru/tournament/195-kuboksssr1937 Footballfacts.ru] · [https://fc-dynamo.ru/cup/rezult.php?vk=%C4%E8%ED%E0%EC%EE+%28%D2%E1%E8%EB%E8%F1%E8%29&vs=&qq=1&gd=1937&ch=&ms=&dn=&dv=&zb=&pr=&vy=on&ny=on&po=on fc-dynamo.ru]''</small> === [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1937 (ჯგუფი „А“)|სსრ კავშირის ჩემპიონატი 1937]] === 1937 წლის საკავშირო პირველობაზე გიორგი ჭუმბურიძე 16-დან 15 შეხვედრაში იღებს მონაწილეობას.{{sfn-2|ქურდობაძე, ა. ქართული ფეხბურთის ქრონიკები|2018|გვ=70.}} მისი მონაწილეობით გამართული შეხვედრებიდან დინამოელები 7 შეხვედრაში იმარჯვებენ, ოთხს თმობენ და ოთხსაც ფრედ ასრულებენ. საერთო ჯამში, საბჭოთა კავშირის 1937 წლის ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებული 16 მატჩიდან თბილისის „დინამომ“ 7 შეხვედრა მოიგო, 5 წააგო, 4 ფრედ დაამთავრა და 34 ქულით მეოთხე ადგილი დაიკავა.<ref>[http://www.rsssf.com/tabless/su37.html#ga1 Soviet Union Championship 1937]. rsssf.com.</ref><ref>[http://wildstat.com/p/2001/ch/URS_1_1937 Soviet Top League 1937. Group A]. wildstat.com.</ref><ref>[http://www.fc-dynamo.ru/champ/rezult.php?gd=1937 Чемпионат СССР по футболу 1937]. fc-dynamo.ru.</ref><ref>[http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/ Чемпионат СССР 1937 года]. dinamo-tbilisi.ru.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20220412203752/https://fc-dynamo.ru/champ/rezult.php?gd=1937 Протоколы футбольных матчей 1937 года].</ref><ref>[https://footballfacts.ru/tournament/44-chempionatsssr1937 Чемпионат СССР 1937] // footballfacts.ru</ref> {| width="200" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" clear:center" align="center" border="1" cellspacing="0" |+ '''ჩატარებული მატჩები 1937''' ! scope=col bgcolor=#D0F0C0| მოგება || bgcolor=LightYellow| ფრე || bgcolor=Moccasin| წაგება |} {| width="800" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" clear:center" align="center" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | № ! scope=col | თარიღი ! scope=col | შეხვედრის ადგილი ! scope=col | მასპინძელი ! scope=col | ანგ. ! scope=col | სტუმარი ! scope=col | შენიშვნა ! scope=col | წყარო |- ! scope=row |'''1'''||12.08.1937||კიევი|| align=right | {{სკ დინამო კიევი}}||bgcolor=LightYellow|'''2–2'''|| align=left | {{სკ დინამო თბილისი}}|| || <ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335385/1/Komunisti_1937_N184.pdf საკავშირო პირველობის გათამაშება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 12.08.1937, № 184 (4985), გვ. 4.</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335387/1/Komunisti_1937_N185.pdf ფეხბურთი. თბილისი—კიევი 2:2] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 14.08.1937, № 185 (4986), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''2'''||18.08.1937||მოსკოვი|| align=right | {{სკ დინამო მოსკოვი}}||bgcolor=LightYellow|'''3–3'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი||{{შეცვლაზე გამოყვანა|46}}||<ref>«Динамо» Москва 3–3 «Динамо» Тбилиси / [https://footballfacts.ru/match/6186-dinamomoskvadinamotbilisi33 5-й тур. 18.08.1937] // ''footballfacts.ru''</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335391/1/Komunisti_1937_N188.pdf ფეხბ. საკავშირო პირველობაზე] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 18.08.1937, № 188 (4989), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''3'''||20.08.1937||მოსკოვი|| align=right | {{სკ სპარტაკი მოსკოვი}}||bgcolor=Moccasin|'''2–0'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335393/1/Komunisti_1937_N190.pdf თბილისის „დინამოს“ დამარცხება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 21.08.1937, № 190 (4991), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6189-spartakmoskvadinamotbilisi20 «Спартак» Москва 2–0 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-spartak-moskva-dinamo-tbilisi-20-10/ dinamo-tbilisi.ru]</ref> |- ! scope=row |'''4'''||25.08.1937||მოსკოვი|| align=right | „მეტალურგი“ მოსკოვი||bgcolor=Moccasin|'''1–0'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/6194-metallurgmoskvadinamotbilisi10 «Металлург» Москва 1–0 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-metallurg-moskva-dinamo-tbilisi-10-10/ dinamo-tbilisi.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335397/1/Komunisti_1937_N194.pdf თბ. „დინამოს“ მეორე დამარცხება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 26.08.1937, № 194 (4995), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''5'''||30.08.1937||ლენინგრადი|| align=right | „დინამო“ ლენინგრადი||bgcolor=#D0F0C0|'''0–2'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335402/1/Komunisti_1937_N199.pdf თბილისის „დინამოს“ გამარჯვება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 01.09.1937, № 199 (5000), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6198-dinamoleningraddinamotbilisi02 «Динамо» Ленинград 0–2 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-dinamo-leningrad-dinamo-tbilisi-02-01/ dinamo-tbilisi.ru]</ref> |- ! scope=row |'''6'''||03.09.1937||ლენინგრადი|| align=right | „კრასნაია ზარია“ ლენინგრადი||bgcolor=LightYellow|'''1–1'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/6202-krasnayazaryaleningraddinamotbilisi11 «Красная заря» Ленинград 1–1 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-krasnaya-zarya-leningrad-dinamo-tbilisi-11-11/ dinamo-tbilisi.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335420/1/Komunisti_1937_N203.pdf საბჭოთა კავშირის პირველობაზე] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 05.09.1937, № 203 (5004), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''7'''||07.09.1937||მოსკოვი|| align=right | {{სკ ლოკომოტივი მოსკოვი}}||bgcolor=Moccasin|'''3–2'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/6208-lokomotivmoskvadinamotbilisi32 «Локомотив» Москва 3–2 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-lokomotiv-moskva-dinamo-tbilisi-32-11/ dinamo-tbilisi.ru]</ref> |- ! scope=row |'''8'''||09.09.1937||მოსკოვი|| align=right | [[ცსკა მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|ცდკა მოსკოვი]]||bgcolor=#D0F0C0|'''2–5'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/6209-cdkamoskvadinamotbilisi25 ЦДКА Москва 2–5 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-cdka-moskva-dinamo-tbilisi-25-14/ dinamo-tbilisi.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335423/1/Komunisti_1937_N207.pdf თბილისელების გამარჯვება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 10.09.1937, № 207 (5008), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''9'''||24.09.1937||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=#D0F0C0|'''4–0'''|| align=left | „მეტალურგი“ მოსკოვი|| ||<small><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335435/1/Komunisti_1937_N219.pdf ფეხბურთი. „დინამო“—„მეტალურგი“] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნ.“]], 24.09.1937, № 219 (5020), გვ. 4.</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335438/1/Komunisti_1937_N222.pdf საკავშირო პირველობის გათამაშება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 28.09.1937, № 222 (5023), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6223-dinamotbilisimetallurgmoskva40 «Динамо» Тбилиси 4–0 «Металлург» Москва] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-dinamo-tbilisi-metallurg-moskva-40-10/ dinamo-tbilisi.ru]</ref></small> |- ! scope=row |'''10'''||30.09.1937||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=#D0F0C0|'''1–0'''|| align=left | {{სკ სპარტაკი მოსკოვი}}|| ||<small><ref>[https://footballfacts.ru/match/6228-dinamotbilisispartakmoskva10 «Динамо» Тбилиси 1–0 «Спартак» Москва] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-dinamo-tbilisi-spartak-moskva-10-00/ dinamo-tbilisi.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335440/1/Komunisti_1937_N224.pdf „დინამო“—„სპარტაკი“] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 30.09.1937, № 224 (5025), გვ. 4.</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284804/1/Komunisti_1937_N225.pdf „დინამოს“ სტადიონზე] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 02.10.1937, № 225 (5026), გვ. 4.</ref></small> |- ! scope=row |'''11'''||10.10.1937||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=#D0F0C0|'''5–3'''|| align=left | {{სკ დინამო კიევი}}|| ||<small><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284814/1/Komunisti_1937_N232.pdf თბილისი — კიევი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 10.10.1937, № 232 (5033), გვ. 4.</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284818/1/Komunisti_1937_N233.pdf თბილისის „დინამოს“ გამარჯვება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 11.10.1937, № 233 (5034), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6235-dinamotbilisidinamokiev53 «Динамо» Тбилиси 5–3 «Динамо» Киев] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-dinamo-tbilisi-dinamo-kiev-53-12/ dinamo-tbilisi.ru]</ref></small> |- ! scope=row |'''12'''||12.10.1937||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=Moccasin|'''1–3'''|| align=left | „დინამო“ ლენინგრადი|| ||<small><ref>[https://footballfacts.ru/match/6238-dinamotbilisidinamoleningrad13 «Динамо» Тбилиси 1–3 «Динамо» Ленинград] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-dinamo-tbilisi-dinamo-leningrad-13-02/ dinamo-tbilisi.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284819/1/Komunisti_1937_N234.pdf თბილისი — ლენინგრადი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 12.10.1937, № 234 (5035), გვ. 4.</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284821/1/Komunisti_1937_N235.pdf თბილისის „დინამოს“ დამარცხება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 14.10.1937, № 235 (5036), გვ. 4.</ref></small> |- ! scope=row |'''13'''||18.10.1937||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=#D0F0C0|'''1–0'''|| align=left | [[ცსკა მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|ცდკა მოსკოვი]]|| ||<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284834/1/Komunisti_1937_N240.pdf „დინამოს“ სტადიონზე] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 20.10.1937, № 240 (5041), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6240-dinamotbilisicdkamoskva10 «Динамо» Тбилиси 1–0 ЦДКА Москва] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-dinamo-tbilisi-cdka-moskva-10-00/ dinamo-tbilisi.ru]</ref> |- ! scope=row |'''14'''||24.10.1937||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=#D0F0C0|'''3–0'''|| align=left | „კრასნაია ზარია“ ლენინგრადი|| ||<small><ref>[https://footballfacts.ru/match/6242-dinamotbilisikrasnayazaryaleningrad30 «Динамо» Тбилиси 3–0 «Красная заря» Ленинград] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-dinamo-tbilisi-krasnaya-zarya-leningrad-30-20/ dinamo-tbilisi.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284941/1/Komunisti_1937_N244.pdf ლენინგრადი — თბილისი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 24.10.1937, № 244 (5045), გვ. 4.</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284942/1/Komunisti_1937_N245.pdf თბილისის „დინამოს“ გამარჯვება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 26.10.1937, № 245 (5046), გვ. 4.</ref></small> |- ! scope=row |'''15'''||30.10.1937||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=LightYellow|'''0–0'''|| align=left |{{სკ ლოკომოტივი მოსკოვი}}|| ||<small><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284947/1/Komunisti_1937_N249.pdf მოსკოვი — თბილისი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 30.10.1937, № 249 (5050), გვ. 4.</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284950/1/Komunisti_1937_N250.pdf „ლოკომოტივი“ — „დინამო“] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 01.11.1937, № 250 (5051), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6244-dinamotbilisilokomotivmoskva00 «Динамо» Тбилиси 0–0 «Локомотив» Москва] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/1937-dinamo-tbilisi-lokomotiv-moskva-00/ dinamo-tbilisi.ru]</ref></small> |} <small>''წყარო: [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1937-goda/ dinamo-tbilisi.ru] · [https://footballfacts.ru/person/games/27120-chumburidzegeorgiyokropirovich Footballfacts.ru] · [https://fc-dynamo.ru/champ/rezult.php?gd=1937&qq=1&vk=%C4%E8%ED%E0%EC%EE%20(%D2%E1%E8%EB%E8%F1%E8) fc-dynamo.ru]''</small> === [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1938 (ჯგუფი „А“)|სსრ კავშირის ჩემპიონატი 1938]] === 1937 წლის საკავშირო პირველობაზე გიორგი ჭუმბურიძე 25-დან 12 შეხვედრაში იღებს მონაწილეობას. მისი მონაწილეობით გამართული შეხვედრებიდან დინამოელებმა 5 შეხვედრაში გაიმარჯვეს, ერთი დათმეს და ექვსიც ფრედ დაასრულეს. საერთო ჯამში, საბჭოთა კავშირის 1938 წლის ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებული 25 მატჩიდან თბილისის „დინამო“ 11 შეხვედრაში იმარჯვებს, 5 შეხვედრაში მარცხდება, 9 შეხვედრას ფრედ ასრულებს და 31 ქულით მე-6 ადგილზე გადის.<ref>[http://www.rsssf.com/tabless/su38.html#ga1 Soviet Union Championship 1938]. rsssf.com.</ref><ref>[http://wildstat.com/p/2001/ch/URS_1_1938 Soviet Top League 1938. Group A]. wildstat.com.</ref><ref>[http://www.fc-dynamo.ru/champ/rezult.php?gd=1938 Чемпионат СССР по футболу 1938]. fc-dynamo.ru.</ref><ref>[http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/ Чемпионат СССР 1938 года]. dinamo-tbilisi.ru.</ref> {| width="200" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" clear:center" align="center" border="1" cellspacing="0" |+ '''ჩატარებული მატჩები 1938''' ! scope=col bgcolor=#D0F0C0| მოგება|| bgcolor=LightYellow|ფრე|| bgcolor=Moccasin|წაგება |} {| width="800" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" clear:center" align="center" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | № ! scope=col | თარიღი ! scope=col | შეხვედრის ადგილი ! scope=col | მასპინძელი ! scope=col | ანგ. ! scope=col | სტუმარი ! scope=col | შენიშვნა ! scope=col | წყარო |- ! scope=row |'''1'''||12.05.1938||თბილისი|| align=right | {{სკ დინამო თბილისი}}||bgcolor=#D0F0C0|'''2–0'''|| align=left | {{სკ ლოკომოტივი მოსკოვი}}||<sup>([[#1|1]])</sup> ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/6296-dinamotbilisilokomotivmoskva20 «Динамо» Тб. 2–0 «Локомотив» Москва] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-dinamo-tbilisi-lokomotiv-moskva-20-10/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=13100 fc-dynamo.ru]</ref><ref>''გერგიძე, ს.'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339152/1/Komunisti_1938_N108.pdf ფეხბურთი. თბილისი „დინამო“ — მოსკოვი „ლოკომოტივი“] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 14.05.1938, № 108 (5209), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''2'''||18.05.1938||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=#D0F0C0|'''5–3'''|| align=left | „კრილია სოვეტოვი“ მოსკოვი||<sup>([[#2|2]])</sup>||<ref>''გერგიძე, ს.'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339157/1/Komunisti_1938_N113.pdf თბილისი — მოსკოვი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 20.05.1938, № 113 (5214), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6312-dinamotbilisikrylyasovetovmoskva53 «Динамо» Тб. 5–3 «Крылья Советов» Москва] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-dinamo-tbilisi-krylya-sovetov-moskva-53-21/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=14300 fc-dynamo.ru]</ref> |- ! scope=row |'''3'''||24.05.1938||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=#D0F0C0|'''2–0'''|| align=left | „ელექტრიკი“ ლენინგრადი||<sup>([[#3|3]])</sup>||<ref>[https://footballfacts.ru/match/6326-dinamotbilisielektrikleningrad20 «Динамо» Тбилиси 2–0 «Электрик» Ленинград] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-dinamo-tbilisi-elektrik-leningrad-20-00/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=15600 fc-dynamo.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339162/1/Komunisti_1938_N118.pdf „დინამო“ — „ელექტრიკი“] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 26.05.1938, № 118 (5219), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''4'''||30.05.1938||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=LightYellow|'''2–2'''|| align=left | {{სკ დინამო მოსკოვი}}||<sup>([[#4|4]])</sup>||<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339167/1/Komunisti_1938_N123.pdf ფეხბურთი. მოსკოვი — თბილისი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 01.06.1938, № 123 (5224), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6339-dinamotbilisidinamomoskva22 «Динамо» Тбилиси 2–2 «Динамо» Москва] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-dinamo-tbilisi-dinamo-moskva-22-21/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=17100 fc-dynamo.ru]</ref> |- ! scope=row |'''5'''||04.06.1938||თბილისი|| align=right | „დინამო“ თბილისი||bgcolor=LightYellow|'''1–1'''|| align=left | „სელმაში“ ხარკოვი||<sup>([[#5|5]])</sup>||<ref>[https://footballfacts.ru/match/6346-dinamotbilisiselmashharkov11 «Динамо» Тбилиси 1–1 «Сельмаш» Харьков] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-dinamo-tbilisi-selmash-xarkov-11-10/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=17800 fc-dynamo.ru]</ref><ref>''ბუთხუზი, ი.'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339171/1/Komunisti_1938_N127.pdf ფეხბურთი. ყაიმი, რომელიც დამარცხებას უდრის] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 05.06.1938, № 127 (5228), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''6'''||12.06.1938||[[დონის როსტოვი]]|| align=right | „დინამო“ დონის როსტოვი||bgcolor=LightYellow|'''1–1'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339179/1/Komunisti_1938_N134.pdf ფეხბურთი. თბილისი — როსტოვი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 13.06.1938, № 134 (5235), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6365-dinamorostovnadonudinamotbilisi11 «Динамо» Ростов-на-Дону 1–1 «Динамо» Тб.] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-dinamo-rostov-na-donu-dinamo-tbilisi-11-10/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=19800 fc-dynamo.ru]</ref> |- ! scope=row |'''7'''||17.06.1938||[[ოდესა]]|| align=right | „დინამო“ ოდესა||bgcolor=LightYellow|'''0–0'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/6374-dinamoodessadinamotbilisi00 «Динамо» Одесса 0–0 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-dinamo-odessa-dinamo-tbilisi-00/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=20700 fc-dynamo.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339186/1/Komunisti_1938_N139.pdf ფეხბურთი. თბილისის „დინამოს“ კიდევ ერთი ყაიმი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 18.06.1938, № 139 (5240), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''8'''||22.06.1938||[[მოსკოვი]]|| align=right | „პიშჩევიკი“ მოსკოვი||bgcolor=#D0F0C0|'''0–5'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339193/1/Komunisti_1938_N143.pdf თბილისის „დინამოს“ გამარჯვება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 23.06.1938, № 143 (5244), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6384-pischevikmoskvadinamotbilisi05 «Пищевик» Москва 0–5 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-pishhevik-moskva-dinamo-tbilisi-05-03/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=21500 fc-dynamo.ru]</ref> |- ! scope=row |'''9'''||26.06.1938||მოსკოვი|| align=right | „სტალინეცი“ მოსკოვი||bgcolor=LightYellow|'''0–0'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი||<sup>([[#6|6]])</sup>||<ref>[https://footballfacts.ru/match/6393-stalinecmoskvadinamotbilisi00 «Сталинец» Москва 0–0 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/stalinec-moskva-dinamo-tbilisi-00/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=22300 fc-dynamo.ru]</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339201/1/Komunisti_1938_N147.pdf „დინამო“ (თბ.) — „სტალინეცი“ (მ.)] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 27.06.1938, № 147 (5248), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''10'''||30.06.1938||[[სანქტ-პეტერბურგი|ლენინგრადი]]|| align=right | [[ზენიტი სანქტ-პეტერბურგი (საფეხბურთო კლუბი)|„ზენიტი“ ლენინგრადი]]||bgcolor=#D0F0C0|'''2–3'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>''ხალილოვი, რ.'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339208/1/Komunisti_1938_N150.pdf ფეხბურთი. თბილისის „დინამომ“ მოუგო ლენინგრადის „ზენიტს“] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 2 ივლისი, 1938, № 150 (5251), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6398-zenitleningraddinamotbilisi23 «Зенит» Ленинград 2–3 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-zenit-leningrad-dinamo-tbilisi-23-01/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=22800 fc-dynamo.ru]</ref> |- ! scope=row |'''11'''||04.07.1938||[[სანქტ-პეტერბურგი|ლენინგრადი]]|| align=right | „დინამო“ ლენინგრადი||bgcolor=Moccasin|'''2–1'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/6406-dinamoleningraddinamotbilisi21 «Динамо» Ленинград 2–1 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-dinamo-leningrad-dinamo-tbilisi-21-11/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=23700 fc-dynamo.ru]</ref><ref>''ხალილოვი, რ.'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339254/1/Komunisti_1938_N153.pdf ფეხბურთი. თბილისის „დინამოს“ დამარცხება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 6 ივლისი, 1938, № 153 (5254), გვ. 4.</ref> |- ! scope=row |'''12'''||14.07.1938||მოსკოვი|| align=right | {{სკ ტორპედო მოსკოვი}}||bgcolor=LightYellow|'''3–3'''|| align=left | „დინამო“ თბილისი|| ||<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/339262/1/Komunisti_1938_N160.pdf თბილისი „დინამო“ — მოსკოვი „ტორპედო“] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 15.07.1938, № 153 (5254), გვ. 4.</ref><ref>[https://footballfacts.ru/match/6426-torpedomoskvadinamotbilisi33 «Торпедо» Москва 3–3 «Динамо» Тбилиси] // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/1938-torpedo-moskva-dinamo-tbilisi-33-33/ dinamo-tbilisi.ru] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=25700 fc-dynamo.ru]</ref> |- | colspan="16"| <div id="1"><sup>'''(1)'''</sup><small><ref group="კომ.">ციტატა: „...У тбилисцев играют Дорохов, Шавгулидзе, Чумбуридзе, Джорбенадзе, Фролов, Гагуа, Гавашели, М.Бердзенишвили, Лоладзе, Бережной и Сомов.“ ''Шмерлинг, Э.'' Удачный старт Тбилиси // Газета «Красный спорт» (Москва) от 15 мая 1938 года.</ref><ref group="კომ.">ციტატა: „...Динамовцы играли в составе вратаря Дорохова, защитников Шавгулидзе и Чумбуридзе, полузащитников Гагуа, Фролова и Джорбенадзе, нападающих — Джеджелава, М. Бердзенишвили, Лоладзе, Бережного и Сомова.“ «Динамо» Тбилиси — «Локомотив» Москва // Газета «Заря Востока» (Тбилиси) от 14 мая 1938 года.</ref><ref group="კომ.">ციტატა: „...В команде тбилисцев играли — вратарь Дорохов, защита — Шавгулидзе, Чумбуридзе, полузащита — Джорбенадзе, Фролов, Гагуа, нападение — Гавашели, М. Бердзенишвили, Лоладзе, Бережной, Сомов.“ ''Лорин, К.'' «Локомотив» Москва — «Динамо» Тбилиси // Газета «Молодой сталинец» (Тбилиси) от 14 мая 1938 года.</ref><ref group="კომ.">ციტატა: „...Желая сквитать счет, локомотивцы предлагают быстрый темп и стараются перейти в атаку. Однако, Шавгулидзе и Чумбуридзе ликвидируют попытки гостей прорваться к воротам.“ ''Лорин, К.'' «Локомотив» Москва — «Динамо» Тбилиси // Газета «Молодой сталинец» (Тбилиси) от 14 мая 1938 года.</ref><ref group="კომ.">ციტატა: „...Первая встреча команд мастеров тбилисского «Динамо» и московского «Локомотива» на первенство СССР в футболе вызвала большой интерес. 12 мая на матч собралось свыше 30.000 зрителей.“ 2:0 в пользу тбилисского «Динамо» // Газета «Вечерний Тбилиси» (Тбилиси) от 14 мая 1938 года.</ref><ref group="კომ.">ციტატა: „...გუშინ ლ. პ. ბერიას სახ. სტადიონზე 30 ათასზე მეტი მაყურებელი დაესწრო თბილისის „დინამოს“ და მოსკოვის „ლოკომოტივის“ ოსტატთა გუნდების კალენდარულ მატჩს, სსრ კავშირის 1938 წლის პირველობაზე. ორივე გუნდი საბრძოლო შემადგენლობით გამოვიდა მოედანზე.“ თბილისელ ოსტატთა პირველი გამარჯვება // გაზეთი [[მუშა (საღამოს გაზეთი)|„მუშა“]], 14 მაისი, 1938.</ref></small> <div id="2"><sup>'''(2)'''</sup><small><ref group="კომ.">ციტატა: „...Команда мастеров тбилисского «Динамо» вышла в составе вратаря Дорохова, защитников Шавгулидзе и Чумбуридзе, полузащитников Кикнадзе, Минаева и Джорбенадзе, нападающих Джеджелава, М. Бердзенишвили, Пайчадзе, Бережного и Сомова.“ ''Рут, А.'' На первенство СССР по футболу. «Динамо» (Тбилиси) — «Крылья Советов» (Москва) // Газета «Заря Востока» (Тбилиси) от 20 мая 1938 года.</ref><ref group="კომ.">ციტატა: „...От тбилисского «Динамо» играли Дорохов, Шавгулидзе, Чумбуридзе, Джорбенадзе, Минаев. Кикнадзе, Джеджелава, М. Бердезенишвили, Пайчадзе, Бережной и Сомов.“ ''Львов и Мар.'' «Динамо» (Тбилиси) — «Крылья Советов» (Москва) 5:3 // Газета «Физкультурник» (Тбилиси) от 21 мая 1938 года.</ref><ref group="კომ.">ციტატა: „...„დინამოდან“ კარგად თამაშობდნენ პაიჭაძე, ჯეჯელავა, ბერეჟნოი, ბერძენიშვილი და ჭუმბურიძე.“ ''გ-ლია, ვ.'' „დინამოს“ მორიგი გამარჯვება // გაზეთი [[მუშა (საღამოს გაზეთი)|„მუშა“]], 19 მაისი, 1938.</ref></small> <div id="3"><sup>'''(3)'''</sup><small><ref group="კომ.">ციტატა: „...თბილისელებიდან მოისუსტებდა თავდასხმა, სამაგიეროდ ბრწყინვალედ თამაშობდა დაცვა შ. შავგულიძისა და გ. ჭუმბურიძის სახით.“ „დინამო“ — „ელექტრიკი“ // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 26.05.1938, № 118 (5219), გვ. 4.</ref><ref group="კომ.">ციტატა: „...სტუმრებმა თანდათან ალღო აუღეს დინამოელთა თამაშს, მე-5 წუთზე თბილისელთა კარი აშკარა საფრთხეში იმყოფებოდა, მაგრამ საერთოდ და ამჯერადაც ვირტუოზულად მოთამაშე ჭუმბურიძემ (თბილისი) გადაარჩინა თავისი გუნდი პირველი ბურთისაგან.“ ''გ-ლია, კ.'' უკანასკნელ 10 წუთში // გაზეთი [[მუშა (საღამოს გაზეთი)|„მუშა“]], 25 მაისი, 1938.</ref></small> <div id="4"><sup>'''(4)'''</sup><small><ref group="კომ.">ციტატა: „...სტუმრებმა ალღო აუღეს თბილისელთა ტაქტიკურ თამაშს და შესამჩნევად შეავიწროვეს ისინი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მარცხენა ნახევრადშუამარბის — [[მიხეილ იაკუშინი|იაკუშინის]] ზუსტი გადაცემები და თავით თამაში.“ „...თბილისელებიდან სუსტად თამაშობდა ნახევარდაცვა, კერძოდ — გაგუა. კარგი თამაში გვიჩვენეს ჭუმბურიძემ და თავდასხმის ხუთეულმა.“ ''ბ-ლია, ვ.'' ორი „დინამოს“ მატჩი // გაზეთი [[მუშა (საღამოს გაზეთი)|„მუშა“]], 31 მაისი, 1938.</ref></small> <div id="5"><sup>'''(5)'''</sup><small><ref group="კომ.">ციტატა: „...Во втором тайме Бережного заменяет В.Бердзенишвили. На 16-й мин. грубит Чумбуридзе. Судья дает пенальти, но Горохов не попадает в ворота. Однако через 15 минут он же реабилитирует себя, забив гол в ворота Дорохова.“ ''Шмерлинг, Э.'' Неожиданная ничья // Газета «Красный спорт» (Москва) от июня 1938 года.</ref><ref group="კომ.">ციტატა: „...მეორე ტაიმი ხარკოველთა აშკარა უპირატესობით მიმდინარეობს. თბილისელი დამცველები, ჭუმბურიძისა და ფროლოვის გამოკლებით, ძალზე სუსტად თამაშობენ.“ „დინამო“ (თბილისი) — „სელმაში“ (ხარკოვი) // გაზეთი [[მუშა (საღამოს გაზეთი)|„მუშა“]], 5 ივნისი, 1938.</ref><ref group="კომ.">ციტატა: „...На 16 минуте Чумбуридзе на штрафной площадке руками задерживает нападающего «Сельмаша». Судья назначает 11-метровый удар, но центрофорвард Горохов посылает мяч вправо от ворот.“ ''Львов и Мар.'' «Динамо» (Тбилиси) — «Сельмаш» (Харьков) // Газета «Физкультурник» (Тбилиси) от 6 июня 1938 года.</ref></small> <div id="6"><sup>'''(6)'''</sup><small><ref group="კომ.">ციტატა: „...„სტალინეცის“ მოთამაშეები კვლავ განაგრძობენ უხეშობას. მათმა ერთ-ერთმა მოთამაშემ — შუმოვმა კბილებიც კი გამოიყენა მოწინააღმდეგის დასაშავებლად. მან კბენით საგრძნობლად დაუშავა ბეჭები ჭუმბურიძეს, მაგრამ მსაჯმა ზახაროვმა (ლენინგრადი) „ვერ შეამჩნია“.“ „დინამო“ (თბილისი) — „სტალინეცი“ (მოსკოვი) // გაზეთი [[მუშა (საღამოს გაზეთი)|„მუშა“]], 27 ივნისი, 1938.</ref></small> |} <small>''წყარო: [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/chempionat-sssr/chempionat-sssr-1938-goda/ dinamo-tbilisi.ru] · [https://footballfacts.ru/person/games/27120-chumburidzegeorgiyokropirovich Footballfacts.ru] · [https://fc-dynamo.ru/champ/rezult.php?gd=1938&qq=1&vk=%C4%E8%ED%E0%EC%EE%20(%D2%E1%E8%EB%E8%F1%E8) fc-dynamo.ru]''</small> === [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1941 (ჯგუფი „А“)|სსრ კავშირის ჩემპიონატი 1941]] === {| width="200" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" clear:center" align="center" border="1" cellspacing="0" |+ '''ჩატარებული მატჩები 1941''' ! scope=col bgcolor=#D0F0C0| მოგება|| bgcolor=LightYellow |ფრე|| bgcolor=Moccasin|წაგება |} {| width="800" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" clear:center" align="center" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | № ! scope=col | თარიღი ! scope=col | შეხვედრის ადგილი ! scope=col | მასპინძელი ! scope=col | ანგ. ! scope=col | სტუმარი ! scope=col | შენიშვნა ! scope=col | წყარო |- ! scope=row |'''1'''||30.05.1941||ხარკოვი|| align=right | „სპარტაკი“ ხარკოვი||bgcolor=#D0F0C0|'''2–0'''|| align=left | {{სკ დინამო მინსკი}}|| ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/7440-spartakharkovdinamominsk20 «Спартак» Харьков 2–0 «Динамо» Минск] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=83000 fc-dynamo.ru]</ref> |- ! scope=row |'''2'''||03.06.1941||ხარკოვი|| align=right | „სპარტაკი“ ხარკოვი||bgcolor=Moccasin|'''0–1'''|| align=left | „პროფკავშირები-II“ მოსკოვი|| ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/7445-spartakharkovprofsoyuzyiimoskva01 «Спартак» Харьков 0–1 «Профсоюзы-II» Москва] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=83500 fc-dynamo.ru]</ref> |- ! scope=row |'''3'''||10.06.1941||სტალინგრადი|| align=right | „ტრაქტორი“ სტალინგრადი||bgcolor=Moccasin|'''1–0'''|| align=left | „სპარტაკი“ ხარკოვი|| ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/7454-traktorstalingradspartakharkov10 «Трактор» Сталинград 1–0 «Спартак» Харьков] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=84400 fc-dynamo.ru]</ref> |- ! scope=row |'''4'''||16.06.1941||ხარკოვი|| align=right | „სპარტაკი“ ხარკოვი||bgcolor=#D0F0C0|'''2–0'''|| align=left | {{სკ დინამო კიევი}}|| ||<ref>[https://footballfacts.ru/match/7463-spartakharkovdinamokiev20 «Спартак» Харьков 2–0 «Динамо» Киев] // [https://fc-dynamo.ru/champ/prot.php?id=85300 fc-dynamo.ru]</ref> |} <small>''წყარო: [https://footballfacts.ru/person/games/27120-chumburidzegeorgiyokropirovich Footballfacts.ru] · [https://fc-dynamo.ru/champ/rezult.php?gd=1941&qq=1&vk=%D1%EF%E0%F0%F2%E0%EA%20(%D5%E0%F0%FC%EA%EE%E2) fc-dynamo.ru]''</small> ==საკლუბო სტატისტიკა == {| width="800" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;" clear:center" align="center" border="1" cellspacing="0" |- style="background:#DDDDDD" ! rowspan="2" width="220px" | კლუბი ! rowspan="2" width="100px" | [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ჩემპიონატი]] ! rowspan="2" width="85px" | სეზონი ! colspan="2" width="30px" | ლიგა ! colspan="2" width="30px" | [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|თასი]] ! colspan="2" width="30px" | {{Tooltip|საერთ|საერთაშორისო მატჩები}} ! colspan="2" width="80px" | ჯამში |- style="background:#DDDDDD" !align=center| მატჩი !align=center| გოლი !align=center| მატჩი !align=center| გოლი !align=center| მატჩი !align=center| გოლი !align=center| მატჩი !align=center| გოლი |- style="text-align: center;" |rowspan=3 valign="center"|'''{{სკ დინამო თბილისი}}'''<br /><small>{{დროშანიშანი|საქართველოს სსრ}}</small> |rowspan=2 valign="center"|[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ჯგუფი „ა“]] |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1937 (ჯგუფი „А“)|1937]] |15||0||5||0||2||0 !22!!0 |- style="text-align: center;" |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1938 (ჯგუფი „А“)|1938]] |12||0||4||0||0||0 !16!!0 |- style="text-align: center;" style="background:#DDDDDD" !colspan="2"| სულ!!27!! 0!! 9!! 0!! 2!! 0!!38!! 0 |- style="text-align: center;" |rowspan=2 valign="center"|'''{{ლოკომოტივი თბილისი}}'''<br /><small>{{დროშანიშანი|საქართველოს სსრ}}</small> |rowspan=1 valign="center"|[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ჯგუფი „ბ“]] |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1939|1939]] |16||0||0||0||0||0 !16!!0 |- style="text-align: center;" style="background:#DDDDDD" !colspan="2"| სულ!!16!! 0!! 0!! 0!! 0!! 0!! 16!! 0 |- style="text-align: center;" |rowspan=2 valign="center"|'''„სპარტაკი“ ხარკოვი'''<br /><small>{{დროშანიშანი|უკრაინის სსრ}}</small> |rowspan=1 valign="center"|[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ჯგუფი „ა“]] |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1941 (ჯგუფი „А“)|1941]] |4||0||0||0||0||0 !4!!0 |- style="text-align: center;" style="background:#DDDDDD" !colspan="2"| სულ!! 4!! 0!! 0!! 0!! 0!! 0!! 4!! 0 |- style="text-align: center;" |rowspan=2 valign="center"|'''{{ლოკომოტივი თბილისი}}'''<br /><small>{{დროშანიშანი|საქართველოს სსრ}}</small> |rowspan=1 valign="center"|[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ჯგუფი „ბ“]] |[[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1946|1946]] |25||0||0||0||0||0 !25!!0 |- style="text-align: center;" style="background:#DDDDDD" !colspan="2"| სულ!! 25!! 0!! 0!! 0!! 0!! 0!! 25!! 0 |- align=center bgcolor=000000 style="color: white;" !colspan="3" valign="center"| სულ ჯამში!! 72!! 0!! 9!! 0!! 2!! 0!! 83!! 0 |} <small>''წყარო: [https://footballfacts.ru/person/games/27120-chumburidzegeorgiyokropirovich Footballfacts.ru].<ref group="კომ.">აღნიშნული წყაროს მიხედვით 14 მატჩი (1937) და 11 მატჩი (1938) — ''აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ.,'' ფეხბურთი — 89 : ცნობარი, თბ.: საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა, 1989. — გვ. 85.</ref><ref group="კომ.">აღნიშნული წყაროს მიხედვით 15 მატჩი (1937) და 11 მატჩი (1938) — ''ქურდობაძე, ალექსანდრე.,'' ქართული ფეხბურთის ქრონიკები, თბ.: 2018. — გვ. 76.</ref> [https://fc-dynamo.ru/champ/rezult.php?gd=1941&vk=%D1%EF%E0%F0%F2%E0%EA%20(%D5%E0%F0%FC%EA%EE%E2) fc-dynamo.ru]''</small> == მიღწევები == ; {{დროშანიშანი|საქართველოს სსრ}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]] ; [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საბჭოთა კავშირის თასი]] * [[File:Cup Finalist.png]] ფინალისტი: 1937<ref>[https://fc-dynamo.ru/cup/rezult.php?vk=%C4%E8%ED%E0%EC%EE%20(%D2%E1%E8%EB%E8%F1%E8) Протоколы кубка Динамо (Тбилиси)]</ref> == ფაქტები == 1937 წლის 16 ივლისს ითამაშა [[საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი|საკავშირო თასის]] რიგით მეორე გათამაშების ფინალში, რომელიც თბილისისა და მოსკოვის დინამოელთა შორის გაიმართა. ფინალამდე თბილისის „დინამომ“ დაამარცხა: „ზენიტი“ ტაგანროგი (9–1),<ref group="კომ.">ვასილ მამულაშვილის წიგნში „დიდი ფეხბურთის მოედნებზე“ ტაგანროგის „ზენიტის“ ნაცვლად შეცდომით მითითებულია ლენინგრადის „ზენიტი“. იხ. გვ. 24.</ref>{{sfn-2|მამულაშვილი, ვ.|1957|გვ=24.}} [[არარატი ერევანი (საფეხბურთო კლუბი)|„სპარტაკი“ ერევანი]] (4–1), [[ნეფთჩი ბაქო (საფეხბურთო კლუბი)|„ნეფტიანიკი“ ბაქო]] (3–2), [[ლოკომოტივი თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|„ლოკომოტივი“ თბილისი]] (4–0), [[დინამო კიევი (საფეხბურთო კლუბი)|„დინამო“ კიევი]] (4–1) და [[ცსკა მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|ცდკა მოსკოვი]] (1–0). გადამწყვეტ შეხვედრაში, რომელიც მოსკოვის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა ანგარიში მე-19 წუთზე ვ. ბერძენიშვილმა გახსნა. ორი წუთის შემდეგ კი სმირნოვმა საპასუხო გოლი გაიტანა [[პენალტი (ფეხბურთი)|პენალტით]] — 1–1. შემდეგ სემიჩასტნიმ კიდევ ორჯერ აიღო თბილისელთა კარი. მეორე ტაიმში მოსკოველთა კარში დაინიშნა [[პენალტი (ფეხბურთი)|თერთმეტმეტრიანი]], რომელიც კარგად გამოიყენა მ. ბერძენიშვილმა. მატჩის დასასრულს მასპინძლებმა კვლავ ხელთ იგდეს უპირატესობა და სემიჩასტნისა და ილინის გოლებით კიდევ უფრო განამტკიცეს გამარჯვება — 5–2 [[დინამო მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|მოსკოველთა]] სასარგებლოდ. თბილისელებმა ფინალში ასეთი შემადგენლობით ითამაშეს: [[ალექსანდრე დოროხოვი|დოროხოვი]], [[შოთა შავგულიძე|შავგულიძე]] ([[კაპიტანი (ფეხბურთი)|კ]]), ჭუმბურიძე, [[ვლადიმერ ჯორბენაძე|ჯორბენაძე]], მინაევი, [[გრიგოლ გაგუა|გაგუა]], გავაშელი, [[მიხეილ ბერძენიშვილი|მ. ბერძენიშვილი]], [[ბორის პაიჭაძე|პაიჭაძე]], ვ. ბერძენიშვილი, [[მიხეილ ასლამაზოვი|ასლამაზოვი]]. მწვრთნელი — ა. სოკოლოვი.<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/206723/1/Lelo_1976_N175.pdf პირველიდან მეექვსემდე] // [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]], 04.09.1976, № 175 (5725), გვ. 4.</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335356/1/Komunisti_1937_N162.pdf მოსკოვის „დინამოს“ გამარჯვება] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 17.07.1937, № 162 (4963), გვ. 4.</ref> 1937 წლის 24 ივლისს მონაწილეობა მიიღო თბილისის „დინამოს“ პირველ საერთაშორისო შეხვედრაში ბასკეთის საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ.<ref>{{Cite web |url=https://www.vangogen.com.ge/2018/04/blog-post_13.html |title=ბასკეთის ნაკრები თბილისში და „დინამოს“ პირველი საერთაშორისო მატჩი |accessdate=2022-04-17 |archiveurl=https://archive.today/20220417211751/https://www.vangogen.com.ge/2018/04/blog-post_13.html |archivedate=2022-04-17 }}</ref> შეხვედრა თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას 40 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. აღსანიშნავია, რომ ამ მატჩზე ბილეთების მოთხოვნილება აღემატებოდა 110 ათასს, აქედან ორ მესამედზე მეტი, ადგილის სიმცირის გამო დაუკმაყოფილებელი დარჩა.<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335362/1/Komunisti_1937_N168.pdf დღეს სტადიონზე] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 24 ივლისი, 1937, № 168 (4969), გვ. 4.</ref><ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335363/1/Komunisti_1937_N169.pdf ბასკთა ქვეყანა — თბილისი] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 26 ივლისი, 1937, № 169 (4970), გვ. 4.</ref> დინამოელთა ღირსებას იცავდნენ: ალექსანდრე დოროხოვი, შოთა შავგულიძე ([[კაპიტანი (ფეხბურთი)|კ]]), გიორგი ჭუმბურიძე, ვლადიმერ ჯორბენაძე, მიხეილ მინაევი, გრიგოლ გაგუა, თენგიზ გავაშელი, მიხეილ ბერძენიშვილი, ბორის პაიჭაძე, ლუარსაბ ლოლაძე, მიხეილ ასლამაზოვი (ვლადიმერ ბერძენიშვილი, 65). მწვრთნელი: ალექსეი სოკოლოვი.<ref>{{Cite web |url=https://www.madatovi.com.ge/2020/08/Tbilisis-dinamos-pirveli-saerTaSoriso-matCi.html |title=თბილისის „დინამოს“ პირველი საერთაშორისო მატჩი |accessdate=2022-04-02 |archiveurl=https://archive.today/20220402132011/https://www.madatovi.com.ge/2020/08/Tbilisis-dinamos-pirveli-saerTaSoriso-matCi.html |archivedate=2022-04-02 }}</ref>{{sfn-2|მახარაძე, გიორგი.|1984|გვ=75.}} ბასკეთის ნაკრების შემადგენლობაში თამაშობდნენ: გრეგორიო ბლასკო, პაბლო ბარხოსი (პედრო არესუ, 21), სერაფინ აედო, ლეონარდო სილაურენი, ხოსე მუგუერსა, რობერტო ეჩებარია, გილიერმო გოროსტისა ([[კაპიტანი (ფეხბურთი)|კ]]), პედრო რეგეირო, ისიდრო ლანგარა, ენრიკო ლარინაგა, ემილიო ალონსო. მწვრთნელი: პედრო ვალიანო.<ref group="კომ.">ციტატა: „...ბასკთა ლიდერებად სამართლიანად ითვლებოდნენ 1934 წლის მუნდიალის მონაწილენი: ხოსე მუგუერსა, ხოსე ირარაგორი, ლეონარდო სილაურენი (რომელიც მსოფლიო პირველობის სიმბოლურ ნაკრებში შეიყვანეს), ისიდრო ლანგარა და ძმები რეგეიროები“. იხ. ''ბარათაშვილი, ბიძინა.'' [https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/364528 „ეუსკადი“ „ბასკთა ქვეყანა“ და მისი გმირები] // Voyager by solo, 2017, № 7, გვ. 75.</ref>მატჩი ბასკების გამარჯვებით, ანგარიშით 2–0 დამთავრდა.{{sfn-2|ქურდობაძე, ა. ქართული ფეხბურთის ქრონიკები|2018|გვ=71.}}{{sfn-2|მახარაძე, გიორგი.|1984|გვ=75–91.}}{{sfn-2|მამულაშვილი, ვ.|1957|გვ=28–31.}}<ref group="კომ.">გიორგი ჭუმბურიძე იხსენებს: „1937 წელს თბილისს ესტუმრა ბასკონიის ცნობილი ნაკრები, რომელმაც აქ ორი საერთაშორისო ამხანაგური მატჩი ჩაატარა [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოსთან“]] და საქართველოს ნაკრებთან. მე ორივე მატჩი თავიდან ბოლომდე ვითამაშე, პრესის კარგი შეფასებაც დავიმსახურე. პერსონალურ დარაჯად ვედექი განთქმულ ფეხბურთელს გოროსტიცას. როგორც შემეძლო შევეცადე და გოროსტიცას ბურთზე ფეხი არ დავაკარებინე. ერთ-ერთ მომენტში, როცა მას კვლავ ავართვი ბურთი, გაგულისებულმა გოროსტიცამ... ხელი მომიქნია. ეს გოროსტიცა იყო, თორემ სხვას, ვინც არ უნდა ყოფილიყო, ამას არ ვაპატიებდი“.</ref> პირველი ბურთი მატჩის 35-ე წუთზე ისიდრო ლანგარამ გაიტანა,{{sfn-2|მახარაძე, გიორგი.|1984|გვ=81.}} ხოლო მეორე ბურთი შეხვედრის 89-ე წუთზე გავიდა, როდესაც დინამოელთა კართან კუთხურის მოწოდებისას, დოროხოვმა მაღალ ნახტომში მოიგერია, მაგრამ ბურთი შემთხვევით მოხვდა მიანევს და კარში შეგორდა.{{sfn-2|მახარაძე, გიორგი.|1984|გვ=83.}}<ref>«Динамо» (Тбилиси) 0–2 Сборная Басконии // [https://fc-dynamo.ru/other/prot.php?id=19370724000 24.07.1937]</ref><ref>«Динамо» (Тбилиси) 0–2 Сборная Басконии // [http://www.dinamo-tbilisi.ru/statistika/mezhdunarodnye-tovarishheskie/dinamo-tbilisi-sbornaya-baskonii-ispaniya-02-01/ dinamo-tbilisi.ru]</ref><ref>1937 Dynamo (Tbilisi) - Basque Country 0-2 Friendly football match // [https://www.youtube.com/watch?v=xR5DcSQ72z4&t=1s YouTube]</ref> 1937 წლის 30 ივლისს ითამაშა ბასკეთის საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ მეორე შეხვედრაში, ამჯერად, როგორც საქართველოს საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელმა.<ref>[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335372/1/Komunisti_1937_N174.pdf ბასკთა ქვეყანა — საქართველო] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 01.08.1937, № 174 (4975), გვ. 4.</ref>{{sfn-2|მახარაძე, გიორგი.|1984|გვ=87.}} შეხვედრა კვლავ თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და მას წინა მატჩის მსგავსად 40 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი დაესწრო. საქართველოს ნაკრების ღირსებას იცავდნენ: ალექსანდრე დოროხოვი, შოთა შავგულიძე ([[კაპიტანი (ფეხბურთი)|კ]]), გიორგი ჭუმბურიძე, ვლადიმერ ჯორბენაძე, მიხეილ მინაევი, გრიგოლ გაგუა (ნიკოლოზ ანიკინი, 46), თენგიზ გავაშელი, მიხეილ ბერძენიშვილი (ლუარსაბ ლოლაძე, 32), ბორის პაიჭაძე (გიორგი ვაჩნაძე, 83),<ref>''მხეიძე, ილია.'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/364079/1/Sarbieli_1997_N109.pdf ძველი ვარსკვლავის გზანი] // „[[სარბიელი]]“, 13.09.1997, № 109 (474), გვ. 7.</ref> ლუარსაბ ლოლაძე, ვლადიმერ ბერძენიშვილი (მიხეილ ასლამაზოვი, 46), [[გაიოზ ჯეჯელავა]] (გიორგი აფრიდონიძე, 46). მატჩი კვლავ ბასკების გამარჯვებით, ანგარიშით 3–1 დამთავრდა. მასპინძელთაგან ერთადერთი ბურთი გრეგორიო ბლასკოს კარში 11-მეტრიანი საჯარიმო დარტყმით გაიტანა ბორის პაიჭაძემ.{{sfn-2|ქურდობაძე, ა. ქართული ფეხბურთის ქრონიკები|2018|გვ=71.}}<ref>''ნოზაძე, ოთარ.'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/378121/1/Kavkasioni_1996_N05.pdf დადუმებული ბანჯო] // „კავკასიონი“, 13.01.1996, № 5 (299), გვ. 12.</ref> 1938 წელს [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოს“]] თოთხმეტ ფეხბურთელს და მათ შორის გიორგი ჭუმბურიძეს საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატის წოდება მიენიჭა.{{sfn-2|აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ.|1989|გვ=108.}} ==ლიტერატურა== {{Refbegin}} * {{წიგნი |ავტორი = აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ. |სათაური = ფეხბურთი — 89 : ცნობარი |ბმული = https://archive.today/20191222023106/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98-89&qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა |წელი = 1989 |გვერდები = 85, 99, 108 |გვერდნი = 158 |ref = აკოფოვი, გ.; ენუქიძე, ჯ. }} * {{წიგნი |ავტორი = აკოფოვი, გ. |სათაური = თბილისის „დინამო“ 50 წლისაა |ბმული = https://archive.today/20220417120814/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D+50+%E1%83%AC%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%90 |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საბჭ. საქართველო |წელი = 1977 |გვერდები = 13 |გვერდნი = 230 |ref = აკოფოვი, გ. }} * {{წიგნი |ავტორი = აბაშიძე, გ.; ბარამაძე, ბ. |სათაური = ზესტაფონის სპორტის ისტორია |ბმული = http://zestafoni.ge/files/sakitxavi/zestafonis_sportis_istoria.pdf |ადგილი = |გამომცემლობა = |წელი = 2004 |გვერდები = 28 |გვერდნი = 218 |ref = აბაშიძე, გ.; ბარამაძე, ბ. }} * {{წიგნი |ავტორი = გოგიტიძე, მ.; ჯაფარიძე, ზ. |სათაური = სამხედრო კადრების სამჭედლო |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/277503/1/Samxedro_Kadrebis_Samchedlo.pdf |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = ნაკადული |წელი = 2018 |გვერდები = 39, 93 |გვერდნი = 107 |ref = გოგიტიძე, მ.; ჯაფარიძე, ზ. }} * {{წიგნი |ავტორი = მამულაშვილი, ვასილ. |სათაური = დიდი ფეხბურთის მოედნებზე |ბმული = https://archive.today/20200105074619/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%98+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%96%E1%83%94&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საბლიტგამი |წელი = 1957 |გვერდები = 18, 280 |გვერდნი = 312 |ref = მამულაშვილი, ვ. }} * {{წიგნი |ავტორი = მახარაძე, გიორგი. |სათაური = მოედანზე არიან ბასკი ვირტუოზები |ბმული = https://archive.today/20220413111434/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=&qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%96%E1%83%94+%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C+%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%99%E1%83%98+%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%9D%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = ნაკადული |წელი = 1984 |გვერდები = 75, 77, 86 |გვერდნი = 107 |ref = მახარაძე, გიორგი. }} * {{წიგნი |ავტორი = [[მინდია მოსაშვილი|მოსაშვილი, მინდია.]] |სათაური = მარადიული დღესასწაული |ბმული = https://archive.today/20191216155634/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%93%E1%83%A6%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98 |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = ხელოვნება |წელი = 1982 |გვერდები = 26, 33–35 |გვერდნი = 210 |ref = მოსაშვილი, მ. }} * {{წიგნი |ავტორი = ტორაძე, გულბათ. |ნაწილი = |სათაური = ქართული ფეხბურთის დიდოსტატები |ბმული = https://archive.today/20191225052929/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=simple&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%97&qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&qs%5B2%5D%5Bq%5D=&qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&qs%5B3%5D%5Bq%5D=&qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&qs%5B4%5D%5Bq%5D=&pft=biblio&rnum=10&kbd=en&submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 |პასუხისმგებელი = რეცენზენტები: გივი გამრეკელი, როდიონ ქორქია. |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = საბჭ. საქართველო |წელი = 1987 |გვერდები = 29 |გვერდნი = 70 |ref = ტორაძე, გ. }} * {{წიგნი |ავტორი = ქურდობაძე, ალექსანდრე. |ნაწილი = |სათაური = ქართული ფეხბურთის ქრონიკები |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20220120000243/http://atiani.ge/2018/11/01/qarthuli-phekhburthis-qronikebi/ |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = |წელი = 2018 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 600 |isbn = |ref = ქურდობაძე, ა. ქართული ფეხბურთის ქრონიკები }} {{refend}} ==ბიბლიოგრაფია== {{Refbegin}} * {{წიგნი |ავტორი = თედორაძე, ზურაბ. |სათაური = თბილისის „დინამო“ ციფრებში, 1936–1989 |ბმული = https://archive.today/20191216134252/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D+%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A8%E1%83%98 |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = სტამბა–96 |წელი = 1999 |გვერდები = |გვერდნი = 33 |ref = თედორაძე, ზ. }} * {{წიგნი |ავტორი = თედორაძე, ზურაბ. |ნაწილი = |სათაური = თბილისის „დინამო“ : ციფრები, ფაქტები, კომენტარები, 1936–1989 |ორიგინალი = |ბმული = https://archive.today/20191216134143/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&sf=advanced&qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91&qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D+:+%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98,+%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98,+%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 |გამოცემა = |პასუხისმგებელი = |ადგილი = თბ. |გამომცემლობა = |წელი = 2002 |ტომი = |გვერდები = |გვერდნი = 41 |ref = თედორაძე, ზ. }} * {{წიგნი |ავტორი = თედორაძე, ზურაბ. |სათაური = საკლუბო გუნდების შედეგები სსრ კავშირის ჩემპიონატებში : უმაღლესი ლიგა, 1936–1991 |ბმული = https://archive.today/20200104070702/https://catalog.nplg.gov.ge/search~S1*geo?/X%7Bu10D7%7D%7Bu10D1%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10DA%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E1%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E1%7D+%22%7Bu10D3%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10DC%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10DB%7D%7Bu10DD%7D%7Bu10E1%7D%22+%7Bu10E8%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D3%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D2%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D1%7D%7Bu10D8%7D+%7Bu10E1%7D%7Bu10E1%7D%7Bu10E0%7D+%7Bu10D9%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10D5%7D%7Bu10E8%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E0%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E1%7D+%7Bu10E9%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10DB%7D%7Bu10DE%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10DD%7D%7Bu10DC%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10E2%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D1%7D%7Bu10E8%7D%7Bu10D8%7D+%7Bu10D6%7D%7Bu10E3%7D%7Bu10E0%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10D1%7D+%7Bu10D7%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D3%7D%7Bu10DD%7D%7Bu10E0%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10EB%7D%7Bu10D4%7D&searchscope=1&SORT=D/X%7Bu10D7%7D%7Bu10D1%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10DA%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E1%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E1%7D+%22%7Bu10D3%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10DC%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10DB%7D%7Bu10DD%7D%7Bu10E1%7D%22+%7Bu10E8%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D3%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D2%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D1%7D%7Bu10D8%7D+%7Bu10E1%7D%7Bu10E1%7D%7Bu10E0%7D+%7Bu10D9%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10D5%7D%7Bu10E8%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E0%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E1%7D+%7Bu10E9%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10DB%7D%7Bu10DE%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10DD%7D%7Bu10DC%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10E2%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D1%7D%7Bu10E8%7D%7Bu10D8%7D+%7Bu10D6%7D%7Bu10E3%7D%7Bu10E0%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10D1%7D+%7Bu10D7%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D3%7D%7Bu10DD%7D%7Bu10E0%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10EB%7D%7Bu10D4%7D&searchscope=1&SORT=D&SUBKEY=%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1+%22%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%22+%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98+%E1%83%A1%E1%83%A1%E1%83%A0+%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A8%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A8%E1%83%98+%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91+%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94/1,32000,32000,B/frameset&FF=X%7Bu10D7%7D%7Bu10D1%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10DA%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E1%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E1%7D+%22%7Bu10D3%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10DC%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10DB%7D%7Bu10DD%7D%7Bu10E1%7D%22+%7Bu10E8%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D3%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D2%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D1%7D%7Bu10D8%7D+%7Bu10E1%7D%7Bu10E1%7D%7Bu10E0%7D+%7Bu10D9%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10D5%7D%7Bu10E8%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E0%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10E1%7D+%7Bu10E9%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10DB%7D%7Bu10DE%7D%7Bu10D8%7D%7Bu10DD%7D%7Bu10DC%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10E2%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D1%7D%7Bu10E8%7D%7Bu10D8%7D+%7Bu10D6%7D%7Bu10E3%7D%7Bu10E0%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10D1%7D+%7Bu10D7%7D%7Bu10D4%7D%7Bu10D3%7D%7Bu10DD%7D%7Bu10E0%7D%7Bu10D0%7D%7Bu10EB%7D%7Bu10D4%7D&searchscope=1&SORT=D&3,3, |ადგილი = თბ. |წელი = 2001 |გვერდები = |გვერდნი = 52 |ref = თედორაძე, ზ. }} {{Refend}} ==პერიოდიკა== {{Refbegin}} * [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/335401/1/Komunisti_1937_N198.pdf ფეხბურთი. ბრძოლა პირველობისათვის] // [[კომუნისტი (გაზეთი)|„კომუნისტი“]], 30 აგვისტო, 1937, № 198 (4999), გვ. 4. * ''ჟორდანია, ო.'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/299012/1/Lelo_1983_N80.pdf გაჭირვების ტალკვესი] // [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]], 26 აპრილი, 1983, № 80 (7391), გვ. 3. * [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/208734/1/Lelo_1986_N83.pdf გიორგი ჭუმბურიძე] // [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]], 29 აპრილი, 1986, № 83 (9174), გვ. 4. * {{სტატია |ავტორი = ჭუმბურიძე, მამია. |სათაური = ჭუმბურიძეთა გვარის ისტორია და თანამედროვეობა |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/157969/1/Gvari_Da_Tradicia_2016_N4.pdf |ენა = |გამოცემა = გაზ. „გვარი და ტრადიცია“ |სახეობა = |წელი = 14 აპრილი, 2016 |ტომი = |ნომერი = 4 (31) |გვერდები = 3–5 |doi = |issn = }} {{Refend}} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Refbegin}} * [http://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?location=%2F&query=გიორგი+ჭუმბურიძე გიორგი ჭუმბურიძე] — ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“ {{refend}} {| width="580" style="background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;" border="1" cellspacing="0" |- bgcolor="#c2d2e5" ! scope=col | თემატური საიტები |- ! scope=row |[http://www.dinamo-tbilisi.ru/personalii/igroki/chumburidze-georgij-okropirovich/ dinamo-tbilisi.ru] · [https://footballfacts.ru/person/27120 FootballFacts.ru] · [http://www.footbook.ru/index.php?type=3&pid=10449 Footbook.ru] · [https://web.archive.org/web/20180413063013/http://spartak-nalchik.com/club/history.html spartak-nalchik.com] |} ==კომენტარები== {{Reflist|group=კომ.}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ქუთაისის ტორპედოს მწვრთნელები}} {{DEFAULTSORT:ჭუმბურიძე, გიორგი}} [[კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები]] [[კატეგორია:დაბადებული 1912]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აპრილი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1986]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები]] [[კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები]] [[კატეგორია:სამამულო ომის II ხარისხის ორდენის კავალრები]] [[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები]] [[კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთის მწვრთნელები]] [[კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს მწვრთნელები]] [[კატეგორია:გორის დილას მწვრთნელები]] bmypbl4cs4pbkrozrsq3sh3r4i9uuu8 0 532188 5417188 4682137 2026-06-20T06:11:59Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417188 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ვიდეო თამაში | სახელი = დამკვირვებელი | სურათი = [[File:Observer cover.jpg]] | სურათის ზომა = | წარწერა = | დეველოპერები = Bloober Team | გამომცემელი = Aspyr | დისტრიბუტორი = | სერია = | ძრავა = Unreal Engine 4 | პლატფორმები = [[Microsoft Windows]] [[PlayStation 4]] [[Xbox One]] [[Linux]] [[macOS]] [[Nintendo Switch]] [[Xbox Series X/S]] [[PlayStation 5]] | თარიღი = [[2017]] წლის [[15 აგვისტო]] | ჟანრი = ფსიქოლოგიური, საშინელებათა | რეჟიმები = | რეჟისორი = | პროდიუსერი = | დიზაინერები = ვოიჩეხ პიეიკო | პროგრამისტი = მარიუშ შაფლიკი | მხატვარი = მატეუშ ლენარტი | სცენარისტი = ანდჟეი მადრზაკი | კომპოზიტორი = არკადიუშ რეიკოვსკი | ლიცენზია = | ვერსია = | შეფასება = | მედია = | მოთხოვნილებები = | საიტი = }} '''დამკვირვებელი''' ({{lang-en|Observer}}) — ფსიქოლოგიური საშინელებათა [[ვიდეო თამაში]], რომელიც შექმნილია Bloober Team-ის მიერ. თამაში გამოვიდა [[Microsoft Windows]]-ისთვის, [[PlayStation 4]]-ისთვის და [[Xbox One]]-ისთვის [[2017]] წლის აგვისტოში, რასაც მოჰყვა ვერსიები [[Linux]]-ისთვის, [[macOS]]-ისთვის და [[Nintendo Switch]]-ისთვის. განახლებული ვერსია სახელწოდებით Observer: System Redux გამოვიდა [[2020]] წლის ნოემბერში [[Microsoft Windows|Windows]]-ისთვის, [[Xbox Series X/S]]-ისთვის და [[PlayStation 5]]-ისთვის, ხოლო [[2021]] წლის ივლისში [[Xbox One]]-ისა და [[PlayStation 4]]-ისთვის. თამაშის მთავარი პერსონაჟი არის დანიელ ლაზარსკი, დეტექტივი, რომელიც ცნობილია როგორც დამკვირვებელი. == თამაში == დამკვირვებელი არის ფსიქოლოგიური საშინელებათა ვიდეო თამაში,<ref>[http://presskit.blooberteam.com/sheet.php?p=observer "Description". ''Bloober Team''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211023015013/http://presskit.blooberteam.com/sheet.php?p=observer |date=2021-10-23 }}. Archived from the original on 8 May 2018.</ref> რომელსაც თამაშობთ პირველი პირის პერსპექტივიდან.<ref>[http://www.eurogamer.net/articles/2016-06-13-layers-of-fear-dev-reveals-creepy-new-cyberpunk-pc-game-observer Purchese, Robert (13 June 2016). "Layers of Fear dev reveals creepy new cyberpunk PC game Observer".] ''Eurogamer''. Archived from the original on 29 August 2017.</ref><ref>[https://www.rockpapershotgun.com/2016/06/17/observer-layers-of-fear-devs-e3/ Donnelly, Joe (17 June 2016). "Layers Of Fear Devs Reveal Cyberpunk Horror Observer".] ''Rock Paper Shotgun''. Archived from the original on 23 March 2018.</ref> მთავარი პერსონაჟია დანიელ ლაზარსკი, დეტექტივი. მას შეუძლია ადამიანების ტვინის „გატეხა“ მოწყობილობით, რომელიც ცნობილია როგორც სიზმრის მჭამელი, დაკითხვის მიზნით.<ref>[http://www.gamasutra.com/view/pressreleases/300512/Bloober_Team_Breaks_Down_the_Psychology_of_lsquoHiddenHorrorrsquo_in_New_Video_for_gtobserver.php "Bloober Team Breaks Down the Psychology of 'Hidden Horror' in New Video for >observer_".] ''Gamasutra''. 23 June 2017. Archived from the original on 23 March 2018.</ref> მას აქვს გაძლიერებული მხედველობა, რომლითაც შეუძლია ელექტრონული მოწყობილობების და ბიოლოგიური მტკიცებულებების დასკანერება, ასევე მის გარშემო არსებული ობიექტების გაანალიზება.<ref>[http://www.pcgamer.com/the-followup-to-layers-of-fear-casts-you-as-a-mind-invading-supercop/ Davenport, James (28 February 2017). "The followup to Layers of Fear casts you as a mind-invading supercop".] ''PC Gamer''. Archived from the original on 23 March 2018.</ref><ref name=":0">[http://www.pcgamer.com/the-followup-to-layers-of-fear-casts-you-as-a-mind-invading-supercop/ Davenport, James (28 February 2017). "The followup to Layers of Fear casts you as a mind-invading supercop".] ''PC Gamer''. Archived from the original on 23 March 2018.</ref> დამკვირვებელში არის ასევე მინი თამაში სახელწოდებით With Fire and Sword: Spiders რითაც შესაძლებელია დოკუმენტების წაკითხვა. == სიუჟეტი == თამაშში მოქმედება ვითარდება [[2084]] წელს [[კრაკოვი|კრაკოვში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], „ციფრული ჭირის“ შემდეგ, რომელსაც ათასობით ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, რასაც შედეგად მოჰყვა ომი და [[ნარკოტიკი|ნარკოტიკების]] გავრცელება. მას შემდეგ, რაც Chiron-მა, მეგაკორპორაციამ, აიღო კონტროლი [[პოლონეთი|პოლონეთზე]] და შექმნა პოლიციის განყოფილება - დამკვირვებლები, რომელიც აკონტროლებდა მოსახლეობას. ნარკომანებსა და ჰოლოგრამებზე დამოკიდებულებს C კლასს ანიჭებდნენ. ერთ დილას, დამკვირვებელ დანიელ ლაზარსკის ურეკავს მისი ვაჟი ადამისგან, რომლის აბონენტის ნომერიც C კლასის საცხოვრებელი კორპუსიდან მოდის. ადამის ბინაში დანიელი აღმოაჩენს სხეულს, რომელსაც თავი არ აქვს. ის აანალიზებს ობიექტებს და ხედავს გამოტოვებულ ზარს „H.N.“-ისგან. მოიჯარეების ჟურნალის შემოწმებისას ის გაიგებს, რომ ინიციალები ეკუთვნის ჰელენა ნოვაკს, რომელიც ცხოვრობს ბინაში 104. ამ ეტაპზე, ჩაკეტვა დაიწყო. 104-ე ბინაში დანიელი იპოვის მომაკვდავ კაცს, შემდეგ კი მიდის ტატუს სალონში. ჰელენა სალონში გარდაცვლილი იპოვეს. მისი ტვინის „გატეხის“ შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ იგი მუშაობდა ადამისთვის და ინახავდა მონაცემებს Chiron-დან. დანიელი ეძებს ჯეკ კარნასს, ტატუს სალონის მფლობელს, ბინა 210-ში. ის პოულობს ჯეკს მოკლულს და მიჰყვება სისხლის კვალს სხვენამდე, სადაც მას თავს დაესხმებიან და გათიშავენ. როდესაც ის გონს მოეგება, პოულობს მკვდარ ადამიანს. დანიელი იქიდან კანალიზაციაში მიდის და მკვლელის სამალავისკენ მიემართება. ადამის თავი მაგიდის ქვეშ დევს. ის გზას აგრძელებს და ხვდება საკურთხეველთან. საკურთხევლის შიგნით დანიელი ხვდება ადამს ვირტუალურ სამყაროში და გაიგებს, რომ ადამის ცნობიერება ციფრულ სამყაროში გადავიდა იმ იმედით, რომ ის Сhiron-ისგან მიუწვდომელი იქნებოდა. თუმცა, ადამი ამტკიცებს, რომ Chiron-მა გამოიყენა ვირუსი, რათა გაეტეხა მისი გონება. ადამი სთხოვს მამას გამოიყენოს მისი გონება, რათა გადაარჩინოს ის, რაც დარჩა მისი შვილისგან. თუ დანიელი დათანხმდება, ადამი სრულ კონტროლს აიღებს მასზე. თუ ის უარს იტყვის და ადამი დანიელის სხეულს მოიპარავს. დანიელი სხვის სხეულში აღმოჩნდება და ადამს თავს დაესხმება, მაგრამ ამ დროს მას პოლიცია ესვრის. == გამოშვება == თამაში გამოვიდა [[Microsoft Windows]]-ისთვის, [[PlayStation 4]]-ისთვის და [[Xbox One]]-ისთვის [[2017]] წლის [[15 აგვისტო|15 აგვისტოს]],<ref name=":0" /><ref>[http://news.xbox.com/2017/02/23/observer-coming-soon-xbox-one/ Basaj, Rafal (23 February 2017). "Hack Your Fears in >observer_ for Xbox One".] ''Xbox''. Archived from the original on 23 March 2018.</ref><ref>[https://www.destructoid.com/observer-to-release-august-19-star-blade-runner-actor-449704.phtml Porreca, Ray (19 July 2017). "Observer to release August 15, star Blade Runner actor".] {{Webarchive|url=https://archive.today/20180323152456/https://www.destructoid.com/observer-to-release-august-19-star-blade-runner-actor-449704.phtml |date=23 მარტი 2018 }} ''Destructoid''. Archived from the original on 23 March 2018.</ref><ref>[https://blog.us.playstation.com/2017/05/11/observer-will-scare-the-cyberpunk-out-of-you-this-summer/ Basaj, Rafal (11 May 2017). "Observer Will Scare the Cyberpunk Out of You This Summer".] ''PlayStation Blog''. Archived from the original on 13 May 2017.</ref> და გამოვიდა [[macOS]]-ისთვის და [[Linux]]-ისთვის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]].<ref>[https://blog.aspyr.com/2017/10/24/cyberpunk-horror-story-observer_-launches-on-mac-and-linux-today/ "Cyberpunk horror story, >observer_ launches on Mac and Linux today!".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190618002108/https://blog.aspyr.com/2017/10/24/cyberpunk-horror-story-observer_-launches-on-mac-and-linux-today/ |date=2019-06-18 }} ''Aspyr''. 24 October 2017. Archived from the original on 18 June 2019.</ref> ასევე Techland-მა გამოუშვა თამაში შეზღუდული რაოდენობით [[პოლონეთი|პოლონეთში]];<ref>[http://forsal.pl/biznes/aktualnosci/artykuly/1058824,bloober-team-premiera-gry-observer-z-udzialem-rutgera-hauera-15-sierpnia.html "Bloober Team: Premiera gry '>observer_' z udziałem Rutgera Hauera 15 sierpnia".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009010928/http://forsal.pl/biznes/aktualnosci/artykuly/1058824,bloober-team-premiera-gry-observer-z-udzialem-rutgera-hauera-15-sierpnia.html |date=2018-10-09 }} ''Forsal.pl'' (in Polish). 19 July 2017. Archived from the original on 28 March 2018.</ref> Limited Run Games-მა გამოუშვა თამაშის ფიზიკური ვერსია [[PlayStation 4]]-ისთვის [[2018]] წლის ივლისში.<ref>[https://gematsu.com/2018/06/observer-ps4-limited-run-physical-edition-announced Romano, Sal (11 June 2018). "Observer PS4 limited run physical edition announced".] ''Gematsu''. Archived from the original on 16 June 2018.</ref> თამაში გამოვიდა [[Nintendo Switch]]-ისთვის [[2019-nCoV|2019]] წლის [[7 თებერვალი|7 თებერვალს]].<ref>[https://gematsu.com/2019/02/observer-for-switch-launches-february-7 Romano, Sal (1 February 2019). "Observer for Switch launches February 7".] ''Gematsu''. Archived from the original on 4 February 2019.</ref> თამაშის განახლებული ვერსია Observer: System Redux გამოვიდა [[Microsoft Windows]]-ისთვის და [[Xbox Series X]]-ისთვის [[2020]] წლის [[10 ნოემბერი|10 ნოემბერს]] და [[PlayStation 5]]-ისთვის [[12 ნოემბერი|12 ნოემბერს]].<ref>[https://www.polygon.com/2020/4/16/21223470/observer-remaster-system-redux-ps5-xbox-series-x-bloober-team McWhertor, Michael (16 April 2020). "Cyberpunk thriller Observer coming to PS5, Xbox Series X".] ''Polygon''. Archived from the original on 16 April 2020.</ref><ref>[https://www.eurogamer.net/articles/2020-09-18-sci-fi-horror-revamp-observer-redux-confirmed-as-next-gen-launch-title-on-xbox-series-x-s-and-ps5 Wales, Matt (18 September 2020). "Sci-fi horror revamp Observer System Redux is launch title on Xbox Series X/S and PS5".] ''Eurogamer''. Archived from the original on 22 September 2020.</ref><ref>[https://www.gematsu.com/2020/11/observer-system-redux-20-minutes-of-ps5-gameplay Romano, Sal (3 November 2020). "Observer: System Redux – 20 minutes of PS5 gameplay".] ''Gematsu''. Archived from the original on 16 November 2020.</ref> == რესურსები ინტერნეტში == * [https://www.observer-game.com/ ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220706141839/http://observer-game.com/ |date=2022-07-06 }} == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ვიდეო თამაშები]] [[კატეგორია:ვიდეო თამაშები 3D გრაფიკით]] [[კატეგორია:ვიდეო თამაშები, რომლებშიც მოქმედებები მიმდინარეობს მომავალში]] [[კატეგორია:პოლონური ვიდეო თამაშები]] [[კატეგორია:საშინელებათა ვიდეო თამაშები]] {{DEFAULTSORT:დამკვირვებელი, (ვიდეო თამაში)}} 0v8nle8ailyb99vbg1ondd2nu4vjqjy 0 536650 5416918 4441210 2026-06-19T13:56:43Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416918 wikitext text/x-wiki {{მმ*|როინიშვილი}} {{ინფოდაფა მხატვარი | ფონი = | სახელი = გიორგი (გოგი) როინიშვილი | სურათი = | სურათის ზომა = | სათაური = | სრული სახელი = | დაბ. თარიღი = {{დაბადების თარიღი|1921|4|23}} | დაბ. ადგილი = [[თბილისი]] | გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|2000|12|3|1921|4|23}} | გარდაცვალების ადგილი = [[თბილისი]] | ეროვნება = [[ქართველები|ქართველი]] | სფერო = | მომზადება = | მიმდინარეობა = [[გრაფიკა]]<br />[[ფერწერა]] | ცნობილი ნამუშევრები = | პარტნიორები = | მასზე გავლენა მოახდინა = | მან გავლენა მოახდინა = | ჯილდოები = [[საქართველოს დამსახურებული მხატვარი]] }} '''გიორგი (გოგი) როინიშვილი''' (დ. [[23 აპრილი]], [[1921]], [[თბილისი]] — გ. [[3 დეკემბერი]], [[2000]], იქვე) — [[ქართველები|ქართველი]] გრაფიკოსი, ფერმწერი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვარი (1966). ==ბიოგრაფია== გიორგი როინიშვილი მხატვრობით ადრეულ ასაკშივე დაინტერესდა. პირველი ნამუშევრები, რომლებიც ოჯახს შემორჩა, 7-8 წლის ასაკში შესრულებული ნახატებია და ამ ნახატებში უკვე გამოკვეთილია მისი განსაკუთრებული ნიჭი. მიუხედავად შვილის მხატვრობით გატაცებისა, მამამისს სურდა, გიორგი ექიმი გამოსულიყო და სკოლის დასრულების შემდეგ იგი სამედიცინო ინსტიტუტში აბარებს, მაგრამ ფარულად [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|აკადემიის]] სამხატვრო სტუდიაში დადის და 1939 წელს ფერწერის ფაკულტეტზე ირიცხება. სტუდენტობის წლებშივე, 1943 წელს გიორგი ჯარში, შემდგომ კი [[დიდი სამამულო ომი|ფრონტზე]] წაიყვანეს. ომის დასრულების შემდეგ ის აკადემიაში დაბრუნდა და 1946 წელს უჩა ჯაფარიძის ჯგუფში დაამთავრა სწავლების სრული კურსი. მიიღო ფერმწერის წოდება (სადიპლომო ნამუშევრი — „მარულა"). ძირითადად მუშაობდა წიგნის გრაფიკის დარგში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია [[დავით კლდიაშვილი|დ. კლდიაშვილის]] მოთხრობების (1947), [[ნინო ნაკაშიძე|ნ. ნაკაშიძის]] მოთხრობების (1950), [[ელიზბარ ზედგენიძე|ე. ზედგენიძის]] რომანის „მზის ამოსვლამდე" (1960), გ. ძნელაძის ზღაპრის „მზის სტუმარი" (1970) და სხვ. ილუსტრაციები. ფერწერული ნამუშევრები: „შეტაკება ნასაკირალთან 1905 წელს" (1955), „კავალერიის შეტევა" (1965), „ფიცი" (1978) და სხვ. მუშაობდა აგრეთვე [[დილა (ჟურნალი)|ჟურნალ „დილას“]] რედაქციაში. ოთხი ათეული წლის მანძილზე (1962-2000) მისი სამხატვრო რედაქტორი იყო. ჟურნალის თითქმის ყველა ნომერშია განთავსებული გოგი როინიშვილის მიერ ილუსტრირებული ესა თუ ის მოთხრობა და ლექსი. ფერადოვნად აჟღერებული ცოცხალი, თავისუფალი ნახატითაა შესრულებული დასასურათებელი ნაწარმოებების საკვანძო სიუჟეტები. ბავშვისთვის ადვილად აღსაქმელად და გასაგებადაა გადმოცემული ნახატის შინაარსი. 1970-იან წლებში გოგი როინიშვილი მუშაობდა ხატვის პედაგოგად [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს ხელოვნებისა და ჰუმანიტარულ პროფესიათა ფაკულტეტის სახვითი ხელოვნების განყოფილებაზე და განსაკუთრებული სიყვარულით ეკიდებოდა ხატვის ნიჭით დაჯილდოებულ ახალგაზრდების პროფესიული მომზადების საქმეს. 1947 წლიდან გიორგი როინიშვილი მუდმივად იღებდა მონაწილეობას ყოფილ საკავშირო და ადგილობრივ გამოფენებში. მისი ნამუშევრების უმთავრესი ნაწილი ინახება მხატვრის ოჯახში და კერძო კოლექციებში. გ. როინიშვილის ნამუშევრებს ხშირად ყიდულობდნენ სხვადასხვა ქვეყნიდან ჩამოსული კერძო პირები. თუმცა, მათი ადგილსამყოფლის დადგენა დღესდღეობით შეუძლებელია. მხატვარი ხშირად მიმართავდა ექსპერიმენტებს, ეძებდა სხვადასხვა გზას. ერთი გზა რეალიზმთან მიდის („ტყე" (1950-იანი წწ.), „ცხენოსნები" (1950), „ცირკის მოხეტიალე მსახიობები" (1958), „მანანა ორბელიანი" (1960), „ალჟირი" (სერია. 1970), „შემოდგომა იმერეთში" (1962), „აზიური ჩანახატი" (1970), „ნატურმორტი ხანჯლით" (1986), „შემოდგომა" (1992), „ნიკორწმინდა" (1990)). მეორე გზას იგი აბსტრაგირებასთან მიჰყავს („ზღაპრის სამყარო" (1965), „გაუწმენდავი პალიტრა" (1960) „ოქროს ნიღაბი" (1998)). ქმნიდა ასევე კუბისტური მხატვრობისთვის დამახასიათებელ ლაკონიურ კომპოზიციებსაც („გეომეტრიული კომპოზიცია, თეთრი კვადრატი" (1960), „გოგონა თეთრებში. მონიკა" (1965), „ნატურმორტი" (1965), „ოცნების ტაძარი" (1965), „ავტოპორტრეტი" (1992)). მრავალფეროვანია მისი შემოქმედება. მან შექმნა ათეულობით ფერწერული და გრაფიკული დაზგური ნამუშევარი. ასევე, დაასურათა წიგნები: [[დავით კლდიაშვილი]]ს „[[სამანიშვილის დედინაცვალი]]", „დარისპანის გასაჭირი"; [[ეგნატე ნინოშვილი]]ს „[[ჯანყი გურიაში]]", „სექტემბერი"; ლეონიდ ლეონოვის „ევგენია ივანოვნა"; [[შირვანზადე]]ს „ქაოსი" და სხვა. მუშაობდა [[პეიზაჟი]]ს, [[პორტრეტი]]ს ჟანრში, ქმნიდა თემატურ და [[აბსტრაქციონიზმი|აბსტრაქტულ]] ტილოებს, სატირულ ნახატებს; აფორმებდა სპექტაკლებსა და ფილმებს. გიორგი როინიშვილმა თავისი შემოქმედებით ექსპერიმენტატორი მხატვრის მემკვიდრეობა დატოვა. ის მუდამ ახალგაზრდული შემართებით ეძებდა ფერისა და ფორმის, სიბრტყისა და მოცულობის შეთავსებისა თუ ვერ-შეთავსების პრობლემებს. სწორედ ამ თვისებების გამო, მისი შემოქმედება, განსაკუთრებულ ყურადღებას და დაფასებას იმსახურებს. ==ლიტერატურა== {{ქსე|8|423}} ==რესურსები ინტერნეტში== * {{nplg ბიოგრაფია|00005422}} * [https://www.facebook.com/giorgiroinishvili/ გოგი როინიშვილის შემოქმედება facebook-ზე] * [http://www.georgianart.ge/index.php?option=com_content&view=article&id=80&Itemid=&ed=8&fbclid=IwAR3VJdnPDxTZTWQFkNugEWCSMzZqjdKeYZcdzTcB_PUf1ERMDzKXxQydpQ8 მხატვრის გახსენება —გიორგი (გოგი) როინიშვილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240708213503/https://www.georgianart.ge/index.php?option=com_content&view=article&id=80&Itemid=&ed=8&fbclid=IwAR3VJdnPDxTZTWQFkNugEWCSMzZqjdKeYZcdzTcB_PUf1ERMDzKXxQydpQ8 |date=2024-07-08 }} {{DEFAULTSORT:როინიშვილი, გოგი}} [[კატეგორია:ქართველი მხატვრები]] [[კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1921]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2000]] [[კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები]] [[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]] [[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები]] cf6b2m8y17z6jv83u9w0yjkygct9e2h 0 540485 5417013 4535211 2026-06-19T16:24:28Z Jean-Pol GRANDMONT 33802 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Boletus edulis JPG3.jpg]] → [[File:Boletus reticulatus JPG3.jpg]] Correct name 5417013 wikitext text/x-wiki {{ტაქსოდაფა | სახელი = Boletus pinophilus | სურათის ფაილი = Boletus pinophilus3.JPG | სამეფო = სოკოები | განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]] | კლასი = [[აგარიკომიცეტები]] | რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]] | ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]] | გვარი = [[ბოლეტუსი]] | ლათ = ''Boletus pinophilus'' [[Pilát]] & [[Dermek]], 1973 | wikispecies = | commons = Boletus pinophilus | mycobank = 309751 }} '''''Boletus pinophilus''''' — სოკოს სახეობა [[ბოლეტუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს დედამიწის ყველა კონტინენტს გარდა [[ანტარქტიდა|ანტარქტიდისა]]. ერთ-ერთ ძვირფას სოკოდ ითვლება. გამოიყენება ისევე როგორც [[დათვისსოკო]]. მიკორიზას უპირატესად ქმნის [[ფიჭვი|ფიჭვთან]], იშვიათად [[ნაძვი|ნაძვთან]] და ფოთლოვან ხეებთან ([[წიფელი]], [[მუხა]], [[წაბლი]], [[რცხილა]]). იზრდება ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. სოკო პირველად აღწერა იტალიელმა მიკოლოგმა [[კარლო ვიტადინი]]მ [[1835]] წელს როგორც ''Boletus edulis'' var. ''pinicola''.<ref>{{cite book |last1=Vittadini |first1=Carlo |title=Descrizione dei funghi mangerecci più comuni dell'Italia e de' velenosi che possono co' medesimi confondersi |date=1835 |publisher=Rusconi |location=Milan |pages=168–170 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41297153}}</ref> მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭეს მიკოლოგებმა [[ალბერტ პილატი|ალბერტ პილატმა]] და [[აურელ დერმეკი|აურელ დერმეკმა]] [[1973]] წელს.<ref>Albert Pilát: „Boletus pinophilus nomen novum pro Boletum pinicolam (Vittadini 1835) Venturi 1863”, Česká Mykologie nr. 27, Praga 1973, p. 6-8</ref> წლების განმავლობაში ''Boletus pinophilus'' მიიჩნეოდა [[დათვისსოკო]]ს ერთ-ერთ ნაირსახეობად. [[2008]] წელს ჩატარებული გენეტიკური კვლევის შემდეგ '' Boletus pinophilus'' დამოუკიდებელ სახეობად ითვლება.<ref name=peersoonia>{{cite journal|author1=Beugelsdijk, D.C.M.|author2=van der Linde, S.|author3=Zuccarello, G.C.|date=2008|title=A phylogenetic study of ''Boletus'' section ''Boletus'' in Europe|journal=Persoonia|volume=20|pages=1–7|url=http://www.persoonia.org/Issue/20/01.pdf|doi=10.3767/003158508X283692|pmid=20467482|pmc=2865352|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727172151/http://www.persoonia.org/Issue/20/01.pdf|archive-date=2011-07-27}}</ref> '''სამეცნიერო სინონიმები''': * {{bt|Boletus aestivalis| var = pinicola|([[Vittad.]]) [[Sacc.]], 1910}} * {{btname|Boletus pinicola|Vittad., 1863}} * {{bt|Boletus edulis|f = pinicola|(Vittad.) [[Vassilk.]], 1966}} * {{bt|Boletus edulis|subsp = pinicola| <br>(Vittad.) [[Konrad]] & [[Maubl.]]}} == აღწერა == [[სოკოს ქუდი|ქუდის]] დიამეტრი — 8-25 (6-30) სმ, ამოზნექილი (ბალიშისებრი ან ნახევარსფეროსებრი) შემდეგ რამდენადმე გაშლილი, ზედაპირი გლუვი ან არათანაბარი, მეჭეჭებიანი ან ხორკლიანი, ნესტიან ამინდში ოდნავ ლორწოვანი, მშრალი — მქრქალი. კანი არ სცილდება ქუდს, მუქი ყავისფერი ან წითელ-ყავისფერი, ზოგჯერ იისფერი ელფერით,<ref>Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, ISBN 978-83-245-9550-1.</ref> კიდეები შედარებით ღია — მოვარდისფროდან თითქმის თეთრამდე (ნორჩობაში). [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — მკვრივი, ხორცოვანი, გაჭრისას ფერს არ იცვლის, ქუდის კანქვეშ მომურო-წითელი ან ვარდისფერია. გემოზე მოტკბოა, ახასიათებს სოკოს ან მოხალული თხილის სასიამოვნო სუნი. [[სოკოს ფეხი|ფეხი]] — როგორც წესი მოკლე და მსხვილი, სიგრძე — 7-16 სმ, სისქე — 3-10 სმ, მთლიანი, ხშირად ძირსკენ ძლიერ გასქელებული. ზედაპირი თეთრი ან ოდნავ მომურო, დაფარულია მოწითალო ან ღია ყავისფერი თხელი ბადით, რომელიც განსაკუთრებით შეიმჩნევა ზედა ნაწილში. [[ჰიმენოფორი|მილების შრე]] — თავისუფალი, ღრმად ამოკვეთილი ფეხთან, თეთრი, მოგვიანებით მოყვითალო ზეთისხილისფერ-მწვანემდე. მილები 1,5—2 სმ, ფორები მომრგვალო, წვრილი. [[სპორების ფხვნილი]] — ზეთისხილისფერ-მურა ან ყვითელ-მწვანე. [[სპორა|სპორები]] — 17 х 4,5-5,5 [[მკმ]],<ref>Linus Zeitlmayr: „Knaurs Pilzbuch”, Editura Droemer Knaur, München-Zürich 1976, p. 77-78, ISBN 3-426-00312-0</ref><ref>Bruno Cetto: „Der große Pilzführer”, vol. 1, Editura BLV Verlagsgesellschaft, München, Berna, Viena 1976, p. 470-471, ISBN 3-405-11774-7</ref> თითისტარისებრი, გლუვი. === ნაირსახეობები === ზოგჯერ გვხვდება მუქი წითელი ფორმა ({{bt|''Boletus pinophilus''|var = ''fuscoruber''|([[Forq.]]) [[Cetto]] 1987}}), კიდევ უფრო სქელი, მოწითალო-ყავისფერი ფეხით. == მსგავსი სახეობები == <gallery mode="packed" heights="120"> ფაილი:Bronze Roehrling cropped.jpg|''[[Boletus aereus]]'' ფაილი:BoletusAestivalis.JPG|''[[Boletus reticulatus]]'' ფაილი:Boletus reticulatus JPG3.jpg|''[[Boletus edulis]]'' ფაილი:Boletus pinophilus.jpg|''Boletus pinicola var. fuscoruber'' ფაილი:Tylopilus felleus 060914d.jpg|''[[Tylopilus felleus]]'' ფაილი:Imleria badia LC00337.jpg|''[[Xerocomus badius]]'' ფაილი:Ruby Bolete (Boletus rubellus).jpg|''[[Xerocomus rubellus]]'' </gallery> == ეკოლოგია და გავრცელება == მიკორიზას ქმნის უპირატესად [[ფიჭვი|ფიჭვთან]], იშვიათად [[ნაძვი|ნაძვთან]] და ფოთლოვან ხეებთან ([[წიფელი]], [[მუხა]], [[წაბლი]], [[რცხილა]]). იზრდება ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ტყეებში ქვიშიან და მჟავე ნიადაგზე, ხშირად გვხვდება მთებში ზღვის დონიდან 2000 მეტრომდე. გავრცელებულია თითქმის მთელ [[ევროპა]]ში. აგრეთვე გვხვდება [[მცირე აზია]]სა და სამხრეთ დასავლეთ აზიაში,<ref name="Gallardi20"/> [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში, [[სამხრეთი ამერიკა|სამხრეთ ამერიკა]]ში ([[ჩილე]]), [[სამხრეთ აფრიკა]]ში, სამხრეთ [[ავსტრალია]]სა და [[ახალი ზელანდია|ახალ ზელანდიაში]].<ref name="Gallardi20">{{cite book |last1=Gallardi |first1=Matteo |title=Mushrooms, Humans and Nature in a Changing World: Perspectives from Ecological, Agricultural and Social Sciences |editor=Pérez-Moreno, Jesús |editor2=Guerin-Laguette, Alexis |editor3=Arzú, Roberto Flores |editor4=Yu, Fu-Qiang |date=2020 |publisher=Springer |location=Cham, Switzerland |isbn=978-3-030-37378-8 |pages=236–237 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=M3DgDwAAQBAJ&pg=PA237| chapter=Diversity, Biogeographic Distribution, Ecology, and Ectomycorrhizal Relationships of the Edible Porcini Mushrooms (''Boletus'' s. str., Boletaceae) Worldwide: State of the Art and an Annotated Checklist}}</ref> '''სეზონი:''' — ივნისიდან ოქტომბრამდე. == კვებითი ღირებულება == ერთ-ერთ ძვირფას სოკოდ ითვლება. იხმარება ახალი, შემწვარი, გამხმარი,<ref>Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie – Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.</ref> დამწნილებული და დამუჟუჟებული. გახმობის შემდეგ მისი გემო და არომატი კიდევ უფრო ძლიერდება. ამატებენ შერეული სოკოებისგან მომზადებულ კერძებში, აგრეთვე ხორციან სოუზებსა და წვნიანებში. სოკოს ჭრიან მცირე ნაწილებად და ყინავენ. მისი შეგროვება დაუშვებელია დაბინძურებულ რაიონებში, რადგანაც იგი ადვილად შეიწოვს ისეთ მძიმე მეტალებს როგორებიცაა [[ვერცხლისწყალი]], [[კადმიუმი]], [[სელენი]].<ref>Falandysz, Jerzy; Jędrusiak, Aneta; Lipka, Krzysztof; Kannan, Kurunthachalam; Kawano, Masahide; Gucia, Magdalena; Brzostowski, Andrzej; Dadej, Monika (2004). "Mercury in wild mushrooms and underlying soil substrate from Koszalin, North-central Poland". Chemosphere. 54 (4): 461–466. Bibcode:2004Chmsp..54..461F.</ref><ref>Cocchi, Luigi; Vescovi, Luciano; Petrini, Liliane E.; Petrini, Orlando (2006). "Heavy metals in edible mushrooms in Italy". Food Chemistry. 98 (2): 277–284. doi:10.1016/j.foodchem.2005.05.068.</ref> გარდა ამისა, მომზადებმადე აუცილებელია ფორული შრის მოშორება ქუდიდან, რადგანაც დაბინძურების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი სწორედ მასში შეინიშნება.<ref>Benjamin, Denis R. (1995). Mushrooms: Poisons and Panaceas — a Handbook for Naturalists, Mycologists and Physicians. New York: WH Freeman and Company. p. 123. ISBN 0-7167-2600-9.</ref> ==გალერეა== <gallery mode="packed" heights="120"> ფაილი:Boletus pinophilus cropped.jpg ფაილი:2008-11-05 Boletus pinophilus Pilát & Dermek 27980 crop.jpg ფაილი:Boletus pinophilus.jpg </gallery> == რესურსები ინტერნეტში == {{commonscat-inline|Boletus pinophilus}} *{{IndexFungorum|309751}} *{{Mycobank|309751}} ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} [[კატეგორია:ბოლეტუსისებრნი]] [[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]] 48j9hxpxv43xsj4pmxkc38q9hskgsus 0 549378 5416957 5387212 2026-06-19T14:48:54Z BRUTE 12555 5416957 wikitext text/x-wiki '''სისხლიანი შობა''' ( {{Lang-tr|Kanlı Noel}} ) — [[ეთნიკური წმენდა|ეთნიკური ძალადობის]] ეპიზოდი, რომელიც მოხდა [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელ ბერძნებსა]] და [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელ თურქებს]] შორის [[1963]]-[[1964]] წლებში კვიპროსის კრიზისის დროს, [[1963]] წლის [[20 დეკემბერი|20]]-[[21 დეკემბერი|21 დეკემბრის]] ღამეს. ინციდენტის შედეგად დაიწყო შეტაკებების ტალღა. მდგომარეობა მივიდა [[სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომამდე.]] {{Sfn|Richter|2010}} შედეგად დაიღუპა 364 [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქი]] და 174 [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელი ბერძენი]]. {{Sfn|Oberling|1982}} 104 სოფლის მაცხოვრებელმა დაახლოებით 25000 კვიპროსელმა, ანუ კუნძულის მთელი თურქული მოსახლეობის მეოთხედმა, დატოვა სოფლები და გადავიდა ანკლავებში. ათასობით მიტოვებული სახლი გაიძარცვა ან მთლიანად განადგურდა. 1200-მდე [[სომხები|სომეხი]] და 500 კვიპროსელი [[ბერძენი]] ასევე გადაადგილებული იქნა იძულებით. ძალადობის შედეგად [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]] წარმომადგენლობამ ნაჩქარევად დაასრულა მოღვაწეობა [[კვიპროსი|კვიპროსის რესპუბლიკის]] მთავრობაში. == წინაისტორია == [[კვიპროსი]]ს რესპუბლიკა ჩამოყალიბდა უნიტარულ სახელმწიფოდ [[1960]] წელს. კუნძულზე მაცხოვრებელი ორივე უდიდესი თემი უკმაყოფილი იყო არსებული მდგომარეობით: ბერძნები საკუთარ უფლებად მიიჩნევდნენ [[კვიპროსი]]ს [[საბერძნეთი|საბერძნეთთან]] (ენოსისი) გაერთიანებას, ხოლო [[თურქები]] დაყოფას (ტაქსიმი) ემხრობოდნენ. შედარებით მშვიდობიანი თანაცხოვრებიდან ორი წლის შემდეგ, დაძაბულობა გაიზარდა [[1963]] წლის ნოემბერში, როდესაც პრეზიდენტი და არქიეპისკოპოსი [[მაკარიოს III]] წინადადებით გამოვიდა 13 საკონსტიტუციო ცვლილების შესახებ, რამაც კვიპროსელების აღშფოთება გამოიწვია. {{Sfn|Richter|2010}} == მოვლენები == === 21 დეკემბერი: დასაწყისი === ინციდენტი, რომელმაც გამოიწვია სისხლიანი შობის მოვლენები, მოხდა [[1963]] წლის [[21 დეკემბერი|21 დეკემბრის]] დილას. [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ძველ ვენეციურ კედლებში მოქმედმა ბერძნულმა პოლიციამ, რამდენიმე თურქს, რომლებიც საღამოს გასეირნების შემდეგ ტაქსით სახლში ბრუნდებოდნენ, პირადობის დამადასტურებელი საბუთების წარდგენა მოსთხოვა. როდესაც პოლიციამ მანქანაში მყოფი ქალების გაჩხრეკა სცადა, მძღოლმა წინააღმდეგობა გაუწია და მოხდა შელაპარაკება. მალე ხალხი შეიკრიბა და გაისმა სროლები. {{Sfn|Richter|2010}} {{Sfn|Havadis|2014}} გამთენიისას დაიღუპა ორი თურქი, დაიჭრა რვა ბერძენი და თურქი მოქალაქე. {{Sfn|Ker-Lindsay|2009}} === 21 დეკემბრიდან 23 დეკემბრამდე === სროლის შემდეგ, კვიპროსელ თურქთა ნაწილი შეიკრიბა [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ჩრდილოეთ ნაწილში, თურქეთის თავდაცვის ორგანიზაციის (TMT) მებრძოლების მეთაურობით. [[22 დეკემბერი|22 დეკემბერს]] ორი მოკლული თურქის დაკრძალვამ ექსცესების გარეშე ჩაიარა.{{Sfn|Borowiec|2000}} თუმცა, [[22 დეკემბერი|22 დეკემბრის]] საღამოს დაიწყო სროლები. შეიარაღებული ბერძნებით სავსე მანქანები [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ქუჩებში დაქროდნენ და განურჩევლად ისროდნენ, ხოლო თურქებმა პოლიციის საპატრულო მანქანებს გაუხსნეს ცეცხლი. თურქმა სნაიპერებმა სარაიონუს მოედანზე სასტუმრო სარაის მინარეთებიდან და სახურავიდან ატეხეს სროლები. შეტაკებები მოედო გარეუბნებსა და [[ლარნაკა|ლარნაკას]]. {{Sfn|Richter|2010}} საბერძნეთის ადმინისტრაციამ გაწყვიტა სატელეფონო და სატელეგრაფო ხაზები, რომლებიც ქალაქ [[ნიქოზია|ნიქოზიაში]] თურქულ კვარტალამდე მიდიოდა. პოლიციის კონტროლის ქვეშ მოექცა ნიქოსიის საერთაშორისო აეროპორტი {{Sfn|Borowiec|2000}} . გააქტიურდნენ ბერძნული გასამხედროებული ჯგუფები [[ნიკოს სამპსონი|ნიკოს სამსონისა]] და ექიმი ვასოს ლისარიდისის{{Sfn|Richter|2010}} ხელმძღვანელობით. [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]] [[მაკარიოს III]] და თურქების ლიდერები შეთანხმდნენ ცეცხლის შეწყვეტაზე. თუმცა, ბრძოლა გაგრძელდა და გაძლიერდა ნიქოზიასა და ლარნაკაში. თურქებით დასახლებულ რაიონებში მეჩეთებიდან ტყვიამფრქვევებიდან ისროდნენ. მოგვიანებით, [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], კვიპროსელი [[ბერძნები|ბერძნების]] არარეგულარულმა ნაწილებმა სამსონის მეთაურობით ომორფიტეში ხოცვა-ჟლეტა მოაწყვეს: თავს დაესხნენ გარეუბნებს და მოკლეს თურქები, მათ შორის ქალები და ბავშვები. კვარტალში მაცხოვრებელი [[თურქები]] სახლებიდან გააძევეს. {{Sfn|Lieberman|2013}} === გვიანდელი მოვლენები === შეურაცხყოფილი იქნა არაერთი [[მეჩეთი]], სალოცავი და თურქებისთვის მნიშვნელოვანი სხვა წმინდა ადგილები. {{Sfn|The Guardian|1999}} ბერძენთა არარეგულარული შეიარაღებული ძალები თავს დაესხნენ თურქებს შერეულ სოფლებში მათიატისში 23 დეკემბერს და აგიოს ვასილიოსში [[24 დეკემბერი|24 დეკემბერ]]<nowiki/>ს. {{Sfn|Patrick|1976}} მათიატისის მთელმა თურქულმა მოსახლეობამ, 208 პირმა, ახლომდებარე თურქულ სოფლებს შეაფარა თავი.<ref>{{Cite web|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=331|title=Mathiatis|publisher=PRIO Cyprus Displacement Centre|access-date=21 December 2017}}</ref> ჟურნალისტმა მაჰარი სკოტ გიბონსმა გაავრცელა ინფორმაცია შობის ღამეს [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] საავადმყოფოში 21 კვიპროსელი თურქი პაციენტის მკვლელობის შესახებ. ეს გარემოება, როგორც ფაქტი, მიღებულია თურქულ ისტორიოგრაფიაში, თუმცა ბერძნები სადავოდ მიიჩნევენ. ერთი ბერძნული წყაროს მიერ გამოძიების შედეგად დადგინდა, რომ დაიღუპა სამი თურქი, რომელთაგან ერთი გარდაიცვალა გულის შეტევით, ხოლო დანარჩენი ორი მოკლა „მარტოხელა ფსიქოპათმა“.{{Sfn|Bryant|Papadakis|2012}} [[24 დეკემბერი|24 დეკემბერს]] [[თურქეთი|თურქეთის]], [[საბერძნეთი|საბერძნეთისა]] და [[გაერთიანებული სამეფო|ბრიტანეთის]] მთავრობებმა ერთობლივი მიმართვა გაავრცელეს და მოსახლეობას სიმშვიდისკენ მოუწოდეს. როდესაც [[კვიპროსი]] ქაოსში ჩაეფლო, საბერძნეთმა, თურქეთმა და დიდმა ბრიტანეთმა, მაკარიოსის თანხმობით, შექმნეს ერთობლივი სამშვიდობო ძალები გენერალ პიტერ იანგის მეთაურობით, რომლის მიზანი იყო კვიპროსში კანონის, წესრიგისა და მშვიდობის შენარჩუნება და აღდგენა. 31 დეკემბრისთვის 49 თურქი და 20 ბერძენი დაიღუპა, კიდევ 30 თურქი და 4 ბერძენი უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ითვლებოდა. უფრო მეტიც, ზოგიერთმა თურქმა, რომლებიც ბერძნული სამხედრო ძალებისგან თავის დასაღწევად სახლებიდან გაიქცნენ, ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქულ სოფლებს შეაფარეს თავი. ეს იყო ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯი კუნძულის გაყოფისკენ {{Sfn|Richter|2010}} . [[ლონდონი|ლონდონში]] იანვარში გამართული კონფერენცია ორი მხარის წარმომადგენლებს შორის ჩაიშალა მათი მაქსიმალისტური პოზიციების გამო{{Sfn|Richter|2010}} . [[კვიპროსის რესპუბლიკა|კვიპროსის რესპუბლიკის]] მთავრობა აცხადებდა, რომ [[1963]] წლის [[21 დეკემბერი|21 დეკემბრიდან]] [[1964]] წლის 10 აგვისტომდე 191 თურქი დაიღუპა და 173 უგზო-უკვლოდ დაიკარგა (სავარაუდოდ დაღუპული), ხოლო ბერძნების მხარეს იყო 133 დაღუპული ადამიანი და 41 დაკარგული (სავარაუდოდ დაღუპული{{Sfn|Soulioti|1996}} ). საერთო ჯამში, [[1963]]-[[1964]] წლების კონფლიქტის დროს დაიღუპა 364 თურქი და 174 ბერძენი {{Sfn|Oberling|1982}} . დაახლოებით 25,000 კვიპროსელმა თურქმა 104 სხვადასხვა სოფლიდან დატოვა სახლები. ისინი იყვნენ 72 შერეული და 24 თურქულ-კვიპროსული სოფლიდან, რომლებიც მთლიანად დაიცალა და 8 შერეული სოფლიდან, რომლებიც ნაწილობრივ იქნა დაცლილი. დევნილები შეადგენდნენ კუნძულის მთელი თურქული მოსახლეობის მეოთხედს. დევნილებს შორის იყო 1200-მდე სომეხი და 500 [[ბერძნები|ბერძენი.]] თურქების მიერ დატოვებული ქონების უმეტესი ნაწილი ბერძნებმა გაძარცვეს, დააზიანეს ან გაანადგურეს. [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის]] [[1964]] წლის მოხსენებამ აერო ფოტოსურათების გამოყენებით დაადგინა, რომ სულ მცირე 977 კვიპროსელი თურქების სახლი განადგურდა და კიდევ 2000 სახლი სერიოზულად დაზიანდა და გაიძარცვა.{{Sfn|Bryant|2012}} გაეროს გენერალური მდივნის [[1964]] წლის 10 სექტემბრის მოხსენებაში დანგრეული სახლების რაოდენობა შეფასდა 527-ით, ხოლო გაძარცული სახლების რაოდენობა ― 2000 -ით. მათ შორის 50 სახლი  მთლიანად იყო დანგრეული , ხოლო 240 ― ნაწილობრივ. ომორფიტში და მიმდებარე გარეუბნებში, ასევე 38 მთლიანად დანგრეული სახლი და 122 ნაწილობრივ დანგრეული სახლი და მაღაზია{{Sfn|United Nations|1964}} . ==== მასობრივი დაკრძალვა აგიოს ვასილიოსში ==== [[1964]] წლის [[12 იანვარი|12 იანვარს]] აგიოს-ვასილიოსში გათხარეს მასობრივი საფლავი უცხოელი ჟურნალისტების, [[გაერთიანებული სამეფო|ბრიტანეთის]] არმიის ოფიცრებისა და [[წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი|საერთაშორისო წითელი ჯვრის]] წარმომადგენლების თანდასწრებით, სადაც იპოვეს 21 კვიპროსელი თურქის ცხედარი. {{Sfn|O'Malley|Craig|1999}} როგორც გამოძიებამ დაადგინა, ისინი მოკლეს [[1963]] წლის [[24 დეკემბერი|24 დეკემბერს]] აგიოს -ვასილიოსთან ან მის მახლობლად. დამკვირვებლებმა დაადასტურეს, რომ ზოგიერთი მსხვერპლი აშკარად აწამეს და დახვრიტეს ხელ-ფეხის შებოჭვის შემდეგ {{Sfn|Patrick|1976}} <ref>The incident at Ayios Vasilios is described in the Special News Bulletin, issues 6, 19, 20, 21, 25 and 38. Secondary sources include H.S. Gibbons, 1969, pp. 114—117, 137—140; and K.D. Purcell, 1969, p. 327.</ref> . საგამოძიებო კომისიამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ დამოუკიდებელი ბრიტანელი ექსპერტები, მომხდარი დაუკავშირა კვიპროსელი თურქი პაციენტების გაუჩინარებას [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] საავადმყოფოში. თუმცა, მხოლოდ ათწლეულების შემდეგ დადგინდა, რომ ბევრი გარდაცვლილი სხვაგან იქნა მოკლული, მათი ცხედრები დიდხანს ინახებოდა საავადმყოფოში და მხოლოდ ამის შემდეგ დაკრძალეს აგიოს ვასილიოსში. {{Sfn|O'Malley|Craig|1999}} თუმცა მოკლულ კვიპროსელ ბერძნებს შორის იყო სოფლის რამდენიმე მცხოვრებიც. <ref>{{Cite web|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=263|title=AGIOS VASILEIOS|publisher=PRIO Displacement Centre|access-date=22 November 2018}}</ref> ამოთხრილი ცხედრები კვიპროსის თურქეთის ხელისუფლებამ [[ნიქოზია|ნიქოზიაში]], მევლევის თეკეს ეზოში დაკრძალა. ცხედრები [[2010-იანები|2010]]-იან წლებში კომიტეტმა, რომელიც ეძებდა უგზო-უკვლოდ დაკარგულებს, მოახდინა დაღუპულთა ექსჰუმაცია: სოფელ აგიოს ვასილიოსის რვა მცხოვრები იდენტიფიცირებული იქნა. ისინი ცალკე დაკრძალეს {{Sfn|Bayrak|2018}} . == ისტორიოგრაფია და ხსოვნა == კონფლიქტის ორივე მხარე აღიარებს, რომ მოვლენა ტრაგიკულია. {{Sfn|Keser|2013}} [[კვიპროსელი თურქები]] [[1963]] წლის [[21 დეკემბერი|21 დეკემბერს]] დაღუპულთა ხსოვნას ოფიციალურად აღნიშნავენ ყოველწლიურად; ბერძნებს არ აქვთ ასეთი ჩვეულება. {{Sfn|Demetriou|2006}} იუბილე აღინიშნება [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]] მიერ, როგორც "ხსოვნის კვირა" და "[[1963]]-[[1974]] წლების წამებულთა ბრძოლა" და მოსდევს [[15 ნოემბერი|15 ნოემბერს]] [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|TRNC]] -ის დამოუკიდებლობის დღეს და კუნძულის სამხრეთით საპროტესტო აქციებით აღინიშნება. ორივე მხარეს არიან ისეთებიც, რომლებიც კვიპროსის სამშვიდობო მოლაპარაკებების დროს ამ თარიღის აღნიშვნას საკამათო საგანად მიიჩნევენ. {{Sfn|Yakinthou|2009}} == ლიტერატურა == * {{Cite web|author=Bayrak|title=Final farewell to martyrs|url=http://www.brtk.net/?english_posts=final-farewell-to-martyrs|access-date=22 November 2018|ref=Bayrak|date=22 January 2018}} * {{Citation|title=Cyprus: A Troubled Island|date=2000|url=https://books.google.com/books?id=hzEDg6-d80MC&pg=PA56}} * {{Citation|title=Displacement in Cyprus Consequences of Civil and Military Strife Report 2 Life Stories: Turkish Cypriot Community|date=2012|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/images/users/1/Report%202-%20R.BRYANT%20ENG-WEB.pdf}} * {{Citation|title=Cyprus and the Politics of Memory: History, Community and Conflict|date=2012}} * {{Citation|title=Does the President have memory problems?|date=12 September 2004|url=http://archives.cyprus-mail.com/search/month/200409/keyword/president+memory+problems/type/post/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200205184237/http://archives.cyprus-mail.com/search/month/200409/keyword/president+memory+problems/type/post/ |date=5 თებერვალი 2020 }} * {{Citation|title=EU and the Cyprus Conflict: Perceptions of the border and Europe in the Cyprus conflict|url=https://www.birmingham.ac.uk/Documents/college-social-sciences/government-society/polsis/research/2006/eu-border-conflict/wp18-perceptions-of-the-border-and-europe-in-the-cyprus-conflict.pdf|access-date=31 October 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031133124/https://www.birmingham.ac.uk/Documents/college-social-sciences/government-society/polsis/research/2006/eu-border-conflict/wp18-perceptions-of-the-border-and-europe-in-the-cyprus-conflict.pdf |date=31 ოქტომბერი 2018 }} * {{Citation|title='Struck by the Turks': reflections on Armenian refugeehood in Cyprus|date=2014}} * {{Citation|title=British Foreign Policy Towards Turkey, 1959-1965|date=2013}} * {{Citation|title=The Walls between Conflict and Peace|date=2016|url=https://books.google.com/books?id=xbSPDQAAQBAJ&pg=PA207}} * {{Citation|author=Havadis|title=Her şey buradan başladı [Everything started here]|url=http://www.havadiskibris.com/her-sey-buradan-basladi/|access-date=28 March 2017|date=21 December 2014}} The paper summarises a book by Tzambazis, who investigated this precise event using police records and eyewitness accounts. * {{Citation|title=1963 is still a historical minefield|url=http://cyprus-mail.com/2013/12/22/1963-is-still-a-historical-minefield/|access-date=28 March 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180518200849/http://cyprus-mail.com/2013/12/22/1963-is-still-a-historical-minefield/ |date=18 მაისი 2018 }} * {{Citation|title=Legal aspects of the Cyprus problem: Annan Plan and EU accession|url=https://books.google.com/books?id=LZXbg3ZwvGoC&dq=}} * {{Citation|title=The normalisation of Cyprus' partition among Greek Cypriots : political economy and political culture in a divided society|date=2020}} * {{Citation|title=Britain and the Cyprus Crisis 1963-1964|url=https://books.google.com/books?id=7CF1tgAACAAJ|date=April 2009}} * {{Citation|title=Bloody Christmas of 1963 in Cyprus in the Light of American Documents|url=http://dergipark.gov.tr/download/article-file/235745|access-date=31 October 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181108173057/http://dergipark.gov.tr/download/article-file/235745 |date=8 ნოემბერი 2018 }} * {{Citation|title=Bir Hınç ve Şiddet Tarihi: Kıbrıs'ta Statü Kavgası ve Etnik Çatışma|date=2016}} * {{Citation|title=Truth Recovery and Transitional Justice: Deferring Human Rights Issues|date=2014}} * {{Citation|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|date=2013|url=https://books.google.com/books?id=UXlfAgAAQBAJ&pg=PA264}} * {{Citation|title=The road to Bellapais: The Turkish Cypriot exodus to northern Cyprus|url={{Google books |plainurl=yes |id=jakLAAAAIAAJ }}}} * {{Citation|title=The Cyprus Conspiracy: America, Espionage and the Turkish Invasion}} * {{Citation|title=Echoes from the Dead Zone: Across the Cyprus Divide|date=2005|url=https://books.google.com/books?id=e_UZ-5pSVXUC&pg=PA149}} * {{Citation|title=Narrative, Memory and History Education in Divided Cyprus: A Comparison of Schoolbooks on the "History of Cyprus"|url=https://muse.jhu.edu/article/246800}} * {{Citation|title=Political geography and the Cyprus conflict, 1963–1971|url=https://books.google.com/books?id=Wmm6AAAAIAAJ}} * {{Citation|author-link=Heinz A. Richter|title=A Concise History of Modern Cyprus, 1878–2009}} * {{Citation|title=The Inter-State Application under the European Convention on Human Rights: Between Collective Enforcement of Human Rights and International Dispute Settlement|date=2018|url=https://books.google.com/books?id=HGhjDwAAQBAJ&pg=PA117}} * {{Citation|title=Fettered Independence}} * {{Citation|title=The Property Rights of Refugees and Internally Displaced Persons: Beyond Restitution|url=https://books.google.com/books?id=NT1lTrxDR14C&pg=PA51|date=2012}} * {{Citation|title=Dementia Cypria: On the Social Psychological Environment of the Intercommunal Negotiations|date=Spring 2009|url=http://cyprusreview.org/index.php/cr/article/download/224/186/}} * {{Citation|author=The Guardian|author-link=The Guardian|title=Split for infinity?|url=https://www.theguardian.com/theguardian/1999/jul/17/weekend7.weekend|access-date=28 March 2017}} * {{Citation|title=Ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας (History of the Republic of Cyprus)}} * {{Citation|author=United Nations|author-link=United Nations|title=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS|access-date=17 December 2018|date=10 September 1964|url=https://www.securitycouncilreport.org/wp-content/uploads/Cyprus%20S%205950.pdf}} * {{Citation|title=Political Settlements in Divided Societies: Consociationalism and Cyprus|date=2009-08-15}} == სქოლიო == [[კატეგორია:1963 წლის კონფლიქტები]] [[კატეგორია:კონფლიქტები კვიპროსზე]] 59zznkgc48vphx6ky33uyy9wxzou7bi 5416966 5416957 2026-06-19T14:59:42Z BRUTE 12555 /* 21 დეკემბრიდან 23 დეკემბრამდე */ 5416966 wikitext text/x-wiki '''სისხლიანი შობა''' ( {{Lang-tr|Kanlı Noel}} ) — [[ეთნიკური წმენდა|ეთნიკური ძალადობის]] ეპიზოდი, რომელიც მოხდა [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელ ბერძნებსა]] და [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელ თურქებს]] შორის [[1963]]-[[1964]] წლებში კვიპროსის კრიზისის დროს, [[1963]] წლის [[20 დეკემბერი|20]]-[[21 დეკემბერი|21 დეკემბრის]] ღამეს. ინციდენტის შედეგად დაიწყო შეტაკებების ტალღა. მდგომარეობა მივიდა [[სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომამდე.]] {{Sfn|Richter|2010}} შედეგად დაიღუპა 364 [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქი]] და 174 [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელი ბერძენი]]. {{Sfn|Oberling|1982}} 104 სოფლის მაცხოვრებელმა დაახლოებით 25000 კვიპროსელმა, ანუ კუნძულის მთელი თურქული მოსახლეობის მეოთხედმა, დატოვა სოფლები და გადავიდა ანკლავებში. ათასობით მიტოვებული სახლი გაიძარცვა ან მთლიანად განადგურდა. 1200-მდე [[სომხები|სომეხი]] და 500 კვიპროსელი [[ბერძენი]] ასევე გადაადგილებული იქნა იძულებით. ძალადობის შედეგად [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]] წარმომადგენლობამ ნაჩქარევად დაასრულა მოღვაწეობა [[კვიპროსი|კვიპროსის რესპუბლიკის]] მთავრობაში. == წინაისტორია == [[კვიპროსი]]ს რესპუბლიკა ჩამოყალიბდა უნიტარულ სახელმწიფოდ [[1960]] წელს. კუნძულზე მაცხოვრებელი ორივე უდიდესი თემი უკმაყოფილი იყო არსებული მდგომარეობით: ბერძნები საკუთარ უფლებად მიიჩნევდნენ [[კვიპროსი]]ს [[საბერძნეთი|საბერძნეთთან]] (ენოსისი) გაერთიანებას, ხოლო [[თურქები]] დაყოფას (ტაქსიმი) ემხრობოდნენ. შედარებით მშვიდობიანი თანაცხოვრებიდან ორი წლის შემდეგ, დაძაბულობა გაიზარდა [[1963]] წლის ნოემბერში, როდესაც პრეზიდენტი და არქიეპისკოპოსი [[მაკარიოს III]] წინადადებით გამოვიდა 13 საკონსტიტუციო ცვლილების შესახებ, რამაც კვიპროსელების აღშფოთება გამოიწვია. {{Sfn|Richter|2010}} == მოვლენები == === 21 დეკემბერი: დასაწყისი === ინციდენტი, რომელმაც გამოიწვია სისხლიანი შობის მოვლენები, მოხდა [[1963]] წლის [[21 დეკემბერი|21 დეკემბრის]] დილას. [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ძველ ვენეციურ კედლებში მოქმედმა ბერძნულმა პოლიციამ, რამდენიმე თურქს, რომლებიც საღამოს გასეირნების შემდეგ ტაქსით სახლში ბრუნდებოდნენ, პირადობის დამადასტურებელი საბუთების წარდგენა მოსთხოვა. როდესაც პოლიციამ მანქანაში მყოფი ქალების გაჩხრეკა სცადა, მძღოლმა წინააღმდეგობა გაუწია და მოხდა შელაპარაკება. მალე ხალხი შეიკრიბა და გაისმა სროლები. {{Sfn|Richter|2010}} {{Sfn|Havadis|2014}} გამთენიისას დაიღუპა ორი თურქი, დაიჭრა რვა ბერძენი და თურქი მოქალაქე. {{Sfn|Ker-Lindsay|2009}} === 21 დეკემბრიდან 23 დეკემბრამდე === სროლის შემდეგ, კვიპროსელ თურქთა ნაწილი შეიკრიბა [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ჩრდილოეთ ნაწილში, თურქეთის თავდაცვის ორგანიზაციის (TMT) მებრძოლების მეთაურობით. [[22 დეკემბერი|22 დეკემბერს]] ორი მოკლული თურქის დაკრძალვამ ექსცესების გარეშე ჩაიარა.{{Sfn|Borowiec|2000}} თუმცა, [[22 დეკემბერი|22 დეკემბრის]] საღამოს დაიწყო სროლები. შეიარაღებული ბერძნებით სავსე მანქანები [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ქუჩებში დაქროდნენ და განურჩევლად ისროდნენ, ხოლო თურქებმა პოლიციის საპატრულო მანქანებს გაუხსნეს ცეცხლი. თურქმა სნაიპერებმა სარაიონუს მოედანზე სასტუმრო სარაის მინარეთებიდან და სახურავიდან ატეხეს სროლები. შეტაკებები მოედო გარეუბნებსა და [[ლარნაკა|ლარნაკას]]. {{Sfn|Richter|2010}} საბერძნეთის ადმინისტრაციამ გაწყვიტა სატელეფონო და სატელეგრაფო ხაზები, რომლებიც ქალაქ [[ნიქოზია|ნიქოზიაში]] თურქულ კვარტალამდე მიდიოდა. პოლიციის კონტროლის ქვეშ მოექცა ნიქოსიის საერთაშორისო აეროპორტი {{Sfn|Borowiec|2000}} . გააქტიურდნენ ბერძნული გასამხედროებული ჯგუფები [[ნიკოს სამპსონი|ნიკოს სამსონისა]] და ექიმი ვასოს ლისარიდისის{{Sfn|Richter|2010}} ხელმძღვანელობით. [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]] [[მაკარიოს III]] და თურქების ლიდერები შეთანხმდნენ ცეცხლის შეწყვეტაზე. თუმცა, ბრძოლა გაგრძელდა და გაძლიერდა ნიქოზიასა და ლარნაკაში. თურქებით დასახლებულ რაიონებში მეჩეთებიდან ტყვიამფრქვევებიდან ისროდნენ. მოგვიანებით, [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], კვიპროსელი [[ბერძნები|ბერძნების]] არარეგულარულმა ნაწილებმა სამსონის მეთაურობით ნიქოზიის კვარტალი ომორფიტე დაიკავეს, ხოლო იქ მაცხოვრებელი [[თურქები]] სახლებიდან გააძევეს.{{Sfn|Lieberman|2013}} === გვიანდელი მოვლენები === შეურაცხყოფილი იქნა არაერთი [[მეჩეთი]], სალოცავი და თურქებისთვის მნიშვნელოვანი სხვა წმინდა ადგილები. {{Sfn|The Guardian|1999}} ბერძენთა არარეგულარული შეიარაღებული ძალები თავს დაესხნენ თურქებს შერეულ სოფლებში მათიატისში 23 დეკემბერს და აგიოს ვასილიოსში [[24 დეკემბერი|24 დეკემბერ]]<nowiki/>ს. {{Sfn|Patrick|1976}} მათიატისის მთელმა თურქულმა მოსახლეობამ, 208 პირმა, ახლომდებარე თურქულ სოფლებს შეაფარა თავი.<ref>{{Cite web|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=331|title=Mathiatis|publisher=PRIO Cyprus Displacement Centre|access-date=21 December 2017}}</ref> ჟურნალისტმა მაჰარი სკოტ გიბონსმა გაავრცელა ინფორმაცია შობის ღამეს [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] საავადმყოფოში 21 კვიპროსელი თურქი პაციენტის მკვლელობის შესახებ. ეს გარემოება, როგორც ფაქტი, მიღებულია თურქულ ისტორიოგრაფიაში, თუმცა ბერძნები სადავოდ მიიჩნევენ. ერთი ბერძნული წყაროს მიერ გამოძიების შედეგად დადგინდა, რომ დაიღუპა სამი თურქი, რომელთაგან ერთი გარდაიცვალა გულის შეტევით, ხოლო დანარჩენი ორი მოკლა „მარტოხელა ფსიქოპათმა“.{{Sfn|Bryant|Papadakis|2012}} [[24 დეკემბერი|24 დეკემბერს]] [[თურქეთი|თურქეთის]], [[საბერძნეთი|საბერძნეთისა]] და [[გაერთიანებული სამეფო|ბრიტანეთის]] მთავრობებმა ერთობლივი მიმართვა გაავრცელეს და მოსახლეობას სიმშვიდისკენ მოუწოდეს. როდესაც [[კვიპროსი]] ქაოსში ჩაეფლო, საბერძნეთმა, თურქეთმა და დიდმა ბრიტანეთმა, მაკარიოსის თანხმობით, შექმნეს ერთობლივი სამშვიდობო ძალები გენერალ პიტერ იანგის მეთაურობით, რომლის მიზანი იყო კვიპროსში კანონის, წესრიგისა და მშვიდობის შენარჩუნება და აღდგენა. 31 დეკემბრისთვის 49 თურქი და 20 ბერძენი დაიღუპა, კიდევ 30 თურქი და 4 ბერძენი უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ითვლებოდა. უფრო მეტიც, ზოგიერთმა თურქმა, რომლებიც ბერძნული სამხედრო ძალებისგან თავის დასაღწევად სახლებიდან გაიქცნენ, ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქულ სოფლებს შეაფარეს თავი. ეს იყო ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯი კუნძულის გაყოფისკენ {{Sfn|Richter|2010}} . [[ლონდონი|ლონდონში]] იანვარში გამართული კონფერენცია ორი მხარის წარმომადგენლებს შორის ჩაიშალა მათი მაქსიმალისტური პოზიციების გამო{{Sfn|Richter|2010}} . [[კვიპროსის რესპუბლიკა|კვიპროსის რესპუბლიკის]] მთავრობა აცხადებდა, რომ [[1963]] წლის [[21 დეკემბერი|21 დეკემბრიდან]] [[1964]] წლის 10 აგვისტომდე 191 თურქი დაიღუპა და 173 უგზო-უკვლოდ დაიკარგა (სავარაუდოდ დაღუპული), ხოლო ბერძნების მხარეს იყო 133 დაღუპული ადამიანი და 41 დაკარგული (სავარაუდოდ დაღუპული{{Sfn|Soulioti|1996}} ). საერთო ჯამში, [[1963]]-[[1964]] წლების კონფლიქტის დროს დაიღუპა 364 თურქი და 174 ბერძენი {{Sfn|Oberling|1982}} . დაახლოებით 25,000 კვიპროსელმა თურქმა 104 სხვადასხვა სოფლიდან დატოვა სახლები. ისინი იყვნენ 72 შერეული და 24 თურქულ-კვიპროსული სოფლიდან, რომლებიც მთლიანად დაიცალა და 8 შერეული სოფლიდან, რომლებიც ნაწილობრივ იქნა დაცლილი. დევნილები შეადგენდნენ კუნძულის მთელი თურქული მოსახლეობის მეოთხედს. დევნილებს შორის იყო 1200-მდე სომეხი და 500 [[ბერძნები|ბერძენი.]] თურქების მიერ დატოვებული ქონების უმეტესი ნაწილი ბერძნებმა გაძარცვეს, დააზიანეს ან გაანადგურეს. [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის]] [[1964]] წლის მოხსენებამ აერო ფოტოსურათების გამოყენებით დაადგინა, რომ სულ მცირე 977 კვიპროსელი თურქების სახლი განადგურდა და კიდევ 2000 სახლი სერიოზულად დაზიანდა და გაიძარცვა.{{Sfn|Bryant|2012}} გაეროს გენერალური მდივნის [[1964]] წლის 10 სექტემბრის მოხსენებაში დანგრეული სახლების რაოდენობა შეფასდა 527-ით, ხოლო გაძარცული სახლების რაოდენობა ― 2000 -ით. მათ შორის 50 სახლი  მთლიანად იყო დანგრეული , ხოლო 240 ― ნაწილობრივ. ომორფიტში და მიმდებარე გარეუბნებში, ასევე 38 მთლიანად დანგრეული სახლი და 122 ნაწილობრივ დანგრეული სახლი და მაღაზია{{Sfn|United Nations|1964}} . ==== მასობრივი დაკრძალვა აგიოს ვასილიოსში ==== [[1964]] წლის [[12 იანვარი|12 იანვარს]] აგიოს-ვასილიოსში გათხარეს მასობრივი საფლავი უცხოელი ჟურნალისტების, [[გაერთიანებული სამეფო|ბრიტანეთის]] არმიის ოფიცრებისა და [[წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი|საერთაშორისო წითელი ჯვრის]] წარმომადგენლების თანდასწრებით, სადაც იპოვეს 21 კვიპროსელი თურქის ცხედარი. {{Sfn|O'Malley|Craig|1999}} როგორც გამოძიებამ დაადგინა, ისინი მოკლეს [[1963]] წლის [[24 დეკემბერი|24 დეკემბერს]] აგიოს -ვასილიოსთან ან მის მახლობლად. დამკვირვებლებმა დაადასტურეს, რომ ზოგიერთი მსხვერპლი აშკარად აწამეს და დახვრიტეს ხელ-ფეხის შებოჭვის შემდეგ {{Sfn|Patrick|1976}} <ref>The incident at Ayios Vasilios is described in the Special News Bulletin, issues 6, 19, 20, 21, 25 and 38. Secondary sources include H.S. Gibbons, 1969, pp. 114—117, 137—140; and K.D. Purcell, 1969, p. 327.</ref> . საგამოძიებო კომისიამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ დამოუკიდებელი ბრიტანელი ექსპერტები, მომხდარი დაუკავშირა კვიპროსელი თურქი პაციენტების გაუჩინარებას [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] საავადმყოფოში. თუმცა, მხოლოდ ათწლეულების შემდეგ დადგინდა, რომ ბევრი გარდაცვლილი სხვაგან იქნა მოკლული, მათი ცხედრები დიდხანს ინახებოდა საავადმყოფოში და მხოლოდ ამის შემდეგ დაკრძალეს აგიოს ვასილიოსში. {{Sfn|O'Malley|Craig|1999}} თუმცა მოკლულ კვიპროსელ ბერძნებს შორის იყო სოფლის რამდენიმე მცხოვრებიც. <ref>{{Cite web|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=263|title=AGIOS VASILEIOS|publisher=PRIO Displacement Centre|access-date=22 November 2018}}</ref> ამოთხრილი ცხედრები კვიპროსის თურქეთის ხელისუფლებამ [[ნიქოზია|ნიქოზიაში]], მევლევის თეკეს ეზოში დაკრძალა. ცხედრები [[2010-იანები|2010]]-იან წლებში კომიტეტმა, რომელიც ეძებდა უგზო-უკვლოდ დაკარგულებს, მოახდინა დაღუპულთა ექსჰუმაცია: სოფელ აგიოს ვასილიოსის რვა მცხოვრები იდენტიფიცირებული იქნა. ისინი ცალკე დაკრძალეს {{Sfn|Bayrak|2018}} . == ისტორიოგრაფია და ხსოვნა == კონფლიქტის ორივე მხარე აღიარებს, რომ მოვლენა ტრაგიკულია. {{Sfn|Keser|2013}} [[კვიპროსელი თურქები]] [[1963]] წლის [[21 დეკემბერი|21 დეკემბერს]] დაღუპულთა ხსოვნას ოფიციალურად აღნიშნავენ ყოველწლიურად; ბერძნებს არ აქვთ ასეთი ჩვეულება. {{Sfn|Demetriou|2006}} იუბილე აღინიშნება [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]] მიერ, როგორც "ხსოვნის კვირა" და "[[1963]]-[[1974]] წლების წამებულთა ბრძოლა" და მოსდევს [[15 ნოემბერი|15 ნოემბერს]] [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|TRNC]] -ის დამოუკიდებლობის დღეს და კუნძულის სამხრეთით საპროტესტო აქციებით აღინიშნება. ორივე მხარეს არიან ისეთებიც, რომლებიც კვიპროსის სამშვიდობო მოლაპარაკებების დროს ამ თარიღის აღნიშვნას საკამათო საგანად მიიჩნევენ. {{Sfn|Yakinthou|2009}} == ლიტერატურა == * {{Cite web|author=Bayrak|title=Final farewell to martyrs|url=http://www.brtk.net/?english_posts=final-farewell-to-martyrs|access-date=22 November 2018|ref=Bayrak|date=22 January 2018}} * {{Citation|title=Cyprus: A Troubled Island|date=2000|url=https://books.google.com/books?id=hzEDg6-d80MC&pg=PA56}} * {{Citation|title=Displacement in Cyprus Consequences of Civil and Military Strife Report 2 Life Stories: Turkish Cypriot Community|date=2012|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/images/users/1/Report%202-%20R.BRYANT%20ENG-WEB.pdf}} * {{Citation|title=Cyprus and the Politics of Memory: History, Community and Conflict|date=2012}} * {{Citation|title=Does the President have memory problems?|date=12 September 2004|url=http://archives.cyprus-mail.com/search/month/200409/keyword/president+memory+problems/type/post/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200205184237/http://archives.cyprus-mail.com/search/month/200409/keyword/president+memory+problems/type/post/ |date=5 თებერვალი 2020 }} * {{Citation|title=EU and the Cyprus Conflict: Perceptions of the border and Europe in the Cyprus conflict|url=https://www.birmingham.ac.uk/Documents/college-social-sciences/government-society/polsis/research/2006/eu-border-conflict/wp18-perceptions-of-the-border-and-europe-in-the-cyprus-conflict.pdf|access-date=31 October 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031133124/https://www.birmingham.ac.uk/Documents/college-social-sciences/government-society/polsis/research/2006/eu-border-conflict/wp18-perceptions-of-the-border-and-europe-in-the-cyprus-conflict.pdf |date=31 ოქტომბერი 2018 }} * {{Citation|title='Struck by the Turks': reflections on Armenian refugeehood in Cyprus|date=2014}} * {{Citation|title=British Foreign Policy Towards Turkey, 1959-1965|date=2013}} * {{Citation|title=The Walls between Conflict and Peace|date=2016|url=https://books.google.com/books?id=xbSPDQAAQBAJ&pg=PA207}} * {{Citation|author=Havadis|title=Her şey buradan başladı [Everything started here]|url=http://www.havadiskibris.com/her-sey-buradan-basladi/|access-date=28 March 2017|date=21 December 2014}} The paper summarises a book by Tzambazis, who investigated this precise event using police records and eyewitness accounts. * {{Citation|title=1963 is still a historical minefield|url=http://cyprus-mail.com/2013/12/22/1963-is-still-a-historical-minefield/|access-date=28 March 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180518200849/http://cyprus-mail.com/2013/12/22/1963-is-still-a-historical-minefield/ |date=18 მაისი 2018 }} * {{Citation|title=Legal aspects of the Cyprus problem: Annan Plan and EU accession|url=https://books.google.com/books?id=LZXbg3ZwvGoC&dq=}} * {{Citation|title=The normalisation of Cyprus' partition among Greek Cypriots : political economy and political culture in a divided society|date=2020}} * {{Citation|title=Britain and the Cyprus Crisis 1963-1964|url=https://books.google.com/books?id=7CF1tgAACAAJ|date=April 2009}} * {{Citation|title=Bloody Christmas of 1963 in Cyprus in the Light of American Documents|url=http://dergipark.gov.tr/download/article-file/235745|access-date=31 October 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181108173057/http://dergipark.gov.tr/download/article-file/235745 |date=8 ნოემბერი 2018 }} * {{Citation|title=Bir Hınç ve Şiddet Tarihi: Kıbrıs'ta Statü Kavgası ve Etnik Çatışma|date=2016}} * {{Citation|title=Truth Recovery and Transitional Justice: Deferring Human Rights Issues|date=2014}} * {{Citation|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|date=2013|url=https://books.google.com/books?id=UXlfAgAAQBAJ&pg=PA264}} * {{Citation|title=The road to Bellapais: The Turkish Cypriot exodus to northern Cyprus|url={{Google books |plainurl=yes |id=jakLAAAAIAAJ }}}} * {{Citation|title=The Cyprus Conspiracy: America, Espionage and the Turkish Invasion}} * {{Citation|title=Echoes from the Dead Zone: Across the Cyprus Divide|date=2005|url=https://books.google.com/books?id=e_UZ-5pSVXUC&pg=PA149}} * {{Citation|title=Narrative, Memory and History Education in Divided Cyprus: A Comparison of Schoolbooks on the "History of Cyprus"|url=https://muse.jhu.edu/article/246800}} * {{Citation|title=Political geography and the Cyprus conflict, 1963–1971|url=https://books.google.com/books?id=Wmm6AAAAIAAJ}} * {{Citation|author-link=Heinz A. Richter|title=A Concise History of Modern Cyprus, 1878–2009}} * {{Citation|title=The Inter-State Application under the European Convention on Human Rights: Between Collective Enforcement of Human Rights and International Dispute Settlement|date=2018|url=https://books.google.com/books?id=HGhjDwAAQBAJ&pg=PA117}} * {{Citation|title=Fettered Independence}} * {{Citation|title=The Property Rights of Refugees and Internally Displaced Persons: Beyond Restitution|url=https://books.google.com/books?id=NT1lTrxDR14C&pg=PA51|date=2012}} * {{Citation|title=Dementia Cypria: On the Social Psychological Environment of the Intercommunal Negotiations|date=Spring 2009|url=http://cyprusreview.org/index.php/cr/article/download/224/186/}} * {{Citation|author=The Guardian|author-link=The Guardian|title=Split for infinity?|url=https://www.theguardian.com/theguardian/1999/jul/17/weekend7.weekend|access-date=28 March 2017}} * {{Citation|title=Ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας (History of the Republic of Cyprus)}} * {{Citation|author=United Nations|author-link=United Nations|title=REPORT BY THE SECRETARY-GENERAL ON THE UNITED NATIONS OPERATION IN CYPRUS|access-date=17 December 2018|date=10 September 1964|url=https://www.securitycouncilreport.org/wp-content/uploads/Cyprus%20S%205950.pdf}} * {{Citation|title=Political Settlements in Divided Societies: Consociationalism and Cyprus|date=2009-08-15}} == სქოლიო == [[კატეგორია:1963 წლის კონფლიქტები]] [[კატეგორია:კონფლიქტები კვიპროსზე]] mgemtkzzkuouxjbl0y2z398fg44q7uy 0 550308 5417169 4508796 2026-06-20T03:07:16Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417169 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პოლიტიკოსი | სახელი= დადაშ ბუნიადზადე | მშობლიური სახელი= {{Lang-az|Dadaş Bünyadzadə}} | სურათი= Dadash Bunyadzade.jpg | სურათის ზომა= | წარწერა= | დაბადების სახელი= | ფსევდონიმი= | დაბადების თარიღი= [[8 აპრილი]], [[1888]] | დაბადების ადგილი= | გარდაცვალების თარიღი= [[21 აპრილი]], [[1938]] | გარდაცვალების ადგილი= | მოქალაქეობა= | განათლება= | სამეცნიერო ხარისხი= | ეროვნება= | რელიგია= | პარტია= | ძირითადი იდეები= | საქმიანობა= | მამა= | დედა= | მეუღლე= | შვილები= | ჯილდოები= | ხელმოწერა= | საიტი= }} '''დადაშ ხოჯა ოღლი ბუნიადზადე''' ({{Lang-az|Dadaş Xoca oğlu Bünyadzadə}}; დ. [[8 აპრილი]], [[1888]] — გ. [[21 აპრილი]], [[1938]]) — [[აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|აზერბაიჯანის სსრ]] პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე. == ბიოგრაფია == დადაშ ბუნიადზადე დაიბადა [[1888]] წლის [[8 აპრილი|8 აპრილს]] სოფელ [[ფატმაი|ფატმაიში]], გლეხის ოჯახში<ref name=":1">[https://lists.memo.ru/d5/f407.htm ''Москва, расстрельные списки - Коммунарка'']{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. 1917 წლის მარტში გახდა პარტია „<nowiki/>[[ჰუმეთი|ჰუმეთის]]<nowiki/>“ დროებითი კომიტეტის წევრი, ივლისიდან კი ბოლშევიკური გაზეთის „ჰუმეთის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი<ref>[http://gatchina3000.ru/great-soviet-encyclopedia/bse/001/978.htm '''Буниатзад''е''''' Дадаш Ходжа оглы]</ref>. 1918 წლის აპრილს ბაქოს მუშათა, ჯარისკაცთა და მეზღვაურთა დეპუტატთა საბჭომ ჩამოაყალიბა ადგილობრივი მმართველობა - ბაქოს სახალხო კომისართა საბჭო. ბუნიადზადე დაინიშნა ბაქოს ოლქში კონტრრევოლუციის წინააღმდეგ ბრძოლის ერთ-ერთ საგანგებო კომისრად<ref>''Азимов Г.'' Бакинская Коммуна. — Баку: Гянджлик, 1982. — С. 101.</ref>. 28-29 მარტს, ბუნიადზადეს თავმჯდომარეობით, [[ასტრახანი|ასტრახანში]] გაიმართა მუსლიმი მუშათა შეხვედრა<ref>Коммунисты-азербайджанцы в Советской России (1918—1920 гг.) // Труды Института истории партии ЦК КП Азербайджана. Т. 29.. — Баку, 1968. — С. 41.</ref>. ბუნიადზადე იყო რედაქტორი ასტრახანში გამოქვეყნებული ყოველკვირეული გაზეთის „ჰუმეთის“<ref>Коммунисты-азербайджанцы в Советской России (1918—1920 гг.) // Труды Института истории партии ЦК КП Азербайджана. Т. 29.. — Баку, 1968. — С. 42.</ref>, ასევე იყო თათარი კომუნისტების გაზეთი „თართიშის“ რედაქტორი<ref>Коммунисты-азербайджанцы в Советской России (1918—1920 гг.) // Труды Института истории партии ЦК КП Азербайджана. Т. 29.. — Баку, 1968. — С. 32, прим. 9.</ref>. [[1919]] წლის ივლისში დაბრუნდა [[ბაქო|ბაქოში]]. [[1920]] წლის [[11 თებერვალი|11 თებერვალს]] აზერბაიჯანის კომუნისტური ორგანიზაციების I კონგრესი არალეგალურად შეიკრიბა ბაქოში მუშათა კლუბის შენობაში, სადაც მოხდა პარტია „ჰუმეთის“, „ადალათისა“ და  <nowiki/>[[საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტია|სკკპ]] ბაქოს კომიტეტი გაერთიანდნენ აზერბაიჯანის კომუნისტურ პარტიად (ბოლშევიკები). ბუნიადზადე სხვა პირებთან ერთად აირჩიეს კონგრესის პრეზიდიუმში<ref>''Гусейнов А.'' Алигейдар Караев (биографический очерк). — Баку: Азербайджанское государственное издательство, 1976. — С. 40.</ref>. აზერბაიჯანის კომუნისტებმა მთელი სამხედრო-საბრძოლო სამუშაოების კონცენტრირება მოახდინეს ბაქოს რეგიონის საბრძოლო ორგანიზაციის ცენტრალური შტაბის ხელში, რომელმაც ფუნქციონირება [[1 თებერვალი|1-ლ თებერვალს]] დაიწყო. დადაშ ბუნიათზადე იყო შტაბის წევრი და პასუხისმგებელი იყო ჯარში პოლიტიკურ მუშაობაზე<ref name=":0">''Дарабади П.'' Военные проблемы политической истории Азербайджана начала XX века. — Баку: Элм, 1991. — С. 148.</ref>. აზერბაიჯანის კომუნისტებმა მთელი სამხედრო-საბრძოლო სამუშაოები ბაქოს რეგიონის საბრძოლო ორგანიზაციის ცენტრალურ შტაბს გადასცეს. დადაშ ბუნიადზადე აღნიშნული შტაბის წევრი იყო. ის პასუხისმგებელი იყო ჯარში პოლიტიკურ მუშაობაზე<ref name=":0" />. საბჭოთა ძალაუფლების დამყარების შემდეგ ბუნიადზადე განათლებისა და სახელმწიფო კონტროლის სახალხო კომისარი გახდა<ref>Декреты Азревкома. — <abbr>Б.</abbr>: Азернешр, 1988. — С. 13-14.</ref>. [[1920]] წლის მაის-ივნისში კომუნისტური პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა რაიონებში გაგზავნა რამდენიმე წამყვანი პარტიული მუშაკი. 13 მაისს ბუნიადზადე დაინიშნა [[ყარაბაღი|ყარაბაღისა]] და [[ზანგეზური|ზანგეზურის]] საგანგებო კომისრად. მას გააჩნდა ფართო უფლებები. ის იყო დაკავებული ოლქებში პარტიის პოლიტიკის გატარებით. მას უფლება ჰქონდა საჭიროების შემთხვევაში დაეთხოვა პარტიული ორგანიზაციები და ადგილობრივი ხელისუფლება, ასევე დაენიშნა პარტიული კომიტეტების წევრები<ref>''Папуша З. Е.'' Среди крестьянских масс (Деятельность Компартии Азербайджана в деревне в 1920 — 1921 гг.). — Баку: Азербайджанское государственное издательство, 1967. — С. 29.</ref>. [[21 მაისი|21 მაისს]] ის დაბრუნდა ბაქოში. ბუნუადზადე [[1929]] წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის შექმნისას დაინიშნა მის პირველ რექტორად<ref>[http://www.adau.edu.az/haqqimizda_ru/nashi-rektory-674/ '''Директоры и ректоры Азербайджанского Государственного Аграрного университета (бывшие АСХИ, АСХА)''']</ref>. იყო აზერბაიჯანის [[ინდუსტრიალიზაცია|ინდუსტრიალიზაციის]] კომისიის წევრი, რომელიც შეიქმნა რესპუბლიკის სახალხო კომისართა საბჭოს მიერ [[1926]] წლის [[3 თებერვალი|3 თებერვალს]]<ref>''Раджабов Р.'' ЦКК — РКИ Азербайджана в борьбе за построение социализма (1920 - 1934). — Баку: Азербайджанское государственное издательство, 1968. — С. 67.</ref>. დააპატიმრეს [[1937]] წლის [[20 ივნისი|20 ივნისს]]. [[1938]] წლის [[21 აპრილი|21 აპრილს]] მიესაჯა სიკვდილით დასჯა ანტისაბჭოთა ნაციონალისტური დივერსიული და ტერორისტული ორგანიზაციის ხელმძღვანელობის ბრალდებით. დახვრიტეს იმავე დღეს<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web |url=http://old.memo.ru/memory/communarka/chapter6.htm |title='''1938. Апрель''' |access-date=2023-04-18 |archive-date=2023-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230418085639/http://old.memo.ru/memory/communarka/chapter6.htm }}</ref>. რეაბილიტაცია ჩაუტარდა 1955 წლის 21 დეკემბერს<ref name=":1" /><ref name=":2" />. == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 1888]] [[კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1938]] [[კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები]] 2aai1l5ev80ulzwu1igfav58uao1m5z 0 555539 5417249 4553571 2026-06-20T09:53:32Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417249 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დასახლება |სტატუსი = მუნიციპალიტეტი |ქართული სახელი = დეესა-დე-რომანოსი |ქვეყანა = ესპანეთი |რეგიონის ტიპი = ავტონომიური გაერთიანება |რეგიონი = კასტილია და ლეონი |რეგიონი2 = |რეგიონი ცხრილში = |რაიონის ტიპი = პროვინცია |რაიონი = პალენსიის პროვინცია |თემის ტიპი = კომარკა |თემი =პარამოს-ვალიესის კომარკა |რაიონი2 = |მმართველის ტიპი = |მმართველი = |add1n= |add1= }} '''დეესა-დე-რომანოსი''' ({{lang-es|Dehesa de Romanos}}) — მუნიციპალიტეტი [[ესპანეთი|ესპანეთში]], შედის [[კასტილია და ლეონი]]ს ავტონომიური გაერთიანების [[პალენსიის პროვინცია|პალენსიის პროვინციის]] [[პარამოს-ვალიესის კომარკა|პარამოს-ვალიესის კომარკის]] შემადგენლობაში. ფართობი — 21 კმ². მოსახლეობა — 61 კაცი ([[2020]] წ.). ==იხილეთ აგრეთვე== * [[პალენსიის მუნიციპალიტეტები]] ==რესურსები ინტერნეტში== * [http://dehesaderomanos.dip-palencia.es/ დეესა-დე-რომანოსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828161421/http://dehesaderomanos.dip-palencia.es/ |date=2009-08-28 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:პალენსიის მუნიციპალიტეტები]] hov35hdwavyjw75fn4wf5scn3piki0a 15 559278 5417295 5121528 2026-06-20T11:49:49Z ~2026-35966-19 184429 /* ბულაური */ ახალი სექცია 5417295 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} == რაღაც მისანიშნებელი == მართალია, ეს არ მინახავს სხვაგან, მაგრამ იქნებ, ჩაისვას კონკრეტულად ამ კატეგორიაში რამე ინდიკატორი, რომ აქ რამდენიმე გვერდია და სანამ ვიღაცას მოუნდება საკუთარი გვარის ხელით ჩაწერა (იხილეთ გაუქმებული რედაქტირებები), წაიკითხოს, რომ თუ საკუთარი გვარი ვერ მოძებნა ამ გვერდზე, გადავიდეს შემდეგ გვერდებზე. ძალიან ბევრს უჭირს მარტივი რაღაცების გააზრება და მოძიება. --[[მომხმარებელი:L H R B S20|L H R B S20]] ([[მომხმარებლის განხილვა:L H R B S20|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/L H R B S20|წვლილი]]) 09:44, 18 იანვარი 2024 (UTC) == ჯანდაგაშვილი ჩაამატეთ == გვარების სიაში ჯანდაგაშვილი ჩაამატეთ!!!!!!! [[მომხმარებელი:Trezorika777|Trezorika777]] ([[მომხმარებლის განხილვა:Trezorika777|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/Trezorika777|წვლილი]]) 19:37, 5 მაისი 2025 (UTC) == გვარის დამატება == ტეტუნაშვილი არ არის სიაში [[მომხმარებელი:Giotet23|Giotet23]] ([[მომხმარებლის განხილვა:Giotet23|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/Giotet23|წვლილი]]) 09:40, 30 სექტემბერი 2025 (UTC) == Xorbalaze damatet == xorbalazeebs. tu. daamatebt. zalian. kargi. Iqneba. [[მომხმარებელი:Mr.Bivann|Mr.Bivann]] ([[მომხმარებლის განხილვა:Mr.Bivann|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/Mr.Bivann|წვლილი]]) 12:29, 10 ნოემბერი 2025 (UTC) == ბულაური == ქართული გვარი [[სპეციალური:წვლილი/&#126;2026-35966-19|&#126;2026-35966-19]] ([[მომხმარებლის განხილვა:&#126;2026-35966-19|talk]]) 11:49, 20 ივნისი 2026 (UTC) n14w7xwugeb8fyq68mhiardwf2l97pj 0 559289 5417204 4596402 2026-06-20T08:23:42Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417204 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დასახლება}} '''დასავლეთი ინდოეთი''' ({{lang-en|Western India}}) — ნაკლებად დაზუსტებული [[ინდოეთის ადმინისტრაციული დანაყოფები|რეგიონი]] [[ინდოეთი|ინდოეთში]]. მოიცავს ინდოეთის რესპუბლიკის დასავლეთ შტატებს. შინაგან საქმეთა სამინისტრო დასავლეთ ზონირულ საბჭოს ადმინისტრაციულ დანაყოფში აერთიანებს შტატებს: [[გოა (შტატი)|გოას]], [[გუჯარათი|გუჯარათსა]] და [[მაჰარაშტრა]]ს; და მოკავშირე ტერიტორიას: [[დადრა და ნაგარ-ჰაველი და დამანი და დიუ]].<ref name="Zonal Council">{{cite web|url=http://interstatecouncil.nic.in/iscs/genesis/|title=Inter-state Council Secretariat, Ministry of Home Affairs, Government of India|access-date=13 February 2018}}</ref> მეორე მხრივ, კულტურის სამინისტრო და ზოგიერთი ისტორიკოსი დასავლეთ ინდოეთს მიაკუთვნებს [[რაჯასტანი]]ს შტატსაც.<ref name=WZCC>{{cite web|title=West Zone Cultural Centre|url=http://www.wzccindia.com/index.php?q=Page&slug=about-wczz/|website=wzccindia.com|publisher=Ministry of Culture, Government of India|access-date=13 February 2018|archive-date=27 ნოემბერი 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241127234857/http://www.wzccindia.com/index.php?q=Page&slug=about-wczz/}}</ref>{{Sfn|Vidyarthi|Rai|1977}} ინდოეთის გეოლოგიური კვლევის მიხედვით, დასავლეთ ინდოეთს მიეკუთვნება [[მაჰარაშტრა]], მაგრამ არ მიეკუთვნება [[რაჯასტანი]],<ref name="GSI">{{Cite web|url=https://www.gsi.gov.in/webcenter/portal/OCBIS/page13/page1734?_adf.ctrl-state=185uiqiyky_34&_afrLoop=2969808392873635#!|title=Geological Survey of India|access-date=13 February 2018}}</ref> ხოლო უმცირესობების უფლებათა სამინისტროს განსაზღვრებით, დასავლეთ ინდოეთი მოიცავს [[კარნატაკა]]ს, მაგრამ არ მოიცავს რაჯასტანს.<ref name="NCLM">{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title= Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228171523/http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=28 December 2017|access-date=31 August 2020}}</ref> ხშირად დასავლეთ ინდოეთს მიაკუთვნებენ [[მადჰია-პრადეში]]ს შტატს,{{Sfn|Parthasarathy|Iyengar|2006|p=85}}<ref>{{cite web|url=https://www.asia-planet.net/india/madhya.htm|title=West India - Madhya Pradesh|publisher=Asia-Planet|accessdate=2023-12-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120122003802/http://www.asia-planet.net/india/madhya.htm|archivedate=2012-01-22}}</ref>{{Sfn|Nilsen|2010|p=205}} ხოლო ზოგჯერ ამ კატეგორიაში გაჰყავთ [[ჰარიანა]], [[დასავლეთი უტარ-პრადეში]], და სამხრეთი [[პენჯაბის შტატი]].{{Sfn|Pandeya|Lieth|2012|p=219}} დასავლეთი ინდოეთი შეიძლება აღნიშნავდეს ინდოეთის დასავლეთ ნახევარს, შესაბამისად, ყველა შტატს, რომელიც [[დელი]]სა და [[ჩენაი]]ს დასავლეთით მდებარეობს, მათ შორის: პენჯაბს, კერალასა და მიმდებარე შტატებს. რეგიონი მაღალინდუსტრიალიზეულია და დიდი რაოდენობით ურბანული მოსახლეობა ჰყავს.<ref>{{cite web| url = http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm| title = Census GIS data| access-date = 12 March 2008| archiveurl = https://web.archive.org/web/20150425105619/http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm| archivedate = 25 აპრილი 2015}}</ref> დასავლეთ ინდოეთს ჩრდილოეთიდან [[თარის უდაბნო]] ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ― ვინდჰიის ქედი, ხოლო დასავლეთიდან [[არაბეთის ზღვა]]. დასავლეთ ინდოეთი თარის უდაბნოს დიდ ნაწილს [[ჩრდილოეთი ინდოეთი|ჩრდილოეთ ინდოეთთან]] და [[პაკისტანი|პაკისტანთან]] იყოფს, ხოლო [[დეკანის ზეგანი|დეკანის ზეგანს]] [[სამხრეთი ინდოეთი|სამხრეთ]] და [[ცენტრალური ინდოეთი|ცენტრალურ ინდოეთთან]]. სიუანცზანის თანახმად, ანტიკურ ხანაში დასავლეთი ინდოეთი სამ დიდ სახელმწიფოდ იყოფოდა: სინდჰად (მოიცავდა ინდის მთელ ხეობას პენჯაბიდან არაბეთის ზღვამდე, დელტისა და კაჩის კუნძულის ჩათვლით), გურჯარად (მოიცავდა დასავლეთ რასპუტანსა და თარის უდაბნოს) და ბალაბჰად (მოიცავდა გუჯარათის ნახევარკუნძულსა და მიმდებარე სანაპიროს მცირე ნაწილს).{{Sfn|Cunningham|1871|p=248}} ინდოეთის გაყოფამდე დღევანდელი პაკისტანის ტერიტორიები, სინდჰი და ბელუჯისტანი, ამ რეგიონის შემადგენლობაში შედიოდა. ხელოვნების ისტორიაში დასავლეთი ინდოეთი მხოლოდ გუჯარათსა და რაჯასტანს მიემართება.<ref>Blurton, T. Richard, ''Hindu Art'', p. 187, 1994, British Museum Press, ; Michell, George (1990), ''The Penguin Guide to the Monuments of India, p.262, Volume 1: Buddhist, Jain, Hindu'', 1990, Penguin Books,</ref> დასავლეთ ინდოეთს მთლიანი შიდა პროდუქტის მეორე უმაღლესი მაჩვენებელი აქვს ინდოეთის რეგიონებს შორის. ==გეოგრაფია== [[File:kokan12.jpg|thumb|left|კონკანი [[მუსონები]]ს დროს]] დასავლეთი ინდოეთი ჩრდილოეთით საურაშტრისა და კაჩის ნახევრად არიდულ რეგიონს მოიცავს. კამბაისა და სამხრეთ გუჯარათის სამხრეთით მდებარე რეგიონი ტენიანია. სამხრეთ გუჯარათის, მაჰარაშტრისა და გოას სანაპიროს გასწვრივ [[დასავლეთი გატები]] მდებარეობს. დანარჩენ რეგიონს ვიდარბჰისა და მარათჰვადის გეოგრაფიული რეგიონები იკავებს. ვეგეტაცია კონკანის სანაპიროზე ტროპიკული წვიმის ტყეებიდან ჩრდილოეთ გუჯარათში ეკლიანი ბუჩქებისკენ იცვლება. რეგიონის მთავარი მდინარეებია: მაჰი, ნარმადა, ტაპი, გოდავარი, ზუარი, მანდოვი, კრიშნა, გჰაგარი, ჩამბალი და მათი მრავალი შენაკადი. ===კლიმატი=== დასავლეთ ინდოეთის კლიმატი იცვლება ტროპიკული წვიმების, მშრალ და ნახევრად არიდულ კლიმატურ ზონებს შორის. სანაპირო რეგიონებში მცირე სეზონური ცვლილებებია და ტემპერატურა 20 °C-დან 38 °C-მდე მერყეობს. მუმბაისა და ჩრდილოეთ კონკანის რეგიონში უფრო ცივი ზამთარია და მინიმალური ტემპერატურა 12 °C-ის ფარგლებშია. მაჰარაშტრის შიდა ნაწილში ცხელი ზაფხულია. მაქსიმალური ტემპერატურა საშუალოდ 40 °C-ს უტოლდება. ზამთარი რბილია და მინიმალური ტემპერატურა საშუალოდ 10 °C-ის ტოლია. დასავლეთ რეგიონში მდებარე ქალაქ პუნში ზაფხულის ტემპერატურა 35-40 °C-ია, ხოლო ზამთრის ტემპერატურა 7-12 °C-ის ფარგლებშია. გუჯარათშიც თბილი კლიმატია, ცხელი ზაფხულითა და ცივი ზამთრით. ==დემოგრაფია== დასავლეთ ინდოეთის მთავარი ენებია: [[მარათული ენა|მარათული]], [[გუჯარათული ენა|გუჯარათული]] და [[კონკანის ენა]].<ref name="2001_census_lang" /> ===რელიგია=== {{bar box |title=რელიგია დასავლეთ ინდოეთში|titlebar=#ddd |left1=რელიგია |right1=% |float=right |bars= {{bar percent|[[ინდუიზმი]]|Orange|83.66}} {{bar percent|[[ისლამი]]|Green|10.12}} {{bar percent|[[ბუდიზმი]]|Yellow|4}} {{bar percent|სხვები|grey|2.22}} }} მოსახლეობის უმრავლესობა [[ინდუიზმი]]ს მიმდევარია. მნიშვნელოვან რელიგიურ უმცირესობას [[ისლამი|მუსლიმები]] შეადგენენ. მოსახლეობის მცირე ნაწილი [[ქრისტიანობა|ქრისტიანია]]. დასავლეთ ინდოეთში მცირე რაოდენობით ადგილობრივი ებაელებიც ცხოვრობენ, რომელთაც „ისრაელის ვაჟები“ ჰქვიათ და მარათულ ენაზე საუბრობენ. გუჯარათში დასახლებული პარსები ძირითადად მუმბაისა და სურათში არიან განსახლებული. დასავლეთ ინდოეთში [[ჯაინიზმი]]სა და [[ბუდიზმი]]ს ბევრი მიმდევარი ცხოვრობს. ქრისტიანების უმრავლესობა [[გოა]]ში ცხოვრობს. ===ენა=== დასავლეთ ინდოეთის მოსახლეობის უმრავლესობა, დაახლოებით 73 მილიონი ადამიანი, [[მარათული ენა|მარათულ ენაზე]] საუბრობს. დაახლოებით 46 მილიონი ადამიანი გუჯარათულ ენაზე საუბრობს, ხოლო 2.5 მილიონი ადამიანი ― კონკანზე. სამივე მათგანი [[ინდოარიული ენები|ინდოარიულ ენათა]] ჯგუფს მიეკუთვნება.<ref name="2001_census_lang">{{cite web |url = http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement4.htm| title=2001 Census language data|access-date=11 March 2008}}</ref> ინდოეთის სხვა ნაწილების მსგავსად, დასავლეთ ინდოეთიც [[მულტილინგვიზმი]]ს მაღალი მაჩვენებლით გამოირჩევა. ურბანულ ტერიტორიებზე დამატებით ინგლისურ ენასა და ჰინდიზე საუბრობენ.<ref name="Tropf_India_lang_report">{{cite web|url = http://www.lilaproject.org/docs/India%20and%20its%20Languages%20v1.0.pdf|title = Indian and its languages|access-date = 11 March 2008|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080308101143/http://www.lilaproject.org/docs/India%20and%20its%20Languages%20v1.0.pdf|archivedate = 8 მარტი 2008}}</ref> ==იხილეთ აგრეთვე== *[[აღმოსავლეთი ინდოეთი]] *[[ჩრდილოეთი ინდოეთი]] *[[ჩრდილო-აღმოსავლეთი ინდოეთი]] *[[სამხრეთი ინდოეთი]] *[[ცენტრალური ინდოეთი]] *[[ინდოეთის ადმინისტრაციული დანაყოფები]] ==ბიბლიოგრაფია== {{Refbegin}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JhXV4A0mjogC&pg=PA248|last=Cunningham|first=Alexandar|author-link=Alexander Cunningham|title=The Ancient Geography of India.|volume=1|year=1871|publisher=Trübner & Company}} * {{cite book|title=Dispossession and Resistance in India: The River and the Rage|first=Alf Gunvald|last=Nilsen|isbn=9781136994326|publisher=Routledge|year=2010|url=https://books.google.com/books?id=PJ-XdTz4qPsC|oclc=1290098226}} * {{cite book|title= Ecology of Cenchrus grass complex: Environmental conditions and population differences in western India |first1=S.C.|last1=Pandeya|first2=Helmut|last2=Lieth|url=https://books.google.com/books?id=BqnsCAAAQBAJ&pg=PA219|publisher=Springer Science & Business Media|date=6 December 2012|isbn=9789401129268}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=HhAvy9B4q7IC&pg=PA85|title=New Development Paradigms and Challenges for Western and Central India|last1=Parthasarathy|first1=R.|last2=Iyengar|first2=Sudarshan|publisher=Concept Publishing Company|year=2006|isbn=9788180692802|quote=The four States in western India, viz. Gujarat, Maharashtra, Madhya Pradesh and Rajasthan|volume=1}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=PZF0CrtE2pQC&pg=PA192|title=An Economic History of India: From Pre-colonial Times to 1991|last=Rothermund|first=Dietmar|author-link=Dietmar Rothermund|isbn=9780415088718|publisher=Psychology Press|year=1993}} * {{cite book|last1=Vidyarthi|first1=Lalita Prasad|author1-link=L. P. Vidyarthi|last2=Rai|first2=Binay Kumar|title=The Tribal Culture of India|url=https://books.google.com/books?id=scgz0Uzn64YC&q=rajasthan+goa+maharashtra+gujarat+western+india&pg=PA66|publisher=Concept Publishing Company|year=1977}} {{Refend}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ინდოეთის რეგიონები]] 2wehhmqwjwyxgddnj4zj8uyj2o9lijg 0 560259 5417248 4606019 2026-06-20T09:53:10Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417248 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დასახლება |სტატუსი = მუნიციპალიტეტი |ქართული სახელი = დეესა-დე-მონტეხო |ქვეყანა = ესპანეთი |რეგიონის ტიპი = ავტონომიური გაერთიანება |რეგიონი = კასტილია და ლეონი |რეგიონი2 = |რეგიონი ცხრილში = |რაიონის ტიპი = პროვინცია |რაიონი = პალენსიის პროვინცია |თემის ტიპი = კომარკა |თემი =მონტანია-პალენტინის კომარკა |რაიონი2 = |მმართველის ტიპი = |მმართველი = |add1n= |add1= }} '''დეესა-დე-მონტეხო''' ({{lang-es|Dehesa de Montejo}}) — მუნიციპალიტეტი [[ესპანეთი|ესპანეთში]], შედის [[კასტილია და ლეონი]]ს ავტონომიური გაერთიანების [[პალენსიის პროვინცია|პალენსიის პროვინციის]] [[მონტანია-პალენტინის კომარკა|მონტანია-პალენტინის კომარკის]] შემადგენლობაში. ფართობი — 43,78 კმ². მოსახლეობა — 127 კაცი ([[2020]] წ.). ==იხილეთ აგრეთვე== * [[პალენსიის მუნიციპალიტეტები]] ==რესურსები ინტერნეტში== * [http://dehesademontejo.dip-palencia.es/ დეესა-დე-მონტეხოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828164930/http://dehesademontejo.dip-palencia.es/ |date=2009-08-28 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:პალენსიის მუნიციპალიტეტები]] 761f00o9doin5dja3c1u4jk8qydea0y 0 561042 5417164 4620912 2026-06-20T02:12:02Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417164 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა კომპანია | სახელი = გურმე | ლოგო = გურმეს ლოგო.jpg | ლოგოს_ზომა = 150პქ | ლოგოს_ტიტრი = | სურათი = | სურათის_ზომა = | სურათის_ტიტრი = | ყოფილი_სახელწოდება = | ტიპი = საკონდიტრო | დევიზი = | დაფუძნდა = 2012 | დაიხურა = | დამაარსებელი = ნინო მამულაშვილი | მდებარეობა = [[თბილისი]] | მფლობელი = | წამყვანი = | პარტნიორი = | დარგი = საკონდიტრო, საწარმო და კაფეების ქსელი | პროდუქცია = საკონდიტრო პროდუქცია, მზა კვება, ცომეული, ფურშეტის მომსახურება, კორპორაციული მომსახურება | შემოსავალი = | საწარმოო შემოსავალი = | სუფთა მოგება = | თანამშრომელი = | შვილობილი = | ფილიალი = | აუდიტორი = | რეგისტრაცია = | მომხმარებელი = | სერვისის ენა = | საიტი = }} '''გურმე''' (Gourmet) — საკონდიტრო, საწარმო და კაფეების ქსელი. დაარსდა 2012 წელს. კომპანია საწარმოს ფლობს [[თბილისი|თბილისში]], [[მირიან მეფის ქუჩა|მირიან მეფის]] 70-ში და ფუნქციონირებს კაფე კარტოზიას ქუჩაზე. წარმოდგენილია სხვადასხვა ობიექტებზეც. „გურმე“ მომხმარებელს სთავაზობს საკონდიტრო პროდუქციას, მზა კვებას, ცომეულს, ფურშეტის მომსახურებას, კორპორაციულ მომსახურებას და ა.შ. აუდიტის შედეგად, „გურმემ“ ISO 22000:2018 საერთაშორისო სერტიფიკატი აიღო. სერტიფიკატი კონკრეტულად კვებით-სამრეწველო მიმართულებას ეხება, რაც იმის აღიარებაა, რომ კომპანიაში წარმოებული პროდუქცია და მომსახურება მაღალი ხარისხისაა. ISO 22000:2018 ნიშნავს, რომ წარმოების პროცესის ყველა ეტაპი შესაბამისობაშია საერთაშორისო სტანდარტთან, იმართება და კონტროლდება HACCP სისტემა, ტარდება ყოველდღიური მონიტორინგი როგორც პერსონალის ჰიგიენის, ისე საწარმოო პროცესების ნაწილში. „გურმე“ თანამშრომლობს მხოლოდ მსხვილ მომწოდებლებთან, რაც იმას ნიშნავს, რომ ნედლეულს იღებს მხოლოდ თანდართული სერტიფიკატების საფუძველზე. დასაწყობების მიმართულებით, დაცულია FIFO პრინციპი. ==რესურსები ინტერნეტში== *[https://www.entrepreneur.com/ka/kali-antreprenerebi/gurme-nino/369830 "გურმე" - ნინო მამულაშვილი] Entrepreneur Georgia *[https://www.businessinsider.ge/ka/sakonditro-gurme-oktombershi-sam-akhal-filials-khsnis საკონდიტრო „გურმე“ ოქტომბერში სამ ახალ ფილიალს ხსნის] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231220155319/https://www.businessinsider.ge/ka/sakonditro-gurme-oktombershi-sam-akhal-filials-khsnis |date=2023-12-20 }} Business Insider Georgia *[https://www.companyinfo.ge/ka/corporations/338406 ინფორმაცია კომპანიის შესახებ] Company info.ge [[კატეგორია:საქართველოს კომპანიები]] nmnnk6zs5s60prmiq1x6kpm08x9yiw3 0 564879 5417085 5349838 2026-06-19T19:32:26Z Niko747474 143308 5417085 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ალბომი|სახელწოდება=It Was Written|გარეკანი=Nas-it-was-written-music-album.jpg|ტიპი=studio|შემსრულებელი=[[Nas|ნასი]]|გამოცემის თარიღი=2 ივნისი 1996|სტუდია={{hlist|Soundtrack|[[D&D Studios|D&D]]|[[The Hit Factory]]|[[Sony Music Studios|Sony Music]]|[[Chung King Studios|Chung King]] ([[ნიუ-იორკი]])|Bearsville (ვუდსტოკი)|[[Dr. Dre|Dr. Dre-ს]] სახლი|[[Westlake Studios|Westlake]] ([[ლოს-ანჯელესი]])}}|ჟანრი={{hlist|[[ჰიპ-ჰოპი]]|[[მაფიოზო-რეპი]]|[[განგსტა-რეპი]]}}|ხანგრძლივობა=58:29|ლეიბლი=[[Columbia Records|Columbia]]|პროდიუსერი={{hlist|[[DJ Premier]]|[[Dr. Dre]]|[[Havoc]]|[[რაშად სმითი]]|[[L.E.S]]|[[Live Squad]]|[[Trackmasters]]}}|წინა_სახელწოდება=[[Illmatic]]|წინა_წელი=1994|შემდეგი_სახელწოდება=[[The Album (The Firm-ის ალბომი|The Album]]|შემდეგი_წელი=1997|სხვადასხვა={{სინგლები | სახელი = It Was Written | ტიპი = studio | სინგლი 1 = [[If I Ruled The World (Imagine That)]] | სინგლი 1 თარიღი = 4 ივნისი, 1996 | სინგლი 2 =[[Street Dreams]] | სინგლი 2 თარიღი = 22 ოქტომბერი, 1996 }}}} '''''It Was Written''''' — ამერიკელი რეპერ [[Nas|ნასის]] მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოიცა ლეიბლზე [[Columbia Records]], 1996 წლის 2 ივნისს. მიუხედავად კრიტიკოსების აღიარებისა, რეპერის სადებიუტო ალბომმა, ''[[Illmatic]]''-მა, კომერციულ წარმატებას ვერ მიაღწია, რის გამოც მან ''It Was Written''-ისთვის უფრო მეინსტრიმული ჟღერადობა შეარჩია, რაც ასევე განაპირობა [[Trackmasters]]-ის პროდიუსერობამ. ''Illmatic''-ის ნედლი, ანდერგრაუნდული ჟღერადობიდან ნასმა პოპულარულ განგსტა-რეპზე გადაინაცვლა. ალბომი ასევე მოიცავს ნასის ხანმოკლედ არსებული ჯგუფის, [[The Firm]]-ის დებიუტს, რომელშიც ასევე შედიოდნენ [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ფოქსი ბრაუნი]], [[AZ]], და [[Cormega]]. ''It Was Written'' კომერციულად წარმატებული აღმოჩნდა. ალბომმა დებიუტი აშშ-ს ''Billboard-''ის საუკეთესო 200-ეულის პირველ ადგილზე მოახდინა, და გამოცემიდან ერთი კვირის შემდეგ მისი 270,000 ასლი გაიყიდა. ალბომს კრიტიკოსებისგან დადებითი გამოხმაურება მოჰყვა, თუმცა, მეინსტრიმული ჟღერადობის გამო, ჰიპ-ჰოპ საზოგადოებაში რეპერის რეპუტაცია დაზიანდა. ალბომს [[ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია|RIAA]]-ს მიერ მინიჭებული აქვს 3 გზის პლატინის სტატუსი, და კვლავ რჩება ნასის ყველაზე გაყიდვად ალბომად. 2024 წელს ჯურნალ ''Billboard-''მა ალბომი ყველა დროის საუკეთესო ჰიპ-ჰოპ ალბომების სიაში შეიყვანა.<ref>{{Cite web|last=Denis|first=Damien Scott,Gail Mitchell,Angel Diaz,Carl Lamarre,Michael Saponara,Heran Mamo,Kyle|last2=Scott|first2=Damien|last3=Mitchell|first3=Gail|last4=Diaz|first4=Angel|last5=Lamarre|first5=Carl|last6=Saponara|first6=Michael|last7=Mamo|first7=Heran|last8=Denis|first8=Kyle|date=2024-06-27|title=The 100 Greatest Rap Albums of All Time (100-51): Staff List|url=https://www.billboard.com/lists/best-rap-albums-all-time/|access-date=2024-06-27|website=Billboard|language=en-US}}</ref> == წარმოშობა და ჩაწერა == ნასის სადებიუტო ალბომი, ''[[Illmatic]]'' (1994), მიუხედავად საყოველთაო აღიარებისა და გავლენისა, კომერციულად იმ დროის სხვა სადებიუტო ჰიპ-ჰოპ ალბომების მაჩვენებლებს ჩამოუვარდებოდა, ვინაიდან რეპერი მის ჩანაწერთა რეკლამირებაში ჩართული არ იყო. 1995 წლიდან ნასმა აქტიურად დაიწყო სხვა რეპერებთან თანამშრომლობა. მან კუპლეტები შეასრულა [[Kool G Rap]]-ის სიმღერაზე „Fast Life“ ალბომიდან ''[[4, 5, 6]]'' (1995), და [[Raekwon]]-ის სიმღერაზე „Verbal Intercourse“, ალბომიდან ''[[Only Built 4 Cuban Linx...|Only Built 4 Cuban Linx. . .]]'' (1995). ამ სიმღერებზე იგი თავს „Nas Escobar-ს“ უწოდებდა.<ref name="Cowie">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ამასობაში ფულის ფლანგვის ჩვევის გამო, ნასი ფინანსურად რთულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. იგი იძულებული იყო, 1995 წლის Source-ს დაჯილდოების ცერემონიისთვის კოსტუმის საყიდლად ფული ესესხა. კიდევ ერთი ნიუ-იორკელი რეპერის, [[The Notorious B.I.G.|The Notorius B.I.G]]-სა და პრომოუტერი [[შონ კომბსი|Puff Daddy]]-ს წარმატების შემდეგ, ნასმა გადაწყვიტა ახალი მენეჯერი, სტივ სტაუტი დაექირავა, რომელმაც რეპერს უფრო მეინსტრიმულ ჟღერადობაზე გადასვლა ურჩია. ამისათვის მან თანამშრომლობა დაიწყო Trackmasters-თან.<ref name="Cowie2">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> გარდა ამისა, ალბომზე მუშაობდნენ პროდიუსერები, DJ Premier, Dr. Dre, Havoc ჯგუფ Mobb Deep-იდან, L.E.S, Live Squad და MC Serch, როგორც აღმასრულებელი პროდიუსერი.<ref name="S12">''It Was Written'' 2005 LP liner notes. Simply Vinyl (SVLP 382).</ref> == სიმღერები და ტექსტები == {{Listen|pos=right|filename=Street Dreams.ogg|title="Street Dreams"|description=„Street Dreams-ში“ ნასი დეტალურად აღწერს ნარკოტიკების გავლენას მის უბანზე. სიმღერა ასევე შეიცავს Eurythmics-ის სიმღერა "Sweet Dreams (Are Made of This)-ის" (1983) ინტერპოლაციას.|filename2=I Gave You Power.ogg|title2="I Gave You Power"|description2=„I Gave You Power-ში“ ნასი ამბავს თოფის პერსპექტივიდან ასახავს.|filename3=Affirmative-Action.ogg|title3="Affirmative Action"|description3=„Affirmative Action-ში“ შედგა ნასის ჯგუფის, The Firm-ის დებიუტი, რომელიც შედგებოდა ნასის, AZ-ს, Cormega-სა და ფოქსი ბრაუნისგან. შემდგომში Cormega-მ ჯგუფი დატოვა და იგი რეპერ Nature-ით ჩაანაცვლეს. The Firm-მა თავისი ერთადერთი ალბომი 1997 წელს გამოსცა.}} ''It Was Written''-ზე პროდიუსერების მუშაობა განსაკუთრებული დეტალურობითა და დამუშავებით გამოირჩევა. იგი ძლიერ არის დამოკიდებული სემპლებზე და ფანკ ჟანრის ღარებზე, ღითაც ასევე წააგავს [[ჯი-ფანკი|ჯი-ფანკს]].<ref name="Yahoo">Meyer, Frank. Reynolds, J.R. [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202 Review 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003838/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202|date=2011-07-17}} [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204 2: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003825/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204|date=2011-07-17}}. [[Yahoo! Music]]. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ალბომში ნასი ხშირად მიმართავს თეატრალურ მაფიოზურ კონცეპტებს და თავს „Nas Escobar-ს“ (შთაგონებულია კოლუმბიელი ნარკობარონ [[პაბლო ესკობარი|პაბლო ესკობარით]]) უწოდებს.<ref name="Cowie3">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ალბომის შესავალში გარდა ნასის მონოლოგისა, ისმის მონების აჯანყება. სიმღერა შეიცავს სემპლებს სემ კუკის სიმღერიდან „A Change Is Gonna Come“ (1964), და The Lost Generation-ის „The Sly, the Slick, and the Wicked-დან“ (1970).<ref name="S122">''It Was Written'' 2005 LP liner notes. Simply Vinyl (SVLP 382).</ref> პირველი სიმღერა, სახელად „The Message“ მოიცავს Trackmasters-ის პროდაქშენს, ასევე სქრეთჩინგს Kid Capri-ს მიერ.<ref name="S123">''It Was Written'' 2005 LP liner notes. Simply Vinyl (SVLP 382).</ref> მისი სახელი მიუთითებს Grandmaster Flash and The Furious Five-ს იმავე სახელის მქონე კლასიკად ქცეულ სინგლზე. კრიტიკოსებმა სიმღერა აღწერეს, როგორც „სისხლიანი ნარატივი“ და „ნასის ერთ-ერთი ყველაზე ვიზუალურად გამომწვევი სიმღერა“.<ref name="Chennault">Chennault, Sam. [http://www.rhapsody.com/nas/it-was-written--explicit Reviews: It Was Written]. [[Rhapsody (online music service)|Rhapsody]]. Retrieved on 2009-03-18.</ref> გარდა ამისა, გამოსვლისას სიმღერამ დასავლეთ სანაპიროს რეპერის, [[თუფაქ შაკური|თუფაქ შაკურის]] ყურადღება მიიპყრო. სიმღერის პირველი სტრიქონი შაკურმა დისად მიიჩნია, და საპასუხოდ ჩაწერა ტრეკი "Against All Odds", რომელიც შემდგომში გამოიცა შაკურის გარდაცვალების შემდეგ გამოსულ ალბომზე ''[[The Don Killuminati: The 7 Day Theory]]''.<ref>{{Cite web |title=Exclaim! Canada's Music Authority |url=http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 |archive-date=2009-11-01 |access-date=2026-06-19 |website=www.exclaim.ca}}</ref> საბოლოო ჯამში რეპერები ერთმანეთს შეხვდენენ და კონფლიქტი მოაგვარეს. შაკური ნასს სიმღერიდან დისის ამოღებას შეჰპირდა, თუმცა ის შეხვედრიდან რამდენიმე დღეში მოკლეს. ჟურნალ ''King''-თან ინტერვიუში ნასმა განმარტა, რომ "The Message" მოიაზრებოდა, როგორც დისი [[The Notorious B.I.G.|The Notorious B.I.G-ის]] მიმართ, კონკრეტულად ფრაზით: „არის ერთი სიცოცხლე, ერთი სიყვარული, ამიტომ შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთი მეფე ([[ინგლისური ენა|ინგლ.]] There's one life, one love, so there can only be one king).“ DJ Premier-ის მიერ პროდიუსირებულ სიმღერაში „I Gave You Power“, ნასი ამბავს პირველ პირში, ცეცხლსასროლი იარაღის თვალსაზრისიდან ჰყვება.<ref name="Berliner">Berliner, Brett. [http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm Review: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211071805/http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm|date=2018-02-11}}. [[Stylus Magazine]]. Retrieved on 2008-08-01.</ref> ალბომის სინგლებია „If I Ruled The World (Imagine That)“ და „Street Dreams“. პირველში, კრიტიკოსი ჯ.რ. რეინოლდსის თქმით, „ნასი წერს გამოგონილ ანარქიულ სამყაროზე, სადაც დისციპლინა არ არსებობს და კარგი დროები ბატონობენ“.<ref name="Yahoo2">Meyer, Frank. Reynolds, J.R. [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202 Review 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003838/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202|date=2011-07-17}} [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204 2: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003825/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204|date=2011-07-17}}. [[Yahoo! Music]]. Retrieved on 2009-02-22.</ref> სიმღერაში ნასი აცხადებს, რომ იგი „ატიკაში ყველა საკანს გააღებდა/მათ აფრიკაში გააგზავნიდა ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. "Open every cell in Attica/send them to Africa")“. „Street Dreams“ არის რეპერის ანგარიში იმაზე, თუ რა გავლენა იქონია ნარკოტიკებმა მის უბანზე. სიმღერა მოიცავს გლუვ ბასურ რიფსა და სუსტ დასარტყამი საკრავების ელემენტებს, ასევე დუეტ [[Eurythmics]]-ის სიმღერა „Street Dreams (Are Made Of This)-ის“ (1983) ინტერპოლაციას.<ref name="Berliner2">Berliner, Brett. [http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm Review: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211071805/http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm|date=2018-02-11}}. [[Stylus Magazine]]. Retrieved on 2008-08-01.</ref> ალბომის სიმღერებში ასევე ფიგურირებენ დუეტი Mobb Deep და ჯგუფი The Firm, რომელიც შედგებოდა Nas-ის, AZ-ს, Cormega-სა და [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ფოქსი ბრაუნისაგან]]. <ref name="Cowie4">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ეს უკანასკნელი თავს იჩენს სიმღერა „Affirmative Action-ში“, რომელიც Stylus Magazine-ის ბრეტ ბერლინერმა აღწერა, როგორც „ძალიან მაფიოზური, თითქოს პირდაპირ ''[[დიდებული ბიჭები|დიდებული ბიჭებიდან]]'' ჟღერს.“<ref name="Berliner3">Berliner, Brett. [http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm Review: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211071805/http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm|date=2018-02-11}}. [[Stylus Magazine]]. Retrieved on 2008-08-01.</ref> დუეტ Mobb Deep-ის წევრს, Havoc-ს ალბომიდან ორ სიმღერაში აქვს წვლილი შეტანილი. ესენია „The Set Up“, რომელშიც ნასი მისი მეგობრის მკვლელზე შურს იძიებს , და „Live Nigga Rap“, რომელიც ნასისა და Mobb Deep-ის ფრისტაილს მოიცავს. თავდაპირველად, „Live Nigga Rap“ სწორედ ამ უკანასკნელთათვის და მათი ალბომ ''[[Hell On Earth (Mobb Deep-ის ალბომი)|Hell On Earth]]''-ისთვის იყო განკუთვნილი, თუმცა დუეტი ნასის მენეჯერმა, სტივ სტაუტმა დაარწმუნა, სიმღერა მათთვის გადმოეცათ.<ref>{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/id.66239/title.havoc-shares-stories-behind-nas-and-mobb-deep-records|title=HAVOC SHARES 'SCARFACE' ORIGINS OF NAS + MOBB DEEP SONG 'IT'S MINE' & 'LIVE N-GGA RAP'|author=მარკ ელიბერტი|accessdate=2024-04-12|publisher=HipHopDX}}{{Dead link|date=აპრილი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> სხვა კოლაბორაციებიდან აღსანიშნავია „Nas Is Coming“, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ნასისა და დასავლეთ სანაპიროს ჰიპ-ჰოპ პროდიუსერის, [[Dr. Dre|Dr. Dre-ს]] თანამშრომლობას. სიმღერა ნასისა და Dr. Dre-ს დიალოგით იწყება,<ref name="Katz">Katz, Joe. [http://www.sputnikmusic.com/album.php?albumid=9983 Review: ''It Was Written'']. Sputnikmusic. Retrieved on 2008-08-01.</ref> სადაც ისინი დასავლეთ და აღმოსავლეთ სანაპიროების დაპირისპირებასა და კონფლიქტის უაზრობას განიხილავენ. ნასისა და Dr. Dre-ს თანამშრომლობას, განსაკუთრებით აშშ-ში მძვინვარე სანაპიროების დაპირისპირების ფონზე, ორივე მხრიდან კრიტიკა მოჰყვა.<ref>{{Cite book |last=Lang |year=2006 |title= |pages=117}}</ref><ref>{{Cite book |last=Brown |year=2006 |title= |pages=59}}</ref> სიმღერა „Black Girl Lost-ში“ გარდა რეპერისა ასევე ფიგურირებს [[თანამედროვე რიტმ-ენდ-ბლუზი|R&B]] ჯგუფ Jodeci-ს წევრი, ჯოჯო ჰეილი. სიმღერაში ნასი აფრიკელ-ამერიკელი ქალების გასაჭირს უსვამს ხაზს. სიმღერის სახელი დონალდ გოინსის იმავე სახელწოდების მქონე წიგნიდან მომდინარეობს.<ref name="literary">''Icons of Hip Hop''. Hess (2007), pp. 358–359.</ref> == კრიტიკა == {{ალბომის რეიტინგები|rev1=''[[AllMusic]]''|rev1score={{Rating|4|5}}<ref name="Stanley">{{cite web|last=Stanley|first=Leo|url=https://www.allmusic.com/album/it-was-written-mw0000188107|title=It Was Written – Nas|publisher=[[AllMusic]]|access-date=August 1, 2008}}</ref>|rev2=''Chicago Sun-Times''|rev2score={{Rating|3.5|4}}<ref name="Williams">{{cite news|last=Williams|first=Jean A.|url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-4347477.html|title=Nas, 'It Was Written' (Columbia)|work=[[Chicago Sun-Times]]|date=July 21, 1996|access-date=April 11, 2020|url-access=subscription|page=11|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026130412/http://www.highbeam.com/doc/1P2-4347477.html|archive-date=October 26, 2012|url-status=dead}}</ref>|rev3=''Chicago Tribune''|rev3score={{Rating|3.5|4}}<ref name="Kot">{{cite news|last=Kot|first=Greg|author-link=Greg Kot|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1996-07-25-9607250208-story.html|title=Verbal Dexterity Carries Intriguing 'It Was Written'|work=[[Chicago Tribune]]|date=July 25, 1996|access-date=April 11, 2020}}</ref>|rev4=''[[Entertainment Weekly]]''|rev4score=A−<ref name="Ehrlich">{{cite magazine|last=Ehrlich|first=Dimitri|url=https://ew.com/article/1996/07/26/it-was-written/|title=It Was Written|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=July 26, 1996|access-date=April 11, 2020}}</ref>|rev5=''[[Los Angeles Times]]''|rev5score={{Rating|3.5|4}}<ref name="Coker">{{cite news|last=Coker|first=Cheo Hodari|author-link=Cheo Hodari Coker|url=http://articles.latimes.com/1996-07-13/entertainment/ca-23603_1_nas-written-poetic|title=Nas Speaks Eloquently With Poetic 'It Was Written'|work=[[Los Angeles Times]]|date=July 13, 1996|access-date=July 9, 2009}}</ref>|rev6=''[[NME]]''|rev6score=6/10<ref name="NME">{{cite magazine|last=Crysell|first=Andy|url=http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html|title=Nas – It Was Written|magazine=[[NME]]|date=July 29, 1996|access-date=April 11, 2020|page=51|archive-url=https://web.archive.org/web/20000817191056/http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html|archive-date=August 17, 2000|url-status=dead}}</ref>|rev7=''Q''|rev7score={{Rating|4|5}}<ref name="Qmag">{{cite magazine|title=Nas: It Was Written|magazine=[[Q (magazine)|Q]]|issue=120|date=September 1996|page=118}}</ref>|rev8=''[[Rolling Stone]]''|rev8score={{Rating|2|5}}<ref name="Coleman">{{cite magazine|last=Coleman|first=Mark|url=https://www.rollingstone.com/music/albumreviews/it-was-written-19960919|title=It Was Written|magazine=[[Rolling Stone]]|date=September 19, 1996|access-date=August 1, 2008|archive-date=November 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141126150440/http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/it-was-written-19960919|url-status=dead}}</ref>|rev9=''[[The Rolling Stone Album Guide]]''|rev9score={{Rating|4|5}}<ref name="Hoard">{{cite book|last=Ryan|first=Chris|chapter=Nas|chapter-url=https://books.google.com/books?id=lRgtYCC6OUwC&pg=PA568|access-date=April 11, 2020|editor1-last=Brackett|editor1-first=Nathan|editor2-last=Hoard|editor2-first=Christian|title=The New Rolling Stone Album Guide|title-link=The Rolling Stone Album Guide|publisher=[[Simon & Schuster]]|edition=4th|year=2004|isbn=0-7432-0169-8|pages=568–569}}</ref>|rev10=''[[The Source]]''|rev10score=4/5<ref name="Source">{{cite magazine|last=Landas|first=Marc|url=http://www.thesource.com/articles/2884/Nas-1996/128/Archive---Classic-Reviews|title=Nas: It Was Written|magazine=[[The Source]]|issue=83|date=August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20101211183719/http://www.thesource.com/articles/2884/Nas-1996/128/Archive---Classic-Reviews|archive-date=December 11, 2010|access-date=October 24, 2023|page=95}}</ref>|rev11=[[რობერტ კრისტგოუ]]|rev11score={{Rating-Christgau|neither}}<ref name="Christgau">Christgau, Robert. [http://www.robertchristgau.com/get_artist.php?name=nas CG: Nas]. [[Robert Christgau]]. Retrieved on 2009-03-30.</ref>}} ''It Was Written''-მა კრიტიკოსებისგან დადებითი შეფასებები დაიმსახურა.<ref name="icons2">[https://books.google.com/books?id=bXy2wTEsbCsC&dq=%22it+was+written%22+%22critics%22+%22nas%22&pg=PA346 ''Icons of Hip Hop'', p. 346]</ref> ''The Source''-ის მარკ ლანდასმა ალბომს „ჰიპ-ჰოპის ერთ-ერთი ყველაზე ნაყოფიერი მწერალის მიერ ნაამბობი გეტოს მოთხრობათა აუდიო ანთოლოგია“ უწოდა. ჟურნალ ''Vibe''-ის კრის ექსმა ალბომის ჟღერადობა გააკრიტიკა, თუმცა ნასის ლირიკა და ფლოუ შეაქო.<ref name="Krisex">{{cite magazine|last=Ex|first=Kris|url=https://books.google.com/books?id=OiwEAAAAMBAJ&pg=PA201|title=Nas: It Was Written|magazine=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|volume=4|issue=7|date=September 1996|access-date=April 11, 2020|pages=201–202}}</ref> მიუხედავად ამისა, მან აღნიშნა, რომ ალბომი „ახლოსაც არ იყო რეპერის [[Illmatic|სადებიუტო პროექტთან]]<nowiki/>“.<ref name="Krisex2">{{cite magazine|last=Ex|first=Kris|url=https://books.google.com/books?id=OiwEAAAAMBAJ&pg=PA201|title=Nas: It Was Written|magazine=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|volume=4|issue=7|date=September 1996|access-date=April 11, 2020|pages=201–202}}</ref> ჟურნალ ''NME-''ს ენდი კრაისელი წერდა, რომ „ნასის დახვეწილი, გააზრებული ტექსტები მის გარშემო არსებულ ძალადობას სინანულის, დანებებისა და ენთუზიაზმის ნაზავით აღწერს.“<ref>{{Cite web |title=NME.COM - NAS - It Was Written - 29/7/1996 |url=http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20000817191056/http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html |archive-date=2000-08-17 |access-date=2026-06-19 |website=www.nme.com}}</ref> ჟურნალს ''Los Angeles Times-''მა ალბომს „პოეტური“ უწოდა, და აღნიშნა, რომ ნასის ტექსტები ალბომის „ისედაც ძლიერ ბითებსა და რითმებს კიდევ უფრო მიმზიდველს ხდის“.<ref>{{Cite web |date=1996-07-13 |title=Nas Speaks Eloquently With Poetic 'It Was Written' : 1/2 NAS *** "It Was Written" Columbia |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-07-13-ca-23603-story.html |access-date=2026-06-19 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref> ''It Was Written'' გამოვიდა მსგავსი კომერციულად წარმატებული, მაფიოზური თემატიკის რეპ ალბომების პარალელურად, როგორებიც იყვნენ Raekwon-ის ''Only Built 4 Cuban Linx...'' (1995), [[ჯეი-ზი|ჯეი-ზის]] ''Reasonable Doubt'' (1996) და AZ-ის ''Doe or Die'' (1995).<ref>{{Cite book |last=Boyd |year=2004 |title= |pages=92}}</ref> ალბომს განსაკუთრებით აკრიტიკებდნენ მეინსტრიმული, R&B და პოპ-მუსიკისკენ მიდრეკილი ჟღერადობისა, ასევე პოპულარული საპროდიუსერო ჯგუფისა და არტისტების ჩართვის გამო.<ref>{{Cite book |last=Boyd |year=2004 |title= |pages=92}}</ref> ალბომის ტექსტი და თემები ასევე კრიტიკის ქვეშ მოექცა; ჟურნალ ''Rolling Stone-''მა ალბომს „უაზრო უხეში ლაპარაკის უახლესი აშკარა მაგალითი“ უწოდა და დაწერა: „"The Set Up", "Shootouts" და "Affirmative Action" [...] შემზარავია მათი დეტალურობითა და აბსოლიტური ამორალურობით. "Watch Dem Niggas-ში" ნასი შთაგონების წყაროდ კრივის მწვრთნელ კას დ'ამატოსა და ნარკობარონ პაბლო ესკობარს მოიხსენიებს. რაზე ფიქრობს ეს კაცი?“<ref>{{Cite news|title=Nas It Was Written Album Review|work=Rolling Stone|url=http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/it-was-written-19960919|access-date=2026-06-19}}</ref> ''The New York Times-''ის ჟურნალისტმა ჯონ პარელსმა აღნიშნა, რომ ალბომი „მუდმივად იცვლის პერსპექტივას“ და მას „გვიანი სტადიის განგსტა რეპი“ უწოდა, „რომელიც საკუთარი წინააღმდეგობების ქვეშ იწყებს რღვევას.“<ref>{{Cite news|last=Pareles|first=Jon|date=1996-07-28|title=RECORDINGS VIEW;Can Rap Move Beyond Gangstas?|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1996/07/28/arts/recordings-view-can-rap-move-beyond-gangstas.html|access-date=2026-06-19|issn=0362-4331}}</ref> ალბომმა ''NME''-ს 1996 წლის კრიტიკოსების გამოკითხვაში 41-ე ადგილი დაიკავა,<ref>{{Cite journal |date=21–28.12, 1996 |title=Review of It Was Written |journal=NME |pages=66-67}}</ref> ხოლო ''New York Daily News-''მა მას 1996 წლის მეექვსე საუკეთესო ალბომი უწოდა. გერმანულმა ჟურნალმა ''Spex''-მა ალბომი წლის მიწურულის სიაში მეოთხე ადგილზე დაასახელა, ხოლო ბრიტანულმა ''The Face-''მა, 24-ზე. ალბომის სინგლი "If I Ruled The World (Imagine That)" ჟურნალ ''NME-''ს წლის სინგლების სიაში 29-ე ადგილზე მოექცა და ნომინირებული იყო [[გრემის ჯილდო|გრემის ჯილდოზე]], კატეგორიაში „საუკეთესო სოლო რეპ შესრულება“. == კომერციული წარმატება == ''It Was Written'' გამოიცა 1996 წლის 2 ივლისს და პირველ კვირას მისი 270,000 ასლი გაიყიდა. ის საუკეთესო R&B/ჰიპ-ჰოპ ალბომების სიაში პირველ ადგილზე მოხვდა და დებიუტი მოახდინა Billboard 200-ის სათავეში,<ref>{{Cite web |title=It Was Written: Charts & Awards |url=https://www.allmusic.com/album/it-was-written-mw0000188107#awards |website=Allmusic}}</ref> ამ უკანასკნელ ჩარტში ზედიზედ ოთხი კვირის განმავლობაში პირველ ადგილზე , ხოლო 20-ეულში 11 კვირის განმავლობაში დარჩა და საბოლოო ჯამში სიაში სულ 34 კვირა გაატარა. ალბომის პირველმა სინგლმა, „If I Ruled the World (Imagine That)“, Hot Rap Singles ჩარტში 15-ე, Hot R&B/Hip-Hop Singles & Tracks ჩარტში 17-ე და Billboard Hot 100 სინგლების ჩარტში 53-ე ადგილი დაიკავა. მეორე სინგლი „Street Dreams“ Hot Dance Music/Maxi-Singles Sales, ასევე Hot Rap Singles ჩარტებში პირველ ადგილზე, ხოლო Hot R&B/Hip-Hop Singles & Tracks ჩარტში 18-ე და Billboard Hot 100-ში 27-ე ადგილზე მოხვდა.<ref>{{Cite web |title=It Was Written: Singles Charts |url=https://www.allmusic.com/album/it-was-written-mw0000188107#awards |website=Allmusic}}</ref> 1996 წლის 6 სექტემბერს ალბომმა ამერიკის ხმის ჩამწერი კომპანიების ასოციაციის (RIAA) მიერ 2 გზის, ხოლო 2021 წელს 3 გზის პლატინის სტატუსი მიიღო. 1997 წლის 8 იანვარს, RIAA-მ ალბომის სინგლ "Street Dreams-ს" 500,000 ეგზემპლარის გაყიდვისთვის ოქროს სტატუსი მიანიჭა. ამჟამად მსოფლიოს მასშტაბით გაყიდულია ალბომის 4-5 მილიონამდე ასლი, რაც ''It Was Written-''ს ნასის კომერციულად ყველაზე წარმატებულ ალბომს ხდის. == გავლენა == [[ფაილი:Lupefiasco.jpg|მინი|300x300პქ|ამერიკელმა რეპერმა ლუპე ფიასკომ ''It Was Written-''ს თავისი საყვარელი ალბომი და შთაგონების ძირითადი წყარო უწოდა.]] ''It Was Written'', ამავე პერიოდში გამოსულ სხვა ჰიპ-ჰოპ ალბომებთან ერთად, განგსტა- და მაფიოზო-რეპის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ალბომად მიიჩნევა. თუფაქ შაკურის ახლო მეგობრის, რეპერ Young Noble-ის თქმით, ალბომის სიმღერამ "I Gave You Power" შთააგონა შაკური, ჩაეწერა "Me and My Girlfriend" (1996). ამერიკელმა რეპერმა ლუპე ფიასკომ ''It Was Written-''ს თავისი საყვარელი ალბომი და შთაგონების ძირითადი წყარო უწოდა.<ref>{{Cite journal |date=12.02.2006 |title=Interview: Lupe Fiasco – Revenge of the Hip Hop Nerd |journal=AllHipHop}}</ref> ფიასკომ განაცხადა, რომ თავისი სადებიუტო ალბომი ''Food & Liquor'' (2006) ალბომ ''It Was Written''-ის კონცეპტუალურ სტილსა და „განწყობებს“ ეფუძნებოდა,<ref>{{Cite web |title=Lupe Fiasco - As We Proceed - Interview |url=http://www.nobodysmiling.com/hiphop/interview/86446.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20061125112532/http://www.nobodysmiling.com/hiphop/interview/86446.php |archive-date=2006-11-25 |access-date=2026-06-19 |website=www.nobodysmiling.com}}</ref> და განმარტა: {{ციტირება|იმიტომ რომ ეს კლასიკაა. ანუ, ხალხი სწავლობს — თქვენ ოსტატებს სწავლობთ, გესმით, რას ვამბობ? ყველა, ვინც რეპავს, ვინმეს სწავლობს, რათა რეპი ისწავლოს. მათ ჰყავდათ რეპერი, რომელიც მათი საყვარელი რეპერი იყო, რომლის მსგავსადაც სურდათ ყოფნა, გესმით, რას ვამბობ? პირადად მე ამას ისე ვუყურებ, თითქოს შედევრი შევისწავლე. ჩემი ალბომი შედევრის მიხედვით შევქმენი; და არა სიმღერა სიმღერაზე; არა სტრიქონი სტრიქონიზე; არა ბითი ბითზე; ჩემთვის უფრო ხასიათი ხასიათზე იყო. ის, როგორ შექმნა მან განწყობა იმ ალბომში, წარმოუდგენელი იყო ჩემთვის. და ჩემი ცხოვრების იმ დროს — ანუ, ''It Was Written'' შემიყვარდა, როცა 17-ის, 18-ის ვიყავი, [...] ეს ჩემი საყვარელი ჰიპ-ჰოპ ალბომია, ასე რომ, რატომ არ უნდა დააფუძნო შენი ალბომი ''It Was Written''-ზე?}} ''It Was Written'' ასევე შთაგონების წყაროდ იქცა ამერიკელ რეგი და ჰიპ-ჰოპ შემსრულებელ Matisyahu-სთვის,<ref>{{Cite web |last=Murray |first=Noel |title=Matisyahu {{!}} Interview {{!}} The A.V. Club |url=http://www.avclub.com/articles/matisyahu,13977/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324171109/http://www.avclub.com/articles/matisyahu,13977/ |archive-date=2010-03-24 |access-date=2026-06-19 |website=www.avclub.com}}</ref> კონკრეტულად ალბომის შესავალმი ნაწილი, რომელშიც მონების აჯანყება ისმის. რეპერი Cordae-ს თქმით, ალბომმა დიდი გავლენა იქონია მის მუსიკალურ კარიერაზე, ხოლო რეპერი და მსახიობი დენი ბრაუნი იხსენებდა, რომ მან სამსახური დატოვა, რათა სახლში დარჩენილიყო და ''It Was Written-''ისთვის მოესმინა, რამაც შემდგომში შთააგონა იგი, სრულფასოვნად გაჰყოლოდა მუსიკალურ კარიერას.<ref>{{Cite web |last=Pearce |first=Sheldon |date=2016-11-03 |title=Danny Brown on the Music That Made Him |url=https://pitchfork.com/features/5-10-15-20/9973-danny-brown-on-the-music-that-made-him/ |access-date=2026-06-19 |website=Pitchfork |language=en-US}}</ref> == სიმღერების სია == {{tracklist | writing_credits = yes | title1 = Album Intro | writer1 =[[Nas|ნასირ ჯონსი]] | title2 = The Message | writer2 = ჯონსი, სემუელ ბარნზი | title3 = Street Dreams | writer3 = ჯონსი, ბარნზი, [[ენი ლენოქსი]], [[დევიდ ალან სტიუარტი]] | title4 = I Gave You Power | writer4 = ჯონსი, [[DJ Premier|ქრისტოფერ მარტინი]] | title5 = Watch Dem Niggas | writer5 = ჯონსი, ბარნზი | title6 = Take It In Blood | writer6 = ჯონსი, რენდი უოკერი, კლივლენდ ჰორნი, ჯოსეფ პრუიტი, ჯეიმზ ეპს უმცროსი, უოლეს ჩაილდსი | title7 = Nas Is Coming | title8 = Affirmative Action | title9 = The Set Up | note9 = Havoc-თან ერთად | title10 = Black Girl Lost | title11 = Suspect | title12 = Shootouts | title13 = Live Nigga Rap | title14 = If I Ruled The World (Imagine That) |note5=ფოქსი ბრაუნთან ერთად|note7=Dr. Dre-სთან ერთად|note8=AZ, Cormega და ფოქსი ბრაუნთან ერთად|writer7=ჯონსი, [[Dr. Dre|ანდრე იანგი]]|writer8=ჯონსი, [[AZ|ენტონი კრუზი]], [[Cormega|კორი მაკკეი]], [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ინგა მერჩენდი]], ჟან-კლოდ ოლივიერი, ბარნზი|writer9=ჯონსი, [[Havoc|კეჯუან მუჩიტა]]|writer10=ჯონსი, [[L.E.S|ლეშონ ლუისი]], [[ჯეიმს მტუმე]], რეჯი ლუკასი|writer11=ჯონსი, ლუისი|writer12=ჯონსი, ოლივიერი, რიჩარდ პიმენტე|writer13=ჯონსი, მუჩიტა|writer14=ჯონსი, ოლივიერი, კერტის უოკერი|note10=ასევე ჯოჯო ჰეილი|note13=[[Mobb Deep|Mobb Deep-თან]] ერთად|note14=[[ლორინ ჰილი|ლორინ ჰილთან]] ერთად|extra1=Nas, Trackmasters|extra_column=პროდიუსერი(ები)|extra2=Trackmasters|extra3=Trackmasters|extra4=DJ Premier|extra5=Trackmasters|extra6=Live Squad, Lo Ground & Top General Sounds|extra7=Dr. Dre|extra8=დეივ ატკინსონი, Trackmasters|extra9=Havoc|extra10=L.E.S, Trackmasters|extra11=L.E.S|extra12=Trackmasters, კირკ გოდი|extra13=Havoc|extra14=Trackmasters, რაშად სმითი|length1=2:24|length2=3:54|length3=4:39|length4=3:52|length5=4:04|length6=4:48|length7=5:41|length8=4:19|length9=4:01|length10=4:23|length11=4:12|length12=3:46|length13=3:45|length14=4:42}}{{Tracklist|headline=კასეტის ბონუს სიმღერები<ref>{{cite web|last=Pablo|first=J.|date=July 2, 2016|url=https://www.vibe.com/featured/nas-it-was-written-album-20-year-anniversary|title=Street Dreams: Revisiting Nas' 'It Was Written' Album Decades Later|website=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|access-date=February 19, 2021}}</ref>|writer15=ნასირ ჯონსი, ბერისფორდ რომეო, ჰეიდენ მაკლარენ ბრაუნი|extra_column=პროდიუსერი(ები)|extra15=Live Squad|length15=3:24|title15=Silent Murder}}{{Tracklist|headline=ალბომის 25 წლის საიუბილეო გაფართოებული გამოცემის ბონუს სიმღერები<ref>{{cite web|last=Pablo|first=J.|date=July 2, 2016|url=https://hiphopdx.com/news/id.62997/title.nas-unearths-silent-murder-bonus-street-dreams-for-it-was-written-25th-anniversary|title=Nas Drops "It Was Written (Expanded Edition)" on the 25th Anniversary of release|website=[[HipHopDX]]|access-date=July 3, 2021|archive-date=ივლისი 3, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210703175910/https://hiphopdx.com/news/id.62997/title.nas-unearths-silent-murder-bonus-street-dreams-for-it-was-written-25th-anniversary}}</ref>|title15=Silent Murder|title16=Street Dreams (ბონუს კუპლეტი)|writer15=ნასირ ჯონსი, რომეო, ბრაუნი|writer16=ჯონსი, ბარნზი, ენი ლენოქსი, დევიდ ალან სტიუარტი|extra_column=პროდიუსერი(ები)|extra15=Live Squad|extra16=Trackmasters|length15=3:24|length16=4:08}} ==== სემპლები ==== * "Album Intro" შეიცავს სემპლებს სემ კუკის სიმღერიდან "A Change Is Gonna Come", და The Lost Generation-ის სიმღერიდან "The Sly, Slick, and the Wicked". * "The Message" შეიცავს სემპლებს [[სტინგი|სტინგის]] სიმღერიდან [[Shape of My Heart|"Shape of My Heart"]], The Honey Dippers-ის სიმღერიდან "Impeach the President", და ნასის სიმღერებიდან "Halftime" და "N.Y. State of Mind". * "Street Dreams" შეიცავს სემპლს ლინდა კლიფორდის სიმღერიდან "Never Gonna Stop", და Eurythmics-ის სიმღერის "Sweet Dreams (Are Made of This)" ინტერპოლაციას. * "I Gave You Power" შეიცავს სემპლს აჰმედ ჯამალის სიმღერიდან "Theme Bahamas". * "Watch Dem Niggas" შეიცავს სემპლს ბობ ჯეიმსისა და ერლ კლუს სიმღერიდან "The Sponge". * "Take It in Blood" შეიცავს სემპლებს The Fantastic Four-ის სიმღერიდან "Mixed Up Moods and Attitudes", Ultramagnetic MC's-ის სიმღერიდან "Ease Back", და Orange Krush-ის სიმღერიდან "Action". * "Nas Is Coming" შეიცავს სემპლს The 24-Carat Black-ის სიმღერიდან "Synopsis Two: Mother's Day". * "Black Girl Lost" შეიცავს სემპლს სტეფანი მილზის სიმღერიდან "Starlight". * "Suspect" შეიცავს სემპლებს ჩაკ მანჯონეს სიმღერიდან "El Gato Triste", და ქუინსი ჯონსის სიმღერიდან "Kitty With the Bent Frame". * "Shootouts" შეიცავს სემპლს ელ გრინის სიმღერიდან "I Wish You Were Here". * "If I Ruled the World (Imagine That)" შეიცავს სემპლს Whodini-ს სიმღერიდან "Friends", აგრეთვე კერტის ბლოუს სიმღერა "If I Ruled the World", და The Delfonics-ის სიმღერის "Walk Right Up to the Sun" ინტერპოლაციას. == პერსონალი == * დეივ ატკინსონი – კლავიშები, პროდიუსერი * AZ – ვოკალი * [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ფოქსი ბრაუნი]] – ვოკალი * დენი კლინჩი – ფოტოგრაფია * Cormega – ვოკალი * ტომ კოინი – მასტერინგი * Delight – კლავიშები * DJ Kid Capri – სქრეთჩინგი * DJ Premier – პროდიუსერი * [[Dr. Dre]] – პროდიუსერი, ვოკალი * ბილ ესეზი – მიქსინგი * მაიკ ფრონდა – მიქსინგი * კირკ გოდი – პროდიუსერი * ჯოელ „ჯოჯო“ ჰეილი – ვოკალი * Havoc – პროდიუსერი * [[ლორინ ჰილი]] – ვოკალი * კენ "Duro" იფილი – ვოკალი, მიქსინგი * L.E.S. – პროდიუსერი * Live Squad – პროდიუსერი * ეიმი მაკოლი – არტ დაირექშენი, დიზაინი * ნასი – ვოკალი, პროდიუსერი, აღმას. * ჯ. პარკერი – ვოკალი * Poke & Tone – პროდიუსერი, მიქსინგი * კელსტონ რაისი – ინჟინერი * ედი სანჩო – ინჟინერი * რაშად სმითი – პროდიუსერი * სტივ სტაუტი – აღმას. პროდიუსერი, მენეჯმენტი * Trackmasters – პროდიუსერი, აღმას. პროდიუსერი * რიჩარდ ტრავალი – მიქსინგი * კურტ უოკერი – ვოკალი == ჩარტები == {{col-begin}} {{col-2}} ===ყოველკვირეული ჩარტები=== {|class="wikitable sortable" !ჩარტი (1996) !უმაღლესი<br />პოზიცია |- {{album chart|Austria|38|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Flanders|36|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Wallonia|26|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Canada|8|chartid=8490|artist=Nas|album=It Was Written|access-date=April 13, 2021}} |- {{album chart|Netherlands|16|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Finland|35|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|France|7|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Germany|16|id=2357|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|New Zealand|25|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Norway|10|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Sweden|3|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Switzerland|25|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|UK|38|artist=NAS|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Billboard200|1|artist=Nas|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|BillboardRandBHipHop|1|artist=Nas|access-date=November 12, 2013}} |} {{col-2}} ===წლის საბოლოო ჩარტები=== {|class="wikitable sortable" !ჩარტი (1996) !პოზიცია |- |საფრანგეთი (SNEP)<ref>{{cite web|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-lannee/top-albums-annee/?annee=1996|title=Top de l'année Top Albums 1996|publisher=SNEP|language=fr|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|36 |- |გერმანია (Offizielle Top 100)<ref>{{cite web|url=https://www.offiziellecharts.de/charts/album-jahr/for-date-1996|title=Top 100 Album-Jahrescharts|language=de|work=[[GfK Entertainment]]|publisher=offiziellecharts.de|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|76 |- |აშშ-ს ''ბილბორდ'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/1996/top-billboard-200-albums|title=Top Billboard 200 Albums – Year-End 1996|magazine=Billboard|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|30 |- |აშშ-ს Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/1996/top-r-and-b-hip-hop-albums|title=Top R&B/Hip-Hop Albums – Year-End 1996|magazine=Billboard|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|5 |} {{col-end}} == სერტიფიცირებები == {{Certification Table Top}} {{Certification Table Entry|type=album|region=Canada|artist=Nas|title=It Was Written|award=პლატინა|relyear=1996|certyear=1997}} {{Certification Table Entry|region=Denmark|type=album|artist=Nas|title=It Was Written|award=ოქრო|id=9852|relyear=1996|certyear=2021|access-date=January 12, 2021}} {{Certification Table Entry|type=album|region=France|artist=Nas|title=It Was Written|award=ოქრო|relyear=1996|certyear=1996}} {{Certification Table Entry|type=album|region=United Kingdom|artist=Nas|title=It Was Written|award=ოქრო|id=10297-1231-2|relyear=1996|certyear=2013}} {{Certification Table Entry|type=album|region=United States|artist=Nas|title=It Was Written|award=პლატინა|number=3|relyear=1996|certyear=2021|refname="riaa"|access-date=August 7, 2021}} {{Certification Table Bottom|streaming=true}} == სქოლიო == <references /> [[კატეგორია:Nas-ის ალბომები]] [[კატეგორია:1996 წლის ალბომები]] fymsp7w0qzm30vsm63mkv5e97hpz8ae 5417088 5417085 2026-06-19T19:35:29Z Niko747474 143308 5417088 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ალბომი|სახელწოდება=It Was Written|გარეკანი=Nas-it-was-written-music-album.jpg|ტიპი=studio|შემსრულებელი=[[Nas|ნასი]]|გამოცემის თარიღი=2 ივნისი 1996|სტუდია={{hlist|Soundtrack|[[D&D Studios|D&D]]|[[The Hit Factory]]|[[Sony Music Studios|Sony Music]]|[[Chung King Studios|Chung King]] ([[ნიუ-იორკი]])|Bearsville (ვუდსტოკი)|[[Dr. Dre|Dr. Dre-ს]] სახლი|[[Westlake Studios|Westlake]] ([[ლოს-ანჯელესი]])}}|ჟანრი={{hlist|[[ჰიპ-ჰოპი]]|[[მაფიოზო-რეპი]]|[[განგსტა-რეპი]]}}|ხანგრძლივობა=58:29|ლეიბლი=[[Columbia Records|Columbia]]|პროდიუსერი={{hlist|[[DJ Premier]]|[[Dr. Dre]]|[[Havoc]]|[[რაშად სმითი]]|[[L.E.S]]|[[Live Squad]]|[[Trackmasters]]}}|წინა_სახელწოდება=[[Illmatic]]|წინა_წელი=1994|შემდეგი_სახელწოდება=[[The Album (The Firm-ის ალბომი|The Album]]|შემდეგი_წელი=1997|სხვადასხვა={{სინგლები | სახელი = It Was Written | ტიპი = studio | სინგლი 1 = [[If I Ruled The World (Imagine That)]] | სინგლი 1 თარიღი = 4 ივნისი, 1996 | სინგლი 2 =[[Street Dreams]] | სინგლი 2 თარიღი = 22 ოქტომბერი, 1996 }}}} '''''It Was Written''''' — ამერიკელი რეპერ [[Nas|ნასის]] მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოიცა ლეიბლზე [[Columbia Records]], 1996 წლის 2 ივნისს. მიუხედავად კრიტიკოსების აღიარებისა, რეპერის სადებიუტო ალბომმა, ''[[Illmatic]]''-მა, კომერციულ წარმატებას ვერ მიაღწია, რის გამოც მან ''It Was Written''-ისთვის უფრო მეინსტრიმული ჟღერადობა შეარჩია, რაც ასევე განაპირობა [[Trackmasters]]-ის პროდიუსერობამ. ''Illmatic''-ის ნედლი, ანდერგრაუნდული ჟღერადობიდან ნასმა პოპულარულ განგსტა-რეპზე გადაინაცვლა. ალბომი ასევე მოიცავს ნასის ხანმოკლედ არსებული ჯგუფის, [[The Firm]]-ის დებიუტს, რომელშიც ასევე შედიოდნენ [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ფოქსი ბრაუნი]], [[AZ]], და [[Cormega]]. ''It Was Written'' კომერციულად წარმატებული აღმოჩნდა. ალბომმა დებიუტი აშშ-ს ''Billboard-''ის საუკეთესო 200-ეულის პირველ ადგილზე მოახდინა, და გამოცემიდან ერთი კვირის შემდეგ მისი 270,000 ასლი გაიყიდა. ალბომს კრიტიკოსებისგან დადებითი გამოხმაურება მოჰყვა, თუმცა, მეინსტრიმული ჟღერადობის გამო, ჰიპ-ჰოპ საზოგადოებაში რეპერის რეპუტაცია დაზიანდა. ალბომს [[ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია|RIAA]]-ს მიერ მინიჭებული აქვს 3 გზის პლატინის სტატუსი, და კვლავ რჩება ნასის ყველაზე გაყიდვად ალბომად. 2024 წელს ჯურნალ ''Billboard-''მა ალბომი ყველა დროის საუკეთესო ჰიპ-ჰოპ ალბომების სიაში შეიყვანა.<ref>{{Cite web|last=Denis|first=Damien Scott,Gail Mitchell,Angel Diaz,Carl Lamarre,Michael Saponara,Heran Mamo,Kyle|last2=Scott|first2=Damien|last3=Mitchell|first3=Gail|last4=Diaz|first4=Angel|last5=Lamarre|first5=Carl|last6=Saponara|first6=Michael|last7=Mamo|first7=Heran|last8=Denis|first8=Kyle|date=2024-06-27|title=The 100 Greatest Rap Albums of All Time (100-51): Staff List|url=https://www.billboard.com/lists/best-rap-albums-all-time/|access-date=2024-06-27|website=Billboard|language=en-US}}</ref> == წარმოშობა და ჩაწერა == ნასის სადებიუტო ალბომი, ''[[Illmatic]]'' (1994), მიუხედავად საყოველთაო აღიარებისა და გავლენისა, კომერციულად იმ დროის სხვა სადებიუტო ჰიპ-ჰოპ ალბომების მაჩვენებლებს ჩამოუვარდებოდა, ვინაიდან რეპერი მის ჩანაწერთა რეკლამირებაში ჩართული არ იყო. 1995 წლიდან ნასმა აქტიურად დაიწყო სხვა რეპერებთან თანამშრომლობა. მან კუპლეტები შეასრულა [[Kool G Rap]]-ის სიმღერაზე „Fast Life“ ალბომიდან ''[[4, 5, 6]]'' (1995), და [[Raekwon]]-ის სიმღერაზე „Verbal Intercourse“, ალბომიდან ''[[Only Built 4 Cuban Linx...|Only Built 4 Cuban Linx. . .]]'' (1995). ამ სიმღერებზე იგი თავს „Nas Escobar-ს“ უწოდებდა.<ref name="Cowie">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ამასობაში ფულის ფლანგვის ჩვევის გამო, ნასი ფინანსურად რთულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. იგი იძულებული იყო, 1995 წლის Source-ს დაჯილდოების ცერემონიისთვის კოსტუმის საყიდლად ფული ესესხა. კიდევ ერთი ნიუ-იორკელი რეპერის, [[The Notorious B.I.G.|The Notorius B.I.G]]-სა და პრომოუტერი [[შონ კომბსი|Puff Daddy]]-ს წარმატების შემდეგ, ნასმა გადაწყვიტა ახალი მენეჯერი, სტივ სტაუტი დაექირავა, რომელმაც რეპერს უფრო მეინსტრიმულ ჟღერადობაზე გადასვლა ურჩია. ამისათვის მან თანამშრომლობა დაიწყო Trackmasters-თან.<ref name="Cowie2">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> გარდა ამისა, ალბომზე მუშაობდნენ პროდიუსერები, DJ Premier, Dr. Dre, Havoc ჯგუფ Mobb Deep-იდან, L.E.S, Live Squad და MC Serch, როგორც აღმასრულებელი პროდიუსერი.<ref name="S12">''It Was Written'' 2005 LP liner notes. Simply Vinyl (SVLP 382).</ref> == სიმღერები და ტექსტები == {{Listen|pos=right|filename=Street Dreams.ogg|title="Street Dreams"|description=„Street Dreams-ში“ ნასი დეტალურად აღწერს ნარკოტიკების გავლენას მის უბანზე. სიმღერა ასევე შეიცავს Eurythmics-ის სიმღერა "Sweet Dreams (Are Made of This)-ის" (1983) ინტერპოლაციას.|filename2=I Gave You Power.ogg|title2="I Gave You Power"|description2=„I Gave You Power-ში“ ნასი ამბავს თოფის პერსპექტივიდან ასახავს.|filename3=Affirmative-Action.ogg|title3="Affirmative Action"|description3=„Affirmative Action-ში“ შედგა ნასის ჯგუფის, The Firm-ის დებიუტი, რომელიც შედგებოდა ნასის, AZ-ს, Cormega-სა და ფოქსი ბრაუნისგან. შემდგომში Cormega-მ ჯგუფი დატოვა და იგი რეპერ Nature-ით ჩაანაცვლეს. The Firm-მა თავისი ერთადერთი ალბომი 1997 წელს გამოსცა.}} ''It Was Written''-ზე პროდიუსერების მუშაობა განსაკუთრებული დეტალურობითა და დამუშავებით გამოირჩევა. იგი ძლიერ არის დამოკიდებული სემპლებზე და ფანკ ჟანრის ღარებზე, ღითაც ასევე წააგავს [[ჯი-ფანკი|ჯი-ფანკს]].<ref name="Yahoo">Meyer, Frank. Reynolds, J.R. [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202 Review 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003838/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202|date=2011-07-17}} [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204 2: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003825/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204|date=2011-07-17}}. [[Yahoo! Music]]. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ალბომში ნასი ხშირად მიმართავს თეატრალურ მაფიოზურ კონცეპტებს და თავს „Nas Escobar-ს“ (შთაგონებულია კოლუმბიელი ნარკობარონ [[პაბლო ესკობარი|პაბლო ესკობარით]]) უწოდებს.<ref name="Cowie3">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ალბომის შესავალში გარდა ნასის მონოლოგისა, ისმის მონების აჯანყება. სიმღერა შეიცავს სემპლებს სემ კუკის სიმღერიდან „A Change Is Gonna Come“ (1964), და The Lost Generation-ის „The Sly, the Slick, and the Wicked-დან“ (1970).<ref name="S122">''It Was Written'' 2005 LP liner notes. Simply Vinyl (SVLP 382).</ref> პირველი სიმღერა, სახელად „The Message“ მოიცავს Trackmasters-ის პროდაქშენს, ასევე სქრეთჩინგს Kid Capri-ს მიერ.<ref name="S123">''It Was Written'' 2005 LP liner notes. Simply Vinyl (SVLP 382).</ref> მისი სახელი მიუთითებს Grandmaster Flash and The Furious Five-ს იმავე სახელის მქონე კლასიკად ქცეულ სინგლზე. კრიტიკოსებმა სიმღერა აღწერეს, როგორც „სისხლიანი ნარატივი“ და „ნასის ერთ-ერთი ყველაზე ვიზუალურად გამომწვევი სიმღერა“.<ref name="Chennault">Chennault, Sam. [http://www.rhapsody.com/nas/it-was-written--explicit Reviews: It Was Written]. [[Rhapsody (online music service)|Rhapsody]]. Retrieved on 2009-03-18.</ref> გარდა ამისა, გამოსვლისას სიმღერამ დასავლეთ სანაპიროს რეპერის, [[თუფაქ შაკური|თუფაქ შაკურის]] ყურადღება მიიპყრო. სიმღერის პირველი სტრიქონი შაკურმა დისად მიიჩნია, და საპასუხოდ ჩაწერა ტრეკი "Against All Odds", რომელიც შემდგომში გამოიცა შაკურის გარდაცვალების შემდეგ გამოსულ ალბომზე ''[[The Don Killuminati: The 7 Day Theory]]''.<ref>{{Cite web |title=Exclaim! Canada's Music Authority |url=http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 |archive-date=2009-11-01 |access-date=2026-06-19 |website=www.exclaim.ca}}</ref> საბოლოო ჯამში რეპერები ერთმანეთს შეხვდენენ და კონფლიქტი მოაგვარეს. შაკური ნასს სიმღერიდან დისის ამოღებას შეჰპირდა, თუმცა ის შეხვედრიდან რამდენიმე დღეში მოკლეს. ჟურნალ ''King''-თან ინტერვიუში ნასმა განმარტა, რომ "The Message" მოიაზრებოდა, როგორც დისი [[The Notorious B.I.G.|The Notorious B.I.G-ის]] მიმართ, კონკრეტულად ფრაზით: „არის ერთი სიცოცხლე, ერთი სიყვარული, ამიტომ შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთი მეფე ([[ინგლისური ენა|ინგლ.]] There's one life, one love, so there can only be one king).“ DJ Premier-ის მიერ პროდიუსირებულ სიმღერაში „I Gave You Power“, ნასი ამბავს პირველ პირში, ცეცხლსასროლი იარაღის თვალსაზრისიდან ჰყვება.<ref name="Berliner">Berliner, Brett. [http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm Review: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211071805/http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm|date=2018-02-11}}. [[Stylus Magazine]]. Retrieved on 2008-08-01.</ref> ალბომის სინგლებია „If I Ruled The World (Imagine That)“ და „Street Dreams“. პირველში, კრიტიკოსი ჯ.რ. რეინოლდსის თქმით, „ნასი წერს გამოგონილ ანარქიულ სამყაროზე, სადაც დისციპლინა არ არსებობს და კარგი დროები ბატონობენ“.<ref name="Yahoo2">Meyer, Frank. Reynolds, J.R. [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202 Review 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003838/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202|date=2011-07-17}} [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204 2: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003825/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204|date=2011-07-17}}. [[Yahoo! Music]]. Retrieved on 2009-02-22.</ref> სიმღერაში ნასი აცხადებს, რომ იგი „ატიკაში ყველა საკანს გააღებდა/მათ აფრიკაში გააგზავნიდა ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. "Open every cell in Attica/send them to Africa")“. „Street Dreams“ არის რეპერის ანგარიში იმაზე, თუ რა გავლენა იქონია ნარკოტიკებმა მის უბანზე. სიმღერა მოიცავს გლუვ ბასურ რიფსა და სუსტ დასარტყამი საკრავების ელემენტებს, ასევე დუეტ [[Eurythmics]]-ის სიმღერა „Street Dreams (Are Made Of This)-ის“ (1983) ინტერპოლაციას.<ref name="Berliner2">Berliner, Brett. [http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm Review: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211071805/http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm|date=2018-02-11}}. [[Stylus Magazine]]. Retrieved on 2008-08-01.</ref> ალბომის სიმღერებში ასევე ფიგურირებენ დუეტი Mobb Deep და ჯგუფი The Firm, რომელიც შედგებოდა Nas-ის, AZ-ს, Cormega-სა და [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ფოქსი ბრაუნისაგან]]. <ref name="Cowie4">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ეს უკანასკნელი თავს იჩენს სიმღერა „Affirmative Action-ში“, რომელიც Stylus Magazine-ის ბრეტ ბერლინერმა აღწერა, როგორც „ძალიან მაფიოზური, თითქოს პირდაპირ ''[[დიდებული ბიჭები|დიდებული ბიჭებიდან]]'' ჟღერს.“<ref name="Berliner3">Berliner, Brett. [http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm Review: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211071805/http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm|date=2018-02-11}}. [[Stylus Magazine]]. Retrieved on 2008-08-01.</ref> დუეტ Mobb Deep-ის წევრს, Havoc-ს ალბომიდან ორ სიმღერაში აქვს წვლილი შეტანილი. ესენია „The Set Up“, რომელშიც ნასი მისი მეგობრის მკვლელზე შურს იძიებს , და „Live Nigga Rap“, რომელიც ნასისა და Mobb Deep-ის ფრისტაილს მოიცავს. თავდაპირველად, „Live Nigga Rap“ სწორედ ამ უკანასკნელთათვის და მათი ალბომ ''[[Hell On Earth (Mobb Deep-ის ალბომი)|Hell On Earth]]''-ისთვის იყო განკუთვნილი, თუმცა დუეტი ნასის მენეჯერმა, სტივ სტაუტმა დაარწმუნა, სიმღერა მათთვის გადმოეცათ.<ref>{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/id.66239/title.havoc-shares-stories-behind-nas-and-mobb-deep-records|title=HAVOC SHARES 'SCARFACE' ORIGINS OF NAS + MOBB DEEP SONG 'IT'S MINE' & 'LIVE N-GGA RAP'|author=მარკ ელიბერტი|accessdate=2024-04-12|publisher=HipHopDX}}{{Dead link|date=აპრილი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> სხვა კოლაბორაციებიდან აღსანიშნავია „Nas Is Coming“, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ნასისა და დასავლეთ სანაპიროს ჰიპ-ჰოპ პროდიუსერის, [[Dr. Dre|Dr. Dre-ს]] თანამშრომლობას. სიმღერა ნასისა და Dr. Dre-ს დიალოგით იწყება,<ref name="Katz">Katz, Joe. [http://www.sputnikmusic.com/album.php?albumid=9983 Review: ''It Was Written'']. Sputnikmusic. Retrieved on 2008-08-01.</ref> სადაც ისინი დასავლეთ და აღმოსავლეთ სანაპიროების დაპირისპირებასა და კონფლიქტის უაზრობას განიხილავენ. ნასისა და Dr. Dre-ს თანამშრომლობას, განსაკუთრებით აშშ-ში მძვინვარე სანაპიროების დაპირისპირების ფონზე, ორივე მხრიდან კრიტიკა მოჰყვა.<ref>{{Cite book |last=Lang |year=2006 |title= |pages=117}}</ref><ref>{{Cite book |last=Brown |year=2006 |title= |pages=59}}</ref> სიმღერა „Black Girl Lost-ში“ გარდა რეპერისა ასევე ფიგურირებს [[თანამედროვე რიტმ-ენდ-ბლუზი|R&B]] ჯგუფ Jodeci-ს წევრი, ჯოჯო ჰეილი. სიმღერაში ნასი აფრიკელ-ამერიკელი ქალების გასაჭირს უსვამს ხაზს. სიმღერის სახელი დონალდ გოინსის იმავე სახელწოდების მქონე წიგნიდან მომდინარეობს.<ref name="literary">''Icons of Hip Hop''. Hess (2007), pp. 358–359.</ref> == კრიტიკა == {{ალბომის რეიტინგები|rev1=''[[AllMusic]]''|rev1score={{Rating|4|5}}<ref name="Stanley">{{cite web|last=Stanley|first=Leo|url=https://www.allmusic.com/album/it-was-written-mw0000188107|title=It Was Written – Nas|publisher=[[AllMusic]]|access-date=August 1, 2008}}</ref>|rev2=''Chicago Sun-Times''|rev2score={{Rating|3.5|4}}<ref name="Williams">{{cite news|last=Williams|first=Jean A.|url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-4347477.html|title=Nas, 'It Was Written' (Columbia)|work=[[Chicago Sun-Times]]|date=July 21, 1996|access-date=April 11, 2020|url-access=subscription|page=11|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026130412/http://www.highbeam.com/doc/1P2-4347477.html|archive-date=October 26, 2012|url-status=dead}}</ref>|rev3=''Chicago Tribune''|rev3score={{Rating|3.5|4}}<ref name="Kot">{{cite news|last=Kot|first=Greg|author-link=Greg Kot|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1996-07-25-9607250208-story.html|title=Verbal Dexterity Carries Intriguing 'It Was Written'|work=[[Chicago Tribune]]|date=July 25, 1996|access-date=April 11, 2020}}</ref>|rev4=''[[Entertainment Weekly]]''|rev4score=A−<ref name="Ehrlich">{{cite magazine|last=Ehrlich|first=Dimitri|url=https://ew.com/article/1996/07/26/it-was-written/|title=It Was Written|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=July 26, 1996|access-date=April 11, 2020}}</ref>|rev5=''[[Los Angeles Times]]''|rev5score={{Rating|3.5|4}}<ref name="Coker">{{cite news|last=Coker|first=Cheo Hodari|author-link=Cheo Hodari Coker|url=http://articles.latimes.com/1996-07-13/entertainment/ca-23603_1_nas-written-poetic|title=Nas Speaks Eloquently With Poetic 'It Was Written'|work=[[Los Angeles Times]]|date=July 13, 1996|access-date=July 9, 2009}}</ref>|rev6=''[[NME]]''|rev6score=6/10<ref name="NME">{{cite magazine|last=Crysell|first=Andy|url=http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html|title=Nas – It Was Written|magazine=[[NME]]|date=July 29, 1996|access-date=April 11, 2020|page=51|archive-url=https://web.archive.org/web/20000817191056/http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html|archive-date=August 17, 2000|url-status=dead}}</ref>|rev7=''Q''|rev7score={{Rating|4|5}}<ref name="Qmag">{{cite magazine|title=Nas: It Was Written|magazine=[[Q (magazine)|Q]]|issue=120|date=September 1996|page=118}}</ref>|rev8=''[[Rolling Stone]]''|rev8score={{Rating|2|5}}<ref name="Coleman">{{cite magazine|last=Coleman|first=Mark|url=https://www.rollingstone.com/music/albumreviews/it-was-written-19960919|title=It Was Written|magazine=[[Rolling Stone]]|date=September 19, 1996|access-date=August 1, 2008|archive-date=November 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141126150440/http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/it-was-written-19960919|url-status=dead}}</ref>|rev9=''[[The Rolling Stone Album Guide]]''|rev9score={{Rating|4|5}}<ref name="Hoard">{{cite book|last=Ryan|first=Chris|chapter=Nas|chapter-url=https://books.google.com/books?id=lRgtYCC6OUwC&pg=PA568|access-date=April 11, 2020|editor1-last=Brackett|editor1-first=Nathan|editor2-last=Hoard|editor2-first=Christian|title=The New Rolling Stone Album Guide|title-link=The Rolling Stone Album Guide|publisher=[[Simon & Schuster]]|edition=4th|year=2004|isbn=0-7432-0169-8|pages=568–569}}</ref>|rev10=''[[The Source]]''|rev10score=4/5<ref name="Source">{{cite magazine|last=Landas|first=Marc|url=http://www.thesource.com/articles/2884/Nas-1996/128/Archive---Classic-Reviews|title=Nas: It Was Written|magazine=[[The Source]]|issue=83|date=August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20101211183719/http://www.thesource.com/articles/2884/Nas-1996/128/Archive---Classic-Reviews|archive-date=December 11, 2010|access-date=October 24, 2023|page=95}}</ref>|rev11=[[რობერტ კრისტგოუ]]|rev11score={{Rating-Christgau|neither}}<ref name="Christgau">Christgau, Robert. [http://www.robertchristgau.com/get_artist.php?name=nas CG: Nas]. [[Robert Christgau]]. Retrieved on 2009-03-30.</ref>}} ''It Was Written''-მა კრიტიკოსებისგან დადებითი შეფასებები დაიმსახურა.<ref name="icons2">[https://books.google.com/books?id=bXy2wTEsbCsC&dq=%22it+was+written%22+%22critics%22+%22nas%22&pg=PA346 ''Icons of Hip Hop'', p. 346]</ref> ''The Source''-ის მარკ ლანდასმა ალბომს „ჰიპ-ჰოპის ერთ-ერთი ყველაზე ნაყოფიერი მწერალის მიერ ნაამბობი გეტოს მოთხრობათა აუდიო ანთოლოგია“ უწოდა. ჟურნალ ''Vibe''-ის კრის ექსმა ალბომის ჟღერადობა გააკრიტიკა, თუმცა ნასის ლირიკა და ფლოუ შეაქო.<ref name="Krisex">{{cite magazine|last=Ex|first=Kris|url=https://books.google.com/books?id=OiwEAAAAMBAJ&pg=PA201|title=Nas: It Was Written|magazine=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|volume=4|issue=7|date=September 1996|access-date=April 11, 2020|pages=201–202}}</ref> მიუხედავად ამისა, მან აღნიშნა, რომ ალბომი „ახლოსაც არ იყო რეპერის [[Illmatic|სადებიუტო პროექტთან]]<nowiki/>“.<ref name="Krisex2">{{cite magazine|last=Ex|first=Kris|url=https://books.google.com/books?id=OiwEAAAAMBAJ&pg=PA201|title=Nas: It Was Written|magazine=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|volume=4|issue=7|date=September 1996|access-date=April 11, 2020|pages=201–202}}</ref> ჟურნალ ''NME-''ს ენდი კრაისელი წერდა, რომ „ნასის დახვეწილი, გააზრებული ტექსტები მის გარშემო არსებულ ძალადობას სინანულის, დანებებისა და ენთუზიაზმის ნაზავით აღწერს.“<ref>{{Cite web |title=NME.COM - NAS - It Was Written - 29/7/1996 |url=http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20000817191056/http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html |archive-date=2000-08-17 |access-date=2026-06-19 |website=www.nme.com}}</ref> ჟურნალს ''Los Angeles Times-''მა ალბომს „პოეტური“ უწოდა, და აღნიშნა, რომ ნასის ტექსტები ალბომის „ისედაც ძლიერ ბითებსა და რითმებს კიდევ უფრო მიმზიდველს ხდის“.<ref>{{Cite web |date=1996-07-13 |title=Nas Speaks Eloquently With Poetic 'It Was Written' : 1/2 NAS *** "It Was Written" Columbia |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-07-13-ca-23603-story.html |access-date=2026-06-19 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref> ''It Was Written'' გამოვიდა მსგავსი კომერციულად წარმატებული, მაფიოზური თემატიკის რეპ ალბომების პარალელურად, როგორებიც იყვნენ Raekwon-ის ''Only Built 4 Cuban Linx...'' (1995), [[ჯეი-ზი|ჯეი-ზის]] ''Reasonable Doubt'' (1996) და AZ-ის ''Doe or Die'' (1995).<ref>{{Cite book |last=Boyd |year=2004 |title= |pages=92}}</ref> ალბომს განსაკუთრებით აკრიტიკებდნენ მეინსტრიმული, R&B და პოპ-მუსიკისკენ მიდრეკილი ჟღერადობისა, ასევე პოპულარული საპროდიუსერო ჯგუფისა და არტისტების ჩართვის გამო.<ref>{{Cite book |last=Boyd |year=2004 |title= |pages=92}}</ref> ალბომის ტექსტი და თემები ასევე კრიტიკის ქვეშ მოექცა; ჟურნალ ''Rolling Stone-''მა ალბომს „უაზრო უხეში ლაპარაკის უახლესი აშკარა მაგალითი“ უწოდა და დაწერა: „"The Set Up", "Shootouts" და "Affirmative Action" [...] შემზარავია მათი დეტალურობითა და აბსოლიტური ამორალურობით. "Watch Dem Niggas-ში" ნასი შთაგონების წყაროდ კრივის მწვრთნელ კას დ'ამატოსა და ნარკობარონ პაბლო ესკობარს მოიხსენიებს. რაზე ფიქრობს ეს კაცი?“<ref>{{Cite news|title=Nas It Was Written Album Review|work=Rolling Stone|url=http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/it-was-written-19960919|access-date=2026-06-19}}</ref> ''The New York Times-''ის ჟურნალისტმა ჯონ პარელსმა აღნიშნა, რომ ალბომი „მუდმივად იცვლის პერსპექტივას“ და მას „გვიანი სტადიის განგსტა რეპი“ უწოდა, „რომელიც საკუთარი წინააღმდეგობების ქვეშ იწყებს რღვევას.“<ref>{{Cite news|last=Pareles|first=Jon|date=1996-07-28|title=RECORDINGS VIEW;Can Rap Move Beyond Gangstas?|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1996/07/28/arts/recordings-view-can-rap-move-beyond-gangstas.html|access-date=2026-06-19|issn=0362-4331}}</ref> ალბომმა ''NME''-ს 1996 წლის კრიტიკოსების გამოკითხვაში 41-ე ადგილი დაიკავა,<ref>{{Cite journal |date=21–28.12, 1996 |title=Review of It Was Written |journal=NME |pages=66-67}}</ref> ხოლო ''New York Daily News-''მა მას 1996 წლის მეექვსე საუკეთესო ალბომი უწოდა. გერმანულმა ჟურნალმა ''Spex''-მა ალბომი წლის მიწურულის სიაში მეოთხე ადგილზე დაასახელა, ხოლო ბრიტანულმა ''The Face-''მა, 24-ზე. ალბომის სინგლი "If I Ruled The World (Imagine That)" ჟურნალ ''NME-''ს წლის სინგლების სიაში 29-ე ადგილზე მოექცა და ნომინირებული იყო [[გრემის ჯილდო|გრემის ჯილდოზე]], კატეგორიაში „საუკეთესო სოლო რეპ შესრულება“. == კომერციული წარმატება == ''It Was Written'' გამოიცა 1996 წლის 2 ივლისს და პირველ კვირას მისი 270,000 ასლი გაიყიდა. ის საუკეთესო R&B/ჰიპ-ჰოპ ალბომების სიაში პირველ ადგილზე მოხვდა და დებიუტი მოახდინა Billboard 200-ის სათავეში,<ref>{{Cite web |title=It Was Written: Charts & Awards |url=https://www.allmusic.com/album/it-was-written-mw0000188107#awards |website=Allmusic}}</ref> ამ უკანასკნელ ჩარტში ზედიზედ ოთხი კვირის განმავლობაში პირველ ადგილზე , ხოლო 20-ეულში 11 კვირის განმავლობაში დარჩა და საბოლოო ჯამში სიაში სულ 34 კვირა გაატარა. ალბომის პირველმა სინგლმა, „If I Ruled the World (Imagine That)“, Hot Rap Singles ჩარტში 15-ე, Hot R&B/Hip-Hop Singles & Tracks ჩარტში 17-ე და Billboard Hot 100 სინგლების ჩარტში 53-ე ადგილი დაიკავა. მეორე სინგლი „Street Dreams“ Hot Dance Music/Maxi-Singles Sales, ასევე Hot Rap Singles ჩარტებში პირველ ადგილზე, ხოლო Hot R&B/Hip-Hop Singles & Tracks ჩარტში 18-ე და Billboard Hot 100-ში 27-ე ადგილზე მოხვდა.<ref>{{Cite web |title=It Was Written: Singles Charts |url=https://www.allmusic.com/album/it-was-written-mw0000188107#awards |website=Allmusic}}</ref> 1996 წლის 6 სექტემბერს ალბომმა ამერიკის ხმის ჩამწერი კომპანიების ასოციაციის (RIAA) მიერ 2 გზის, ხოლო 2021 წელს 3 გზის პლატინის სტატუსი მიიღო. 1997 წლის 8 იანვარს, RIAA-მ ალბომის სინგლ "Street Dreams-ს" 500,000 ეგზემპლარის გაყიდვისთვის ოქროს სტატუსი მიანიჭა. ამჟამად მსოფლიოს მასშტაბით გაყიდულია ალბომის 4-5 მილიონამდე ასლი, რაც ''It Was Written-''ს ნასის კომერციულად ყველაზე წარმატებულ ალბომს ხდის. == გავლენა == [[ფაილი:Lupefiasco.jpg|მინი|300x300პქ|ამერიკელმა რეპერმა ლუპე ფიასკომ ''It Was Written-''ს თავისი საყვარელი ალბომი და შთაგონების ძირითადი წყარო უწოდა.]] ''It Was Written'', ამავე პერიოდში გამოსულ სხვა ჰიპ-ჰოპ ალბომებთან ერთად, განგსტა- და მაფიოზო-რეპის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ალბომად მიიჩნევა. თუფაქ შაკურის ახლო მეგობრის, რეპერ Young Noble-ის თქმით, ალბომის სიმღერამ "I Gave You Power" შთააგონა შაკური, ჩაეწერა "Me and My Girlfriend" (1996). ამერიკელმა რეპერმა ლუპე ფიასკომ ''It Was Written-''ს თავისი საყვარელი ალბომი და შთაგონების ძირითადი წყარო უწოდა.<ref>{{Cite journal |date=12.02.2006 |title=Interview: Lupe Fiasco – Revenge of the Hip Hop Nerd |journal=AllHipHop}}</ref> ფიასკომ განაცხადა, რომ თავისი სადებიუტო ალბომი ''Food & Liquor'' (2006) ალბომ ''It Was Written''-ის კონცეპტუალურ სტილსა და „განწყობებს“ ეფუძნებოდა,<ref>{{Cite web |title=Lupe Fiasco - As We Proceed - Interview |url=http://www.nobodysmiling.com/hiphop/interview/86446.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20061125112532/http://www.nobodysmiling.com/hiphop/interview/86446.php |archive-date=2006-11-25 |access-date=2026-06-19 |website=www.nobodysmiling.com}}</ref> და განმარტა: {{ციტირება|იმიტომ რომ ეს კლასიკაა. ანუ, ხალხი სწავლობს — თქვენ ოსტატებს სწავლობთ, გესმით, რას ვამბობ? ყველა, ვინც რეპავს, ვინმეს სწავლობს, რათა რეპი ისწავლოს. მათ ჰყავდათ რეპერი, რომელიც მათი საყვარელი რეპერი იყო, რომლის მსგავსადაც სურდათ ყოფნა, გესმით, რას ვამბობ? პირადად მე ამას ისე ვუყურებ, თითქოს შედევრი შევისწავლე. ჩემი ალბომი შედევრის მიხედვით შევქმენი; და არა სიმღერა სიმღერაზე; არა სტრიქონი სტრიქონიზე; არა ბითი ბითზე; ჩემთვის უფრო ხასიათი ხასიათზე იყო. ის, როგორ შექმნა მან განწყობა იმ ალბომში, წარმოუდგენელი იყო ჩემთვის. და ჩემი ცხოვრების იმ დროს — ანუ, ''It Was Written'' შემიყვარდა, როცა 17-ის, 18-ის ვიყავი, [...] ეს ჩემი საყვარელი ჰიპ-ჰოპ ალბომია, ასე რომ, რატომ არ უნდა დააფუძნო შენი ალბომი ''It Was Written''-ზე?}} ''It Was Written'' ასევე შთაგონების წყაროდ იქცა ამერიკელ რეგი და ჰიპ-ჰოპ შემსრულებელ Matisyahu-სთვის,<ref>{{Cite web |last=Murray |first=Noel |title=Matisyahu {{!}} Interview {{!}} The A.V. Club |url=http://www.avclub.com/articles/matisyahu,13977/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324171109/http://www.avclub.com/articles/matisyahu,13977/ |archive-date=2010-03-24 |access-date=2026-06-19 |website=www.avclub.com}}</ref> კონკრეტულად ალბომის შესავალმი ნაწილი, რომელშიც მონების აჯანყება ისმის. რეპერი Cordae-ს თქმით, ალბომმა დიდი გავლენა იქონია მის მუსიკალურ კარიერაზე, ხოლო რეპერი და მსახიობი დენი ბრაუნი იხსენებდა, რომ მან სამსახური დატოვა, რათა სახლში დარჩენილიყო და ''It Was Written-''ისთვის მოესმინა, რამაც შემდგომში შთააგონა იგი, სრულფასოვნად გაჰყოლოდა მუსიკალურ კარიერას.<ref>{{Cite web |last=Pearce |first=Sheldon |date=2016-11-03 |title=Danny Brown on the Music That Made Him |url=https://pitchfork.com/features/5-10-15-20/9973-danny-brown-on-the-music-that-made-him/ |access-date=2026-06-19 |website=Pitchfork |language=en-US}}</ref> == სიმღერების სია == {{tracklist | writing_credits = yes | title1 = Album Intro | writer1 =[[Nas|ნასირ ჯონსი]] | title2 = The Message | writer2 = ჯონსი, სემუელ ბარნზი | title3 = Street Dreams | writer3 = ჯონსი, ბარნზი, [[ენი ლენოქსი]], [[დევიდ ალან სტიუარტი]] | title4 = I Gave You Power | writer4 = ჯონსი, [[DJ Premier|ქრისტოფერ მარტინი]] | title5 = Watch Dem Niggas | writer5 = ჯონსი, ბარნზი | title6 = Take It In Blood | writer6 = ჯონსი, რენდი უოკერი, კლივლენდ ჰორნი, ჯოსეფ პრუიტი, ჯეიმზ ეპს უმცროსი, უოლეს ჩაილდსი | title7 = Nas Is Coming | title8 = Affirmative Action | title9 = The Set Up | note9 = Havoc-თან ერთად | title10 = Black Girl Lost | title11 = Suspect | title12 = Shootouts | title13 = Live Nigga Rap | title14 = If I Ruled The World (Imagine That) |note5=ფოქსი ბრაუნთან ერთად|note7=Dr. Dre-სთან ერთად|note8=AZ, Cormega და ფოქსი ბრაუნთან ერთად|writer7=ჯონსი, [[Dr. Dre|ანდრე იანგი]]|writer8=ჯონსი, [[AZ|ენტონი კრუზი]], [[Cormega|კორი მაკკეი]], [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ინგა მერჩენდი]], ჟან-კლოდ ოლივიერი, ბარნზი|writer9=ჯონსი, [[Havoc|კეჯუან მუჩიტა]]|writer10=ჯონსი, [[L.E.S|ლეშონ ლუისი]], [[ჯეიმს მტუმე]], რეჯი ლუკასი|writer11=ჯონსი, ლუისი|writer12=ჯონსი, ოლივიერი, რიჩარდ პიმენტე|writer13=ჯონსი, მუჩიტა|writer14=ჯონსი, ოლივიერი, კერტის უოკერი|note10=ასევე ჯოჯო ჰეილი|note13=[[Mobb Deep|Mobb Deep-თან]] ერთად|note14=[[ლორინ ჰილი|ლორინ ჰილთან]] ერთად|extra1=Nas, Trackmasters|extra_column=პროდიუსერი(ები)|extra2=Trackmasters|extra3=Trackmasters|extra4=DJ Premier|extra5=Trackmasters|extra6=Live Squad, Lo Ground & Top General Sounds|extra7=Dr. Dre|extra8=დეივ ატკინსონი, Trackmasters|extra9=Havoc|extra10=L.E.S, Trackmasters|extra11=L.E.S|extra12=Trackmasters, კირკ გოდი|extra13=Havoc|extra14=Trackmasters, რაშად სმითი|length1=2:24|length2=3:54|length3=4:39|length4=3:52|length5=4:04|length6=4:48|length7=5:41|length8=4:19|length9=4:01|length10=4:23|length11=4:12|length12=3:46|length13=3:45|length14=4:42}}{{Tracklist|headline=კასეტის ბონუს სიმღერები<ref>{{cite web|last=Pablo|first=J.|date=July 2, 2016|url=https://www.vibe.com/featured/nas-it-was-written-album-20-year-anniversary|title=Street Dreams: Revisiting Nas' 'It Was Written' Album Decades Later|website=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|access-date=February 19, 2021}}</ref>|writer15=ნასირ ჯონსი, ბერისფორდ რომეო, ჰეიდენ მაკლარენ ბრაუნი|extra_column=პროდიუსერი(ები)|extra15=Live Squad|length15=3:24|title15=Silent Murder}}{{Tracklist|headline=ალბომის 25 წლის საიუბილეო გაფართოებული გამოცემის ბონუს სიმღერები<ref>{{cite web|last=Pablo|first=J.|date=July 2, 2016|url=https://hiphopdx.com/news/id.62997/title.nas-unearths-silent-murder-bonus-street-dreams-for-it-was-written-25th-anniversary|title=Nas Drops "It Was Written (Expanded Edition)" on the 25th Anniversary of release|website=[[HipHopDX]]|access-date=July 3, 2021|archive-date=ივლისი 3, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210703175910/https://hiphopdx.com/news/id.62997/title.nas-unearths-silent-murder-bonus-street-dreams-for-it-was-written-25th-anniversary}}</ref>|title15=Silent Murder|title16=Street Dreams (ბონუს კუპლეტი)|writer15=ნასირ ჯონსი, რომეო, ბრაუნი|writer16=ჯონსი, ბარნზი, ენი ლენოქსი, დევიდ ალან სტიუარტი|extra_column=პროდიუსერი(ები)|extra15=Live Squad|extra16=Trackmasters|length15=3:24|length16=4:08}} ==== სემპლები ==== * "Album Intro" შეიცავს სემპლებს სემ კუკის სიმღერიდან "A Change Is Gonna Come", და The Lost Generation-ის სიმღერიდან "The Sly, Slick, and the Wicked". * "The Message" შეიცავს სემპლებს [[სტინგი|სტინგის]] სიმღერიდან [[Shape of My Heart|"Shape of My Heart"]], The Honey Dippers-ის სიმღერიდან "Impeach the President", და ნასის სიმღერებიდან "Halftime" და "N.Y. State of Mind". * "Street Dreams" შეიცავს სემპლს ლინდა კლიფორდის სიმღერიდან "Never Gonna Stop", და Eurythmics-ის სიმღერის "Sweet Dreams (Are Made of This)" ინტერპოლაციას. * "I Gave You Power" შეიცავს სემპლს აჰმედ ჯამალის სიმღერიდან "Theme Bahamas". * "Watch Dem Niggas" შეიცავს სემპლს ბობ ჯეიმსისა და ერლ კლუს სიმღერიდან "The Sponge". * "Take It in Blood" შეიცავს სემპლებს The Fantastic Four-ის სიმღერიდან "Mixed Up Moods and Attitudes", Ultramagnetic MC's-ის სიმღერიდან "Ease Back", და Orange Krush-ის სიმღერიდან "Action". * "Nas Is Coming" შეიცავს სემპლს The 24-Carat Black-ის სიმღერიდან "Synopsis Two: Mother's Day". * "Black Girl Lost" შეიცავს სემპლს სტეფანი მილზის სიმღერიდან "Starlight". * "Suspect" შეიცავს სემპლებს ჩაკ მანჯონეს სიმღერიდან "El Gato Triste", და ქუინსი ჯონსის სიმღერიდან "Kitty With the Bent Frame". * "Shootouts" შეიცავს სემპლს ელ გრინის სიმღერიდან "I Wish You Were Here". * "If I Ruled the World (Imagine That)" შეიცავს სემპლს Whodini-ს სიმღერიდან "Friends", აგრეთვე კერტის ბლოუს სიმღერა "If I Ruled the World", და The Delfonics-ის სიმღერის "Walk Right Up to the Sun" ინტერპოლაციას. == პერსონალი == * დეივ ატკინსონი – კლავიშები, პროდიუსერი * AZ – ვოკალი * [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ფოქსი ბრაუნი]] – ვოკალი * დენი კლინჩი – ფოტოგრაფია * Cormega – ვოკალი * ტომ კოინი – მასტერინგი * Delight – კლავიშები * DJ Kid Capri – სქრეთჩინგი * DJ Premier – პროდიუსერი * [[Dr. Dre]] – პროდიუსერი, ვოკალი * ბილ ესეზი – მიქსინგი * მაიკ ფრონდა – მიქსინგი * კირკ გოდი – პროდიუსერი * ჯოელ „ჯოჯო“ ჰეილი – ვოკალი * Havoc – პროდიუსერი * [[ლორინ ჰილი]] – ვოკალი * კენ "Duro" იფილი – ვოკალი, მიქსინგი * L.E.S. – პროდიუსერი * Live Squad – პროდიუსერი * ეიმი მაკოლი – არტ დაირექშენი, დიზაინი * ნასი – ვოკალი, პროდიუსერი, აღმას. * ჯ. პარკერი – ვოკალი * Poke & Tone – პროდიუსერი, მიქსინგი * კელსტონ რაისი – ინჟინერი * ედი სანჩო – ინჟინერი * რაშად სმითი – პროდიუსერი * სტივ სტაუტი – აღმას. პროდიუსერი, მენეჯმენტი * Trackmasters – პროდიუსერი, აღმას. პროდიუსერი * რიჩარდ ტრავალი – მიქსინგი * კურტ უოკერი – ვოკალი == ჩარტები == {{col-begin}} {{col-2}} ===ყოველკვირეული ჩარტები=== {|class="wikitable sortable" !ჩარტი (1996) !უმაღლესი<br />პოზიცია |- {{album chart|Austria|38|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Flanders|36|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Wallonia|26|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Canada|8|chartid=8490|artist=Nas|album=It Was Written|access-date=April 13, 2021}} |- {{album chart|Netherlands|16|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Finland|35|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|France|7|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Germany|16|id=2357|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|New Zealand|25|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Norway|10|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Sweden|3|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Switzerland|25|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|UK|38|artist=NAS|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Billboard200|1|artist=Nas|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|BillboardRandBHipHop|1|artist=Nas|access-date=November 12, 2013}} |} {{col-2}} ===წლის საბოლოო ჩარტები=== {|class="wikitable sortable" !ჩარტი (1996) !პოზიცია |- |საფრანგეთი (SNEP)<ref>{{cite web|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-lannee/top-albums-annee/?annee=1996|title=Top de l'année Top Albums 1996|publisher=SNEP|language=fr|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|36 |- |გერმანია (Offizielle Top 100)<ref>{{cite web|url=https://www.offiziellecharts.de/charts/album-jahr/for-date-1996|title=Top 100 Album-Jahrescharts|language=de|work=[[GfK Entertainment]]|publisher=offiziellecharts.de|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|76 |- |აშშ-ს ''ბილბორდ'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/1996/top-billboard-200-albums|title=Top Billboard 200 Albums – Year-End 1996|magazine=Billboard|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|30 |- |აშშ-ს Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/1996/top-r-and-b-hip-hop-albums|title=Top R&B/Hip-Hop Albums – Year-End 1996|magazine=Billboard|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|5 |} {{col-end}} == სერტიფიცირებები == {{Certification Table Top}} {{Certification Table Entry|type=album|region=Canada|artist=Nas|title=It Was Written|award=პლატინა|relyear=1996|certyear=1997}} {{Certification Table Entry|region=Denmark|type=album|artist=Nas|title=It Was Written|award=ოქრო|id=9852|relyear=1996|certyear=2021|access-date=January 12, 2021}} {{Certification Table Entry|type=album|region=France|artist=Nas|title=It Was Written|award=ოქრო|relyear=1996|certyear=1996}} {{Certification Table Entry|type=album|region=United Kingdom|artist=Nas|title=It Was Written|award=ოქრო|id=10297-1231-2|relyear=1996|certyear=2013}} {{Certification Table Entry|type=album|region=United States|artist=Nas|title=It Was Written|award=პლატინა|number=3|relyear=1996|certyear=2021|refname="riaa"|access-date=August 7, 2021}} {{Certification Table Bottom|streaming=true}} == სქოლიო == <references /> [[კატეგორია:Nas-ის ალბომები]] [[კატეგორია:1996 წლის ალბომები]] [[კატეგორია:ჰიპ-ჰოპ ალბომები]] r0tb5ktclb5enalpuw6pualw57kbnr0 5417091 5417088 2026-06-19T19:39:30Z Niko747474 143308 5417091 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ალბომი|სახელწოდება=It Was Written|გარეკანი=Nas-it-was-written-music-album.jpg|ტიპი=studio|შემსრულებელი=[[Nas|ნასი]]|გამოცემის თარიღი=2 ივნისი 1996|სტუდია={{hlist|Soundtrack|[[D&D Studios|D&D]]|[[The Hit Factory]]|[[Sony Music Studios|Sony Music]]|[[Chung King Studios|Chung King]] ([[ნიუ-იორკი]])|Bearsville (ვუდსტოკი)|[[Dr. Dre|Dr. Dre-ს]] სახლი|[[Westlake Studios|Westlake]] ([[ლოს-ანჯელესი]])}}|ჟანრი={{hlist|[[ჰიპ-ჰოპი]]|[[მაფიოზო-რეპი]]|[[განგსტა-რეპი]]}}|ხანგრძლივობა=58:29|ლეიბლი=[[Columbia Records|Columbia]]|პროდიუსერი={{hlist|[[DJ Premier]]|[[Dr. Dre]]|[[Havoc]]|[[რაშად სმითი]]|[[L.E.S]]|[[Live Squad]]|[[Trackmasters]]}}|წინა_სახელწოდება=[[Illmatic]]|წინა_წელი=1994|შემდეგი_სახელწოდება=[[The Album (The Firm-ის ალბომი|The Album]]|შემდეგი_წელი=1997|სხვადასხვა={{სინგლები | სახელი = It Was Written | ტიპი = studio | სინგლი 1 = [[If I Ruled The World (Imagine That)]] | სინგლი 1 თარიღი = 4 ივნისი, 1996 | სინგლი 2 =[[Street Dreams]] | სინგლი 2 თარიღი = 22 ოქტომბერი, 1996 }}}} '''''It Was Written''''' — ამერიკელი რეპერ [[Nas|ნასის]] მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოიცა ლეიბლზე [[Columbia Records]], 1996 წლის 2 ივნისს. მიუხედავად კრიტიკოსების აღიარებისა, რეპერის სადებიუტო ალბომმა, ''[[Illmatic]]''-მა, კომერციულ წარმატებას ვერ მიაღწია, რის გამოც მან ''It Was Written''-ისთვის უფრო მეინსტრიმული ჟღერადობა შეარჩია, რაც ასევე განაპირობა [[Trackmasters]]-ის პროდიუსერობამ. ''Illmatic''-ის ნედლი, ანდერგრაუნდული ჟღერადობიდან ნასმა პოპულარულ განგსტა-რეპზე გადაინაცვლა. ალბომი ასევე მოიცავს ნასის ხანმოკლედ არსებული ჯგუფის, [[The Firm]]-ის დებიუტს, რომელშიც ასევე შედიოდნენ [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ფოქსი ბრაუნი]], [[AZ]], და [[Cormega]]. ''It Was Written'' კომერციულად წარმატებული აღმოჩნდა. ალბომმა დებიუტი აშშ-ს ''Billboard-''ის საუკეთესო 200-ეულის პირველ ადგილზე მოახდინა, და გამოცემიდან ერთი კვირის შემდეგ მისი 270,000 ასლი გაიყიდა. ალბომს კრიტიკოსებისგან დადებითი გამოხმაურება მოჰყვა, თუმცა, მეინსტრიმული ჟღერადობის გამო, ჰიპ-ჰოპ საზოგადოებაში რეპერის რეპუტაცია დაზიანდა. ალბომს [[ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია|RIAA]]-ს მიერ მინიჭებული აქვს 3 გზის პლატინის სტატუსი, და კვლავ რჩება ნასის ყველაზე გაყიდვად ალბომად. 2024 წელს ჯურნალ ''Billboard-''მა ალბომი ყველა დროის საუკეთესო ჰიპ-ჰოპ ალბომების სიაში შეიყვანა.<ref>{{Cite web|last=Denis|first=Damien Scott,Gail Mitchell,Angel Diaz,Carl Lamarre,Michael Saponara,Heran Mamo,Kyle|last2=Scott|first2=Damien|last3=Mitchell|first3=Gail|last4=Diaz|first4=Angel|last5=Lamarre|first5=Carl|last6=Saponara|first6=Michael|last7=Mamo|first7=Heran|last8=Denis|first8=Kyle|date=2024-06-27|title=The 100 Greatest Rap Albums of All Time (100-51): Staff List|url=https://www.billboard.com/lists/best-rap-albums-all-time/|access-date=2024-06-27|website=Billboard|language=en-US}}</ref> == წარმოშობა და ჩაწერა == ნასის სადებიუტო ალბომი, ''[[Illmatic]]'' (1994), მიუხედავად საყოველთაო აღიარებისა და გავლენისა, კომერციულად იმ დროის სხვა სადებიუტო ჰიპ-ჰოპ ალბომების მაჩვენებლებს ჩამოუვარდებოდა, ვინაიდან რეპერი მის ჩანაწერთა რეკლამირებაში ჩართული არ იყო. 1995 წლიდან ნასმა აქტიურად დაიწყო სხვა რეპერებთან თანამშრომლობა. მან კუპლეტები შეასრულა [[Kool G Rap]]-ის სიმღერაზე „Fast Life“ ალბომიდან ''[[4, 5, 6]]'' (1995), და [[Raekwon]]-ის სიმღერაზე „Verbal Intercourse“, ალბომიდან ''[[Only Built 4 Cuban Linx...|Only Built 4 Cuban Linx. . .]]'' (1995). ამ სიმღერებზე იგი თავს „Nas Escobar-ს“ უწოდებდა.<ref name="Cowie">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ამასობაში ფულის ფლანგვის ჩვევის გამო, ნასი ფინანსურად რთულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. იგი იძულებული იყო, 1995 წლის Source-ს დაჯილდოების ცერემონიისთვის კოსტუმის საყიდლად ფული ესესხა. კიდევ ერთი ნიუ-იორკელი რეპერის, [[The Notorious B.I.G.|The Notorius B.I.G]]-სა და პრომოუტერი [[შონ კომბსი|Puff Daddy]]-ს წარმატების შემდეგ, ნასმა გადაწყვიტა ახალი მენეჯერი, სტივ სტაუტი დაექირავა, რომელმაც რეპერს უფრო მეინსტრიმულ ჟღერადობაზე გადასვლა ურჩია. ამისათვის მან თანამშრომლობა დაიწყო Trackmasters-თან.<ref name="Cowie2">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> გარდა ამისა, ალბომზე მუშაობდნენ პროდიუსერები, DJ Premier, Dr. Dre, Havoc ჯგუფ Mobb Deep-იდან, L.E.S, Live Squad და MC Serch, როგორც აღმასრულებელი პროდიუსერი.<ref name="S12">''It Was Written'' 2005 LP liner notes. Simply Vinyl (SVLP 382).</ref> == სიმღერები და ტექსტები == {{Listen|pos=right|filename=Street Dreams.ogg|title="Street Dreams"|description=„Street Dreams-ში“ ნასი დეტალურად აღწერს ნარკოტიკების გავლენას მის უბანზე. სიმღერა ასევე შეიცავს Eurythmics-ის სიმღერა "Sweet Dreams (Are Made of This)-ის" (1983) ინტერპოლაციას.|filename2=I Gave You Power.ogg|title2="I Gave You Power"|description2=„I Gave You Power-ში“ ნასი ამბავს თოფის პერსპექტივიდან ასახავს.|filename3=Affirmative-Action.ogg|title3="Affirmative Action"|description3=„Affirmative Action-ში“ შედგა ნასის ჯგუფის, The Firm-ის დებიუტი, რომელიც შედგებოდა ნასის, AZ-ს, Cormega-სა და ფოქსი ბრაუნისგან. შემდგომში Cormega-მ ჯგუფი დატოვა და იგი რეპერ Nature-ით ჩაანაცვლეს. The Firm-მა თავისი ერთადერთი ალბომი 1997 წელს გამოსცა.}} ''It Was Written''-ზე პროდიუსერების მუშაობა განსაკუთრებული დეტალურობითა და დამუშავებით გამოირჩევა. იგი ძლიერ არის დამოკიდებული სემპლებზე და ფანკ ჟანრის ღარებზე, ღითაც ასევე წააგავს [[ჯი-ფანკი|ჯი-ფანკს]].<ref name="Yahoo">Meyer, Frank. Reynolds, J.R. [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202 Review 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003838/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202|date=2011-07-17}} [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204 2: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003825/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204|date=2011-07-17}}. [[Yahoo! Music]]. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ალბომში ნასი ხშირად მიმართავს თეატრალურ მაფიოზურ კონცეპტებს და თავს „Nas Escobar-ს“ (შთაგონებულია კოლუმბიელი ნარკობარონ [[პაბლო ესკობარი|პაბლო ესკობარით]]) უწოდებს.<ref name="Cowie3">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ალბომის შესავალში გარდა ნასის მონოლოგისა, ისმის მონების აჯანყება. სიმღერა შეიცავს სემპლებს სემ კუკის სიმღერიდან „A Change Is Gonna Come“ (1964), და The Lost Generation-ის „The Sly, the Slick, and the Wicked-დან“ (1970).<ref name="S122">''It Was Written'' 2005 LP liner notes. Simply Vinyl (SVLP 382).</ref> პირველი სიმღერა, სახელად „The Message“ მოიცავს Trackmasters-ის პროდაქშენს, ასევე სქრეთჩინგს Kid Capri-ს მიერ.<ref name="S123">''It Was Written'' 2005 LP liner notes. Simply Vinyl (SVLP 382).</ref> მისი სახელი მიუთითებს Grandmaster Flash and The Furious Five-ს იმავე სახელის მქონე კლასიკად ქცეულ სინგლზე. კრიტიკოსებმა სიმღერა აღწერეს, როგორც „სისხლიანი ნარატივი“ და „ნასის ერთ-ერთი ყველაზე ვიზუალურად გამომწვევი სიმღერა“.<ref name="Chennault">Chennault, Sam. [http://www.rhapsody.com/nas/it-was-written--explicit Reviews: It Was Written]. [[Rhapsody (online music service)|Rhapsody]]. Retrieved on 2009-03-18.</ref> გარდა ამისა, გამოსვლისას სიმღერამ დასავლეთ სანაპიროს რეპერის, [[თუფაქ შაკური|თუფაქ შაკურის]] ყურადღება მიიპყრო. სიმღერის პირველი სტრიქონი შაკურმა დისად მიიჩნია, და საპასუხოდ ჩაწერა ტრეკი "Against All Odds", რომელიც შემდგომში გამოიცა შაკურის გარდაცვალების შემდეგ გამოსულ ალბომზე ''[[The Don Killuminati: The 7 Day Theory]]''.<ref>{{Cite web |title=Exclaim! Canada's Music Authority |url=http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 |archive-date=2009-11-01 |access-date=2026-06-19 |website=www.exclaim.ca}}</ref> საბოლოო ჯამში რეპერები ერთმანეთს შეხვდენენ და კონფლიქტი მოაგვარეს. შაკური ნასს სიმღერიდან დისის ამოღებას შეჰპირდა, თუმცა ის შეხვედრიდან რამდენიმე დღეში მოკლეს. ჟურნალ ''King''-თან ინტერვიუში ნასმა განმარტა, რომ "The Message" მოიაზრებოდა, როგორც დისი [[The Notorious B.I.G.|The Notorious B.I.G-ის]] მიმართ, კონკრეტულად ფრაზით: „არის ერთი სიცოცხლე, ერთი სიყვარული, ამიტომ შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთი მეფე ([[ინგლისური ენა|ინგლ.]] There's one life, one love, so there can only be one king).“ DJ Premier-ის მიერ პროდიუსირებულ სიმღერაში „I Gave You Power“, ნასი ამბავს პირველ პირში, ცეცხლსასროლი იარაღის თვალსაზრისიდან ჰყვება.<ref name="Berliner">Berliner, Brett. [http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm Review: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211071805/http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm|date=2018-02-11}}. [[Stylus Magazine]]. Retrieved on 2008-08-01.</ref> ალბომის სინგლებია „If I Ruled The World (Imagine That)“ და „Street Dreams“. პირველში, კრიტიკოსი ჯ.რ. რეინოლდსის თქმით, „ნასი წერს გამოგონილ ანარქიულ სამყაროზე, სადაც დისციპლინა არ არსებობს და კარგი დროები ბატონობენ“.<ref name="Yahoo2">Meyer, Frank. Reynolds, J.R. [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202 Review 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003838/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040202|date=2011-07-17}} [http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204 2: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717003825/http://ca.music.yahoo.com/read/review/12040204|date=2011-07-17}}. [[Yahoo! Music]]. Retrieved on 2009-02-22.</ref> სიმღერაში ნასი აცხადებს, რომ იგი „ატიკაში ყველა საკანს გააღებდა/მათ აფრიკაში გააგზავნიდა ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. "Open every cell in Attica/send them to Africa")“. „Street Dreams“ არის რეპერის ანგარიში იმაზე, თუ რა გავლენა იქონია ნარკოტიკებმა მის უბანზე. სიმღერა მოიცავს გლუვ ბასურ რიფსა და სუსტ დასარტყამი საკრავების ელემენტებს, ასევე დუეტ [[Eurythmics]]-ის სიმღერა „Street Dreams (Are Made Of This)-ის“ (1983) ინტერპოლაციას.<ref name="Berliner2">Berliner, Brett. [http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm Review: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211071805/http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm|date=2018-02-11}}. [[Stylus Magazine]]. Retrieved on 2008-08-01.</ref> ალბომის სიმღერებში ასევე ფიგურირებენ დუეტი Mobb Deep და ჯგუფი The Firm, რომელიც შედგებოდა Nas-ის, AZ-ს, Cormega-სა და [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ფოქსი ბრაუნისაგან]]. <ref name="Cowie4">Cowie, Del F. [http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570 Nas: Battle Ready] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101173446/http://www.exclaim.ca/articles/multiarticlesub.aspx?csid1=65&csid2=9&fid1=3570|date=2009-11-01}}. ''[[Exclaim!]]''. Retrieved on 2009-02-22.</ref> ეს უკანასკნელი თავს იჩენს სიმღერა „Affirmative Action-ში“, რომელიც Stylus Magazine-ის ბრეტ ბერლინერმა აღწერა, როგორც „ძალიან მაფიოზური, თითქოს პირდაპირ ''[[დიდებული ბიჭები|დიდებული ბიჭებიდან]]'' ჟღერს.“<ref name="Berliner3">Berliner, Brett. [http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm Review: ''It Was Written''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211071805/http://www.stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/nas-it-was-written.htm|date=2018-02-11}}. [[Stylus Magazine]]. Retrieved on 2008-08-01.</ref> დუეტ Mobb Deep-ის წევრს, Havoc-ს ალბომიდან ორ სიმღერაში აქვს წვლილი შეტანილი. ესენია „The Set Up“, რომელშიც ნასი მისი მეგობრის მკვლელზე შურს იძიებს , და „Live Nigga Rap“, რომელიც ნასისა და Mobb Deep-ის ფრისტაილს მოიცავს. თავდაპირველად, „Live Nigga Rap“ სწორედ ამ უკანასკნელთათვის და მათი ალბომ ''[[Hell On Earth (Mobb Deep-ის ალბომი)|Hell On Earth]]''-ისთვის იყო განკუთვნილი, თუმცა დუეტი ნასის მენეჯერმა, სტივ სტაუტმა დაარწმუნა, სიმღერა მათთვის გადმოეცათ.<ref>{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/id.66239/title.havoc-shares-stories-behind-nas-and-mobb-deep-records|title=HAVOC SHARES 'SCARFACE' ORIGINS OF NAS + MOBB DEEP SONG 'IT'S MINE' & 'LIVE N-GGA RAP'|author=მარკ ელიბერტი|accessdate=2024-04-12|publisher=HipHopDX}}{{Dead link|date=აპრილი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> სხვა კოლაბორაციებიდან აღსანიშნავია „Nas Is Coming“, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ნასისა და დასავლეთ სანაპიროს ჰიპ-ჰოპ პროდიუსერის, [[Dr. Dre|Dr. Dre-ს]] თანამშრომლობას. სიმღერა ნასისა და Dr. Dre-ს დიალოგით იწყება,<ref name="Katz">Katz, Joe. [http://www.sputnikmusic.com/album.php?albumid=9983 Review: ''It Was Written'']. Sputnikmusic. Retrieved on 2008-08-01.</ref> სადაც ისინი დასავლეთ და აღმოსავლეთ სანაპიროების დაპირისპირებასა და კონფლიქტის უაზრობას განიხილავენ. ნასისა და Dr. Dre-ს თანამშრომლობას, განსაკუთრებით აშშ-ში მძვინვარე სანაპიროების დაპირისპირების ფონზე, ორივე მხრიდან კრიტიკა მოჰყვა.<ref>{{Cite book |last=Lang |year=2006 |title= |pages=117}}</ref><ref>{{Cite book |last=Brown |year=2006 |title= |pages=59}}</ref> სიმღერა „Black Girl Lost-ში“ გარდა რეპერისა ასევე ფიგურირებს [[თანამედროვე რიტმ-ენდ-ბლუზი|R&B]] ჯგუფ Jodeci-ს წევრი, ჯოჯო ჰეილი. სიმღერაში ნასი აფრიკელ-ამერიკელი ქალების გასაჭირს უსვამს ხაზს. სიმღერის სახელი დონალდ გოინსის იმავე სახელწოდების მქონე წიგნიდან მომდინარეობს.<ref name="literary">''Icons of Hip Hop''. Hess (2007), pp. 358–359.</ref> == კრიტიკა == {{ალბომის რეიტინგები|rev1=''[[AllMusic]]''|rev1score={{Rating|4|5}}<ref name="Stanley">{{cite web|last=Stanley|first=Leo|url=https://www.allmusic.com/album/it-was-written-mw0000188107|title=It Was Written – Nas|publisher=[[AllMusic]]|access-date=August 1, 2008}}</ref>|rev2=''Chicago Sun-Times''|rev2score={{Rating|3.5|4}}<ref name="Williams">{{cite news|last=Williams|first=Jean A.|url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-4347477.html|title=Nas, 'It Was Written' (Columbia)|work=[[Chicago Sun-Times]]|date=July 21, 1996|access-date=April 11, 2020|url-access=subscription|page=11|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026130412/http://www.highbeam.com/doc/1P2-4347477.html|archive-date=October 26, 2012|url-status=dead}}</ref>|rev3=''Chicago Tribune''|rev3score={{Rating|3.5|4}}<ref name="Kot">{{cite news|last=Kot|first=Greg|author-link=Greg Kot|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1996-07-25-9607250208-story.html|title=Verbal Dexterity Carries Intriguing 'It Was Written'|work=[[Chicago Tribune]]|date=July 25, 1996|access-date=April 11, 2020}}</ref>|rev4=''[[Entertainment Weekly]]''|rev4score=A−<ref name="Ehrlich">{{cite magazine|last=Ehrlich|first=Dimitri|url=https://ew.com/article/1996/07/26/it-was-written/|title=It Was Written|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=July 26, 1996|access-date=April 11, 2020}}</ref>|rev5=''[[Los Angeles Times]]''|rev5score={{Rating|3.5|4}}<ref name="Coker">{{cite news|last=Coker|first=Cheo Hodari|author-link=Cheo Hodari Coker|url=http://articles.latimes.com/1996-07-13/entertainment/ca-23603_1_nas-written-poetic|title=Nas Speaks Eloquently With Poetic 'It Was Written'|work=[[Los Angeles Times]]|date=July 13, 1996|access-date=July 9, 2009}}</ref>|rev6=''[[NME]]''|rev6score=6/10<ref name="NME">{{cite magazine|last=Crysell|first=Andy|url=http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html|title=Nas – It Was Written|magazine=[[NME]]|date=July 29, 1996|access-date=April 11, 2020|page=51|archive-url=https://web.archive.org/web/20000817191056/http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html|archive-date=August 17, 2000|url-status=dead}}</ref>|rev7=''Q''|rev7score={{Rating|4|5}}<ref name="Qmag">{{cite magazine|title=Nas: It Was Written|magazine=[[Q (magazine)|Q]]|issue=120|date=September 1996|page=118}}</ref>|rev8=''[[Rolling Stone]]''|rev8score={{Rating|2|5}}<ref name="Coleman">{{cite magazine|last=Coleman|first=Mark|url=https://www.rollingstone.com/music/albumreviews/it-was-written-19960919|title=It Was Written|magazine=[[Rolling Stone]]|date=September 19, 1996|access-date=August 1, 2008|archive-date=November 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141126150440/http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/it-was-written-19960919|url-status=dead}}</ref>|rev9=''[[The Rolling Stone Album Guide]]''|rev9score={{Rating|4|5}}<ref name="Hoard">{{cite book|last=Ryan|first=Chris|chapter=Nas|chapter-url=https://books.google.com/books?id=lRgtYCC6OUwC&pg=PA568|access-date=April 11, 2020|editor1-last=Brackett|editor1-first=Nathan|editor2-last=Hoard|editor2-first=Christian|title=The New Rolling Stone Album Guide|title-link=The Rolling Stone Album Guide|publisher=[[Simon & Schuster]]|edition=4th|year=2004|isbn=0-7432-0169-8|pages=568–569}}</ref>|rev10=''[[The Source]]''|rev10score=4/5<ref name="Source">{{cite magazine|last=Landas|first=Marc|url=http://www.thesource.com/articles/2884/Nas-1996/128/Archive---Classic-Reviews|title=Nas: It Was Written|magazine=[[The Source]]|issue=83|date=August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20101211183719/http://www.thesource.com/articles/2884/Nas-1996/128/Archive---Classic-Reviews|archive-date=December 11, 2010|access-date=October 24, 2023|page=95}}</ref>|rev11=[[რობერტ კრისტგოუ]]|rev11score={{Rating-Christgau|neither}}<ref name="Christgau">Christgau, Robert. [http://www.robertchristgau.com/get_artist.php?name=nas CG: Nas]. [[Robert Christgau]]. Retrieved on 2009-03-30.</ref>}} ''It Was Written''-მა კრიტიკოსებისგან დადებითი შეფასებები დაიმსახურა.<ref name="icons2">[https://books.google.com/books?id=bXy2wTEsbCsC&dq=%22it+was+written%22+%22critics%22+%22nas%22&pg=PA346 ''Icons of Hip Hop'', p. 346]</ref> ''The Source''-ის მარკ ლანდასმა ალბომს „ჰიპ-ჰოპის ერთ-ერთი ყველაზე ნაყოფიერი მწერალის მიერ ნაამბობი გეტოს მოთხრობათა აუდიო ანთოლოგია“ უწოდა. ჟურნალ ''Vibe''-ის კრის ექსმა ალბომის ჟღერადობა გააკრიტიკა, თუმცა ნასის ლირიკა და ფლოუ შეაქო.<ref name="Krisex">{{cite magazine|last=Ex|first=Kris|url=https://books.google.com/books?id=OiwEAAAAMBAJ&pg=PA201|title=Nas: It Was Written|magazine=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|volume=4|issue=7|date=September 1996|access-date=April 11, 2020|pages=201–202}}</ref> მიუხედავად ამისა, მან აღნიშნა, რომ ალბომი „ახლოსაც არ იყო რეპერის [[Illmatic|სადებიუტო პროექტთან]]<nowiki/>“.<ref name="Krisex2">{{cite magazine|last=Ex|first=Kris|url=https://books.google.com/books?id=OiwEAAAAMBAJ&pg=PA201|title=Nas: It Was Written|magazine=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|volume=4|issue=7|date=September 1996|access-date=April 11, 2020|pages=201–202}}</ref> ჟურნალ ''NME-''ს ენდი კრაისელი წერდა, რომ „ნასის დახვეწილი, გააზრებული ტექსტები მის გარშემო არსებულ ძალადობას სინანულის, დანებებისა და ენთუზიაზმის ნაზავით აღწერს.“<ref>{{Cite web |title=NME.COM - NAS - It Was Written - 29/7/1996 |url=http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20000817191056/http://www.nme.com/reviews/reviews/19980101000863reviews.html |archive-date=2000-08-17 |access-date=2026-06-19 |website=www.nme.com}}</ref> ჟურნალს ''Los Angeles Times-''მა ალბომს „პოეტური“ უწოდა, და აღნიშნა, რომ ნასის ტექსტები ალბომის „ისედაც ძლიერ ბითებსა და რითმებს კიდევ უფრო მიმზიდველს ხდის“.<ref>{{Cite web |date=1996-07-13 |title=Nas Speaks Eloquently With Poetic 'It Was Written' : 1/2 NAS *** "It Was Written" Columbia |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-07-13-ca-23603-story.html |access-date=2026-06-19 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref> ''It Was Written'' გამოვიდა მსგავსი კომერციულად წარმატებული, მაფიოზური თემატიკის რეპ ალბომების პარალელურად, როგორებიც იყვნენ Raekwon-ის ''Only Built 4 Cuban Linx...'' (1995), [[ჯეი-ზი|ჯეი-ზის]] ''Reasonable Doubt'' (1996) და AZ-ის ''Doe or Die'' (1995).<ref>{{Cite book |last=Boyd |year=2004 |title= |pages=92}}</ref> ალბომს განსაკუთრებით აკრიტიკებდნენ მეინსტრიმული, R&B და პოპ-მუსიკისკენ მიდრეკილი ჟღერადობისა, ასევე პოპულარული საპროდიუსერო ჯგუფისა და არტისტების ჩართვის გამო.<ref>{{Cite book |last=Boyd |year=2004 |title= |pages=92}}</ref> ალბომის ტექსტი და თემები ასევე კრიტიკის ქვეშ მოექცა; ჟურნალ ''Rolling Stone-''მა ალბომს „უაზრო უხეში ლაპარაკის უახლესი აშკარა მაგალითი“ უწოდა და დაწერა: „"The Set Up", "Shootouts" და "Affirmative Action" [...] შემზარავია მათი დეტალურობითა და აბსოლიტური ამორალურობით. "Watch Dem Niggas-ში" ნასი შთაგონების წყაროდ კრივის მწვრთნელ კას დ'ამატოსა და ნარკობარონ პაბლო ესკობარს მოიხსენიებს. რაზე ფიქრობს ეს კაცი?“<ref>{{Cite news|title=Nas It Was Written Album Review|work=Rolling Stone|url=http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/it-was-written-19960919|access-date=2026-06-19}}</ref> ''The New York Times-''ის ჟურნალისტმა ჯონ პარელსმა აღნიშნა, რომ ალბომი „მუდმივად იცვლის პერსპექტივას“ და მას „გვიანი სტადიის განგსტა რეპი“ უწოდა, „რომელიც საკუთარი წინააღმდეგობების ქვეშ იწყებს რღვევას.“<ref>{{Cite news|last=Pareles|first=Jon|date=1996-07-28|title=RECORDINGS VIEW;Can Rap Move Beyond Gangstas?|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1996/07/28/arts/recordings-view-can-rap-move-beyond-gangstas.html|access-date=2026-06-19|issn=0362-4331}}</ref> ალბომმა ''NME''-ს 1996 წლის კრიტიკოსების გამოკითხვაში 41-ე ადგილი დაიკავა,<ref>{{Cite journal |date=21–28.12, 1996 |title=Review of It Was Written |journal=NME |pages=66-67}}</ref> ხოლო ''New York Daily News-''მა მას 1996 წლის მეექვსე საუკეთესო ალბომი უწოდა. გერმანულმა ჟურნალმა ''Spex''-მა ალბომი წლის მიწურულის სიაში მეოთხე ადგილზე დაასახელა, ხოლო ბრიტანულმა ''The Face-''მა, 24-ზე. ალბომის სინგლი "If I Ruled The World (Imagine That)" ჟურნალ ''NME-''ს წლის სინგლების სიაში 29-ე ადგილზე მოექცა და ნომინირებული იყო [[გრემის ჯილდო|გრემის ჯილდოზე]], კატეგორიაში „საუკეთესო სოლო რეპ შესრულება“. == კომერციული წარმატება == ''It Was Written'' გამოიცა 1996 წლის 2 ივლისს და პირველ კვირას მისი 270,000 ასლი გაიყიდა. ის საუკეთესო R&B/ჰიპ-ჰოპ ალბომების სიაში პირველ ადგილზე მოხვდა და დებიუტი მოახდინა Billboard 200-ის სათავეში,<ref>{{Cite web |title=It Was Written: Charts & Awards |url=https://www.allmusic.com/album/it-was-written-mw0000188107#awards |website=Allmusic}}</ref> ამ უკანასკნელ ჩარტში ზედიზედ ოთხი კვირის განმავლობაში პირველ ადგილზე , ხოლო 20-ეულში 11 კვირის განმავლობაში დარჩა და საბოლოო ჯამში სიაში სულ 34 კვირა გაატარა. ალბომის პირველმა სინგლმა, „If I Ruled the World (Imagine That)“, Hot Rap Singles ჩარტში 15-ე, Hot R&B/Hip-Hop Singles & Tracks ჩარტში 17-ე და Billboard Hot 100 სინგლების ჩარტში 53-ე ადგილი დაიკავა. მეორე სინგლი „Street Dreams“ Hot Dance Music/Maxi-Singles Sales, ასევე Hot Rap Singles ჩარტებში პირველ ადგილზე, ხოლო Hot R&B/Hip-Hop Singles & Tracks ჩარტში 18-ე და Billboard Hot 100-ში 27-ე ადგილზე მოხვდა.<ref>{{Cite web |title=It Was Written: Singles Charts |url=https://www.allmusic.com/album/it-was-written-mw0000188107#awards |website=Allmusic}}</ref> 1996 წლის 6 სექტემბერს ალბომმა ამერიკის ხმის ჩამწერი კომპანიების ასოციაციის (RIAA) მიერ 2 გზის, ხოლო 2021 წელს 3 გზის პლატინის სტატუსი მიიღო. 1997 წლის 8 იანვარს, RIAA-მ ალბომის სინგლ "Street Dreams-ს" 500,000 ეგზემპლარის გაყიდვისთვის ოქროს სტატუსი მიანიჭა. ამჟამად მსოფლიოს მასშტაბით გაყიდულია ალბომის 4-5 მილიონამდე ასლი, რაც ''It Was Written-''ს ნასის კომერციულად ყველაზე წარმატებულ ალბომს ხდის. == გავლენა == [[ფაილი:Lupefiasco.jpg|მინი|300x300პქ|ამერიკელმა რეპერმა ლუპე ფიასკომ ''It Was Written-''ს თავისი საყვარელი ალბომი და შთაგონების ძირითადი წყარო უწოდა.]] ''It Was Written'', ამავე პერიოდში გამოსულ სხვა ჰიპ-ჰოპ ალბომებთან ერთად, განგსტა- და მაფიოზო-რეპის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ალბომად მიიჩნევა. თუფაქ შაკურის ახლო მეგობრის, რეპერ Young Noble-ის თქმით, ალბომის სიმღერამ "I Gave You Power" შთააგონა შაკური, ჩაეწერა "Me and My Girlfriend" (1996). ამერიკელმა რეპერმა ლუპე ფიასკომ ''It Was Written-''ს თავისი საყვარელი ალბომი და შთაგონების ძირითადი წყარო უწოდა.<ref>{{Cite journal |date=12.02.2006 |title=Interview: Lupe Fiasco – Revenge of the Hip Hop Nerd |journal=AllHipHop}}</ref> ფიასკომ განაცხადა, რომ თავისი სადებიუტო ალბომი ''Food & Liquor'' (2006) ალბომ ''It Was Written''-ის კონცეპტუალურ სტილსა და „განწყობებს“ ეფუძნებოდა,<ref>{{Cite web |title=Lupe Fiasco - As We Proceed - Interview |url=http://www.nobodysmiling.com/hiphop/interview/86446.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20061125112532/http://www.nobodysmiling.com/hiphop/interview/86446.php |archive-date=2006-11-25 |access-date=2026-06-19 |website=www.nobodysmiling.com}}</ref> და განმარტა: {{ციტირება|იმიტომ რომ ეს კლასიკაა. ანუ, ხალხი სწავლობს — თქვენ ოსტატებს სწავლობთ, გესმით, რას ვამბობ? ყველა, ვინც რეპავს, ვინმეს სწავლობს, რათა რეპი ისწავლოს. მათ ჰყავდათ რეპერი, რომელიც მათი საყვარელი რეპერი იყო, რომლის მსგავსადაც სურდათ ყოფნა, გესმით, რას ვამბობ? პირადად მე ამას ისე ვუყურებ, თითქოს შედევრი შევისწავლე. ჩემი ალბომი შედევრის მიხედვით შევქმენი; და არა სიმღერა სიმღერაზე; არა სტრიქონი სტრიქონიზე; არა ბითი ბითზე; ჩემთვის უფრო ხასიათი ხასიათზე იყო. ის, როგორ შექმნა მან განწყობა იმ ალბომში, წარმოუდგენელი იყო ჩემთვის. და ჩემი ცხოვრების იმ დროს — ანუ, ''It Was Written'' შემიყვარდა, როცა 17-ის, 18-ის ვიყავი, [...] ეს ჩემი საყვარელი ჰიპ-ჰოპ ალბომია, ასე რომ, რატომ არ უნდა დააფუძნო შენი ალბომი ''It Was Written''-ზე?}} ''It Was Written'' ასევე შთაგონების წყაროდ იქცა ამერიკელ რეგი და ჰიპ-ჰოპ შემსრულებელ Matisyahu-სთვის,<ref>{{Cite web |last=Murray |first=Noel |title=Matisyahu {{!}} Interview {{!}} The A.V. Club |url=http://www.avclub.com/articles/matisyahu,13977/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324171109/http://www.avclub.com/articles/matisyahu,13977/ |archive-date=2010-03-24 |access-date=2026-06-19 |website=www.avclub.com}}</ref> კონკრეტულად ალბომის შესავალმი ნაწილი, რომელშიც მონების აჯანყება ისმის. რეპერი Cordae-ს თქმით, ალბომმა დიდი გავლენა იქონია მის მუსიკალურ კარიერაზე, ხოლო რეპერი და მსახიობი დენი ბრაუნი იხსენებდა, რომ მან სამსახური დატოვა, რათა სახლში დარჩენილიყო და ''It Was Written-''ისთვის მოესმინა, რამაც შემდგომში შთააგონა იგი, სრულფასოვნად გაჰყოლოდა მუსიკალურ კარიერას.<ref>{{Cite web |last=Pearce |first=Sheldon |date=2016-11-03 |title=Danny Brown on the Music That Made Him |url=https://pitchfork.com/features/5-10-15-20/9973-danny-brown-on-the-music-that-made-him/ |access-date=2026-06-19 |website=Pitchfork |language=en-US}}</ref> == სიმღერების სია == {{tracklist | writing_credits = yes | title1 = Album Intro | writer1 =[[Nas|ნასირ ჯონსი]] | title2 = The Message | writer2 = ჯონსი, სემუელ ბარნზი | title3 = Street Dreams | writer3 = ჯონსი, ბარნზი, [[ენი ლენოქსი]], [[დევიდ ალან სტიუარტი]] | title4 = I Gave You Power | writer4 = ჯონსი, [[DJ Premier|ქრისტოფერ მარტინი]] | title5 = Watch Dem Niggas | writer5 = ჯონსი, ბარნზი | title6 = Take It In Blood | writer6 = ჯონსი, რენდი უოკერი, კლივლენდ ჰორნი, ჯოსეფ პრუიტი, ჯეიმზ ეპს უმცროსი, უოლეს ჩაილდსი | title7 = Nas Is Coming | title8 = Affirmative Action | title9 = The Set Up | note9 = Havoc-თან ერთად | title10 = Black Girl Lost | title11 = Suspect | title12 = Shootouts | title13 = Live Nigga Rap | title14 = If I Ruled The World (Imagine That) |note5=ფოქსი ბრაუნთან ერთად|note7=Dr. Dre-სთან ერთად|note8=AZ, Cormega და ფოქსი ბრაუნთან ერთად|writer7=ჯონსი, [[Dr. Dre|ანდრე იანგი]]|writer8=ჯონსი, [[AZ|ენტონი კრუზი]], [[Cormega|კორი მაკკეი]], [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ინგა მერჩენდი]], ჟან-კლოდ ოლივიერი, ბარნზი|writer9=ჯონსი, [[Havoc|კეჯუან მუჩიტა]]|writer10=ჯონსი, [[L.E.S|ლეშონ ლუისი]], [[ჯეიმს მტუმე]], რეჯი ლუკასი|writer11=ჯონსი, ლუისი|writer12=ჯონსი, ოლივიერი, რიჩარდ პიმენტე|writer13=ჯონსი, მუჩიტა|writer14=ჯონსი, ოლივიერი, კერტის უოკერი|note10=ასევე ჯოჯო ჰეილი|note13=[[Mobb Deep|Mobb Deep-თან]] ერთად|note14=[[ლორინ ჰილი|ლორინ ჰილთან]] ერთად|extra1=Nas, Trackmasters|extra_column=პროდიუსერი(ები)|extra2=Trackmasters|extra3=Trackmasters|extra4=DJ Premier|extra5=Trackmasters|extra6=Live Squad, Lo Ground & Top General Sounds|extra7=Dr. Dre|extra8=დეივ ატკინსონი, Trackmasters|extra9=Havoc|extra10=L.E.S, Trackmasters|extra11=L.E.S|extra12=Trackmasters, კირკ გოდი|extra13=Havoc|extra14=Trackmasters, რაშად სმითი|length1=2:24|length2=3:54|length3=4:39|length4=3:52|length5=4:04|length6=4:48|length7=5:41|length8=4:19|length9=4:01|length10=4:23|length11=4:12|length12=3:46|length13=3:45|length14=4:42}}{{Tracklist|headline=კასეტის ბონუს სიმღერები<ref>{{cite web|last=Pablo|first=J.|date=July 2, 2016|url=https://www.vibe.com/featured/nas-it-was-written-album-20-year-anniversary|title=Street Dreams: Revisiting Nas' 'It Was Written' Album Decades Later|website=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|access-date=February 19, 2021}}</ref>|writer15=ნასირ ჯონსი, ბერისფორდ რომეო, ჰეიდენ მაკლარენ ბრაუნი|extra_column=პროდიუსერი(ები)|extra15=Live Squad|length15=3:24|title15=Silent Murder}}{{Tracklist|headline=ალბომის 25 წლის საიუბილეო გაფართოებული გამოცემის ბონუს სიმღერები<ref>{{cite web|last=Pablo|first=J.|date=July 2, 2016|url=https://hiphopdx.com/news/id.62997/title.nas-unearths-silent-murder-bonus-street-dreams-for-it-was-written-25th-anniversary|title=Nas Drops "It Was Written (Expanded Edition)" on the 25th Anniversary of release|website=[[HipHopDX]]|access-date=July 3, 2021|archive-date=ივლისი 3, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210703175910/https://hiphopdx.com/news/id.62997/title.nas-unearths-silent-murder-bonus-street-dreams-for-it-was-written-25th-anniversary}}</ref>|title15=Silent Murder|title16=Street Dreams (ბონუს კუპლეტი)|writer15=ნასირ ჯონსი, რომეო, ბრაუნი|writer16=ჯონსი, ბარნზი, ენი ლენოქსი, დევიდ ალან სტიუარტი|extra_column=პროდიუსერი(ები)|extra15=Live Squad|extra16=Trackmasters|length15=3:24|length16=4:08}} ==== სემპლები ==== * "Album Intro" შეიცავს სემპლებს სემ კუკის სიმღერიდან "A Change Is Gonna Come", და The Lost Generation-ის სიმღერიდან "The Sly, Slick, and the Wicked". * "The Message" შეიცავს სემპლებს [[სტინგი|სტინგის]] სიმღერიდან [[Shape of My Heart|"Shape of My Heart"]], The Honey Dippers-ის სიმღერიდან "Impeach the President", და ნასის სიმღერებიდან "Halftime" და "N.Y. State of Mind". * "Street Dreams" შეიცავს სემპლს ლინდა კლიფორდის სიმღერიდან "Never Gonna Stop", და Eurythmics-ის სიმღერის "Sweet Dreams (Are Made of This)" ინტერპოლაციას. * "I Gave You Power" შეიცავს სემპლს აჰმედ ჯამალის სიმღერიდან "Theme Bahamas". * "Watch Dem Niggas" შეიცავს სემპლს ბობ ჯეიმსისა და ერლ კლუს სიმღერიდან "The Sponge". * "Take It in Blood" შეიცავს სემპლებს The Fantastic Four-ის სიმღერიდან "Mixed Up Moods and Attitudes", Ultramagnetic MC's-ის სიმღერიდან "Ease Back", და Orange Krush-ის სიმღერიდან "Action". * "Nas Is Coming" შეიცავს სემპლს The 24-Carat Black-ის სიმღერიდან "Synopsis Two: Mother's Day". * "Black Girl Lost" შეიცავს სემპლს სტეფანი მილზის სიმღერიდან "Starlight". * "Suspect" შეიცავს სემპლებს ჩაკ მანჯონეს სიმღერიდან "El Gato Triste", და ქუინსი ჯონსის სიმღერიდან "Kitty With the Bent Frame". * "Shootouts" შეიცავს სემპლს ელ გრინის სიმღერიდან "I Wish You Were Here". * "If I Ruled the World (Imagine That)" შეიცავს სემპლს Whodini-ს სიმღერიდან "Friends", აგრეთვე კერტის ბლოუს სიმღერა "If I Ruled the World", და The Delfonics-ის სიმღერის "Walk Right Up to the Sun" ინტერპოლაციას. == პერსონალი == * დეივ ატკინსონი – კლავიშები, პროდიუსერი * AZ – ვოკალი * [[ფოქსი ბრაუნი (რეპერი)|ფოქსი ბრაუნი]] – ვოკალი * დენი კლინჩი – ფოტოგრაფია * Cormega – ვოკალი * ტომ კოინი – მასტერინგი * Delight – კლავიშები * DJ Kid Capri – სქრეთჩინგი * DJ Premier – პროდიუსერი * [[Dr. Dre]] – პროდიუსერი, ვოკალი * ბილ ესეზი – მიქსინგი * მაიკ ფრონდა – მიქსინგი * კირკ გოდი – პროდიუსერი * ჯოელ „ჯოჯო“ ჰეილი – ვოკალი * Havoc – პროდიუსერი * [[ლორინ ჰილი]] – ვოკალი * კენ "Duro" იფილი – ვოკალი, მიქსინგი * L.E.S. – პროდიუსერი * Live Squad – პროდიუსერი * ეიმი მაკოლი – არტ დაირექშენი, დიზაინი * ნასი – ვოკალი, პროდიუსერი, აღმას. * ჯ. პარკერი – ვოკალი * Poke & Tone – პროდიუსერი, მიქსინგი * კელსტონ რაისი – ინჟინერი * ედი სანჩო – ინჟინერი * რაშად სმითი – პროდიუსერი * სტივ სტაუტი – აღმას. პროდიუსერი, მენეჯმენტი * Trackmasters – პროდიუსერი, აღმას. პროდიუსერი * რიჩარდ ტრავალი – მიქსინგი * კურტ უოკერი – ვოკალი == ჩარტები == {{col-begin}} {{col-2}} ===ყოველკვირეული ჩარტები=== {|class="wikitable sortable" !ჩარტი (1996) !უმაღლესი<br />პოზიცია |- {{album chart|Austria|38|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Flanders|36|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Wallonia|26|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Canada|8|chartid=8490|artist=Nas|album=It Was Written|access-date=April 13, 2021}} |- {{album chart|Netherlands|16|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Finland|35|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|France|7|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Germany|16|id=2357|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|New Zealand|25|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Norway|10|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Sweden|3|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Switzerland|25|artist=NAS|album=It Was Written|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|UK|38|artist=NAS|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|Billboard200|1|artist=Nas|access-date=November 12, 2013}} |- {{album chart|BillboardRandBHipHop|1|artist=Nas|access-date=November 12, 2013}} |} {{col-2}} ===წლის საბოლოო ჩარტები=== {|class="wikitable sortable" !ჩარტი (1996) !პოზიცია |- |საფრანგეთი (SNEP)<ref>{{cite web|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-lannee/top-albums-annee/?annee=1996|title=Top de l'année Top Albums 1996|publisher=SNEP|language=fr|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|36 |- |გერმანია (Offizielle Top 100)<ref>{{cite web|url=https://www.offiziellecharts.de/charts/album-jahr/for-date-1996|title=Top 100 Album-Jahrescharts|language=de|work=[[GfK Entertainment]]|publisher=offiziellecharts.de|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|76 |- |აშშ-ს ''ბილბორდ'' 200<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/1996/top-billboard-200-albums|title=Top Billboard 200 Albums – Year-End 1996|magazine=Billboard|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|30 |- |აშშ-ს Top R&B/Hip-Hop Albums (''Billboard'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/1996/top-r-and-b-hip-hop-albums|title=Top R&B/Hip-Hop Albums – Year-End 1996|magazine=Billboard|access-date=May 7, 2021}}</ref> |align="center"|5 |} {{col-end}} == სერტიფიცირებები == {{Certification Table Top}} {{Certification Table Entry|type=album|region=Canada|artist=Nas|title=It Was Written|award=პლატინა|relyear=1996|certyear=1997}} {{Certification Table Entry|region=Denmark|type=album|artist=Nas|title=It Was Written|award=ოქრო|id=9852|relyear=1996|certyear=2021|access-date=January 12, 2021}} {{Certification Table Entry|type=album|region=France|artist=Nas|title=It Was Written|award=ოქრო|relyear=1996|certyear=1996}} {{Certification Table Entry|type=album|region=United Kingdom|artist=Nas|title=It Was Written|award=ოქრო|id=10297-1231-2|relyear=1996|certyear=2013}} {{Certification Table Entry|type=album|region=United States|artist=Nas|title=It Was Written|award=პლატინა|number=3|relyear=1996|certyear=2021|refname="riaa"|access-date=August 7, 2021}} {{Certification Table Bottom|streaming=true}} == სქოლიო == <references /> [[კატეგორია:Nas-ის ალბომები]] [[კატეგორია:1996 წლის ალბომები]] [[კატეგორია:ჰიპ-ჰოპ ალბომები]] [[კატეგორია:ალბომები]] [[კატეგორია:ამერიკელი შემსრულებლების ალბომები]] [[კატეგორია:ამერიკელი შემსრულებლების ჰიპ-ჰოპ ალბომები]] domaw7sjswsqjb77u1uiii8d6u89grq 0 567877 5417128 5201933 2026-06-19T21:02:39Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417128 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ყურე | სახელი = გრამას ყურე | მშობლიური სახელი = | სურათი = Grama_Bay.JPG | ფოტოს სიგანე = | წარწერა = | lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = | lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | აუზი = | ქვეყნები = [[ალბანეთი]] | ტიპი = | ფართობი = | მოცულობა = | მაქს სიღრმე = | საშ სიღრმე = 200 მ (660 ფუტი) | სიგრძე = | სიგანე = 100 მ (330 ფუტი) | მარილიანობა = | მდინარეები = | პოზრუკა = | ალტერნატიული რუკა = | ვიკისაწყობი = }} '''გრამის ყურე''' ( {{Lang-sq|Gjiri i Gramës}} ) — [[ყურე]] [[იონიის ზღვა|იონიის ზღვაში]], რომელიც მდებარეობს [[ალბანეთის იონის ზღვის სანაპირო|ალბანეთის იონიის ზღვის სანაპიროზე]] [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვაზე]] [[სამხრეთი ევროპა|სამხრეთ ევროპაში]] . ეს არის დასავლეთ [[ცერაუნის მთები|ცერაუნის მთების]] ერთ-ერთი მრავალი ყურე [[ალბანური რივიერა|ალბანეთის რივიერას]] გასწვრივ [[კარაბურუნის ნახევარკუნძული, ალბანეთი|კარაბურუნის ნახევარკუნძულის]] სამხრეთით. <ref>{{Cite web|title=Gjiri dhe shpella e Gramës|url=http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Vlore/VL_Mon/VL16.htm|language=Albanian|access-date=2018-07-06}}</ref> ყურე უპირველეს ყოვლისა ცნობილია როგორც ტურისტული ადგილი და მიმდებარე სანაპირო კლდეებზე ამოტვიფრული წარწერებით, როგორც მისი სახელი ხსნის. == სახელწოდება == ყურის სახელი მჭიდროდ არის დაკავშირებული მიმდებარე სანაპირო კლდეებში არსებულ გრავირებულ წარწერებთან; გრამა ბერძნული სიტყვისთვის "წერილი". მას ასევე უწოდებენ გრამ(მ)ატას, „Gram(m)a“- მრავლობით ფორმას ბერძენი, რომაელი და შუა საუკუნეების მეზღვაურების მიერ [[დიოსკურები|დიოსკურის]], [[დიოსკურები|კასტორისა და პოლუქსის]] და სხვა მფარველების პატივსაცემად დატოვებული მადლიერების წარწერებიდან. == კაცობრიობის ისტორია == ანტიკურ ხანაში გრამას ყურე წარმოადგენდა ყურეს [[ქაონია|ქაონის]] სანაპიროზე [[ცერაუნის მთები|ცერაუნის მთების]] დასავლეთით. <ref>{{Cite book|title=Politics, Territory and Identity in Ancient Epirus|url=https://books.google.com/books?id=at1LzAEACAAJ|page=207}}</ref> ყურე არის ძვირფასი არქეოლოგიური, ისტორიული და კულტურული ფასეულობების სახლი, რადგან [[ანტიკური ხანა|კლასიკური ანტიკურ]] პერიოდში ის მნიშვნელოვანი ნავსადგური და თავშესაფარი იყო მათთვის, ვინც სანაპიროზე მცურავდნენ. <ref>{{Cite web|title=THE FIRST MPA IN ALBANIA, SAZANI ISLAND – KARABURUNI PENINSULA, AS A REGIONAL PRIORITY CONSERVATION AREA FOR MARINE BIODIVERSITY|url=http://www.zrsvn.si/dokumenti/63/2/2011/Kashta_2525.pdf|access-date=2018-07-07|archive-date=2014-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140819102817/http://www.zrsvn.si/dokumenti/63/2/2011/Kashta_2525.pdf}}</ref> ვერტიკალურ კლდეებსა და კლდეებზე არის მრავალი ამოკვეთილი [[გრამას ყურის კლდის წარწერები|წარწერა]] [[ძველი ბერძნული ენა|ძველ ბერძნულ]], [[ლათინური ენა|ლათინურ]] და [[საშუალი ბერძნული ენა|შუა საუკუნეების ბერძნულ ენებზე]] . ამგვარი წარწერები ანტიკურში ცნობილი იყო, როგორც ''ეუფლოია'' ( {{Lang-el|ευπλοϊα}}) წარწერები. <ref>{{Cite book|title=Greek Art in Motion: Studies in honour of Sir John Boardman on the occasion of his 90th Birthday|page=346|url=https://books.google.com/books?id=LxYSEAAAQBAJ&pg=PA349}}</ref> მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი გამოიყენებოდა სპეციალური ოპერაციების აღმასრულებელი სამსახურის ბაზად. <ref>Roderick Bailey: The Wildest Province SOE In the Land of the Eagle, Vintage 2009 p206</ref> == გეომორფოლოგია == კლდოვან ყურეს წარმოადგენს, სანაპიროზე დომინირებს სანაპირო კლდეები, ვერტიკალურად დახრილი ზღვაში და კლდოვანი, კენჭოვანი [[პლაჟი|პლაჟები]] . იგი გადაჭიმულია [[ყარაბურუნ-საზანის საზღვაო პარკი|ყარაბურუნ-საზანის საზღვაო პარკში]] და დასახელდა [[ბუნების ძეგლი|ბუნების ძეგლად]] მისი გამორჩეული ლანდშაფტის გამო, რომელიც მორთულია [[გამოსავალი მღვიმე|ხსნარით]] და [[ზღვის მღვიმე|ზღვის გამოქვაბულებით]] . <ref name="intro">{{Cite web|title=Management Plan for National Marine Park Karaburun-Sazan|url=http://mcpa.iwlearn.org/docs/management-plan-for-mpa-karaburun-sazani|language=English|format=PDF|access-date=2024-05-31|archive-date=2021-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210319110505/http://mcpa.iwlearn.org/docs/management-plan-for-mpa-karaburun-sazani}}</ref> <ref>{{Cite web|title=LISTA E MONUMENTEVE TË KULTURËS - QARKU VLORË 2017|url=http://imk.gov.al/site/wp-content/uploads/2017/12/DRKK-VLORE.pdf|language=Albanian|accessdate=2024-05-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180712211422/http://imk.gov.al/site/wp-content/uploads/2017/12/DRKK-VLORE.pdf|archivedate=2018-07-12}}</ref> == ბიომრავალფეროვნება == ყურის ძვირფასი ლანდშაფტები გლობალური მნიშვნელობისაა, რადგან ისინი ხელს უწყობენ ქვეყნის ეკოლოგიურ ბალანსს და უქმნიან ჰაბიტატს გლობალურად [[საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობები|საფრთხის წინაშე მყოფი]] და [[საფრთხეში მყოფი სახეობები|გადაშენების პირას მყოფი მრავალი სახეობისთვის]] . ზღვის გამოქვაბულები განსაკუთრებული [[ეკოსისტემა|ეკოსისტემაა]] და მნიშვნელოვან თავშესაფარს აძლევს [[თეთრმუცელა სელაპი|ხმელთაშუა ზღვის ბერი სელაპს]], მსოფლიოში ყველაზე იშვიათი [[ფარფლფეხიანები|სელაპის]] სახეობას. <ref>{{Cite web|title=Protected area gap assessment, marine biodiversity and legislation on marine protected areas|url=http://www.undp.org/content/dam/albania/docs/Albania%20Protected%20Area%20Gap%20Assessment.pdf|language=English|access-date=2018-07-07|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170802165036/http://www.undp.org/content/dam/albania/docs/Albania%20Protected%20Area%20Gap%20Assessment.pdf|archivedate=2017-08-02}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Mediterranean Monk Seal One Of The Rarest Mammals In The World|url=http://wwf.panda.org/knowledge_hub/teacher_resources/best_place_species/current_top_10/mediterranean_monk_seal.cfm|language=English}}</ref>{{პანორამა|Grama_Bay._Albania_2017-08_14.jpg|650px|A panoramic view above the Bay of Grama.|center}} == Იხილეთ აგრეთვე == * [[ალბანეთის იონის ზღვის სანაპირო]] * [[ალბანეთის ყურეების სია]] * [[ალბანეთის ბიომრავალფეროვნება]] * [[ალბანეთის გეოგრაფია]] * [[ალბანეთის დაცული ტერიტორიები]] == სქოლიო == {{სქოლიოს სია|30em}} == წყაროები == *{{cite journal |last1=Hajdari |first1=Arben |last2=Reboton |first2=Joany |last3=Shpuza |first3=Saïmir |last4=Cabanes |first4=Pierre |title=Les Insciprtions de Grammata (Albanie) |journal=Revue des Études Grecques |date=2007 |volume=120 |issue=2 |pages=353–394 |doi=10.3406/reg.2007.7870 |url=https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_2007_num_120_2_7870 |access-date=1 October 2019 |issn=0035-2039}} 9tu87s32fs858939a9r33afw1xcm2gt 0 571043 5416909 5416739 2026-06-19T13:46:18Z Jaba1977 3604 [[Special:Contributions/MIKHEIL|MIKHEIL]]-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა [[User:Jaba1977|Jaba1977]]-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია 5416654 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. მისმა ბავშვობის წლებმა სწორედ ამ სოფელში განვლო. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო და [[მუკუზანი|მუკუზანის]] ღვინის ქარხანაში მუშაობდა. დედა - დავარ გოგსაძე პენსიაზე გასვლამდე სოფელ [[შაშიანი|შაშიანის]] სკოლის ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი იყო.<ref name="CUbio"/> ზურაბის ახლობლები იხსენებენ, რომ ის ბავშვობიდან ბევრს კითხულობდა, მათ შორის საისტორიო ლიტერატურას. სასკოლო საგნებიდან განსაკუთრებით უყვარდა [[ისტორია]], [[გეოგრაფია]] და [[ქართული ლიტერატურა|ქართული ლიტერატურა]].<ref name="CUbio"/> == სტუდენტობის წლები == [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში, პირველი კურსის დახურვის შემდეგ ზურაბი კურსელებთან ერთად [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] წაიყვანეს. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძე მიიჩნევდა, რომ ჟინვალის ექსპედიციამ განსაკუთრებული როლი ითამაშა მის არქეოლოგად ჩამოყალიბებაში და სწორედ იქ ისწავლა ველზე მუშაობის სპეციფიკა. ის ყოველთვის ემადლიერებოდა ექსპედიციის წევრებს მის მიმართ გამოჩენილი მზრუნველობის გამო. ამ მხრივ, განსაკუთრებით გამოარჩევდა ექსპედიციის ხელმძღვანელს, ცნობილ არქეოლოგს, [[რამინ რამიშვილი|რამინ რამიშვილს]], რომელიც ზურაბს ყოველთვის განსაკუთრებულ ნდობას უცხადებდა და მესამე კურსის სტუდენტს ველზე უბნის ხელმძღვანელობას ანდობდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში, ზურაბი გატაცებული იყო სპორტითაც და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]]. <ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. თავად ზურაბი, ამ გათხრებს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდა. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. ეს გათხრები საკმაოდ სპეციფიკური ხასიათის იყო, რადგან ის მიმდინარეობდა ხელოვნურად გამოწვეული კატასტროფის ადგილზე. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == ზურაბ ბრაგვაძე ადრეული 1990-იანი წლებიდან ეწეოდა აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას. [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს შეუერთდა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს]]. ამავე უმაღლეს სასწავლებელში იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი|საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის]] მოწვეული ლექტორი.<ref name="CUbio"/> [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, სადაც კითხულობდა არაერთ სასწავლო კურსს. მათ შორის იყო: საქართველოს ისტორია, არქეოლოგია, ანტიკური ქვეყნების ისტორია, ძველი აღმოსავლეთის ისტორია, კავკასიის ხალხთა ისტორია, მსოფლიო ცივილიზაციის ისტორია, ევროპის კულტურული მემკვიდრეობა და სხვა.<ref name="CUbio"/> პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus + ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან ზურაბ ბრაგვაძემ მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას.<ref name="CUbio"/> [[1994]] წელს, ხელოვნების მუზეუმის იმჟამინდელმა დირექტორმა, [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურმა]] ზურაბ ბრაგვაძე წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ზურაბი [[2003]] წლამდე მუშაობდა. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა. ზურაბი ყოველთვის მადლიერებითა და პატივისცემით იხსენებდა [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურთან]] მის ურთიერთობას და აღნიშნავდა, რომ დიდმა მეცნიერმა განსაკუთრებული გავლენა იქონია მის პროფესიულ განვითარებაზე.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]]. ის განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობას [[2007]] წლამდე იკავებდა. როგორც კომიტეტის თანამშრომელმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო არაერთი კანონპროექტის შემუშავებასა და კანონის სრულყოფის საქმეში. მათ შორის აქტიურად იყო ჩართული უმაღლესი განათლების რეფორმის პროცესში, რომლის მიზანიც ქართული უმაღლესი განათლების სისტემის [[ბოლონიის პროცესი|ბოლონიის პროცესთან]] ინტეგრაცია იყო.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == მშვიდობის მშენებლობა == სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობის გარდა, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში. მათ შორის განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია მისი დამსახურება მშვიდობის მშენებლობის საქმეში, რაც ქართულ-აფხაზური და ქართულ-ოსური დიალოგის პროცესში მის დამსახურებას უკავშირდება. ზურაბი ამ საქმეშიც თამამი მიდგომებით  გამოირჩეოდა და მიიჩნევდა, რომ ჩაკეტილი წრის გარღვევა შესაძლებელი იყო. ის იყო ქართველ და აფხაზი/ოსი ისტორიკოსებისა და არქეოლოგების პროფესიულ სფეროში თანამშრომლობის ინიციატორი. ამ ინიციატივას თავიდან ბევრი უყურებდა სკეპტიკურად, რადგან ისტორიასთან დაკავშირებული საკითხები მხარეებს შორის ყოველთვის მეტ პრობლემას წარმოშობდა, ვიდრე დაახლოებას უწყობდა ხელს.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის მიდგომებმა და ძალისხმევამ ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი შედეგი გამოიღო და პროფესიულ წრეებში გააჩინა ნდობის ის ხარისხი, რომელიც მანამდე ბევრისთვის წარმოუდგენელი იყო.<ref name="CUbio"/> [[2015]] წელს, ზურაბ ბრაგვაძის ინიციატივით, აფხაზურ მხარეს გადაეცა ელექტრონული არქივი, რომელშიც თავმოყრილი იყო ინფორმაცია [[აფხაზეთი|აფხაზეთის]] ტერიტორიაზე საბჭოთა პერიოდში ჩატარებული არქეოლოგიური ექსპედიციების შედეგების, ხუროთმოძღვრების ძეგლთა აღწერილობისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა მნიშვნელოვანი სფეროების შესახებ. აღნიშნული მასალა აფხაზი მეცნიერებისთვის ხელმისაწვდომი არ იყო, რადგან [[აფხაზეთის ომი (1992-1993)|აფხაზეთის ომის]] დროს [[სოხუმი|სოხუმში]] არსებული არქივი დაიწვა, მასალის დედნები კი მხოლოდ [[თბილისი|თბილისში]] იყო დაცული. ქართული მხარის მიერ ამ მასალების გადაცემას აფხაზურ სამეცნიერო წრეებში დადებითი გამოხმაურება ჰქონდა.<ref name="CUbio"/> აფხაზ და ოს კოლეგებთან თანამშრომლობაზე, ისევე როგორც ამ არქივის გადაცემაზე, ზურაბი ერთ-ერთ ინტერვიუში ამბობს: {{ციტატა|ვფიქრობ, ეს იყო ჩემი, როგორც საქართველოს  მოქალაქის, ვალი საკუთარი ქვეყნის წინაშე, რათა მცირე  წვლილი შემეტანა გარედან თავსმოხვეული, უაზრო  ომებით გაყოფილი საზოგადოებების დაახლოებისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. გეტყვით, რომ ამ ნაბიჯებს აფხაზი და ოსი მეცნიერების, და, ზოგადად, საზოგადოების გარკვეული ფენების მხრიდან, ჩემთვის სასიამოვნო დადებითი რეაქცია მოჰყვა.}} ზურაბ ბრაგვაძე პროფესიონალიზმისა და  გამორჩეული პიროვნული თვისებების გამო განსაკუთრებული ავტორიტეტით სარგებლობდა აფხაზ და ოს კოლეგებს შორის, რასაც მოწმობს, როგორც მშვიდობის მშენებლობის პროცესში მის მიერ მიღწეული შედეგები, ისე მისი გარდაცვალების შემდეგ ოჯახის მიერ მიღებული სამძიმრის წერილები ცხინვალიდან და სოხუმიდან.<ref name="CUbio"/> ზურაბს არქივი გადასაცემად გამზადებული ჰქონდა ცხინვალელი კოლეგებისთვისაც, თუმცა პროექტის ფორმალურად დასრულება მის სიცოცხლეში ვერ მოესწრო. სიმბოლურად, ოს ისტორიკოსებს, ზურაბის მიერ შეგროვებული არქივი მისმა შვილმა, დავითმა, მამის გარდაცვალების შემდეგ, [[2024]] წელს გადასცა.<ref name="CUbio"/> მსგავსი პროექტების რეალიზაციის მიზნით, ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა საერთაშორისო ინსტიტუტებთან. მისი პროექტებს მხარდაჭერას უწევდნენ: [[გაეროს განვითარების პროგრამა|გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP),]] [[ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია საქართველოში|ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია (EUMM)]], [[ევროკავშირი|ევროკავშირისა]] და [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] ერთობლივი პროგრამა „ნდობის აღდგენისა და ადრეული რეაგირების მექანიზმი“ (COBERM), EU4Dialogue და სხვა. ამ მიმართულებით ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა შესაბამის სახელმწიფო ინსტიტუტებთანაც.<ref name="CUbio"/> ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი, ორგანიზაცია, რომლის ეგიდითაც ზურაბი ამ მიმართულებით მუშაობდა, მისი გარდაცვალებას ასე გამოეხმაურა: {{ციტატა|ზურა ნამდვილად განსაკუთრებული ადამიანი იყო თავისი პროფესიონალიზმით, საქმისადმი ერთგულებითა და პიროვნული თვისებებით. მისი მოღვაწეობა ფასდაუდებელია მშვიდობის მშენებლობისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. ის მრავალი თამამი ინიციატივის ავტორი და სულისჩამდგმელი იყო. სამშვიდობო მიმართულებით ზურას მიერ წამოწყებულმა და შესრულებულმა საქმეებმა ნამდვილად მოახდინა გავლენა ნდობის აღდგენის პროცესებზე და სრულიად ახლებური კუთხით წარმოაჩინა ადამიანური შესაძლებლობები ისეთ სფეროებში, რომლებთან შეჭიდებას ადრე ვერავინ ბედავდა. დარწმუნებული  ვართ, რომ მისი ინიციატივები, განხორციელებულიც და მომავალზე ორიენტირებულიც, მრავალი კარგი საქმის წამოწყებას შეუწყობს ხელს.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=737952961706281&set=a.552241130277466|title=ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი - Isnc}}</ref>}} == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძემ თავისი მეუღლე, [[ნანა კაპანაძე]] [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. ქორწინების შემდეგ მათ შეეძინათ დავითი ([[1988]]), რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.]] == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] okexrg9mltx5aofqxfx2xn4o0acdwcc 5416911 5416909 2026-06-19T13:47:56Z Jaba1977 3604 /* ბავშვობის წლები */ 5416911 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> == სტუდენტობის წლები == [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში, პირველი კურსის დახურვის შემდეგ ზურაბი კურსელებთან ერთად [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] წაიყვანეს. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძე მიიჩნევდა, რომ ჟინვალის ექსპედიციამ განსაკუთრებული როლი ითამაშა მის არქეოლოგად ჩამოყალიბებაში და სწორედ იქ ისწავლა ველზე მუშაობის სპეციფიკა. ის ყოველთვის ემადლიერებოდა ექსპედიციის წევრებს მის მიმართ გამოჩენილი მზრუნველობის გამო. ამ მხრივ, განსაკუთრებით გამოარჩევდა ექსპედიციის ხელმძღვანელს, ცნობილ არქეოლოგს, [[რამინ რამიშვილი|რამინ რამიშვილს]], რომელიც ზურაბს ყოველთვის განსაკუთრებულ ნდობას უცხადებდა და მესამე კურსის სტუდენტს ველზე უბნის ხელმძღვანელობას ანდობდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში, ზურაბი გატაცებული იყო სპორტითაც და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]]. <ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. თავად ზურაბი, ამ გათხრებს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდა. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. ეს გათხრები საკმაოდ სპეციფიკური ხასიათის იყო, რადგან ის მიმდინარეობდა ხელოვნურად გამოწვეული კატასტროფის ადგილზე. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == ზურაბ ბრაგვაძე ადრეული 1990-იანი წლებიდან ეწეოდა აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას. [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს შეუერთდა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს]]. ამავე უმაღლეს სასწავლებელში იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი|საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის]] მოწვეული ლექტორი.<ref name="CUbio"/> [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, სადაც კითხულობდა არაერთ სასწავლო კურსს. მათ შორის იყო: საქართველოს ისტორია, არქეოლოგია, ანტიკური ქვეყნების ისტორია, ძველი აღმოსავლეთის ისტორია, კავკასიის ხალხთა ისტორია, მსოფლიო ცივილიზაციის ისტორია, ევროპის კულტურული მემკვიდრეობა და სხვა.<ref name="CUbio"/> პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus + ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან ზურაბ ბრაგვაძემ მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას.<ref name="CUbio"/> [[1994]] წელს, ხელოვნების მუზეუმის იმჟამინდელმა დირექტორმა, [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურმა]] ზურაბ ბრაგვაძე წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ზურაბი [[2003]] წლამდე მუშაობდა. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა. ზურაბი ყოველთვის მადლიერებითა და პატივისცემით იხსენებდა [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურთან]] მის ურთიერთობას და აღნიშნავდა, რომ დიდმა მეცნიერმა განსაკუთრებული გავლენა იქონია მის პროფესიულ განვითარებაზე.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]]. ის განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობას [[2007]] წლამდე იკავებდა. როგორც კომიტეტის თანამშრომელმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო არაერთი კანონპროექტის შემუშავებასა და კანონის სრულყოფის საქმეში. მათ შორის აქტიურად იყო ჩართული უმაღლესი განათლების რეფორმის პროცესში, რომლის მიზანიც ქართული უმაღლესი განათლების სისტემის [[ბოლონიის პროცესი|ბოლონიის პროცესთან]] ინტეგრაცია იყო.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == მშვიდობის მშენებლობა == სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობის გარდა, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში. მათ შორის განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია მისი დამსახურება მშვიდობის მშენებლობის საქმეში, რაც ქართულ-აფხაზური და ქართულ-ოსური დიალოგის პროცესში მის დამსახურებას უკავშირდება. ზურაბი ამ საქმეშიც თამამი მიდგომებით  გამოირჩეოდა და მიიჩნევდა, რომ ჩაკეტილი წრის გარღვევა შესაძლებელი იყო. ის იყო ქართველ და აფხაზი/ოსი ისტორიკოსებისა და არქეოლოგების პროფესიულ სფეროში თანამშრომლობის ინიციატორი. ამ ინიციატივას თავიდან ბევრი უყურებდა სკეპტიკურად, რადგან ისტორიასთან დაკავშირებული საკითხები მხარეებს შორის ყოველთვის მეტ პრობლემას წარმოშობდა, ვიდრე დაახლოებას უწყობდა ხელს.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის მიდგომებმა და ძალისხმევამ ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი შედეგი გამოიღო და პროფესიულ წრეებში გააჩინა ნდობის ის ხარისხი, რომელიც მანამდე ბევრისთვის წარმოუდგენელი იყო.<ref name="CUbio"/> [[2015]] წელს, ზურაბ ბრაგვაძის ინიციატივით, აფხაზურ მხარეს გადაეცა ელექტრონული არქივი, რომელშიც თავმოყრილი იყო ინფორმაცია [[აფხაზეთი|აფხაზეთის]] ტერიტორიაზე საბჭოთა პერიოდში ჩატარებული არქეოლოგიური ექსპედიციების შედეგების, ხუროთმოძღვრების ძეგლთა აღწერილობისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა მნიშვნელოვანი სფეროების შესახებ. აღნიშნული მასალა აფხაზი მეცნიერებისთვის ხელმისაწვდომი არ იყო, რადგან [[აფხაზეთის ომი (1992-1993)|აფხაზეთის ომის]] დროს [[სოხუმი|სოხუმში]] არსებული არქივი დაიწვა, მასალის დედნები კი მხოლოდ [[თბილისი|თბილისში]] იყო დაცული. ქართული მხარის მიერ ამ მასალების გადაცემას აფხაზურ სამეცნიერო წრეებში დადებითი გამოხმაურება ჰქონდა.<ref name="CUbio"/> აფხაზ და ოს კოლეგებთან თანამშრომლობაზე, ისევე როგორც ამ არქივის გადაცემაზე, ზურაბი ერთ-ერთ ინტერვიუში ამბობს: {{ციტატა|ვფიქრობ, ეს იყო ჩემი, როგორც საქართველოს  მოქალაქის, ვალი საკუთარი ქვეყნის წინაშე, რათა მცირე  წვლილი შემეტანა გარედან თავსმოხვეული, უაზრო  ომებით გაყოფილი საზოგადოებების დაახლოებისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. გეტყვით, რომ ამ ნაბიჯებს აფხაზი და ოსი მეცნიერების, და, ზოგადად, საზოგადოების გარკვეული ფენების მხრიდან, ჩემთვის სასიამოვნო დადებითი რეაქცია მოჰყვა.}} ზურაბ ბრაგვაძე პროფესიონალიზმისა და  გამორჩეული პიროვნული თვისებების გამო განსაკუთრებული ავტორიტეტით სარგებლობდა აფხაზ და ოს კოლეგებს შორის, რასაც მოწმობს, როგორც მშვიდობის მშენებლობის პროცესში მის მიერ მიღწეული შედეგები, ისე მისი გარდაცვალების შემდეგ ოჯახის მიერ მიღებული სამძიმრის წერილები ცხინვალიდან და სოხუმიდან.<ref name="CUbio"/> ზურაბს არქივი გადასაცემად გამზადებული ჰქონდა ცხინვალელი კოლეგებისთვისაც, თუმცა პროექტის ფორმალურად დასრულება მის სიცოცხლეში ვერ მოესწრო. სიმბოლურად, ოს ისტორიკოსებს, ზურაბის მიერ შეგროვებული არქივი მისმა შვილმა, დავითმა, მამის გარდაცვალების შემდეგ, [[2024]] წელს გადასცა.<ref name="CUbio"/> მსგავსი პროექტების რეალიზაციის მიზნით, ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა საერთაშორისო ინსტიტუტებთან. მისი პროექტებს მხარდაჭერას უწევდნენ: [[გაეროს განვითარების პროგრამა|გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP),]] [[ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია საქართველოში|ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია (EUMM)]], [[ევროკავშირი|ევროკავშირისა]] და [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] ერთობლივი პროგრამა „ნდობის აღდგენისა და ადრეული რეაგირების მექანიზმი“ (COBERM), EU4Dialogue და სხვა. ამ მიმართულებით ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა შესაბამის სახელმწიფო ინსტიტუტებთანაც.<ref name="CUbio"/> ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი, ორგანიზაცია, რომლის ეგიდითაც ზურაბი ამ მიმართულებით მუშაობდა, მისი გარდაცვალებას ასე გამოეხმაურა: {{ციტატა|ზურა ნამდვილად განსაკუთრებული ადამიანი იყო თავისი პროფესიონალიზმით, საქმისადმი ერთგულებითა და პიროვნული თვისებებით. მისი მოღვაწეობა ფასდაუდებელია მშვიდობის მშენებლობისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. ის მრავალი თამამი ინიციატივის ავტორი და სულისჩამდგმელი იყო. სამშვიდობო მიმართულებით ზურას მიერ წამოწყებულმა და შესრულებულმა საქმეებმა ნამდვილად მოახდინა გავლენა ნდობის აღდგენის პროცესებზე და სრულიად ახლებური კუთხით წარმოაჩინა ადამიანური შესაძლებლობები ისეთ სფეროებში, რომლებთან შეჭიდებას ადრე ვერავინ ბედავდა. დარწმუნებული  ვართ, რომ მისი ინიციატივები, განხორციელებულიც და მომავალზე ორიენტირებულიც, მრავალი კარგი საქმის წამოწყებას შეუწყობს ხელს.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=737952961706281&set=a.552241130277466|title=ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი - Isnc}}</ref>}} == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძემ თავისი მეუღლე, [[ნანა კაპანაძე]] [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. ქორწინების შემდეგ მათ შეეძინათ დავითი ([[1988]]), რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.]] == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] 47hgop3tt6wxajrwsks1xqrth5zc9j2 5416912 5416911 2026-06-19T13:49:40Z Jaba1977 3604 /* სტუდენტობის წლები */ 5416912 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> == სტუდენტობის წლები == [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]]. <ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. თავად ზურაბი, ამ გათხრებს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდა. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. ეს გათხრები საკმაოდ სპეციფიკური ხასიათის იყო, რადგან ის მიმდინარეობდა ხელოვნურად გამოწვეული კატასტროფის ადგილზე. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == ზურაბ ბრაგვაძე ადრეული 1990-იანი წლებიდან ეწეოდა აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას. [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს შეუერთდა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს]]. ამავე უმაღლეს სასწავლებელში იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი|საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის]] მოწვეული ლექტორი.<ref name="CUbio"/> [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, სადაც კითხულობდა არაერთ სასწავლო კურსს. მათ შორის იყო: საქართველოს ისტორია, არქეოლოგია, ანტიკური ქვეყნების ისტორია, ძველი აღმოსავლეთის ისტორია, კავკასიის ხალხთა ისტორია, მსოფლიო ცივილიზაციის ისტორია, ევროპის კულტურული მემკვიდრეობა და სხვა.<ref name="CUbio"/> პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus + ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან ზურაბ ბრაგვაძემ მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას.<ref name="CUbio"/> [[1994]] წელს, ხელოვნების მუზეუმის იმჟამინდელმა დირექტორმა, [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურმა]] ზურაბ ბრაგვაძე წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ზურაბი [[2003]] წლამდე მუშაობდა. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა. ზურაბი ყოველთვის მადლიერებითა და პატივისცემით იხსენებდა [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურთან]] მის ურთიერთობას და აღნიშნავდა, რომ დიდმა მეცნიერმა განსაკუთრებული გავლენა იქონია მის პროფესიულ განვითარებაზე.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]]. ის განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობას [[2007]] წლამდე იკავებდა. როგორც კომიტეტის თანამშრომელმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო არაერთი კანონპროექტის შემუშავებასა და კანონის სრულყოფის საქმეში. მათ შორის აქტიურად იყო ჩართული უმაღლესი განათლების რეფორმის პროცესში, რომლის მიზანიც ქართული უმაღლესი განათლების სისტემის [[ბოლონიის პროცესი|ბოლონიის პროცესთან]] ინტეგრაცია იყო.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == მშვიდობის მშენებლობა == სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობის გარდა, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში. მათ შორის განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია მისი დამსახურება მშვიდობის მშენებლობის საქმეში, რაც ქართულ-აფხაზური და ქართულ-ოსური დიალოგის პროცესში მის დამსახურებას უკავშირდება. ზურაბი ამ საქმეშიც თამამი მიდგომებით  გამოირჩეოდა და მიიჩნევდა, რომ ჩაკეტილი წრის გარღვევა შესაძლებელი იყო. ის იყო ქართველ და აფხაზი/ოსი ისტორიკოსებისა და არქეოლოგების პროფესიულ სფეროში თანამშრომლობის ინიციატორი. ამ ინიციატივას თავიდან ბევრი უყურებდა სკეპტიკურად, რადგან ისტორიასთან დაკავშირებული საკითხები მხარეებს შორის ყოველთვის მეტ პრობლემას წარმოშობდა, ვიდრე დაახლოებას უწყობდა ხელს.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის მიდგომებმა და ძალისხმევამ ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი შედეგი გამოიღო და პროფესიულ წრეებში გააჩინა ნდობის ის ხარისხი, რომელიც მანამდე ბევრისთვის წარმოუდგენელი იყო.<ref name="CUbio"/> [[2015]] წელს, ზურაბ ბრაგვაძის ინიციატივით, აფხაზურ მხარეს გადაეცა ელექტრონული არქივი, რომელშიც თავმოყრილი იყო ინფორმაცია [[აფხაზეთი|აფხაზეთის]] ტერიტორიაზე საბჭოთა პერიოდში ჩატარებული არქეოლოგიური ექსპედიციების შედეგების, ხუროთმოძღვრების ძეგლთა აღწერილობისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა მნიშვნელოვანი სფეროების შესახებ. აღნიშნული მასალა აფხაზი მეცნიერებისთვის ხელმისაწვდომი არ იყო, რადგან [[აფხაზეთის ომი (1992-1993)|აფხაზეთის ომის]] დროს [[სოხუმი|სოხუმში]] არსებული არქივი დაიწვა, მასალის დედნები კი მხოლოდ [[თბილისი|თბილისში]] იყო დაცული. ქართული მხარის მიერ ამ მასალების გადაცემას აფხაზურ სამეცნიერო წრეებში დადებითი გამოხმაურება ჰქონდა.<ref name="CUbio"/> აფხაზ და ოს კოლეგებთან თანამშრომლობაზე, ისევე როგორც ამ არქივის გადაცემაზე, ზურაბი ერთ-ერთ ინტერვიუში ამბობს: {{ციტატა|ვფიქრობ, ეს იყო ჩემი, როგორც საქართველოს  მოქალაქის, ვალი საკუთარი ქვეყნის წინაშე, რათა მცირე  წვლილი შემეტანა გარედან თავსმოხვეული, უაზრო  ომებით გაყოფილი საზოგადოებების დაახლოებისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. გეტყვით, რომ ამ ნაბიჯებს აფხაზი და ოსი მეცნიერების, და, ზოგადად, საზოგადოების გარკვეული ფენების მხრიდან, ჩემთვის სასიამოვნო დადებითი რეაქცია მოჰყვა.}} ზურაბ ბრაგვაძე პროფესიონალიზმისა და  გამორჩეული პიროვნული თვისებების გამო განსაკუთრებული ავტორიტეტით სარგებლობდა აფხაზ და ოს კოლეგებს შორის, რასაც მოწმობს, როგორც მშვიდობის მშენებლობის პროცესში მის მიერ მიღწეული შედეგები, ისე მისი გარდაცვალების შემდეგ ოჯახის მიერ მიღებული სამძიმრის წერილები ცხინვალიდან და სოხუმიდან.<ref name="CUbio"/> ზურაბს არქივი გადასაცემად გამზადებული ჰქონდა ცხინვალელი კოლეგებისთვისაც, თუმცა პროექტის ფორმალურად დასრულება მის სიცოცხლეში ვერ მოესწრო. სიმბოლურად, ოს ისტორიკოსებს, ზურაბის მიერ შეგროვებული არქივი მისმა შვილმა, დავითმა, მამის გარდაცვალების შემდეგ, [[2024]] წელს გადასცა.<ref name="CUbio"/> მსგავსი პროექტების რეალიზაციის მიზნით, ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა საერთაშორისო ინსტიტუტებთან. მისი პროექტებს მხარდაჭერას უწევდნენ: [[გაეროს განვითარების პროგრამა|გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP),]] [[ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია საქართველოში|ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია (EUMM)]], [[ევროკავშირი|ევროკავშირისა]] და [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] ერთობლივი პროგრამა „ნდობის აღდგენისა და ადრეული რეაგირების მექანიზმი“ (COBERM), EU4Dialogue და სხვა. ამ მიმართულებით ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა შესაბამის სახელმწიფო ინსტიტუტებთანაც.<ref name="CUbio"/> ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი, ორგანიზაცია, რომლის ეგიდითაც ზურაბი ამ მიმართულებით მუშაობდა, მისი გარდაცვალებას ასე გამოეხმაურა: {{ციტატა|ზურა ნამდვილად განსაკუთრებული ადამიანი იყო თავისი პროფესიონალიზმით, საქმისადმი ერთგულებითა და პიროვნული თვისებებით. მისი მოღვაწეობა ფასდაუდებელია მშვიდობის მშენებლობისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. ის მრავალი თამამი ინიციატივის ავტორი და სულისჩამდგმელი იყო. სამშვიდობო მიმართულებით ზურას მიერ წამოწყებულმა და შესრულებულმა საქმეებმა ნამდვილად მოახდინა გავლენა ნდობის აღდგენის პროცესებზე და სრულიად ახლებური კუთხით წარმოაჩინა ადამიანური შესაძლებლობები ისეთ სფეროებში, რომლებთან შეჭიდებას ადრე ვერავინ ბედავდა. დარწმუნებული  ვართ, რომ მისი ინიციატივები, განხორციელებულიც და მომავალზე ორიენტირებულიც, მრავალი კარგი საქმის წამოწყებას შეუწყობს ხელს.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=737952961706281&set=a.552241130277466|title=ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი - Isnc}}</ref>}} == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძემ თავისი მეუღლე, [[ნანა კაპანაძე]] [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. ქორწინების შემდეგ მათ შეეძინათ დავითი ([[1988]]), რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.]] == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] llc6fl8um7ges38y0gix24ipj2la56n 5416913 5416912 2026-06-19T13:49:57Z Jaba1977 3604 /* top */ 5416913 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> == სტუდენტობის წლები == [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]]. <ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. თავად ზურაბი, ამ გათხრებს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდა. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. ეს გათხრები საკმაოდ სპეციფიკური ხასიათის იყო, რადგან ის მიმდინარეობდა ხელოვნურად გამოწვეული კატასტროფის ადგილზე. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == ზურაბ ბრაგვაძე ადრეული 1990-იანი წლებიდან ეწეოდა აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას. [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს შეუერთდა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს]]. ამავე უმაღლეს სასწავლებელში იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი|საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის]] მოწვეული ლექტორი.<ref name="CUbio"/> [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, სადაც კითხულობდა არაერთ სასწავლო კურსს. მათ შორის იყო: საქართველოს ისტორია, არქეოლოგია, ანტიკური ქვეყნების ისტორია, ძველი აღმოსავლეთის ისტორია, კავკასიის ხალხთა ისტორია, მსოფლიო ცივილიზაციის ისტორია, ევროპის კულტურული მემკვიდრეობა და სხვა.<ref name="CUbio"/> პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus + ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან ზურაბ ბრაგვაძემ მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას.<ref name="CUbio"/> [[1994]] წელს, ხელოვნების მუზეუმის იმჟამინდელმა დირექტორმა, [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურმა]] ზურაბ ბრაგვაძე წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ზურაბი [[2003]] წლამდე მუშაობდა. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა. ზურაბი ყოველთვის მადლიერებითა და პატივისცემით იხსენებდა [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურთან]] მის ურთიერთობას და აღნიშნავდა, რომ დიდმა მეცნიერმა განსაკუთრებული გავლენა იქონია მის პროფესიულ განვითარებაზე.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]]. ის განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობას [[2007]] წლამდე იკავებდა. როგორც კომიტეტის თანამშრომელმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო არაერთი კანონპროექტის შემუშავებასა და კანონის სრულყოფის საქმეში. მათ შორის აქტიურად იყო ჩართული უმაღლესი განათლების რეფორმის პროცესში, რომლის მიზანიც ქართული უმაღლესი განათლების სისტემის [[ბოლონიის პროცესი|ბოლონიის პროცესთან]] ინტეგრაცია იყო.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == მშვიდობის მშენებლობა == სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობის გარდა, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში. მათ შორის განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია მისი დამსახურება მშვიდობის მშენებლობის საქმეში, რაც ქართულ-აფხაზური და ქართულ-ოსური დიალოგის პროცესში მის დამსახურებას უკავშირდება. ზურაბი ამ საქმეშიც თამამი მიდგომებით  გამოირჩეოდა და მიიჩნევდა, რომ ჩაკეტილი წრის გარღვევა შესაძლებელი იყო. ის იყო ქართველ და აფხაზი/ოსი ისტორიკოსებისა და არქეოლოგების პროფესიულ სფეროში თანამშრომლობის ინიციატორი. ამ ინიციატივას თავიდან ბევრი უყურებდა სკეპტიკურად, რადგან ისტორიასთან დაკავშირებული საკითხები მხარეებს შორის ყოველთვის მეტ პრობლემას წარმოშობდა, ვიდრე დაახლოებას უწყობდა ხელს.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის მიდგომებმა და ძალისხმევამ ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი შედეგი გამოიღო და პროფესიულ წრეებში გააჩინა ნდობის ის ხარისხი, რომელიც მანამდე ბევრისთვის წარმოუდგენელი იყო.<ref name="CUbio"/> [[2015]] წელს, ზურაბ ბრაგვაძის ინიციატივით, აფხაზურ მხარეს გადაეცა ელექტრონული არქივი, რომელშიც თავმოყრილი იყო ინფორმაცია [[აფხაზეთი|აფხაზეთის]] ტერიტორიაზე საბჭოთა პერიოდში ჩატარებული არქეოლოგიური ექსპედიციების შედეგების, ხუროთმოძღვრების ძეგლთა აღწერილობისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა მნიშვნელოვანი სფეროების შესახებ. აღნიშნული მასალა აფხაზი მეცნიერებისთვის ხელმისაწვდომი არ იყო, რადგან [[აფხაზეთის ომი (1992-1993)|აფხაზეთის ომის]] დროს [[სოხუმი|სოხუმში]] არსებული არქივი დაიწვა, მასალის დედნები კი მხოლოდ [[თბილისი|თბილისში]] იყო დაცული. ქართული მხარის მიერ ამ მასალების გადაცემას აფხაზურ სამეცნიერო წრეებში დადებითი გამოხმაურება ჰქონდა.<ref name="CUbio"/> აფხაზ და ოს კოლეგებთან თანამშრომლობაზე, ისევე როგორც ამ არქივის გადაცემაზე, ზურაბი ერთ-ერთ ინტერვიუში ამბობს: {{ციტატა|ვფიქრობ, ეს იყო ჩემი, როგორც საქართველოს  მოქალაქის, ვალი საკუთარი ქვეყნის წინაშე, რათა მცირე  წვლილი შემეტანა გარედან თავსმოხვეული, უაზრო  ომებით გაყოფილი საზოგადოებების დაახლოებისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. გეტყვით, რომ ამ ნაბიჯებს აფხაზი და ოსი მეცნიერების, და, ზოგადად, საზოგადოების გარკვეული ფენების მხრიდან, ჩემთვის სასიამოვნო დადებითი რეაქცია მოჰყვა.}} ზურაბ ბრაგვაძე პროფესიონალიზმისა და  გამორჩეული პიროვნული თვისებების გამო განსაკუთრებული ავტორიტეტით სარგებლობდა აფხაზ და ოს კოლეგებს შორის, რასაც მოწმობს, როგორც მშვიდობის მშენებლობის პროცესში მის მიერ მიღწეული შედეგები, ისე მისი გარდაცვალების შემდეგ ოჯახის მიერ მიღებული სამძიმრის წერილები ცხინვალიდან და სოხუმიდან.<ref name="CUbio"/> ზურაბს არქივი გადასაცემად გამზადებული ჰქონდა ცხინვალელი კოლეგებისთვისაც, თუმცა პროექტის ფორმალურად დასრულება მის სიცოცხლეში ვერ მოესწრო. სიმბოლურად, ოს ისტორიკოსებს, ზურაბის მიერ შეგროვებული არქივი მისმა შვილმა, დავითმა, მამის გარდაცვალების შემდეგ, [[2024]] წელს გადასცა.<ref name="CUbio"/> მსგავსი პროექტების რეალიზაციის მიზნით, ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა საერთაშორისო ინსტიტუტებთან. მისი პროექტებს მხარდაჭერას უწევდნენ: [[გაეროს განვითარების პროგრამა|გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP),]] [[ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია საქართველოში|ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია (EUMM)]], [[ევროკავშირი|ევროკავშირისა]] და [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] ერთობლივი პროგრამა „ნდობის აღდგენისა და ადრეული რეაგირების მექანიზმი“ (COBERM), EU4Dialogue და სხვა. ამ მიმართულებით ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა შესაბამის სახელმწიფო ინსტიტუტებთანაც.<ref name="CUbio"/> ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი, ორგანიზაცია, რომლის ეგიდითაც ზურაბი ამ მიმართულებით მუშაობდა, მისი გარდაცვალებას ასე გამოეხმაურა: {{ციტატა|ზურა ნამდვილად განსაკუთრებული ადამიანი იყო თავისი პროფესიონალიზმით, საქმისადმი ერთგულებითა და პიროვნული თვისებებით. მისი მოღვაწეობა ფასდაუდებელია მშვიდობის მშენებლობისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. ის მრავალი თამამი ინიციატივის ავტორი და სულისჩამდგმელი იყო. სამშვიდობო მიმართულებით ზურას მიერ წამოწყებულმა და შესრულებულმა საქმეებმა ნამდვილად მოახდინა გავლენა ნდობის აღდგენის პროცესებზე და სრულიად ახლებური კუთხით წარმოაჩინა ადამიანური შესაძლებლობები ისეთ სფეროებში, რომლებთან შეჭიდებას ადრე ვერავინ ბედავდა. დარწმუნებული  ვართ, რომ მისი ინიციატივები, განხორციელებულიც და მომავალზე ორიენტირებულიც, მრავალი კარგი საქმის წამოწყებას შეუწყობს ხელს.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=737952961706281&set=a.552241130277466|title=ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი - Isnc}}</ref>}} == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძემ თავისი მეუღლე, [[ნანა კაპანაძე]] [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. ქორწინების შემდეგ მათ შეეძინათ დავითი ([[1988]]), რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.]] == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] ice3hvimyr2wv93x0tvrsssffpldxj8 5416925 5416913 2026-06-19T14:03:42Z Jaba1977 3604 5416925 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]]. <ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. თავად ზურაბი, ამ გათხრებს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდა. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. ეს გათხრები საკმაოდ სპეციფიკური ხასიათის იყო, რადგან ის მიმდინარეობდა ხელოვნურად გამოწვეული კატასტროფის ადგილზე. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == ზურაბ ბრაგვაძე ადრეული 1990-იანი წლებიდან ეწეოდა აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას. [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს შეუერთდა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს]]. ამავე უმაღლეს სასწავლებელში იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი|საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის]] მოწვეული ლექტორი.<ref name="CUbio"/> [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, სადაც კითხულობდა არაერთ სასწავლო კურსს. მათ შორის იყო: საქართველოს ისტორია, არქეოლოგია, ანტიკური ქვეყნების ისტორია, ძველი აღმოსავლეთის ისტორია, კავკასიის ხალხთა ისტორია, მსოფლიო ცივილიზაციის ისტორია, ევროპის კულტურული მემკვიდრეობა და სხვა.<ref name="CUbio"/> პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus + ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან ზურაბ ბრაგვაძემ მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას.<ref name="CUbio"/> [[1994]] წელს, ხელოვნების მუზეუმის იმჟამინდელმა დირექტორმა, [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურმა]] ზურაბ ბრაგვაძე წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ზურაბი [[2003]] წლამდე მუშაობდა. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა. ზურაბი ყოველთვის მადლიერებითა და პატივისცემით იხსენებდა [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურთან]] მის ურთიერთობას და აღნიშნავდა, რომ დიდმა მეცნიერმა განსაკუთრებული გავლენა იქონია მის პროფესიულ განვითარებაზე.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]]. ის განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობას [[2007]] წლამდე იკავებდა. როგორც კომიტეტის თანამშრომელმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო არაერთი კანონპროექტის შემუშავებასა და კანონის სრულყოფის საქმეში. მათ შორის აქტიურად იყო ჩართული უმაღლესი განათლების რეფორმის პროცესში, რომლის მიზანიც ქართული უმაღლესი განათლების სისტემის [[ბოლონიის პროცესი|ბოლონიის პროცესთან]] ინტეგრაცია იყო.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == მშვიდობის მშენებლობა == სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობის გარდა, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში. მათ შორის განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია მისი დამსახურება მშვიდობის მშენებლობის საქმეში, რაც ქართულ-აფხაზური და ქართულ-ოსური დიალოგის პროცესში მის დამსახურებას უკავშირდება. ზურაბი ამ საქმეშიც თამამი მიდგომებით  გამოირჩეოდა და მიიჩნევდა, რომ ჩაკეტილი წრის გარღვევა შესაძლებელი იყო. ის იყო ქართველ და აფხაზი/ოსი ისტორიკოსებისა და არქეოლოგების პროფესიულ სფეროში თანამშრომლობის ინიციატორი. ამ ინიციატივას თავიდან ბევრი უყურებდა სკეპტიკურად, რადგან ისტორიასთან დაკავშირებული საკითხები მხარეებს შორის ყოველთვის მეტ პრობლემას წარმოშობდა, ვიდრე დაახლოებას უწყობდა ხელს.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის მიდგომებმა და ძალისხმევამ ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი შედეგი გამოიღო და პროფესიულ წრეებში გააჩინა ნდობის ის ხარისხი, რომელიც მანამდე ბევრისთვის წარმოუდგენელი იყო.<ref name="CUbio"/> [[2015]] წელს, ზურაბ ბრაგვაძის ინიციატივით, აფხაზურ მხარეს გადაეცა ელექტრონული არქივი, რომელშიც თავმოყრილი იყო ინფორმაცია [[აფხაზეთი|აფხაზეთის]] ტერიტორიაზე საბჭოთა პერიოდში ჩატარებული არქეოლოგიური ექსპედიციების შედეგების, ხუროთმოძღვრების ძეგლთა აღწერილობისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა მნიშვნელოვანი სფეროების შესახებ. აღნიშნული მასალა აფხაზი მეცნიერებისთვის ხელმისაწვდომი არ იყო, რადგან [[აფხაზეთის ომი (1992-1993)|აფხაზეთის ომის]] დროს [[სოხუმი|სოხუმში]] არსებული არქივი დაიწვა, მასალის დედნები კი მხოლოდ [[თბილისი|თბილისში]] იყო დაცული. ქართული მხარის მიერ ამ მასალების გადაცემას აფხაზურ სამეცნიერო წრეებში დადებითი გამოხმაურება ჰქონდა.<ref name="CUbio"/> აფხაზ და ოს კოლეგებთან თანამშრომლობაზე, ისევე როგორც ამ არქივის გადაცემაზე, ზურაბი ერთ-ერთ ინტერვიუში ამბობს: {{ციტატა|ვფიქრობ, ეს იყო ჩემი, როგორც საქართველოს  მოქალაქის, ვალი საკუთარი ქვეყნის წინაშე, რათა მცირე  წვლილი შემეტანა გარედან თავსმოხვეული, უაზრო  ომებით გაყოფილი საზოგადოებების დაახლოებისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. გეტყვით, რომ ამ ნაბიჯებს აფხაზი და ოსი მეცნიერების, და, ზოგადად, საზოგადოების გარკვეული ფენების მხრიდან, ჩემთვის სასიამოვნო დადებითი რეაქცია მოჰყვა.}} ზურაბ ბრაგვაძე პროფესიონალიზმისა და  გამორჩეული პიროვნული თვისებების გამო განსაკუთრებული ავტორიტეტით სარგებლობდა აფხაზ და ოს კოლეგებს შორის, რასაც მოწმობს, როგორც მშვიდობის მშენებლობის პროცესში მის მიერ მიღწეული შედეგები, ისე მისი გარდაცვალების შემდეგ ოჯახის მიერ მიღებული სამძიმრის წერილები ცხინვალიდან და სოხუმიდან.<ref name="CUbio"/> ზურაბს არქივი გადასაცემად გამზადებული ჰქონდა ცხინვალელი კოლეგებისთვისაც, თუმცა პროექტის ფორმალურად დასრულება მის სიცოცხლეში ვერ მოესწრო. სიმბოლურად, ოს ისტორიკოსებს, ზურაბის მიერ შეგროვებული არქივი მისმა შვილმა, დავითმა, მამის გარდაცვალების შემდეგ, [[2024]] წელს გადასცა.<ref name="CUbio"/> მსგავსი პროექტების რეალიზაციის მიზნით, ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა საერთაშორისო ინსტიტუტებთან. მისი პროექტებს მხარდაჭერას უწევდნენ: [[გაეროს განვითარების პროგრამა|გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP),]] [[ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია საქართველოში|ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია (EUMM)]], [[ევროკავშირი|ევროკავშირისა]] და [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] ერთობლივი პროგრამა „ნდობის აღდგენისა და ადრეული რეაგირების მექანიზმი“ (COBERM), EU4Dialogue და სხვა. ამ მიმართულებით ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა შესაბამის სახელმწიფო ინსტიტუტებთანაც.<ref name="CUbio"/> ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი, ორგანიზაცია, რომლის ეგიდითაც ზურაბი ამ მიმართულებით მუშაობდა, მისი გარდაცვალებას ასე გამოეხმაურა: {{ციტატა|ზურა ნამდვილად განსაკუთრებული ადამიანი იყო თავისი პროფესიონალიზმით, საქმისადმი ერთგულებითა და პიროვნული თვისებებით. მისი მოღვაწეობა ფასდაუდებელია მშვიდობის მშენებლობისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. ის მრავალი თამამი ინიციატივის ავტორი და სულისჩამდგმელი იყო. სამშვიდობო მიმართულებით ზურას მიერ წამოწყებულმა და შესრულებულმა საქმეებმა ნამდვილად მოახდინა გავლენა ნდობის აღდგენის პროცესებზე და სრულიად ახლებური კუთხით წარმოაჩინა ადამიანური შესაძლებლობები ისეთ სფეროებში, რომლებთან შეჭიდებას ადრე ვერავინ ბედავდა. დარწმუნებული  ვართ, რომ მისი ინიციატივები, განხორციელებულიც და მომავალზე ორიენტირებულიც, მრავალი კარგი საქმის წამოწყებას შეუწყობს ხელს.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=737952961706281&set=a.552241130277466|title=ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი - Isnc}}</ref>}} == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძემ თავისი მეუღლე, [[ნანა კაპანაძე]] [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. ქორწინების შემდეგ მათ შეეძინათ დავითი ([[1988]]), რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.]] == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] fg3nntj0pm3oesffhol59a1fuv90fs5 5416929 5416925 2026-06-19T14:08:01Z Jaba1977 3604 /* არქეოლოგიური ექსპედიციები */ 5416929 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == ზურაბ ბრაგვაძე ადრეული 1990-იანი წლებიდან ეწეოდა აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას. [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს შეუერთდა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს]]. ამავე უმაღლეს სასწავლებელში იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი|საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის]] მოწვეული ლექტორი.<ref name="CUbio"/> [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, სადაც კითხულობდა არაერთ სასწავლო კურსს. მათ შორის იყო: საქართველოს ისტორია, არქეოლოგია, ანტიკური ქვეყნების ისტორია, ძველი აღმოსავლეთის ისტორია, კავკასიის ხალხთა ისტორია, მსოფლიო ცივილიზაციის ისტორია, ევროპის კულტურული მემკვიდრეობა და სხვა.<ref name="CUbio"/> პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus + ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან ზურაბ ბრაგვაძემ მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას.<ref name="CUbio"/> [[1994]] წელს, ხელოვნების მუზეუმის იმჟამინდელმა დირექტორმა, [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურმა]] ზურაბ ბრაგვაძე წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ზურაბი [[2003]] წლამდე მუშაობდა. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა. ზურაბი ყოველთვის მადლიერებითა და პატივისცემით იხსენებდა [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურთან]] მის ურთიერთობას და აღნიშნავდა, რომ დიდმა მეცნიერმა განსაკუთრებული გავლენა იქონია მის პროფესიულ განვითარებაზე.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]]. ის განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობას [[2007]] წლამდე იკავებდა. როგორც კომიტეტის თანამშრომელმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო არაერთი კანონპროექტის შემუშავებასა და კანონის სრულყოფის საქმეში. მათ შორის აქტიურად იყო ჩართული უმაღლესი განათლების რეფორმის პროცესში, რომლის მიზანიც ქართული უმაღლესი განათლების სისტემის [[ბოლონიის პროცესი|ბოლონიის პროცესთან]] ინტეგრაცია იყო.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == მშვიდობის მშენებლობა == სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობის გარდა, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში. მათ შორის განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია მისი დამსახურება მშვიდობის მშენებლობის საქმეში, რაც ქართულ-აფხაზური და ქართულ-ოსური დიალოგის პროცესში მის დამსახურებას უკავშირდება. ზურაბი ამ საქმეშიც თამამი მიდგომებით  გამოირჩეოდა და მიიჩნევდა, რომ ჩაკეტილი წრის გარღვევა შესაძლებელი იყო. ის იყო ქართველ და აფხაზი/ოსი ისტორიკოსებისა და არქეოლოგების პროფესიულ სფეროში თანამშრომლობის ინიციატორი. ამ ინიციატივას თავიდან ბევრი უყურებდა სკეპტიკურად, რადგან ისტორიასთან დაკავშირებული საკითხები მხარეებს შორის ყოველთვის მეტ პრობლემას წარმოშობდა, ვიდრე დაახლოებას უწყობდა ხელს.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის მიდგომებმა და ძალისხმევამ ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი შედეგი გამოიღო და პროფესიულ წრეებში გააჩინა ნდობის ის ხარისხი, რომელიც მანამდე ბევრისთვის წარმოუდგენელი იყო.<ref name="CUbio"/> [[2015]] წელს, ზურაბ ბრაგვაძის ინიციატივით, აფხაზურ მხარეს გადაეცა ელექტრონული არქივი, რომელშიც თავმოყრილი იყო ინფორმაცია [[აფხაზეთი|აფხაზეთის]] ტერიტორიაზე საბჭოთა პერიოდში ჩატარებული არქეოლოგიური ექსპედიციების შედეგების, ხუროთმოძღვრების ძეგლთა აღწერილობისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა მნიშვნელოვანი სფეროების შესახებ. აღნიშნული მასალა აფხაზი მეცნიერებისთვის ხელმისაწვდომი არ იყო, რადგან [[აფხაზეთის ომი (1992-1993)|აფხაზეთის ომის]] დროს [[სოხუმი|სოხუმში]] არსებული არქივი დაიწვა, მასალის დედნები კი მხოლოდ [[თბილისი|თბილისში]] იყო დაცული. ქართული მხარის მიერ ამ მასალების გადაცემას აფხაზურ სამეცნიერო წრეებში დადებითი გამოხმაურება ჰქონდა.<ref name="CUbio"/> აფხაზ და ოს კოლეგებთან თანამშრომლობაზე, ისევე როგორც ამ არქივის გადაცემაზე, ზურაბი ერთ-ერთ ინტერვიუში ამბობს: {{ციტატა|ვფიქრობ, ეს იყო ჩემი, როგორც საქართველოს  მოქალაქის, ვალი საკუთარი ქვეყნის წინაშე, რათა მცირე  წვლილი შემეტანა გარედან თავსმოხვეული, უაზრო  ომებით გაყოფილი საზოგადოებების დაახლოებისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. გეტყვით, რომ ამ ნაბიჯებს აფხაზი და ოსი მეცნიერების, და, ზოგადად, საზოგადოების გარკვეული ფენების მხრიდან, ჩემთვის სასიამოვნო დადებითი რეაქცია მოჰყვა.}} ზურაბ ბრაგვაძე პროფესიონალიზმისა და  გამორჩეული პიროვნული თვისებების გამო განსაკუთრებული ავტორიტეტით სარგებლობდა აფხაზ და ოს კოლეგებს შორის, რასაც მოწმობს, როგორც მშვიდობის მშენებლობის პროცესში მის მიერ მიღწეული შედეგები, ისე მისი გარდაცვალების შემდეგ ოჯახის მიერ მიღებული სამძიმრის წერილები ცხინვალიდან და სოხუმიდან.<ref name="CUbio"/> ზურაბს არქივი გადასაცემად გამზადებული ჰქონდა ცხინვალელი კოლეგებისთვისაც, თუმცა პროექტის ფორმალურად დასრულება მის სიცოცხლეში ვერ მოესწრო. სიმბოლურად, ოს ისტორიკოსებს, ზურაბის მიერ შეგროვებული არქივი მისმა შვილმა, დავითმა, მამის გარდაცვალების შემდეგ, [[2024]] წელს გადასცა.<ref name="CUbio"/> მსგავსი პროექტების რეალიზაციის მიზნით, ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა საერთაშორისო ინსტიტუტებთან. მისი პროექტებს მხარდაჭერას უწევდნენ: [[გაეროს განვითარების პროგრამა|გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP),]] [[ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია საქართველოში|ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია (EUMM)]], [[ევროკავშირი|ევროკავშირისა]] და [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] ერთობლივი პროგრამა „ნდობის აღდგენისა და ადრეული რეაგირების მექანიზმი“ (COBERM), EU4Dialogue და სხვა. ამ მიმართულებით ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა შესაბამის სახელმწიფო ინსტიტუტებთანაც.<ref name="CUbio"/> ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი, ორგანიზაცია, რომლის ეგიდითაც ზურაბი ამ მიმართულებით მუშაობდა, მისი გარდაცვალებას ასე გამოეხმაურა: {{ციტატა|ზურა ნამდვილად განსაკუთრებული ადამიანი იყო თავისი პროფესიონალიზმით, საქმისადმი ერთგულებითა და პიროვნული თვისებებით. მისი მოღვაწეობა ფასდაუდებელია მშვიდობის მშენებლობისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. ის მრავალი თამამი ინიციატივის ავტორი და სულისჩამდგმელი იყო. სამშვიდობო მიმართულებით ზურას მიერ წამოწყებულმა და შესრულებულმა საქმეებმა ნამდვილად მოახდინა გავლენა ნდობის აღდგენის პროცესებზე და სრულიად ახლებური კუთხით წარმოაჩინა ადამიანური შესაძლებლობები ისეთ სფეროებში, რომლებთან შეჭიდებას ადრე ვერავინ ბედავდა. დარწმუნებული  ვართ, რომ მისი ინიციატივები, განხორციელებულიც და მომავალზე ორიენტირებულიც, მრავალი კარგი საქმის წამოწყებას შეუწყობს ხელს.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=737952961706281&set=a.552241130277466|title=ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი - Isnc}}</ref>}} == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძემ თავისი მეუღლე, [[ნანა კაპანაძე]] [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. ქორწინების შემდეგ მათ შეეძინათ დავითი ([[1988]]), რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.]] == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] fg7xhhozwms345knoy41k1czvu16pab 5416930 5416929 2026-06-19T14:08:26Z Jaba1977 3604 +ღირსების მედალი 5416930 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == ზურაბ ბრაგვაძე ადრეული 1990-იანი წლებიდან ეწეოდა აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას. [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს შეუერთდა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს]]. ამავე უმაღლეს სასწავლებელში იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი|საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის]] მოწვეული ლექტორი.<ref name="CUbio"/> [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, სადაც კითხულობდა არაერთ სასწავლო კურსს. მათ შორის იყო: საქართველოს ისტორია, არქეოლოგია, ანტიკური ქვეყნების ისტორია, ძველი აღმოსავლეთის ისტორია, კავკასიის ხალხთა ისტორია, მსოფლიო ცივილიზაციის ისტორია, ევროპის კულტურული მემკვიდრეობა და სხვა.<ref name="CUbio"/> პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus + ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან ზურაბ ბრაგვაძემ მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას.<ref name="CUbio"/> [[1994]] წელს, ხელოვნების მუზეუმის იმჟამინდელმა დირექტორმა, [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურმა]] ზურაბ ბრაგვაძე წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ზურაბი [[2003]] წლამდე მუშაობდა. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა. ზურაბი ყოველთვის მადლიერებითა და პატივისცემით იხსენებდა [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურთან]] მის ურთიერთობას და აღნიშნავდა, რომ დიდმა მეცნიერმა განსაკუთრებული გავლენა იქონია მის პროფესიულ განვითარებაზე.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]]. ის განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობას [[2007]] წლამდე იკავებდა. როგორც კომიტეტის თანამშრომელმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო არაერთი კანონპროექტის შემუშავებასა და კანონის სრულყოფის საქმეში. მათ შორის აქტიურად იყო ჩართული უმაღლესი განათლების რეფორმის პროცესში, რომლის მიზანიც ქართული უმაღლესი განათლების სისტემის [[ბოლონიის პროცესი|ბოლონიის პროცესთან]] ინტეგრაცია იყო.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == მშვიდობის მშენებლობა == სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობის გარდა, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში. მათ შორის განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია მისი დამსახურება მშვიდობის მშენებლობის საქმეში, რაც ქართულ-აფხაზური და ქართულ-ოსური დიალოგის პროცესში მის დამსახურებას უკავშირდება. ზურაბი ამ საქმეშიც თამამი მიდგომებით  გამოირჩეოდა და მიიჩნევდა, რომ ჩაკეტილი წრის გარღვევა შესაძლებელი იყო. ის იყო ქართველ და აფხაზი/ოსი ისტორიკოსებისა და არქეოლოგების პროფესიულ სფეროში თანამშრომლობის ინიციატორი. ამ ინიციატივას თავიდან ბევრი უყურებდა სკეპტიკურად, რადგან ისტორიასთან დაკავშირებული საკითხები მხარეებს შორის ყოველთვის მეტ პრობლემას წარმოშობდა, ვიდრე დაახლოებას უწყობდა ხელს.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის მიდგომებმა და ძალისხმევამ ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი შედეგი გამოიღო და პროფესიულ წრეებში გააჩინა ნდობის ის ხარისხი, რომელიც მანამდე ბევრისთვის წარმოუდგენელი იყო.<ref name="CUbio"/> [[2015]] წელს, ზურაბ ბრაგვაძის ინიციატივით, აფხაზურ მხარეს გადაეცა ელექტრონული არქივი, რომელშიც თავმოყრილი იყო ინფორმაცია [[აფხაზეთი|აფხაზეთის]] ტერიტორიაზე საბჭოთა პერიოდში ჩატარებული არქეოლოგიური ექსპედიციების შედეგების, ხუროთმოძღვრების ძეგლთა აღწერილობისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა მნიშვნელოვანი სფეროების შესახებ. აღნიშნული მასალა აფხაზი მეცნიერებისთვის ხელმისაწვდომი არ იყო, რადგან [[აფხაზეთის ომი (1992-1993)|აფხაზეთის ომის]] დროს [[სოხუმი|სოხუმში]] არსებული არქივი დაიწვა, მასალის დედნები კი მხოლოდ [[თბილისი|თბილისში]] იყო დაცული. ქართული მხარის მიერ ამ მასალების გადაცემას აფხაზურ სამეცნიერო წრეებში დადებითი გამოხმაურება ჰქონდა.<ref name="CUbio"/> აფხაზ და ოს კოლეგებთან თანამშრომლობაზე, ისევე როგორც ამ არქივის გადაცემაზე, ზურაბი ერთ-ერთ ინტერვიუში ამბობს: {{ციტატა|ვფიქრობ, ეს იყო ჩემი, როგორც საქართველოს  მოქალაქის, ვალი საკუთარი ქვეყნის წინაშე, რათა მცირე  წვლილი შემეტანა გარედან თავსმოხვეული, უაზრო  ომებით გაყოფილი საზოგადოებების დაახლოებისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. გეტყვით, რომ ამ ნაბიჯებს აფხაზი და ოსი მეცნიერების, და, ზოგადად, საზოგადოების გარკვეული ფენების მხრიდან, ჩემთვის სასიამოვნო დადებითი რეაქცია მოჰყვა.}} ზურაბ ბრაგვაძე პროფესიონალიზმისა და  გამორჩეული პიროვნული თვისებების გამო განსაკუთრებული ავტორიტეტით სარგებლობდა აფხაზ და ოს კოლეგებს შორის, რასაც მოწმობს, როგორც მშვიდობის მშენებლობის პროცესში მის მიერ მიღწეული შედეგები, ისე მისი გარდაცვალების შემდეგ ოჯახის მიერ მიღებული სამძიმრის წერილები ცხინვალიდან და სოხუმიდან.<ref name="CUbio"/> ზურაბს არქივი გადასაცემად გამზადებული ჰქონდა ცხინვალელი კოლეგებისთვისაც, თუმცა პროექტის ფორმალურად დასრულება მის სიცოცხლეში ვერ მოესწრო. სიმბოლურად, ოს ისტორიკოსებს, ზურაბის მიერ შეგროვებული არქივი მისმა შვილმა, დავითმა, მამის გარდაცვალების შემდეგ, [[2024]] წელს გადასცა.<ref name="CUbio"/> მსგავსი პროექტების რეალიზაციის მიზნით, ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა საერთაშორისო ინსტიტუტებთან. მისი პროექტებს მხარდაჭერას უწევდნენ: [[გაეროს განვითარების პროგრამა|გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP),]] [[ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია საქართველოში|ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია (EUMM)]], [[ევროკავშირი|ევროკავშირისა]] და [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] ერთობლივი პროგრამა „ნდობის აღდგენისა და ადრეული რეაგირების მექანიზმი“ (COBERM), EU4Dialogue და სხვა. ამ მიმართულებით ზურაბი აქტიურად თანამშრომლობდა შესაბამის სახელმწიფო ინსტიტუტებთანაც.<ref name="CUbio"/> ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი, ორგანიზაცია, რომლის ეგიდითაც ზურაბი ამ მიმართულებით მუშაობდა, მისი გარდაცვალებას ასე გამოეხმაურა: {{ციტატა|ზურა ნამდვილად განსაკუთრებული ადამიანი იყო თავისი პროფესიონალიზმით, საქმისადმი ერთგულებითა და პიროვნული თვისებებით. მისი მოღვაწეობა ფასდაუდებელია მშვიდობის მშენებლობისა და ნდობის აღდგენის პროცესში. ის მრავალი თამამი ინიციატივის ავტორი და სულისჩამდგმელი იყო. სამშვიდობო მიმართულებით ზურას მიერ წამოწყებულმა და შესრულებულმა საქმეებმა ნამდვილად მოახდინა გავლენა ნდობის აღდგენის პროცესებზე და სრულიად ახლებური კუთხით წარმოაჩინა ადამიანური შესაძლებლობები ისეთ სფეროებში, რომლებთან შეჭიდებას ადრე ვერავინ ბედავდა. დარწმუნებული  ვართ, რომ მისი ინიციატივები, განხორციელებულიც და მომავალზე ორიენტირებულიც, მრავალი კარგი საქმის წამოწყებას შეუწყობს ხელს.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=737952961706281&set=a.552241130277466|title=ნაციონალიზმისა და კონფლიქტების კვლევის ინსტიტუტი - Isnc}}</ref>}} == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძემ თავისი მეუღლე, [[ნანა კაპანაძე]] [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. ქორწინების შემდეგ მათ შეეძინათ დავითი ([[1988]]), რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.]] == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] 8g7afs11mb7929t19ylc7fh7llcwmga 5416935 5416930 2026-06-19T14:12:44Z Jaba1977 3604 /* მშვიდობის მშენებლობა */ 5416935 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == ზურაბ ბრაგვაძე ადრეული 1990-იანი წლებიდან ეწეოდა აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას. [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს შეუერთდა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს]]. ამავე უმაღლეს სასწავლებელში იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი|საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის]] მოწვეული ლექტორი.<ref name="CUbio"/> [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, სადაც კითხულობდა არაერთ სასწავლო კურსს. მათ შორის იყო: საქართველოს ისტორია, არქეოლოგია, ანტიკური ქვეყნების ისტორია, ძველი აღმოსავლეთის ისტორია, კავკასიის ხალხთა ისტორია, მსოფლიო ცივილიზაციის ისტორია, ევროპის კულტურული მემკვიდრეობა და სხვა.<ref name="CUbio"/> პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus + ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან ზურაბ ბრაგვაძემ მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას.<ref name="CUbio"/> [[1994]] წელს, ხელოვნების მუზეუმის იმჟამინდელმა დირექტორმა, [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურმა]] ზურაბ ბრაგვაძე წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ზურაბი [[2003]] წლამდე მუშაობდა. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა. ზურაბი ყოველთვის მადლიერებითა და პატივისცემით იხსენებდა [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურთან]] მის ურთიერთობას და აღნიშნავდა, რომ დიდმა მეცნიერმა განსაკუთრებული გავლენა იქონია მის პროფესიულ განვითარებაზე.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]]. ის განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობას [[2007]] წლამდე იკავებდა. როგორც კომიტეტის თანამშრომელმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო არაერთი კანონპროექტის შემუშავებასა და კანონის სრულყოფის საქმეში. მათ შორის აქტიურად იყო ჩართული უმაღლესი განათლების რეფორმის პროცესში, რომლის მიზანიც ქართული უმაღლესი განათლების სისტემის [[ბოლონიის პროცესი|ბოლონიის პროცესთან]] ინტეგრაცია იყო.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძემ თავისი მეუღლე, [[ნანა კაპანაძე]] [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. ქორწინების შემდეგ მათ შეეძინათ დავითი ([[1988]]), რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.]] == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] sjfe07a8oaxinxme79wsg32if23ghd6 5416937 5416935 2026-06-19T14:21:53Z Jaba1977 3604 /* პედაგოგიური საქმიანობა */ 5416937 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან ზურაბ ბრაგვაძემ მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას.<ref name="CUbio"/> [[1994]] წელს, ხელოვნების მუზეუმის იმჟამინდელმა დირექტორმა, [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურმა]] ზურაბ ბრაგვაძე წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ზურაბი [[2003]] წლამდე მუშაობდა. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა. ზურაბი ყოველთვის მადლიერებითა და პატივისცემით იხსენებდა [[ნოდარ ლომოური|ნოდარ ლომოურთან]] მის ურთიერთობას და აღნიშნავდა, რომ დიდმა მეცნიერმა განსაკუთრებული გავლენა იქონია მის პროფესიულ განვითარებაზე.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]]. ის განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობას [[2007]] წლამდე იკავებდა. როგორც კომიტეტის თანამშრომელმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო არაერთი კანონპროექტის შემუშავებასა და კანონის სრულყოფის საქმეში. მათ შორის აქტიურად იყო ჩართული უმაღლესი განათლების რეფორმის პროცესში, რომლის მიზანიც ქართული უმაღლესი განათლების სისტემის [[ბოლონიის პროცესი|ბოლონიის პროცესთან]] ინტეგრაცია იყო.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძემ თავისი მეუღლე, [[ნანა კაპანაძე]] [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. ქორწინების შემდეგ მათ შეეძინათ დავითი ([[1988]]), რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.]] == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] j8rhqe1v1015l3ru7cnofqfhx5fqd2o 5416940 5416937 2026-06-19T14:27:11Z Jaba1977 3604 /* კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური */ 5416940 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძემ თავისი მეუღლე, [[ნანა კაპანაძე]] [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. ქორწინების შემდეგ მათ შეეძინათ დავითი ([[1988]]), რომელიც პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.]] == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] lxs1ugecdmvlfcmnyvvezx3267mtnar 5416941 5416940 2026-06-19T14:28:57Z Jaba1977 3604 /* ოჯახი და გარდაცვალება */ 5416941 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს. კრებულში გამოქვეყნებული სტატიების ავტორები წარმოადგენენ, როგორც ქართულ ისე უცხოურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებს, როგორებიცაა: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტი; [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი;]] საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პალეონტოლოგიისა და პალეობიოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი; [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი; [[საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო]]; [[ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი|ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ისტორიული მუზეუმი]] (ქუთაისი, საქართველო); [[სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]; გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის ევრაზიის განყოფილება (ბერლინი, გერმანია); საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრი (ლიონი, საფრანგეთი); კა’ფოსკარის უნივერსიტეტი ([[ვენეცია]], [[იტალია]]); სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (ერევანი, სომხეთი). სამეცნიერო სტატიების გარდა, კრებულს თან ერთვის ზურაბ ბრაგვაძის ბიოგრაფია, ასევე ბიბლიოგრაფია, ფოტოალბომი და მოგონებები მის შესახებ.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] g8u3sm1myxkwgj07lmyx3xtzjroxthe 5416942 5416941 2026-06-19T14:30:04Z Jaba1977 3604 /* ხსოვნა */ 5416942 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] p3qrukyjh0utca29ihv3xshcg0pzcg3 5416944 5416942 2026-06-19T14:31:24Z Jaba1977 3604 /* ოჯახი და გარდაცვალება */ 5416944 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref name=":01">{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] 0cdpo4obt6xyjgx53jd04l1sabuw48j 5416945 5416944 2026-06-19T14:31:59Z Jaba1977 3604 /* ოჯახი და გარდაცვალება */ 5416945 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref name=":01">{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] kv9i5j8bu32p7swoi8tfzlf8chceiwf 5416946 5416945 2026-06-19T14:32:11Z Jaba1977 3604 /* ოჯახი და გარდაცვალება */ 5416946 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref>{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref name=":01">{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] km4ojvdxm2igmkmogs61kihj8n6spz2 5416947 5416946 2026-06-19T14:32:37Z Jaba1977 3604 /* არქეოლოგიური ექსპედიციები */ 5416947 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref name=":01" />}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი. ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref name=":01">{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] 2thvr79nho1rheoxfsvfmkp29vmmo1d 5416950 5416947 2026-06-19T14:37:44Z Jaba1977 3604 /* სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები */ 5416950 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref name=":01" />}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი.<ref>[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=index&d=25 ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი]</ref> ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref name=":01">{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] ab7my0ksi3le6n9wp19nzyrx3zdbi33 5416951 5416950 2026-06-19T14:39:11Z Jaba1977 3604 /* ოჯახი და გარდაცვალება */ 5416951 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref name=":01" />}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი.<ref>[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=index&d=25 ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი]</ref> ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref name=":01">{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა.<ref>[https://primetime.ge/news/sazogadoeb/tsarmoudgeneli-ambavi-chveni-ukargesi-zura-aghar-gvyavs-istorikosi-da-arqeologi-zurab-bragvadze-gardaitsvala „წარმოუდგენელი ამბავი… ჩვენი უკარგესი ზურა აღარ გვყავს“ - ისტორიკოსი და არქეოლოგი, ზურაბ ბრაგვაძე გარდაიცვალა]</ref> დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] myjka9e6zdhbbf3o8alkyg7paixbwru 5416952 5416951 2026-06-19T14:40:12Z Jaba1977 3604 5416952 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი (2001) | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref name=":01" />}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი.<ref>[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=index&d=25 ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი]</ref> ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref name=":01">{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა.<ref>[https://primetime.ge/news/sazogadoeb/tsarmoudgeneli-ambavi-chveni-ukargesi-zura-aghar-gvyavs-istorikosi-da-arqeologi-zurab-bragvadze-gardaitsvala „წარმოუდგენელი ამბავი… ჩვენი უკარგესი ზურა აღარ გვყავს“ - ისტორიკოსი და არქეოლოგი, ზურაბ ბრაგვაძე გარდაიცვალა]</ref> დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] 3mox6apexma8479oaocrxc3921u0dj0 5416973 5416952 2026-06-19T15:09:07Z Jaba1977 3604 /* ხსოვნა */ 5416973 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი (2001) | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref name=":01" />}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი.<ref>[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=index&d=25 ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი]</ref> ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref name=":01">{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა.<ref>[https://primetime.ge/news/sazogadoeb/tsarmoudgeneli-ambavi-chveni-ukargesi-zura-aghar-gvyavs-istorikosi-da-arqeologi-zurab-bragvadze-gardaitsvala „წარმოუდგენელი ამბავი… ჩვენი უკარგესი ზურა აღარ გვყავს“ - ისტორიკოსი და არქეოლოგი, ზურაბ ბრაგვაძე გარდაიცვალა]</ref> დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==ბიბლიოგრაფია== ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] lkn5h6tt0cu30zy923roxhs7ob203pj 5416975 5416973 2026-06-19T15:13:20Z Jaba1977 3604 /* ბიბლიოგრაფია */ 5416975 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Jaba1977|Jaba1977]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მეცნიერი | სახელი = ზურაბ ბრაგვაძე | მშობლიური სახელი = | ფოტო =Zura bagineti.jpg | სურათის ზომა = | სურათის წარწერა = ზურაბ ბრაგვაძე. [[არმაზისხევი]], 2015. [[ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილი|ნიკოლოზ ნიკოლოზიშვილის]] ფოტო | დაბადების თარიღი = | დაბადების ადგილი = | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | მოქალაქეობა = | სამეცნიერო სფერო = არქეოლოგია, ისტორია | მუშაობის ადგილი = | ალმა-მატერი = | სამეცნიერო ხელმძღვანელი = | გავლენა იქონიეს = | გავლენა იქონია = | განთქმული მოსწავლეები = | ცნობილია როგორც = ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. | სამეცნიერო ხარისხი = | სამეცნიერო წოდება = | ჯილდოები და პრემიები = ღირსების მედალი (2001) | ხელმოწერა = | საიტი = }} '''ზურაბ ბრაგვაძე''' (დ. [[17 ივლისი]], [[1961]], [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანი]] — გ. [[29 ნოემბერი]], [[2023]], [[თბილისი]]) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოლოგიის პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოს ავტორი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი საქართველოსა და კავკასიის არქეოლოგიის, ისტორიისა და კულტურის სფეროში.<ref name="CUbio"/> == ბავშვობის წლები და განათლება == ზურაბ ბრაგვაძე [[1961]] წლის [[17 ივლისი|17 ივლისს]] [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის რაიონის]] სოფელ [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბანში]] დაიბადა. ზურაბის მამა, დავით ბრაგვაძე პროფესიით ეკონომისტი იყო, დედა - დავარ გოგსაძე ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.<ref name="CUbio"/> [[ვაზისუბანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)|ვაზისუბნის]] სკოლის დამთავრების შემდეგ ზურაბ ბრაგვაძემ სწავლა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] გააგრძელა, სადაც [[1980]] წელს ჩააბარა ისტორიის ფაკულტეტზე.<ref name="CUbio"/> [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]] სწავლის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძის პედაგოგებს იყვნენ: [[გიორგი მელიქიშვილი]], [[მარიკა ლორთქიფანიძე|მარიამ ლორთქიფანიძე]], [[გურამ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგი)|გურამ ლორთქიფანიძე]], [[ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)|ოთარ ჯაფარიძე]], [[გივი ჟორდანია]], [[კოტე ანთაძე]], [[ვარლამ დონაძე]], [[უშანგი სიდამონიძე]], [[ნოდარ ასათიანი]], [[ლევან ჭილაშვილი]], [[გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)|გურამ გრიგოლია]] და სხვა ცნობილი მეცნიერები.<ref name="CUbio"/> [[1981]] წლის ზაფხულში მონაწილეობდა [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]]. იმ პერიოდში [[ჟინვალის წყალსაცავი]]ს მშენებლობა მიმდინარეობდა, რის შედეგადაც შუა საუკუნეების ნაქალაქარი წყლით უნდა დაფარულიყო. სწორედ ჟინვალის ექსპედიციაში გადადგა მან არქეოლოგიაში თავისი პირველი ნაბიჯები. ამის შემდეგ, ყოველ ზაფხულს, მონაწილეობდა სხვადასხვა ექსპედიციებში, მათ შორის [[ფიჭვნარი (ქობულეთი)|ქობულეთის ფიჭვნარსა]] და [[მარტყოფი|მარტყოფში]], თუმცა ყველაზე მეტ დროს [[ჟინვალის სამაროვანი|ჟინვალის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში]] ატარებდა.<ref name="CUbio"/> სტუდენტურ წლებში გატაცებული იყო სპორტით და რამდენიმე წლის მანძილზე იყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] [[ხელბურთი|ხელბურთის]] გუნდის მეკარე.<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძემ [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] [[1985]] წელს დაამთავრა და მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]].<ref name="CUbio"/> ==არქეოლოგიური ექსპედიციები == [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მუშაობის დაწყების შემდეგ, [[1986]]-[[1992]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი იყო, რომელიც [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა.<ref name="CUbio"/> [[საირხე|საირხის]] ექსპედიციის პარალელურად, [[1988]]-[[1991]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე [[ჭიათურა|ჭიათურის]] არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელად დაინიშნა და მისი მეთვალყურეობით არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა სოფელ [[რგანი|რგანში]].<ref name="CUbio"/> [[1994]]-[[1998]] წლებში ზურაბ ბრაგვაძე აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიციები ჩატარდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის მუნიციპალიტეტის]] რამდენიმე სოფელში: [[ჩხარი|ჩხარში]], [[ძევრი|ძევრში]], [[ღვანკითი|ღვანკითში]], ასევე [[სკანდის ციხე|სკანდის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2002]] წლებში [[საჩხერის მუნიციპალიტეტი|საჩხერე]]-[[ჭიათურის მუნიციპალიტეტი|ჭიათურა]]-[[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]] მონაკვეთზე [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის]] მშენებლობის დროს არქეოლოგიურ მონიტორინგს აწარმოებდა.<ref name="CUbio"/> [[2003]]-[[2005]] წლებში იყო [[ყვირილა|ყვირილის ხეობისა]] და [[ბორჯომის მუნიციპალიტეტი|ბორჯომ]]-[[ახალციხის მუნიციპალიტეტი|ახალციხის]] არქეოლოგიური ექსპედიციების წევრი.<ref name="CUbio"/> [[2006]] წელს ხელმძღვანელობდა [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლის]], ხოლო [[2007]] წელს [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციას.<ref name="CUbio"/> [[2012]]-[[2014]] წლებში იყო [[თრიალეთის კულტურა|თრიალეთის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2015]]-[[2016]] წლებში მონაწილეობა მიიღო [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში. [[2017]] წელს იყო [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2018]] წელს [[შიდა ქართლის მხარე|შიდა ქართლისა]] და [[ხვამლი|ლეჩხუმის (ხვამლის)]] არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი. [[2017]]-[[2018]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია ჩატარდა [[სვერის ციხე (იმერეთი)|სვერის ციხეზე]].<ref name="CUbio"/> [[2017]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით ჩატარდა [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] არქეოლოგიური ექსპედიცია. ერთ-ერთ ინტერვიუში, [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] გათხრების შესახებ ზურაბი ამბობს: {{ციტატა|ჩემი განვლილი ექსპედიციებიდან ცალკე მინდა გამოვყო [[2017]] წლის სრულიად უნიკალური გათხრები [[ტაბახმელა|ტაბახმელაში]]. მაშინ შევისწავლეთ [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის]] საბრძოლო სანგარი, სადაც [[1921]] წლის თებერვალში ცხარე ბრძოლები მიმდინარეობდა რუსი [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|საბჭოთა ოკუპანტების წინააღმდეგ.]] გამოვავლინეთ ამ ბრძოლების ამსახველი არაერთი არტეფაქტი და უნდა გითხრათ, რომ არქეოლოგიური გათხრების დროს ასეთი ამაღლებული სიამაყის გრძნობა და დიდი წუხილი ერთდროულად არასდროს მქონია. როდესაც ხელით ეხები  ვაზნებს, ჰილზებს,  ქართველ ჯარისკაცთა უნიფორმის ნაფლეთებს,  თვალწინ ცოცხლდება უთანასწორო, მაგრამ თავდადებული ბრძოლები სამშობლოსათვის. მიუხედავად იმისა, რომ [[1921]] წელი არც ისე შორეული წარსულია, ამ გათხრებმა წარუშლელი შთაბეჭდილება დატოვა ჩემზე და ამაყი ვარ, რომ ქართველი არქეოლოგებიდან პირველს მე მერგო პატივი, არათუ ჩვენი ეროვნული დამოუკიდებლობის ბრძოლების ამსახველი არტეფაქტები გამომევლინა, არამედ არქეოლოგიურად პირველს შემესწავლა ზოგადად საბრძოლო ადგილი.<ref name=":01" />}} [[2019]]-[[2021]] წლებში მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიური ექსპედიცია მიმდინარეობდა სოფელ [[ითხვისი|ითხვისში]]. არქეოლოგიური გათხრების ადგილზე [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] 20-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა [[მანგანუმი|მანგანუმის]] მოპოვება. [[1987]] წელს ტერიტორიაზე არსებული [[მაღარო]] ჩაინგრა და 40 ჰექტარი ტერიტორია დაიმეწყრა. დამეწყრილ ტერიტორიაზე მოსახლეობა შემთხვევით პოულობდა არქეოლოგიურ არტეფაქტებს. ამის გამო ტერიტორიის არქეოლოგიური შესწავლა გახდა საჭირო, რადგან მეწყრული პროცესები შეუქცევადი ხასიათის იყო. ითხვისის ექსპედიციამ გამოავლინა [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ([[XII საუკუნე|XII-]][[XIII საუკუნე|XIII]] სს.) [[ნამოსახლარი]], [[მარანი]], სხვა მნიშვნელოვანი ნაგებობები და არტეფაქტები. აღსანიშნავია, რომ ეს ამ დრომდე, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] ყველაზე მასშტაბური [[ნამოსახლარი|ნამოსახლარია.]]<ref name="CUbio"/> ზურაბ ბრაგვაძის ხელმძღვანელობით უკანასკნელი არქეოლოგიური ექსპედიცია [[2022]] წელს, [[საჩხერე|საჩხერეში]], [[თოდაძის ციხე|თოდაძის ციხეზე]] ჩატარდა. გათხრების შედეგად გამოვლინდა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, სამარხები და ნაგებობათა ნაშთები. შემდეგ წელს არქეოლოგიური ექსპედიცია უსახსრობის გამო ვერ გაგრძელდა და ზურაბ ბრაგვაძის მოულოდნელი გარდაცვალების გამო ძეგლის სრულყოფილი შესწავლა ვეღარ მოხერხდა.<ref name="CUbio"/> == სამეცნიერო საქმიანობა და პუბლიკაციები == ზურაბ ბრაგვაძის ძირითად კვლევით ინტერესს [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] არქეოლოგიის პრობლემები წარმოადგენდა. მათ შორის იყო [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] გენეზისის პრობლემა, ურთიერთობები [[რომის რესპუბლიკა|რომთან]] და [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], მმართველობის სისტემა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთსა]] და [[იბერია|იბერიაში]]. მან ამ საკითხებზე სამი ათწლეულის განმავლობაში არაერთი ნაშრომი გამოაქვეყნა. მნიშვნელოვანი სიცხადე შეიტანა [[არმაზისხევი|არმაზისხევის]] [[პიტიახში|პიტიახშთა]] სახლის [[გენეალოგია|გენეალოგიის]] საკითხში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] წარმოშობის მიზეზების დადგენაში, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოების საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხების კვლევაში.<ref name="CUbio"/> [[1992]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[მერი ინაძე|მერი ინაძისა]] და [[ჯურხა ნადირაძე|ჯურხა ნადირაძის]] ხელმძღვანელობით საკანდიდატო [[დისერტაცია]] დაიცვა თემაზე: ძვ.წ. V-I საუკუნეების აღმოსავლეთ კოლხეთის ისტორიის ზოგიერთი საკითხი. მომდევნო წელს დისერტაცია წიგნად გამოიცა სათაურით: აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში.<ref name="CUbio"/> თავისი სამეცნიერო საქმიანობის ფარგლებში, ზურაბ ბრაგვაძემ გამოაქვეყნა 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოსა და [[კავკასია|კავკასიის]] [[არქეოლოგია|არქეოლოგიის]], [[ისტორია|ისტორიისა]] და [[კულტურა|კულტურის]] სფეროში; [[ქართული ენა|ქართულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]], [[ინგლისური ენა|ინგლისურ,]] [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]],  [[პოლონური ენა|პოლონურ]] ენებზე. მათ შორის  5 [[მონოგრაფია]] და 2  სახელმძღვანელო.<ref name="CUbio"/> განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია [[2012]] წელს ზურაბ ბრაგვაძის ავტორობით გამოცემული „არქეოლოგია“ - პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელო არქეოლოგიაში. [[1986]]-[[2023]] წლებში  მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სიმპოზიუმში [[ინგლისი|ინგლისში]], [[გერმანია|გერმანიაში]], [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია|იტალიაში]], [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პოლონეთი|პოლონეთში]], [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[უკრაინა|უკრაინაში]], [[რუსეთი|რუსეთში]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], [[სომხეთი|სომხეთში]], [[ირანი|ირანსა]] და [[თურქეთი|თურქეთში.]] ზურაბი იყო არაერთი წიგნისა, თუ კრებულის თანაავტორი და რედაქტორი. მათ შორის [[2013]] წელს გამოცემული [[ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი|ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონის]] ავტორებიდან ერთ-ერთი.<ref>[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=index&d=25 ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი]</ref> ზურაბ ბრაგვაძე ასევე იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის საორგანიზაციო და სამეცნიერო საბჭოს წევრი და თავმჯდომარე, ასევე სამეცნიერო „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი; ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“  სარედაქციო კოლეგიის წევრი; სამეცნიერო ჟურნალის „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2021]] წელს გამოიცა ზურაბ ბრაგვაძის [[მონოგრაფია]] „კოლხეთი და იბერია-არქეოლოგიური ძიებანი“. წიგნში თავმოყრილია ისეთი საკითხები, როგორებიცაა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[ეგეოსის კულტურა|ეგეოსური სამყაროს]] ურთიერთობა, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] კავშირები [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდურ ირანთან]], [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის სამეფოს]] სოციალური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხები, [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთისა]] და [[იბერია|იბერიის]] სამეფოები [[რომის იმპერია|რომის]] გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, [[იბერია|იბერიის]] [[პიტიახში|პიტიახშების]] გენეზისის პრობლემა და სხვ. დამატების სახით წიგნში შესულია [[რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)|რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის]] [[ტაბახმელა|ტაბახმელის]] ბრძოლების ამსახველი სანგრის არქეოლოგიური კვლევა. [[მონოგრაფია|მონოგრაფიაში]] წარმოდგენილი არქეოლოგიური ძეგლები შესწავლილია ზურაბ ბრაგვაძის უშუალო მონაწილეობით. == პედაგოგიური საქმიანობა == [[1992]]-[[2003]] წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის (მოგვიანებით [[თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი]] დოცენტი. 2009 წელს მუშაობა დაიწყო [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში]], სადაც იკავებდა საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანისა და სამეცნიერო საბჭოს წევრის თანამდებობებს.<ref name="CUbio"/> [[1999]]-[[2005]] წლებში იყო [[თბილისის სამხატვრო აკადემია|თბილისის სამხატვრო აკადემიის]] მოწვეული ლექტორი, [[2010]] წელს კი [[ქართული უნივერსიტეტი]]ს მოწვეული ლექტორი. [[2011]] წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო [[კავკასიის უნივერსიტეტი]]ს პროფესორი.<ref name="CUbio"/> აქტიურად იყო ჩართული საერთაშორისო კვლევით და საგანმანათლებლო პროექტებში, მათ შორის Erasmus+ ჟან მონეს პროექტში. როგორც [[კავკასიის უნივერსიტეტის]]ს პროფესორი, ზურაბ ბრაგვაძე სამეცნიერო და კვლევითი მიმართულებით თანამშრომლობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებთან. [[2022]] წელს მისი მონაწილეობით, [[შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი|შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტმა]] მოიპოვა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ფუნდამენტური კვლების გრანტი პროექტისთვის „საქართველო იმპერიების გზაჯვარედინზე: პოლიტიკა, საზოგადოება, დრო, საქართველოს ინტეგრაციის ნარატივები“. == კვლევითი ინსტიტუტები და საჯარო სამსახური == [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს დამთავრების შემდეგ, [[1986]] წლიდან მუშაობა დაიწყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში]] მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე. [[1992]] წელს გახდა მუზეუმის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. [[1993]]-[[1994]] წლებში იკავებდა მუზეუმის სწავლული მდივნის თანამდებობას. [[1994]]-[[2023]] წლებში მუშაობდა წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ. [[2003]]-[[2004]] წლებში კი კვლავ წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაბრუნდა.<ref name="CUbio"/> [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების მუზეუმში]] მუშაობის პერიოდში ზურაბ ბრაგვაძე მონაწილეობდა მუზეუმის ეგიდით ჩატარებულ არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. წინაქრისტიანული ხელოვნებისა და არქეოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდში კი მუზეუმის არაერთ არქეოლოგიურ ექსპედიციას უხელმძღვანელა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მუზეუმის არქეოლოგიური ფონდების მოწესრიგების, ისევე როგორც მუდმივმოქმედი ექსპოზიციების, მათ შორის საგანძურის შევსების საქმეში.<ref name="CUbio"/> მუზეუმში მუშაობის დროს, ზურაბ ბრაგვაძე აქტიურად იყო ჩართული სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში. [[1992]]-[[2004]] იყო [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი|ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის]] სამეცნიერო საბჭოს წევრი; [[1995]]-[[2004]] წლებში ხელოვნების მუზეუმის „ნარკვევების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი; [[1999]]-[[2001]] წლებში იყო სამეცნიერო კონფერენცია „წინაქრისტიანული ხანის ქართული ხელოვნება“ საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარე; [[2000]]-[[2005]] წლებში „არქეოლოგიური ჟურნალის“ მთავარი რედაქტორი. [[2004]] წელს ზურაბ ბრაგვაძე სამუშაოდ გადავიდა [[საქართველოს პარლამენტი|საქართველოს პარლამენტში]] განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტში წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობაზე, სადაც [[2007]] წლამდე მუშაობდა.<ref name="CUbio"/> [[2007]] წელს ზურაბ ბრაგვაძემ [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი|ეროვნული მუზეუმის]] ოთარ ლორთქიფანიძის სახელობის არქეოლოგიური კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციაზე დაიწყო მუშაობა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. [[2006]] წლიდან იყო სამეცნიერო ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. [[2012]]-[[2013]] წლებში მცირე ხნით იკავებდა სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. [[2013]]-[[2015]] წლებში იყო სსიპ [[შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი|შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის]] მთავარი სამეცნიერო კონსულტანტი.<ref name="CUbio"/> == ოჯახი და გარდაცვალება == ზურაბ ბრაგვაძე დაქორწინებული იყო [[ნანა კაპანაძე]]ზე, რომელიც [[საირხე|საირხის]] არქეოლოგიურ ექსპედიციაში გაიცნო. მათ შეეძინათ ორი შვილი: დავითი ([[1988]]) — პროფესიით ისტორიკოსია და ანა ([[1990]]) — პროფესიით ფსიქოლოგი. მისი მეუღლე ნანა, ამჟამად [[ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი]]ს მეცნიერ-თანამშრომელია. მას დამთავრებული აქვს [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. [[2008]] წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ზემო იმერეთის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლები“. ზურაბი ყოველთვის განსაკუთრებული მადლიერებით იხსენებდა ნანას მხარდაჭერას. ერთ-ერთ ინტერვიუში ის ამბობს: {{ციტატა|„მე მისი ძალიან მადლიერი ვარ, რადგან გაჭირვების და სირთულეების დროს ყოველთვის ვგრძნობ მის თანადგომას. ბნელ 90-იან წლებში საკუთარი ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ მე ჩხარის გათხრები მიმეყვანა ბოლომდე და მაშინ აღმოჩენილი ოქროს საყურეები დღეს ხელოვნების მუზეუმის საგანძურშია გამოფენილი.<ref name=":01">{{Cite web|url=https://kvira.ge/596889|title=„ჩემმა მეუღლემ ოქროს სამკაულებიც კი გაყიდა, რომ ჩხარის გათხრები ბოლომდე მიმეყვანა“}}</ref>}} ზურაბ ბრაგვაძე [[2023]] წლის [[29 ნოემბერი|29 ნოემბერს]], 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა.<ref>[https://primetime.ge/news/sazogadoeb/tsarmoudgeneli-ambavi-chveni-ukargesi-zura-aghar-gvyavs-istorikosi-da-arqeologi-zurab-bragvadze-gardaitsvala „წარმოუდგენელი ამბავი… ჩვენი უკარგესი ზურა აღარ გვყავს“ - ისტორიკოსი და არქეოლოგი, ზურაბ ბრაგვაძე გარდაიცვალა]</ref> დაკრძალულია [[თბილისი|თბილისში]], [[თბილისის პეტრე-პავლეს ეკლესია|პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე]]. == ხსოვნა == * [[2024]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტის]] ისტორიულ შენობაში სტუდენტების ინიციატივითა და უნივერსიტეტის პრეზიდენტის, [[კახა შენგელია|კახა შენგელიას]] გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ აუდიტორიას ზურაბ ბრაგვაძის სახელი ეწოდა.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/ka/news-page/opening-of-the-auditorium-named-after-professor-zurab-bragvadze|title=პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის გახსნა}}</ref> ზურაბ ბრაგვაძის სახელობის აუდიტორიის დაფაზე განთავსებული ბიოგრაფიაში აღნიშნულია: {{ციტატა|განუზომელია ცნობილი ისტორიკოსისა და არქეოლოგის, პროფესორ ზურაბ ბრაგვაძის ღვაწლი და დამსახურება კავკასიის უნივერსიტეტის წინაშე. პროფესორი ზურაბ ბრაგვაძე გამოირჩეოდა შრომისმოყვარეობით, ინტელექტით, პროფესიონალიზმითა და კეთილშობილებით. იგი დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით სარგებლობდა კოლეგებსა და სტუდენტებს შორის.<ref name="CUbio">{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/files/Docs/2024/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%91%20%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94%20-%20%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90.pdf|title=ზურაბ ბრაგვაძე - ბიოგრაფია}}</ref>}} * ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნას მიეძღვნა 2024 წლის 12-13 ოქტომბერს ნატახტარში ჩატარებული ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია. კონფერენცია დასკვნითი ღონისძიება იყო პროექტისა – „გაუცხოებიდან ურთიერთგაგებამდე“, რომლის მიზანიც კონფლიქტით გაყოფილ საზოგადოებაში პროფესიული დიალოგის განვითარებას ემსახურებოდა.<ref>{{Cite web|title=ნატახტარში ისტორიკოსთა და კონფლიქტოლოგთა კონფერენცია ჩატარდა|url=https://kvira.ge/964431}}</ref> * 2025 წლის 5 მაისს, [[კავკასიის უნივერსიტეტი|კავკასიის უნივერსიტეტში]] ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კრებულის „იბერია-კოლხეთის არქეოლოგიის საკითხები“ პრეზენტაცია გაიმართა. კრებულში თავმოყრილია 34 ავტორის 22 სამეცნიერო სტატია, რომელიც ეძღვნება [[იბერია|იბერიისა]] და [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის]] არქეოლოგიის პრობლემებს.<ref>{{Cite web|url=https://cu.edu.ge/news-page/presentation-collection-dedicated-memory-zurab-bragvadze|title=ზურაბ ბრაგვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებულის პრეზენტაცია}}</ref> ==ბიბლიოგრაფია== * ითხვისის ნაქალაქარი : არქეოლოგიური ძიებანი (თანაავტორი), თბ., არტანუჯი, 2021, ISBN 9789941494536 * კოლხეთი და იბერია : არქეოლოგიური ძიებანი, თბ., არტანუჯი, 2021, ISBN 9789941494314 * ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი (თანაავტორი), თბ., ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2013, ISBN 9789941158964 * არქეოლოგია, თბ., კავკასიის უნ-ტის გამ-ბა, 2012, ISBN 9789941912382 * სამყაროს შვიდი საოცრება, თბ., პლანეტა, 2002 * ჩხარის სამაროვანი, თბ., ტრიადა, 1997 * საქართველოს ისტორია : სალექციო კურსი, თბ., 1995 * აღმოსავლეთ კოლხეთი ძვ. წ. V-I საუკუნეებში, თბ., ლამპარი, 1993 ==რესურსები ინტერნეტში== {{nplg ბიოგრაფია|00021597}} ==სქოლიო == {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ბრაგვაძე, ზურაბ}} [[კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1961]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]] [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]] [[კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები]] f80lmmml6i3jqq8hmg567py1qlaeqvo 0 577127 5417271 4915291 2026-06-20T10:37:41Z Mvschiline 174957 5417271 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა სპორტსმენი | თავისფერი = | სახელი = ირჟი პროხასკა | სურათი = JiriProchazka2022.png | სურათისზომა = | წარწერა = ''პროხასკა [[2022]] წელს'' | დაბადების სახელი = | სრული სახელი = | მეტსახელი = | ეროვნება = [[ჩეხები|ჩეხი]] | დაბადების თარიღი = [[14 ოქტომბერი]], [[1992]] | დაბადების ადგილი = [[ჩეხოსლოვაკია]] | გარდაცვალების თარიღი = | გარდაცვალების ადგილი = | სიმაღლე = 193 | წონა = 93 | საიტი = | ქვეყანა = | სპორტი = [[შერეული საბრძოლო ხელოვნება]] | სახეობა = [[აბსოლუტური საბრძოლო ჩემპიონატი]] (UFC) | კლუბი = | გუნდი = | მწვრთნელი = | მედლისთარგები = | ჯილდოები = | მედლები = }} '''ირჟი პროხასკა''' ({{Lang-cz|Jiří Procházka}} {{IPA2|ˈjɪr̝iː ˈproxaːska}}; დ. [[14 ოქტომბერი]], [[1992]]) — [[ჩეხი]] [[შერეული საბრძოლო ხელოვნება|შერეული საბრძოლო ხელოვნების]] მებრძოლი. იგი ამჟამად ასპარეზობს ქვემძმე წონით კატეგორიაში ([[UFC]]), სადაც ამავე წონის ყოფილი ჩემპიონია. [[2026]] წლის [[14 აპრილი|14 აპრილს]] მონაცემებით იგი მძიმე წონით დივიზინში მესამე ადგილს იკავებს.<ref>[https://www.ufc.com/rankings Ufc Ranking]</ref> პროხასკამ კონტრაქტი UFC-თან [[2020]] წლის იანვარში გააფორმა. მისი დებიუტი შედგა UFC-ის ქვემძიმე წონის ყოფილი ჩემპიონის, ვოლკან ოეზდემირის წინააღმდეგ, 2020 წლის [[11 ივლისი|11 ივლისს]], UFC 251-ზე. მან ნოკაუტით გაიმარჯვა მეორე რაუნდში. მისი ბოლო ბრძოლა [[2025]] წლის [[19 იანვარი|19 იანვარს]], UFC 311-ზე შედგა სადაც [[ჯამაჰალ ჰილი|ჯამაჰალ ჰილს]] დაუპირისპირდა. მან ბრძოლა ტექნიკური ნოკაუტით მესამე რაუნდში მოიგო.<ref>[https://www.mmafighting.com/2025/1/18/24346648/ufc-311-live-blog-jiri-prochazka-vs-jamahal-hill Jiri Prochazka vs Jamahal Hill]</ref> მისი სტატისტიკა დღესდღეობით ასე გამოიყურება: ''32-6-1''.<ref>[http://ufcstats.com/fighter-details/009341ed974bad72 Ufc stats]</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== *[https://www.espn.com/mma/fighter/_/id/3156612/jiri-prochazka ESPN] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:პროხასკა, ირჟი}} [[კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1992]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] 0v6l7yr7otwwkmi0bvplxa4djykkl52 0 579265 5416864 4752186 2026-06-19T12:30:15Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416864 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Toros de Guisando.jpg|300px|მინი]] '''გისანდოს ხარები''' ({{lang-es|Toros de Guisando}}) — ძველი ქანდაკებების კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს გისანდოს გორაზე [[ელ-ტიემბლო|ელ-ტიემბლოს მუნიციპალიტეტი]], [[ავილის პროვინცია]], [[ესპანეთი]]. გრანიტისგან დამზადებული ოთხი ქანდაკება წარმოადგენს ოთხფეხა ცხოველებს, რომლებიც იდენტიფიცირებულია როგორც ხარები. გისანდოს ხარები წარმოადგენენ ძველი ქანდაკების ტიპის, [[ვერაკო]]ს ნიმუშებს, რომელთა ასობით ეგზემპლარია ცნობილი. ისინი დაკავშირებულია რომაულ ეპოქამდელი ხალხის, [[ვეტონები]]ს ტერიტორიასთან. ხარები შესაძლოა შექმნილი იყოს [[ძვ. წ. II საუკუნე]]ში. სადავოა, არიან თუ არა ისინი თავიანთ პირვანდელ ადგილზე. მათზე არის ლათინური გრაფიტები, რაც შეიძლება მიანიშნებდეს იმაზე, რომ ისინი რომაულ პერიოდში გადაადგილეს. ხარების გარშემო არსებული ველი იყო ადგილი, სადაც [[1468]] წლის 18 სექტემბერს ხელი მოეწერა [[გისანდოს ხარების ხელშეკრულება]]ს [[კასტილიის სამეფო|კასტილიის]] მეფე [[ენრიკე IV|ენრიკე IV-სა]] და მის ნახევარდას [[ისაბელ I კასტილიელი|ისაბელა კასტილიელს]] შორის, რომელმაც მას [[ასტურიის სამეფო|ასტურიის]] პრინცესის ტიტული მიანიჭა და ამით დასრულდა სამოქალაქო ომი კასტილიაში. ხარები ასევე ხშირად გვხვდება ესპანურ ლიტერატურაში. მაგალითად, [[მიგელ დე სერვანტესი]] მათ რამდენჯერმე ახსენებს თავის რომანში [[დონ კიხოტი]].<ref>[http://cervantes.thefreelibrary.com/Don-Quixote/69-1 Don Quixote, chapter XIV]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}.</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * [https://web.archive.org/web/20141219052551/http://www.panoramio.com/map#lt=40.360247&ln=-4.441051&z=1&k=2&a=1&tab=1 Pictures of the Bulls of Guisando] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ესპანეთის მეგალითური მონუმენტები]] avcu68jz9ly2zn5svltl79tn1eu3f9i 0 583165 5417167 4943169 2026-06-20T02:41:16Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417167 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მღვიმე | სახელწოდება = გუტმანი | ორიგინალური სახელი = | სურათი = Gutmanns cave.jpg | სურათის_წარწერა = | ქვეყანა = [[ლატვია]] | ტერიტორიული ერთეული = [[სიგულდის მხარე]] | აბსოლუტური სიმაღლე = | შეფარდებითი სიმაღლე = | პოზრუკა = ლატვია | პოზრუკა2 = | lat_dir = N |lat_deg = 57 |lat_min =09 |lat_sec = 56 | lon_dir = E |lon_deg = 24 |lon_min = 50 |lon_sec = 45 | სიგრძე = | სიღრმე = | მოცულობა = | აღმოჩენის წელი = | კეთილმოწყობილი იქნა = | შესასვლელთა რაოდენობა = 1 | სირთულის კატეგორია = | რისკი = | მისასვლელი = | განათება = | მნახველები = | მახასიათებლები = | ტიპი = | ამგებელი ქანები = | ჰავა = | ფაუნა = | ფლორა = | არქეოლოგიური მონაპოვრები = | გამოყენებითი შეფასება = | შეღწევის ტექნიკური თავისებურებანი = | საიტი = | ვიკისაწყობი = }} '''გუტმანის გამოქვაბული''' ({{lang-lv|Gūtmaņa ala}}) — ყველაზე ფართო და მაღალი [[გამოქვაბული]] [[ბალტიისპირეთის ქვეყნები|ბალტიისპირეთის ქვეყნებში]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160426202858/http://www.latvia.travel/en/sight/gauja-national-park Gauja National Park]</ref> მდებარეობს [[გაუია|გაუიას მდინარის]] გასწვრივ, [[გაუიას ეროვნული პარკი|გაუიას ეროვნულ პარკში]] [[სიგულდა|სიგულდასთან]] ახლოს, [[ლატვია|ლატვიაში]]. მისი ფორმირება დაიწყო 10,000-ზე მეტი წლის წინ, როდესაც [[გამდნარი წყლები|გამდნარმა წყლებმა]] მოახდინა [[ქვიშაქვა|ქვიშაქვის]] გადარეცხვა, [[გამყინვარების პერიოდი|გამყინვარების პერიოდის]] შემდეგ. გუტმანის გამოქვაბული არის ლატვიის უძველესი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა. გამოქვაბულის კედლებზე გამოსახულია წარწერები [[XVII საუკუნე|მე-17 საუკუნიდან]]. ამ გამოქვაბულში დაიწყო [[ტურაიდას ვარდის ლეგენდა]].<ref>{{Cite web |url=https://life-globe.com/en/legend-of-the-turaida-rose-latvia/ |title=Legend of the Turaida Rose - romance of Latvia |access-date=2025-04-12 |archive-date=2025-06-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250608233405/https://life-globe.com/en/legend-of-the-turaida-rose-latvia/ }}</ref> ==აღწერა== გუტმანის [[გამოქვაბული]] არის ყველაზე ფართო და მაღალი გამოქვაბული [[ბალტიისპირეთი|ბალტიისპირეთში]]. ის 18.8 მეტრი სიღრმის, 12 მეტრი სიგანის და 10 მეტრი სიმაღლისაა.<ref>[https://en.tierient.com/gutmans-cave/ Gutman's Cave] </ref> გამოქვაბული ჩამოყალიბდა [[გაუია|გაუიას მდინარის]] ნაპირის ყვითელ-ყავისფერი [[ქვიშაქვა|ქვიშაქვიდან]]. მისი ფორმირება განპირობებულია [[მდინარე|მდინარისა]] და [[მიწისქვეშა წყალი|მიწისქვეშა წყლების]] [[ათასწლეული|ათასწლეულების]] განმავლობაში ურთიერთქმედებით. გამოქვაბული ითვლება ლატვიის უძველეს ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად, რადგან ვიზიტორებმა გამოქვაბულის კედლებზე ამოკვეთილი დატოვეს სახელები, ინიციალები და მათი ვიზიტების თარიღები. გამოქვაბულში ასევე დატოვებულია სხვადასხვა [[ბარონი|ბარონებისა]] და [[მემამულეები|მემამულეების]] [[გერბი|გერბები]] და სახელები. ისინი შეკვეთით კეთდებოდა ადგილობრივი [[ხელოსანი (მოხელე)|ხელოსნების]] მიერ, რომლებიც სპეციალურად ელოდებოდნენ მდიდარ ვიზიტორებს გამოქვაბულთან ახლოს, აღჭურვილი იარაღებით, კიბეებითა და შაბლონებით. დღესდღეობით გამოქვაბულის კედლებზე წერა აღარ არის ნებადართული, რადგან ეს ადგილი დაცული [[არქეოლოგიური ძეგლი|არქეოლოგიური]] და [[გეოლოგია|გეოლოგიური]] ძეგლია. გუტმანის გამოქვაბული არის ძველი თაყვანისცემის ადგილი. [[XIX საუკუნე|მე-19 საუკუნემდე]] ხალხი მოდიოდა და მოჰქონდა შესაწირები [[ღვთაება|ღვთაებებისათვის]]. ==ტურაიდას ვარდის ლეგენდა== [[ლეგენდა|ლეგენდის]] თანახმად, [[1601]] წლის [[გაზაფხული|გაზაფხულზე]], [[პოლონეთ-შვედეთის ომი (1600-1611)|პოლონეთ-შვედეთის ომების]] დროს, [[შვედეთი|შვედეთის]] არმიამ დაიკავა [[ტურაიდას ციხე]]. ბრძოლის შემდეგ ციხის [[ისტორიკოსი|მემატიანემ]], სახელად გრეიფმა, ცხედრებს შორის, გადარჩენილი იპოვა რამდენიმე კვირის გოგონა. მან შეიფარა და აღზარდა ის როგორც საკუთარი ქალიშვილი. ეს [[მაისი|მაისის]] თვეში მოხდა, ამიტომ მას დაარქვა მაია. წლების შემდეგ პატარა გოგონა გაიზარდა, გახდა ლამაზი ახალგაზრდა და მისი სილამაზის გამო მას ტურაიდას ვარდი შეარქვეს. მისი საქმრო, ვიქტორ ჰეილი, [[სიგულდას ციხე|სიგულდას ციხის]] [[მებაღეობა|მებაღე]] იყო [[გაუია|გაუიას მდინარის]] მოპირდაპირე მხარეს და საღამოობით წყვილი გუტმანის გამოქვაბულში ხვდებოდნენ ერთმანეთს. ერთ [[პოლონელები|პოლონელ]] [[დეზერტირი|დეზერტირს]], იაკუბოვსკის, მოეწონა მაია და უნდოდა მასზე დაქორწინება, მაგრამ გოგონამ უარი უთხრა წინადადებაზე. გაბრაზებულმა იაკუბოვსკიმ გადაწყვიტა გოგონა ძალით წაეყვანა. მან გაგზავნა თავისი მეგობარი სკუდრიტისი მაიასთან ვიქტორისგან ყალბი შეტყობინებით, რომელშიც ეწერა, რომ შეხვედროდა ჩვეულ ადგილას. როდესაც გოგონა მივიდა და მიხვდა, რომ მახეში გაება, მან შერცხვენას სიკვდილი არჩია. იმ დროისთვის ხალხს სწამდა [[მაგია|მაგიის]]. მაიას კისერზე ეკეთა ვიქტორის ნაჩუქარი წითელი [[აბრეშუმი|აბრეშუმის]] შარფი. მან იაკუბოვსკის შესთავაზა ეს შარფი, რომელსაც, მისი თქმით, ჰქონდა მაგიური ძალები და შეუძლებელი იყო მისი გაჭრა. ამის სანაცვლოდ გაშვებას ითხოვდა. გოგონამ დაარწმუნა იაკუბოვსკი, რომ გამოეცადა შარფის ძალები და გამოეყენებინა თავისი [[ხმალი]] მისი სიტყვების დასამტკიცებლად. თავდაპირველად იაკუბოვსკი ყოყმანობდა, მაგრამ შემდეგ სრული ძალით დაჰკრა ხმალი შარფს, რის შედეგადაც გოგონა დაიჭრა და გარდაიცვალა. იაკუბოვსკი, სასჯელის შიშით, გაიქცა ტყეში და თავი ჩამოიხრჩო. იმავე ღამით ვიქტორმა იპოვა მისი მოკლული საცოლე გამოქვაბულში და დახმარების სათხოვნელად გაიქცა [[ტურაიდა|ტურაიდაში]]. ამ სიჩქარეში ვიქტორს გამოქვაბულთან დარჩა ცული, რის საფუძველზეც ბრალი დასდეს მკვლელობაში და [[სიკვდილით დასჯა]] მიუსაჯეს. თუმცა, მოვლენების მიმდინარეობა შეცვალა სკუდრიტისმა, რომელიც იაკუბოვსკის მიჰყვებოდა და ყველაფერს შეესწრო. მან [[სასამართლო|სასამართლოს]] უამბო, რისი მოწმეც გახდა და ვიქტორი გაანთავისუფლეს. გოგონა დაკრძალეს ტურაიდას [[ეკლესია (ნაგებობა)|ეკლესიის]] [[სასაფლაო|სასაფლაოზე]], სადაც შესაძლებელია მისი საბოლოო განსასვენებელის მონახულება. ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში ეს ამბავი მხოლოდ სევდიან ლეგენდად ითვლებოდა, მაგრამ [[XIX საუკუნე|მე-19 საუკუნის]] შუა პერიოდში [[ვიძემე|ვიძემეს]] სასამართლო არქივებში აღმოაჩინეს მაიას მკვლელობის საქმის საბუთები დათარიღებული [[1620]] წლის [[აგვისტო|აგვისტოთი]]. ამ ძველმა ლეგენდამ მრავალი ხელოვანი შთააგონა შეექმნათ ნამუშევრები ტურაიდას ვარდის ერთგულებისა და [[სიყვარული|სიყვარულის]] ძალის სადიდებლად. გუტმანის გამოქვაბულის გვერდით მდებარეობს უფრო პატარა, [[ვიქტორის გამოქვაბული]]. [[ისტორია]] გვიყვება, რომ ვიქტორ ჰეილმა გამოკვეთა ეს გამოქვაბული თავისი საცოლისთვის, ტურაიდას ვარდისთვის, რათა გოგონას შეძლებოდა მისი ყურება, როდესაც ის მუშაობდა [[სიგულდას ციხე|სიგულდას ციხის]] [[ბაღი|ბაღებში]]. მაიასა და ვიქტორის ისტორია ჰგავს [[რომეო და ჯულიეტა|რომეო და ჯულიეტას]] ისტორიას, და ამ მიზეზით [[სიგულდა|სიგულდას]] ზოგჯერ "სიყვარულის ქალაქად" მოიხსენიებენ.<ref>[https://www.redzet.lv/en/travel/sights/sightseeing-places/sigulda-station-square-and-laima-clock Sigulda Station square and Laima clock]</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== *[https://www.latvia.travel/en/sight/gutmans-cave ვებსაიტი] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:სიგულდის მხარის გამოქვაბულები]] [[კატეგორია:მღვიმეები ანბანის მიხედვით]] 9awdf8bm6vmplumr4q3bx2q689svenm 0 588254 5417131 4803007 2026-06-19T21:08:04Z Akir-toj 184415 5417131 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მუზეუმი | სახელი = ბისტრიკის რკინიგზის სადგური | სურათი =Zgrada željezničke stanice Bistrik Sarajevo.png }} '''ბისტრიკის რკინიგზის სადგური''' ([[ბოსნიური ენა|ბოსნ.]] ''Zgrada željezničke stanice Bistrik'') — ისტორიული სარკინიგზო სადგური, რომელიც მდებარეობს [[სარაევო|სარაევოს]] ბისტრიკის უბანში, [[ბოსნია და ჰერცეგოვინა|ბოსნია და ჰერცეგოვინაში]]. აშენდა [[1906]] წელს [[ავსტრია-უნგრეთის იმპერია|ავსტრია-უნგრეთის]] პერიოდში და წარმოადგენდა აღმოსავლეთი სარკინიგზო ხაზის (ოსტბანი) ტერმინალს, რომელიც აკავშირებდა სარაევოს უვაცთან, ფოჩასა და პრიბოიის მიმართულებით. [[შენობა]] ალპური-რომანტიული [[არქიტექტურა|არქიტექტურის]] ნიმუშია და [[2006]] წლიდან ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული ძეგლის სტატუსი აქვს მინიჭებული. == ისტორია == ბისტრიკის სარკინიგზო სადგური აშენდა 1906 წელს, რაც დაემთხვა სარაევოდან უვაცამდე აღმოსავლეთი სარკინიგზო ხაზის დასრულებას. პროექტი განახორციელა ბოსნია და ჰერცეგოვინის სახელმწიფო სარკინიგზო ხაზების ტექნიკურმა დეპარტამენტმა. სადგურმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სარაევოს ბოსნია და ჰერცეგოვინის აღმოსავლეთ რეგიონებთან დაკავშირებაში, რამაც ხელი შეუწყო როგორც მგზავრთა, ისე ტვირთის გადაადგილებას.<ref>{{cite web |title=The National Monument: Bistrik Railway Station in Sarajevo |url=https://sarajevotimes.com/the-national-monument-bistrik-railway-station-in-sarajevo/ |website=Sarajevo Times |date=22 January 2022 |access-date=20 April 2025}}</ref> [[1973]] წელს [[აღმოსავლეთი|აღმოსავლეთის]] სარკინიგზო ხაზის გაუქმების შედეგად, ბისტრიკის სადგურმა ფუნქციონირება შეწყვიტა. მანამდე სადგური მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა რეგიონში სატრანსპორტო კავშირის უზრუნველყოფაში და მრავალი მგზავრისა თუ ტვირთის გადაადგილებას ემსახურებოდა. თუმცა სარკინიგზო მოძრაობის შეჩერების შემდეგ, სადგურის შენობა თანდათანობით მიტოვებული დარჩა. აღარ არსებობდა საჭიროება მისი მოვლისა და გამოყენებისთვის, რაც საბოლოოდ გამოიწვია მისი ფიზიკური დეგრადაცია.<ref>{{cite web |title=Its beauty is seen in the movie "Walter defends Sarajevo": Memory of Bistrik Station |url=https://visitbih.ba/en/its-beauty-is-seen-in-the-movie-walter-defends-sarajevo-memory-of-bistrik-station/ |website=Visit BiH |date=26 February 2024 |access-date=20 April 2025}}</ref> == არქიტექტურა == შენობა აგებულია ალპური-რომანტიული სტილით, რომელიც დამახასიათებელია ავსტრია-უნგრული არქიტექტურისთვის. კომპლექსი თავდაპირველად მოიცავდა სასადილოს, სარკინიგზო მენეჯერის შენობას, საცავ დანადგარებს, [[გვირაბი|გვირაბს]] და [[ხიდი|ხიდს]]. არქიტექტურული ანსამბლი ასახავს [[XX საუკუნე|მე-20 საუკუნის]] დასაწყისის სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის ფუნქციონალურ და ესთეტიკურ ღირებულებებს.<ref>{{cite web |title=Bistrik Railway Station - Destination Sarajevo |url=https://sarajevo.travel/en/things-to-do/bistrik-railway-station/1238 |website=Destination Sarajevo |access-date=20 April 2025}}</ref> == კონსერვაცია == მისი ისტორიული და არქიტექტურული მნიშვნელობის აღიარებით, ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული ძეგლების შენარჩუნების კომისიამ [[2006]] წელს ბისტრიკის სარკინიგზო სადგური ეროვნულ ძეგლად გამოაცხადა. გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა 2006 წლის [[4 ივლისი|4]]-[[10 ივლისი|10 ივლისს]] ჩატარებულ სესიაზე კომისიის წევრების მიერ: [[ზეინებ აჰუნბაი]], [[ამრა ჰაჯიმუჰამედოვიჩი]] (თავმჯდომარე), [[დუბრავკო ლოვრენოვიჩი]], [[ლილიანა შევო]] და [[ტინა ვიკი]]. [[ფაილი:Narrow-Gauge-Railway Ostbahn Station-Bistrik (3).jpg|270px|მინი|ბისტრიკის სადგური, [[1910]] წელი.]] == აღდგენა და ამჟამინდელი გამოყენება == [[2022]] წელს სარაევოს მერიამ განახორციელა ბისტრიკის სარკინიგზო სადგურის შენობის ყოვლისმომცველი რესტავრაცია. რეკონსტრუქციის მიზანი იყო ორიგინალური არქიტექტურული თავისებურებების შენარჩუნება და ამავდროულად სივრცის კულტურული და საზოგადოებრივი მიზნებისთვის ადაპტაცია. რესტავრირებული შენობა ოფიციალურად გაიხსნა 2022 წლის [[6 აპრილი|6 აპრილს]]. [[მერი|მერ]] ბენიამინა კარიჩმა გამოხატა სიამაყე ამ სიმბოლური სტრუქტურის აღორძინებით და ხაზი გაუსვა მისი მნიშვნელობა [[ქალაქი|ქალაქის]] მემკვიდრეობისთვის.<ref>{{cite web |title=BiH capital celebrates Day of Sarajevo by reopening historical building |url=https://english.news.cn/20220407/6a74a497073c4818afef1ecfc02b9a78/c.html |website=Xinhua |date=7 April 2022 |access-date=20 April 2025}}</ref> == კულტურული მნიშვნელობა == ბისტრიკის სარკინიგზო სადგური კულტურული მნიშვნელობის მატარებელია, როგორც სარაევოს ისტორიული განვითარებისა და არქიტექტურული მემკვიდრეობის სიმბოლო. იგი წარმოდგენილია სხვადასხვა კულტურულ ნაწარმოებში, მათ შორის [[1972]] წლის [[იუგოსლავია|იუგოსლავური]] ფილმში „ვალტერი იცავს საარაიევოს“, სადაც მისი გამორჩეული არქიტექტურა ფონად გამოიყენებოდა.<ref>{{cite web |title=Its beauty is seen in the movie "Walter defends Sarajevo": Memory of Bistrik Station |url=https://visitbih.ba/en/its-beauty-is-seen-in-the-movie-walter-defends-sarajevo-memory-of-bistrik-station/ |website=Visit BiH |date=26 February 2024 |access-date=20 April 2025}}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია: ბოსნია და ჰერცეგოვინა]] koswb4w1nchnk417aam490cw1rolbqy 0 595360 5417266 5375075 2026-06-20T10:23:03Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417266 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მეცნიერი}} '''დეივიდ არორა''' ({{lang-en|David Arora}}; დ. [[23 ოქტომბერი]], [[1952]])<ref name=ap>Barnard J. 1993. "Self-taught mushroom maven travels world for fungi". ''[[Associated Press]]'' December 31, 1993. Accessed 2008-01-20, via LexisNexis Academic.</ref> — [[ამერიკელი]] [[მიკოლოგია|მიკოლოგი]], ბუნებისმეტყველი და მწერალი. ორი პოპულარული წიგნის „Mushrooms Demystified“ და „All That the Rain Promises and More...“ ავტორი. არორა აგრეთვე არის რამდენიმე სტატიისა და ნაშრომის ავტორი ან თანაავტორი სოკოების ტაქსონომიის შესახებ. არორას სოკოებისადმი ინტერესი ჯერ კიდევ ბავშობაში გაუჩნდა. საშუალო სკოლაში სწავლისას მან სოკოების შემგროვებელთა პირველი ჯგუფი დააარსა. მოგვიანებით, [[1984]] წელს მან დააფუძნა სანტა-კრუზის სოკოების ფედერაცია.<ref name=ap/><ref name=sfchron>George A. 2009. [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/01/24/HOSE14Q1L4.DTL "At home with mushroom collector David Arora"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090129111916/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2009%2F01%2F24%2FHOSE14Q1L4.DTL |date=2009-01-29 }}. ''San Francisco Chronicle'' January 24, 2009. Accessed 2009-01-26.</ref> ველური სოკოების შესწავლა [[1970-იანი წლები]]ს დასაწყისში დაიწყო. არორა ბევრს მოგზაურობდა [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]სა და მთელ მსოფლიოში, აგროვებდა და უღებდა ფოტოებს სოკოებს, სწავლობდა სოკოების შეგროვების ტრადიციებს სხვადასხვა კულტურაში.<ref name=ap/><ref>Arora D. 1986. ''Mushrooms Demystified'' (2nd edition). Berkeley: Ten Speed Press. {{ISBN|0-89815-169-4}}. back cover.</ref> წიგნი „Mushrooms Demystified“ პირველად [[1979]] წელს გამოვიდა, ხოლო მისი შესწორებული და მნიშვნელოვნად გაფართოებული ვერსია [[1986]] წელს დაიბეჭდა. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად წიგნმა აკადემიურ მიკოლოგთა ნაწილში უკმაყოფილება და კრიტიკა გამოიწვია,<ref name=ap/><ref>Thiers HD. 1980. Book Reviews: ''Mushrooms Demystified'' by David Arora. ''Mycologia'' 72(5): 1054-1055. {{doi|10.2307/3759750}}</ref> სოკოების იდენტიფიკაციისთვის განკუთვნილი აღწერები დღემდე მაღალ შეფასებას იმსახურებენ, ამიტომაც მრავალი მიკოლოგი მას რეკომენდაციას უწევს.<ref name=ap/><ref>[[cf.|cf]], Schaechter E. 1998. ''In the Company of Mushrooms''. {{ISBN|0-674-44555-4}}; Hudler GW. 2000. ''Magical Mushrooms, Mischievous Molds''. {{ISBN|0-691-07016-4}}; Stamets P. 2005. ''Mycelium Running''. {{ISBN|1-58008-579-2}}; Kuo M. 2007. ''100 Edible Mushrooms''. {{ISBN|0-472-03126-0}}.</ref> [[1991]] წელს გამოქვეყნდა მისი შედარებით მცირე ზომის წიგნი, „All That the Rain Promises and More...“.<ref>Arora D. 1991. ''All That the Rain Promises, and More...: A Hip Pocket Guide to Western Mushrooms''. Berkeley: Ten Speed Press, 1991. {{ISBN|0-89815-388-3}}.</ref> მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა '''D.Arora'''. სოკოს სახეობა ''[[Agaricus arorae]]'' დეივიდ არორას სახელს ატარებს.<ref>{{cite web|url=https://www.ipni.org/search?q=author%20std%3AD.Arora|title=D.Arora.|publisher=[[International Plant Names Index]]|accessdate=28 ივლისი, 2025}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== {{commonscat-inline|David Arora}} * [https://web.archive.org/web/20210117031539/http://www.davidarora.com/ ოფიციალური საიტი] — დაარქივებულია [[Wayback Machine]]-ზე *Leonie Sherman: [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/04/30/CMGDSHVKJD1.DTL „The Mushroom Hunters“]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071206023111/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/04/30/CMGDSHVKJD1.DTL |date=2007-12-06 }} — „San Francisco Chronicle“ *[https://web.archive.org/web/20080122064550/http://www.collectivesource.com/taxonomy/arora-changes.html „Taxonomic Corrections and Issues in Arora, D. 1986. Mushrooms Demystified, 2nd. Ed.“] — „Collective Source“ ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} {{ავტორიტეტული წყაროები}} [[კატეგორია:ამერიკელი მიკოლოგები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ბოტანიკოსები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] h0wwx5wsyiiyruale2gd9ehvbk6gmgu 0 602271 5417259 5399092 2026-06-20T10:12:09Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417259 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დასახლება}} '''დეს პლეინსი''' ({{IPAc-en|d|ɪ|s|_|ˈ|p|l|eɪ|n|z}}) — ქალაქი ილინოისის კუკის საგრაფოში, შეერთებული შტატები. [[2020]] წლის აშშ-ის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობა შეადგენდა 60,675-ს.<ref>{{Cite web|title=Des Plaines city, Illinois|url=[https://data.census.gov/cedsci/profile?g=1600000US1719642|website=[[United](https://data.census.gov/cedsci/profile?g=1600000US1719642|website=[[United) States Census Bureau]]|accessdate=April 15, 2022}}</ref> ქალაქი ჩიკაგოს გარეუბანია და მდებარეობს [[ოჰარი|ოჰარის]] საერთაშორისო [[აეროპორტი|აეროპორტის]] ჩრდილოეთით. ქალაქი განლაგებულია და თავისი სახელი ეწოდა დეს პლეინსის მდინარეს, რომელიც გადის ქალაქის გავლით და მდებარეობს ცენტრის მახლობლად, მის აღმოსავლეთით. == ისტორია == [[პოტავატომი]], [[ოტავები]] და [[ოჯიბვე]] ([[ჩიპევა]]) ინდიელთა ტომები ბინადრობდნენ დეს პლეინსის ველზე ევროპელების მოსვლამდე. როდესაც ფრანგი მოგზაურები და მისიონერები მოვიდნენ 1600-იან წლებში იმჟამინდელ [[ილინოისის ტერიტორია|ილინოისის ტერიტორიაზე]], რომელიც [[ახალი საფრანგეთი|ახალი საფრანგეთის]] ნაწილი იყო, მათ მდინარეს დაარქვეს ''La Rivière des Plaines'' (ინგლისურად: "ველის მდინარე"), რადგან მდინარის გასწვრივ ხეები მათ [[ევროპული პლატანის ხე]]ებს მიაგონებდათ. პირველი თეთრი კოლონისტები აღმოსავლეთ შეერთებული შტატებიდან ჩამოვიდნენ 1833 წელს,<ref>{{cite book | last = Des Plaines Centennial Program | title = Des Plaines Centennial Celebration, June 25–30 | year = 1935 | location = Des Plaines, IL | page = 17 | url = [https://www.scribd.com/doc/7831580/Des-Plaines-Centennial-Celebration-Booklet-1935](https://www.scribd.com/doc/7831580/Des-Plaines-Centennial-Celebration-Booklet-1935) }}</ref> [[1833]] წლის ჩიკაგოს ხელშეკრულების დადების შემდეგ. მოგვიანებით, 1840-50-იან წლებში, აქ ჩამოსახლდნენ ბევრი გერმანელი მიგრანტი.<ref>{{cite web |url=[http://www.desplaines.org/index.aspx?NID=324](http://www.desplaines.org/index.aspx?NID=324) |title=History, Des Plaines, Illinois (IL) |access-date=March 16, 2010 |publisher=City of Des Plaines |url-status=dead |archive-url=[https://web.archive.org/web/20111012100746/http://desplaines.org/index.aspx?NID=324](https://web.archive.org/web/20111012100746/http://desplaines.org/index.aspx?NID=324) |archive-date=October 12, 2011 }}</ref> ილინოისის შტატში ყველაზე ადრეულად დოკუმენტირებული ტორნადო დარეგისტრირდა [[1855]] წლის 22 მაისს, ადგილას, რომელიც მაშინ "ჯეფერსონის" სახელით იყო ცნობილი, ხოლო დღეს — თანამედროვე დეს პლეინსია. ტორნადომ თავი ამოიღო გრანიტის სახლზე, რომელიც საძირკვლიდან აიწია და შედეგად დაიღუპა სამი ადამიანი. [[სმითსონის ინსტიტუტი|სმითსონის ინსტიტუტის]] [[ჯოზეფ ჰენრი]]სა და ჩიკაგოს გაზეთ ''Daily Democratic Press''-ს შორის მიმოწერამ საფუძველი ჩაუყარა [[აშშ-ის ეროვნული მეტეოროლოგიური სამსახური|ამერიკის ეროვნული მეტეოროლოგიური სამსახურის]] წინამორბედ ორგანიზაციას — Signal Company-ს.<ref>{{cite web |url=[https://storymaps.arcgis.com/stories/5b048ba7ede74e61bf265e91001f4e1a?fbclid=IwAR1P9o1DUlvFg53b_T2gb45CLB8yzKvWMei5IlcrOyW0vzIseg6qmTIkBAY](https://storymaps.arcgis.com/stories/5b048ba7ede74e61bf265e91001f4e1a?fbclid=IwAR1P9o1DUlvFg53b_T2gb45CLB8yzKvWMei5IlcrOyW0vzIseg6qmTIkBAY) |title=Des Plaines Tornado of May 22, 1855 |date=20 October 2022 |access-date=7 April 2025 |publisher=[[National Weather Service Chicago, Illinois]] and Des Plaines History Center }}</ref> [[ფაილი:Des Plaines Seal.jpg|მინი]] 1857 წელს, Chicago, St. Paul, and Fond du Lac Railroad-მა დაიწყო გაჩერებები დეს პლეინსის მდინარის მახლობლად, სადაც უკვე ჩამოყალიბდა მცირე სავაჭრო უბანი. კომპანიამ ეს ადგილი დაასახელა როგორც '''რანდის''' დასახლება. 1859 წელს [[Chicago and North Western Railway]]-მ შეიძინა რკინიგზა და სადგურს სახელი "Des Plaines" დაერქვა. [[1869]] წელს რანდის დასახლების სახელი შეიცვალა დეს პლეინსზე, და სოფელი ოფიციალურად გახდა ინკორპორირებული.<ref>{{Cite book|url=[https://books.google.com/books?id=V_A1AQAAMAAJ&q=des+plaines+incorporated+1869&pg=PA493|title=History](https://books.google.com/books?id=V_A1AQAAMAAJ&q=des+plaines+incorporated+1869&pg=PA493|title=History) of Cook County, Illinois: From the Earliest Period to the Present Time ...|last=Andreas|first=Alfred Theodore|date=January 1, 1884|publisher=A.T. Andreas|pages=493|language=en}}</ref> დეს პლეინსი ხელახლა დაარსდა 1873 წელს და მომდევნო წელს აირჩა სოფლის საბჭო. პირველი სოფლის პრეზიდენტი გახდა აგური მწარმოებელი ფრანკლინ უიტკომბი.<ref>{{Cite periodical|url=[https://www.scribd.com/document/25125743/When-Des-Plaines-Was-Young|title=When](https://www.scribd.com/document/25125743/When-Des-Plaines-Was-Young|title=When) Des Plaines Was Young|last=Wolfram|first=C.A.|magazine=The Des Plaines Suburban Times|year=1885|page=22}}</ref> 1925 წელს, მაცხოვრებლებმა ხმა მისცეს ქალაქის ტიპის მმართველობაზე გადასვლას და სამხრეთით მდებარე Riverview-ის სოფლის მიერთებას. შემდგომში მოიხდინა სხვა ტერიტორიების, მათ შორის Orchard Place-ის (1956 წელს) ანექსია. ქალაქმა სწრაფი ზრდა განიცადა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, და განსაკუთრებით [[ოჰარის საერთაშორისო აეროპორტი|ოჰარის აეროპორტის]] გახსნის შემდეგ.<ref name = "history">{{cite web|url=[https://chicago.cooperatornews.com/article/des-plaines|title=Des](https://chicago.cooperatornews.com/article/des-plaines|title=Des) Plaines The "City of Destiny"|website=CooperatorNews Chicagoland|author=Liam Cusack|date=1 October 2011}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> 1955 წელს დეს პლეინსში გაიხსნა მეცხრე [[მაკდონალდსი]]ს რესტორანი, რომელიც ხშირად მცდარად მოიხსენიებოდა როგორც [[McDonald's No. 1 Store Museum|პირველი ფრენჩაიზი]], თუმცა ის მხოლოდ მეცხრე იყო. რესტორანი 1984 წელს დაანგრიეს და 1985 წელს მის ადგილზე მუზეუმი აშენდა.<ref>{{cite web|url=[https://time.com/5033121/mcdonalds-number-1-store-museum-des-plaines-illinois/|title=McDonald's](https://time.com/5033121/mcdonalds-number-1-store-museum-des-plaines-illinois/|title=McDonald's) Built a Replica of Its First Restaurant as a Museum. Now It's Tearing It Down|last=Avakian|first=Talia|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=November 21, 2017|access-date=December 28, 2023}}{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> მუზეუმი 2018 წელს დაანგრიეს განმეორებითი დატბორვების გამო. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commons category}} {{wikivoyage|Des Plaines}} *[http://www.desplaines.org/ City of Des Plaines official website] [[კატეგორია:ქალაქი]] [[კატეგორია:ჩიკაგო]] slj1qux9vw1jlydko0gyunxm1y9ga7z 0 604785 5417012 4900769 2026-06-19T16:23:41Z Jean-Pol GRANDMONT 33802 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Boletus edulis JPG2.jpg]] → [[File:Boletus reticulatus JPG2.jpg]] Correct name 5417012 wikitext text/x-wiki {{ტაქსოდაფა | სურათის ფაილი = Boletus_radicans-20.7.2012-1.JPG | სამეფო = სოკოები | განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]] | კლასი = [[აგარიკომიცეტები]] | რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]] | ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]] | გვარი = [[კალობოლეტუსი]] | ლათ = ''Caloboletus radicans'' ([[Pers.]]) [[Vizzini]] (2014) | commons = | wikispecies = | mycobank = | eol = }} '''''Caloboletus radicans''''' — სოკოს სახეობა [[ბოლეტუსისებრნი|ბოლეტუსისებრთა]] ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა|ევროპის]] კონტინენტს. არასაჭმელი სოკოა. გემოზე მწარეა და შეიძლება გამოიწვიოს ღებინება და დიარეა. [[ექტომიკორიზა|ექტომიკორიზული]] სოკოა. იზრდება ფართოფოთლოვანი ხეების ქვეშ და ნაყოფს იძლევა ზაფხულიდან შემოდგომამდე. სოკოს გააჩნია მკრთალი ღია ყვითელი ან მონაცრისფრო-თეთრი ქუდი, ყვითელი ფორები და მსხვილი ფეხი. შეხებისას ან გაჭრისას სოკო ინტენსიურად ლურჯდება. სოკო პირველად [[1801]] წელს აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა]] როგორც ''Boletus radicans''.<ref>[[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი|C. H. Persoon]]: „Synopsis methodica Fungorum”, vol. 2, Editura Henricus Dieterich, Göttingen 1801, p. 507</ref> [[2014]] წლამდე იგი [[ბოლეტუსი]]ს გვარში ერთიანდებოდა. თუმცა მოლეკულური [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკური]] კვლევების საფუძველზე, გადატანილი იქნა ახალ შექმნილ [[კალობოლეტუსი]]ს გვარში.<ref name="urlFungorum synonymy: Caloboletus radicans">{{cite web |title=GSD Species Synonymy: ''Caloboletus radicans'' (Pers.) Vizzini |url=http://www.speciesfungorum.org/GSD/GSDspecies.asp?RecordID=550548 |publisher=Species Fungorum. CAB International |access-date=2015-06-23}}</ref> '''სამეცნიერო სინონიმები''': {{refbegin|2}} * ''Boletus albidus'' Roques 1832 * ''Boletus amarus'' Pers. 1801 * ''Boletus candicans'' sensu auct. * ''Boletus pachypus'' Fr. 1815 * ''Boletus pachypus'' var. ''amarus'' Fr. 1831 * ''Boletus radicans'' Pers. 1801 * ''Boletus radicans'' var. ''pachypus'' (Fr.) Bon 1895 * ''Boletus reticulatus'' var. ''albus'' (Pers.) Hlaváček 1994 * ''Boletus subtomentosus'' var. ''radicans'' Massee 1892 * ''Dictyopus amarus'' (Pers.) Quél 1902 * ''Versipellis radicans'' (Pers.) Quél. 1886<ref name="sf">{{cite web|url = https://www.speciesfungorum.org/Names/SynSpecies.asp?RecordID=194664 |title= Species Fungorum |accessdate = 2014-09-02 |language= en}}</ref> {{refend}} ==აღწერა== [[სოკოს ქუდი|ქუდის]] დიამეტრი — 6-30 სმ, თავდაპირველად ნახევარსფეროსებრი, შემდეგ ამოზნექილია და გამოშვერილი ტყავისებრი კიდეები აქვს. კანი მოთეთრო, ჭუჭყისფერ-ნაცრისფერი ან მოყავისფრო-ნაცრისფერი, ფერით [[სატანას სოკო]]ს მოაგონებს. ზედაპირი ოდნავ ხაოიანია, ზოგჯერ იბზარება. [[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — ლიმონისფერ-ყვითელი, ლურჯდება (განსაკუთრებით ფეხში), მილაკების თავზე მოთეთროა, აქვს სუსტი სუნი და არასასიამოვნო მწარე გემო. [[სოკოს ფეხი|ფეხის]] — სიმაღლე 8–12 სმ, სისქე – 3–5 სმ; გაბერილი, ასაკთან ერთად ცილინდრულ ფორმას იღებს, ძირში ბოლქვისებრია, რომელიც ფესვისმაგვარი [[მიცელიუმი]]ს ძაფებით არის დაფარული. ფერი მქრქალ-ყვითელი ან ლიმონისფერ-ყვითელი, ქვედა ნაწილი შეიძლება იყოს მოყავისფრო-ზეთისხილისფერი ან დალაქავებული. ხშირად შეიმჩნევა თხელი, თანაბრად შეფერილი ბადისებრი გამოსახულება. [[ჰიმენოფორი|მილაკოვანი შრე]] — ფეხზე მიბჯენილი, ღია ლიმონისფერ-ყვითელი, სიმწიფეში — ჭუჭყიანი ზეთისხილისფერ-ყვითელი ან ზეთისხილისფერ-მწვანე. ფორები მომრგვალო ან ოდნავ კუთხოვანია; დაჭერისას ლურჯდება.<ref> E. Gerhardt, Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.</ref> [[სპორების ფხვნილი]] — ზეთისხილისფერ-ყავისფერი.<ref name=Phillips06>{{cite book | author = Phillips R | year = 2006 | title = Mushrooms |page= 278 | publisher = Pan MacMillan|location=London | isbn = 0-330-44237-6}}</ref><ref name="Courtecuisse 1995">{{cite book |vauthors=Courtecuisse R, Duhem B |year=1995 |title=Mushrooms & Toadstools of Britain & Europe |publisher=Harper-Collins |location=London, UK}}</ref><ref name="Munoz 2005">{{cite book |author=Muñoz JA. |year=2005 |title=Fungi Europaei 2: Boletus s.l. |publisher=Edizioni Candusso |location=Italy |isbn=978-88-901057-6-0}}</ref> [[სპორები]] — 11.5–14×4–5.5 [[მკმ]], ელიფსისებრიდან თითისტარისებრამდე. <gallery mode="packed" heights="97"> ფაილი:Bol006.jpg ფაილი:2009-07-30_Boletus_radicans_Pers_51787.jpg ფაილი:Caloboletus_radicans_1.jpg ფაილი:Caloboletus_radicans_4_cropped.jpg ფაილი:Vrbenské_rybníky_-_Boletus_radicans_02.jpg </gallery> ==გავრცელება და ეკოლოგია== ''Caloboletus radicans'' [[ექტომიკორიზა]]ს წარმოქმნის სხვადასხვა სახეობის ფართოფოთლოვან ხეებთან, მათ შორისაა [[მუხა]], [[წიფელი]], [[რცხილა]], [[წაბლი]] და [[ცაცხვი]].<ref name="Galli 2007">{{cite book |author=Galli R. |year=2007 |title=I Boleti. Atlante pratico-monographico per la determinazione dei boleti |edition=3rd |publisher=Dalla Natura |location=Milano, Italy |language=Italian}}</ref><ref name="Loizides 2019">{{cite journal |title=Present status and future of boletoid fungi (Boletaceae) on the island of Cyprus: cryptic and threatened diversity unraveled by 10-year study. |vauthors=Loizides M, Bellanger JM, Assyov B, Moreau PA, Richard F |journal=Fungal Ecology |volume=41 |issue=13 |pages=65–81 |year=2019 |doi=10.1016/j.funeco.2019.03.008 }}</ref> სითბო მოყვარულია. იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად როგორც კირქვიან, ისე მჟავე ნიადაგებზე. იგი ხშირად გვხვდება [[სატანას სოკო]]სთან ერთად. ფართო არის გავრცელებული [[ევროპა]]ში.<ref name=Phillips06/><ref name="Munoz 2005"/> სოკო შესულია [[პოლონეთი]]სა<ref> Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 61, ISBN 83-89648-38-5.</ref> და [[ნორვეგია|ნორვეგიის]] [[საფრთხეში მყოფი სახეობები|გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში]].<ref>Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 80, ISBN 83-89648-09-1.</ref> '''სეზონი''' — ზაფხულიდან შემოდგომამდე. ==გამოყენება== არასაჭმელი სოკოა. ახასიათებს არასასიამოვნო მწარე გემო. [[2012]] წელს [[შვეიცარია]]ში ჩატარებული კვლევით დადგინდა, რომ ''Caloboletus radicans''-ის მოხმარებამ გამოიწვია მძიმე კუჭ-ნაწლავის პრობლემები, მათ შორის განმეორებითი ღებინება და სისხლიანი დიარეა.<ref name=SchenkJaeger>{{cite journal|vauthors=Schenk-Jaeger KM, Rauber-Lüthy C, Bodmer M, Kupferschmidt H, Kullak-Ublick GA, Ceschi A |date=2012|title=Mushroom poisoning: a study on circumstances of exposure and patterns of toxicity|journal=European Journal of Internal Medicine|volume=23|issue=4|pages=e85–e91|doi=10.1016/j.ejim.2012.03.014|pmid=22560399}}</ref> ==მსგავსი სახეობები== <gallery mode="packed" heights="100"> ფაილი:Boletus reticulatus (29127521096).jpg|''[[Boletus reticulatus]]'' ფაილი:Butyriboletus_persolidus_(72425),_Novato,_California_-_20091109_(retouched).jpg|''[[Butyriboletus appendiculatus]]'' ფაილი:Caloboletus calopus (cropped).JPG|''[[Boletus calopus]]'' ფაილი:Boletus dupainii-341.jpg|''[[Rubroboletus dupainii]]'' ფაილი:Boletus reticulatus JPG2.jpg|''[[Boletus edulis]]'' ფაილი:KoIII.JPG|''[[Neoboletus luridiformis]]'' Boletus fechtneri.jpg|''[[Butyriboletus fechtneri]]'' Boletus impolitus.jpg|''[[Hemileccinum impolitum]]'' ფაილი:Boletus junquilleus JPG1.jpg|''[[Neoboletus junquilleus]]'' Fungi 018.jpg|''[[Suillellus luridus]]'' ფაილი:Borowik sosnowy - panoramio (6).jpg|''[[Boletus pinophilus]]'' ფაილი:Boletus_pulverulentus_2011_G1.jpg|''[[Cyanoboletus pulverulentus]]'' Butyriboletus brunneus 624822.jpg|''[[Boletus speciosus]]'' Boletus torosus 2.JPG|''[[Imperator torosus]]'' 1999-09-20 Boletus satanas Lenz 60561.jpg|''[[Rubroboletus satanas]]'' ფაილი:Tylopilus felleus1427.jpg|''[[Tylopilus felleus]]'' </gallery> ==რესურსები ინტერნეტში== {{commonscat-inline|Caloboletus radicans}} *{{Mycobank|194664}} *{{IndexFungorum|194664}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კალობოლეტუსი]] [[კატეგორია:არასაჭმელი სოკოები]] 92or5p3y6lvjd63oer9lfu7b7dhr1tx 0 605591 5416949 4911846 2026-06-19T14:37:06Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416949 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ძაღლის ჯიში |სახელი = |სურათი = Golden_Doodle_Standing_(HD).jpg |ალტ სურათი = |სურათის წარწერა = |ალტ სახელი = |მეტსახელი = |ქვეყანა = [[ავსტრალია]] |პატრონაჟი = <!-----თვისებები-----> |წონა = |მამრის წონა = 24-34 კგ |მდედრის წონა = 18-29 კგ |სიმაღლე = 17-24 სმ |მამრის სიმაღლე = 55 სმ |მდედრის სიმაღლე = 50 სმ |ბეწვი = გრძელთმიანი |ფერი = შავი,წითელი,ოქროსფერი, ყავისფერი,თეთრი |შობადობა = |სიცოცხლის ხანგრძლივობა = <!-----კლასიფიკაცია და სტანდარტები-----> |კსფჯგუფი = |კსფსექცია = |კსფნომ = |კსფსტდ = |ამკჯგუფი = |ამკსტდ = |ამესჯგუფი = |ამესსტდ = |კმკჯგუფი = |კმკსტდ = |მკჯგუფი = |მკსტდ = |აზმკჯგუფი = |აზმკსტდ = |გმკჯგუფი = |გმკსტდ = |არაღიარებული = |გადაშენებული = <!-----შენიშვნები-----> |შენიშვნა = }} '''გოლდენდუდლი''' — [[ძაღლი|ძაღლის]] შერეული ჯიში, რომელიც მიიღება [[გოლდენ რეტრივერი|გოლდენ რეტრივერის]] და [[პუდელი|პუდელის]] შეჯვარებით. ის ცნობილია თავისი [[მეგობრული ხასიათი|მეგობრული]] ხასიათით, მაღალი [[ინტელექტი|გონიერებით]] და დაბალი [[ალერგენები|ალერგიულობით]], რაც მათ საოჯახო ძაღლებად პოპულარულს ხდის. <ref name=":02">{{Cite book |last=MacKenzie |first=Edie |url= |title=Goldendoodles |publisher=B.E.S. Publishing Co |year=2019 |isbn=978-1-4380-1162-2 |edition=[Revised edition] |location=Hauppauge, NY |oclc=}}</ref> == ისტორია == [[გოლდენდუდლი]] პირველად გაჩნდა 1990-იან წლებში [[აშშ|ამერიკაში]]. მომშენებლებმა სცადეს [[გოლდენ რეტრივერი|გოლდენ რეტრივერის]] მოსიყვარულე ბუნების შერწყმა [[პუდელი|პუდელის]] ჭკვიანობასთან და უნიკალურ ბეწვთან.<ref name=":02" /><ref name=":6">{{Cite journal|last1=Nicholas|first1=Frank W|last2=Arnott|first2=Elizabeth R|last3=McGreevy|first3=Paul D|date=1 August 2016|title=Hybrid vigour in dogs?|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1090023316300673|journal=The Veterinary Journal|language=en|volume=214|pages=77–83|doi=10.1016/j.tvjl.2016.05.013|pmid=27387730|issn=1090-0233|url-access=subscription}}</ref> == გარეგნობა == [[გოლდენდუდლი]] გამოირჩევა მრავალფეროვანი გარეგნობით. ზოგს აქვს [[პუდელი|პუდელის]] მსგავსი ტალღოვანი ბეწვი, ზოგს კი [[გოლდენ რეტრივერი|გოლდენ რეტრივერის]] გლუვი ბეწვი. ზომის მიხედვით ისინი იყოფიან: * '''მინი''' — პატარა ოჯახებისთვის, ბინებში კომფორტული. * '''საშუალო''' — სტანდარტული ზომის ძაღლი, იდეალური ბავშვიან ოჯახებისთვის. * '''სტანდარტული''' — დიდი და ძლიერი, აქტიური.<ref>{{Cite web|last=Burke|first=Anna|year=2018|title=Dog Myths Debunked: Does a Completely Hypoallergenic Dog Exist?|url=https://www.akc.org/expert-advice/lifestyle/hypoallergenic-dogs-dog-myths-debunked/|access-date=31 May 2021|website=American Kennel Club|language=en}}</ref> == ხასიათი == გოლდენდუდლები ცნობილია: * მეგობრული და მოსიყვარულე ხასიათით * მაღალი [[გონიერება|ინტელექტით]] * ადამიანებთან სწრაფი მიჩვევით * სხვა შინაურ ცხოველებთან კარგი ურთიერთობით ისინი ძალიან აქტიურები არიან, უყვართ თამაში და ყურადღების მიქცევა. ბავშვებთან ურთიერთობა. == მოვლა == [[გოლდენდუდლის ბეწვი|ბეწვი]] რეგულარულად უნდა დავარცხნოთ. ტალღოვანი ბეწვის მქონე ძაღლებს უფრო ხშირად სჭირდებათ მოვლა. ბეწვი ნაკლებად სცვივათ, რაც მათ იდეალურ არჩევნად აქცევს ალერგიული ადამიანებისთვის. == ჯანმრთელობა == გოლდენდუდლები, როგორც წესი, ჯანმრთელები არიან, თუმცა შესაძლოა აღენიშნებოდეს: * [[თვალის დაავადება|თვალის პრობლემები]] * [[ხერხემლის დაავადება|ხერხემლის პრობლემები]] * [[ალერგია|ალერგიები]] რეგულარული [[ვეტერინარი|ვეტერინარული]] შემოწმება და ჯანსაღი კვება ხელს უწყობს მათ კარგ ჯანმრთელობას. == პოპულარობა == [[გოლდენდუდლი]] დღეს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული [[შერეული ძაღლები|შერეული]] ჯიშია [[აშშ]]-სა და [[ევროპა|ევროპაში]]. პოპულარობა იზრდება ასევე [[საქართველო|საქართველოშიც]].<ref>{{Cite web |title=American Kennel Club |url=https://www.akc.org/ |access-date=2023-11-17 |website=American Kennel Club |language=en}}</ref> ==იხილეთ აგრეთვე== * [[პუდელი]] == ბმულები == * [https://en.wikipedia.org/wiki/Goldendoodle Goldendoodle — ინგლისურ ვიკიპედიაში] ==რესურსები ინტერნეტში== *[https://www.thesprucepets.com/goldendoodle-dogs-and-puppies-4169955 14 ფაქტი გოლდენდუდლის შესახებ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250317132649/https://www.thesprucepets.com/goldendoodle-dogs-and-puppies-4169955 |date=2025-03-17 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ძაღლის ჯიშები]] [[კატეგორია:შინაური ცხოველები]] 6efxqxpt0nae984un8813pt451o89cb 1 792821 5416910 5416648 2026-06-19T13:46:57Z Jaba1977 3604 /* წაშლაზე */ პასუხი 5416910 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} == წაშლაზე == ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, მგონია, რომ [[ ვპ:ბიო/აკადემია]] და [[ვპ:ბიო/ზოგადი]] - ორივე დაკმაყოფილებულია. [[მომხმარებელი:DerFuchs|<font color="#474747" style="font-size:0.9em">Der</font><font color="#000">'''Fuchs'''</font>]] <small><sup>[[მომხმარებელი განხილვა:DerFuchs|<span style="color:grey">მიწერა</span>]]</sup></small> 20:36, 18 ივნისი 2026 (UTC) :მიზეზი რა აქვს? რატომაა წასაშლელი? [[მომხმარებელი:Jaba1977|<span style="color:#006400;">'''''Wiki -'''''</span>]] [[მომხმარებელი განხილვა:Jaba1977|<span style="color:#006400">'''''ჯაბა'''''</span>]] 04:19, 19 ივნისი 2026 (UTC) ::რადგან პასუხი არავინ გაგვცა დავაბრუნე ძველ ვერსიაზე და დავარედაქტირებ თავიდან. [[მომხმარებელი:Jaba1977|<span style="color:#006400;">'''''Wiki -'''''</span>]] [[მომხმარებელი განხილვა:Jaba1977|<span style="color:#006400">'''''ჯაბა'''''</span>]] 13:46, 19 ივნისი 2026 (UTC) mxv91dfwlcof8ldxsw66ypvc301t6om 5416979 5416910 2026-06-19T15:18:38Z Mehman 75871 /* წაშლაზე */ პასუხი 5416979 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} == წაშლაზე == ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, მგონია, რომ [[ ვპ:ბიო/აკადემია]] და [[ვპ:ბიო/ზოგადი]] - ორივე დაკმაყოფილებულია. [[მომხმარებელი:DerFuchs|<font color="#474747" style="font-size:0.9em">Der</font><font color="#000">'''Fuchs'''</font>]] <small><sup>[[მომხმარებელი განხილვა:DerFuchs|<span style="color:grey">მიწერა</span>]]</sup></small> 20:36, 18 ივნისი 2026 (UTC) :მიზეზი რა აქვს? რატომაა წასაშლელი? [[მომხმარებელი:Jaba1977|<span style="color:#006400;">'''''Wiki -'''''</span>]] [[მომხმარებელი განხილვა:Jaba1977|<span style="color:#006400">'''''ჯაბა'''''</span>]] 04:19, 19 ივნისი 2026 (UTC) ::რადგან პასუხი არავინ გაგვცა დავაბრუნე ძველ ვერსიაზე და დავარედაქტირებ თავიდან. [[მომხმარებელი:Jaba1977|<span style="color:#006400;">'''''Wiki -'''''</span>]] [[მომხმარებელი განხილვა:Jaba1977|<span style="color:#006400">'''''ჯაბა'''''</span>]] 13:46, 19 ივნისი 2026 (UTC) :::ვერ ვხედავ მიზეზს რატომ უნდა წაიშალოს, მით უმეტესს ახლა. — [[მომხმარებელი:Mehman|<span style="color:#ff0500">'''''Meh'''''</span>]][[მომხმარებელი განხილვა:Mehman|<span style="color:#0500ff">'''''man'''''</span>]] 15:18, 19 ივნისი 2026 (UTC) 3s754vhlx454tspo7jkemhj6yps285q 0 814255 5417251 5399090 2026-06-20T09:58:59Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417251 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პოლიტიკოსი}} '''დევიდ გრეინჯერი''' (დ. [[15 ივლისი]], [[1945]]) — [[გაიანა|გაიანელი]] ყოფილი [[პოლიტიკოსი]] და გადამდგარი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც [[2015]]-[[2020]] წლებში გაიანის მეცხრე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. როგორც „სახალხო ეროვნული კონგრესის“ (PNC) წევრი, იგი მანამდე მსახურობდა გაიანის თავდაცვის ძალების სარდლად, [[1990]]-[[1992]] წლებში კი — მრჩევლად ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში. [[2012]] წლიდან 2015 წლამდე მას გაიანის ეროვნულ ასამბლეაში ოპოზიციის ლიდერის პოსტი ეკავა. გრეინჯერი [[2011]] წლის ნოემბრის საყოველთაო არჩევნებში ოპოზიციური კოალიციის საპრეზიდენტო კანდიდატად წარდგა, თუმცა დამარცხდა. მან პრეზიდენტის პოსტი 2015 წლის მაისის საყოველთაო არჩევნებში გამარჯვების შედეგად დაიკავა. [[2018]] წლის 21 დეკემბერს მას უნდობლობა გამოუცხადეს, რამაც ქვეყანაში ვადამდელი არჩევნების დანიშვნა გამოიწვია. ==კარიერა== [[ჯორჯტაუნი|ჯორჯტაუნში]] დაბადებული დევიდ არტურ გრეინჯერი გაიანის თავდაცვის ძალების (GDF) მაღალჩინოსანი პრემიერ-მინისტრ [[ფორბს ბურნჰემი]]ს მმართველობის პერიოდში გახდა. გრეინჯერი გაიანის ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ სასწავლებელში — „Queen's College“ სწავლობდა, ისეთივე ცნობილ ფიგურებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ პრეზიდენტები: ფორბს ბურნჰემი, ჩედი ჯაგანი, სამუელ ჰინდსი და მეცნიერები: უოლტერ როდნი და რუპერტ რუპნარაინი. „Queen's College“-ის დასრულების შემდეგ, სადაც ის კოლეჯის კადეტთა კორპუსის წევრი იყო, გრეინჯერი [[1965]] წელს გაიანის თავდაცვის ძალებს შეუერთდა, როგორც კადეტი ოფიცერი, ხოლო [[1966]] წელს მეორე ლეიტენანტის წოდება მიენიჭა. მან პროფესიული სამხედრო მომზადება გაიარა [[ნიგერია|ნიგერიის]] არმიის სამეთაურო და საშტაბო კოლეჯში, ბრაზილიის ჯუნგლებში ბრძოლის მომზადების ცენტრსა და გაერთიანებულ სამეფოში — ქვეითთა სკოლასა და მონსის ოფიცერ-კადეტთა სკოლაში. [[1979]] წელს იგი გაიანის თავდაცვის ძალების სარდალი გახდა და ბრიგადის გენერლის წოდება მიენიჭა. 1990 წელს გრეინჯერი პრეზიდენტის მრჩევლად დაინიშნა ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში,<ref>{{cite book |first=Karl R. |last=DeRouen |author2=Uk Heo |author2-link=Uk Heo |title=Defense and Security: A Compendium of National Armed Forces and Security Policies |url=https://books.google.com/books?id=wdeBgfmZI0cC&q=%22David+Granger%22&pg=PA117 |page=117 |publisher=ABC-CLIO Ltd |year=2005 |isbn=978-1-85109-781-4 |quote=Between 1990 and 1992, the policy-making framework was expanded to create the position of national security adviser to the president. Brigadier David Granger, a one-time GDF force commander, was named Guyana's first national security adviser. Following his election in October 1992, however, President Cheddi Jagan abolished the position.}}</ref> ხოლო 1992 წელს სამხედრო სამსახურიდან გადადგა.<ref>{{cite web |author=Stabroek staff |title=Granger denies 1973 ballot box allegation |url=http://www.stabroeknews.com/2010/news/stories/10/01/granger-denies-1973-ballot-box-allegation/ |newspaper=[[Stabroek News]] |date=2010-10-01 |access-date=2010-10-27 |quote=Granger retired from military service in 1992, after serving as National Security Adviser to the President and as Commander of the GDF. During his military service, Granger served as planning officer for the establishment of the Guyana National Service and the Guyana People’s Militia, and he also led military delegations to Brazil, [[Cuba]], [[West Germany|Germany]], [[Guinea]], [[North Korea]], [[Somali Democratic Republic|Somalia]] and [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia|Yugoslavia]]. Granger received the Military Service Star; the Military Service Medal; the Efficiency Medal; the Border Defence Medal; and other service awards.}}</ref> 1992 წელს გრეინჯერმა დააარსა საინფორმაციო ჟურნალი „Guyana Review“ და იყო მისი მთავარი რედაქტორი. მას ჩატარებული აქვს კვლევები და გამოქვეყნებული აქვს ესეები სამხედრო, ისტორიულ და მედია თემებზე. ასევე, იგი ავტორია წიგნებისა: „გაიანის სახელმწიფო მედია: კონტროლის ძიება“ და „ანგლოფონური კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნების ქალი ჯარისკაცების წინასწარი შესწავლა“. 1995-1996 აკადემიურ წლებში იგი იყო ჰიუბერტ ჰამფრისა და ფულბრაიტის პროგრამების სტიპენდიანტი მერილენდის უნივერსიტეტის ფილიპ მერილის ჟურნალისტიკის კოლეჯში.<ref>{{cite magazine|url=http://guyanainc.biz/featured-business-personnel/david-a-granger-is-guyanas-8th-executive-president/|title=David A. toto is Guyana's 8th Executive President|magazine=Guyana Inc.|issue=16|access-date=16 January 2021|archive-date=21 იანვარი 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121221707/http://guyanainc.biz/featured-business-personnel/david-a-granger-is-guyanas-8th-executive-president/}}</ref> [[2010]] წელს მან წარმატებით წარადგინა საკუთარი კანდიდატურა „სახალხო ეროვნული კონგრესი–რეფორმის“ საპრეზიდენტო კანდიდატად 2011 წლის ნოემბრის საყოველთაო არჩევნებისთვის.<ref>{{cite web |editor=Stabroek |title=Breaking News: David Granger nominated by PNCR group to be party's presidential candidate |url=http://www.stabroeknews.com/2010/news/stories/09/29/breaking-news-david-granger-nominated-by-pncr-group-to-be-party%E2%80%99s-presidential-candidate/ |newspaper=Stabroek News |date=2010-09-29 |access-date=2010-10-27 |quote=Retired army brigadier David Granger tonight confirmed a report on Capitol News that he had been nominated by a PNCR group to be the party’s presidential candidate at the 2011 general elections and he has accepted the nomination.}}</ref><ref>{{cite web |title=Group in Diaspora formed to support David Granger |url=http://www.kaieteurnewsonline.com/2010/10/26/group-in-diaspora-formed-to-support-david-granger/ |newspaper=Kaieteur News |date=2010-10-26 |access-date=2010-10-27 |quote=A group of Guyanese in North America has formed what its members call 'Guyanese United For Change', (GUFC), and has announced its support for Retired Brigadier David Granger’s bid for presidential candidate of the People’s National Congress Reform.}}</ref> ოპოზიციური კოალიციის სახელით კენჭისყრისას, გრეინჯერი დონალდ რამოტართან დამარცხდა. 2012 წლის 16 იანვარს იგი ერთხმად აირჩიეს ოპოზიციის ლიდერად ეროვნულ ასამბლეაში.<ref>{{Cite web |title=Granger pledges to work in the nation's interest |url=https://www.guyanatimesinternational.com/granger-pledges-to-work-in-the-nation%E2%80%99s-interest/ |access-date=2023-03-27 |website=www.guyanatimesinternational.com}}</ref> 2015 წლის 11 მაისის საყოველთაო არჩევნებზე გრეინჯერი კვლავ წარდგა ოპოზიციური კოალიციის (APNU–AFC) საპრეზიდენტო კანდიდატად. კოალიციამ ხმების უმრავლესობა მოიპოვა და 2015 წლის 16 მაისს გრეინჯერმა გაიანის პრეზიდენტის ფიცი დადო, რითაც წერტილი დაუსვა „სახალხო პროგრესული პარტიის“ (PPP) 23-წლიან მმართველობას.<ref>Neil Marks, [https://www.reuters.com/article/us-guyana-president-idUSKBN0O10VO20150516 "Guyana swears in new president after multiracial bloc wins vote"], Reuters.com. 16 May 2015.</ref> ===2020 წლის არჩევნები=== მას შემდეგ, რაც 2018 წლის 21 დეკემბერს გრეინჯერმა უნდობლობის ვოტსის შედეგად მხარდაჭერა დაკარგა, 2020 წლის 2 მარტს ვადამდელი არჩევნები ჩატარდა. არჩევნებს ზედამხედველობას უწევდა მრავალი საერთაშორისო ორგანიზაცია, მათ შორის „[[ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაცია]]“, „კარტერის ცენტრი“, „[[კარიბის გაერთიანება]]“ (CARICOM) და [[ევროკავშირი]]. თავდაპირველად, გრეინჯერი და მისი პარტია მანიპულირებული ციფრების საფუძველზე გამარჯვების გამოცხადებას ცდილობდნენ.<ref>{{Cite web|url=https://www.kaieteurnewsonline.com/2020/07/12/a-review-of-mingos-region-4-fraud/|title = A review of Mingo's Region 4 fraud|date = 12 July 2020}}</ref> მოგვიანებით იგი ამტკიცებდა, რომ არჩევნები გაყალბდა და მისი შედეგები უნდა გაუქმებულიყო.<ref>{{Cite news|url=https://www.kaieteurnewsonline.com/2020/05/15/coalition-wants-gecom-to-annul-elections-jagdeo/|title = Coalition wants GECOM to annul elections – Jagdeo|newspaper = Kaieteur News|date = 15 May 2020}}</ref><ref>{{cite web| url = https://www.miamiherald.com/news/nation-world/world/americas/article244127162.html| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20201027134250/https://www.miamiherald.com/news/nation-world/world/americas/article244127162.html| archive-date = 2020-10-27| title = CARICOM calls on Guyana's President to respect court ruling {{!}} Miami Herald| website = [[Miami Herald]]}}</ref> საბოლოოდ, ხმების ხელახალმა დათვლამ ეროვნულ დონეზე აჩვენა, რომ გამარჯვება ოპოზიციური „სახალხო პროგრესული პარტიის“ საპრეზიდენტო კანდიდატმა, ირფაან ალიმ მოიპოვა.<ref>{{Cite web|url=https://www.stabroeknews.com/2019/01/25/features/frankly-speaking/on-rigging-elections-past-and-present/|title = On rigging elections – past and present|date = 25 January 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.guyana.org/features/postindependence/chapter11.html|title = 11. How the PNC rigged itself a two-thirds majority in 1973}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.guyanajournal.com/1968electionfraud.html|title=Guyana Journal &#124; 1968 Election Fraud}}{{Dead link|date=აპრილი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ===განათლება=== გრეინჯერი პრესტიჟულ სასწავლებელში, „ქუინს კოლეჯში“ სწავლობდა. მან გაიანის უნივერსიტეტში ისტორიის მიმართულებით ხელოვნების ბაკალავრისა და მაგისტრის ხარისხი მოიპოვა.<ref>https://parliament.gov.gy/about-parliament/parliamentarian/david-granger</ref> იგი ასევე ესწრებოდა ურბანული პოლიტიკის განვითარების სემინარს [[კალიფორნიის უნივერსიტეტი (ლოს-ანჯელესი)|ლოს-ანჯელესის კალიფორნიის უნივერსიტეტში]]. გაიარა თავდაცვის დაგეგმვისა და რესურსების მართვის კურსი ვაშინგტონის [[თავდაცვის ეროვნული უნივერსიტეტი|თავდაცვის ეროვნულ უნივერსიტეტში]] და ანტიტერორისტული განათლების სპეციალისტთა სემინარი ფლორიდის სპეციალური ოპერაციების გაერთიანებულ უნივერსიტეტში.<ref name="Office of the President">{{cite web|url=https://op.gov.gy/index.php/2015/08/31/brigadier-david-arthur-granger-msm-mss-president-of-the-cooperative-republic-of-guyana/|title=Brigadier David Arthur Granger, MSM, MSS President of the Cooperative Republic of Guyana|publisher=Office of the President|date=31 August 2015|access-date=2 თებერვალი 2026|archive-date=16 მაისი 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250516164113/https://op.gov.gy/index.php/2015/08/31/brigadier-david-arthur-granger-msm-mss-president-of-the-cooperative-republic-of-guyana/}}</ref> ===სამხედრო სარდლობა და უსაფრთხოების სფერო=== გრეინჯერი იყო გაიანის თავდაცვის ძალების (GDF) სარდალი და პრეზიდენტ ჰოიტის მრჩეველი ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში. მან სამხედრო მომზადება გაიარა გაერთიანებული სამეფოს მონსის ოფიცერ-კადეტთა სკოლასა და ქვეითთა სკოლაში, ბრაზილიის ჯუნგლებში ბრძოლის მომზადების ცენტრსა და ნიგერიის არმიის სამეთაურო და საშტაბო კოლეჯში. იგი იყო თავდაცვისა და უსაფრთხოების არაერთი უწყების წევრი. მას ეკავა ცენტრალური სადაზვერვო კომიტეტის თავმჯდომარისა და საზღვრებისა და ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტის თანათავმჯდომარის პოსტები. ასევე, იყო გაიანის თავდაცვის საბჭოს, ნარკოტიკების წინააღმდეგ ბრძოლის ეროვნული კომიტეტისა და შეიარაღებული ძალების კომისიის წევრი. გრეინჯერი ასევე მოღვაწეობდა რამდენიმე საზოგადოებრივ ორგანიზაციაში.<ref>{{Cite web |title=His Excellency, Brigadier (Rtd) David Arthur Granger, MSS |url=https://guyanachronicle.com/2015/05/17/his-excellency-brigadier-rtd-david-arthur-granger-mss/ |access-date=2023-03-27 |website=Guyana Chronicle |date=17 May 2015 |language=en-US}}</ref> ===აკადემიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობა=== იგი არჩეული იყო ისტორიის საზოგადოების, გაიანის მემკვიდრეობის საზოგადოების, გაიანის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულთა გილდიისა და გაიანის ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდენტად. იგი ასევე იყო გაიანის უნივერსიტეტის საბჭოს, კარიბის ზღვის აუზის ისტორიკოსთა ასოციაციის, კარიბის კვლევების ასოციაციის, გაიანის პრესის ასოციაციისა და გაიანის წიგნის ფონდის წევრი. ამჟამად არის გაიანის ლეგიონისა და გაიანის ვეტერანთა ფონდის სამეურვეო საბჭოს წევრი. ===საავტორო მოღვაწეობა=== გრეინჯერს ეკუთვნის ვრცელი ნაშრომები ეროვნული თავდაცვისა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების საკითხებზე. ის არის შემდეგი წიგნების ავტორი: „ეროვნული თავდაცვა: გაიანის თავდაცვის ძალების მოკლე ისტორია, 1965–2005“; „საზოგადოებრივი უსაფრთხოება: კრიმინალური ძალადობა და პოლიციური საქმიანობა გაიანაში“ და „სახელმწიფო პოლიტიკა: მმართველობის კრიზისი გაიანაში“.<ref>{{Cite web |date=2020-11-08 |title=Security sector reform remains a work-in-progress |url=https://www.kaieteurnewsonline.com/2020/11/08/security-sector-reform-remains-a-work-in-progress/ |access-date=2023-03-27 |website=Kaieteur News |language=en-US}}</ref> მას დაწერილი აქვს რამდენიმე მონოგრაფია, მათ შორის: „ხუთი ათასდღიანი ომი: ბრძოლა ჰაიტის დამოუკიდებლობისთვის, [[1789]]-[[1804]]“, „ბრიტანეთის გაიანის მოხალისეთა ძალები, 1948-1966“, „გაიანის ეროვნული სამსახური, [[1974]]-[[2000]]“, „გაიანის სახალხო მილიცია, [[1976]]-[[1997]]“, „ქუინს კოლეჯის კადეტთა კორპუსი, [[1889]]-[[1975]]“, „გაიანის მონეტების მოჭრის ისტორია, 1808–2008“, „მონობის ეპოქა, [[1638]]-[[1838]]“ და „სოფლის მოძრაობა, [[1839]]-[[1889]]“. უინსტონ მაკგოვანთან და ჯეიმს როუზთან ერთად ის იყო წიგნის — „აფრო-გაიანური ისტორიის თემები“ თანარედაქტორი, ასევე ჟურნალების — „Guyana Review“ და „Emancipation“ გამომცემელი.<ref>{{cite news|url=https://guyanachronicle.com/2015/05/30/preserving-our-literary-heritage-portrait-of-a-president-as-a-man-of-letters/|title=Preserving our Literary Heritage – PORTRAIT OF A PRESIDENT – as a Man of Letters|newspaper=Guyana Chronicle|date=30 May 2014}}</ref> ===ჯილდოები=== გრეინჯერს მიღებული აქვს არაერთი აკადემიური ჯილდო გაიანის უნივერსიტეტისგან, მათ შორის: პრეზიდენტის მედალი საუკეთესო კურსდამთავრებულისთვის, დენის ირვაინის პრიზი სტუდენტისთვის, რომელმაც ყველაზე დიდი წვლილი შეიტანა უნივერსიტეტის კულტურულ ცხოვრებაში, უნივერსიტეტის საბჭოს პრიზი, ელზა გოვეიას სახელობის წარჩინების მედალი, გაი დე ვივერის ისტორიის პრიზი, ერლ ატლის ისტორიის პრიზი, მერი ნოელ მენეზესის ჯილდო ისტორიაში, ისტორიის დეპარტამენტის პრიზი და სხვა<ref name="Office of the President" /> იგი ასევე ფლობს სამ სახელმწიფო ჯილდოს: სამხედრო ეფექტურობის მედალს (1976), სამხედრო სამსახურის მედალსა (1981) და სამხედრო სამსახურის ვარსკვლავს (1985) გამორჩეული სამხედრო სამსახურისთვის.<ref name="Office of the President" /> ===პირადი ცხოვრება=== გრეინჯერი დაქორწინებულია სანდრა გრეინჯერზე და ჰყავს ორი ქალიშვილი — ჰანი და აფუვა.<ref>[https://www.kaieteurnewsonline.com/2011/04/10/david-granger-promises-hope-revival-and-purposeful-leadership/ David Granger promises hope, revival and purposeful leadership], ''Kaieteur News'', 10 April 2011. Retrieved 22 November 2017.</ref> 2018 წლის ნოემბერში გრეინჯერს არაჰოჯკინის ლიმფომის დიაგნოზი დაუსვეს.<ref>{{cite web|url=https://www.stabroeknews.com/2018/news/guyana/11/15/president-diagnosed-with-cancer/|title=President Granger diagnosed with cancer|newspaper=Stabroek News|date=15 November 2018|access-date=19 November 2018}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:გრეინჯერი, დევიდ}} [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:გაიანის პრეზიდენტები]] [[კატეგორია:პრეზიდენტები]] em45ecklb1yfzbquw9u38b34ej9rnkp 0 841837 5417166 5398957 2026-06-20T02:36:05Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 3 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417166 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პოლიტიკოსი}} '''გუსტავო ხოსე ხოაკინ ნობოა ბეხარანო''' (დ. [[21 აგვისტო]], [[1937]] – გ. [[16 თებერვალი]], [[2021]] ) — [[ეკვადორი|ეკვადორელი]] პოლიტიკოსი, რომელიც ეკვადორის 42-ე პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა [[2000]] წლის [[22 იანვარი|22 იანვრიდ]]ან [[2003]] წლის [[15 იანვარი|15 იანვრა]]მდე. მანამდე, [[1998]] წლიდან [[2000]] წლამდე, იგი იყო ქვეყნის 42-ე ვიცე-პრეზიდენტი პრეზიდენტ [[ჯამილ მაჰუადი]]ს ადმინისტრაციაში.<ref>{{cite web|url=http://www.vicepresidencia.gob.ec/wp-content/uploads/downloads/2013/10/VICEPRESIDENTES-EN-LA-HISTORIA-2013.pdf|title=Vicepresidentes en la historia|website=www.vicepresidencia.gob.ec|access-date=25 November 2017|archive-date=2 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102042914/http://www.vicepresidencia.gob.ec/wp-content/uploads/downloads/2013/10/VICEPRESIDENTES-EN-LA-HISTORIA-2013.pdf|url-status=dead}}</ref> [[1983]]-დან [[1984]] წლამდე იგი ასევე იკავებდა [[გუაიასის პროვინცია|გუაიასის პროვინცი]]ის გუბერნატორის თანამდებობას. [[გუაიაკილი|გუაიაკილში]] დაბადებული ნობოას პოლიტიკური კარიერა [[1983]] წელს დაიწყო, როდესაც პრეზიდენტმა [[ოსვალდო ურტადო]]მ იგი გუაიასის პროვინციის გუბერნატორად დანიშნა; ეს პოსტი მან მომდევნო წელს დატოვა. [[1998]] წელს ნობოა ჯამილ მაჰუადის თანაგუნდელი იყო საპრეზიდენტო არჩევნებში; მათმა კანდიდატურამ გაიმარჯვა და ნობოა ვიცე-პრეზიდენტი გახდა. [[2000]] წლის [[21 იანვარი|21 იანვარ]]ს, ეკვადორელი ხალხის, განსაკუთრებით კი მკვიდრი მოსახლეობის მზარდი უკმაყოფილების ფონზე, რაც გამოწვეული იყო პრეზიდენტ მაჰუადის მიერ მძიმე ეკონომიკური კრიზისის მართვის სტილით, პრეზიდენტი პოლკოვნიკ ლუის გუტიერესის მიერ მოწყობილი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად გადააყენეს. საბოლოოდ, პრეზიდენტი ნობოა გახდა და ოფიციალურად ფიცი მეორე დღეს დადო. მისმა მთავრობამ სცადა ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გაჯანსაღება. ნობოამ პოსტი [[2003]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] დატოვა და მისი მემკვიდრე ლუის გუტიერესი გახდა — სწორედ იმ გადატრიალების ლიდერი, რომელმაც [[ჯამილ მაჰუადი]] დაამხო. თანამდებობის დატოვებიდან მალევე, ნობოას ბრალი წაუყენეს, რის გამოც მან ქვეყანა დატოვა და თავშესაფარი [[დომინიკელთა რესპუბლიკა]]ში მიიღო. თუმცა, [[2005]] წელს იგი შინაპატიმრობაში აიყვანეს, რომელიც მომდევნო წელს გაუუქმდა. ==პოლიტიკური კარიერა== ნობოა [[გუაიასის პროვინცია|გუაიასის პროვინცი]]ის გუბერნატორი იყო [[1983]] წლის [[მარტი|მარტიდან]] [[1984]] წლის [[აგვისტო|აგვისტომდე]].<ref>{{cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-02/17/c_139747761.htm|title=Former Ecuadorian president Gustavo Noboa dies at 83|publisher=Xinhuanet|access-date=17 February 2021|archive-date=17 თებერვალი 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063654/http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-02/17/c_139747761.htm}}</ref> [[1998]] წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში იგი [[ჯამილ მაჰუადი]]ს თანაგუნდელი (ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი) იყო, რომელმაც გაიმარჯვა.<ref name=ABCobit>{{cite web|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ecuadorian-leader-gustavo-noboa-dies-brain-surgery-75932226|title=Ex-Ecuadorian leader Gustavo Noboa dies after brain surgery|publisher=[[ABC News (United States)|ABC News]]|date=17 February 2021}}</ref> 1998 წლის [[10 აგვისტო]]ს მან [[ეკვადორი|ეკვადორის]] ვიცე-პრეზიდენტის ფიცი დადო.<ref>{{cite web|url=https://www.sproutwired.com/former-ecuador-president-gustavo-noboa-dies-at-83/|title=Former Ecuador President Gustavo Noboa, dies at 83|date=17 February 2021|publisher=Sprout Wired|access-date=17 February 2021}}</ref> ==პრეზიდენტობის პერიოდი (2000–2003)== [[2000]] წლის [[21 იანვარი|21 იანვარ]]ს სამხედრო გადატრიალებამ მაჰუადის მთავრობა დაამხო, მომდევნო დღეს კი, კონსტიტუციური რიგის შესაბამისად, ნობოა ეკვადორის პრეზიდენტი გახდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2000-01-25-0001250107-story.html|title=ECUADOR'S QUICKIE COUP|publisher=[[Chicago Tribune]]|access-date=17 February 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://archive.globalpolicy.org/pmscs/30434.html|title=Military-Indigenous Coup Aborted|publisher=Global Policy Forum|access-date=17 February 2021|date=22 January 2000}}</ref> ნობოას პრეზიდენტობა აღინიშნა ეკვადორის ეკონომიკის გაჯანსაღების მცდელობებით, რომელიც იმ დროს რეცესიაში იმყოფებოდა; მათ შორის იყო წინა მთავრობის მიერ გაყინული 400 მილიონი [[ამერიკული დოლარი|აშშ დოლარის]] ღირებულების აქტივების გათავისუფლება.<ref>{{cite web|url=https://www.irishtimes.com/news/ecuador-s-economic-crisis-continues-with-imposed-president-1.237115|publisher=The Irish Times|title=Ecuador's economic crisis continues with 'imposed' president |access-date=17 February 2021|date=24 January 2000}}</ref> მან პოსტი [[2003]] წელს დატოვა, მას შემდეგ, რაც [[2002]] წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პრეზიდენტად ლუის გუტიერესი აირჩიეს.<ref>{{cite web|url=https://www.haaretz.com/1.5030123|title=Ret'd Army Colonel Lucio Gutierrez Elected President of Ecuador|publisher=Haaretz|date=24 November 2002|access-date=9 თებერვალი 2026|archive-date=27 მარტი 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220327151218/https://www.haaretz.com/1.5030123}}</ref> ==პრეზიდენტობის შემდგომი პერიოდი== ყოფილმა ეკვადორის პრეზიდენტმა, [[ლეონ ფებრეს-კორდერო|ლეონ ფებრეს-კორდერომ]], ნობოა ქვეყნის საგარეო ვალის არასწორ მართვაში დაადანაშაულა.<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3105451.stm "Ecuador ex-president seeks asylum"], ''BBC News'', 28 July 2003</ref> ვადის ამოწურვის შემდეგ, ყოფილ პრეზიდენტს ბრალად დასდეს საგარეო ვალის მოლაპარაკებებისას დაშვებული დარღვევები, რაც ქვეყანას 9 მილიარდი დოლარი დაუჯდა.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/1e71c639a85c27d4b926eadefc382677|title=Still Not Much Hope in Ecuador|date=23 January 2000|access-date=17 February 2021|publisher=[[Associated Press]]}}</ref> მან ბრალდებები კატეგორიულად უარყო და [[დომინიკელთა რესპუბლიკა]]ს პოლიტიკური თავშესაფარი სთხოვა, რაც [[2003]] წლის [[11 აგვისტო]]ს დაუკმაყოფილდა.<ref>{{cite web|url=https://www.orlandosentinel.com/news/os-xpm-2003-08-24-0308240062-story.html|title=FORMER PRESIDENT NOBOA GETS ASYLUM IN DOMINICAN REPUBLIC|publisher=Orlando Sentinel|access-date=17 February 2020|date=24 August 2003}}</ref> უზენაესმა სასამართლომ მის წინააღმდეგ არსებული საქმე გააუქმა (თუმცა თავად სასამართლო იმ დროს არაკონსტიტუციურად, მაგრამ მოქმედებად ითვლებოდა) იმ საბაბით, რომ საქმე არ იყო აღძრული კონგრესის ხმების ორი მესამედით, როგორც ამას კონსტიტუცია მოითხოვდა.<ref>{{cite web|url=https://www.corteidh.or.cr/docs/casos/articulos/seriec_266_ing.pdf|title=INTER-AMERICAN COURT OF HUMAN RIGHTS|publisher=Corteidh|access-date=17 February 2021}}</ref> მიუხედავად ამისა, [[2005]] წლის [[მაისი|მაისში]] იგი შინაპატიმრობაში აიყვანეს და [[ეკვადორი|ეკვადორის]] შინაგან საქმეთა მინისტრი მის გასამართლებას გეგმავდა.<ref>{{cite web|url=https://archive.triblive.com/news/ecuador-former-president-under-arrest/|title=Ecuador: Former president under arrest|publisher=TRIB Live|access-date=17 February 2021}}</ref> [[2006]] წლის [[16 მარტი|16 მარტ]]ს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლემ დაკავების ორდერი გააუქმა და ნობოას ბრალი დანაშაულის დაფარვაში (თანამონაწილეობაში) შეუმცირა.<ref>{{cite web|url=http://www.laht.com/article.asp?CategoryId=12394&ArticleId=179894|title=Ecuador's ex-president under house arrest|publisher=Latin American Tribune|access-date=17 February 2021}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==პირადი ცხოვრება== ნობოა დაიბადა [[გუაიაკილი|გუაიაკილში]].<ref>{{cite web|url=https://www.barrons.com/news/ecuador-ex-president-who-dollarized-economy-dies-01613510407?tesla=y|title=Ecuador Ex-president Who Dollarized Economy Dies|publisher=Barrons|access-date=17 February 2021}}</ref> მან შეისწავლა პოლიტიკური და სოციალური მეცნიერებები და გუაიაკილის უნივერსიტეტში სამართლის დოქტორის ხარისხი მოიპოვა.<ref>{{cite web|url=https://ksusentinel.com/2021/02/16/former-president-and-dollarization-architect-in-ecuador-gustavo-noboa-dies-at-83-02-16-2021-world/|title=Former president and dollarization architect in Ecuador, Gustavo Noboa dies at 83 – 02/16/2021 – World|date=16 February 2021|publisher=Ksusentiel|access-date=17 February 2021}}</ref> [[1986]] წლიდან [[1996]] წლამდე იგი ამავე უნივერსიტეტის რექტორი (კანცლერი) იყო, სადაც ასევე ასწავლიდა სამართალს.<ref>{{cite web|url=https://www.globalpeace.org/people/he-gustavo-noboa|title=H.E. Gustavo Noboa|publisher=Global Peace|access-date=17 February 2021|archive-date=6 დეკემბერი 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191206132317/https://www.globalpeace.org/people/he-gustavo-noboa}}</ref> ნობოა [[2021]] წლის [[16 თებერვალი|16 თებერვალ]]ს გარდაიცვალა გულის შეტევით, [[ფლორიდა|ფლორიდაში]], [[მაიამი]]ს „ჯექსონ მემორიალ ჰოსპიტალში“ (Jackson Memorial Hospital), სადაც ტვინის სიმსივნის ოპერაციის შემდგომ რეაბილიტაციას გადიოდა.<ref>{{cite web|url=https://www.eluniverso.com/noticias/ecuador/murio-el-expresidente-gustavo-noboa-nota/|title=Murió el expresidente Gustavo Noboa|publisher=El Universo|date=16 February 2021}}</ref> იგი 83 წლის იყო. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ეკვადორის პრეზიდენტები}} [[კატეგორია:პრეზიდენტები]] [[კატეგორია:ეკვადორის პრეზიდენტები]] [[კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს]] akosocgmcvevc3v8m2x8xyu4jdotin7 0 843195 5416905 5282548 2026-06-19T13:37:33Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5416905 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პოლიტიკოსი}} '''გნასინგბე ეიადემა''' (დაბადებისას '''ეტიენ ეიადემა გნასინგბე'''; დ. [[26 დეკემბერი]], [[1935]] – გ. [[5 თებერვალი]], [[2005]]) — [[ტოგო]]ს სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც ტოგოს მესამე პრეზიდენტის თანამდებობას [[1967]] წლიდან [[2005]] წლამდე, გარდაცვალებამდე იკავებდა. მისი სიკვდილის შემდეგ ქვეყნის მართვა დაუყოვნებლივ მისმა შვილმა, [[ფორ გნასინგბე]]მ განაგრძო.<ref>{{cite news |last1 =Nabourema |first1 =Farida |title =In Togo, There Is Nowhere to Hide |url =https://www.nytimes.com/2020/10/06/opinion/international-world/togo-activists-autocracy.html |work =New York TImes |date =6 October 2020}}</ref> ეიადემა მონაწილეობდა ორ წარმატებულ სამხედრო გადატრიალებაში [[1963]] წლის იანვარსა და [[1967]] წლის იანვარში და პრეზიდენტი 1967 წლის [[14 აპრილი|14 აპრილს]] გახდა. პრეზიდენტობისას მან შექმნა პოლიტიკური პარტია „ტოგოელი ხალხის გაერთიანება“ (RPT) და სათავეში ჩაუდგა ანტიკომუნისტურ<ref>John R. Heilbrunn, "Togo: The National Conference and Stalled Reform" in ''Political Reform in Francophone Africa'' (1997), ed. John F. Clark and David E. Gardinier, page 225</ref> ერთპარტიულ რეჟიმს 1990-იანი წლების დასაწყისამდე, როდესაც მრავალპარტიული არჩევნებისკენ მიმართული რეფორმები დაიწყო. მიუხედავად იმისა, რომ 1990-იანი წლების დასაწყისში მის მმართველობას სერიოზული საფრთხე დაემუქრა, მან საბოლოოდ კვლავ მოახერხა ძალაუფლების კონსოლიდაცია და გაიმარჯვა [[1993]], [[1998]] და [[2003]] წლების მრავალპარტიულ საპრეზიდენტო არჩევნებში. ოპოზიციამ 1993 წლის არჩევნებს ბოიკოტი გამოუცხადა, ხოლო 1998 და 2003 წლების შედეგები გაყალბებულად მიიჩნია. გარდაცვალების მომენტში ეიადემა აფრიკის ყველაზე ხანგრძლივი მმართველი იყო.<ref name="Obituary">[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/830774.stm "Obituary: Gnassingbe Eyadema"] . (5 February 2005). BBC News. Retrieved 22 May 2007.</ref> [[2018]] წლის კვლევის მიხედვით, მისი მმართველობა „ემყარებოდა რეპრესიებს, პატრონაჟსა და უცნაურ პიროვნების კულტს“.<ref>{{Cite journal |date=2018|title=Like father, like son? Power and influence across two Gnassingbé presidencies in Togo |url=http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bsz:352-2-27ea7cy57n51 |journal=Democratization |volume=25 |pages=1460–1480 |doi=10.1080/13510347.2018.1483916 |last1=Osei |first1=Anja |s2cid=149724978 |issue=8 |access-date=2 August 2020 |archive-date=26 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626055456/https://kops.uni-konstanz.de/handle/123456789/43077 |url-status=live|url-access=subscription }}</ref> ==ადრეული წლები და სამხედრო კარიერა== როგორც წესი, მიჩნეულია, რომ ეიადემა დაიბადა 1935 წლის 26 დეკემბერს პიას ჩრდილოეთ კვარტალში,<ref>{{cite book |date=13 February 2017 |title=An Ethnography of a Vodu Shrine in Southern Togo: Of Spirit, Slave and Sea |url=https://books.google.com/books?id=XcYgDgAAQBAJ&q=Gnassingb%C3%A9+Eyad%C3%A9ma+vorn&pg=PA71 |publisher=BRILL |page=71 |isbn=978-9-004-34125-8 }}</ref> სოფელში, რომელიც მდებარეობს კოზაში, [[კარის რეგიონი|კარის რეგიონში]]. იგი დაიბადა გლეხის ოჯახში, რომელიც კაბიეს ეთნიკურ ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. თუმცა, მისი დაბადების თარიღი სადავოა. კომი ტულაბორის მიხედვით, ეიადემას დაბადების ოფიციალური თარიღი „მდიდარ ფანტაზიას“ ეფუძნება და უფრო ზუსტი იქნებოდა გვეთქვა, რომ იგი დაახლოებით 1930 წელს დაიბადა.<ref>{{cite encyclopedia | author=Toulabor, Comi M | publisher=Encyclopædia Universalis S.A | title=EYADÉMA GNASSINGBÉ | encyclopedia=[[Encyclopædia Universalis]] | date=19 January 1999 | url=http://www.universalis.fr/encyclopedie/gnassingbe-eyadema/ | language=fr | access-date=1 June 2012 | archive-date=24 September 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130924214007/http://www.universalis.fr/encyclopedie/gnassingbe-eyadema/ | url-status=live }}</ref> დედამისი მოგვიანებით ცნობილი იყო როგორც მამან ნ'დანიდა, ან მამან ნ'დანიდაჰა. [[1953]] წელს, დაწყებითი სკოლის დასრულების შემდეგ, ეიადემა [[საფრანგეთი]]ს არმიაში გაწევრიანდა.<ref>{{cite book |date=2 February 2012 |title=Dictionary of African Biography |url=https://books.google.com/books?id=39JMAgAAQBAJ&q=Gnassingb%C3%A9+Eyad%C3%A9ma+vorn&pg=RA1-PA475 |publisher=OUP USA |pages=474–475 |isbn=978-0-195-38207-5 }}</ref> იგი მონაწილეობდა [[ინდოჩინეთის პირველი ომი|ინდოჩინეთის ომსა]] და [[ალჟირის ომი|ალჟირის ომში]]. საფრანგეთის არმიაში თითქმის 10-წლიანი სამსახურის შემდეგ, ეიადემა ტოგოში [[1962]] წელს დაბრუნდა. იგი იყო ერთ-ერთი ლიდერი [[1963]] წლის ტოგოს სახელმწიფო გადატრიალებისა, რომელიც პრეზიდენტ [[სილვანუს ოლიმპიო]]ს წინააღმდეგ იყო მიმართული. ოლიმპიო თავდასხმის დროს მოკლეს. ხშირად აღინიშნება, რომ მკვლელობა თავად ეიადემამ ჩაიდინა.<ref>[http://www.theguardian.com/news/2005/feb/07/guardianobituaries "Gnassingbe Eyadema"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508161346/https://www.theguardian.com/news/2005/feb/07/guardianobituaries |date=8 May 2019 }}. (6 February 2005). ''The Guardian''. Retrieved 5 October 2019.</ref> გადატრიალებიდან მალევე, ეიადემამ ისეთ მედიასაშუალებებთან, როგორიცაა Time და Paris Match, თავად განაცხადა, რომ ოლიმპიოს პირადად ესროლა, თუმცა ათწლეულების შემდეგ მან ეს ფაქტი უარყო.<ref>{{cite magazine |author=<!-- not stated --> |date=25 January 1963 |title=Togo: Death at the Gate |url=https://time.com/archive/6873310/togo-death-at-the-gate |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |access-date=10 February 2025 |archive-date=12 ივნისი 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240612191847/https://time.com/archive/6873310/togo-death-at-the-gate/ }}</ref><ref>{{cite web |last=Boisbouvier |first=Christophe |date=11 October 2021 |title=Togo : qui a tué Sylvanus Olympio ? (1/6) |url=https://www.jeuneafrique.com/138661/politique/togo-qui-a-tu-l-ancien-pr-sident-sylvanus-olympio |website=[[Jeune Afrique]] |access-date=10 February 2025}}</ref><ref>{{cite web |last=Haski |first=Pierre |date=22 June 1998 |title=Togo: un fantôme entre les candidats à la présidentielle. Eyadéma affronte le fils de Sylvanus Olympio, qu'il a tué |url=https://www.liberation.fr/planete/1998/06/22/togo-un-fantome-entre-les-candidats-a-la-presidentielle-eyadema-affronte-le-fils-de-sylvanus-olympio_239308 |website=[[Libération]] |access-date=10 February 2025}}</ref> ამ მოვლენების დროს მან ხელი შეუწყო [[ნიკოლას გრუნიცკი]]ს ქვეყნის ახალ პრეზიდენტად დანიშვნას. ოთხი წლის შემდეგ, ეიადემამ, რომელსაც გრუნიცკისთან ურთიერთობა გაუფუჭდა, მის წინააღმდეგ მეორე სამხედრო გადატრიალება მოაწყო. ამჯერად გადატრიალებას სისხლისღვრა არ მოჰყოლია (დამხობილმა გრუნიცკიმ [[პარიზი|პარიზში]] გაქცევა და ემიგრაციაში წასვლა მოახერხა). [[1967]] წლის 14 აპრილს ეიადემამ თავი პრეზიდენტად გამოაცხადა, რასაც თავდაცვის მინისტრის თანამდებობაც შეემატა. მას ორივე მათგანი თითქმის 38 წლის განმავლობაში ეკავა. ==პოლიტიკა== კომი ტულაბორის (შავი აფრიკის კვლევის ცენტრის მკვლევარი) თანახმად, ეიადემა „საფრანგეთის პრეზიდენტის, [[ჟაკ შირაკი]]ს პირადი მეგობარი იყო. მან ძალაუფლება 38 წლის განმავლობაში შეინარჩუნა რამდენიმე სახელმწიფო გადატრიალების, სისტემატური საარჩევნო გაყალბების, მისივე ეთნიკური ჯგუფის — კაბიეს წევრებითა და მხარდამჭერებით დაკომპლექტებული არმიის ერთგულების, მყარი საგარეო მხარდაჭერისა (განსაკუთრებით საფრანგეთის მხრიდან) და ტოგოს მწირი ეკონომიკური რესურსების ოსტატური მართვის წყალობით“.<ref>{{Cite news|url=https://mondediplo.com/2005/04/11togo|title=Togo: Disputed succession|newspaper=Le Monde Diplomatique |date=April 2005}}</ref> ხელისუფლებაში მოსვლიდან სამი წლის შემდეგ, ეიადემამ შექმნა „ტოგოელი ხალხის გაერთიანება“ (RPT), როგორც ქვეყნის ერთადერთი ლეგალური პარტია. [[1972]] წელს მან უალტერნატივო არჩევნებში გაიმარჯვა. [[1979]] წელს ქვეყანამ მიიღო ახალი კონსტიტუცია, რომელმაც ტოგო (მინიმუმ ნომინალურად მაინც) სამოქალაქო მმართველობას დაუბრუნა. RPT დამკვიდრდა, როგორც ერთადერთი პარტია. პარტიის პრეზიდენტი ავტომატურად წარდგენილი იყო შვიდწლიანი ვადით ქვეყნის პრეზიდენტობის კანდიდატად და მის ტანამდებობაზე დამტკიცება ხდებოდა რეფერენდუმის გზით, სადაც მას მეტოქე არ ჰყავდა. ამ დებულებების საფუძველზე, ეიადემა ხელახლა აირჩიეს 1979 და [[1986]] წლებში. მმართველობის პერიოდში მან რამდენიმე მკვლელობის მცდელობას დააღწია თავი. 1974 წელს იგი გადაურჩა ავიაკატასტროფას ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, სარაკავას მახლობლად. პირადი მცველის მიერ განხორციელებული კიდევ ერთი წარუმატებელი თავდასხმის შემდეგ, იგი ქირურგის მიერ ამოღებულ ტყვიას [[თილისმა]]სავით ატარებდა. [[File:Françoise Foliot - Togo - 012 - Gnassingbé Eyadema.jpg|left|thumb|226x226px|ეიადემა ლომეში, 1975 წელს]] 1991 წლის აგვისტოში გაიმართა ეროვნული კონფერენცია, რომელმაც პრემიერ-მინისტრად ჟოზეფ კოკუ კოფიგო აირჩია, ხოლო ეიადემა მხოლოდ ცერემონიულ პრეზიდენტად დატოვა. მიუხედავად იმისა, რომ ეიადემა შეეცადა კონფერენციის მუშაობის შეჩერებას და დარბაზს ჯარისკაცები შემოარტყა, მოგვიანებით იგი შედეგებს დათანხმდა.<ref>[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE4DC163EF93AA1575BC0A967958260 "Togo's President Agrees to Yield Power to a Rival"], ''The New York Times'', 29 August 1991.</ref> მიუხედავად ამისა, ეიადემამ არმიის მხარდაჭერით ძალაუფლების შენარჩუნება მოახერხა. კოფიგომ სამხედრო დახმარება [[საფრანგეთი|საფრანგეთს]] სთხოვა, თუმცა საფრანგეთის მთავრობამ (რომელიც ტრადიციულად ეიადემას მოკავშირე იყო და მასთან მჭიდრო კავშირს ჟან-კრისტოფ მიტერანის მეშვეობით ინარჩუნებდა) ინტერვენციაზე უარი თქვა.<ref>{{cite book |last=Boukari-Yabara |first=Amzat |date=2023 |editor-last1=Borrel |editor-first1=Thomas |editor-last2=Boukari-Yabara |editor-first2=Amzat |editor-last3=Collombat |editor-first3=Benoît |editor-last4=Deltombe |editor-first4=Thomas |title=Une histoire de la Françafrique: L'empire qui ne veut pas mourir |publisher=[[Éditions du Seuil|Seuil]] |pages=739–740 |chapter=La voix des peuples et l'écho lointain de la démocratie |isbn=9782757897751}}</ref> ამის შემდეგ კოფიგო ტოგოელმა ჯარისკაცებმა დაატყვევეს. ამას მოჰყვა მძიმე პოლიტიკური რეპრესიების პერიოდი: ეიადემას ერთგული ქვედანაყოფები სისტემატურად ახორციელებდნენ უასამართლო სიკვდილით დასჯას, თვითნებურ დაპატიმრებებსა და წამებას. [[1993]] წლის იანვარში მათ ცეცხლი გაუხსნეს მშვიდობიან დემონსტრაციას. გაზრდილი რეპრესიების კომენტირებისას, [[Amnesty International]]-მა ისაუბრა „დაუსჯელობის განცდაზე“, რომელიც „გამყარებული იყო უცხოური მთავრობების, განსაკუთრებით საფრანგეთის ხელისუფლების მხარდაჭერით“.<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=4 October 1993 |title=Togo: Impunity for killings by the military |url=https://www.amnesty.org/en/documents/afr57/013/1993/en |website=[[Amnesty International]] |access-date=24 February 2025}} </ref> [[1993]] წლის მარტში განხორციელდა წარუმატებელი თავდასხმა ტოკოინის სამხედრო ბანაკზე, სადაც ეიადემა ცხოვრობდა. თავდასხმისას რამდენიმე ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის ეიადემას პირადი შტაბის უფროსი, გენერალი მავულიკპლიმი ამეჯი.<ref>"Mar 1993 – Attack on presidential residence", Keesing's Record of World Events, Vol. 39, March 1993 Togo, p. 39353.</ref> ეიადემა შეეცადა საკუთარი მმართველობის ლეგიტიმაციას [[1993]] წლის აგვისტოს მრავალპარტიული საპრეზიდენტო არჩევნებით, რომელსაც ოპოზიციამ ბოიკოტი გამოუცხადა. მხოლოდ ორ ნაკლებად ცნობილ კანდიდატთან დაპირისპირებისას, მან ხმების 96.42% მიიღო, თუმცა გავრცელებული ინფორმაციით, ამომრჩეველთა აქტივობა მისი მშობლიური [[კარის რეგიონი]]ს გარეთ ძალიან დაბალი იყო.<ref>[http://www.diastode.org/Droits/tete_chro.html "Démocratisation à la Togolaise"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081217151407/http://www.diastode.org/Droits/tete_chro.html |date=17 December 2008 }} ("Chronologie"), Tètè Tété, 1998 (diastode.org) {{in lang|fr}}.</ref> ოფიციალური მონაცემებით, ეიადემამ კვლავ გაიმარჯვა [[1998]] წლის ივნისის საპრეზიდენტო არჩევნებში. მან ხმების 52.13%-ით დაამარცხა „ცვლილებების ძალთა კავშირის“ (UFC) კანდიდატი გილკრისტ ოლიმპიო.<ref>[http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/898586b1dc7b4043c1256a450044f331/4e94c4d96732fa13c1256af000379051/$FILE/G0143065.pdf "Consideration of Reports by States Parties under Article 40 of the Covenant: Addendum Togo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070605044102/http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/898586b1dc7b4043c1256a450044f331/4e94c4d96732fa13c1256af000379051/$FILE/G0143065.pdf |date=5 June 2007 }}, United Nations International covenant on civil and political rights, CCPR/C/TGO/2001/3, 5 July 2001.</ref> არჩევნები მიმდინარეობდა გაყალბების შესახებ ბრალდებებისა და ხელისუფლების ასობით ოპონენტის მასობრივი მკვლელობის შესახებ გავრცელებული ინფორმაციის ფონზე. ევროკავშირმა ჯერ კიდევ 1993 წელს შეაჩერა ფინანსური დახმარება ტოგოსთვის, საარჩევნო დარღვევებისა და ადამიანის უფლებების ხელყოფის გამო პროტესტის ნიშნად. [[2002]] წლის დეკემბრის მიწურულს, კონსტიტუციაში შევიდა ცვლილება, რომელმაც გააუქმა საპრეზიდენტო ვადების შეზღუდვა. მანამდე პრეზიდენტების მმართველობა ორი ხუთწლიანი ვადით შემოიფარგლებოდა, რის გამოც ეიადემა იძულებული იქნებოდა, [[2003]] წლის არჩევნების შემდეგ თანამდებობა დაეტოვებინა. თუმცა, ამ შეზღუდვების მოხსნით, ეიადემამ კენჭისყრის უფლება კვლავ მოიპოვა. მან [[1 ივნისი]]ს არჩევნებში ხმების 57.78% მიიღო და გაიმარჯვა. [[20 ივნისი|20 ივნისს]] შედგა მისი ინაუგურაცია მორიგი ვადით.<ref>[http://www.presse-francophone.org/agence/archivesmois/politique/poljuin03.htm "Le Président Eyadema a prêté serment"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071030184036/http://www.presse-francophone.org/agence/archivesmois/politique/poljuin03.htm |date=30 October 2007 }}, UPF (presse-francophone.org), 20 June 2003 {{in lang|fr}}.</ref> კიდევ ერთი კონსტიტუციური ცვლილება პრეზიდენტობის კანდიდატის მინიმალური ასაკის შემცირებას ეხებოდა, 45 წლის ნაცვლად, ზღვარმა 35 წლამდე დაიწია. [[File:President Reagan with President of Togo Eyadema (1983) 01.png|left|thumb|ეიადემა [[აშშ]]-ის პრეზიდენტ [[რონალდ რეიგანი|რონალდ რეიგანთან]] ერთად [[თეთრი სახლი]]ს ვარდების ბაღში, [[1983]] წლის სახელმწიფო ვიზიტის დროს.]] ეიადემამ თავისი საგვარეულო სახლის მახლობლად, პიაში, ლამა-კარას ჩრდილოეთით რამდენიმე კილომეტრში, გრანდიოზული სასახლე ააგო. [[2000]]-[[2001]] წლებში იგი [[აფრიკის ერთობის ორგანიზაცია|აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის]] თავმჯდომარე იყო. იგი ასევე წარუმატებლად ცდილობდა შუამავლობას [[კოტ-დ’ივუარი]]ს მთავრობასა და ამბოხებულებს შორის კოტ-დ’ივუარის პირველი სამოქალაქო ომის დროს, რომელიც ამ ქვეყანაში 2002 წელს დაიწყო.<ref>{{cite web | work=The Mail & Guardian | title=Delegates to try and untangle Ivory Coast conflict | url=https://mg.co.za/article/2002-01-01-delegates-to-try-and-untangle-ivory-coast-conflict/ | date=1 January 2002 | access-date=9 January 2023}}</ref> [[File:Billy Davis and President Gnassingbe Eyadema 2.jpg|thumb|225x225px|[[არიზონა|არიზონას შტატი]]ს ყოფილი სენატორი ბილი დევისი პრეზიდენტ ეიადემასთან შეხვედრაზე [[ლომე]]ში, [[1993]] წელს.]] [[2004]] წლის 1 ივნისს [[ევროკავშირი|ევროკავშირმა]] ტოგოში მისია გაგზავნა ქვეყანაში [[დემოკრატია|დემოკრატიის]] მდგომარეობის შესაფასებლად და დემოკრატიზაციის პროცესის დასაწყებად. ექსპედიციის მიზანი იყო დიალოგის გაბმა სახელმწიფოსა და ოპოზიციას შორის. ჯგუფი უნდა შეხვედროდა ბევრ პოლიტიკოსს სხვადასხვა პარტიიდან, გარდა ეიადემას „ტოგოელი ხალხის გაერთიანებისა“. თუმცა, მთავრობის მიერ დაწესებული კრიტერიუმების გამო, ისეთმა პოლიტიკოსებმა, როგორებიც იყვნენ გილკრისტ ოლიმპიო, იავოვი აგბოიბო და პროფესორი ლეოპოლდ გნინინვი, შეხვედრას ბოიკოტი გამოუცხადეს. ევროკავშირის გუნდმა შეხვედრა გააუქმა, რადგან მთავრობასთან მოლაპარაკებები თითქმის შეუძლებელი აღმოჩნდა. ოპოზიციური პარტია UFC ითხოვდა ხელისუფლების მიერ დაკავებული 11 ადამიანის გათავისუფლებას. საბოლოოდ, ევროკავშირის ექსპერტები თითოეულ პოლიტიკურ ფიგურას ინდივიდუალურად და კერძო გარემოში შეხვდნენ. ევროკავშირის ექსპერტებს უნდა გამოეკვლიათ ადამიანის უფლებებისა და პრესის თავისუფლების პატივისცემის საკითხები [[ტოგო]]ში.<ref name="Samson">{{Cite web|url=http://www1.rfi.fr/actufr/articles/054/article_28476.asp|title=RFI – Togo – La démocratie évaluée|website=www1.rfi.fr|access-date=12 November 2019}}</ref> „BBC News“-ის თანახმად, ეიადემა ამტკიცებდა, რომ დემოკრატია აფრიკაში „თავისი ტემპითა და თავისი გზით ვითარდება“.<ref name=Obituary/> ==პიროვნების კულტი== ეიადემას ჰქონდა მასშტაბური პიროვნების კულტი, რაც მოიცავდა 1,000 მოცეკვავე ქალისგან შემდგარ ამალას, რომლებიც მის სადიდებლად მღეროდნენ და ცეკვავდნენ. მისი პორტრეტები ამშვენებდა თითქმის ყველა მაღაზიას, დედაქალაქ [[ლომე]]ში აღმართული იყო მისი ბრინჯაოს ქანდაკება, არსებობდა მაჯის საათები მისი გამოსახულებით, რომელიც ყოველ თხუთმეტ წამში ქრებოდა და კვლავ ჩნდებოდა, ასევე გამოიცემოდა კომიქსები, სადაც იგი გამოყვანილი იყო როგორც სუპერგმირი, რომელიც ფლობდა ზეადამიანური ძალის ნიჭს.<ref>David Lamb, ''The Africans'', p. 48</ref> გარდა ამისა, პრეზიდენტ ეიადემას სიცოცხლეზე განხორციელებული წარუმატებელი თავდასხმის თარიღი ყოველწლიურად აღინიშნებოდა, როგორც „ბოროტების ძალებზე გამარჯვების დღესასწაული“.<ref>Dr. F. Jeffress Ramsay, ''Global Studies Africa: Seventh Edition,'' p. 63</ref> ეიადემამ სახელიც კი შეიცვალა და ეტიენის ნაცვლად გნასინგბე დაირქვა, რათა უკვდავეყო [[1974]] წლის [[24 იანვარი|24 იანვრის]] ავიაკატასტროფის თარიღი, რომლის ერთადერთ გადარჩენილადაც იგი მოიხსენიებოდა.<ref>{{cite book|title=Worldmark Encyclopedia of the Nations|year=1984|publisher=[[Gale (publisher)|Gale]]}}</ref> სინამდვილეში, იგი კატასტროფის ერთადერთი გადარჩენილი არ ყოფილა.<ref>{{cite web |title=Le Togo s'est recueilli pour la 35ème fois |url=http://www.presidencetogo.tg/index.php?option=com_content&task=view&id=355&Itemid=32 |archive-url=https://archive.today/20130418141335/http://www.presidencetogo.tg/index.php?option=com_content&task=view&id=355&Itemid=32 |url-status=dead |archive-date=18 April 2013 |quote={{lang|fr|Le Pasteur François Roux, l'un des rescapés du Crash, invité pour la circonstance, a fait un témoignage émouvant sur cet événement.}} |publisher=Présidence du Togo |access-date=17 June 2012 |language=fr }}</ref><ref>{{cite web |title=Le Togo s'est remémoré Sarakawa 1974 |url=http://www.presidencetogo.tg/index.php?option=com_content&task=view&id=1638&Itemid=32 |archive-url=https://archive.today/20130418143943/http://www.presidencetogo.tg/index.php?option=com_content&task=view&id=1638&Itemid=32 |url-status=dead |archive-date=18 April 2013 |publisher=Présidence du Togo |access-date=17 June 2012 |quote={{lang|fr|Le jeudi 24 janvier 1974, le DC-3 des Forces Armées Togolaises s'écrase à Sarakawa faisant 4 martyrs, des blessés parmi lesquels, feu Général Gnassingbé Eyadema.}} |language=fr }}</ref> სხვა გადარჩენილებიც არსებობდნენ, თუმცა მან შეგნებულად დაამახინჯა შემთხვევის დეტალები, რათა წარმოეჩინა საკუთარი თავი ზეადამიანური ძალის მქონე გმირად, რომელიც სასწაულებრივად გადაურჩა კატასტროფას, როდესაც ყველა სხვა დაიღუპა.<ref>{{cite web |author=[[Marthe Fare]] |title=Togo : F. Gnassingbé s'attaque à l'héritage paternel |url=http://www.tv5.org/cms/chaine-francophone/info/Les-dossiers-de-la-redaction/Togo-Faure-Gnassingbe-s-attaque-a-l-heritage-paternel/p-20352-Togo-F.-Gnassingbe-s-attaque-a-l-heritage-paternel.htm |publisher=[[TV5Monde]] |date=17 February 2012 |access-date=17 June 2012 |quote={{lang|fr|On le fait passer pour le seul survivant de l'accident, d'où le mythe de son invincibilité et l'expression " le miraculé " de Sarakawa.}} |language=fr |archive-date=19 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219234902/http://www.tv5.org/cms/chaine-francophone/info/Les-dossiers-de-la-redaction/Togo-Faure-Gnassingbe-s-attaque-a-l-heritage-paternel/p-20352-Togo-F.-Gnassingbe-s-attaque-a-l-heritage-paternel.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author=Me Siméon Kwami Occansey |title=Retour sur la fable de " L'attentat " de Sarakawa |url=http://www.ufctogo.com/spip.php?page=article_texte&id_article=267 |publisher=[[Union of Forces for Change]] |date=4 February 2004 |access-date=17 June 2012 |language=fr |archive-date=29 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729140407/http://www.ufctogo.com/spip.php?page=article_texte&id_article=267 |url-status=live }}</ref> ეიადემა ამტკიცებდა, რომ ჩამოვარდნა არ ყოფილა უბედური შემთხვევა და ეს იყო მისი მკვლელობის შეთქმულება, რომელიც დაგეგმეს იმპერიალისტებმა. მათ არ მოეწონათ მისი გეგმა (რომელიც კატასტროფამდე ორი კვირით ადრე გამოცხადდა) ფოსფატის მომპოვებელი მნიშვნელოვანი კომპანიის ''Compagnie Togolaise des Mines du Bénin''-ის (CTMB ან Cotomib) ნაციონალიზაციის შესახებ.<ref>{{cite web |author=Morten Hagen and Michelle Spearing |title=Togo: Stalled Democratic Transition |url=http://www.diastode.org/Droits/cdd.html |publisher=Diastode |date=28 November 2000 |access-date=17 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120902023414/http://www.diastode.org/Droits/cdd.html |archive-date=2 September 2012 }}</ref><ref>{{cite web |title=Les " Trois Glorieuses " |url=http://www.republicoftogo.com/Toutes-les-rubriques/Politique/Les-Trois-Glorieuses3 |publisher=République Togolaise |date=23 January 2011 |access-date=17 June 2012 |language=fr }}</ref> მისი C-47 შეიცვალა ახალი საპრეზიდენტო თვითმფრინავით, Gulfstream II-ით, რომელიც იმავე წელს მომხდარი კიდევ ერთი ფატალური შემთხვევის შედეგად გამოუსწორებლად დაზიანდა.<ref>{{cite web |title=ASN Aircraft accident Gulfstream Aerospace G-1159 Gulfstream II 5V-TAA Lome Airport (LFW) |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19741226-0 |publisher=[[Flight Safety Foundation]] |access-date=17 June 2012 |archive-date=9 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109190414/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19741226-0 |url-status=live }}</ref> იმ დროს ეიადემა ბორტზე არ იმყოფებოდა. ==გარდაცვალება== [[File:Mausoleum of Gnassingbé Eyadéma in Pya, Kara.jpg|thumb|გნასინგბე ეიადემას მაუზოლეუმი მის ყოფილ რეზიდენციაში, პიაში, ტოგოში.]] [[2005]] წლის [[5 თებერვალი|5 თებერვალს]], ეიადემა გარდაიცვალა თვითმფრინავის ბორტზე, [[ტუნისი]]ს ქალაქ [[ტუნისი (ქალაქი)|ტუნისის]] სამხრეთით, 250 კილომეტრში (160 მილი).<ref>{{cite web | publisher=Cabinet du Président de la République | title=Publication de la liste des candidats à l'élection présidentielle du 1<sup>er</sup> juin 2003 | work=Journal Officiel de la République Togolaise | url=http://www.legitogo.gouv.tg/annee_txt/2003/Pages%20from%20jo_2003-016ter.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20141129080305/http://www.legitogo.gouv.tg/annee_txt/2003/Pages%20from%20jo_2003-016ter.pdf | url-status=dead | archive-date=29 November 2014 | page=2 | date=10 May 2003 | access-date=1 June 2012 | language=fr }}</ref><ref>{{cite web | work=The New York Times | title=Gnassingbé Eyadéma, 69, Togo Ruler, Dies | url=https://www.nytimes.com/2005/02/07/international/africa/07eyadema.html | date=7 February 2005 | access-date=1 June 2012 | archive-date=5 December 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141205050624/http://www.nytimes.com/2005/02/07/international/africa/07eyadema.html | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | publisher=BBC | title=Togolese president Eyadema dies | url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/4239983.stm | date=6 February 2005 | access-date=1 June 2012 | archive-date=26 August 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200826220140/http://news.bbc.co.uk/2/hi/4239983.stm | url-status=live }}</ref> სამთავრობო განცხადების თანახმად, იგი გარდაიცვალა მაშინ, როდესაც მისი ევაკუაცია ხდებოდა საზღვარგარეთ გადაუდებელი მკურნალობისთვის. ოფიციალურმა პირებმა სიკვდილის მიზეზად გულის შეტევა დაასახელეს. გარდაცვალების მომენტში იგი აფრიკის ყველაზე ხანგრძლივი მმართველი იყო.<ref name=Obituary/> ზაკარი ნანჯამ, ტოგოს არმიის მეთაურმა, ტოგოს ახალ პრეზიდენტად ეიადემას ვაჟი, [[ფორ გნასინგბე]] გამოაცხადა. [[ალფა უმარ კონარე]]მ, აფრიკის კავშირის კომისიის პრეზიდენტმა, ეს აქტი დაუყოვნებლივ გამოაცხადა სამხედრო სახელმწიფო გადატრიალებად და კონსტიტუციის დარღვევად. [[დასავლეთ აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკური თანამეგობრობა|ECOWAS]]-მა ასევე არ დაამტკიცა ფორ გნასინგბეს პრეზიდენტად დანიშვნა.<ref name="Elraz">{{Cite web|url=https://www.afrik.com/papa-eyadema-est-mort|title="Papa Eyadéma" est mort|last=Elraz|first=Khaled|date=5 February 2005|website=Afrik.com|language=fr-FR|access-date=12 November 2019|archive-date=12 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112121641/https://www.afrik.com/papa-eyadema-est-mort|url-status=live}}</ref> ECOWAS-ისა და საერთაშორისო თანამეგობრობის ძლიერი ზეწოლის ქვეშ, ფორ გნასინგბე [[25 თებერვალი|25 თებერვალს]] გადადგა და იგი პარლამენტის სპიკერის პირველმა მოადგილემ, [[ბონფო აბასი|ბონფო აბასმა]] შეცვალა [[2005]] წლის [[24 აპრილი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნებამდე, რომელშიც ფორ გნასინგბე ხმების 60%-ით პრეზიდენტად აირჩიეს.<ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4240485.stm|title=AU denounces Togo 'military coup'|date=6 February 2005|access-date=12 November 2019|language=en-GB}}</ref> ეიადემას დაკრძალვა [[2005]] წლის [[13 მარტი|13 მარტს]] გაიმართა, რომელსაც არაერთი პრეზიდენტი და სხვა საერთაშორისო მაღალჩინოსანი დაესწრო. ცერემონიას ესწრებოდნენ [[ბენინი]]ს პრეზიდენტი [[მატიე კერეკუ]], განის პრეზიდენტი [[ჯონ კუფუორი]], კოტ-დ’ივუარის პრეზიდენტი [[ლორან გბაგბო]], [[ნიგერი]]ს პრეზიდენტი [[მამადუ ტანჯა]] და [[ნიგერია|ნიგერიის]] პრეზიდენტი [[ოლუსეგუნ ობასანჯო]]. [[15 მარტი|15 მარტს]] ეიადემას ოჯახმა და პარტია „ტოგოელი ხალხის გაერთიანებამ“ (RPT) მას საბოლოო პატივი მიაგეს მის მშობლიურ ქალაქ პიაში.<ref name="Baily">{{Cite web|url=https://www.afrik.com/le-togo-fait-ses-adieux-a-etienne-eyadema-gnassingbe|title=Le Togo fait ses adieux à Étienne Eyadéma Gnassingbé|last=Bailly|first=Hélène|date=14 March 2005|website=Afrik.com|language=fr-FR|access-date=12 November 2019|archive-date=4 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221004203714/https://www.afrik.com/le-togo-fait-ses-adieux-a-etienne-eyadema-gnassingbe|url-status=live}}</ref> ==პოპულარულ კულტურაში== ამადუ კურუმამ გნასიგბე ეიადემა ასახა თავის რომანში „ველური მხეცების კენჭისყრის მოლოდინში“. ==იხილეთ აგრეთვე== *[[ტოგოს პრეზიდენტი]] ==რესურსები ინტერნეტში== * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/830774.stm BBC profile of Gnassingbé Eyadéma] * [https://web.archive.org/web/20061207021230/http://www.dictatorofthemonth.com/Eyadema/Aug2005EyademaEN.htm www.dictatorofthemonth.com article on Eyadéma] * [https://web.archive.org/web/20090515214707/http://www.liberta-togo.com/ Liberta Togo profile of Eyadéma] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ტოგოს პრეზიდენტები}} {{DEFAULTSORT:ეიადემე, გნასიგბე}} [[კატეგორია:ტოგოს პრეზიდენტები]] [[კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1935]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 5 თებერვალი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 2005]] [[კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები]] [[კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით]] 0ij9jk3oypzv8zvgnidn3p0i0kxcbn1 0 856238 5417257 5330168 2026-06-20T10:02:10Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417257 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პოლიტიკოსი}} '''დევიდ პანუელო''' (დ. [[13 აპრილი]], [[1964]])<ref>{{Cite web|url=https://www.worldstatesmen.org/Micronesia.htm|title=Micronesia|website=www.worldstatesmen.org}}</ref> — მიკრონეზიელი პოლიტიკოსი, რომელიც [[2019]] წლიდან [[2023]] წლამდე [[მიკრონეზიის ფედერაციული შტატები]]ს პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა.<ref>{{Cite web |url=https://pio.gov.fm/index.php?option=com_content&view=article&id=427:his-excellency-david-w-panuelo-president-of-the-federated-states-of-micronesia&catid=138:news-and-updates&Itemid=2772 |title=His Excellency David W. Panuelo, President of the Federated States of Micronesia |access-date=May 18, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517112530/https://pio.gov.fm/index.php?option=com_content&view=article&id=427:his-excellency-david-w-panuelo-president-of-the-federated-states-of-micronesia&catid=138:news-and-updates&Itemid=2772 |archive-date=May 17, 2019 |url-status=dead}}</ref> ==ბიოგრაფია== [[ფაილი:Shinzo Abe and David Panuelo at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|250px|მინი]] პანუელო კუნძულ პონპეიზე დაიბადა, სადაც დაწყებითი განათლება მიიღო. მან სწავლა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებულ შტატებში]] განაგრძო და [[1987]] წელს აღმოსავლეთ ორეგონის უნივერსიტეტში პოლიტიკურ მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხი მოიპოვა.<ref name="bio">{{cite web|title=H. E. David W. Panuelo – Biography|url=https://gov.fm/index.php/fsm-presidents/3rd-president/10-government/101-panuelo|work=FSM National Government|access-date=December 4, 2020}}</ref> [[1988]] წელს იგი ფიჯიში [[მიკრონეზია|მიკრონეზიის]] საელჩოს ელჩის მოადგილედ დაინიშნა, სადაც [[1993]] წლამდე იყო. [[1993]] წელს იგი გაეროში მიკრონეზიის მისიაში სამუშაოდ გადავიდა და ეს თანამდებობა [[1996]] წლამდე ეკავა. [[1997]] წელს პანუელო [[პონპეი (შტატი)|პონპეის შტატი]]ს რესურსების მართვისა და განვითარების დეპარტამენტის დირექტორად დასახელდა, სადაც [[2001]] წლამდე იმუშავა.<ref name=bio/> [[2003]] წლიდან [[2010]] წლამდე პანუელომ დატოვა სახელმწიფო სამსახური და კერძო ბიზნეს სექტორში საქმიანობდა. [[2011]] წლის 11 მაისს იგი პონპეის შტატის მესამე კონგრესული ოლქიდან ორწლიანი ვადით სენატორად აირჩიეს. [[2013]] და [[2015]] წლებში მან არჩევნებში ხელახლა, კონკურენტის გარეშე გაიმარჯვა. [[2019]] წელს პანუელო მიკრონეზიის პრეზიდენტად აირჩიეს.<ref name=bio/> ინაუგურაციაზე გამოსვლისას პრეზიდენტ პანუელოს მთავარი თემა იყო: „დღევანდელი ქმედებები ჩვენი ერის ხვალინდელი კეთილდღეობისთვის“.<ref name="auto">{{cite web |last1=Panuelo |first1=David W |title=State of the Nation Address |url=https://www.fsmgov.org/fsmun/pubheal08.pdf |website=FSM Public Information Office |publisher=National Government of the FSM |access-date=March 14, 2022 |date=May 20, 2020}}</ref> მან ასევე პირობა დადო, რომ „პანუელო-ჯორჯის ადმინისტრაცია იქნებოდა გამჭვირვალე, ღია და ანგარიშვალდებული“.<ref name="auto"/> წყვილს ხუთი შვილი და შვიდი შვილიშვილი ჰყავს.<ref name=bio/> ==პრეზიდენტობა (2019–2023)== ===გადაადგილება ქვეყნის მასშტაბით COVID-ის ლოკდაუნის დროს=== ეროვნული დეკლარაციებისა და აღმასრულებელი ბრძანებების გამოყენებით, პრეზიდენტმა პანუელომ COVID-19-ის პანდემიის დროს [[მიკრონეზია]] ორნახევარი წლის განმავლობაში ჩაკეტილი ამყოფა.<ref>{{cite book |last1=Campbel |first1=Yonique |title=COVID in the Islands: A comparative perspective on the Caribbean and the Pacific |date=2021 |publisher=Palgrave MacMillan |isbn=978-9811652844 |pages=183–184 |edition=First |url=https://books.google.com/books?id=pW1LEAAAQBAJ&dq=david+panuelo+quarantine&pg=PA183 |access-date=March 8, 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Clark |first1=David |title=President Panuelo SignsNational Declaration Placing the Entire Federated States of Micronesia under a State of National Public Health Emergency in Connection with the COVID-19 Pandemic; Former Declaration Revoked, Travel Restrictions Reinstated |url=https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/284-president-panuelo-signsnational-declaration-placing-the-entire-federated-states-of-micronesia-under-a-state-of-national-public-health-emergency-in-connection-with-the-covid-19-pandemic-former-declaration-revoked-travel-restrictions-reinstated?Itemid=177 |website=FSM PIO |publisher=FSM Public Information Officer |access-date=March 8, 2023 |location=Palikir, Pohnpei |date=March 14, 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Admin |title=Panuelo: 'I cannot keep our borders closed any longer' |url=https://www.pacificislandtimes.com/post/panuelo-i-cannot-keep-our-borders-closed-any-longer |access-date=March 8, 2023 |publisher=Pacific Island Times |date=June 22, 2022}}</ref> ქვეყნის გარეთ ჩარჩენილი მიკრონეზიელების დიდმა ნაწილმა უზარმაზარი ფინანსური და ემოციური სირთულეები გადაიტანა.<ref>{{cite news |last1=Hofschneider |first1=Anita |title=Pacific Islanders Can't Return Home During COVID-19 — Even To Bury Their Loved Ones |url=https://www.civilbeat.org/2020/11/pacific-islanders-cant-return-home-during-covid-19-even-to-bury-their-loved-ones/ |access-date=8 March 2023 |publisher=Pierre Omidyar |date=November 19, 2020}}</ref> საბოლოოდ, საზღვარგარეთ მყოფ მიკრონეზიელთაგან სამშობლოში დაბრუნება მხოლოდ მცირე ნაწილმა შეძლო, რის შემდეგაც ისინი მკაცრ კარანტინსა და იზოლაციის პროტოკოლებს დაექვემდებარნენ.<ref>{{cite news |last1=Cagurangan |first1=Mar-Vic |title=Covid surge on Guam prompts FSM to pause repatriation of stranded citizens |url=https://www.pacificislandtimes.com/post/covid-surge-on-guam-prompts-fsm-to-pause-repatriation-of-stranded-citizens |access-date=March 8, 2023 |work=Pacific Island Times |issue=February 7, 2022 |publisher=Pacific Independent News Service LLC}}</ref><ref>{{cite web |last1=Clark |first1=Richard |title=On the Occasion of the Medical Clearance of the Crew of the MV Chief Mailo As Delivered |url=https://www.fsmgov.org/fsmun/pubheal37.pdf |publisher=FSM Public Information Office |access-date=March 8, 2023 |date=January 27, 2021}}</ref> თავად [[პრეზიდენტი]] პანუელო ამ პერიოდში ინტენსიურად მოგზაურობდა [[მიკრონეზიის ფედერაციული შტატები]]დან და პირიქით, მათ შორის ეწვია [[გუამი|გუამ]]ს, [[ჰავაი]]ს, [[ვაშინგტონი|ვაშინგტონ]]ს, [[ორეგონი|ორეგონ]]ს, [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]სა და [[ფიჯი]]ს.<ref>{{cite web |last1=Guerrero |first1=Phill Leon |title=Admiral: FSM buildup won't result in 'permanent' basing |url=https://www.postguam.com/news/local/admiral-fsm-buildup-won-t-result-in-permanent-basing/article_3d8eab0c-8fb8-11ec-bae4-a7bba8066f60.html |publisher=Guam Daily Post |access-date=March 8, 2023 |date=March 26, 2022}}</ref><ref>{{cite web |last1=FSMPublic Information |title=President Panuelo Arrives in Hawaii, Meets with T.H. David Y. Ige Prior to FSM-US Defense Talks |url=https://fsmembassy.fm/president-panuelo-arrives-in-hawaii-meets-with-t-h-david-y-ige-prior-to-fsm-us-defense-talks/ |website=FSM Public Information Office |access-date=March 8, 2023 |date=July 16, 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=FSM's president throws first pitch for Washington Nationals |url=https://www.mvariety.com/sports/fsm-s-president-throws-first-pitch-for-washington-nationals/article_ef824c9e-c06c-11ec-9c9e-7b84cbc002ee.html |access-date=March 8, 2023 |date=April 21, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=FSM CONSULATE OPENING IN PORTLAND |url=https://livingislands.org/fsm-consulate-opening-in-portland/ |access-date=March 8, 2023 |publisher=Living Islands |date=April 24, 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Micronesia - President Addresses General Debate, 77th Session |url=https://media.un.org/en/asset/k1l/k1lbkoitqp |website=United Nations TV |publisher=United Nations |access-date=March 8, 2023 |location=New York, NY |date=September 22, 2022 |archive-date=March 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230308191427/https://media.un.org/en/asset/k1l/k1lbkoitqp |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=MATSUMOTO |first1=FUMI |title=Micronesia president frets over China's regional security goals |url=https://asia.nikkei.com/Editor-s-Picks/Interview/Micronesia-president-frets-over-China-s-regional-security-goals |access-date=March 8, 2023 |publisher=Nikkei Asia |date=July 13, 2022}}</ref> იგი ასევე გადაადგილდებოდა ქვეყნის შიგნით, იაპისა და კოსრაეს შტატებში, გზად გუამის გავლით.<ref>{{cite news |last1=Jackson |first1=Skiller |title=Kosrae State 2021 Island Trade Fair |url=https://www.pacificsbdc.com/sites/default/files/Pac%2520Bizz%2520eEdition%2520011022.pdf |access-date=March 8, 2023 |issue=2 |date=January 2022 |volume=17 |page=6}}</ref><ref>{{cite news |last1=Admin |title=US eyes Yap for regional defense plans |url=https://www.pacificislandtimes.com/post/us-eyes-yap-for-regional-defense-plans |access-date=8 March 2023 |publisher=Pacific Island Times |date=February 27, 2022}}</ref> მიკრონეზიაში დაბრუნებისას მას არცერთ ეტაპზე არ უსარგებლია სპეციალურად გამოყოფილი სავალდებულო საკარანტინო დაწესებულებით; ამის ნაცვლად, პრეზიდენტი „თვითიზოლაციაში სახლში“ იმყოფებოდა, ერთ შემთხვევაში კი დამატებით საერთაშორისო ვიზიტზე გაემგზავრა დადგენილი საკარანტინო პერიოდის დასრულებამდე.<ref>{{cite web |title=ENGINKEHLAP 9-22 News |url=https://pohnpeistate.gov.fm/2022/06/12/enginkehlap-9-22-news/ |website=Office of the Governor, Pohnpei State, FSM |access-date=March 8, 2023 |location=Pohnpei, FSM |date=June 12, 2022}}</ref> ===სოლომონის სექს-ტრეფიკინგის სკანდალი=== პრეზიდენტ დევიდ პანუელოს მთავარი ეკონომისტი, რობერტ სოლომონი, [[2021]] წლის ბოლოს დააკავეს და ბრალი წაუყენეს სექსუალური ხასიათის დანაშაულის მრავალრიცხოვან მუხლში, მათ შორის ადამიანით ვაჭრობაში (ტრეფიკინგი), პროსტიტუციაში ჩაბმასა და გატაცებაში.<ref>{{cite news |title=Panuelo's economic consultant arrested over sex trafficking charges |url=https://www.pacificislandtimes.com/post/panuelo-s-economic-consultant-arrested-over-sex-trafficking-charges |access-date=November 9, 2022 |work=Pacific Island Times |publisher=Pacific Independent News Service LLC |date=December 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519150617/https://www.pacificislandtimes.com/post/panuelo-s-economic-consultant-arrested-over-sex-trafficking-charges |archive-date=May 19, 2022 |location=Internet Archive}}</ref><ref>{{cite news |author1=Bill Jaynes |title=Two arrested in Pohnpei including an FSM consultant, on multiple charges related to human trafficking |url=https://issuu.com/kpressfsm/docs/kpress_vol21_iss_25_-_15_dec_21 |access-date=November 9, 2022 |work=Kaselehlie Press |issue=25 |date=December 15, 2021 |volume=21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109175645/https://issuu.com/kpressfsm/docs/kpress_vol21_iss_25_-_15_dec_21 |archive-date=November 9, 2022 |page=1}}</ref> სოლომონი თავის სახლში, სოფელ დოლონიერში დააკავეს სავარაუდო თანამზრახველთან ერთად, სამი თინეიჯერი გოგონას პროსტიტუციაში იძულებით ჩაბმის ბრალდებით.<ref>{{cite news |title=NZ man facing child trafficking charges in Federated States of Micronesia |url=https://www.1news.co.nz/2022/03/30/nz-man-facing-child-trafficking-charges-in-federated-states-of-micronesia/ |access-date=November 9, 2022 |work=1News |agency=New Zealand's state-owned, commercially funded broadcaster |publisher=TVNZ |date=March 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109165140/https://www.1news.co.nz/2022/03/30/nz-man-facing-child-trafficking-charges-in-federated-states-of-micronesia/ |archive-date=November 9, 2022}}</ref> პრეზიდენტი პანუელო და მისი მეუღლე ასევე ცხოვრობენ დოლონიერში, რომელიც ნეტის მუნიციპალიტეტის პატარა სოფელია.<ref>{{cite web |title=List of Contact People and Possible Consultants for Stockholm Convention National Implementation Plans in the Pacific Region |url=http://chm.pops.int/Portals/0/docs/from_old_website/documents/guidance/contactSCPacific_reg.htm |website=Stockholm Conventions |publisher=United Nations |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109165731/http://chm.pops.int/Portals/0/docs/from_old_website/documents/guidance/contactSCPacific_reg.htm |archive-date=November 9, 2022 |location=Internet Archive |quote="Janet S Panuelo, Conservation Society of Pohnpei, Pohnpei Women's Advisory Council, Dolonier, Nett"}}</ref> პრეზიდენტმა პანუელომ, რომელმაც ადრე ტრეფიკინგს „ჩვენი საზოგადოების უმთავრესი ფარული პრობლემა“ უწოდა, სოლომონის დაკავების შემდეგ საჯარო განცხადებაში განმარტა: „მინდა ნათლად ვთქვა, რომ მთავრობა, რომელიც ადამიანებისგან შედგება, არ არის სრულყოფილი“.<ref>{{cite web |title=2nd Annual Anti-Human Trafficking Conference Addresses Whole Community Prevention & Response to Human Trafficking; President Panuelo Authorize DOJ to "Protect Victims & Prosecute Perpetrators to the Fullest Extent of the Law" |url=https://gov.fm/index.php/fsm-publicinfo/announcements/35-pio-articles/news-and-updates/365-2nd-annual-anti-human-trafficking-conference-addresses-whole-community-prevention-response-to-human-trafficking-president-panuelo-authorize-doj-to-protect-victims-prosecute-perpetrators-to-the-fullest-extent-of-the-law |website=FSM Public Information Office |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109170059/https://gov.fm/index.php/fsm-publicinfo/announcements/35-pio-articles/news-and-updates/365-2nd-annual-anti-human-trafficking-conference-addresses-whole-community-prevention-response-to-human-trafficking-president-panuelo-authorize-doj-to-protect-victims-prosecute-perpetrators-to-the-fullest-extent-of-the-law |archive-date=November 9, 2022 |location=Internet Archive |quote=“I don't say this to be shocking. I say this so as to point out that the elephant in our proverbial room is that human trafficking, in the form of prostitution, as well as in the forms of child labor and wage slavery, are genuinely real in our islands—and we know it is true, even if it is deeply uncomfortable to acknowledge it, because to say so is to confront it.}}</ref><ref>{{cite web |title=The National Government's Response to Allegations & Charges Regarding its Macroeconomist Consultant |url=https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/563-the-national-government-s-response-to-allegations-charges-regarding-its-macroeconomist-consultant?Itemid=177 |website=FSM Public Information Office |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708230632/https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/563-the-national-government-s-response-to-allegations-charges-regarding-its-macroeconomist-consultant?Itemid=177 |archive-date=July 8, 2022 |date=December 20, 2021 |quote=“The first main idea I want to make clear is that the children of our country cannot be exploited by any person or organization. The second main idea I want to make clear is that the Government, which is {{sic|comprised |hide=y|of}} people, is imperfect; we need your help, the People of the FSM, in gathering information, so that we can take the right action for our country.}}</ref> [[2017]] წელს, როდესაც პანუელო კონგრესის წევრი იყო, მან სიტყვით მიმართა პალატას და შეაქო სოლომონი. პანუელომ კოლეგა კანონმდებლებს განუმარტა, რომ სოლომონი მისი „კარგი მეზობელი“ და „ჩვენი ეკონომისტია, რომელიც მრავალმხრივ გვეხმარება“.<ref>{{cite web |title=Journal, 2nd Regular Session, 20th Congress |url=https://www.cfsm.gov.fm/ifile/Journals/20th_2nd_RS_Journal.pdf |website=Congress of the Federated States of Micronesia |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030025855/http://www.cfsm.gov.fm/ifile/Journals/20th_2nd_RS_Journal.pdf |archive-date=October 30, 2019 |pages=85–86 |quote=We also have Mr. Rob Solomon, our Economist who is helping us in many ways. He is a good neighbor of mine. Can we give him a round of recognition? (Applause)}}</ref> იმ პერიოდში კონგრესმენი პანუელო თავმჯდომარეობდა რესურსებისა და განვითარების კომიტეტს, რომელიც ზედამხედველობდა ფინანსთა დეპარტამენტს, სადაც სოლომონი ოფიციალურად მუშაობდა. პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ, პანუელომ რობ სოლომონი ტრანსპორტის, კავშირგაბმულობისა და ინფრასტრუქტურის დეპარტამენტის მდივნის თანამდებობაზე წარადგინა.<ref>{{cite web |title=C.R. NO. 21-59; Resolution confirm the nomination of Mr. Rob Solomon |url=https://www.cfsm.gov.fm/ifile/21%20congress/RESOLUTIONS/CR_21-59.pdf |website=Congress of Micronesia |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220822062423/https://cfsm.gov.fm/ifile/21%20congress/RESOLUTIONS/CR_21-59.pdf |archive-date=August 22, 2022 |date=September 13, 2019}}</ref> [[ახალი ზელანდია|ახალი ზელანდიის]] მოქალაქე სოლომონის დანიშვნამ მიკრონეზიის ფედერალური სააგენტოს ხელმძღვანელად კითხვები გააჩინა მოსმენების დროს.<ref>{{cite web |title=Standing Committee Report NO. 21-28 |url=https://www.cfsm.gov.fm/ifile/21%20congress/SCR/SCR_No__21-28.pdf |website=Congress of the Federated States of Micronesia |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220822062425/https://cfsm.gov.fm/ifile/21%20congress/SCR/SCR_No__21-28.pdf |archive-date=August 22, 2022 |date=September 23, 2019 |quote=Committee also asked the nominee if there are other locals that are capable to take the job. The nominee reserved to answer the question, and indicated that the nomination is a prerogative of the President}}</ref> [[2019]] წლის შემოდგომაზე მიკრონეზიის კონგრესმა პანუელოს მიერ სოლომონის კანდიდატურა უარყო.<ref>{{cite web |title=Congress approves national budget and certain nominations |url=https://www.cfsm.gov.fm/index.php/public-info/this-week-in-congress/427-congress-approves-national-budget-and-certain-nominations |website=Congress of the Federated States of Micronesia |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221109172235/https://www.cfsm.gov.fm/index.php/public-info/this-week-in-congress/427-congress-approves-national-budget-and-certain-nominations |archive-date=November 9, 2022}}</ref> მიუხედავად ამისა, სოლომონი აგრძელებდა პრეზიდენტ პანუელოსა და მისი ადმინისტრაციის კონსულტირებას და ხშირად გამოდიოდა სიტყვით ან პასუხობდა კითხვებს პრეზიდენტის, ვიცე-პრეზიდენტის ან სააგენტოს მდივნების ნაცვლად მის დაკავებამდე რამდენიმე თვით ადრე.<ref>{{cite web |title=Economic Impacts of COVID-19 Related Travel Restrictions Discussed During Committee to Wait on the President |url=https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/280-economic-impacts-of-covid-19-related-travel-restrictions-discussed-during-committee-to-wait-on-the-president |website=FSM Public Information Office |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712233317/https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/280-economic-impacts-of-covid-19-related-travel-restrictions-discussed-during-committee-to-wait-on-the-president |archive-date=July 12, 2022 |date=March 6, 2020 |quote=“The Executive [Branch] is aware of the negative impacts on the Nations economy,” Vice President George replied, followed by requesting Rob Solomon, Macroeconomic Advisor to the FSM, to describe in detail how the FSM is tackling the economic impacts.}}</ref><ref>{{cite web |title=President Panuelo Hands Over Three Million Dollars to the FSM Development Bank for Small/Micro Enterprise Loans |url=https://www.fsmgov.org/fsmun/pubheal42.pdf |website=FSM Public Information Office |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220621124148/https://fsmgov.org/fsmun/pubheal42.pdf |archive-date=June 21, 2022 |date=March 5, 2021 |quote=Pictured Above (L→R): Mr. Rob Solomon, the FSM's Macroeconomist; T.H. [[Eugene Amor]], Secretary of Finance & Administration; Ms. Anna Mendiola, President and CEO of the FSM Development Bank; H.E. David W. Panuelo, President of the FSM}}</ref><ref>{{cite web |title=Pre-Quarantine Prior to Repatriation in FSM, Expanding Economic Stimulus to More Businesses, and Expanding Unemployment Aid to Non-Citizens Discussed in Committee to Wait on the President |url=https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/346-pre-quarantine-prior-to-repatriation-in-fsm-expanding-economic-stimulus-to-more-businesses-and-expanding-unemployment-aid-to-non-citizens-discussed-in-committee-to-wait-on-the-president |website=FSM Public Information Office |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701035926/https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/346-pre-quarantine-prior-to-repatriation-in-fsm-expanding-economic-stimulus-to-more-businesses-and-expanding-unemployment-aid-to-non-citizens-discussed-in-committee-to-wait-on-the-president |archive-date=July 1, 2022 |date=August 18, 2020 |quote=“Some of the checks may seem a bit slow in going out but that is because we have procedures to follow,” added Mr. Rob Solomon, the Nation's macroeconomist....}}</ref><ref>{{cite web |title=FSM Delegation in D.C. for IMF and World Bank Annual Meetings |url=https://dofa.gov.fm/fsm-delegation-in-d-c-for-imf-and-world-bank-annual-meetings/ |website=Department of Finance and Administration (DOFA) |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626075429/https://dofa.gov.fm/fsm-delegation-in-d-c-for-imf-and-world-bank-annual-meetings/ |archive-date=June 26, 2022 |date=October 24, 2019 |quote=Head of Delegation Amor was assisted at the meetings by Acting Secretary of Finance Senny Phillip, Ms. Julyn Lawrence from the International Finance Division, and Mr. Rob Solomon}}</ref><ref>{{cite web |title=FSM National Government Expands Tourism Sector Mitigation Fund to More Types of Businesses; Public & Private Sector Cooperation Essential to Economic Recovery, Businesses Encouraged to Provide Feedback & Suggestions |url=https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/415-fsm-national-government-expands-tourism-sector-mitigation-fund-to-more-types-of-businesses-public-private-sector-cooperation-essential-to-economic-recovery-businesses-encouraged-to-provide-feedback-suggestions |website=FSM Public Information Office |publisher=National Government, Federated States of Micronesia |access-date=November 9, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705042424/https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/415-fsm-national-government-expands-tourism-sector-mitigation-fund-to-more-types-of-businesses-public-private-sector-cooperation-essential-to-economic-recovery-businesses-encouraged-to-provide-feedback-suggestions |archive-date=July 5, 2022 |date=January 13, 2021 |quote=His Excellency David W. Panuelo—President of the Federated States of Micronesia (FSM)—opened the first of a series of exploratory informational meetings between the FSM National Government and the Nation's private sector... The well-attended meeting began with the Nation's macroeconomics advisor, Mr. Rob Solomon, describing the FSM Economic Stimulus Package thus far, and what recent legislation has done to change it}}</ref> ===საგარეო ურთიერთობები=== ===პოზიცია ჩინეთსა და ტაივანზე=== მიუხედავად იმისა, რომ [[აშშ]] უზრუნველყოფს მიკრონეზიის თავდაცვასა და უსაფრთხოებას და ყოველწლიური ეკონომიკური დახმარების სახით ფარავს „ქვეყნის ბიუჯეტის ხარჯების მნიშვნელოვან პროცენტს“, პრეზიდენტი პანუელო აქტიურად უჭერდა მხარს [[ჩინეთი|ჩინეთ]]ს.<ref>{{cite web |title=Compacts of Free Association:: Implications of Planned Ending of Some U.S. Economic Assistance |url=https://www.gao.gov/products/gao-22-104436 |website=US GAO |publisher=US Government Accountability Office |access-date=March 28, 2022 |page=28 |language=English |date=February 14, 2022 |quote="U.S. assistance provides a substantial percentage of the FSM national and state governments’ budget expenditures for programs. Compact grants, the SEG, and other U.S. grants—about $83 million in total— supported more than one-third of FSM national and state government expenditures in FY 2019"}}</ref><ref>{{cite web |author1=David W. Panuelo |title=President Panuelo's Statement at the China-Pacific Island Countries Political Leadership Dialogue |url=https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/474-president-panuelo-s-statement-at-the-china-pacific-island-countries-political-leadership-dialogue |website=FSM National Government |publisher=FSM Public Information Office |access-date=March 28, 2022 |date=May 28, 2021 |quote="The Federated States of Micronesia applauds the hard work and vision of H.E. Xi Jinping, T.H. Li Keqiang, and the People of China, for their accomplishments and their continued commitment to global prosperity."}}</ref> [[2022]] წლის მარტში პანუელომ ჩინეთი, თავისი დე-ფაქტო ერთპარტიული მმართველობით, დაახასიათა როგორც „მშვიდობის, მეგობრობის, თანამშრომლობისა და კაცთმოყვარეობის სანიმუშო მაგალითი“.<ref>{{cite news |title=FSM asks China to back calls for Russia's withdrawal from Ukraine |url=https://www.pacificislandtimes.com/post/fsm-asks-china-to-back-calls-for-russia-s-withdrawal-from-ukraine |access-date=March 28, 2022 |work=Pacific Island Times |publisher=Pacific Independent News Service LLC |date=March 28, 2022 |format=web and print |quote=" The Chinese, as paragon examples of peace, friendship, cooperation, and love in our common humanity, I believe can and should rise to the occasion to call for the cessation of hostilities," Panuelo said.}}</ref> პრეზიდენტმა საკუთარ თავს „ჩინეთის გულწრფელი მეგობარი“ უწოდა, ხოლო ჩინეთის კომუნისტურ პარტიას (CCP) — „ჩვენი ძვირფასი ჩინელი მეგობრები“.<ref>{{cite news |title=Xi Jinping Holds Talks with President David W. Panuelo of the Federated States of Micronesia |url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjb_663304/zzjg_663340/bmdyzs_664814/xwlb_664816/201912/t20191217_585634.html |access-date=April 1, 2022 |work=Media Release, PRC Foreign Affairs |agency=Ministry of Foreign Affairs |publisher=People's Republic of China |date=December 13, 2019}}</ref><ref>{{cite news |last1=Cagurangan |first1=Mar-Vic |title=Panuelo holds the door wide open for Beijing, offers FSM as a transshipment hub for China's goods |url=https://www.pacificislandtimes.com/post/panuelo-holds-the-door-wide-open-for-beijing-offers-fsm-as-a-transshipment-hub-for-china-s-goods |access-date=April 1, 2022 |work=Pacific Island Times |publisher=Pacific Independent News Service |date=May 29, 2021}}</ref> აშშ-ის პრეზიდენტ [[ჯო ბაიდენი]]სა და ჩინეთის კომუნისტური პარტიის გენერალური მდივნის, [[სი ძინპინი]]ს შეხვედრის საპასუხოდ, პანუელომ განაცხადა, რომ ამერიკელებს სჭირდებოდათ „ხალხთაშორისი გულწრფელი ურთიერთობები“. მისი თქმით, ეს დაარწმუნებდა აშშ-ის მოქალაქეებს იმაში, თუ როგორ შეუძლია „ჩინელ ხალხს მშვიდობის, მეგობრობისა და კაცთმოყვარეობის დემონსტრირება“.<ref>{{cite web |author1=Richard Clark |title=The Federated States of Micronesia Congratulates the United States of America & the People's Republic of China for the Resumption of Climate Change Cooperation Talks; "Dialogue Essential for Peace," President Panuelo Says |url=https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/680-the-federated-states-of-micronesia-congratulates-the-united-states-of-america-the-people-s-republic-of-china-for-the-resumption-of-climate-change-cooperation-talks-dialogue-essential-for-peace-president-panuelo-says?Itemid=177 |website=Public Information Office |publisher=National Government of the Federated States of Micronesia |access-date=November 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115054333/https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/680-the-federated-states-of-micronesia-congratulates-the-united-states-of-america-the-people-s-republic-of-china-for-the-resumption-of-climate-change-cooperation-talks-dialogue-essential-for-peace-president-panuelo-says?Itemid=177 |archive-date=November 15, 2022 |location=Internet Archive |date=November 15, 2022 |quote="...I believe that it is in the interest of peace and stability, in the Indo-Pacific at large and the Blue Pacific Continent specifically, for more Americans to experience and know that China is not a monolith, and that the Chinese People are adept at demonstrating peace, friendship, cooperation, and love in our common humanity..."}}</ref> თუმცა, მისი შეხედულებები ჩინეთზე მოგვიანებით შეიცვალა. [[2023]] წლის საპარლამენტო არჩევნებში დამარცხების შემდეგ, გასაჯაროვდა მისი 13-გვერდიანი წერილი, სადაც ის მკაცრად აკრიტიკებდა ჩინეთის კომუნისტურ პარტიას და მას „პოლიტიკურ ომში“ ადანაშაულებდა. ის ამტკიცებდა, რომ [[ჩინეთი]] ცდილობდა [[ტაივანი|ტაივან]]თან შესაძლო ომის შემთხვევაში მიკრონეზიის თავის მხარეს გადაბირებას ან მინიმუმ აშშ-ის მხარდაჭერაზე უარის თქმას. მან ასევე აღნიშნა, რომ განიხილავდა დიპლომატიური ურთიერთობების ტაივანზე გადართვას. [[2023]] წლის მონაცემებით, მიკრონეზია ერთადერთია აშშ-ის სამი ყოფილი სამეურვეო ტერიტორიიდან, რომელიც ტაივანის ნაცვლად [[ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა]]ს აღიარებს.<ref>{{Cite web |last=Gan |first=Angus Watson,Nectar |date=2023-03-10 |title=Outgoing president of Micronesia accuses China of bribery, threats and 'political warfare' |url=https://www.cnn.com/2023/03/10/asia/micronesia-president-accusation-china-political-warfare-intl-hnk/index.html |access-date=2023-07-06 |website=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Needham |first=Kirsty |date=2023-03-10 |title=Pacific's Micronesia in talks to switch ties from Beijing to Taiwan- letter |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/pacifics-micronesia-talks-switch-ties-beijing-taiwan-letter-2023-03-10/ |access-date=2023-07-06}}</ref> ===პოზიცია კუბასთან მიმართებით=== პანუელოს ადმინისტრაცია ცდილობდა „გაეძლიერებინა და განეახლებინა ურთიერთობები [[კუბა|კუბის]] ხალხთან და მთავრობასთან“, ხოლო თავად პრეზიდენტი გამოდიოდა მოწოდებით, რომ დასრულებულიყო ამერიკის შეერთებული შტატების ემბარგო კუბის წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |author1=Richard Clark |title=Relations between the Federated States of Micronesia & the Republic of Cuba Strengthened & Renewed; Secretary Elieisar & Foreign Minister Parilla Agree to Enhance FSM-Cuba Bilateral Relations |url=https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/649-relations-between-the-federated-states-of-micronesia-the-republic-of-cuba-strengthened-renewed-secretary-elieisar-foreign-minister-parilla-agree-to-enhance-fsm-cuba-bilateral-relations?Itemid=177 |website=Office of the President, FSM |publisher=FSM Public Information Office |access-date=September 29, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929184923/https://gov.fm/index.php/component/content/article/35-pio-articles/news-and-updates/649-relations-between-the-federated-states-of-micronesia-the-republic-of-cuba-strengthened-renewed-secretary-elieisar-foreign-minister-parilla-agree-to-enhance-fsm-cuba-bilateral-relations?Itemid=177 |archive-date=September 29, 2022 |location=Pohnpei, Federated States of Micronesia |date=September 25, 2022}}</ref> ===პოზიცია რუსეთსა და უკრაინასთან მიმართებით=== [[2022]] წლის თებერვალში, პანუელომ შეაჩერა დიპლომატიური ურთიერთობები რუსეთთან და დაგმო რუსეთის შეჭრა უკრაინაში.<ref name="rnz1">{{cite news |title=Russia-Ukraine conflict to impact Pacific economies - USP academic |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/462317/russia-ukraine-conflict-to-impact-pacific-economies-usp-academic |access-date=24 December 2025 |work=[[Radio New Zealand]] |date=26 February 2022}}</ref><ref name="barrons">{{cite news |title=Federated States Of Micronesia Breaks Ties With Russia Over Ukraine War |url=https://www.barrons.com/news/federate-states-of-micronesia-breaks-ties-with-russia-over-ukraine-war-01645774507 |access-date=24 December 2025 |work=[[Barron's]] |agency=AFP |date=25 February 2022}}</ref> ===პოზიცია ამერიკის შეერთებულ შტატებთან მიმართებით=== [[ფაილი:Secretary Pompeo Holds Joint Press Availability in Kolonia (48464737101).jpg|250px|მინი]] ჩინეთისა და ჩინეთის კომუნისტური პარტიის მისამართით გამოთქმული საქებარი სიტყვებისგან განსხვავებით, ამერიკელ აუდიტორიასთან საუბრისას პრეზიდენტი პანუელო ხაზს უსვამდა მრავალწლიან თავდაცვით შეთანხმებებს. იგი აღნიშნავდა, რომ „ამერიკის შეერთებული შტატები ჩვენს ქვეყანას საკუთარი სამშობლოს ნაწილად მიიჩნევს, ჩვენ კი საკუთარ თავს — მათი სამშობლოს ნაწილად“.<ref>{{cite web |last1=Hunt |first1=Edward |title=The American Empire Runs Through the Compact States |url=https://www.counterpunch.org/2022/10/20/the-american-empire-runs-through-the-compact-states/ |website=Counter Punch |access-date=October 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022000145/https://www.counterpunch.org/2022/10/20/the-american-empire-runs-through-the-compact-states/ |archive-date=22 October 2022 |location=Internet Archive |date=October 20, 2022}}</ref> ეს მითითება „სამშობლოზე“ ეფუძნება იმ ფაქტს, რომ „ამერიკის შეერთებულ შტატებს აქვს სრული უფლებამოსილება და პასუხისმგებლობა მიკრონეზიის თავდაცვისა და უსაფრთხოების საკითხებზე“.<ref>{{cite web |title=U.S. Relations With the Federated States of Micronesia, Bilaterial Relations Fact Sheet |url=https://www.state.gov/u-s-relations-with-the-federated-states-of-micronesia/ |website=US State Department |access-date=October 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023083438/https://www.state.gov/u-s-relations-with-the-federated-states-of-micronesia/ |archive-date=October 23, 2022 |location=Internet Archive |date=October 21, 2021}}</ref> [[აშშ]]-ის ფინანსური დახმარების გაზრდასთან ერთად, პრეზიდენტმა ასევე ყურადღება გაამახვილა აშშ-ის არმიაში მომსახურე მრავალრიცხოვან მიკრონეზიელზე და აღნიშნა, რომ „ჩვენი მიკრონეზიელი მამაკაცები და ქალები აშშ-ის შეიარაღებულ ძალებში იმავე თავისუფლებისთვის იღუპებიან, რისთვისაც ნებისმიერი სხვა ამერიკელი“.<ref>{{cite news |title=US asked not to micromanage FSM |url=https://www.pacificislandtimes.com/post/us-asked-not-to-micromanage-fsm |access-date=November 8, 2022 |work=Pacific Island Times |publisher=Pacific Independent News Service LLC. |date=November 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108153320/https://www.pacificislandtimes.com/post/us-asked-not-to-micromanage-fsm |archive-date=November 8, 2022 |location=Internet Archive |quote=“The compact isn't a charity but a fair trade between two completely sovereign nations with the closest alliance that can never be found elsewhere, as our Micronesian men and women die for the same freedoms as any other American in the U.S. Armed Forces,” Panuelo said.}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== *[https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/453893/ten-questions-micronesia-s-president-david-panuelo-fronts-up Radio New Zealand Interview To David W. Panuelo (October 20, 2021)] − [[Radio New Zealand]] * [https://gov.fm/files/Letter_to_T_H__Prime_Minister_Manasseh_Sogavare.pdf Letter by David Panuelo to Solomon Islands Prime Minister Manasseh Sogavare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230315121933/https://gov.fm/files/Letter_to_T_H__Prime_Minister_Manasseh_Sogavare.pdf |date=March 15, 2023 }} on March 30, 2022 * [https://www.documentcloud.org/documents/22037013-letter-from-h-e-david-w-panuelo-to-pacific-island-leaders-may-20-2022-signed Letter by David Panuelo to other Pacific leaders on May 20, 2022] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260117063711/https://www.documentcloud.org/documents/22037013-letter-from-h-e-david-w-panuelo-to-pacific-island-leaders-may-20-2022-signed/ |date=იანვარი 17, 2026 }} ==იხილეთ აგრეთვე== *[[მიკრონეზიის პრეზიდენტი]] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:პანუელო,დევიდ}} [[კატეგორია:დაბადებული 1964]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:დაბადებული 13 აპრილი]] [[კატეგორია:მიკრონეზიის პრეზიდენტები]] no7iibazc5rp6d5gfx1vln7n1h33u08 0 874809 5417196 5367498 2026-06-20T07:20:27Z ~2026-35928-43 184424 /* */ 5417196 wikitext text/x-wiki {{მიმდინარე}} {{ინფოდაფა სამხედრო კონფლიქტი||კონფლიქტი=ოპერაცია „მოღრიალე ლომი“|ნაწილი=[[ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტი]]|სურათი=|სათაური=|თარიღი= 28 თებერვალი 2026 - 17 ივნისი 2026 |მდებარეობა=[[ახლო აღმოსავლეთი]]|კოორდინატები={{coord|35.688|51.389}} |მიზეზი=|casus=ირანის ბირთვული იარაღის შექმნის პროგრამა<br>ირანის სარაკეტო პროგრამა|სტატუსი=მიმდინარე|შედეგი=|ტერიტორია=|მხარე1={{დროშა|ირანი}} |მხარე1a= [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლა]] (2026 წლის 2 აპრილიდან) |მხარე2={{დროშა|აშშ}}<br>{{დროშა|ისრაელი}}| მხარე2a='''თავდაცვითი ზომები:'''{{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}<br>{{დროშა|ბაჰრეინი}}<br>{{დროშა|საუდის არაბეთი}}<br>{{დროშა|ქუვეითი}}<br>{{დროშა|არაბთა გაერთიანებული საამიროები}}<br>{{დროშა|იორდანია}}<br>{{დროშა|კატარი}}<br>{{დროშა|საბერძნეთი}}<br>{{დროშა|საფრანგეთი}} |მეთაური1={{დროშანიშანი|ირანი}} [[ალი ხამენეი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[მასუდ ფეზეშქიანი]]<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ალი ლარიჯანი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[აზიზ ნასირზადე]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ალი შამხანი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[მოჰამად ფაქფური]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ესმაილ ხატიბი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ჰასამ ჰასანზადე]] Ⓧ |მეთაური2={{დროშანიშანი|აშშ}} [[დონალდ ტრამპი]]<br>{{დროშანიშანი|აშშ}} [[პიტ ჰეგსეთი]]<br>{{დროშანიშანი|აშშ}} [[დენ კეინი]]<br>{{დროშანიშანი|ისრაელი}} [[ბენიამინ ნეთანიაჰუ]]<br>{{დროშანიშანი|ისრაელი}} [[ისრაელ კაცი]]<br>{{დროშანიშანი|ისრაელი}} [[ეიალ ზამირი]] |მეთაური3=|ნაწილები1=|ნაწილები2=|ნაწილები3=|ძალა1=|ძალა2=|ძალა3= |დანაკარგები1={{დროშა|ირანი}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - * მოკლული - 153+ |დანაკარგები2= {{დროშა|აშშ}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - 18 * მოკლული - 6 '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''ტექნიკა''' * [[F-15E Strike Eagle|F-15E]] - 3 (მეგობრული ცეცხლით) {{დროშა|ისრაელი}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - 9 {{დროშა|არაბთა გაერთიანებული საამიროები}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - 58 * მოკლული - 3 {{დროშა|ქუვეითი}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - 3 * მოკლული - 2 '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? |დანაკარგები3=|დანაკარგები4=|შენიშვნა=|ვიკისაწყობში=|კატეგორია ვიკისაწყობში=|ვიკისაწყობი=|კამპანიის დაფა=}} '''ოპერაცია „მოღრიალე ლომი“''' ({{lang-he|מבצע שאגת האר, ''მივცა შეჰაგატ ჰაარი''}}), ასევე '''ოპერაცია „ეპიკური რისხვა“''' <ref>[https://www.wsj.com/livecoverage/iran-strikes-2026/card/pentagon-names-iran-mission-operation-epic-fury--ufli1pdATMcdceZZ04OD Pentagon Names Iran Mission ‘Operation Epic Fury’]</ref>({{lang-en|Epic Fury}}), თავდაპირველი სახელწოდება '''ოპერაცია „იუდას ფარი“''' ({{lang-he|מבצע מגן יהודה, ''მივცა მაგენ იეჰუდა''}}) – [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკულ]]-[[ისრაელი|ებრაული]] კოალიციური<ref name ="trump_26feb">[https://www.ft.com/content/2fb3447b-7ff7-4f9a-9068-05cfb4bf4138 US and Israel launch ‘massive’ strikes on Iran as Trump calls for regime change]</ref> სამხედრო ოპერაცია [[ირანის ისლამური რესპუბლიკა|ირანის ისლამური რესპუბლიკის]] მმართველი [[აიათოლა|აიათოლათა]] რეჟიმის წინააღმდეგ, რომელიც დაიწყო [[2026]] წლის [[28 თებერვალი|28 თებერვლის]] დილას. ოპერაცია [[ომანი|ომანში]] გამართული ამერიკულ-ირანული არაპირდაპირი მოლაპარაკებების შემდეგ, დაიწყო [[აშშ-ის საჰაერო ძალები|აშშ-ის]] და [[ისრაელის საჰაერო ძალები|ისრაელის სახელმწიფოს საჰაერო ძალები]]ს მიერ ირანის აიათოლათა მართვის სისტემის კვანძებზე ფართო სარაკეტო დარტყმებით ირანის სხვადასხვა რეგიონში, მათ შორის ერთ-ერთი პირველი იერიში მიტანილ იქნა [[თეირანი|ირანის დედაქალაქში]] მდებარე ირანის ისლამური რესპუბლიკის დაზრვერვის სამინისტროზე. == წინაპირობა == 1979 წლის რევოლუციის შემდეგ, როდესაც ირანი ისლამურ თეოკრატიად იქცა, მან მიიღო ანტიამერიკული პოზიცია და დეკლალირებულ მიზნად ისრაელის სახელმწიფოს განადგურება გამოაცხადა. ამავე დროს 1980-იან წლებში ირანმა დაიწყო ბირთვული პროგრამის განვითარების საიდუმლო პროგრამა. ყოველივე ეს ისრაელში აღქმულ იქნა როგორც სასიცოცხლო საფრთხე „[[ბეგინის დოქტრინა|ბეგინის დოქტრინის]]“ შესაბამისად. ატომური ინერგიის საერთაშორისო ორგანიზაციის მონაცემებით, ბირთვული პროგრამა აქტიური იყო სულ მცირე 2003 წლამდე. 2015 წელს წამყვანმა ქვეყნებმა, მათ შორის აშშ-ის პრეზიდენტმა [[ბარაკ ჰუსეინ ობამა]]მ, და ირანმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ირანის ბირთვული პროგრამის შესახებ, რომლითაც ირანი ვალდებულებას იღებდა მის პროგრამაზე დაწესებულიყო მეთვალყურეობა და 15 წლის განმავლობაში შეჩერებულიყო მისი განვითარება, სანაცვლოდ კი მას მოეხსნებოდა საერთაშორისო სანქციები. 2018 წელს შეერთებული შტატები შეთანხმებიდან გავიდნენ, სანქციები კვლავ აღდგა. ამის შემდეგ ირანმა დააჩქარა თავისი ბირთვული შეიარაღების პროცესი. 2021 წელს ირანმა შეძლო ურანის გამდიდრება 60%-იან დონემდე რომელიც საკმარისია ბირთვული ქობინის შესაქმნელად. შეფასებები მეტყველებდა, რომ აღნიშნული პროცესი არ იყო გამიზნული სამოქალაქო საჭიროებებისთვის. სანქციების აღდგენამ ირანის ეკონომიკას მძიმე დარტყმა მიაყენა. ირანული ეროვნული ფულის ერთეული 20%-ით გაუფასურდა — 1 დოლარისთვის 35 ათასი რიალიდან — 42 ათას რიალამდე 2021 წელს. საერთაშორისო ბანკებს, რომლებიც ირანთან ვაჭრობას ინარჩუნებდნენ, დიდი ჯარიმები დაეკისრათ. ყველა მსხვილმა ევროპულმა კომპანიამ შეწყვიტა ირანთან საქმიანობა აშშ-ის სანქციების შიშით. სანქციებმა მილიონობით ირანელს მძიმე ეკონომიკური ზიანი მიაყენა, შეამცირა ისეთი იმპორტირებული საქონლის მსყიდველუნარიანობა, როგორიცაა საკვები და მედიკამენტები, ამავდროულად გააძლიერა ინფლაცია, უმუშევრობა და ინფრასტრუქტურის დეგრადაცია. ამის და მიუხედავად, ირანი ავითარებდა ბალისტიკური რაკეტების პროგრამას, რომელიც ახლო აღმოსავლეთში ყველაზე მძლავრი და მსხვილად იქცა და წარმოადგენდა ირანის სამხედრო პოტენციალის ძირითად ნაწილს. ამ პროგრამის ფარგლებში შექმნილი ბალისტიკური რაკეტები გამოიყენებოდა როგორც შემაკავებელი ფაქტორი, რამაც ირანს საშუალება მისცა რეგიონში ჩამოეყალიბებინა პროქსი-ძალები, რეგიონში სხვა ქვეყნების სამხედრო უპირატესობა შეამცირა ან დაჯაბნა. ახლო აღმოსავლეთში ირანმა დაიწყო „შეაკავე დასჯით“ პოლიტიკის გატარება, რათა საუდის არაბეთის, ისრაელისა და შეერთებული შტატების მხრიდან მის მიმართ საფრთხეები შემცირებულიყო. ირანული წყარები უთითებდნენ, რომ ევროპის ყველა ქვეყანა ირანული რაკეტების მოქმედების ზონაშია. პროგრამის ფარგლებში წარმოებული რაკეტები ირანმა გამოიყენა ისრაელის წინააღმდეგ იერიშის დროს 2024 წლის აპრილში, 2024 წლის ოქტომბერში და 2025 წლის ივნისში. გარდა ამისა, ირანმა შეიმუშავა „წინააღმდეგობის ღერძის“ სტრატეგია, რომელიც მოიცავდა ტერორისტულ ორგანიზაციებს, პროქსი-ძალებს, რომლებსაც ირანი ეხმარებოდა იდიოლოგიურად, ფინანსურად, წვრთნიდა, აწვდიდა შეიარაღებასა და საბრძოლო მასალას. ამგვარად ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ რეგიონში შექმნა სამხედრო-პოლიტიკური ალიანსი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ირანი და აერთიანებდა ისეთ გასამხედროებულ ძალებს, როგორიცაა [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლა]], [[ჰუსიტები (დაჯგუფება)|იემენელი ჰუსიტები]] და პალესტინური შეიარაღებული დაჯგუფებები [[ჰამასი]]ს თაოსნობით. ამ ორგანიზაციებს ჰქონდათ მძლავრი შემტევი შესაძლებლობები და ირანის რეგიონალურ ჰეგემონიას უზრუნველყოფნდნენ, ირანის მოწინააღმდეგეთა წინააღმდეგ საომარი და ტერირისტული მოქმედებების წარმოების გზით. ირანს, შეერთებულ შტატებსა და ისრაელს შორის დაძაბულობა გაიზარდა 2023 წლის 7 ოქტომბერს ისრაელზე მომხდარი თავდასხმის და ამას მოყოლილი ღაზის ომის დაწყების შემდეგ, რომლის დროსაც ისრაელმა ძლიერ შეასუსტა ირანის პროქსი-ძალები ახლო აღმოსავლეთში, მათი მეთაურების და საკვანძო იდეოლოგების ფიზიკური განადგურებით. ისრაელსა და ირანს შორის შეტაკებები მოხდა 2024 წლის აპრილსა და ოქტომბერში, ხოლო 2025 წელს მოხდა ხანმოკლე საომარი მოქმედება ისრაელს და ირანს შორის, რომლის დროსაც ამერიკამ ირანულ გამაგრებულ ბირთვულ ობიექტებზე დარტყმებისთვის გამოიყენა საკუთარი დაბალი რადიოლოკაციური ხილვადობის მქონე სტრატეგიული ბომბდამშენები B-2 Spirit (ოპერაცია „შუაღამის ჩაქუჩი“). == მსვლელობა == [[ფაილი:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|320პქ|მინი|[[აშშ-ის საზღვაო ძალები]]ს [[ავიამზიდი დამრტყმელი ჯგუფი]] - 3 „აბრაამ ლინკოლნის“ თაოსნობით საბრძოლო მწყობრით მიცურავს [[არაბეთის ზღვა]]ში, 2026 წელს [[ახლო აღმოსავლეთი|ახლო აღმოსავლეთში]] აშშ-ის შეიარაღებული ძალების უმსხვილესი თავმოყრის დროს. 2026 წლის 6 თებერვალი]] === 28 თებერვალი === აშშ-ის და ისრაელის საჰაერო ძალების ასეულობით თვითმფრინავის მონაწილეობით ოპერაცია 28 თებერვლის დილას დაიწყო. რაკეტების პირველი მიფრენები ირანში, თეირანის დროით 09:45 საათზე დაფიქსირდა. ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ საპასუხო დარტყმებს „ჭეშმარიტი დაპირება-4“ უწოდა. ==== ირანი ==== ოპერაციის პირველ საათებში [[ფრთოსანი რაკეტა|ფრთოსანი რაკეტების]] მიფრენა დაფიქსირდა [[თეირანი|თეირანში]], [[ბუშერი|ბუშერში]], [[ყუმი (ქალაქი)|ყუმში]], [[ქარაჯი|ქარაჯში]], ყორვში, ქერეჯში, სანანდაჯში, [[თავრიზი|თავრიზსა]] და [[ისპაანი|ისპაანში]]. 28 თებერვალს ისრაელის ავიაციის სარაკეტო დარტყმით განადგურებულ იქნა ირანის უზენაისი სასულიერო ლიდერის [[აიათოლა]] [[ალი ხამენეი]]ს რეზიდენცია თეირანში. ებრაულმა საინფორმაციო საშუალებებმა 28 თებერვლის საღამოს გაავრცელეს აიათოლა [[ალი ხამენეი]]ს ლიკვიდაციის შესახებ.<ref>{{Cite news|title=ისრაელის მე-12 არხი - სავარაუდოდ, ისრაელის დარტყმების შედეგად აიათოლა ხამენეი დაიღუპა|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/863170-israelis-me-12-arxi-savaraudod-israelis-dartqmebis-shedegad-aiatola-xamenei-daigupa|access-date=28.02.2026|agency=ინტერპრესნიუსი|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228142545/https://www.interpressnews.ge/ka/article/863170-israelis-me-12-arxi-savaraudod-israelis-dartqmebis-shedegad-aiatola-xamenei-daigupa|archive-date=28.02.2026}}</ref> ებრაული სამხედრო წყაროების ცნობით, ასევე ლიკვიდრებულია [[ირანის შეიარაღებული ძალები]]ს შტაბის უფროსი [[საიდ აბდოლრაჰიმ მუსავი]], პრეზიდენტი [[მასუდ ფეზეშქიანი]], ირანის არმიის მეთაური [[ამირ ხათამი]]. როიტერის ცნობით კი, ისრაელის არმიის მაღალჩინოსნებს მიაჩნიათ, რომ ებრაული ავიაციის მოქმედების შედეგად მოხდა ირანის თავდაცვის მინისტრის და ირგკ-ის მეთაურის ლიკვიდაცია. ირანი არ ადასტურებს საკუთარი მაღალჩინოსნების ლიკვიდაციას, თუმცა ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არაკჩიმ განაცხადა, რომ „შესაძლოა ჩვენ დავკარგეთ რამდენიმე მეთაური, თუმცა ეს დიდი პრობლემა არ არის“. 28 თებერვალს აშშ-ის პრეზიდენტმა [[დონალდ ტრამპი|დონალდ ტრამპმა]] ოპერაციის კომენტირებისას მოუწოდა ირანის მოსახლეობას შეცვალონ [[აიათოლა|ისლამური რეჟიმი]] და განაცხადა რომ „შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალები ატარებენ მასშტაბურ და ხანგრძლივ ოპერაციას, რათა არ დაუშვან რომ ეს ბოროტი და რადიკალური დიქტატურა ემუქრებოდეს ამერიკას და ჩვენი ეროვნული უსაფრთხოების ძირითად ინტერესებს. ჩვენ ვაპირებთ გავანადგუროთ მათი რაკეტები და აღგავოთ მიწის პირიდან მათი სარაკეტო მრეწველობა“;<ref name ="trump_26feb"/> „როდესაც ჩვენ მოვრჩებით, დაიპყარით თქვენი ხელისუფლება. ის თქვენი იქნება“ - განაცხადა დონალდ ტრამპმა.<ref name ="trump_26feb"/> 28 თებერვალს დაუდგენელი მხარის მიერ იერიში მიტანილ იქნა [[2005]]-[[2013]] წლებში [[ირანის პრეზიდენტი]]ს, [[მაჰმუდ აჰმადინეჟადი|მაჰმუდ აჰმადინეჯადი]]ს საცხოვრებელ სახლზე თეირანში, რომელიც ნარმაკის მოედნის №7-ში მდებარეობს. არანაკლებ ოთხი დარტყმისა დაფიქსირდა [[ირგკ|ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსი]]ს „ნაჯაფის სარაკეტო ბაზაზე“ [[ქირმანშაჰი]], ხოლო შუშტერში იერიში განხორციელდა [[ირგკ]]-ის ყაზარმებზე. საღამოს დაფიქსირდა ქალაქ ზენჯანში განლაგებული სარაკეტო საცავზე დარტყმა, ისმოდა მეორეული დეტონაციის ხმა და ნათება. აშშ-ის საზღვაო ძალებმა შეუტიეს ჩაბაჰარის ორმაგი დანიშნულების საზღვაო პორტს. 28 თებერვლის საღამოს მასირებული დარტყმები განხორციელდა ირანის ბენდერ-აბასის საზღვაო პორტზე. საჰარო დარტყმის შედეგად ლიკვიდირებულ იქნა ირანის პოლიციის დაზვერვის ცენტრის ხელმძღვანელი, ბრიგადის გენერალი ღოლამ რეზა რეზაიანი. ==== არაბთა გაერთიანებული საამიროები ==== ===== დუბაი ===== მთელი დღის მანძილზე აქტიურად მუშაობდა რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვა [[დუბაის საოცრებათა ბაღი|დუბაი]]ს ცაში. ირანული ბალისტიკური რაკეტების გადაჭერა უშუალოდ დასახლებული პუნქტების თავზე მიმდინარეობდა. რაკეტა ჩამოვარდა დუბაის ხელოვნურ კუნძულზე „პალმა ჯუმეირა“, სადაც დაფიქსირდა რაკეტის მოხვედრა სასტუმრო Fairmont The Palm-ის შენობაში. დაიბომბა დუბაის რაიონი City Walk. გვიან საღამოს განხორციელდა ირანული სარაკეტო იერიში დუბაის საერთაშორისო აეროპორტის ერთ-ერთ ტერმინალზე. ირანული უპილოტო თვითმკვლელი თვითმფრინავი დაეჯახა დუბაის სიმბოლოს, სასტუმრო ბურჯ-ალ-არაბს, რომელიც „აფრის“ სახელით არის ცნობილი. ===== აბუ-დაბი ===== რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემით რაკეტის გადაჭერა დაფიქსირდა [[აბუ-დაბი]]ს საჰაერო სივრცეში, [[არაბთა გაერთიანებული საამიროები]]. ==== ქუვეითი ==== იერიშის შედეგად მნიშვნელოვნად დაზიანდა ქუვეითის საერთაშორისო აეროპორტის მგზავრთა მოსაცდელი დარბაზი. ქუვეთის თავდაცვის სამინისტროს ცნობით, სამმა თანამშრომელმა ნამსხვრევებით მსუბუქი ჭრილობები მიიღო ალი ას-სალამის ავიაბაზაზე თავდასხმისას. ==== სირია ==== [[ისრაელის საჰაერო ძალები|ებრაული ავიაციის]] მიერ, ირანის ისლამური რესპუბლიკის ობიექტებზე დარტყმებისთვის გამოყენებულ იქნა [[სირია|სირიის]] საჰაერო სივრცე, რომელშიც 28 თებერვალს ფიქსირდებოდა [[ცაჰალი]]ს [[F-16 Fighting Falcon|F-16]] ტიპის თვითმფრინავების მიერ საწვავით გამართვა [[KC-707]] „რაამის“ ტიპის [[საჰაერო ტანკერი]]დან. ==== ერაყი ==== ოპერაციის დროს [[BGM-109 Tomahawk]] ტიპის ამერიკული ფრთოსანი რაკეტების მიზნისკენ ფრენა დაფიქსირდა [[ერაყი]]ს საჰაერო სივრცეში, ერაყში კი ნაპოვნი იქნა ებრაული [[საჰაერო ბალისტიკური რაკეტა]] „[[Blue Sperrow]]“-ის ამაჩქარებლები. ==== საუდის არაბეთი ==== საუდის არაბეთზე ირანის შეტევის საპასუხოდ, საუდის არაბეთი აიათოლათა რეჟიმის წინააღმდეგ ამერიკულ-ებრაულ ოპერაციას შეუერთდა. ==== ბაჰრეინი ==== ოპერაციის დაწყების შემდეგ, ირანულმა ძალებმა ბალისტიკური რაკეტებით შეუტიეს [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინში]] განლაგებულ [[აშშ-ის საზღვაო ძალები]]ს მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ბაზაზე. აფეთქებები ასევე დაფიქსირდა საუდის არაბეთში პრინც სულთანის ბაზაზე და ქუვეითში. 28 თებერვალს ბაჰრეინში, აშშ-ს სამხედრო ბაზაზე განთავსებულ რაიოლოკაციურ სადგურზე დაფიქსირდა ირანული Shahed 136 ტიპის თვითმკვლელი-[[უპილოტო საფრენი აპარატი|უსა]]-ს პირდაპირი იერიში; რამდენიმე საათით ადრე იმავე ტერიტორიაზე მიფრინდა ირანული ბალისტიკური რაკეტა. 28 თებერვლის საღამოს ბაჰრეინის დედაქალაქ [[მანამა]]ში Shahed 136 ტიპის თვითმკვლელი-უსა შეეჯახა მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კომპლექსის ზედა სართულებს, რამაც მძლავრი აფეთქება გამოიწვია. ==== კატარი ==== ირანული ბალისტიკური რაკეტები გადაიჭირეს კატარში, რომლის ნამსხვრევები [[დოჰა]]ს საცხოვრებელ ზონაში ჩამოცვივდა. ==== ისრაელი ==== ისრაელის საჰაერო სივრცეში ირანული ბალისტიკური რაკეტების გადაჭერას ახდენდნენ ამერიკული და ებრაული რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემები, მათ შორის გადაჭერები დაფიქსირდა ამერიკული THAAD- და ებრაული ARROW-ტიპის საზენიტო სარაკეტო კომპლექსების მონაწილეობით. თელ-ავივში დასახლებულ ზონაში ირანული ბალისყიკური რაკეტის ჩამოვარდნის შედეგად დაშავდა 20-ზე მეტი ადამიანი, ერთი ქალი გარდაიცვალა. ==== ორმუზის სრუტე ==== ირანმა ორმუზის სრუტე დაბლოკა. === 1 მარტი === 1 მარტის, რაკეტების და თვითმკვლელი უპილოტო საფრენი აპარატების ინტენსიური მოფრენები ფიქსირდება ბაჰრეინის დედაქალაქ მანამაში და კატარში. ბაჰრეინში ბალისტიკური რაკეტა მოხვდა ხუთვარსკვლავიან სასტუმროს Crowne Plaza Manama. ღამით მანამაში იერიშის შედეგად ცეცხლი მოედო მრავალსართულიანი შენობის ყველა სართულს. გამთენიისას დაიბომბა დუბაის აეროპორტი. ორი თვითმკვლელი უპილოტო თვითფრინავი დაეცა ერაყში ერბილის პროვინციაში განთავსებულ ჰარირის ავიაბაზას, სადაც დისლოცირდება აშშ-ის მცირერიცხოვანი შენაერთი. ==== ისრაელი ==== 8 ადამიანი დაიღუპა ისრაელის ბეიტ-შემეშში ირანული რაკეტის კერძო სახლებზე ჩამოვარდნის შედეგად. ირანული რაკეტა ძველ სახლში გახსნილ საზოგადოებრივ ბომბსაფარს მოხვდა და სრულად დაშალა. იმდებარედ მდებარე რამდენიმე სახლი დაინგრა. დაიჭრა 23 ადამიანი, მათ შორის 2 მძიმედ. ==== ორმუზის სრუტე ==== 1 მარტს ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა ორმუზის სრუტის განბლოკვა გამოაცხადა - გემები შეძლებენ ტვირთების გადაზიდვას. == საერთაშორისო გამოხმაურება == *{{დროშა|უკრაინა}}: უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროში განცხადეს რომ მხარს უჭერენ ირანელ ხალხს, — რეგიონში უკანასკნელი მოვლენები გამოიწვია თეირანის რეჟიმის ქმედებებმა. უკრაინის პრეზიდენტმა, [[ვოლოდიმირ ზელენსკი]]მ კომენტირებისას თქვა, რომ „სამართლიანია ირანელ ხალხს მიეცეს შანსი დააღწიოს თავი ტერორისტულ რეჟიმს. უკრაინის პოზიცია უცვლელია: უნდა შენარჩუნდეს რაც შეიძლება მეტი სიცოცხლე, არ დაიშვას ომის გაფართოება, და მნიშვნელოვანია, ამერიკა მომართულია გადაჭრით — როდესაც ამერიკა მოქმედებს მტკიცედ, გლობალური ავაზაკები სუსტდებიან“. * {{დროშა|ნორვეგია}}: ირანზე შეტევა არ შეესაბამება საერთაშორისო სამართლის ნორმებს, განაცხადეს ნორვეგიის მთავრობაში. *{{დროშა|ესპანეთი}}: ესპანეთი უარყოფს შეერთებული შტატების და ისრაელის ცალმხრივ სამხედრო მოქმედებებს ირანის წინააღმდეგ, განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა [[პედრო სანჩესი (პოლიტიკოსი)|პედრო სანჩესმა]] *{{დროშა|იტალია}}: იტალიის თავდაცვის მინისტრ გუიდო კროზეტოს თქმით, დასასვენებლად წასული, ვერ ახერხებს დუბაიდან რომში დაბრუნებას, რადგან ირანის იერიშის გამო დაკეტილია დუბაის აეროპორტი.<ref>{{Cite news|title=Esclusivo – Crosetto bloccato a Dubai: spazio aereo chiuso per l’attacco di Israele e Usa all’Iran|work=Il fatto quotidiano|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/02/28/crosetto-bloccato-dubai-attacco-iran-news/8308969/|access-date=28.02.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228181004/https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/02/28/crosetto-bloccato-dubai-attacco-iran-news/8308969/|archive-date=28.02.2026}}</ref> *{{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა მაკრონმა განაცხადა, რომ ირანს, აშშ-ს და ისრაელს შორის ომის დაწყებას სერიოზული შედეგები ექნება მშვიდობისთვის და საერთაშორისო უსაფრთხოებისთვის; ამჟამინდელი ესკალაცია სახიფათოა და უნდა დასრულდეს, - განაცხადა [[ემანუელ მაკრონი|ემანუელ მაკრონმა]]. მაკრონმა ასევე აღნიშნა, რომ საფრანგეთის რესპუბლიკა არ იყო ინფორმირებული ირანზე მოსალოდნელი დარტყმების შესახებ და საფრანგეთის ძალებს მონაწილეობა მათში არ მიუღიათ. *{{დროშა|თურქეთი}}: ჩვენ ღრმად ვართ დამწუხრებულები და შეშფოთებულები აშშ-ისრაელის თავდასხმებით ჩვენს მეზობელ ირანზე, რომელიც ნეთანიაჰუს პროვოკაციების შემდეგ დაიწყო, — განაცხადა თურქეთის პრეზიდენტმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]]. *{{დროშა|კოლომბია}}: კოლომბიის პრეზიდენტმა [[გუსტავო პეტრო]]მ სოციალურ ქსელში X განაცხადა - „ვფიქრობ, პრეზიდენტმა ტრამპმა დღეს შეცდომა დაუშვა“. *{{დროშა|რუსეთი}}: [[რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო|რუსეთის საგარეო უწყებაში]] დაგმეს „ამერიკის და ისრაელის აგრესია სუვერენული ირანის მიმართ“. *{{დროშა|საქართველო}}: საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გაავრცელა განცხადება, რომ ახლო აღმოსავლეთში ვითარებას ღრმა შეშფოთებით აკვირდებაიან და აღნიშნავენ, რომ ხაზს უსვამენ დიპლომატიური ძალისხმევის მნიშვნელობას რეგიონში დეესკალაციისა და სტაბილურობის უზრუნველყოფის მიზნით.<ref>{{Cite news|title=საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო - ახლო აღმოსავლეთში ვითარებას ღრმა შეშფოთებით ვაკვირდებით - ხაზს ვუსვამთ დიპლომატიური ძალისხმევის მნიშვნელობას|date=28.02.2026|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/863186-sakartvelos-sagareo-sakmeta-saministro-axlo-agmosavletshi-vitarebas-grma-sheshpotebit-vakvirdebit-xazs-vusvamt-diplomatiuri-zalisxmevis-mnishvnelobas|access-date=28.02.2026|agency=ინტერპრესნიუსი|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228170641/https://www.interpressnews.ge/ka/article/863186-sakartvelos-sagareo-sakmeta-saministro-axlo-agmosavletshi-vitarebas-grma-sheshpotebit-vakvirdebit-xazs-vusvamt-diplomatiuri-zalisxmevis-mnishvnelobas|archive-date=28.02.2026}}</ref> * {{დროშა|ვენესუელა}}: ვენესუელას მთავრობამ გაავრცელა განცხადება, სადაც აღნიშნეს, რომ ვენესუელა „გმობს და გმობს“ შეერთებული შტატებისა და ისრაელის მიერ ირანის წინააღმდეგ სამხედრო თავდასხმას. *{{დროშა|პაკისტანი}}: კარაჩიში, ჯოხებით და რკინებით შეიარაღებული ადამიანები თავს დაესხნენ აშშ-ის საკონსულოს შენობას. *{{დროშა|ჩინეთი}}: ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში განაცხადეს, რომ აუცილებელია ირანის ეროვნული სუვერენიტეტის, უსაფრთხოების და ტერიტორიული მთლიანობის პატივისცემა. == ირანის მეთაურების ლიკვიდაცია == ერთ-ერთი პირველი სამიზნე ოპერაციის დაწყებისას იყვნენ ირანის მაღალი რანგის მეთაურები, მათ შორის პრეზიდენტი, უზენაისი სასულიერო ლიდერი — [[ალი ხამენეი|აიათოლა]], [[ირგკ|გუშაგთა]] მეთაური და შეიარაღებული ძალების შტაბის უფროსი. შუადღისას ებრაულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია ქვეყნის შიდა სამხედრო წყაროებზე დაყრდნობით, ალი ხამენინის ლიკვიდაციის შესახებ. მოგვიანებით თავიანთ წყაროებზე დაყრდნობით ასეთივე ინფორმაცია გამოაქვეყნეს „[[Reuters]]“-მა და „Axios“-მა, თუმცა ინფორმაცია დაუდასტურებელი იყო. ამავე დროს, ირანული ოფოციალური წყაროები არც უარყოფდნენ და არც ადასტურებდნენ ალი ხამეინის მდგომარეობას. გვიან საღამოს ალი ხამეინის, დიდი ალბათობით ლიკვიდაციის შესახებ განაცხადა ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ. პარალელურად მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ისრაელის პრემიერს დაზვერვამ უჩვენა ალი ხამეინის გვამის სურათები. დღის მიწურულს მტკიცებითი ფორმით ალი ხამეინის ლიკვიდაციის შესახებ დაწერა აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა, საკუთარ სოციალურ ქსელში Truth, და დაამატა, რომ „ისტორიაში ერთ-ერთი უბოროტესი ადამიანის“ სიკვდილი — მართებული საქმეა. 1 მარტს ირანმა ოფიციალურად დაადასტურა აიათოლა ალი ხამეინის ლიკვიდაცია.<ref>{{Cite news|title=Iran’s Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, who led the Islamic Republic since 1989, is dead at 86|date=01.03.2026|work=The Associated Press|url=https://apnews.com/article/iran-supreme-leader-ayatollah-ali-khamenei-dead-5b13b69b708c4ed38e8f95f5fb41a597|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301055455/https://apnews.com/article/iran-supreme-leader-ayatollah-ali-khamenei-dead-5b13b69b708c4ed38e8f95f5fb41a597|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref><ref>{{Cite news|title=Ayatollah Ali Khamenei, religious cleric who ruled Iran for decades, killed in strikes|work=NBC News|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/ayatollah-ali-khamenei-religious-cleric-who-ruled-iran-for-decades-killed-in-strikes/ar-AA1Xhvio|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301060715/https://www.msn.com/en-us/news/world/ayatollah-ali-khamenei-religious-cleric-who-ruled-iran-for-decades-killed-in-strikes/ar-AA1Xhvio|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref> ებრაული ავიაციის რაკეტებმა ალი ხომეინი რეზიდენციის მიწისზედა კომპლექსში წაასწრეს.<ref>{{Cite news|title=ირანი აიათოლა ალი ხამენეის ლიკვიდაციას ადასტურებს - ქვეყანაში 40-დღიანი გლოვა გამოცხადდა|work=ინტერპრესნიუსი|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/863213-irani-aiatola-ali-xameneis-likvidacias-adasturebs-kveqanashi-40-dgiani-glova-gamocxadda|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301061326/https://www.interpressnews.ge/ka/article/863213-irani-aiatola-ali-xameneis-likvidacias-adasturebs-kveqanashi-40-dgiani-glova-gamocxadda|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref><ref name ="khamanei+40">{{Cite news|title=Dozens of top Iranian regime officials, supreme leader killed in Israeli strikes|work=Fox News|url=https://www.foxnews.com/world/dozens-top-iranian-regime-officials-supreme-leader-killed-israeli-strikes|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301063136/https://www.foxnews.com/world/dozens-top-iranian-regime-officials-supreme-leader-killed-israeli-strikes|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref> ამ იერიშში ასევე ლიკვიდირებულ: აიათოლას შვილი - სეიედ მოჯთაბ ხამენეი მეუღლესთან, ზოჰრა ხადად-ადელთან ერთად, ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის მეთაური მოჰამად ფაქფური<ref name ="khamanei+40"/> და ირანის თავდაცვის საბჭოს მდივანი ალი შამხანი<ref name ="khamanei+40"/>, ასევე აიათოლას რძალი. Fox News-ის ცნობით, ავიადარტყმისას განადგურდა აიათოლათა ისლამური რეჟიმის 40-მდე წარმომადგენელი,<ref name ="khamanei+40"/> მათ შორის სალეჰ ასადი - ხათამ ალ-ანბიას საგანგებო სარდლობის დაზვერვის დირექტორატის ხელმძღვანელი,<ref name ="khamanei+40"/> მოჰამად შირაზი - 1989 წლიდან ალი ხამენეის სამხედრო ბიუროს უფროსი,<ref name ="khamanei+40"/> ირანის თავდაცვის მინისტრი აზიზ ნასირზადე,<ref name ="khamanei+40"/> ჰოსეინ ჯაბალ ამელიანი<ref name ="khamanei+40"/> - ბირთვული, ბიოლოგიური და ქიმიური შეიარაღების პროექტების განმავითარებელი უწყების ხელმძღვანელი და ამავე ორგანიზაციის წინა ხელმძღვანელი რეზა მოზაფარი-ნია.<ref name ="khamanei+40"/> 1 მარტს ცნობილი გახდა, რომ 28 თებერვლის იერიშის დროს ლიკვიდირებულებს შორის არის ირანის ისლამური რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2005-2013 წლებში, [[მაჰმუდ აჰმადინეჟადი]], თუმცა რამდენიმე დღეში ირანულმა პრესამ მაჰმუდ აჰმადინეჟადის სიკვდილი უარყო. == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ირან-ისრაელის დაპირისპირება]] [[კატეგორია:ირან-აშშ-ის დაპირისპირება]] [[კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ომები]] [[კატეგორია:ირანის ომები]] [[კატეგორია:ისრაელის ომები]] [[კატეგორია:აშშ-ის ომები]] oggbo9uobp49bhbtwjzj8s3aa60vgoi 5417197 5417196 2026-06-20T07:21:24Z ~2026-35928-43 184424 /* */ 5417197 wikitext text/x-wiki {{მიმდინარე}} {{ინფოდაფა სამხედრო კონფლიქტი||კონფლიქტი=ოპერაცია „მოღრიალე ლომი“|ნაწილი=[[ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტი]]|სურათი=|სათაური=|თარიღი= 28 თებერვალი 2026 - 17 ივნისი 2026 |მდებარეობა=[[ახლო აღმოსავლეთი]]|კოორდინატები={{coord|35.688|51.389}} |მიზეზი=|casus=ირანის ბირთვული იარაღის შექმნის პროგრამა<br>ირანის სარაკეტო პროგრამა|სტატუსი=|შედეგი=|ტერიტორია=|მხარე1={{დროშა|ირანი}} |მხარე1a= [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლა]] (2026 წლის 2 აპრილიდან) |მხარე2={{დროშა|აშშ}}<br>{{დროშა|ისრაელი}}| მხარე2a='''თავდაცვითი ზომები:'''{{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}<br>{{დროშა|ბაჰრეინი}}<br>{{დროშა|საუდის არაბეთი}}<br>{{დროშა|ქუვეითი}}<br>{{დროშა|არაბთა გაერთიანებული საამიროები}}<br>{{დროშა|იორდანია}}<br>{{დროშა|კატარი}}<br>{{დროშა|საბერძნეთი}}<br>{{დროშა|საფრანგეთი}} |მეთაური1={{დროშანიშანი|ირანი}} [[ალი ხამენეი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[მასუდ ფეზეშქიანი]]<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ალი ლარიჯანი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[აზიზ ნასირზადე]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ალი შამხანი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[მოჰამად ფაქფური]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ესმაილ ხატიბი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ჰასამ ჰასანზადე]] Ⓧ |მეთაური2={{დროშანიშანი|აშშ}} [[დონალდ ტრამპი]]<br>{{დროშანიშანი|აშშ}} [[პიტ ჰეგსეთი]]<br>{{დროშანიშანი|აშშ}} [[დენ კეინი]]<br>{{დროშანიშანი|ისრაელი}} [[ბენიამინ ნეთანიაჰუ]]<br>{{დროშანიშანი|ისრაელი}} [[ისრაელ კაცი]]<br>{{დროშანიშანი|ისრაელი}} [[ეიალ ზამირი]] |მეთაური3=|ნაწილები1=|ნაწილები2=|ნაწილები3=|ძალა1=|ძალა2=|ძალა3= |დანაკარგები1={{დროშა|ირანი}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - * მოკლული - 153+ |დანაკარგები2= {{დროშა|აშშ}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - 18 * მოკლული - 6 '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''ტექნიკა''' * [[F-15E Strike Eagle|F-15E]] - 3 (მეგობრული ცეცხლით) {{დროშა|ისრაელი}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - 9 {{დროშა|არაბთა გაერთიანებული საამიროები}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - 58 * მოკლული - 3 {{დროშა|ქუვეითი}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - 3 * მოკლული - 2 '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? |დანაკარგები3=|დანაკარგები4=|შენიშვნა=|ვიკისაწყობში=|კატეგორია ვიკისაწყობში=|ვიკისაწყობი=|კამპანიის დაფა=}} '''ოპერაცია „მოღრიალე ლომი“''' ({{lang-he|מבצע שאגת האר, ''მივცა შეჰაგატ ჰაარი''}}), ასევე '''ოპერაცია „ეპიკური რისხვა“''' <ref>[https://www.wsj.com/livecoverage/iran-strikes-2026/card/pentagon-names-iran-mission-operation-epic-fury--ufli1pdATMcdceZZ04OD Pentagon Names Iran Mission ‘Operation Epic Fury’]</ref>({{lang-en|Epic Fury}}), თავდაპირველი სახელწოდება '''ოპერაცია „იუდას ფარი“''' ({{lang-he|מבצע מגן יהודה, ''მივცა მაგენ იეჰუდა''}}) – [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკულ]]-[[ისრაელი|ებრაული]] კოალიციური<ref name ="trump_26feb">[https://www.ft.com/content/2fb3447b-7ff7-4f9a-9068-05cfb4bf4138 US and Israel launch ‘massive’ strikes on Iran as Trump calls for regime change]</ref> სამხედრო ოპერაცია [[ირანის ისლამური რესპუბლიკა|ირანის ისლამური რესპუბლიკის]] მმართველი [[აიათოლა|აიათოლათა]] რეჟიმის წინააღმდეგ, რომელიც დაიწყო [[2026]] წლის [[28 თებერვალი|28 თებერვლის]] დილას. ოპერაცია [[ომანი|ომანში]] გამართული ამერიკულ-ირანული არაპირდაპირი მოლაპარაკებების შემდეგ, დაიწყო [[აშშ-ის საჰაერო ძალები|აშშ-ის]] და [[ისრაელის საჰაერო ძალები|ისრაელის სახელმწიფოს საჰაერო ძალები]]ს მიერ ირანის აიათოლათა მართვის სისტემის კვანძებზე ფართო სარაკეტო დარტყმებით ირანის სხვადასხვა რეგიონში, მათ შორის ერთ-ერთი პირველი იერიში მიტანილ იქნა [[თეირანი|ირანის დედაქალაქში]] მდებარე ირანის ისლამური რესპუბლიკის დაზრვერვის სამინისტროზე. == წინაპირობა == 1979 წლის რევოლუციის შემდეგ, როდესაც ირანი ისლამურ თეოკრატიად იქცა, მან მიიღო ანტიამერიკული პოზიცია და დეკლალირებულ მიზნად ისრაელის სახელმწიფოს განადგურება გამოაცხადა. ამავე დროს 1980-იან წლებში ირანმა დაიწყო ბირთვული პროგრამის განვითარების საიდუმლო პროგრამა. ყოველივე ეს ისრაელში აღქმულ იქნა როგორც სასიცოცხლო საფრთხე „[[ბეგინის დოქტრინა|ბეგინის დოქტრინის]]“ შესაბამისად. ატომური ინერგიის საერთაშორისო ორგანიზაციის მონაცემებით, ბირთვული პროგრამა აქტიური იყო სულ მცირე 2003 წლამდე. 2015 წელს წამყვანმა ქვეყნებმა, მათ შორის აშშ-ის პრეზიდენტმა [[ბარაკ ჰუსეინ ობამა]]მ, და ირანმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ირანის ბირთვული პროგრამის შესახებ, რომლითაც ირანი ვალდებულებას იღებდა მის პროგრამაზე დაწესებულიყო მეთვალყურეობა და 15 წლის განმავლობაში შეჩერებულიყო მისი განვითარება, სანაცვლოდ კი მას მოეხსნებოდა საერთაშორისო სანქციები. 2018 წელს შეერთებული შტატები შეთანხმებიდან გავიდნენ, სანქციები კვლავ აღდგა. ამის შემდეგ ირანმა დააჩქარა თავისი ბირთვული შეიარაღების პროცესი. 2021 წელს ირანმა შეძლო ურანის გამდიდრება 60%-იან დონემდე რომელიც საკმარისია ბირთვული ქობინის შესაქმნელად. შეფასებები მეტყველებდა, რომ აღნიშნული პროცესი არ იყო გამიზნული სამოქალაქო საჭიროებებისთვის. სანქციების აღდგენამ ირანის ეკონომიკას მძიმე დარტყმა მიაყენა. ირანული ეროვნული ფულის ერთეული 20%-ით გაუფასურდა — 1 დოლარისთვის 35 ათასი რიალიდან — 42 ათას რიალამდე 2021 წელს. საერთაშორისო ბანკებს, რომლებიც ირანთან ვაჭრობას ინარჩუნებდნენ, დიდი ჯარიმები დაეკისრათ. ყველა მსხვილმა ევროპულმა კომპანიამ შეწყვიტა ირანთან საქმიანობა აშშ-ის სანქციების შიშით. სანქციებმა მილიონობით ირანელს მძიმე ეკონომიკური ზიანი მიაყენა, შეამცირა ისეთი იმპორტირებული საქონლის მსყიდველუნარიანობა, როგორიცაა საკვები და მედიკამენტები, ამავდროულად გააძლიერა ინფლაცია, უმუშევრობა და ინფრასტრუქტურის დეგრადაცია. ამის და მიუხედავად, ირანი ავითარებდა ბალისტიკური რაკეტების პროგრამას, რომელიც ახლო აღმოსავლეთში ყველაზე მძლავრი და მსხვილად იქცა და წარმოადგენდა ირანის სამხედრო პოტენციალის ძირითად ნაწილს. ამ პროგრამის ფარგლებში შექმნილი ბალისტიკური რაკეტები გამოიყენებოდა როგორც შემაკავებელი ფაქტორი, რამაც ირანს საშუალება მისცა რეგიონში ჩამოეყალიბებინა პროქსი-ძალები, რეგიონში სხვა ქვეყნების სამხედრო უპირატესობა შეამცირა ან დაჯაბნა. ახლო აღმოსავლეთში ირანმა დაიწყო „შეაკავე დასჯით“ პოლიტიკის გატარება, რათა საუდის არაბეთის, ისრაელისა და შეერთებული შტატების მხრიდან მის მიმართ საფრთხეები შემცირებულიყო. ირანული წყარები უთითებდნენ, რომ ევროპის ყველა ქვეყანა ირანული რაკეტების მოქმედების ზონაშია. პროგრამის ფარგლებში წარმოებული რაკეტები ირანმა გამოიყენა ისრაელის წინააღმდეგ იერიშის დროს 2024 წლის აპრილში, 2024 წლის ოქტომბერში და 2025 წლის ივნისში. გარდა ამისა, ირანმა შეიმუშავა „წინააღმდეგობის ღერძის“ სტრატეგია, რომელიც მოიცავდა ტერორისტულ ორგანიზაციებს, პროქსი-ძალებს, რომლებსაც ირანი ეხმარებოდა იდიოლოგიურად, ფინანსურად, წვრთნიდა, აწვდიდა შეიარაღებასა და საბრძოლო მასალას. ამგვარად ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ რეგიონში შექმნა სამხედრო-პოლიტიკური ალიანსი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ირანი და აერთიანებდა ისეთ გასამხედროებულ ძალებს, როგორიცაა [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლა]], [[ჰუსიტები (დაჯგუფება)|იემენელი ჰუსიტები]] და პალესტინური შეიარაღებული დაჯგუფებები [[ჰამასი]]ს თაოსნობით. ამ ორგანიზაციებს ჰქონდათ მძლავრი შემტევი შესაძლებლობები და ირანის რეგიონალურ ჰეგემონიას უზრუნველყოფნდნენ, ირანის მოწინააღმდეგეთა წინააღმდეგ საომარი და ტერირისტული მოქმედებების წარმოების გზით. ირანს, შეერთებულ შტატებსა და ისრაელს შორის დაძაბულობა გაიზარდა 2023 წლის 7 ოქტომბერს ისრაელზე მომხდარი თავდასხმის და ამას მოყოლილი ღაზის ომის დაწყების შემდეგ, რომლის დროსაც ისრაელმა ძლიერ შეასუსტა ირანის პროქსი-ძალები ახლო აღმოსავლეთში, მათი მეთაურების და საკვანძო იდეოლოგების ფიზიკური განადგურებით. ისრაელსა და ირანს შორის შეტაკებები მოხდა 2024 წლის აპრილსა და ოქტომბერში, ხოლო 2025 წელს მოხდა ხანმოკლე საომარი მოქმედება ისრაელს და ირანს შორის, რომლის დროსაც ამერიკამ ირანულ გამაგრებულ ბირთვულ ობიექტებზე დარტყმებისთვის გამოიყენა საკუთარი დაბალი რადიოლოკაციური ხილვადობის მქონე სტრატეგიული ბომბდამშენები B-2 Spirit (ოპერაცია „შუაღამის ჩაქუჩი“). == მსვლელობა == [[ფაილი:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|320პქ|მინი|[[აშშ-ის საზღვაო ძალები]]ს [[ავიამზიდი დამრტყმელი ჯგუფი]] - 3 „აბრაამ ლინკოლნის“ თაოსნობით საბრძოლო მწყობრით მიცურავს [[არაბეთის ზღვა]]ში, 2026 წელს [[ახლო აღმოსავლეთი|ახლო აღმოსავლეთში]] აშშ-ის შეიარაღებული ძალების უმსხვილესი თავმოყრის დროს. 2026 წლის 6 თებერვალი]] === 28 თებერვალი === აშშ-ის და ისრაელის საჰაერო ძალების ასეულობით თვითმფრინავის მონაწილეობით ოპერაცია 28 თებერვლის დილას დაიწყო. რაკეტების პირველი მიფრენები ირანში, თეირანის დროით 09:45 საათზე დაფიქსირდა. ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ საპასუხო დარტყმებს „ჭეშმარიტი დაპირება-4“ უწოდა. ==== ირანი ==== ოპერაციის პირველ საათებში [[ფრთოსანი რაკეტა|ფრთოსანი რაკეტების]] მიფრენა დაფიქსირდა [[თეირანი|თეირანში]], [[ბუშერი|ბუშერში]], [[ყუმი (ქალაქი)|ყუმში]], [[ქარაჯი|ქარაჯში]], ყორვში, ქერეჯში, სანანდაჯში, [[თავრიზი|თავრიზსა]] და [[ისპაანი|ისპაანში]]. 28 თებერვალს ისრაელის ავიაციის სარაკეტო დარტყმით განადგურებულ იქნა ირანის უზენაისი სასულიერო ლიდერის [[აიათოლა]] [[ალი ხამენეი]]ს რეზიდენცია თეირანში. ებრაულმა საინფორმაციო საშუალებებმა 28 თებერვლის საღამოს გაავრცელეს აიათოლა [[ალი ხამენეი]]ს ლიკვიდაციის შესახებ.<ref>{{Cite news|title=ისრაელის მე-12 არხი - სავარაუდოდ, ისრაელის დარტყმების შედეგად აიათოლა ხამენეი დაიღუპა|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/863170-israelis-me-12-arxi-savaraudod-israelis-dartqmebis-shedegad-aiatola-xamenei-daigupa|access-date=28.02.2026|agency=ინტერპრესნიუსი|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228142545/https://www.interpressnews.ge/ka/article/863170-israelis-me-12-arxi-savaraudod-israelis-dartqmebis-shedegad-aiatola-xamenei-daigupa|archive-date=28.02.2026}}</ref> ებრაული სამხედრო წყაროების ცნობით, ასევე ლიკვიდრებულია [[ირანის შეიარაღებული ძალები]]ს შტაბის უფროსი [[საიდ აბდოლრაჰიმ მუსავი]], პრეზიდენტი [[მასუდ ფეზეშქიანი]], ირანის არმიის მეთაური [[ამირ ხათამი]]. როიტერის ცნობით კი, ისრაელის არმიის მაღალჩინოსნებს მიაჩნიათ, რომ ებრაული ავიაციის მოქმედების შედეგად მოხდა ირანის თავდაცვის მინისტრის და ირგკ-ის მეთაურის ლიკვიდაცია. ირანი არ ადასტურებს საკუთარი მაღალჩინოსნების ლიკვიდაციას, თუმცა ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არაკჩიმ განაცხადა, რომ „შესაძლოა ჩვენ დავკარგეთ რამდენიმე მეთაური, თუმცა ეს დიდი პრობლემა არ არის“. 28 თებერვალს აშშ-ის პრეზიდენტმა [[დონალდ ტრამპი|დონალდ ტრამპმა]] ოპერაციის კომენტირებისას მოუწოდა ირანის მოსახლეობას შეცვალონ [[აიათოლა|ისლამური რეჟიმი]] და განაცხადა რომ „შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალები ატარებენ მასშტაბურ და ხანგრძლივ ოპერაციას, რათა არ დაუშვან რომ ეს ბოროტი და რადიკალური დიქტატურა ემუქრებოდეს ამერიკას და ჩვენი ეროვნული უსაფრთხოების ძირითად ინტერესებს. ჩვენ ვაპირებთ გავანადგუროთ მათი რაკეტები და აღგავოთ მიწის პირიდან მათი სარაკეტო მრეწველობა“;<ref name ="trump_26feb"/> „როდესაც ჩვენ მოვრჩებით, დაიპყარით თქვენი ხელისუფლება. ის თქვენი იქნება“ - განაცხადა დონალდ ტრამპმა.<ref name ="trump_26feb"/> 28 თებერვალს დაუდგენელი მხარის მიერ იერიში მიტანილ იქნა [[2005]]-[[2013]] წლებში [[ირანის პრეზიდენტი]]ს, [[მაჰმუდ აჰმადინეჟადი|მაჰმუდ აჰმადინეჯადი]]ს საცხოვრებელ სახლზე თეირანში, რომელიც ნარმაკის მოედნის №7-ში მდებარეობს. არანაკლებ ოთხი დარტყმისა დაფიქსირდა [[ირგკ|ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსი]]ს „ნაჯაფის სარაკეტო ბაზაზე“ [[ქირმანშაჰი]], ხოლო შუშტერში იერიში განხორციელდა [[ირგკ]]-ის ყაზარმებზე. საღამოს დაფიქსირდა ქალაქ ზენჯანში განლაგებული სარაკეტო საცავზე დარტყმა, ისმოდა მეორეული დეტონაციის ხმა და ნათება. აშშ-ის საზღვაო ძალებმა შეუტიეს ჩაბაჰარის ორმაგი დანიშნულების საზღვაო პორტს. 28 თებერვლის საღამოს მასირებული დარტყმები განხორციელდა ირანის ბენდერ-აბასის საზღვაო პორტზე. საჰარო დარტყმის შედეგად ლიკვიდირებულ იქნა ირანის პოლიციის დაზვერვის ცენტრის ხელმძღვანელი, ბრიგადის გენერალი ღოლამ რეზა რეზაიანი. ==== არაბთა გაერთიანებული საამიროები ==== ===== დუბაი ===== მთელი დღის მანძილზე აქტიურად მუშაობდა რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვა [[დუბაის საოცრებათა ბაღი|დუბაი]]ს ცაში. ირანული ბალისტიკური რაკეტების გადაჭერა უშუალოდ დასახლებული პუნქტების თავზე მიმდინარეობდა. რაკეტა ჩამოვარდა დუბაის ხელოვნურ კუნძულზე „პალმა ჯუმეირა“, სადაც დაფიქსირდა რაკეტის მოხვედრა სასტუმრო Fairmont The Palm-ის შენობაში. დაიბომბა დუბაის რაიონი City Walk. გვიან საღამოს განხორციელდა ირანული სარაკეტო იერიში დუბაის საერთაშორისო აეროპორტის ერთ-ერთ ტერმინალზე. ირანული უპილოტო თვითმკვლელი თვითმფრინავი დაეჯახა დუბაის სიმბოლოს, სასტუმრო ბურჯ-ალ-არაბს, რომელიც „აფრის“ სახელით არის ცნობილი. ===== აბუ-დაბი ===== რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემით რაკეტის გადაჭერა დაფიქსირდა [[აბუ-დაბი]]ს საჰაერო სივრცეში, [[არაბთა გაერთიანებული საამიროები]]. ==== ქუვეითი ==== იერიშის შედეგად მნიშვნელოვნად დაზიანდა ქუვეითის საერთაშორისო აეროპორტის მგზავრთა მოსაცდელი დარბაზი. ქუვეთის თავდაცვის სამინისტროს ცნობით, სამმა თანამშრომელმა ნამსხვრევებით მსუბუქი ჭრილობები მიიღო ალი ას-სალამის ავიაბაზაზე თავდასხმისას. ==== სირია ==== [[ისრაელის საჰაერო ძალები|ებრაული ავიაციის]] მიერ, ირანის ისლამური რესპუბლიკის ობიექტებზე დარტყმებისთვის გამოყენებულ იქნა [[სირია|სირიის]] საჰაერო სივრცე, რომელშიც 28 თებერვალს ფიქსირდებოდა [[ცაჰალი]]ს [[F-16 Fighting Falcon|F-16]] ტიპის თვითმფრინავების მიერ საწვავით გამართვა [[KC-707]] „რაამის“ ტიპის [[საჰაერო ტანკერი]]დან. ==== ერაყი ==== ოპერაციის დროს [[BGM-109 Tomahawk]] ტიპის ამერიკული ფრთოსანი რაკეტების მიზნისკენ ფრენა დაფიქსირდა [[ერაყი]]ს საჰაერო სივრცეში, ერაყში კი ნაპოვნი იქნა ებრაული [[საჰაერო ბალისტიკური რაკეტა]] „[[Blue Sperrow]]“-ის ამაჩქარებლები. ==== საუდის არაბეთი ==== საუდის არაბეთზე ირანის შეტევის საპასუხოდ, საუდის არაბეთი აიათოლათა რეჟიმის წინააღმდეგ ამერიკულ-ებრაულ ოპერაციას შეუერთდა. ==== ბაჰრეინი ==== ოპერაციის დაწყების შემდეგ, ირანულმა ძალებმა ბალისტიკური რაკეტებით შეუტიეს [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინში]] განლაგებულ [[აშშ-ის საზღვაო ძალები]]ს მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ბაზაზე. აფეთქებები ასევე დაფიქსირდა საუდის არაბეთში პრინც სულთანის ბაზაზე და ქუვეითში. 28 თებერვალს ბაჰრეინში, აშშ-ს სამხედრო ბაზაზე განთავსებულ რაიოლოკაციურ სადგურზე დაფიქსირდა ირანული Shahed 136 ტიპის თვითმკვლელი-[[უპილოტო საფრენი აპარატი|უსა]]-ს პირდაპირი იერიში; რამდენიმე საათით ადრე იმავე ტერიტორიაზე მიფრინდა ირანული ბალისტიკური რაკეტა. 28 თებერვლის საღამოს ბაჰრეინის დედაქალაქ [[მანამა]]ში Shahed 136 ტიპის თვითმკვლელი-უსა შეეჯახა მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კომპლექსის ზედა სართულებს, რამაც მძლავრი აფეთქება გამოიწვია. ==== კატარი ==== ირანული ბალისტიკური რაკეტები გადაიჭირეს კატარში, რომლის ნამსხვრევები [[დოჰა]]ს საცხოვრებელ ზონაში ჩამოცვივდა. ==== ისრაელი ==== ისრაელის საჰაერო სივრცეში ირანული ბალისტიკური რაკეტების გადაჭერას ახდენდნენ ამერიკული და ებრაული რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემები, მათ შორის გადაჭერები დაფიქსირდა ამერიკული THAAD- და ებრაული ARROW-ტიპის საზენიტო სარაკეტო კომპლექსების მონაწილეობით. თელ-ავივში დასახლებულ ზონაში ირანული ბალისყიკური რაკეტის ჩამოვარდნის შედეგად დაშავდა 20-ზე მეტი ადამიანი, ერთი ქალი გარდაიცვალა. ==== ორმუზის სრუტე ==== ირანმა ორმუზის სრუტე დაბლოკა. === 1 მარტი === 1 მარტის, რაკეტების და თვითმკვლელი უპილოტო საფრენი აპარატების ინტენსიური მოფრენები ფიქსირდება ბაჰრეინის დედაქალაქ მანამაში და კატარში. ბაჰრეინში ბალისტიკური რაკეტა მოხვდა ხუთვარსკვლავიან სასტუმროს Crowne Plaza Manama. ღამით მანამაში იერიშის შედეგად ცეცხლი მოედო მრავალსართულიანი შენობის ყველა სართულს. გამთენიისას დაიბომბა დუბაის აეროპორტი. ორი თვითმკვლელი უპილოტო თვითფრინავი დაეცა ერაყში ერბილის პროვინციაში განთავსებულ ჰარირის ავიაბაზას, სადაც დისლოცირდება აშშ-ის მცირერიცხოვანი შენაერთი. ==== ისრაელი ==== 8 ადამიანი დაიღუპა ისრაელის ბეიტ-შემეშში ირანული რაკეტის კერძო სახლებზე ჩამოვარდნის შედეგად. ირანული რაკეტა ძველ სახლში გახსნილ საზოგადოებრივ ბომბსაფარს მოხვდა და სრულად დაშალა. იმდებარედ მდებარე რამდენიმე სახლი დაინგრა. დაიჭრა 23 ადამიანი, მათ შორის 2 მძიმედ. ==== ორმუზის სრუტე ==== 1 მარტს ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა ორმუზის სრუტის განბლოკვა გამოაცხადა - გემები შეძლებენ ტვირთების გადაზიდვას. == საერთაშორისო გამოხმაურება == *{{დროშა|უკრაინა}}: უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროში განცხადეს რომ მხარს უჭერენ ირანელ ხალხს, — რეგიონში უკანასკნელი მოვლენები გამოიწვია თეირანის რეჟიმის ქმედებებმა. უკრაინის პრეზიდენტმა, [[ვოლოდიმირ ზელენსკი]]მ კომენტირებისას თქვა, რომ „სამართლიანია ირანელ ხალხს მიეცეს შანსი დააღწიოს თავი ტერორისტულ რეჟიმს. უკრაინის პოზიცია უცვლელია: უნდა შენარჩუნდეს რაც შეიძლება მეტი სიცოცხლე, არ დაიშვას ომის გაფართოება, და მნიშვნელოვანია, ამერიკა მომართულია გადაჭრით — როდესაც ამერიკა მოქმედებს მტკიცედ, გლობალური ავაზაკები სუსტდებიან“. * {{დროშა|ნორვეგია}}: ირანზე შეტევა არ შეესაბამება საერთაშორისო სამართლის ნორმებს, განაცხადეს ნორვეგიის მთავრობაში. *{{დროშა|ესპანეთი}}: ესპანეთი უარყოფს შეერთებული შტატების და ისრაელის ცალმხრივ სამხედრო მოქმედებებს ირანის წინააღმდეგ, განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა [[პედრო სანჩესი (პოლიტიკოსი)|პედრო სანჩესმა]] *{{დროშა|იტალია}}: იტალიის თავდაცვის მინისტრ გუიდო კროზეტოს თქმით, დასასვენებლად წასული, ვერ ახერხებს დუბაიდან რომში დაბრუნებას, რადგან ირანის იერიშის გამო დაკეტილია დუბაის აეროპორტი.<ref>{{Cite news|title=Esclusivo – Crosetto bloccato a Dubai: spazio aereo chiuso per l’attacco di Israele e Usa all’Iran|work=Il fatto quotidiano|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/02/28/crosetto-bloccato-dubai-attacco-iran-news/8308969/|access-date=28.02.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228181004/https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/02/28/crosetto-bloccato-dubai-attacco-iran-news/8308969/|archive-date=28.02.2026}}</ref> *{{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა მაკრონმა განაცხადა, რომ ირანს, აშშ-ს და ისრაელს შორის ომის დაწყებას სერიოზული შედეგები ექნება მშვიდობისთვის და საერთაშორისო უსაფრთხოებისთვის; ამჟამინდელი ესკალაცია სახიფათოა და უნდა დასრულდეს, - განაცხადა [[ემანუელ მაკრონი|ემანუელ მაკრონმა]]. მაკრონმა ასევე აღნიშნა, რომ საფრანგეთის რესპუბლიკა არ იყო ინფორმირებული ირანზე მოსალოდნელი დარტყმების შესახებ და საფრანგეთის ძალებს მონაწილეობა მათში არ მიუღიათ. *{{დროშა|თურქეთი}}: ჩვენ ღრმად ვართ დამწუხრებულები და შეშფოთებულები აშშ-ისრაელის თავდასხმებით ჩვენს მეზობელ ირანზე, რომელიც ნეთანიაჰუს პროვოკაციების შემდეგ დაიწყო, — განაცხადა თურქეთის პრეზიდენტმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]]. *{{დროშა|კოლომბია}}: კოლომბიის პრეზიდენტმა [[გუსტავო პეტრო]]მ სოციალურ ქსელში X განაცხადა - „ვფიქრობ, პრეზიდენტმა ტრამპმა დღეს შეცდომა დაუშვა“. *{{დროშა|რუსეთი}}: [[რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო|რუსეთის საგარეო უწყებაში]] დაგმეს „ამერიკის და ისრაელის აგრესია სუვერენული ირანის მიმართ“. *{{დროშა|საქართველო}}: საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გაავრცელა განცხადება, რომ ახლო აღმოსავლეთში ვითარებას ღრმა შეშფოთებით აკვირდებაიან და აღნიშნავენ, რომ ხაზს უსვამენ დიპლომატიური ძალისხმევის მნიშვნელობას რეგიონში დეესკალაციისა და სტაბილურობის უზრუნველყოფის მიზნით.<ref>{{Cite news|title=საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო - ახლო აღმოსავლეთში ვითარებას ღრმა შეშფოთებით ვაკვირდებით - ხაზს ვუსვამთ დიპლომატიური ძალისხმევის მნიშვნელობას|date=28.02.2026|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/863186-sakartvelos-sagareo-sakmeta-saministro-axlo-agmosavletshi-vitarebas-grma-sheshpotebit-vakvirdebit-xazs-vusvamt-diplomatiuri-zalisxmevis-mnishvnelobas|access-date=28.02.2026|agency=ინტერპრესნიუსი|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228170641/https://www.interpressnews.ge/ka/article/863186-sakartvelos-sagareo-sakmeta-saministro-axlo-agmosavletshi-vitarebas-grma-sheshpotebit-vakvirdebit-xazs-vusvamt-diplomatiuri-zalisxmevis-mnishvnelobas|archive-date=28.02.2026}}</ref> * {{დროშა|ვენესუელა}}: ვენესუელას მთავრობამ გაავრცელა განცხადება, სადაც აღნიშნეს, რომ ვენესუელა „გმობს და გმობს“ შეერთებული შტატებისა და ისრაელის მიერ ირანის წინააღმდეგ სამხედრო თავდასხმას. *{{დროშა|პაკისტანი}}: კარაჩიში, ჯოხებით და რკინებით შეიარაღებული ადამიანები თავს დაესხნენ აშშ-ის საკონსულოს შენობას. *{{დროშა|ჩინეთი}}: ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში განაცხადეს, რომ აუცილებელია ირანის ეროვნული სუვერენიტეტის, უსაფრთხოების და ტერიტორიული მთლიანობის პატივისცემა. == ირანის მეთაურების ლიკვიდაცია == ერთ-ერთი პირველი სამიზნე ოპერაციის დაწყებისას იყვნენ ირანის მაღალი რანგის მეთაურები, მათ შორის პრეზიდენტი, უზენაისი სასულიერო ლიდერი — [[ალი ხამენეი|აიათოლა]], [[ირგკ|გუშაგთა]] მეთაური და შეიარაღებული ძალების შტაბის უფროსი. შუადღისას ებრაულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია ქვეყნის შიდა სამხედრო წყაროებზე დაყრდნობით, ალი ხამენინის ლიკვიდაციის შესახებ. მოგვიანებით თავიანთ წყაროებზე დაყრდნობით ასეთივე ინფორმაცია გამოაქვეყნეს „[[Reuters]]“-მა და „Axios“-მა, თუმცა ინფორმაცია დაუდასტურებელი იყო. ამავე დროს, ირანული ოფოციალური წყაროები არც უარყოფდნენ და არც ადასტურებდნენ ალი ხამეინის მდგომარეობას. გვიან საღამოს ალი ხამეინის, დიდი ალბათობით ლიკვიდაციის შესახებ განაცხადა ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ. პარალელურად მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ისრაელის პრემიერს დაზვერვამ უჩვენა ალი ხამეინის გვამის სურათები. დღის მიწურულს მტკიცებითი ფორმით ალი ხამეინის ლიკვიდაციის შესახებ დაწერა აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა, საკუთარ სოციალურ ქსელში Truth, და დაამატა, რომ „ისტორიაში ერთ-ერთი უბოროტესი ადამიანის“ სიკვდილი — მართებული საქმეა. 1 მარტს ირანმა ოფიციალურად დაადასტურა აიათოლა ალი ხამეინის ლიკვიდაცია.<ref>{{Cite news|title=Iran’s Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, who led the Islamic Republic since 1989, is dead at 86|date=01.03.2026|work=The Associated Press|url=https://apnews.com/article/iran-supreme-leader-ayatollah-ali-khamenei-dead-5b13b69b708c4ed38e8f95f5fb41a597|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301055455/https://apnews.com/article/iran-supreme-leader-ayatollah-ali-khamenei-dead-5b13b69b708c4ed38e8f95f5fb41a597|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref><ref>{{Cite news|title=Ayatollah Ali Khamenei, religious cleric who ruled Iran for decades, killed in strikes|work=NBC News|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/ayatollah-ali-khamenei-religious-cleric-who-ruled-iran-for-decades-killed-in-strikes/ar-AA1Xhvio|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301060715/https://www.msn.com/en-us/news/world/ayatollah-ali-khamenei-religious-cleric-who-ruled-iran-for-decades-killed-in-strikes/ar-AA1Xhvio|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref> ებრაული ავიაციის რაკეტებმა ალი ხომეინი რეზიდენციის მიწისზედა კომპლექსში წაასწრეს.<ref>{{Cite news|title=ირანი აიათოლა ალი ხამენეის ლიკვიდაციას ადასტურებს - ქვეყანაში 40-დღიანი გლოვა გამოცხადდა|work=ინტერპრესნიუსი|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/863213-irani-aiatola-ali-xameneis-likvidacias-adasturebs-kveqanashi-40-dgiani-glova-gamocxadda|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301061326/https://www.interpressnews.ge/ka/article/863213-irani-aiatola-ali-xameneis-likvidacias-adasturebs-kveqanashi-40-dgiani-glova-gamocxadda|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref><ref name ="khamanei+40">{{Cite news|title=Dozens of top Iranian regime officials, supreme leader killed in Israeli strikes|work=Fox News|url=https://www.foxnews.com/world/dozens-top-iranian-regime-officials-supreme-leader-killed-israeli-strikes|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301063136/https://www.foxnews.com/world/dozens-top-iranian-regime-officials-supreme-leader-killed-israeli-strikes|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref> ამ იერიშში ასევე ლიკვიდირებულ: აიათოლას შვილი - სეიედ მოჯთაბ ხამენეი მეუღლესთან, ზოჰრა ხადად-ადელთან ერთად, ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის მეთაური მოჰამად ფაქფური<ref name ="khamanei+40"/> და ირანის თავდაცვის საბჭოს მდივანი ალი შამხანი<ref name ="khamanei+40"/>, ასევე აიათოლას რძალი. Fox News-ის ცნობით, ავიადარტყმისას განადგურდა აიათოლათა ისლამური რეჟიმის 40-მდე წარმომადგენელი,<ref name ="khamanei+40"/> მათ შორის სალეჰ ასადი - ხათამ ალ-ანბიას საგანგებო სარდლობის დაზვერვის დირექტორატის ხელმძღვანელი,<ref name ="khamanei+40"/> მოჰამად შირაზი - 1989 წლიდან ალი ხამენეის სამხედრო ბიუროს უფროსი,<ref name ="khamanei+40"/> ირანის თავდაცვის მინისტრი აზიზ ნასირზადე,<ref name ="khamanei+40"/> ჰოსეინ ჯაბალ ამელიანი<ref name ="khamanei+40"/> - ბირთვული, ბიოლოგიური და ქიმიური შეიარაღების პროექტების განმავითარებელი უწყების ხელმძღვანელი და ამავე ორგანიზაციის წინა ხელმძღვანელი რეზა მოზაფარი-ნია.<ref name ="khamanei+40"/> 1 მარტს ცნობილი გახდა, რომ 28 თებერვლის იერიშის დროს ლიკვიდირებულებს შორის არის ირანის ისლამური რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2005-2013 წლებში, [[მაჰმუდ აჰმადინეჟადი]], თუმცა რამდენიმე დღეში ირანულმა პრესამ მაჰმუდ აჰმადინეჟადის სიკვდილი უარყო. == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ირან-ისრაელის დაპირისპირება]] [[კატეგორია:ირან-აშშ-ის დაპირისპირება]] [[კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ომები]] [[კატეგორია:ირანის ომები]] [[კატეგორია:ისრაელის ომები]] [[კატეგორია:აშშ-ის ომები]] k10m3az68vwg9wkfkqw1jtn6kt6x6o8 5417200 5417197 2026-06-20T07:33:11Z ~2026-35959-62 184425 5417200 wikitext text/x-wiki {{მიმდინარე}} {{ინფოდაფა სამხედრო კონფლიქტი||კონფლიქტი=ოპერაცია „მოღრიალე ლომი“|ნაწილი=[[ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტი]]|სურათი=|სათაური=|თარიღი= 2026 წლის 28 თებერვალი – 17 ივნისი (3 თვე, 3 კვირა და 2 დღე) |მდებარეობა=[[ახლო აღმოსავლეთი]]|კოორდინატები={{coord|35.688|51.389}} |მიზეზი=|casus=ირანის ბირთვული იარაღის შექმნის პროგრამა<br>ირანის სარაკეტო პროგრამა|სტატუსი=|შედეგი=|ტერიტორია=|მხარე1={{დროშა|ირანი}} |მხარე1a= [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლა]] (2026 წლის 2 აპრილიდან) |მხარე2={{დროშა|აშშ}}<br>{{დროშა|ისრაელი}}| მხარე2a='''თავდაცვითი ზომები:'''{{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}<br>{{დროშა|ბაჰრეინი}}<br>{{დროშა|საუდის არაბეთი}}<br>{{დროშა|ქუვეითი}}<br>{{დროშა|არაბთა გაერთიანებული საამიროები}}<br>{{დროშა|იორდანია}}<br>{{დროშა|კატარი}}<br>{{დროშა|საბერძნეთი}}<br>{{დროშა|საფრანგეთი}} |მეთაური1={{დროშანიშანი|ირანი}} [[ალი ხამენეი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[მასუდ ფეზეშქიანი]]<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ალი ლარიჯანი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[აზიზ ნასირზადე]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ალი შამხანი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[მოჰამად ფაქფური]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ესმაილ ხატიბი]] Ⓧ<br>{{დროშანიშანი|ირანი}} [[ჰასამ ჰასანზადე]] Ⓧ |მეთაური2={{დროშანიშანი|აშშ}} [[დონალდ ტრამპი]]<br>{{დროშანიშანი|აშშ}} [[პიტ ჰეგსეთი]]<br>{{დროშანიშანი|აშშ}} [[დენ კეინი]]<br>{{დროშანიშანი|ისრაელი}} [[ბენიამინ ნეთანიაჰუ]]<br>{{დროშანიშანი|ისრაელი}} [[ისრაელ კაცი]]<br>{{დროშანიშანი|ისრაელი}} [[ეიალ ზამირი]] |მეთაური3=|ნაწილები1=|ნაწილები2=|ნაწილები3=|ძალა1=|ძალა2=|ძალა3= |დანაკარგები1={{დროშა|ირანი}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - * მოკლული - 153+ |დანაკარგები2= {{დროშა|აშშ}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - 18 * მოკლული - 6 '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''ტექნიკა''' * [[F-15E Strike Eagle|F-15E]] - 3 (მეგობრული ცეცხლით) {{დროშა|ისრაელი}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - 9 {{დროშა|არაბთა გაერთიანებული საამიროები}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - 58 * მოკლული - 3 {{დროშა|ქუვეითი}} '''სამხედრო''' * დაჭრილი - 3 * მოკლული - 2 '''სამოქალაქო''' * დაჭრილი - ? * მოკლული - ? |დანაკარგები3=|დანაკარგები4=|შენიშვნა=|ვიკისაწყობში=|კატეგორია ვიკისაწყობში=|ვიკისაწყობი=|კამპანიის დაფა=}} '''ოპერაცია „მოღრიალე ლომი“''' ({{lang-he|מבצע שאגת האר, ''მივცა შეჰაგატ ჰაარი''}}), ასევე '''ოპერაცია „ეპიკური რისხვა“''' <ref>[https://www.wsj.com/livecoverage/iran-strikes-2026/card/pentagon-names-iran-mission-operation-epic-fury--ufli1pdATMcdceZZ04OD Pentagon Names Iran Mission ‘Operation Epic Fury’]</ref>({{lang-en|Epic Fury}}), თავდაპირველი სახელწოდება '''ოპერაცია „იუდას ფარი“''' ({{lang-he|מבצע מגן יהודה, ''მივცა მაგენ იეჰუდა''}}) – [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკულ]]-[[ისრაელი|ებრაული]] კოალიციური<ref name ="trump_26feb">[https://www.ft.com/content/2fb3447b-7ff7-4f9a-9068-05cfb4bf4138 US and Israel launch ‘massive’ strikes on Iran as Trump calls for regime change]</ref> სამხედრო ოპერაცია [[ირანის ისლამური რესპუბლიკა|ირანის ისლამური რესპუბლიკის]] მმართველი [[აიათოლა|აიათოლათა]] რეჟიმის წინააღმდეგ, რომელიც დაიწყო [[2026]] წლის [[28 თებერვალი|28 თებერვლის]] დილას. ოპერაცია [[ომანი|ომანში]] გამართული ამერიკულ-ირანული არაპირდაპირი მოლაპარაკებების შემდეგ, დაიწყო [[აშშ-ის საჰაერო ძალები|აშშ-ის]] და [[ისრაელის საჰაერო ძალები|ისრაელის სახელმწიფოს საჰაერო ძალები]]ს მიერ ირანის აიათოლათა მართვის სისტემის კვანძებზე ფართო სარაკეტო დარტყმებით ირანის სხვადასხვა რეგიონში, მათ შორის ერთ-ერთი პირველი იერიში მიტანილ იქნა [[თეირანი|ირანის დედაქალაქში]] მდებარე ირანის ისლამური რესპუბლიკის დაზრვერვის სამინისტროზე. == წინაპირობა == 1979 წლის რევოლუციის შემდეგ, როდესაც ირანი ისლამურ თეოკრატიად იქცა, მან მიიღო ანტიამერიკული პოზიცია და დეკლალირებულ მიზნად ისრაელის სახელმწიფოს განადგურება გამოაცხადა. ამავე დროს 1980-იან წლებში ირანმა დაიწყო ბირთვული პროგრამის განვითარების საიდუმლო პროგრამა. ყოველივე ეს ისრაელში აღქმულ იქნა როგორც სასიცოცხლო საფრთხე „[[ბეგინის დოქტრინა|ბეგინის დოქტრინის]]“ შესაბამისად. ატომური ინერგიის საერთაშორისო ორგანიზაციის მონაცემებით, ბირთვული პროგრამა აქტიური იყო სულ მცირე 2003 წლამდე. 2015 წელს წამყვანმა ქვეყნებმა, მათ შორის აშშ-ის პრეზიდენტმა [[ბარაკ ჰუსეინ ობამა]]მ, და ირანმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ირანის ბირთვული პროგრამის შესახებ, რომლითაც ირანი ვალდებულებას იღებდა მის პროგრამაზე დაწესებულიყო მეთვალყურეობა და 15 წლის განმავლობაში შეჩერებულიყო მისი განვითარება, სანაცვლოდ კი მას მოეხსნებოდა საერთაშორისო სანქციები. 2018 წელს შეერთებული შტატები შეთანხმებიდან გავიდნენ, სანქციები კვლავ აღდგა. ამის შემდეგ ირანმა დააჩქარა თავისი ბირთვული შეიარაღების პროცესი. 2021 წელს ირანმა შეძლო ურანის გამდიდრება 60%-იან დონემდე რომელიც საკმარისია ბირთვული ქობინის შესაქმნელად. შეფასებები მეტყველებდა, რომ აღნიშნული პროცესი არ იყო გამიზნული სამოქალაქო საჭიროებებისთვის. სანქციების აღდგენამ ირანის ეკონომიკას მძიმე დარტყმა მიაყენა. ირანული ეროვნული ფულის ერთეული 20%-ით გაუფასურდა — 1 დოლარისთვის 35 ათასი რიალიდან — 42 ათას რიალამდე 2021 წელს. საერთაშორისო ბანკებს, რომლებიც ირანთან ვაჭრობას ინარჩუნებდნენ, დიდი ჯარიმები დაეკისრათ. ყველა მსხვილმა ევროპულმა კომპანიამ შეწყვიტა ირანთან საქმიანობა აშშ-ის სანქციების შიშით. სანქციებმა მილიონობით ირანელს მძიმე ეკონომიკური ზიანი მიაყენა, შეამცირა ისეთი იმპორტირებული საქონლის მსყიდველუნარიანობა, როგორიცაა საკვები და მედიკამენტები, ამავდროულად გააძლიერა ინფლაცია, უმუშევრობა და ინფრასტრუქტურის დეგრადაცია. ამის და მიუხედავად, ირანი ავითარებდა ბალისტიკური რაკეტების პროგრამას, რომელიც ახლო აღმოსავლეთში ყველაზე მძლავრი და მსხვილად იქცა და წარმოადგენდა ირანის სამხედრო პოტენციალის ძირითად ნაწილს. ამ პროგრამის ფარგლებში შექმნილი ბალისტიკური რაკეტები გამოიყენებოდა როგორც შემაკავებელი ფაქტორი, რამაც ირანს საშუალება მისცა რეგიონში ჩამოეყალიბებინა პროქსი-ძალები, რეგიონში სხვა ქვეყნების სამხედრო უპირატესობა შეამცირა ან დაჯაბნა. ახლო აღმოსავლეთში ირანმა დაიწყო „შეაკავე დასჯით“ პოლიტიკის გატარება, რათა საუდის არაბეთის, ისრაელისა და შეერთებული შტატების მხრიდან მის მიმართ საფრთხეები შემცირებულიყო. ირანული წყარები უთითებდნენ, რომ ევროპის ყველა ქვეყანა ირანული რაკეტების მოქმედების ზონაშია. პროგრამის ფარგლებში წარმოებული რაკეტები ირანმა გამოიყენა ისრაელის წინააღმდეგ იერიშის დროს 2024 წლის აპრილში, 2024 წლის ოქტომბერში და 2025 წლის ივნისში. გარდა ამისა, ირანმა შეიმუშავა „წინააღმდეგობის ღერძის“ სტრატეგია, რომელიც მოიცავდა ტერორისტულ ორგანიზაციებს, პროქსი-ძალებს, რომლებსაც ირანი ეხმარებოდა იდიოლოგიურად, ფინანსურად, წვრთნიდა, აწვდიდა შეიარაღებასა და საბრძოლო მასალას. ამგვარად ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ რეგიონში შექმნა სამხედრო-პოლიტიკური ალიანსი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ირანი და აერთიანებდა ისეთ გასამხედროებულ ძალებს, როგორიცაა [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლა]], [[ჰუსიტები (დაჯგუფება)|იემენელი ჰუსიტები]] და პალესტინური შეიარაღებული დაჯგუფებები [[ჰამასი]]ს თაოსნობით. ამ ორგანიზაციებს ჰქონდათ მძლავრი შემტევი შესაძლებლობები და ირანის რეგიონალურ ჰეგემონიას უზრუნველყოფნდნენ, ირანის მოწინააღმდეგეთა წინააღმდეგ საომარი და ტერირისტული მოქმედებების წარმოების გზით. ირანს, შეერთებულ შტატებსა და ისრაელს შორის დაძაბულობა გაიზარდა 2023 წლის 7 ოქტომბერს ისრაელზე მომხდარი თავდასხმის და ამას მოყოლილი ღაზის ომის დაწყების შემდეგ, რომლის დროსაც ისრაელმა ძლიერ შეასუსტა ირანის პროქსი-ძალები ახლო აღმოსავლეთში, მათი მეთაურების და საკვანძო იდეოლოგების ფიზიკური განადგურებით. ისრაელსა და ირანს შორის შეტაკებები მოხდა 2024 წლის აპრილსა და ოქტომბერში, ხოლო 2025 წელს მოხდა ხანმოკლე საომარი მოქმედება ისრაელს და ირანს შორის, რომლის დროსაც ამერიკამ ირანულ გამაგრებულ ბირთვულ ობიექტებზე დარტყმებისთვის გამოიყენა საკუთარი დაბალი რადიოლოკაციური ხილვადობის მქონე სტრატეგიული ბომბდამშენები B-2 Spirit (ოპერაცია „შუაღამის ჩაქუჩი“). == მსვლელობა == [[ფაილი:Abraham Lincoln Carrier Strike Group Conducts Photo Exercise.jpg|320პქ|მინი|[[აშშ-ის საზღვაო ძალები]]ს [[ავიამზიდი დამრტყმელი ჯგუფი]] - 3 „აბრაამ ლინკოლნის“ თაოსნობით საბრძოლო მწყობრით მიცურავს [[არაბეთის ზღვა]]ში, 2026 წელს [[ახლო აღმოსავლეთი|ახლო აღმოსავლეთში]] აშშ-ის შეიარაღებული ძალების უმსხვილესი თავმოყრის დროს. 2026 წლის 6 თებერვალი]] === 28 თებერვალი === აშშ-ის და ისრაელის საჰაერო ძალების ასეულობით თვითმფრინავის მონაწილეობით ოპერაცია 28 თებერვლის დილას დაიწყო. რაკეტების პირველი მიფრენები ირანში, თეირანის დროით 09:45 საათზე დაფიქსირდა. ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ საპასუხო დარტყმებს „ჭეშმარიტი დაპირება-4“ უწოდა. ==== ირანი ==== ოპერაციის პირველ საათებში [[ფრთოსანი რაკეტა|ფრთოსანი რაკეტების]] მიფრენა დაფიქსირდა [[თეირანი|თეირანში]], [[ბუშერი|ბუშერში]], [[ყუმი (ქალაქი)|ყუმში]], [[ქარაჯი|ქარაჯში]], ყორვში, ქერეჯში, სანანდაჯში, [[თავრიზი|თავრიზსა]] და [[ისპაანი|ისპაანში]]. 28 თებერვალს ისრაელის ავიაციის სარაკეტო დარტყმით განადგურებულ იქნა ირანის უზენაისი სასულიერო ლიდერის [[აიათოლა]] [[ალი ხამენეი]]ს რეზიდენცია თეირანში. ებრაულმა საინფორმაციო საშუალებებმა 28 თებერვლის საღამოს გაავრცელეს აიათოლა [[ალი ხამენეი]]ს ლიკვიდაციის შესახებ.<ref>{{Cite news|title=ისრაელის მე-12 არხი - სავარაუდოდ, ისრაელის დარტყმების შედეგად აიათოლა ხამენეი დაიღუპა|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/863170-israelis-me-12-arxi-savaraudod-israelis-dartqmebis-shedegad-aiatola-xamenei-daigupa|access-date=28.02.2026|agency=ინტერპრესნიუსი|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228142545/https://www.interpressnews.ge/ka/article/863170-israelis-me-12-arxi-savaraudod-israelis-dartqmebis-shedegad-aiatola-xamenei-daigupa|archive-date=28.02.2026}}</ref> ებრაული სამხედრო წყაროების ცნობით, ასევე ლიკვიდრებულია [[ირანის შეიარაღებული ძალები]]ს შტაბის უფროსი [[საიდ აბდოლრაჰიმ მუსავი]], პრეზიდენტი [[მასუდ ფეზეშქიანი]], ირანის არმიის მეთაური [[ამირ ხათამი]]. როიტერის ცნობით კი, ისრაელის არმიის მაღალჩინოსნებს მიაჩნიათ, რომ ებრაული ავიაციის მოქმედების შედეგად მოხდა ირანის თავდაცვის მინისტრის და ირგკ-ის მეთაურის ლიკვიდაცია. ირანი არ ადასტურებს საკუთარი მაღალჩინოსნების ლიკვიდაციას, თუმცა ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არაკჩიმ განაცხადა, რომ „შესაძლოა ჩვენ დავკარგეთ რამდენიმე მეთაური, თუმცა ეს დიდი პრობლემა არ არის“. 28 თებერვალს აშშ-ის პრეზიდენტმა [[დონალდ ტრამპი|დონალდ ტრამპმა]] ოპერაციის კომენტირებისას მოუწოდა ირანის მოსახლეობას შეცვალონ [[აიათოლა|ისლამური რეჟიმი]] და განაცხადა რომ „შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალები ატარებენ მასშტაბურ და ხანგრძლივ ოპერაციას, რათა არ დაუშვან რომ ეს ბოროტი და რადიკალური დიქტატურა ემუქრებოდეს ამერიკას და ჩვენი ეროვნული უსაფრთხოების ძირითად ინტერესებს. ჩვენ ვაპირებთ გავანადგუროთ მათი რაკეტები და აღგავოთ მიწის პირიდან მათი სარაკეტო მრეწველობა“;<ref name ="trump_26feb"/> „როდესაც ჩვენ მოვრჩებით, დაიპყარით თქვენი ხელისუფლება. ის თქვენი იქნება“ - განაცხადა დონალდ ტრამპმა.<ref name ="trump_26feb"/> 28 თებერვალს დაუდგენელი მხარის მიერ იერიში მიტანილ იქნა [[2005]]-[[2013]] წლებში [[ირანის პრეზიდენტი]]ს, [[მაჰმუდ აჰმადინეჟადი|მაჰმუდ აჰმადინეჯადი]]ს საცხოვრებელ სახლზე თეირანში, რომელიც ნარმაკის მოედნის №7-ში მდებარეობს. არანაკლებ ოთხი დარტყმისა დაფიქსირდა [[ირგკ|ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსი]]ს „ნაჯაფის სარაკეტო ბაზაზე“ [[ქირმანშაჰი]], ხოლო შუშტერში იერიში განხორციელდა [[ირგკ]]-ის ყაზარმებზე. საღამოს დაფიქსირდა ქალაქ ზენჯანში განლაგებული სარაკეტო საცავზე დარტყმა, ისმოდა მეორეული დეტონაციის ხმა და ნათება. აშშ-ის საზღვაო ძალებმა შეუტიეს ჩაბაჰარის ორმაგი დანიშნულების საზღვაო პორტს. 28 თებერვლის საღამოს მასირებული დარტყმები განხორციელდა ირანის ბენდერ-აბასის საზღვაო პორტზე. საჰარო დარტყმის შედეგად ლიკვიდირებულ იქნა ირანის პოლიციის დაზვერვის ცენტრის ხელმძღვანელი, ბრიგადის გენერალი ღოლამ რეზა რეზაიანი. ==== არაბთა გაერთიანებული საამიროები ==== ===== დუბაი ===== მთელი დღის მანძილზე აქტიურად მუშაობდა რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვა [[დუბაის საოცრებათა ბაღი|დუბაი]]ს ცაში. ირანული ბალისტიკური რაკეტების გადაჭერა უშუალოდ დასახლებული პუნქტების თავზე მიმდინარეობდა. რაკეტა ჩამოვარდა დუბაის ხელოვნურ კუნძულზე „პალმა ჯუმეირა“, სადაც დაფიქსირდა რაკეტის მოხვედრა სასტუმრო Fairmont The Palm-ის შენობაში. დაიბომბა დუბაის რაიონი City Walk. გვიან საღამოს განხორციელდა ირანული სარაკეტო იერიში დუბაის საერთაშორისო აეროპორტის ერთ-ერთ ტერმინალზე. ირანული უპილოტო თვითმკვლელი თვითმფრინავი დაეჯახა დუბაის სიმბოლოს, სასტუმრო ბურჯ-ალ-არაბს, რომელიც „აფრის“ სახელით არის ცნობილი. ===== აბუ-დაბი ===== რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემით რაკეტის გადაჭერა დაფიქსირდა [[აბუ-დაბი]]ს საჰაერო სივრცეში, [[არაბთა გაერთიანებული საამიროები]]. ==== ქუვეითი ==== იერიშის შედეგად მნიშვნელოვნად დაზიანდა ქუვეითის საერთაშორისო აეროპორტის მგზავრთა მოსაცდელი დარბაზი. ქუვეთის თავდაცვის სამინისტროს ცნობით, სამმა თანამშრომელმა ნამსხვრევებით მსუბუქი ჭრილობები მიიღო ალი ას-სალამის ავიაბაზაზე თავდასხმისას. ==== სირია ==== [[ისრაელის საჰაერო ძალები|ებრაული ავიაციის]] მიერ, ირანის ისლამური რესპუბლიკის ობიექტებზე დარტყმებისთვის გამოყენებულ იქნა [[სირია|სირიის]] საჰაერო სივრცე, რომელშიც 28 თებერვალს ფიქსირდებოდა [[ცაჰალი]]ს [[F-16 Fighting Falcon|F-16]] ტიპის თვითმფრინავების მიერ საწვავით გამართვა [[KC-707]] „რაამის“ ტიპის [[საჰაერო ტანკერი]]დან. ==== ერაყი ==== ოპერაციის დროს [[BGM-109 Tomahawk]] ტიპის ამერიკული ფრთოსანი რაკეტების მიზნისკენ ფრენა დაფიქსირდა [[ერაყი]]ს საჰაერო სივრცეში, ერაყში კი ნაპოვნი იქნა ებრაული [[საჰაერო ბალისტიკური რაკეტა]] „[[Blue Sperrow]]“-ის ამაჩქარებლები. ==== საუდის არაბეთი ==== საუდის არაბეთზე ირანის შეტევის საპასუხოდ, საუდის არაბეთი აიათოლათა რეჟიმის წინააღმდეგ ამერიკულ-ებრაულ ოპერაციას შეუერთდა. ==== ბაჰრეინი ==== ოპერაციის დაწყების შემდეგ, ირანულმა ძალებმა ბალისტიკური რაკეტებით შეუტიეს [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინში]] განლაგებულ [[აშშ-ის საზღვაო ძალები]]ს მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ბაზაზე. აფეთქებები ასევე დაფიქსირდა საუდის არაბეთში პრინც სულთანის ბაზაზე და ქუვეითში. 28 თებერვალს ბაჰრეინში, აშშ-ს სამხედრო ბაზაზე განთავსებულ რაიოლოკაციურ სადგურზე დაფიქსირდა ირანული Shahed 136 ტიპის თვითმკვლელი-[[უპილოტო საფრენი აპარატი|უსა]]-ს პირდაპირი იერიში; რამდენიმე საათით ადრე იმავე ტერიტორიაზე მიფრინდა ირანული ბალისტიკური რაკეტა. 28 თებერვლის საღამოს ბაჰრეინის დედაქალაქ [[მანამა]]ში Shahed 136 ტიპის თვითმკვლელი-უსა შეეჯახა მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კომპლექსის ზედა სართულებს, რამაც მძლავრი აფეთქება გამოიწვია. ==== კატარი ==== ირანული ბალისტიკური რაკეტები გადაიჭირეს კატარში, რომლის ნამსხვრევები [[დოჰა]]ს საცხოვრებელ ზონაში ჩამოცვივდა. ==== ისრაელი ==== ისრაელის საჰაერო სივრცეში ირანული ბალისტიკური რაკეტების გადაჭერას ახდენდნენ ამერიკული და ებრაული რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემები, მათ შორის გადაჭერები დაფიქსირდა ამერიკული THAAD- და ებრაული ARROW-ტიპის საზენიტო სარაკეტო კომპლექსების მონაწილეობით. თელ-ავივში დასახლებულ ზონაში ირანული ბალისყიკური რაკეტის ჩამოვარდნის შედეგად დაშავდა 20-ზე მეტი ადამიანი, ერთი ქალი გარდაიცვალა. ==== ორმუზის სრუტე ==== ირანმა ორმუზის სრუტე დაბლოკა. === 1 მარტი === 1 მარტის, რაკეტების და თვითმკვლელი უპილოტო საფრენი აპარატების ინტენსიური მოფრენები ფიქსირდება ბაჰრეინის დედაქალაქ მანამაში და კატარში. ბაჰრეინში ბალისტიკური რაკეტა მოხვდა ხუთვარსკვლავიან სასტუმროს Crowne Plaza Manama. ღამით მანამაში იერიშის შედეგად ცეცხლი მოედო მრავალსართულიანი შენობის ყველა სართულს. გამთენიისას დაიბომბა დუბაის აეროპორტი. ორი თვითმკვლელი უპილოტო თვითფრინავი დაეცა ერაყში ერბილის პროვინციაში განთავსებულ ჰარირის ავიაბაზას, სადაც დისლოცირდება აშშ-ის მცირერიცხოვანი შენაერთი. ==== ისრაელი ==== 8 ადამიანი დაიღუპა ისრაელის ბეიტ-შემეშში ირანული რაკეტის კერძო სახლებზე ჩამოვარდნის შედეგად. ირანული რაკეტა ძველ სახლში გახსნილ საზოგადოებრივ ბომბსაფარს მოხვდა და სრულად დაშალა. იმდებარედ მდებარე რამდენიმე სახლი დაინგრა. დაიჭრა 23 ადამიანი, მათ შორის 2 მძიმედ. ==== ორმუზის სრუტე ==== 1 მარტს ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა ორმუზის სრუტის განბლოკვა გამოაცხადა - გემები შეძლებენ ტვირთების გადაზიდვას. == საერთაშორისო გამოხმაურება == *{{დროშა|უკრაინა}}: უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროში განცხადეს რომ მხარს უჭერენ ირანელ ხალხს, — რეგიონში უკანასკნელი მოვლენები გამოიწვია თეირანის რეჟიმის ქმედებებმა. უკრაინის პრეზიდენტმა, [[ვოლოდიმირ ზელენსკი]]მ კომენტირებისას თქვა, რომ „სამართლიანია ირანელ ხალხს მიეცეს შანსი დააღწიოს თავი ტერორისტულ რეჟიმს. უკრაინის პოზიცია უცვლელია: უნდა შენარჩუნდეს რაც შეიძლება მეტი სიცოცხლე, არ დაიშვას ომის გაფართოება, და მნიშვნელოვანია, ამერიკა მომართულია გადაჭრით — როდესაც ამერიკა მოქმედებს მტკიცედ, გლობალური ავაზაკები სუსტდებიან“. * {{დროშა|ნორვეგია}}: ირანზე შეტევა არ შეესაბამება საერთაშორისო სამართლის ნორმებს, განაცხადეს ნორვეგიის მთავრობაში. *{{დროშა|ესპანეთი}}: ესპანეთი უარყოფს შეერთებული შტატების და ისრაელის ცალმხრივ სამხედრო მოქმედებებს ირანის წინააღმდეგ, განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა [[პედრო სანჩესი (პოლიტიკოსი)|პედრო სანჩესმა]] *{{დროშა|იტალია}}: იტალიის თავდაცვის მინისტრ გუიდო კროზეტოს თქმით, დასასვენებლად წასული, ვერ ახერხებს დუბაიდან რომში დაბრუნებას, რადგან ირანის იერიშის გამო დაკეტილია დუბაის აეროპორტი.<ref>{{Cite news|title=Esclusivo – Crosetto bloccato a Dubai: spazio aereo chiuso per l’attacco di Israele e Usa all’Iran|work=Il fatto quotidiano|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/02/28/crosetto-bloccato-dubai-attacco-iran-news/8308969/|access-date=28.02.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228181004/https://www.ilfattoquotidiano.it/2026/02/28/crosetto-bloccato-dubai-attacco-iran-news/8308969/|archive-date=28.02.2026}}</ref> *{{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა მაკრონმა განაცხადა, რომ ირანს, აშშ-ს და ისრაელს შორის ომის დაწყებას სერიოზული შედეგები ექნება მშვიდობისთვის და საერთაშორისო უსაფრთხოებისთვის; ამჟამინდელი ესკალაცია სახიფათოა და უნდა დასრულდეს, - განაცხადა [[ემანუელ მაკრონი|ემანუელ მაკრონმა]]. მაკრონმა ასევე აღნიშნა, რომ საფრანგეთის რესპუბლიკა არ იყო ინფორმირებული ირანზე მოსალოდნელი დარტყმების შესახებ და საფრანგეთის ძალებს მონაწილეობა მათში არ მიუღიათ. *{{დროშა|თურქეთი}}: ჩვენ ღრმად ვართ დამწუხრებულები და შეშფოთებულები აშშ-ისრაელის თავდასხმებით ჩვენს მეზობელ ირანზე, რომელიც ნეთანიაჰუს პროვოკაციების შემდეგ დაიწყო, — განაცხადა თურქეთის პრეზიდენტმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]]. *{{დროშა|კოლომბია}}: კოლომბიის პრეზიდენტმა [[გუსტავო პეტრო]]მ სოციალურ ქსელში X განაცხადა - „ვფიქრობ, პრეზიდენტმა ტრამპმა დღეს შეცდომა დაუშვა“. *{{დროშა|რუსეთი}}: [[რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო|რუსეთის საგარეო უწყებაში]] დაგმეს „ამერიკის და ისრაელის აგრესია სუვერენული ირანის მიმართ“. *{{დროშა|საქართველო}}: საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გაავრცელა განცხადება, რომ ახლო აღმოსავლეთში ვითარებას ღრმა შეშფოთებით აკვირდებაიან და აღნიშნავენ, რომ ხაზს უსვამენ დიპლომატიური ძალისხმევის მნიშვნელობას რეგიონში დეესკალაციისა და სტაბილურობის უზრუნველყოფის მიზნით.<ref>{{Cite news|title=საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო - ახლო აღმოსავლეთში ვითარებას ღრმა შეშფოთებით ვაკვირდებით - ხაზს ვუსვამთ დიპლომატიური ძალისხმევის მნიშვნელობას|date=28.02.2026|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/863186-sakartvelos-sagareo-sakmeta-saministro-axlo-agmosavletshi-vitarebas-grma-sheshpotebit-vakvirdebit-xazs-vusvamt-diplomatiuri-zalisxmevis-mnishvnelobas|access-date=28.02.2026|agency=ინტერპრესნიუსი|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228170641/https://www.interpressnews.ge/ka/article/863186-sakartvelos-sagareo-sakmeta-saministro-axlo-agmosavletshi-vitarebas-grma-sheshpotebit-vakvirdebit-xazs-vusvamt-diplomatiuri-zalisxmevis-mnishvnelobas|archive-date=28.02.2026}}</ref> * {{დროშა|ვენესუელა}}: ვენესუელას მთავრობამ გაავრცელა განცხადება, სადაც აღნიშნეს, რომ ვენესუელა „გმობს და გმობს“ შეერთებული შტატებისა და ისრაელის მიერ ირანის წინააღმდეგ სამხედრო თავდასხმას. *{{დროშა|პაკისტანი}}: კარაჩიში, ჯოხებით და რკინებით შეიარაღებული ადამიანები თავს დაესხნენ აშშ-ის საკონსულოს შენობას. *{{დროშა|ჩინეთი}}: ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში განაცხადეს, რომ აუცილებელია ირანის ეროვნული სუვერენიტეტის, უსაფრთხოების და ტერიტორიული მთლიანობის პატივისცემა. == ირანის მეთაურების ლიკვიდაცია == ერთ-ერთი პირველი სამიზნე ოპერაციის დაწყებისას იყვნენ ირანის მაღალი რანგის მეთაურები, მათ შორის პრეზიდენტი, უზენაისი სასულიერო ლიდერი — [[ალი ხამენეი|აიათოლა]], [[ირგკ|გუშაგთა]] მეთაური და შეიარაღებული ძალების შტაბის უფროსი. შუადღისას ებრაულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია ქვეყნის შიდა სამხედრო წყაროებზე დაყრდნობით, ალი ხამენინის ლიკვიდაციის შესახებ. მოგვიანებით თავიანთ წყაროებზე დაყრდნობით ასეთივე ინფორმაცია გამოაქვეყნეს „[[Reuters]]“-მა და „Axios“-მა, თუმცა ინფორმაცია დაუდასტურებელი იყო. ამავე დროს, ირანული ოფოციალური წყაროები არც უარყოფდნენ და არც ადასტურებდნენ ალი ხამეინის მდგომარეობას. გვიან საღამოს ალი ხამეინის, დიდი ალბათობით ლიკვიდაციის შესახებ განაცხადა ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ. პარალელურად მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ისრაელის პრემიერს დაზვერვამ უჩვენა ალი ხამეინის გვამის სურათები. დღის მიწურულს მტკიცებითი ფორმით ალი ხამეინის ლიკვიდაციის შესახებ დაწერა აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა, საკუთარ სოციალურ ქსელში Truth, და დაამატა, რომ „ისტორიაში ერთ-ერთი უბოროტესი ადამიანის“ სიკვდილი — მართებული საქმეა. 1 მარტს ირანმა ოფიციალურად დაადასტურა აიათოლა ალი ხამეინის ლიკვიდაცია.<ref>{{Cite news|title=Iran’s Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, who led the Islamic Republic since 1989, is dead at 86|date=01.03.2026|work=The Associated Press|url=https://apnews.com/article/iran-supreme-leader-ayatollah-ali-khamenei-dead-5b13b69b708c4ed38e8f95f5fb41a597|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301055455/https://apnews.com/article/iran-supreme-leader-ayatollah-ali-khamenei-dead-5b13b69b708c4ed38e8f95f5fb41a597|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref><ref>{{Cite news|title=Ayatollah Ali Khamenei, religious cleric who ruled Iran for decades, killed in strikes|work=NBC News|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/ayatollah-ali-khamenei-religious-cleric-who-ruled-iran-for-decades-killed-in-strikes/ar-AA1Xhvio|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301060715/https://www.msn.com/en-us/news/world/ayatollah-ali-khamenei-religious-cleric-who-ruled-iran-for-decades-killed-in-strikes/ar-AA1Xhvio|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref> ებრაული ავიაციის რაკეტებმა ალი ხომეინი რეზიდენციის მიწისზედა კომპლექსში წაასწრეს.<ref>{{Cite news|title=ირანი აიათოლა ალი ხამენეის ლიკვიდაციას ადასტურებს - ქვეყანაში 40-დღიანი გლოვა გამოცხადდა|work=ინტერპრესნიუსი|url=https://www.interpressnews.ge/ka/article/863213-irani-aiatola-ali-xameneis-likvidacias-adasturebs-kveqanashi-40-dgiani-glova-gamocxadda|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301061326/https://www.interpressnews.ge/ka/article/863213-irani-aiatola-ali-xameneis-likvidacias-adasturebs-kveqanashi-40-dgiani-glova-gamocxadda|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref><ref name ="khamanei+40">{{Cite news|title=Dozens of top Iranian regime officials, supreme leader killed in Israeli strikes|work=Fox News|url=https://www.foxnews.com/world/dozens-top-iranian-regime-officials-supreme-leader-killed-israeli-strikes|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301063136/https://www.foxnews.com/world/dozens-top-iranian-regime-officials-supreme-leader-killed-israeli-strikes|archive-date=01.03.2026|access-date=01.03.2026}}</ref> ამ იერიშში ასევე ლიკვიდირებულ: აიათოლას შვილი - სეიედ მოჯთაბ ხამენეი მეუღლესთან, ზოჰრა ხადად-ადელთან ერთად, ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის მეთაური მოჰამად ფაქფური<ref name ="khamanei+40"/> და ირანის თავდაცვის საბჭოს მდივანი ალი შამხანი<ref name ="khamanei+40"/>, ასევე აიათოლას რძალი. Fox News-ის ცნობით, ავიადარტყმისას განადგურდა აიათოლათა ისლამური რეჟიმის 40-მდე წარმომადგენელი,<ref name ="khamanei+40"/> მათ შორის სალეჰ ასადი - ხათამ ალ-ანბიას საგანგებო სარდლობის დაზვერვის დირექტორატის ხელმძღვანელი,<ref name ="khamanei+40"/> მოჰამად შირაზი - 1989 წლიდან ალი ხამენეის სამხედრო ბიუროს უფროსი,<ref name ="khamanei+40"/> ირანის თავდაცვის მინისტრი აზიზ ნასირზადე,<ref name ="khamanei+40"/> ჰოსეინ ჯაბალ ამელიანი<ref name ="khamanei+40"/> - ბირთვული, ბიოლოგიური და ქიმიური შეიარაღების პროექტების განმავითარებელი უწყების ხელმძღვანელი და ამავე ორგანიზაციის წინა ხელმძღვანელი რეზა მოზაფარი-ნია.<ref name ="khamanei+40"/> 1 მარტს ცნობილი გახდა, რომ 28 თებერვლის იერიშის დროს ლიკვიდირებულებს შორის არის ირანის ისლამური რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2005-2013 წლებში, [[მაჰმუდ აჰმადინეჟადი]], თუმცა რამდენიმე დღეში ირანულმა პრესამ მაჰმუდ აჰმადინეჟადის სიკვდილი უარყო. == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ირან-ისრაელის დაპირისპირება]] [[კატეგორია:ირან-აშშ-ის დაპირისპირება]] [[კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ომები]] [[კატეგორია:ირანის ომები]] [[კატეგორია:ისრაელის ომები]] [[კატეგორია:აშშ-ის ომები]] 5of9a8sarawoah9vq0ufphk1v7ajntl 0 879068 5417252 5377334 2026-06-20T09:59:16Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417252 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = დევიდ იაკონო | ფოტო = | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი = | დაბთარიღი = [[20 ივნისი]], [[2002]] | დაბადგილი =[[ბრუკლინი]], [[ნიუ-იორკი]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა =[[მსახიობი]] | აქტიურობის წლები =[[2011]] წლიდან დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''დეივიდ იაკონო''' (დ. [[20 ივნისი]], [[2002]]) — [[ამერიკელები|ამერიკელი]] მსახიობი. სატელევიზიო სერიალებიდან გამოჩნდა [[Amazon Prime]]-ის „[[ზაფხული როდესაც გავლამაზდი (ტელე სერიალი)|ზაფხული როდესაც გავლამაზდი]]ში" ([[2022]]–[[2023]]) და [[Netflix]]-ის „[[მკვდარი ბიჭი დეტექტივები (ტელესერიალი)|მკვდარი ბიჭი დეტექტივებში]]" ([[2024]]). დეივიდი ასევე ასრულებდა მთავარ როლებს ფილმებში „[[დარიჩინი (2023 წლის ფილმი)|დარიჩინი]]" ([[2023]]) და „[[იურასიული სამყარო: აღორძინება]]" ([[2025]]). ==ადრეული ცხოვრება და განათლება== იაკონო წარმოშობით [[ბრუკლინი|ბრუკლინიდანაა]], [[ნიუ-იორქი|ნიუ-იორდიდან]]. [[მექსიკა|მექსიკური]], [[იტალია|იტალიური]] და [[პუერტო-რიკო]]ული წარმოშობისაა. სწავლობდა ფიორელო ჰ. ლაგვარდიას სახელობის საშუალო სკოლაში,<ref>{{Cite journal|url=https://pop-culturalist.com/exclusive-interview-pop-culturalist-chats-with-grand-armys-david-iacono/|title=Exclusive Interview: Pop-Culturalist Chats with Grand Army's David Iacono|journal=Pop-Culturalist|date=October 20, 2020|access-date=June 17, 2021}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://visualtalesmagazine.com/2022/09/22/david-iacono/|title=Iluminate! Actor David Iacono|journal=Visual Tales|date=September 22, 2022|access-date=October 10, 2023}}</ref> „[[ზაფხული როდესაც გავლამაზდი (ტელე სერიალი)|ზაფხული როდესაც გავლამაზდის]]" თანამსახიობ [[ლოლა ტუნგთან]] ერთად.<ref>{{Cite journal|url=https://1883magazine.com/david-iacono/|title=David Iacono|journal=1883 Magazine|first=Rachel|last=Martin|date=July 21, 2023 |access-date=October 10, 2023}}</ref> [[2020]] წელს იაკონომ გამოთქვა სურვილი, შეესწავლა კინოწარმოება ვიზუალური ხელოვნების სკოლაში.<ref>{{Cite journal|url=https://www.themudmag.com/post/a-conversation-with-david-iacono|title=David Iacono from Netflix's Grand Army Comes Home to Brooklyn|journal=The Mud Mag|first=Jackie|last=O'Rourke|date=October 10, 2020|access-date=June 17, 2021}}{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==კარიერა== იაკონო ბავშვობაში მოდელობდა ბეჭდური ჟურნალებისთვის<ref>{{Cite journal|url=https://youngentertainmentmag.com/david-iacono-talks-about-his-experience-onscreen-and-offscreen/|title=David Iacono talks about his experience onscreen and offscreen|journal=Young Entertainment Magazine|date=November 22, 2020|access-date=June 17, 2021}}</ref> და რეკლამებში.<ref>{{Cite journal|url=https://www.oureramag.com/entertainment/david-iacono-on-cast-friendships-the-summer-i-turned-pretty-and|title=David Iacono on Cast Friendships, The Summer I Turned Pretty and His Future|journal=Our Era|first=Lucy|last=Ivey|access-date=October 10, 2023}}</ref> ექვსი წლის ასაკში კინოდებიუტი განახორციელა კრიმინალურ საშინელებათა ფილმში „[[აირჩიე]]", რომელიც [[2011]] წელს გამოვიდა. შემდეგ გამოჩნდა [[2014]] წლის კომედია-დრამაში „[[წმინდა ვინსენტი]]".<ref>{{Cite journal|url=https://www.photobookmagazine.com/features/david-iacono|title=David Iacono|journal=Photobook|first=Mariana|last=Apostolatos|date=July 31, 2023|access-date=October 10, 2023}}</ref> სატელევიზიო დებიუტი განახორციელა [[2015]] წელს [[NBC]]-ის დრამის „[[შარავანდედი (ამერიკული მინისერიალი)|შარავანდედი]]" და [[HBO]]-ს მინისერიალის „[[გამომიჩვენე გმირი]]" ეპიზოდებში. მცირე სტუმრის რამდენიმე როლის შემდეგ, [[2020]] წელს იაკონომ პირველი მნიშვნელოვანი სატელევიზიო როლები მიიღო: გამოჩნდა [[Netflix]]-ის ალმანახის „[[სოციალური დისტანცია (ტელესერიალი)|სოციალური დისტანციის]]" ეპიზოდში,<ref>{{Cite magazine|first=Nick|last=Romero|title=Mike Colter, Danielle Brooks, more to star in Netflix's quarantine-shot series|url=https://ew.com/tv/mike-colter-danielle-brooks-netflix-social-distance/|access-date=September 23, 2020|magazine=Entertainment Weekly|language=EN|date=August 26, 2020}}</ref> ასევე განმეორებადი როლი ჰქონდა ბო ორლოვის სახით მოზარდების [[დრამა]]ში „[[გრანდ არმი]]" კვლავ Netflix-ზე და დაიწყო ელი ბრისკოს როლის თამაში [[HBO Max]]-ის სერიალში „[[ბორტგამცილებელი]]".<ref>{{Cite journal|url=https://graziamagazine.com/us/articles/david-iacono-dishes-summer-i-turned-pretty/|title=David Iacono dishes on the 'rewarding' experience of working on 'The Summer I Turned Pretty'|journal=Grazia|first=Jaclyn|last=Roth|date=August 19, 2022 |access-date=October 10, 2023}}</ref> გამოჩნდა [[Showtime (სატელევიზიო ქსელი)|Showtime]]-ის კრიმინალური დრამის „[[ბორცვზე ქალაქი (ტელესერიალი)|ბორცვზე ქალაქის]]" მეორე და მესამე სეზონებში ფაუსტ აქვინოს სახით. [[2022]] წელს იაკონომ კამ კამერონი განასახიერა [[Amazon Prime]]-ის რომანტიკულ სერიალში „ზაფხული როდესაც გავლამაზდი".<ref>{{Cite journal|url=https://deadline.com/2021/07/the-summer-i-turned-pretty-cast-amazon-tv-adaptation-jenny-hans-ya-novel-sean-kaufman-alfredo-narciso-david-iacono-1234799971/|title='The Summer I Turned Pretty': Seven Cast In Amazon's TV Adaptation Of Jenny Han's YA Novel|journal=Deadline|first=Denise|last=Petski|date=July 26, 2021|access-date=November 20, 2021}}</ref> კამ კამერონის როლი გაიმეორა ტელესერიალის მეორე სეზონშიც.<ref>{{Cite journal|url=https://www.thewrap.com/the-summer-i-turned-pretty-season-2-cam-david-iacono-interview/|title=How 'The Summer I Turned Pretty' Star David Iacono Feels About Cam's 'Meaningful Backstory' in Season 2 (Video)|journal=The Wrap|first=Dessi|last=Gomez|date=July 29, 2023|access-date=October 10, 2023}}</ref> მთავარი როლი შეასრულა (ედი) [[თრილერი|თრილერ]] ფილმში „[[დარიჩინი (2023 წლის ფილმი)|დარიჩინი]]" [[ჰეილი კილგორთან]] ერთად,<ref>{{Cite journal|url=https://deadline.com/2022/03/hailey-kilgore-david-iacono-jeremie-harris-to-star-in-tubi-noir-cinnamon-1234990253/|title=Hailey Kilgore, David Iacono & Jeremie Harris To Star In Tubi Noir 'Cinnamon' From Producer Kevin Garnett|journal=Deadline|first=Matt|last=Grobar|date=March 29, 2022|access-date=October 10, 2023}}</ref> რომელიც ტრაიბეკის კინოფესტივალზე გამოვიდა. „[[იურასიული პარკი (ფრენჩაიზი)|იურასიული პარკის]]" ფრენჩაიზის მეშვიდე ფილმში „[[იურასიული სამყარო: აღორძინება]]" იაკონომ ქსავიერის, კომიკური პერსონაჟის როლი შეასრულა.<ref>{{Cite AV media |url=https://m.imdb.com/title/tt31036941/ |title=Jurassic World Rebirth (2025) |language=en-US |access-date=2024-11-16 |via=m.imdb.com}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== *{{IMDb name|4724291}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:იაკონო, დევიდი}} [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი]] [[კატეგორია:დაბადებული 2002]] [[კატეგორია:დაბადებული 2000-იანები]] [[კატეგორია:დაბადებული XXI საუკუნე]] [[კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცები]] [[კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები]] 1altfjjzltv83xypupt89pna837xg4l 0 884572 5417190 5398998 2026-06-20T06:21:31Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417190 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="float:right; width:330px; margin:0 0 15px 18px; font-size:94%; line-height:1.45; background:#ffffff; border:1px solid #a2a9b1; border-collapse:collapse;" |- ! colspan="2" style="font-size:125%; font-weight:bold; text-align:center; padding:8px; background:#ffd966; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1;" | დამოუკიდებლობის პერიოდის უკრაინული კინო |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:8px; background:#f8fbff; border:1px solid #a2a9b1;" | [[ფაილი:ВП Юрий Ильенко.jpg|260px|center]] <div style="font-size:90%; color:#54595d; padding-top:5px;">იური ილიენკო — დამოუკიდებლობის პერიოდის უკრაინული კინოს სახელმწიფოებრივი აღდგენის ერთ-ერთი ფიგურა</div> |- | colspan="2" style="text-align:center; background:#edf3f8; font-weight:bold; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | ზოგადი ინფორმაცია |- ! style="width:40%; background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | ქვეყანა | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | [[უკრაინა]] |- ! style="background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | პერიოდი | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | [[1991]] წლიდან დღემდე |- ! style="background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | სფერო | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | [[კინო]], [[კინემატოგრაფია]], [[კულტურა]] |- ! style="background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | წინაპირობა | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | [[უკრაინის დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტი|უკრაინის დამოუკიდებლობის გამოცხადება]]; [[1991]] წლის უკრაინის დამოუკიდებლობის [[რეფერენდუმი]] |- | colspan="2" style="text-align:center; background:#edf3f8; font-weight:bold; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | ინსტიტუციური ჩარჩო |- ! style="background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | სახელმწიფო ორგანო | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო |- ! style="background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | მთავარი კანონი | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | უკრაინის კანონი „კინემატოგრაფიის შესახებ“; კანონი „კინემატოგრაფიის სახელმწიფო მხარდაჭერის შესახებ“ |- ! style="background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | ძირითადი კინოსტუდიები | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | დოვჟენკოს კინოსტუდია; [[ოდესის კინოსტუდია]]; დამოუკიდებელი სტუდიები |- | colspan="2" style="text-align:center; background:#edf3f8; font-weight:bold; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | განვითარების თავისებურებები |- ! style="background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | ძირითადი ეტაპები | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | [[1990-იანები]]ს კრიზისი; [[2000-იანები]]ს აღდგენა; [[2010-იანები]]ს ზრდა |- ! style="background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | წამყვანი მიმართულებები | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | [[დოკუმენტური ფილმი|დოკუმენტური]], [[ანიმაცია|ანიმაციური]], საავტორო, ისტორიული და სადებიუტო კინო |- ! style="background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | მნიშვნელოვანი ფესტივალები | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | „მოლოდისტი“; [[ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალი]]; DocuDays UA |- ! style="background:#f4f7fa; padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | საერთაშორისო წარმატებები | style="padding:6px; border:1px solid #a2a9b1;" | [[კანის კინოფესტივალი]], [[ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი]], ლოკარნოს საერთაშორისო კინოფესტივალი, სანდენსის კინოფესტივალი |} '''დამოუკიდებლობის პერიოდის უკრაინული კინო''' ხასიათდება [[1990-იანი წლები|1990-იან წლებში]] კინოინდუსტრიის კოლაფსითა და [[2000-იანი წლები|2000-იან]] და [[2010-იანი წლები|2010-იან წლებში]] მისი აღდგენის მცდელობებით, რაც დაიწყო უკრაინის დამოუკიდებლობის გამოცხადებისა და [[1991]] წლის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ცენტრალიზებული კინოინდუსტრია დაქვეითების პროცესში იყო, ვითარდებოდა დამოუკიდებელი [[კინოხელოვნება|კინო]]სტუდიები, სადისტრიბუციო კომპანიები და კინოთეატრების ქსელი. [[2010-იანი წლები|2010-იან წლებში]] უკრაინაში მოკლემეტრაჟიანი ფილმების რაოდენობა სწრაფად იზრდებოდა, რაც დაკავშირებული იყო ციფრული ტექნოლოგიების განვითარებასა და წარმოების ხარჯების შემცირებასთან. მიუხედავად იმისა, რომ ამ პერიოდში კინოინდუსტრია ფინანსურად ზარალდებოდა, არაერთმა უკრაინულმა ფილმმა წარმატებას მიაღწია საერთაშორისო კინოფესტივალებზე. == უკრაინის სახელმწიფო პოლიტიკა კინემატოგრაფიის სფეროში == [[1988]] წლის [[5 აგვისტო]]ს უკრაინის სსრ-ის უმაღლესმა საბჭომ გააუქმა [[კინემატოგრაფია|კინემატოგრაფი]]ის სახელმწიფო კომიტეტი, რის შედეგადაც უკრაინა დარჩა სახელმწიფო ორგანოს გარეშე, რომელიც პასუხისმგებელი იქნებოდა კინოს განვითარებაზე. უკრაინის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ [[იური ილიენკო]]მ სცადა მსგავსი სტრუქტურის აღდგენა და [[1991]] წლის [[აგვისტო]]ში შექმნა უკრაინული კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ფონდი, რომელიც [[1993]] წლის [[მაისი|მაისამ]]დე ფუნქციონირებდა. დერჟკინომ საქმიანობა მხოლოდ [[2005]] წელს განაახლა, უკრაინის მინისტრთა კაბინეტის [[2005]] წლის [[22 ნოემბერი|22 ნოემბრის]] განკარგულების საფუძველზე. ახალი დერჟკინოს პირველი ხელმძღვანელი გახდა ჰანა ჩმილი. უკრაინის სახელმწიფო პოლიტიკის სამართლებრივი რეგულირება კინოს სფეროში დამტკიცდა [[1998]] წლის [[13 იანვარი|13 იანვარს]], როდესაც [[უკრაინის უმაღლესი რადა|უკრაინის უმაღლესმა რადამ]] მიიღო უკრაინის კანონი „კინემატოგრაფიის შესახებ“. [[2017]] წლის [[მარტი|მარტ]]ში მიღებულ იქნა ახალი კანონი — „უკრაინაში კინემატოგრაფიის სახელმწიფო მხარდაჭერის შესახებ“, რომლის მიხედვითაც უკრაინულ [[დოკუმენტური ფილმი|დოკუმენტურ]], საგანმანათლებლო, [[ანიმაცია|ანიმაციურ]], საბავშვო, საავტორო და სადებიუტო ფილმებს შეეძლოთ წარმოებისთვის სრული სახელმწიფო დაფინანსების მოთხოვნა. == დამოუკიდებლობის პერიოდის უკრაინული კინემატოგრაფიის ისტორია == === 1990-იანი წლების უკრაინული კინო === [[ფაილი:KiraMuratova OdFest.jpg|thumb|[[კირა მურატოვა]]]] [[1990-იანი წლები|1990-იან წლებში]], [[საბჭოთა კავშირის დაშლა|საბჭოთა კავშირის დაშლისა]] და [[ეკონომიკური კრიზისი]]ს შედეგად, უკრაინული კინო დაღმასვლის ეტაპზე გადავიდა. კინოთეატრებში მაყურებელთა რაოდენობა [[1990]] წელს წლიურად 552 მილიონიდან [[1999]] წლისთვის 5 მილიონამდე შემცირდა. ამავე პერიოდში თანდათან იზრდებოდა [[ტელევიზია|ტელეარხების]] აუდიტორია. შემცირდა კინოდემონსტრატორთა რაოდენობაც — [[1990]] წელს 27-დან [[1999]] წელს 8-მდე. უკრაინაში ყოველწლიურად გადაღებული სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმების რაოდენობა [[1992]] წელს 45-დან [[2000]] წელს 4-მდე დაეცა. [[1990-იანი წლები|1990-იან წლებში]] უკრაინაში წარმოებული 136 ფილმიდან 82 [[რუსული ენა|რუსულ ენაზე]] იყო გადაღებული. [[1990-იანი წლები|1990-იან წლებში]] დაიწყო უკრაინული კინოს კომერციალიზაციის მცდელობებიც. ფილმების წარმოებას ხშირად ბიზნესსტრუქტურები უკვეთავდნენ და აფინანსებდნენ, რამაც გავლენა მოახდინა ფილმების შინაარსზე და მათ უფრო მეტად გასართობი ხასიათი შესძინა. პოპულარული გახდა კრიმინალური დრამები, სათავგადასავლო და ეროტიკული ფილმები. ამ პერიოდის ყველაზე გამორჩეულ რეჟისორებს შორის იყვნენ რადომირ ვასილევსკი, მიკოლა ზასიეევ-რუდენკო, [[ანატოლი ივანოვი (მწერალი)|ანატოლი ივანოვი]], ჰრიჰორი კოხანი, ოლექსანდრ მურატოვი, ბორის ნებიიერიძე, ალექსანდრ პოლინიკოვი და დმიტრო ტომაშპოლსკი. [[კირა მურატოვა]]მ [[1990-იანი წლები|1990-იან წლებში]] ხუთი ფილმი გადაიღო. [[1990-იანი წლები|1990-იანი წლების]] დასაწყისში უკრაინული ტელევიზიისთვის აქტიურად იღებდნენ სატელევიზიო სერიალებს. ყველაზე პოპულარულ ნამუშევრებს შორის იყო ბორის ნებიიერიძის რეჟისორობით გადაღებული ''[[როქსოლანა (ტელესერიალი)|როქსოლანა]]'' (უკრ. ''Роксолана'') და ოლეჰ ბიიმას რეჟისორობით შექმნილი ''სიყვარულის კუნძული'' (უკრ. ''Острів любові'', ტრანსლიტ. ''Ostriv Liubovi''). === 2000-იანი წლების უკრაინული კინო === [[ფაილი:Богдан Ступка. 1941—2012.jpg|thumb|[[ბოჰდან სტუპკა]]]] [[2000-იანი წლები|2000-იანი წლების]] დასაწყისში დიდი წარმატება მოიპოვა პოლონელი რეჟისორის, [[ეჟი ჰოფმანი]]ს ფილმმა ''[[ცეცხლითა და მახვილით (ფილმი)|ცეცხლითა და მახვილით]]'' (პოლ. ''Ogniem i mieczem''), რომელშიც უკრაინელმა მსახიობმა [[ბოჰდან სტუპკა]]მ ჰეტმან [[ბოჰდან ხმელნიცკი]]ს როლი შეასრულა. ამ პერიოდისთვის სტუპკა უკრაინული ეკრანის ერთ-ერთ მთავარ „ჰეტმანურ“ სახედ იქცა — იგი ასევე მონაწილეობდა მიკოლა ზასიეევ-რუდენკოს ისტორიულ ტელესერიალში ''[[შავი რადა (ტელესერიალი)|შავი რადა]]'' (უკრ. ''Чорна рада'', [[2000]]) და [[იური ილიენკო]]ს ფილმში ''ლოცვა ჰეტმან მაზეპასთვის'' (უკრ. ''Молитва за гетьмана Мазепу'', [[2001]]). ისტორიული თემატიკა წამყვანი გახდა რეჟისორ [[ოლეს იანჩუკი]]ს შემოქმედებაშიც. [[1990-იანი წლები|1990-იან წლებში]] და [[2000-იანი წლები|2000-იანი წლების]] პირველ ნახევარში მან გადაიღო ისეთი ფილმები, როგორებიცაა ''[[შიმშილი-33]]'' (უკრ. ''Голод-33'', [[1991]]) — უკრაინული ოჯახის ტრაგიკული ბედის შესახებ [[ჰოლოდომორი]]ს დროს; ''ატენტატი. შემოდგომის მკვლელობა მიუნხენში'' (უკრ. ''Атентат. Осіннє вбивство у Мюнхені'', [[1995]]); ''[[დაუმარცხებელი (2000 წლის ფილმი)|დაუმარცხებელი]]'' (უკრ. ''Нескорений'', [[2000]]) და ''გმირთა ასეული / რკინის ასეული'' (უკრ. ''Залізна сотня'', [[2004]]). ეს ნამუშევრები წარმოადგენდა მცდელობას, მაყურებლისთვის გადმოეცა [[უკრაინის აჯანყებული არმია|უკრაინის აჯანყებული არმიის]] ფენომენი და ბრძოლა რეჟისორის მკაფიოდ გამოხატული პირადი და იდეოლოგიური ხედვით. [[2004]] წლის შემდეგ გადაიღეს რამდენიმე ფილმი [[ნარინჯისფერი რევოლუცია|ნარინჯისფერი რევოლუციის]] შესახებ. ამ მოვლენებს მიეძღვნა, მათ შორის, ''[[ნარინჯისფერი ცა]]'' (უკრ. ''Помаранчеве небо'', [[2006]], რეჟ. ოლექსანდრ კირიენკო), ''გავარღვევთ!'' (უკრ. ''Прорвемось!'', [[2006]], რეჟ. ივან კრავჩიშინი) და ''Orangelove'' (უკრ. ''Оранжлав'', [[2006]], რეჟ. [[ალან ბადოევი]]). [[2000-იანი წლები|2000-იანი წლების]] დასაწყისის ერთ-ერთ ყველაზე მაღალბიუჯეტიან უკრაინულ ფილმად მიიჩნევა ''საფო'' (უკრ. ''Сафо''), რომლის ბიუჯეტი 1.95 მილიონ აშშ დოლარს შეადგენდა. === 2010-იანი წლების უკრაინული კინო === [[2010-იანი წლები|2010-იან წლებში]] უკრაინაში კინოწარმოების თანდათანობითი ზრდა შეინიშნებოდა. ტექნოლოგიების განვითარებამ, წარმოების ხარჯების შემცირებამ და ეროვნული კინოპროდუქციისადმი მაყურებლის მოთხოვნის ზრდამ, განსაკუთრებით [[ღირსების რევოლუცია|ღირსების რევოლუციის]] შემდეგ, მნიშვნელოვნად გაზარდა გადაღებული ფილმების რაოდენობა.<ref>{{Cite web |title=Дивись українське. Як вітчизняне кіно отримало нове життя |url=https://naglyad.org/uk/2018/01/02/divis-ukrayinske-yak-vitchiznyane-kino-otrimalo-nove-zhittya/ |access-date=2023-03-22 |website=Центр громадського моніторингу та контролю |language=uk}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-01-02 |title=У 2017 році українські фільми побили рекорди за касовими зборами - перелік найкращих |url=https://report.if.ua/rozvagy/u-2017-roci-ukrayinski-filmy-pobyly-rekordy-za-kasovymy-zboramy-perelik-najkrashchyh/ |access-date=2023-03-22 |website=Репортер |language=uk}}</ref> უკრაინულ კინოში გამოჩნდა რეჟისორთა ახალი თაობა. ამ პერიოდში შეიქმნა უკრაინელი რეჟისორების კოლექტიური პროექტებიც, მათ შორის: ''მუდაკები. არაბესკები'' (უკრ. ''Мудаки. Арабески''), ''უკრაინა, ნახვამდის!'' (უკრ. ''Україно, goodbye!'') და ''[[Babylon'13|ბაბილონი ’13]]'' (უკრ. ''Вавилон’13''). უკრაინული კინოფესტივალები, მათ შორის [[კიევის საერთაშორისო კინოფესტივალი „მოლოდისტი“|„მოლოდისტი“]], [[ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალი]], [[DocuDays UA]], [[Wiz-Art]], „ღია ღამე“ და „86“, კინემატოგრაფიული პროცესის მნიშვნელოვან მონაწილეებად იქცნენ. ამავე პერიოდში უკრაინული კინოდისტრიბუციაც სულ უფრო წარმატებული გახდა. უკრაინის კინოთეატრებში ყველაზე წარმატებულ ფილმებს შორის იყვნენ: ''[[ვიი (2014 წლის ფილმი)|ვიი / აკრძალული იმპერია]]'' (უკრ. ''Вій''; შემოსავალი უკრაინაში — 4.9 მილიონი აშშ დოლარი), ''სიყვარული დიდ ქალაქში 3'' (უკრ. ''Кохання у великому місті 3''; 3.1 მილიონი აშშ დოლარი) და ''[[8 საუკეთესო პაემანი]]'' (უკრ. ''8 кращих побачень''; 3.1 მილიონი აშშ დოლარი). უკრაინული კინოს ფუნქციონირებისათვის მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო [[2017]] წლის მარტში მიღებული კანონი „კინემატოგრაფიის სახელმწიფო მხარდაჭერის შესახებ“, რომლის მიხედვითაც უკრაინულ [[დოკუმენტური ფილმი|დოკუმენტურ]], [[საგანმანათლებლო ფილმი|საგანმანათლებლო]], [[ანიმაცია|ანიმაციურ]], საბავშვო, საავტორო და სადებიუტო ფილმებს წარმოებისთვის სრული სახელმწიფო დაფინანსების მოთხოვნის უფლება მიეცათ.<ref>{{Cite web |title=Про державну підтримку кінематографії в Україні |url=https://zakon.rada.gov.ua/go/1977-19 |access-date=2023-03-22 |website=Офіційний вебпортал парламенту України |language=uk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Апостолова |first=Галина Петренко, Денис Алампієв, Лілія |date=2017-03-24 |title=Закон про кіно є революційним навіть у новій редакції. Опитування |url=https://detector.media/rinok/article/124458/2017-03-24-zakon-pro-kino-ie-revolyutsiynym-navit-u-noviy-redaktsii-opytuvannya/ |access-date=2023-03-22 |website=detector.media |language=uk}}</ref> === უკრაინული ფილმების რაოდენობა კინოდისტრიბუციაში === უკრაინული სრულმეტრაჟიანი ფილმების — მხატვრული და ანიმაციური ფილმების — კინოდისტრიბუციაში გამოსვლის სტატისტიკა ასე გამოიყურება:<ref>{{Cite web |last=Филатов |first=Антон |date=2016-12-06 |title=Список українських фільмів у прокаті 2016 року {{!}} CUT Insight: все про кіно |url=https://www.cutinsight.com/rekord-v-2016-godu-vyshlo-30-ukrainskih-kinopremer/ |access-date=2023-03-22 |website=www.cutinsight.com |language=uk |archive-date=2020-11-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125131241/https://www.cutinsight.com/rekord-v-2016-godu-vyshlo-30-ukrainskih-kinopremer/ }}</ref><ref>{{Cite web |last=Zaxid.net |title=Де і як часто українці ходять в кінотеатри |url=https://zaxid.net/kinoarifmetika_de_i_yak_chasto_ukrayintsi_divlyatsya_kino_n1472077 |access-date=2023-03-22 |website=ZAXID.NET |language=uk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2019-01-17 |title=Держкіно: рекордна кількість українських фільмів вийшла у прокат 2018 року |language=uk |work=Радіо Свобода |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-ukrainski-filmy-prokat-rekord/29716093.html |access-date=2023-03-22}}</ref><ref>{{Cite web |title=Бокс-офіс України - 2019: підсумки року та новий рекорд касових зборів |url=https://mbr.com.ua/uk/news/analytics/1409-boks-ofis-ukrayini-u-2019-roci-novii-rekord-kasovih-zboriv |access-date=2023-03-22 |website=Media Business Reports |language=uk |archive-date=2021-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210508080227/https://mbr.com.ua/uk/news/analytics/1409-boks-ofis-ukrayini-u-2019-roci-novii-rekord-kasovih-zboriv }}</ref> {| class="wikitable sortable" ! წელი ! კინოდისტრიბუციაში გამოსული უკრაინული ფილმების რაოდენობა |- | [[2006]] | 4 |- | [[2007]] | 5 |- | [[2008]] | 5 |- | [[2009]] | 2 |- | [[2010]] | 0 |- | [[2011]] | 1 |- | [[2012]] | 6 |- | [[2013]] | 12 |- | [[2014]] | 16 |- | [[2015]] | 24 |- | [[2016]] | 30 |- | [[2017]] | 34 |- | [[2018]] | 35 |- | [[2019]] | 33 |} == უკრაინული კინოს წარმატება საერთაშორისო კინოფესტივალებზე == [[ფაილი:Las Meninas Poster.jpg|thumb|''[[ლას მენინასი (ფილმი)|ლას მენინასის]]'' პოსტერი]] [[ფაილი:OIFF 2014-07-11 133222.jpg|thumb|[[სერგეი ლოზნიცა]] [[ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალი|ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალზე]], 2014]] [[2001]] წელს [[ტარას ტომენკო]]მ [[ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი|ბერლინის კინოფესტივალის]] „პანორამის“ სექციის ჯილდო მოიპოვა. [[2003]] წელს იმავე [[ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი|ბერლინალეს]] მთავარ კონკურსში უკრაინელი ანიმატორის, სტეპან კოვალის მოკლემეტრაჟიანი ფილმი ''ტრამვაი №9'' (უკრ. ''Йшов трамвай 9'') დაჯილდოვდა „[[ვერცხლის დათვი საუკეთესო რეჟისორისთვის|ვერცხლის დათვი]]თ“ საუკეთესო მოკლემეტრაჟიანი ფილმისთვის. [[2005]] წელს ახალგაზრდა უკრაინელი რეჟისორის, იჰორ სტრემბიცკის ფილმმა ''მგზავრები'' (უკრ. ''Подорожні'') [[კანის კინოფესტივალი|კანის კინოფესტივალის]] [[ოქროს პალმის რტო]] მიიღო. [[2008]] წელს იჰორ პოდოლჩაკმა როტერდამის საერთაშორისო კინოფესტივალზე დებიუტი შეასრულა ფილმით ''[[ლას მენინასი (ფილმი)|ლას მენინასი]]''. მოგვიანებით ფილმმა მონაწილეობა მიიღო 27 საერთაშორისო კინოფესტივალში, 10 საკონკურსო პროგრამასა და ოფიციალურ შერჩევაში. [[2013]] წელს გამოვიდა მისი მეორე სრულმეტრაჟიანი ფილმი ''[[დელირიუმი (2013 წლის ფილმი)|დელირიუმი]]''. კრიტიკოსთა შეფასებით, პოდოლჩაკის ორივე ფილმი უკრაინულ კინოში არტჰაუსის თვალსაჩინო ნიმუშებად მიიჩნევა.<ref>{{Cite web |url=https://forbes.ua/ua/lifestyle/1375422-rejting-forbes-10-najviznachnishih-kinorezhiseriv-ukrayini/1375431 |title=Archived copy |access-date=10 March 2021 |archive-date=29 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140729045217/https://forbes.ua/ua/lifestyle/1375422-rejting-forbes-10-najviznachnishih-kinorezhiseriv-ukrayini/1375431 |url-status=dead }}</ref> [[2011]] წელს [[მარინა ვროდა]]მ კანის კინოფესტივალზე მოკლემეტრაჟიანი ფილმისთვის ''კროსი'' (უკრ. ''Крос'') [[ოქროს პალმის რტო]] მიიღო. [[2009]] წელს [[მიროსლავ სლაბოშპიცკი]]ს მეორე მოკლემეტრაჟიანი ფილმი ''დიაგნოზი'' (უკრ. ''Діагноз'') [[ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი|ბერლინის კინოფესტივალის]] მოკლე სიაში მოხვდა. [[2010]] წლის თებერვალში სლაბოშპიცკის ახალი მოკლემეტრაჟიანი ნამუშევარი ''სიყრუე'' (უკრ. ''Глухота'') [[ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი|ბერლინალეს]] საკონკურსო პროგრამაში შევიდა. [[2012]] წელს მიროსლავ სლაბოშპიცკის 23-წუთიანმა ფილმმა ''ბირთვული ნარჩენები'' (უკრ. ''Ядерні відходи''), რომელიც პროექტის ''უკრაინა, ნახვამდის!'' (უკრ. ''Україно, goodbye!'') ფარგლებში გადაიღეს, [[ლოკარნოს საერთაშორისო კინოფესტივალი|ლოკარნოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე]] „მომავლის ლეოპარდის“ საკონკურსო პროგრამაში „ვერცხლის ლეოპარდი“ მოიპოვა. [[2014]] წელს მიროსლავ სლაბოშპიცკის სრულმეტრაჟიანი ფილმი ''[[ტომი (2014 წლის ფილმი)|ტომი]]'' (უკრ. ''Плем'я'') მონაწილეობდა [[კანის კინოფესტივალი|კანის კინოფესტივალის]] „კრიტიკოსთა კვირეულის“ კონკურსში და ერთდროულად სამი ჯილდო მიიღო — Gan Foundation-ის პრიზი, აღმოჩენის პრიზი და გრან-პრი. [[2017]] წელს [[ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი|ბერლინალეს]] პარალელურ სექციაში Generation 14plus გეორგ ჟენოსა და ლიზა სმითის ფილმმა ''სკოლა №3'' (უკრ. ''Школа №3'') გრან-პრი მოიპოვა. იმავე წელს სლოვაკმა რეჟისორმა [[პეტერ ბებიაკი|პეტერ ბებიაკმა]] უკრაინულ-სლოვაკური ფილმისთვის ''საზღვარი'' (უკრ. ''Межа'') [[კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალი|კარლოვი-ვარის კინოფესტივალზე]] საუკეთესო რეჟისორის ჯილდო მიიღო. [[2018]] წელს [[სერგეი ლოზნიცა|სერგეი ლოზნიცას]] ფილმმა ''[[დონბასი (ფილმი)|დონბასი]]'' (უკრ. ''Донбас'') [[კანის კინოფესტივალი|კანის კინოფესტივალის]] სპეციალურ პროგრამაში საუკეთესო რეჟისორული ნამუშევრის პრიზი მოიპოვა. [[2019]] წელს [[ანტონიო ლუკიჩი]]ს ფილმმა ''[[ჩემი ფიქრები ჩუმია]]'' (უკრ. ''Мої думки тихі'') კარლოვი-ვარის 54-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე ჟიურის სპეციალური პრიზი მიიღო.<ref>{{Cite web |url=http://dergkino.gov.ua/ua/news/show/2074/moyi_dumki_tihi_golosno_prozvuchali_u_karlovih_varah.html |title=Archived copy |access-date=10 March 2021 |archive-date=8 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708141919/http://dergkino.gov.ua/ua/news/show/2074/moyi_dumki_tihi_golosno_prozvuchali_u_karlovih_varah.html |url-status=dead }}</ref> [[2020]] წელს სრულმეტრაჟიანმა დოკუმენტურმა ფილმმა ''[[დედამიწა ლურჯია, როგორც ფორთოხალი]]'' (უკრ. ''Земля блакитна, ніби апельсин''), რომლის რეჟისორია [[ირინა ცილიკი]], [[სანდენსის კინოფესტივალი|სანდენსის კინოფესტივალზე]] საუკეთესო რეჟისორის ჯილდო მიიღო.<ref>{{Cite web |last=Шакун |first=Анна |date=2020-02-02 |title=Переможці «Санденс-2020» |url=https://moviegram.com.ua/winners-sundance-2020/ |access-date=2023-03-22 |website=Moviegram |language=uk}}</ref> == დამოუკიდებლობის პერიოდის უკრაინული კინოს ფილმოგრაფია == === 1990–2010-იანი წლების უკრაინული სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმების ფილმოგრაფია === {| class="wikitable sortable" ! სახელწოდება ! რეჟისორი ! წელი ! კინოსტუდია |- ! colspan="4" | [[1991]] |- | ''აფღანელი''<br />უკრ. ''Афганець'' | ვოლოდიმირ მაზური | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Kotra Balt |- | ''[[სიკვდილის ყურე]]''<br />უკრ. ''Бухта смерті'' | ჰრიჰორი კოხანი; ტიმოფი ლევჩუკი | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Skif SPA ([[რუსეთი]]) |- | ''ფანჯარა მოპირდაპირედ''<br />უკრ. ''Вікно навпроти'' | ედუარდ დმიტრიევი | [[1991]] | Ukrtelefilm |- | ''განმანათლებლობის საუკუნე''<br />ფრანგ. ''Le siècle des lumières''; უკრ. ''Вік просвіти'' | [[უმბერტო სოლასი]] | [[1991]] | Yalta-Film; [[Instituto Cubano del Arte e Industria Cinematográficos|ICAIC]] ([[კუბა]]); Société Française de Production ([[საფრანგეთი]]) |- | ''ერთგული რუსლანი: დარაჯი ძაღლის ისტორია''<br />უკრ. ''Вірний Руслан (Історія вартового собаки)'' | ვოლოდიმირ ხმელნიცკი | [[1991]] | Fest Zemlya CPA; [[უკრაინის კულტურული ფონდი]]; Swea Sov ([[შვედეთი]]) |- | ''მკვდართა აღდგომა''<br />უკრ. ''Воскресіння мертвих'' | დმიტრო ბოჰდანოვი | [[1991]] | [[Kievnauchfilm|Kyivnaukfilm]] |- | ''[[შიმშილი-33]]''<br />უკრ. ''Голод — 33'' | ოლეს იანჩუკი | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Fest Zemlya CPA; Lisbank; Zakarpatskyi Commercial Bank |- | ''უფლის თევზი''<br />უკრ. ''Господня риба'' | ვიაჩესლავ კოლეჰაევი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Odisey CPA |- | ''ცოდვა''<br />უკრ. ''Гріх'' | ოლეჰ ბიიმა | [[1991]] | Ukrtelefilm |- | ''დეზერტირი''<br />უკრ. ''Дезертир'' | ვადიმ კოსტრომენკო | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Odisey CPA |- | ''ჯოკერი''<br />უკრ. ''Джокер'' | [[იური კუზმენკოვი|იური კუზმენკო]]; იური პუსტოვი | [[1991]] | Odesa Film Studio Flora; Academy of Sciences of the USSR of Tsedisi |- | ''გზა პარადიზისკენ''<br />უკრ. ''Дорога в Парадіз'' | იური ბელიანსკი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Primodesa-Film CPA |- | ''ექსტრასენსი''<br />უკრ. ''Екстрасенс'' | გენადი გლაგოლევი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Primodesa-Film CPA |- | ''ქალი ყველასთვის''<br />უკრ. ''Жінка для всіх'' | ანატოლი მატეშკო | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Piramida-Menatep CPA ([[რუსეთი]]) |- | ''ვისზე ტირის ციხე''<br />უკრ. ''За ким в'язниця плаче'' | ჰეორჰი კევორკოვი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Arcadia CPA |- | ''გაიჰან-ბეის დროს''<br />უკრ. ''За часів Гайхан-бея'' | იური სუიარკო | [[1991]] | Ukrtelefilm |- | ''ოსტაპ ვიშნიას ცხოვრებიდან''<br />უკრ. ''Із житія Остапа Вишні'' | იაროსლავ ლანჩაკი | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Soyuztelefilm CPA ([[რუსეთი]]) |- | ''ეშმაკსაც წავუღივართ!''<br />უკრ. ''І чорт з нами'' | ოლექსანდრ პავლოვსკი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Sovkhalizh Joint Venture |- | ''კაპიტანი კროკუსი და პატარა შეთქმულთა საიდუმლო''<br />უკრ. ''Капітан Крокус і Таємниця маленьких змовників'' | ვოლოდიმირ ონიშჩენკო | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Slavutych Film Studio; All-Union Centre for Cinema and TV for Children and Youth |- | ''კარპატების ოქრო''<br />უკრ. ''Карпатське золото'' | ვიქტორ ჟივოლუბი | [[1991]] | Volia-XX Film Studio ([[კიევი]]) |- | ''კიცენკა''<br />უკრ. ''Киценька'' | ვიქტორ ვასილენკო | [[1991]] | [[Ukrtelefilm]]; Lybid CPA |- | ''კაზაკები მოდიან''<br />უკრ. ''Козаки йдуть'' | სერჰი ომელჩუკი | [[1991]] | Ros National Cultural Production Centre; Kyiv Scientific and Production Association Tsukroburiaky; All-Ukrainian Union Svema |- | ''სისხლი სისხლისთვის''<br />უკრ. ''Кров за кров'' | იური კოლჩეევი | [[1991]] | Odesa CPA; [[Mosfilm]] |- | ''კრუიზი, ანუ განქორწინების მოგზაურობა''<br />უკრ. ''Круїз, або подорож розлучення'' | ოქსანა ბაირაკი | [[1991]] | NEP-Film ([[კიევი]]) |- | ''კურიერი აღმოსავლეთისკენ''<br />უკრ. ''Кур'єр на схід'' | ოლექსანდრ ბასატი; მურატ ჯუსოითი | [[1991]] | FB-33 Film Studio |- | ''სიყვარული. სასიკვდილო თამაში...''<br />უკრ. ''Любов. Смертельна гра...'' | სერჰი აშკენაზი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''კაცი მწვანე კიმონოში''<br />უკრ. ''Людина в зеленому кімоно'' | ტამერლან კარჰაევი; ბორის კანტემიროვი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Skif-Ippon Sports Cooperative |- | ''თაფლობის თვე''<br />უკრ. ''Медовий місяць'' | სერჰი ივანოვი | [[1991]] | Panorama International Youth Arts Club ([[კიევი]]) |- | ''ჩემო პატარავ''<br />უკრ. ''Миленький ти мій..'' | ტიმურ ზოლოევი | [[1991]] | ASK Branch of the Joint Venture in Kyiv |- | ''მინა მაზაილო''<br />უკრ. ''Мина Мазайло'' | სერჰი პროსკურნია | [[1991]] | Ukrtelefilm |- | ''ზღვის მგელი''<br />უკრ. ''Морський вовк'' | იჰორ აპასიანი | [[1991]] | Odisey CPA |- | ''ჩემი მეზობელი''<br />უკრ. ''Моя сусідка'' | კლიმ ჩიმიდოვი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''ზარები არ რეკავდნენ ჩვენთვის, როცა ვკვდებოდით''<br />უკრ. ''Нам дзвони не грали, коли ми вмирали'' | მიკოლა ფედიუკი | [[1991]] | Halychyna Film Studio |- | ''სახალხო მალახი''<br />უკრ. ''Народний Малахій'' | როსტისლავ სინკო | [[1991]] | Ukrtelefilm |- | ''დაუდგენელი პირი''<br />უკრ. ''Невстановлена особа'' | ნატალია ზბანდუტი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''ნიაგარა''<br />უკრ. ''Ніагара'' | ოლექსანდრ ვიზირი | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''შიშველი ქუდში''<br />უკრ. ''Оголена в капелюсі'' | ალექსანდრ პოლინიკოვი | [[1991]] | Aura Film Studio ([[ოდესა]]) |- | ''კაპიტან ბლადის ოდისეა''<br />უკრ. ''Одіссея капітана Блада'' | ანდრი პრაჩენკო | [[1991]] | Yalta-Film; Société Française de Production ([[საფრანგეთი]]); [[გორკის კინოსტუდია]] ([[რუსეთი]]) |- | ''პირადი იარაღი''<br />უკრ. ''Особиста зброя'' | ანატოლი ბუკოვსკი | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; [[Studio Ekran|Soyuztelefilm]] CPA; [[გორკის კინოსტუდია]] ([[რუსეთი]]) |- | ''უკანასკნელი ბუნკერი''<br />უკრ. ''Останній бункер'' | ვადიმ ილიენკო | [[1991]] | Fest Zemlya CPA ([[კიევი]]) |- | ''მცველი''<br />უკრ. ''Охоронець'' | ანატოლი ივანოვი | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Piramida-Menatep CPA ([[რუსეთი]]) |- | ''პავლო პოლუბოტოკი''<br />უკრ. ''Павло Полуботок'' | ვიქტორ რაბოჩეკი | [[1991]] | Ukrtelefilm |- | ''გახსოვდეს / განდევნილი''<br />უკრ. ''Пам'ятай / Ізгой'' | ვოლოდიმირ საველიევი | [[1992]] | Fest Zemlya CPA; Filmkunst CCC ([[გერმანია]]) |- | ''ბატონებო არტისტებო''<br />უკრ. ''Панове артисти'' | ვასილ პანინი | [[1991]] | Yalta-Film; Americus Enterprise ([[აშშ]]) |- | ''საჩუქარი სახელობის დღეზე''<br />უკრ. ''Подарунок на іменини'' | [[ლეონიდ ოსიკა]] | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''პოლტერგეისტი-90''<br />უკრ. ''Полтергейст-90'' | ვლადისლავ სემერნინი; ბორის ზაჰრიაჟსკი | [[1991]] | Odesa CPA; Strannik LLC ([[ოდესა]]) |- | ''პოსტსკრიპტუმი''<br />უკრ. ''Постскриптум'' | ვალენტინ ვოიკო | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''კოცნა შორიდან''<br />უკრ. ''Поцілунок здаля'' | ა. კარპინოვი | [[1991]] | XXI vik Film Studio |- | ''გაღვიძება შანხაიში''<br />უკრ. ''Прокинутися у Шанхаї'' | მიკოლა სიედნიევი | [[1991]] | Flora Film Studio; Debyut Creative Association ([[ოდესა]]) |- | ''გარღვევა''<br />უკრ. ''Прорив'' | ევჰენ შერსტობიტოვი | [[1991]] | Kinematohrafist Film Studio ([[კიევი]]) |- | ''უდაბნო''<br />უკრ. ''Пустеля'' | მიხაილო კაცი | [[1991]] | Odisey CA; Dyahilev-Tsentr International Charitable Foundation; [[Studio Ekran|Soyuztelefilm]] CPA |- | ''შვიდი დღე რუს ლამაზმანთან''<br />უკრ. ''Сім днів з російською красунею'' | იური ვოლოდარსკი; ჰეორჰი დელიევი | [[1991]] | Golden Duke Audience Center ([[ოდესა]]) |- | ''სნაიპერი''<br />უკრ. ''Снайпер'' | ანდრი ბენკენდორფი | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Skif SPA ([[რუსეთი]]) |- | ''სიკვდილის ტანგო''<br />უკრ. ''Танго смерті'' | ოლექსანდრ მურატოვი | [[1991]] | Ros National Cultural Production Centre |- | ''გამაგრდი, კაზაკო!''<br />უკრ. ''Тримайся, козаче!'' | ვიქტორ სემანივი | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''მკვლელობა სანშაინ-მენორში''<br />უკრ. ''Вбивство в Саншайн-Менор'' | ბორის ნებიიერიძე | [[1991]] | Yalta-Film; Kinkom Film Studio ([[რუსეთი]]) |- | ''მოკალი „შაკალი“''<br />უკრ. ''Убити «Шакала»'' | ჰრიჰორი კოხანი | [[1991]] | Kyiv-ASK Film Studio |- | ''ყურადღება, ჯადოქრებო!''<br />უკრ. ''Увага, відьми!'' | ოლექსანდრ ამელინი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Odissey CPA |- | ''ფანდანგო მაიმუნისთვის''<br />უკრ. ''Фанданго для мавпочки'' | ოლექსანდრ ბურკო | [[1991]] | Odesa CPA |- | ''ფეოფანია, რომელიც სიკვდილს ხატავს''<br />უკრ. ''Феофанія, яка малює смерть'' | ვლადიმირ ალენიკოვი | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Babylon Productions; Kodak Films ([[აშშ]]) |- | ''თავის ფასი''<br />უკრ. ''Ціна голови'' | მიკოლა ილინსკი | [[1991]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Skif SPA ([[რუსეთი]]) |- | ''მაქციის საათი''<br />უკრ. ''Час перевертня'' | იჰორ შევჩენკო | [[1991]] | TIRS Film Production Company ([[ოდესა]]) |- | ''სასწაული დავიწყების ქვეყანაში''<br />უკრ. ''Чудо в краю забуття'' | ნატალია მოტუზკო | [[1991]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''ეშმაკეული ლოთი''<br />უკრ. ''Чортів п'яниця'' | იური მანუსოვი | [[1991]] | Hraal CPA |-! colspan="4" | [[1992]] |- | ''ამერიკენ ბოი''<br />უკრ. ''Америкен бой'' | ბორის კვაშნიოვი | [[1992]] | Ukrtelefilm; Lybid CPA; Univeks Limited Liability Company |- | ''ბოლერო, ანუ პროვინციული მელოდრამა''<br />უკრ. ''Болеро, або провінційна мелодрама'' | მიხაილო ბეზჩასნოვი | [[1992]] | Dzerkalo Company ([[ოდესა]]) |- | ''ევროპის მოტაცება''<br />უკრ. ''Викрадення Європи'' | მურატ ჯუსოითი | [[1992]] | Odesa CA ([[ოდესა]]) |- | ''ალუბლის ღამეები''<br />უკრ. ''Вишневі ночі'' | არკადი მიკულსკი | [[1992]] | Ros National Cultural Production Centre |- | ''ბომბისტ ალექსის უმაღლესი ჭეშმარიტება / ცოდვილთა ღამე''<br />უკრ. ''Вища істина бомбіста Олексія / Ніч грішників'' | დმიტრო კოსტრომენკო | [[1992]] | Odisey CPA ([[ოდესა]]) |- | ''ქორწინება სიკვდილთან''<br />უკრ. ''Вінчання зі смертю'' | მიკოლა მაშჩენკო | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; XXI vik Film Studio |- | ''იმ ზეციურ სამფლობელოში...''<br />უკრ. ''В тій царині небес...'' | იჰორ ჩერნიცკი | [[1992]] | Slavuta Film Production Company ([[კიევი]]), Volgograd Tractor Plant-ის მონაწილეობით |- | ''ნისლში''<br />უკრ. ''В тумані'' | სერჰი ლინკოვი | [[1992]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''ბალახის ხმა''<br />უკრ. ''Голос трави'' | ნატალია მოტუზკო | [[1992]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''უფალო, შეგვინდე ცოდვილებს!''<br />უკრ. ''Господи, прости нас грішних!'' | არტურ ვოიტეცკი | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''თამაში სერიოზულია''<br />უკრ. ''Гра всерйоз'' | ანატოლი ივანოვი | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Iren World Trade Center ([[რუსეთი]]) |- | ''შავი მთვარის გრადუსი''<br />უკრ. ''Градус чорного Місяця'' | ნატალია კირაკოზოვა | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Debyut CA ([[ოდესა]]) |- | ''ქარიშხალი რუსეთზე''<br />უკრ. ''Гроза над Руссю'' | ოლექსი სალტიკოვი | [[1992]] | Hlasnist-5 Producer's Cooperative ([[ხარკივი]]) |- | ''დაფნისი და ქლოე''<br />უკრ. ''Дафніс і Хлоя'' | იური კუზმენკო | [[1992]] | Odesa Branch of Strannik LLC |- | ''ბავშვი ნოემბრამდე''<br />უკრ. ''Дитина до листопаду'' | ოლექსანდრ პავლოვსკი | [[1992]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Arcadia CPA |- | ''ოჯახური კერისთვის / საოჯახო კერისთვის''<br />უკრ. ''Для домашнього огнища / Для сімейного огнища'' | ბორის სავჩენკო | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''გზა არსად''<br />უკრ. ''Дорога нікуди'' | ოლექსანდრ მურატოვი | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''ესკადრონი''<br />უკრ. ''Ескадрон'' | [[იულიუშ მაჰულსკი]] | [[1992]] | Arkadiia CPA ([[ოდესა]]); Zebra Film Studio ([[პოლონეთი]]) |- | ''საშინელება''<br />უკრ. ''Жах'' | იური სუიარკო | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''ნატუსიას გულისთვის''<br />უკრ. ''Заради Натуся'' | იური სუიარკო | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''ბოროტი ბედი''<br />უკრ. ''Зловісна доля'' | იური სუიარკო | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''ივანი და ფაშატი''<br />უკრ. ''Іван та кобила'' | ვოლოდიმირ ფესენკო | [[1992]] | Ros National Cultural Production Centre |- | ''იდეალური წყვილი''<br />უკრ. ''Ідеальна пара'' | ალექსანდრ პოლინიკოვი | [[1992]] | Aura Studio ([[ოდესა]]); MIKO Company ([[სანქტ-პეტერბურგი]]) |- | ''კიეველი მთხოვნელები''<br />უკრ. ''Київські прохачі'' | როსტისლავ სინკო | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''ჟანგბადის შიმშილი''<br />უკრ. ''Кисневий голод'' | ანდრი დონჩიკი | [[1992]] | Kobza International Corporation ([[კანადა]]); Kobza Joint Venture ([[უკრაინა]], [[კანადა]]); Peremoha Fish Farm |- | ''კოჭლები პირველები შევლენ''<br />უკრ. ''Кульгаві увійдуть перші'' | მიხაილო კაცი | [[1992]] | Eksperyment Film Studio ([[ოდესა]]) |- | ''დახლი „რუბინჩიკი და...“''<br />უკრ. ''Лавка «Рубінчик і...»'' | იური სადომსკი | [[1992]] | Odesa CPA |- | ''ადამიანი კ.''<br />უკრ. ''Людина К.'' | სერჰი რახმანინი | [[1992]] | Odesa CPA, Nord-Bank-ის ეგიდით |- | ''ადამიანური ბედნიერება''<br />უკრ. ''Людське щастя'' | სერჰი დუდკა | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''მელოდრამა მკვლელობის მცდელობით''<br />უკრ. ''Мелодрама із замахом на вбивство'' | მიკოლა მალეცკი | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Ekran Studio; Promin Kyiv Commercial Centre |- | ''მკვდრები დაკრძალვის გარეშე, ანუ ნადირობა ვირთხებზე''<br />უკრ. ''Мертві без поховання, або полювання на пацюків'' | იჰორ აპასიანი | [[1992]] | TOR Film Studio; TIRS Film Production Company ([[ოდესა]]) |- | ''ნატურщикი''<br />უკრ. ''Натурник'' | ვიქტორ ვასილენკო | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''არ გაფრინდე, მიწიერო!''<br />უკრ. ''Не відлітай, землянин'' | დმიტრო კოსტრომენკო | [[1992]] | Soyuztelefilm CPA; Odisey CPA |- | ''რა ჯადოქარი ხარ...''<br />უკრ. ''Ну ти й відьма...'' | ედუარდ დმიტრიევი | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''აღთქმა''<br />უკრ. ''Обітниця'' | ვასილ ილიაშენკო | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; XXI vik Film Studio |- | ''აბლაბუდა''<br />უკრ. ''Павутиння'' | ოლექსანდრ ამელინი | [[1992]] | Odisey CPA |- | ''საჰაერო მეკობრეები''<br />უკრ. ''Повітряні пірати'' | დმიტრო კოსტრომენკო | [[1992]] | Odesa CPA; Duma LLC, [[ოდესის კინოსტუდია|ოდესის კინოსტუდიისა]] და ოდესის გემთსარემონტო ქარხანა №1-ის მონაწილეობით |- | ''მოდურად''<br />უკრ. ''По-модньому'' | იური ნეკრასოვი | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''გასროლა კუბოში''<br />უკრ. ''Постріл в труні'' | მიკოლა ზასიეევ-რუდენკო | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; XXI vik Film Studio |- | ''ითხოვეთ და მოგეცემათ / უფალო, ისმინე ჩემი ლოცვები''<br />უკრ. ''Просіть, і буде вам / Господи, почуй молитву мою'' | [[ნატალია ბონდარჩუკი]] | [[1992]] | Odissey Production Company; Vyvaton Company; Soyuztelefilm CPA |- | ''ჩიტები უხილავი კუნძულიდან''<br />უკრ. ''Птахи невидимого острова'' | ე. ზახარევიჩი; ი. კორნიიჩუკი | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''შიშველი გულის სეზონი''<br />უკრ. ''Сезон оголеного серця'' | ოლექსანდრ ბურკო | [[1992]] | Odesa CPA |- | ''სამთა გულები''<br />უკრ. ''Серця трьох'' | ვოლოდიმირ პოპკოვი | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Yalta-film |- | ''სოფლის ამბები''<br />უკრ. ''Сільські бувальщини'' | იური ნეკრასოვი | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''შვიდი ორმოცამდე''<br />უკრ. ''Сім сорок'' | ოლექსანდრ იერემეევი | [[1992]] | TOR Film Studio; TIRS Film Production Company ([[ოდესა]]) |- | ''თავდაპირველად იყო სიტყვა''<br />უკრ. ''Спочатку було слово'' | იური სოლომინი | [[1992]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Hraal CPA ([[ოდესა]]); Russian National Bank; Torras Joint-stock Company |- | ''ვილას საიდუმლო''<br />უკრ. ''Таємниця вілли'' | იური ჟარიკოვი | [[1992]] | 21st Century Studio |- | ''უნგრული მედეა''<br />უკრ. ''Угорська Медея'' | ვოლოდიმირ ზინჩენკო | [[1992]] | Ukrtelefilm |- | ''საბედისწერო ბრილიანტები''<br />უკრ. ''Фатальні діаманти'' | ბორის ნებიიერიძე | [[1992]] | Ukrtelefilm; Lybid CPA |- | ''თქვენი ქმარი მინდა''<br />უკრ. ''Хочу вашого чоловіка'' | სერჰი ნიკონენკო | [[1992]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Arcadiia CPA |- | ''ბაბუაწვერას ყვავილობა''<br />უკრ. ''Цвітіння кульбаби'' | ოლექსანდრ იჰნატუშა | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''იქსის დრო''<br />უკრ. ''Час Ікс'' | ოლექსანდრ ბურცევი | [[1992]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''ჩენჩი''<br />უკრ. ''Ченч'' | რომან ჰაი | [[1992]] | Aspark Film ([[ოდესა]]) |- | ''ფანერის ოთხი ფურცელი''<br />უკრ. ''Чотири листи фанери'' | საიდო კურბანოვი | [[1992]] | Ukrainian Film and Video Company ([[კიევი]]) |- | ''[[სენტიმენტალური მილიციელი]]''<br />უკრ. ''Чутливий міліціонер'' | [[კირა მურატოვა]] | [[1992]] | Primodesa-Film Production Company ([[ოდესა]]); ParaMedia ([[მოსკოვი]]) |- | ''რომ დაგვატყდეს ფული''<br />უკრ. ''Щоб на нас напали гроші'' | იჰორ კოზლოვ-პეტროვსკი | [[1992]] | Iuh-Firm Studio ([[ოდესა]]) |-! colspan="4" | [[1993]] |- | ''ყოჩაღი ბიჭები''<br />უკრ. ''Браві хлопці'' | მიკოლა ზასიეევ-რუდენკო | [[1993]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Impex Group LCC |- | ''წინ, ჰეტმანის განძისკენ!''<br />უკრ. ''Вперед, за скарбами гетьмана!'' | ვადიმ კასტელი | [[1993]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Fest Zemlya CPA; Omnisphere Ukraine Investments ([[აშშ]]) |- | ''ჰეტმანის კლეინოდები''<br />უკრ. ''Гетьманські клейноди'' | [[ლეონიდ ოსიკა]] | [[1993]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''ცოდვილი ნიღაბში''<br />უკრ. ''Грішниця в масці'' | სვიტლანა ილინსკა | [[1993]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''ველური სიყვარული''<br />უკრ. ''Дика любов'' | [[ვილენ ნოვაკი]] | [[1993]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''ჯოჯოხეთის სულები''<br />უკრ. ''Духи пекла'' | იური მუზიკა | [[1993]] | Kaskader Film |- | ''ებრაელებო, გაუმარჯოს!''<br />უკრ. ''Євреї будьмо!'' | ვიქტორ ვასილენკო | [[1992]] | Ukrtelefilm; Zoloti Vorota Studio; Partner SE |- | ''ელისეს მინდვრები''<br />უკრ. ''Єлисейські поля'' | ოლექსი ლევჩენკო | [[1993]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Ch Studio |- | ''შემოდგომის სუნი''<br />უკრ. ''Запах осені'' | ვიქტორ ნოზდრიუხინ-ზაბოლოტნი | [[1993]] | EDF Film Company |- | ''შიშის მძევლები''<br />უკრ. ''Заручники страху'' | ოლექსანდრ ვიზირი | [[1993]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Ch Studio, Lisbank-ის მხარდაჭერით |- | ''დატყვევება''<br />უკრ. ''Захоплення'' | [[კირა მურატოვა]] | [[1993]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] ([[უკრაინა]]); Nikola-Film Radio and TV Broadcasting ([[რუსეთი]]) |- | ''ზეფირი შოკოლადში''<br />უკრ. ''Зефір в шоколаді'' | ოლექსანდრ პავლოვსკი | [[1993]] | AVA CPA ([[ოდესა]]) |- | ''სკურლატაევების შეთქმულება''<br />უკრ. ''Змова скурлатаїв'' | ვოლოდიმირ პოზდნიაკოვი | [[1993]] | Flora ([[ოდესა]]) |- | ''ოქროს წიწილა''<br />უკრ. ''Золоте курча'' | ვოლოდიმირ კრაინიევი | [[1993]] | Slavuta Film Company ([[კიევი]]) |- | ''პარტიის ოქრო''<br />უკრ. ''Золото партії'' | ანატოლი ივანოვი | [[1993]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Impex Group LCC |- | ''სხვა / მეორე''<br />უკრ. ''Інший / Другий'' | სერჰი რახმანინი | [[1993]] | Kona-Prim CPA; Nord-Bank ([[ოდესა]]) |- | ''კაიდაშის ოჯახი''<br />უკრ. ''Кайдашева сім'я'' | ვოლოდიმირ ჰოროდკო | [[1993]] | Kozak Consortium |- | ''ვის ზემოთ, ვის ქვემოთ''<br />უკრ. ''Кому вгору, кому вниз'' | სტანისლავ კლიმენკო | [[1993]] | Ros NCPS |- | ''კუმპარსიტა''<br />უკრ. ''Кумпарсіта'' | ალექსანდრ პოლინიკოვი | [[1993]] | Aura Studio ([[ოდესა]]); MIKO Firm ([[სანქტ-პეტერბურგი]]) |- | ''ლენინი ცეცხლის რკალში''<br />უკრ. ''Ленін у вогненному кільці'' | [[მიკოლა ლიტუსი]] | [[1993]] | Istyna Artistic and Creative Association of Writers and Cinematographers |- | ''კითხვების ღამე''<br />უკრ. ''Ніч питань'' | ტეტიანა მაგარი | [[1993]] | Convet Company |- | ''წინასწარ გადახდილია...''<br />უკრ. ''Оплачено завчасно...'' | ოქსანა ბაირაკი | [[1993]] | NEP-Film LTD Film Production Company |- | ''ფუჩჟოუ''<br />უკრ. ''Очікуючи вантаж на рейді Фучжоу біля пагоди / Фучжоу'' | [[მიხაილო ილიენკო]] | [[1993]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''სწორი ხაზით''<br />უკრ. ''По прямій'' | სერჰი ჩლიანცი | [[1993]] | Odyseus CPA ([[ოდესა]]) |- | ''ვნებები ანჟელიკას გამო''<br />უკრ. ''Пристрасті за Анжелікою'' | ალექსანდრ პოლინიკოვი | [[1992]] | Aura Studio ([[ოდესა]]); MIKO Firm ([[სანქტ-პეტერბურგი]]) |- | ''გიჟური სიყვარულის, სნაიპერისა და კოსმონავტის შესახებ''<br />უკრ. ''Про шалене кохання, снайпера і космонавта'' | დმიტრო ტომაშპოლსკი | [[1992]] | Alliance-Concern JSC; Arii Studio ([[კიევი]]) |- | ''სამერთაიმი''<br />უკრ. ''Саммертайм'' | სერჰი სტასენკო | [[1993]] | Odyseus CPA ([[ოდესა]]) |- | ''საიდუმლო ეშელონი''<br />უკრ. ''Секретний ешелон'' | იაროსლავ ლუპიი | [[1993]] | Blahovest Film and Video Studio; უკრაინის კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ფონდის დაკვეთით; Apol-ის მონაწილეობით; Odesa Film Factory-ის დახმარებით |- | ''სამთა გულები — 2''<br />უკრ. ''Серця трьох – 2'' | ვოლოდიმირ პოპკოვი | [[1992]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Yalta Film Studio; Guild of Film Artists of Ukraine |- | ''მკვლელობის მეთოდი''<br />უკრ. ''Спосіб вбивства'' | ოლეჰ ჰოიდა | [[1993]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Ch Studio |- | ''სტამბოლის ტრანზიტი''<br />უკრ. ''Стамбульський транзит'' | ჰრიჰორი კოხანი | [[1993]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Ch Studio |- | ''უცხო / ჟირაფი''<br />უკრ. ''Сторонній / Жирафа'' | ვოლოდიმირ კლიმოვი | [[1993]] | Mustang |- | ''ტარაკნების რბოლა''<br />უკრ. ''Тарганячі перегони'' | რომან ჰაი | [[1993]] | Prometheus Military Patriotic Association of soldiers-internationalists ([[ოდესა]]) |- | ''მილიონერის ძიებაში''<br />უკრ. ''У пошуках мільйонерки'' | ვოლოდიმირ არტემენკო | [[1993]] | Ukrainian Newsreel; Kyiv Theater of Satire |- | ''ექსტაზის ფორმულა''<br />უკრ. ''Формула екстазу'' | იჰორ კოზლოვ-პეტროვსკი | [[1993]] | Yuh-Film Studio ([[ოდესა]]) |- | ''მამაკაცების კომპანია''<br />უკრ. ''Чоловіча компанія'' | ანდრი როსტოცკი | [[1993]] | Tonis TV Company ([[კიევი]]); MB Intercom |- | ''მე მიყვარს''<br />უკრ. ''Я люблю'' | ოლექსანდრ ჩერნიხი | [[1993]] | Alina Firm; Ekran CA; Ostankino TVRC ([[რუსეთი]]) |- | ''მე თვითონ''<br />უკრ. ''Я сама'' | იჰორ მაქსიმჩუკი | [[1993]] | Odyseus CPA; Dohma ([[ოდესა]]) |-! colspan="4" | [[1994]] |- | ''აფღანელი-2''<br />უკრ. ''Афганець-2'' | ვოლოდიმირ მაზური | [[1994]] | უკრაინის ავღანეთის ვეტერანთა კავშირი; Chervona Ruta SE; Aval Bank |- | ''მხიარული მოგზაურობა''<br />უკრ. ''Веселенька поїздка'' | ბორის ნებიიერიძე | [[1994]] | CCG; Yalta Film; RDFTO ([[რუსეთი]]) |- | ''გამოსასყიდი''<br />უკრ. ''Викуп'' | ვოლოდიმირ ბალკაშინოვი | [[1994]] | Tana-TV Company; Nord-Bank; Primodesa-Film |- | ''ციხე''<br />უკრ. ''В'язниця'' | ოქსანა აბდულაევა | [[1994]] | Panorama Studio |- | ''ძირს სირცხვილი!''<br />უკრ. ''Геть сором!'' | ოლექსანდრ მურატოვი | [[1994]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''რამდენიმე სასიყვარულო ისტორია''<br />უკრ. ''Декілька любовних історій'' | ანდრი ბენკენდორფი | [[1994]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Seelex Firm |- | ''გზა სიჩისკენ''<br />უკრ. ''Дорога на Січ'' | სერჰი ომელჩუკი | [[1994]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Strouks SE |- | ''სასტიკი ფანტაზია''<br />უკრ. ''Жорстока фантазія'' | [[ოლენა დემიანენკო]] | [[1994]] | Liga-D ([[უკრაინა]]), Kinorama-ს მონაწილეობით ([[ლიტვა]]) |- | ''ცხვირპაჭუა მეფისტოფელის ჩანაწერები''<br />უკრ. ''Записки кирпатого Мефістофеля'' | იური ლიაშენკო | [[1994]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''მეკობრეთა იმპერია''<br />უკრ. ''Імперія піратів'' | ჰრიჰორ ჰარდუშიანი | [[1994]] | Yalta Film Studio; East-West Russian-British CA; Golden Duke Audience Center |- | ''კაცი „ალფას“ გუნდიდან''<br />უკრ. ''Людина з команди «Альфа»'' | ბორის ნებიიერიძე | [[1994]] | Ukrtelefilm; Lybid CPA |- | ''მესიე რობინა''<br />უკრ. ''Мсьє Робіна'' | ოლექსანდრ ბურკო | [[1994]] | Beseder ([[ოდესა]]) |- | ''ღმერთისგან შობილნი / ზემოდან შობილნი''<br />უკრ. ''Народжені від бога / Народжені вище'' | მიკოლა კოშელევი | [[1994]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''იგავი''<br />უკრ. ''Притча'' | ვასილ ილიაშენკო | [[1994]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''მეხუთე კუთხე''<br />უკრ. ''П'ятий кут'' | იჰორ კოზლოვ-პეტროვსკი; ოლექსანდრ მორიევი | [[1994]] | Yuh-Film Studio ([[ოდესა]]) |- | ''მომღერალი ჟოზეფინა და თაგვების ხალხი''<br />უკრ. ''Співачка Жозефіна й Мишачий Народ'' | სერჰი მასლობოიშჩიკოვი | [[1994]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Innoww-Film ([[გერმანია]]) |- | ''მონადირეები და ნადირები''<br />უკრ. ''Тигролови'' | როსტისლავ სინკო | [[1994]] | Ukrtelefilm |- | ''ტრინ-ბრინი''<br />უკრ. ''Тринь-бринь'' | რადომირ ვასილევსკი | [[1994]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''მსუბუქი ქცევის კაცი''<br />უკრ. ''Чоловік легкої поведінки'' | ალექსანდრ პოლინიკოვი | [[1994]] | Odesa CPA; MIKO Firm ([[სანქტ-პეტერბურგი]]) |- | ''შამარა''<br />უკრ. ''Шамара'' | ნატალია ანდრიიჩენკო | [[1994]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |-! colspan="4" | [[1995]] |- | ''ატენტატი — შემოდგომის მკვლელობა მიუნხენში''<br />უკრ. ''Атентат — Осіннє вбивство у Мюнхені'' | ოლეს იანჩუკი | [[1995]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Oles-Film Studio; Ukrainian Congressional Committee of America |- | ''ვიცხოვრებთ''<br />უკრ. ''Будемо жити'' | დმიტრო ტომაშპოლსკი | [[1995]] | Dity Meliesa Film Company ([[კიევი]]) |- | ''გელი და ნოკი''<br />უკრ. ''Геллі і Нок'' | ვადიმ ილიენკო | [[1995]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Yalta Film Studio |- | ''ორეული''<br />უკრ. ''Двійник'' | ოლექსი მაისტრენკო; არტურ ჰურალი | [[1995]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Triuk Maister Film Company; Triuk Film Company; Maister CA |- | ''იესო, ცოცხალი ღმერთის ძე''<br />უკრ. ''Ісус, син Бога живого'' | ფედირ სტრიჰუნი | [[1995]] | Halychyna-film |- | ''სჯობს იყო ლამაზი და მდიდარი''<br />უკრ. ''Краще бути вродливою і багатою'' | ფელიქს ბაიონი; ვალენტინა კობლიუკი | [[1995]] | Ukrtelefilm; Manfred Film ([[გერმანია]]); Dialogue Film ([[უნგრეთი]]); DOM Studio ([[პოლონეთი]]); [[Telewizja Polska|პოლონეთის ტელევიზია]] |- | ''მოსკალი-ჯადოქარი''<br />უკრ. ''Москаль-чарівник'' | მიკოლა ზასიეევ-რუდენკო | [[1995]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''თავდასხმა''<br />უკრ. ''Наліт'' | იჰორ შევჩენკო | [[1995]] | Orion Film Company; Odesa CPA |- | ''ფრთხილად! წითელი ვერცხლისწყალი''<br />უკრ. ''Обережно! Червона ртуть'' | ანატოლი ივანოვი | [[1995]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''ობიექტი „ჯეი“''<br />უკრ. ''Об'єкт «Джей»'' | ვოლოდიმირ ონიშჩენკო | [[1995]] | Ukrtelefilm; Tana-TV Company ([[უკრაინა]]); Carmen ([[რუსეთი]]) |- | ''პარტიტურა საფლავის ქვაზე''<br />უკრ. ''Партитура на могильному камені'' | იაროსლავ ლუპიი | [[1995]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Blahovist Film Studio, Horn RRC-ის დახმარებით |- | ''მატარებელი ბრუკლინისკენ''<br />უკრ. ''Поїзд до Брукліна'' | ვალერი ფედოსოვი | [[1995]] | [[ოდესის კინოსტუდია]]; Budushcheie Film Firm ([[ოდესა]]); Lingcom ([[რუსეთი]]) |- | ''თავდასხმა''<br />უკრ. ''Наліт'' | ვოლოდიმირ ბალკაშინოვი | [[1995]] | Panorama Studio, Aval JSPPB-ის ლუჰანსკის რეგიონული დირექტორატის მონაწილეობით |- | ''დახვრეტილი განთიადები''<br />უკრ. ''Страчені світанки'' | ჰრიჰორი კოხანი | [[1995]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |-! colspan="4" | [[1996]] |- | ''საყელურის გარეშე''<br />უკრ. ''Без нашийника'' | რადომირ ვასილევსკი | [[1995]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''ვალდშნეპები''<br />უკრ. ''Вальдшнепи'' | ოლექსანდრ მურატოვი | [[1996]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''კაიდაშის ოჯახი. მეორე ფილმი''<br />უკრ. ''Кайдашева сім'я. Фільм другий'' | ვოლოდიმირ ჰოროდკო | [[1996]] | Berehynia; Independent Film Community |- | ''ოპერაცია „კონტრაქტი“ / დივერსია კონტრაქტით''<br />უკრ. ''Операція «Контракт» / Диверсія за контрактом'' | თამარა ბოიკო | [[1996]] | Ukrtelefilm |- | ''იუდენკრაისი, ანუ მარადიული ბორბალი''<br />უკრ. ''Judenkreis, або Вічне колесо'' | ვასილ დომბროვსკი | [[1996]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |-! colspan="4" | [[1996]] |- | ''საყელურის გარეშე''<br />უკრ. ''Без нашийника'' | რადომირ ვასილევსკი | [[1995]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''ვალდშნეპები''<br />უკრ. ''Вальдшнепи'' | ოლექსანდრ მურატოვი | [[1996]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''კაიდაშის ოჯახი. მეორე ფილმი''<br />უკრ. ''Кайдашева сім'я. Фільм другий'' | ვოლოდიმირ ჰოროდკო | [[1996]] | Berehynia; Independent Film Community |- | ''ოპერაცია „კონტრაქტი“ / დივერსია კონტრაქტით''<br />უკრ. ''Операція «Контракт» / Диверсія за контрактом'' | თამარა ბოიკო | [[1996]] | Ukrtelefilm |- | ''იუდენკრაისი, ანუ მარადიული ბორბალი''<br />უკრ. ''Judenkreis, або Вічне колесо'' | ვასილ დომბროვსკი | [[1996]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |-! colspan="4" | [[1998]] |- | ''ორი მთვარე, სამი მზე''<br />უკრ. ''Два місяці, три сонця'' | [[რომან ბალაიანი]] | [[1998]] | Illusion Films ([[კიევი]]) |- | ''ორი იულია''<br />უკრ. ''Дві Юлії'' | [[ოლენა დემიანენკო]] | [[1998]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''ჩიხი / ყრუ კუთხე''<br />უკრ. ''Тупик / Глухий кут'' | ჰრიჰორი კოხანი | [[1998]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Maister-Video |- | ''მზის მიზიდულობა (ბაბუაწვერას ღვინო)''<br />უკრ. ''Тяжіння сонця (Вино з кульбабок)'' | იჰორ აპასიანი | [[1998]] | Odissei Studio; Hamaiun Studio; ARSTRBC „Russia“; Ostankino ([[რუსეთი]]) |-! colspan="4" | [[1999]] |- | ''ავე მარია''<br />უკრ. ''Аве Марія'' | ლიუდმილა ეფიმენკო | [[1999]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; [[უკრაინის კულტურისა და ინფორმაციული პოლიტიკის სამინისტრო|უკრაინის კულტურის სამინისტრო]] |- | ''პოეტი და თავადის ქალი''<br />უკრ. ''Поет і княжна'' | სტანისლავ კლიმენკო | [[1999]] | Dzherelo RPA; Zelenyi Pes Production Agency, [[ინტერი (ტელეარხი)|Inter TV]]-ის დახმარებით |- | ''ყველას გამარჯობა!''<br />უკრ. ''Усім привіт!'' | დმიტრო ტომაშპოლსკი | [[1999]] | Gagarin Media; დოვჟენკოს კიევის მხატვრული ფილმების კინოსტუდია; TVRC Kyiv |- | ''როგორ ეძებდა მჭედელი ბედნიერებას''<br />უკრ. ''Як коваль щастя шукав'' | რადომირ ვასილევსკი | [[1999]] | ოდესის მხატვრული ფილმების კინოსტუდია |-! colspan="4" | [[2000]] |- | ''დაკარგული სამოთხე''<br />უკრ. ''Втрачений рай'' | ვალერი როჟკო | [[2000]] | Dovzhenko Kyiv Film Studio of Feature Films; Darzini ([[დნიპრო|დნეპროპეტროვსკი]]) |- | ''ცხოვრება როგორც ცირკი''<br />უკრ. ''Життя як цирк'' | ევჰენ შიშკინი | [[2000]] | Sheerar Trading Co ([[უკრაინა]], [[აშშ]]) |- | ''ავტომობილების მრეცხავები''<br />უკრ. ''Мийники автомобілів'' | ვოლოდიმირ ტიხი | [[2000]] | Dovzhenko Kyiv Film Studio of Feature Films |- | ''[[დაუმარცხებელი (2000 წლის ფილმი)|დაუმარცხებელი]]''<br />უკრ. ''Нескорений'' | ოლეს იანჩუკი | [[2000]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; Ukrainian Congressional Committee of America; Oles-Film; Ivano-Frankivsk Regional Council; Halychyna Trading House |-| colspan="4" | [[2001]] |- | ''მეორეხარისხოვანი ადამიანები''<br />უკრ. ''Другорядні люди'' | [[კირა მურატოვა]] | [[2001]] | Odesa Film Studio of Feature Films |- | ''სისხლის ველზე''<br />უკრ. ''На полі крові'' | იაროსლავ ლუპიი | [[2001]] | Odesa Film Studio of Feature Films |-| colspan="4" | [[2002]] |- | ''ლოცვა ჰეტმან მაზეპასთვის''<br />უკრ. ''Молитва за гетьмана Мазепу'' | იური ილიენკო | [[2002]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |-| colspan="4" | [[2002]] |- | ''ლოცვა ჰეტმან მაზეპასთვის''<br />უკრ. ''Молитва за гетьмана Мазепу'' | იური ილიენკო | [[2002]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |-| colspan="4" | [[2006]] |- | ''მკვლელობა ზამთრის იალტაში''<br />უკრ. ''Вбивство у зимовій Ялті'' | ოლექსანდრ მურატოვი | [[2006]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია|დოვჟენკოს სახელობის კიევის მხატვრული ფილმების კინოსტუდია]] |- | ''ორი და ომი''<br />უკრ. ''Двоє і війна'' | ვიტალი ვორობიოვი; ევჰენ ზვეზდაკოვი | [[2006]] | [[ოდესის კინოსტუდია|ოდესის მხატვრული ფილმების კინოსტუდია]] |- | ''ყოფნის ეფექტი''<br />უკრ. ''Ефект присутності'' | ლეონიდ პავლოვსკი | [[2006]] | [[ოდესის კინოსტუდია|ოდესის მხატვრული ფილმების კინოსტუდია]] |- | colspan="4" | [[2007]] |- | ''ზაპოროჟელი დუნაის გაღმა''<br />უკრ. ''Запорожець за Дунаєм'' | მიკოლა ზასიეევ-რუდენკო | [[2007]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია|დოვჟენკოს სახელობის კიევის მხატვრული ფილმების კინოსტუდია]] |- | ''კოროლიოვი''<br />უკრ. ''Корольов'' | [[იური კარა]] | [[2007]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია|დოვჟენკოს სახელობის კიევის მხატვრული ფილმების კინოსტუდია]] ([[უკრაინა]]); Master ([[რუსეთი]]) |- | colspan="4" | [[2008]] |- | ''ბოჰდან-ზინოვი ხმელნიცკი''<br />უკრ. ''Богдан-Зиновій Хмельницький'' | მიკოლა მაშჩენკო | [[2008]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''ღვთისმშობელი ფანჯარასთან (აღსარება)''<br />უკრ. ''Богородиця під вікном (Сповідь)'' | ვასილ ილიაშენკო | [[2008]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''კანონი''<br />უკრ. ''Закон'' | ვიტალი პოტრუხი | [[2008]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''დოვჟენკო იწყება, ანუ საშკო-რეფორმატორი''<br />უკრ. ''Довженко починається, або Сашко-реформатор'' | ვასილ დომბროვსკი | [[2008]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''მეუფე ანდრეი''<br />უკრ. ''Владика Андрей'' | ოლეს იანჩუკი | [[2008]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''მდინარესთან''<br />უკრ. ''Біля річки'' | [[ევა ნეიმანი]] | [[2007]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''მკითხავი''<br />უკრ. ''Ворожея'' | იჰორ შევჩენკო | [[2008]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''ფირუზის ბეჭედი''<br />უკრ. ''Кілечко з бірюзою'' | ოლექსანდრ იტიჰილოვი | [[2008]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''[[ღმერთის ღიმილი, ანუ ოდესური ისტორია|ღმერთის ღიმილი]]''<br />უკრ. ''Посмішка бога'' | ვოლოდიმირ ალენიკოვი | [[2008]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''გამნაღმველები''<br />უკრ. ''Сапери'' | ბორის შჩერბაკოვი; ვასილი შჩერბაკოვი; ვიქტორ კუსტოვი | [[2008]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''ისროლე დაუყოვნებლივ''<br />უკრ. ''Стріляй негайно'' | [[ვილენ ნოვაკი]] | [[2008]] | [[ოდესის კინოსტუდია]] |- | ''[[ლას მენინასი (ფილმი)|ლას მენინასი]]''<br />უკრ. ''Las Meninas'' | [[იჰორ პოდოლჩაკი]] | [[2008]] | MF Films |-| colspan="4" | [[2009]] |- | ''დამარცხებულთა დღე''<br />უკრ. ''День переможених'' | ვალერი იამბურსკი | [[2009]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''ღმერთმა განსაჯოს ისინი...''<br />უკრ. ''Хай Бог розсудить їх...'' | ევჰენ ხვოროსტიანკო | [[2009]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''ერთ დღეს გავიღვიძებ''<br />უკრ. ''Одного разу я прокинусь'' | მარინა კონდრატიევა | [[2009]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | colspan="4" | [[2010]] |- | colspan="4" | — |- | colspan="4" | [[2011]] |- | ''ბეს პორ ნო''<br />უკრ. ''Бес Пор No'' | ოლექსანდრ შაპირო | [[2011]] | |- | colspan="4" | [[2012]] |- | ''ჰაიდამაკა''<br />უკრ. ''Гайдамака'' | რომან სინჩუკი | [[2012]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''გეიმერი''<br />უკრ. ''Гамер'' | [[ოლეგ სენცოვი]] | [[2012]] | Krai Kinema LLC; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''დედა, მფრინავი მიყვარს''<br />უკრ. ''Мамо, я льотчика люблю'' | ოლექსანდრ იჰნატუშა | [[2012]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] |- | ''ჩვეულებრივი საქმე''<br />უკრ. ''Звичайна справа'' | [[ვალენტინ ვასიანოვიჩი]] | [[2012]] | |- | ''ის, ვინც ცეცხლში გაიარა''<br />უკრ. ''ТойХтоПройшовКрізьВогонь'' | [[მიხაილო ილიენკო]] | [[2012]] | |- | ''უკრაინა. ათვლის წერტილი''<br />უკრ. ''Україна. Точка відліку'' | სერჰი ბუკოვსკი | [[2012]] | |- | ''ეზოს ჩემპიონები''<br />უკრ. ''Чемпіони з підворіття'' | [[ახტემ სეიტაბლაევი]] | [[2012]] | |- | ''[[დელირიუმი (2013 წლის ფილმი)|დელირიუმი]]''<br />უკრ. ''Delirium'' | [[იჰორ პოდოლჩაკი]] | [[2012]] | MF Films |-| colspan="4" | [[2013]] |- | ''ძმები. უკანასკნელი აღსარება''<br />უკრ. ''Брати. Остання сповідь'' | [[ვიქტორია ტროფიმენკო]] | [[2015]] | Pronto Film; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''მარადიული დაბრუნება''<br />უკრ. ''Вічне повернення'' | [[კირა მურატოვა]] | [[2013]] | |- | ''ივან სილა''<br />უკრ. ''Іван Сила'' | ვიქტორ ანდრიენკო | [[2013]] | Insightmedia LLC; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''კრედენსი''<br />უკრ. ''Креденс'' | [[ვალენტინ ვასიანოვიჩი]] | [[2013]] | Garmata Film Production; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[ლომბარდი (ფილმი)|ლომბარდი]]''<br />უკრ. ''Ломбард'' | ლუბომირ ლევიცკი | [[2013]] | Kinofabryka LLC; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ლუკა (ბრილიანტის ჯვარი, წმინდანი ქირურგი)''<br />უკრ. ''Лука (Діамантовий хрест, Святитель-хірург)'' | სერჰი მასლობოიშჩიკოვი; ო. პარხომენკო | [[2013]] | Patriot-Film LLC; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''არ მინდა სიკვდილი''<br />უკრ. ''Не хочу помирати'' | ალისა პავლოვსკა | [[2013]] | |- | ''[[ფარაჯანოვი (ფილმი)|ფარაჯანოვი]]''<br />უკრ. ''Параджанов'' | [[სერჟ ავედიკიანი]]; [[ოლენა ფეტისოვა]] | [[2013]] | Interfilm PE; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ბრმა პაემანი''<br />უკრ. ''Побачення наосліп'' | [[ლევან კოღუაშვილი]] | [[2013]] | |- | ''სინევირი''<br />უკრ. ''Синевир'' | ოლექსანდრ ალიოშეჩკინი; ვიაჩესლავ ალიოშეჩკინი | [[2013]] | InQ Production Studio |- | ''ასეთი ლამაზი ადამიანები''<br />უკრ. ''Такі красиві люди'' | დმიტრო მოისეევი | [[2013]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''გიყვარვარ?''<br />უკრ. ''Ти мене кохаєш?'' | დმიტრო მოისეევი; იულია კურბატოვა | [[2013]] | |-| colspan="4" | [[2014]] |- | ''F63.9 სიყვარულის დაავადება''<br />უკრ. ''F63.9 Хвороба кохання'' | დმიტრო ტომაშპოლსკი; [[ოლენა დემიანენკო]] | [[2014]] | Gagarin Media; Simposiom; Partner; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''აპარტი''<br />უკრ. ''Апарт'' | ოლექსანდრ შაპირო | [[2014]] | |- | ''ბაბაი''<br />უკრ. ''Бабай'' | მარინა მედვიდი | [[2014]] | |- | ''მწვანე ქურთუკი''<br />უკრ. ''Зелена кофта'' | ვოლოდიმირ ტიხი | [[2014]] | Arthaus Trafik; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''კიევის ტორტი''<br />უკრ. ''Київський торт'' | ოლექსი შაპარევი | [[2014]] | Ukrainian Film Distribution |- | ''შემიყვარე''<br />უკრ. ''Люби мене'' | მარია ერ ჰორბაჩი; მეჰმეთ ბაჰადირ ერი | [[2014]] | Protim Video Production; Tatofilm LLC; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ჩემი ქალთევზა, ჩემი ლორელაი''<br />უკრ. ''Моя русалка, моя Лореляй'' | [[ნანა ჯორჯაძე]] | [[2014]] | [[რუსეთის ფედერაციის კულტურის სამინისტრო]]; Hronograf; Victoria; First Creative Association |- | ''[[ტომი (2014 წლის ფილმი)|ტომი]]''<br />უკრ. ''Плем'я'' | [[მიროსლავ სლაბოშპიცკი]] | [[2014]] | Arthaus Trafik; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[წინამძღოლი (ფილმი)|წინამძღოლი]]''<br />უკრ. ''Поводир'' | [[ოლეს სანინი]] | [[2014]] | Pronto Film; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ოქროს ბუზის ფრენა''<br />უკრ. ''Політ золотої мушки'' | ივან კრავჩიშინი | [[2014]] | Trembita-kino; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''მარტოხელა კონტრაქტით''<br />უკრ. ''Самотній за контрактом'' | ევჰენ მატვიენკო | [[2014]] | Film.UA; Novyi Kanal |- | ''მესაყვირე''<br />უკრ. ''Трубач'' | ანატოლი მატეშკო | [[2014]] | UkrKino; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ეს მე ვარ''<br />უკრ. ''Це я'' | ანა აკულევიჩი | [[2014]] | Contact Film Studio; President Film Ukraine; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |-| colspan="4" | [[2015]] |- | ''Z ჯოკი''<br />უკრ. ''Z Джок'' | ოლექსი ზალევსკი | [[2015]] | |- | ''ჰეტმანი''<br />უკრ. ''Гетьман'' | ვალერი იამბურსკი | [[2015]] | |- | ''ხოჭო''<br />უკრ. ''Жучок'' | ალა პასიკოვა; ანდრი რჟანოვი | [[2015]] | |- | ''დაკარგული ქალაქი''<br />უკრ. ''Загублене місто'' | ვიტალი პოტრუხი | [[2015]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[ბრძოლა სევასტოპოლისთვის]]''<br />უკრ. ''Незламна'' | სერჰი მოკრიცკი | [[2015]] | Kinorob; Novye Liudi; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[ელექტრული ღრუბლების ქვეშ]]''<br />უკრ. ''Під електричними хмарами'' | ოლექსი გერმან-უმცროსი | [[2015]] | Metra Films; Linked Films; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[სიმღერათა სიმღერა (2015 წლის ფილმი)|სიმღერათა სიმღერა]]''<br />უკრ. ''Пісня пісень'' | [[ევა ნეიმანი]] | [[2015]] | 1+1 Production |- | ''ტყვეობა''<br />უკრ. ''Полон'' | ანატოლი მატეშკო | [[2015]] | Oleksandr Itygilov & Anton Sladkevych Productions |- | ''იმ მხარეს''<br />უკრ. ''По той бік'' | ოლექსანდრ ლიტვინენკო | [[2015]] | S13 Lytvynenko Films |- | ''სასიკვდილოდ ცოცხალი''<br />უკრ. ''Смертельно живий'' | მაქსიმ სტეცკოვი | [[2015]] | |- | ''ახლა შეგიყვარებ''<br />უკრ. ''Тепер я буду любити тебе'' | რომან შირმანი | [[2015]] | Interfilm; Artizm Ltd; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ჯადოსნური ისტორიები. სიკეთის ელექსირი''<br />უკრ. ''Чарівні історії. Еліксир доброти'' | ლილია სოლდატენკო | [[2015]] | Carrot Cake Studio |-| colspan="4" | [[2016]] |- | ''#Futureinthepast'' | ოლექსანდრ შაპირო | [[2016]] | |- | ''SelfieParty'' | ლუბომირ ლევიცკი | [[2016]] | Vitamin Film Studio; Solar Media |- | ''ლურჯი კაბა''<br />უკრ. ''Блакитна сукня'' | იჰორ მინაევი | [[2016]] | Trempel Films |- | ''ბრემენელი ყაჩაღები''<br />უკრ. ''Бременські розбишаки'' | ოლექსი ლუკიანჩიკოვი; სვიატოსლავ უშაკოვი | [[2016]] | Star Media Distribution; Central Partnership |- | ''რვა''<br />უკრ. ''Вісім'' | ოლექსანდრ შაპირო | [[2016]] | |- | ''[[გორლიცის ბუდე]]''<br />უკრ. ''Гніздо горлиці'' | ტარას ტკაჩენკო | [[2016]] | InsightMedia; 4Rooms; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ცოცხალი''<br />უკრ. ''Жива'' | ტარას ხიმიჩი | [[2016]] | Invert Pictures |- | ''კონკურსანტი. სასიკვდილო შოუ''<br />უკრ. ''Конкурсант. Смертоносне шоу'' | ოლექსანდრ ბელიაკი | [[2016]] | Vait Films |- | ''ნიკიტა კოჟუმიაკა''<br />უკრ. ''Микита Кожум'яка'' | მანუკ დეპოიანი | [[2016]] | Panama Grand Prix; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''წმინდა ვალენტინის ღამე''<br />უკრ. ''Ніч святого Валентина'' | ვოლოდიმირ ლერტი | [[2016]] | Panoptykum; Tauras Films Ukraine |- | ''ჩემი ბებია ფანი კაპლანია''<br />უკრ. ''Моя бабуся Фані Каплан'' | [[ოლენა დემიანენკო]] | [[2016]] | Gagarin Media; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''შემოდგომის მოგონებები''<br />უკრ. ''Осінні спогади'' | ალი ფაჰრ მუსავი | [[2016]] | Wilhelm Creative Center |- | ''ხალხის მსახური 2''<br />უკრ. ''Слуга народу 2'' | ოლექსი კირიუშჩენკო | [[2016]] | Kvartal-95 Studio |- | ''ჩუნგული''<br />უკრ. ''Чунгул'' | ოლექსანდრ ალიოშეჩკინი; ვიაჩესლავ ალიოშეჩკინი | [[2016]] | Neo Planet |- | ''მე შენთან ვარ''<br />უკრ. ''Я з тобою'' | ოლეჰ ტურანსკი | [[2016]] | Sister's Production |- | ''ნეტავ ასე იყოს''<br />უკრ. ''Якби ж то'' | ოლეჰ ტურანსკი | [[2016]] | Star Media |-| colspan="4" | [[2017]] |- | ''ინფოჰოლიკი''<br />უკრ. ''Інфоголік'' | ვალენტინ შპაკოვი; ვლადისლავ კლიმჩუკი | [[2017]] | NLO TV; Mamahohotala; Idea Production |- | ''DZIDZIO კონტრაბასი''<br />უკრ. ''DZIDZIO Контрабас'' | ოლეჰ ბორშჩევსკი | [[2017]] | Solar Media Entertainment |- | ''[[იზი (2017 წლის ფილმი)|იზი]]''<br />იტალ. ''Easy – Un viaggio facile facile''; უკრ. ''Ізі'' | ანდრეა მანიანი | [[2017]] | Fresh Production; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]]; Bartleby Film; Pilgrim Film ([[იტალია]]) |- | ''[[კარიბჭე (2017 წლის უკრაინული ფილმი)|კარიბჭე]]''<br />უკრ. ''Брама'' | ვოლოდიმირ ტიხი | [[2017]] | Dyrektoriia Kino; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[ყინვა (2017 წლის ფილმი)|ყინვა]]''<br />უკრ. ''Іній'' | [[შარუნას ბარტასი]] | [[2017]] | Insight Media; Tatofilm; Studija Kinema; KinoElektron; Donten & Lacroix Films; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ძველი მეწისქვილის ზღაპარი''<br />უკრ. ''Казка старого мельника'' | ოლექსანდრ იტიჰილოვი | [[2017]] | Euromedia Company LLC; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[კიბორგები: გმირები არ კვდებიან|კიბორგები]]''<br />უკრ. ''Кіборги'' | [[ახტემ სეიტაბლაევი]] | [[2017]] | Idas Film; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[ხაზი (2017 წლის ფილმი)|საზღვარი]]''<br />სლოვაკ. ''Čiara''; უკრ. ''Межа'' | [[პეტერ ბებიაკი]] | [[2017]] | Garnet International Media Group LLC ([[უკრაინა]]); [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]]; Wandal RTVS HomeMedia ([[სლოვაკეთი]]) |- | ''მშვიდობა თქვენს სახლს!''<br />უკრ. ''Мир вашому дому!'' | ვოლოდიმირ ლერტი | [[2017]] | Lert Karnovskyi LLC; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''მოაზროვნეები''<br />უკრ. ''Мислителі'' | ვინსენტ მეტელი | [[2017]] | უკრაინის დამოუკიდებელი კინოს გილდია |- | ''მოღალატე''<br />უკრ. ''Зрадник'' | მარკ ჰამონდი | [[2017]] | Insight Media; Prim-Plan Studio; Temple Film; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ბრძოლის წესი''<br />უკრ. ''Правило бою'' | ოლექსი შაპარევი | [[2017]] | Good Morning Film; Garnet International Media Group |- | ''გზასაცდენილები''<br />უკრ. ''Припутні'' | არკადი ნეპიტალიუკი | [[2017]] | Star Media; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''მეხუთე თერაპია''<br />უკრ. ''П'ята терапія'' | ალისა პავლოვსკა | [[2017]] | Trumen Production |- | ''[[შავი დონე (ფილმი)|შავი დონე]]''<br />უკრ. ''Рівень чорного'' | [[ვალენტინ ვასიანოვიჩი]] | [[2017]] | Garmata Film |- | ''სასაცილო ამბავი''<br />უკრ. ''Ржака'' | დმიტრო ტომაშპოლსკი | [[2017]] | Gagarin Media; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''მახინჯი''<br />უკრ. ''Січень — березень'' | იური რეჩინსკი | [[2017]] | Pronto Film ([[უკრაინა]]); [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]]; Novotny & Novotny Filmproduktion; Ulrich Seidl Filmproduktion ([[ავსტრია]]) |- | ''[[დარაჯის საგუშაგო (უკრაინული ფილმი)|დარაჯის საგუშაგო]]''<br />უკრ. ''Сторожова застава'' | იური კოვალიოვი | [[2017]] | Kinorob Studio; Film.ua Group; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[ვარდნა (2017 წლის ფილმი)|ვარდნა]]''<br />უკრ. ''Стрімголов'' | მარინა სტეპანსკა | [[2017]] | Insight Media; Tatofilm; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ტარასი. დაბრუნება''<br />უკრ. ''Тарас. Повернення'' | ოლექსანდრ დენისენკო | [[2017]] | Insight Media; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''მაგიის გაკვეთილი''<br />უკრ. ''Урок Магії'' | ლილია სოლდატენკო | [[2017]] | Carrot Cake Studio |- | ''ქრიზანთემების დრო''<br />უკრ. ''Час хризантем'' | დმიტრო მოისეევი | [[2017]] | Yizhak-Film |- | ''წითელი''<br />უკრ. ''Червоний'' | ზაზა ბუაძე | [[2017]] | Insight Media; [[ოდესის კინოსტუდია]]; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]]; ARTBOX ([[ლიტვა]]) |- | ''სხვისი ლოცვები''<br />უკრ. ''Чужа молитва'' | [[ახტემ სეიტაბლაევი]] | [[2017]] | Idas Film; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |-| colspan="4" | [[2018]] |- | ''20/20 უკაცრიელი ქვეყანა''<br />უკრ. ''20/20 Безлюдна країна'' | კორნიი ჰრიციუკი | [[2018]] | |- | ''DZIDZIO პირველად''<br />უკრ. ''DZIDZIO Перший раз'' | [[მიხაილო ხომა]]; ტარას დრონი | [[2018]] | Dzidziofilm |- | ''Ecce Homo'' | ჰანკა ტერტიაკი | [[2018]] | Gankafilm |- | ''ბობოტი''<br />უკრ. ''Бобот'' | მაქსიმ ქსიონძი | [[2018]] | M.D.S. LTD; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[მოტაცებული პრინცესა]]''<br />უკრ. ''Викрадена принцеса: Руслан і Людмила'' | ოლეჰ მალამუჟი | [[2018]] | Animagrad; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ვულკანი''<br />უკრ. ''Вулкан'' | რომან ბონდარჩუკი | [[2018]] | Tatofilm; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ჩემი დროის გმირი''<br />უკრ. ''Герой мого часу'' | ანტონინა ნოიაბრიოვა | [[2018]] | [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''მთის ქალი: ომში''<br />ინგლ. ''Woman at War''; უკრ. ''Гірська жінка: на війні'' | ბენედიქტ ერლინგსონი | [[2018]] | Solar Media Entertainment; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]]; Slot Machine; Gulldrengurinn ([[ისლანდია]]) |- | ''დეკემბრის ზღაპარი, ანუ წმინდა მიკოლაის თავგადასავალი''<br />უკრ. ''Груднева казка, або Пригоди С. Миколая'' | სემენ ჰოროვი | [[2018]] | Big Hand Films; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ველური ველი''<br />უკრ. ''Дике поле'' | იაროსლავ ლოდიჰინი | [[2018]] | Limelite; Film Brut |- | ''დონბასი''<br />უკრ. ''Донбас'' | სერჰი ლოზნიცა | [[2018]] | Arthouse Traffic; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]]; Ma.ja.de. Fiction; JBA Production; Granite Film; Wild at Art; Digital Cube |- | ''ეთერი''<br />პოლ. ''Eter''; უკრ. ''Ефір'' | კშიშტოფ ზანუსი | [[2019]] | Interfilm; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''მეფე დანილო''<br />უკრ. ''Король Данило'' | ტარას ხიმიჩი | [[2018]] | INVERT Pictures |- | ''როცა ხეები ცვივა''<br />უკრ. ''Коли падають дерева'' | მარისია ნიკიტიუკი | [[2018]] | Message Film; Fokus In; Solar Media Entertainment; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''კარპატების ლეგენდა''<br />უკრ. ''Легенда Карпат'' | სერჰი სკობუნი | [[2018]] | Magnat Media; Imprinting Emotions; Coffeepost |- | ''მელოტი მთა''<br />უკრ. ''Лиса гора'' | რომან პერფილიევი | [[2018]] | Mediacont |- | ''ოდესელი ნაპოვნი ბავშვი''<br />უკრ. ''Одеський підкидько'' | ჰეორჰი დელიევი | [[2018]] | |- | ''საძახისი „ბანდერასი“''<br />უკრ. ''Позивний Бандерас'' | ზაზა ბუაძე | [[2018]] | Try-ya-da Production; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''პორნო მკვლელობით''<br />უკრ. ''Порно з вбивством'' | დამირ იენალიევი | [[2018]] | Rain Poncho Film |- | ''სვინგერები''<br />უკრ. ''Свінгери'' | ანდრეის ეკისი | [[2018]] | F Films |- | ''სექსი და არაფერი პირადი''<br />უკრ. ''Секс і нічого особистого'' | ოლჰა რიაშინა | [[2018]] | |- | ''შეშლილი ქორწილი''<br />უკრ. ''Скажене весілля'' | ვლად დიკი | [[2018]] | Film.ua; Prototype Production; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ასეული''<br />უკრ. ''Сотка'' | ოლექსანდრ ბელიაკი | [[2018]] | VAIT FILMS |- | ''სიმონ პეტლიურას საიდუმლო დღიური''<br />უკრ. ''Таємний щоденник Симона Петлюри'' | ოლეს იანჩუკი | [[2018]] | [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]]; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ტერა''<br />უკრ. ''Тера'' | ნიკონ რომანჩენკო | [[2018]] | Viatel LLC; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''შავი კაზაკი''<br />უკრ. ''Чорний козак'' | ვლადისლავ ჩაბანიუკი | [[2018]] | Malva Studio; Toloka Lehedzyne NGO |- | ''კეთილშობილი მაწანწალები''<br />უკრ. ''Шляхетні волоцюги'' | ოლექსანდრ ბერეზანი | [[2018]] | Ganza Film |- | ''მე, შენ, ის, იგი''<br />უკრ. ''Я, ти, він, вона'' | ვოლოდიმირ ზელენსკი; დევიდ დოდსონი | [[2018]] | Kvartal-95 Studio; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |-| colspan="4" | [[2019]] |- | ''მორშინელი 11''<br />უკრ. ''11 дітей з Моршина'' | არკადი ნეპიტალიუკი | [[2019]] | Solar Media Entertainment |- | ''[[ატლანტიდა (2019 წლის ფილმი)|ატლანტიდა]]''<br />უკრ. ''Атлантида'' | [[ვალენტინ ვასიანოვიჩი]] | [[2019]] | Studio Garmata Film; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ჰუცულკა ქსენია''<br />უკრ. ''Гуцулка Ксеня'' | [[ოლენა დემიანენკო]] | [[2019]] | Gagarin Media |- | ''შინ დაბრუნება''<br />უკრ. ''Додому'' | ნარიმან ალიევი | [[2019]] | |- | ''ექსი''<br />უკრ. ''Екс'' | სერჰი ლისენკო | [[2019]] | [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''აკრძალული''<br />უკრ. ''Заборонений'' | რომან ბროვკო | [[2019]] | UM-GROUP |- | ''[[ზახარ ბერკუტი (ფილმი)|ზახარ ბერკუტი]]''<br />უკრ. ''Захар Беркут'' | [[ახტემ სეიტაბლაევი]] | [[2019]] | Kinorob; Cinema Day |- | ''კლასელების შეხვედრა''<br />უკრ. ''Зустріч однокласників'' | ვალენტინ შპაკოვი; ალა ბუხტიაროვა | [[2019]] | |- | ''კრუტი 1918''<br />უკრ. ''Крути 1918'' | ოლექსი შაპარევი | [[2019]] | Good Morning Films |- | ''მორენა''<br />უკრ. ''Морена'' | სერჰი ალიოშეჩკინი | [[2019]] | Ganzafilm Production; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''[[ჩემი ფიქრები ჩუმია]]''<br />უკრ. ''Мої думки тихі'' | [[ანტონიო ლუკიჩი]] | [[2019]] | Toy Cinema; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''პოლინა და კინოსტუდიის საიდუმლო''<br />უკრ. ''Поліна і таємниця кіностудії'' | ოლიას ბარკო | [[2019]] | Kinorob; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''პროდიუსერი''<br />უკრ. ''Продюсер'' | სერჰი ვეინი | [[2019]] | Firework Sound |- | ''[[შეღებილი ჩიტი (ფილმი)|შეღებილი ჩიტი]]''<br />უკრ. ''Пофарбоване пташеня'' | [[ვაცლავ მარჰოული]] | [[2019]] | [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''სვინგერები 2''<br />უკრ. ''Свінгери 2'' | ანდრეის ეკისი | [[2019]] | F Films |- | ''[[სკვოტ32]]''<br />უკრ. ''Сквот32'' | ოლექსანდრ ლიდაჰოვსკი | [[2019]] | Garnet International Media Group; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''პართენონი''<br />უკრ. ''Стасіс'' | მანტას კვედარავიჩიუსი | [[2019]] | ESSE Production House; Studio Uljana Kim ([[ლიტვა]]); Rouge International ([[საფრანგეთი]]); [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''აღმოსავლელი''<br />უკრ. ''Східняк'' | ანდრი ივანიუკი | [[2019]] | |- | ''მხოლოდ სასწაული''<br />უკრ. ''Тільки Диво'' | ოლენა კარეტნიკი | [[2019]] | Kazka Production; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ტოლოკა''<br />უკრ. ''Толока'' | [[მიხაილო ილიენკო]] | [[2019]] | [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''აქ და ახლა''<br />უკრ. ''Тут і тепер'' | ოლექსანდრ შაპირო | [[2019]] | |- | ''ჩოლა დათვი''<br />უკრ. ''Урсус'' | ოთარ შამათავა | [[2019]] | Fresh Production Group; Media Group Ukraine; TRK Ukraina ([[უკრაინა]]); Studio O ([[საქართველო]]); Geopoly ([[ბულგარეთი]]); Aktis Film Production ([[გერმანია]]); Georgian National Film Center; German Film Fund MDM; Bulgarian National Film Centre; [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო|დერჟკინო]] |- | ''ფოქსტერი და მაქსი''<br />უკრ. ''Фокстер і Макс'' | ანატოლი მატეშკო | [[2019]] | Pronto Film |- | ''[[მისტერ ჯონსი (2019 წლის ფილმი)|მისტერ ჯონსი]]''<br />უკრ. ''Ціна правди (Гарет Джонс)'' | [[აგნეშკა ჰოლანდი]] | [[2019]] | Kinorob; Film.ua Group; Film Production; Crab Apple Film |- | ''U311 ჩერკასი''<br />უკრ. ''U311 Черкаси'' | ტიმურ იაშჩენკო | [[2019]] | |} == იხილეთ აგრეთვე == * [[უკრაინული კინო]] * [[უკრაინის კულტურა]] * [[დოვჟენკოს კინოსტუდია]] * [[ოდესის კინოსტუდია]] * [[უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო]] == ლიტერატურა == * Госейко Любомир, «Історія українського кінематографа. 1896—1995», К.: KINO-КОЛО, 2005. {{ISBN|966-8864-00-X}}. * «Нариси історії кіномистецтва України», Редкол.: В.Сидоренко та ін., Інститут проблем сучасного мистецтва Академія мистецтв України, Інтертехнологія, 2006. * Брюховецька Лариса, «Приховані фільми. Українське кіно 1990–х», К.: АртЕк, 2003. {{ISBN|966-505-043-5}}. * Фільми України 1992–1996. Каталог. / К., 1996—112 с. * Фільми України 1997–2000. Каталог / К.&nbsp;— 2000—214 с. * Фільми України. 2001–2004. Каталог / К.&nbsp;— 2005—282 с. * Фільми України. 2005–2008. Каталог / К.&nbsp;— 2009—284 с. * Фільми України. 2009–2012. Каталог / К.&nbsp;— Національна спілка кінематографістів України, 2013—100 с. * Ukrainian films 2008–09. Щорічний каталог кінопродукції / Ukrainian Cinema Foundation * Ukrainian Film Guide. 2011–2012. Berlinale, 2012. Каталог * Українські фільми 2012–2013. Каталог / Ukrainian State Film Agency * Ukrainian Documentary Films 2013–2015. Каталог * Українські фільми 2015/2016 * International Film Guide. 2009. 45th Edition. London & New York: Wallflower Press 2009, {{ISBN|978-1-905674-99-2}} * International Film Guide. 2010. 46th Edition. London & New York: Wallflower Press, 2010, {{ISBN|978-1-906660-38-3}} * {{ill|Pethő Ágnes|hu|lt=Pethő, Ágnes}}. ''The Cinema of Sensations''. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Press, 2015, {{ISBN|978-1-4438-6883-9}}, {{ISBN|1-4438-6883-3}} * {{cite Q|Q122988520}} == რესურსები ინტერნეტში == * [https://usfa.gov.ua/ უკრაინის სახელმწიფო კინოს სააგენტო] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კინო ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:კინოს ისტორია]] [[კატეგორია:უკრაინის ისტორია თემის მიხედვით]] 64qitftislcxg73librry252u2chad8 0 886606 5417156 5386294 2026-06-20T00:47:04Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417156 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დასახლება}} '''გუდი''' ({{lang-el|Γουδί}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[პაფოსის რაიონი|პაფოსის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს პოლის-ხრისოხუსიდან 6 კმ-ით სამხრეთით, მდინარე ხრისოხუზე. იგი გაშლილია დამრეც ბორცვზე, ზღვის დონიდან 60-დან 120 მეტრამდე სიმაღლეზე.<ref>{{Cite web|url=https://www.agrotourism.com.cy/discover-goudi-village,65,en|title=Goudi Village|website=www.agrotourism.com.cy|access-date=2019-07-19|archive-date=2019-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190716121716/https://www.agrotourism.com.cy/discover-goudi-village,65,en|url-status=dead}}</ref> [[კლიმატი]] თბილი და ზომიერია. [[ზამთარი|ზამთრის]] თვეები გაცილებით ნალექიანია, ვიდრე [[ზაფხული]]ს. კიოპენ-გაიგერის კლიმატის კლასიფიკაციით, ეს კლიმატი მიეკუთვნება Csa ტიპს. საშუალო წლიური ტემპერატურა გუდიში არის 19.1 °C.<ref>{{Cite web|url=https://en.climate-data.org/asia/cyprus/goudi/goudi-191728/|title=Goudi climate: Average Temperature, weather by month, Goudi weather averages - Climate-Data.org|website=en.climate-data.org|access-date=2019-07-19}}</ref> სოფელში წელიწადში დაახლოებით 575 მმ ნალექი მოდის.<ref>{{Cite web|url=http://goudi.org/ksenagisi/to-chorio/|title=Το Χωριό – Goudi|language=el-GR|access-date=2019-07-20}}{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{პაფოსის რაიონი}} [[კატეგორია:პაფოსის რაიონის სოფლები]] 868z7ex2tfp083asgfa0splk6f63vwb 0 889577 5417198 5400247 2026-06-20T07:23:48Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417198 wikitext text/x-wiki '''[[დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში]]''' ქალაქ [[ჰელსინგორი|ჰელსინგორში]] 2012 წლის [[31 მარტი|31 მარტიდან]] [[8 აპრილი|8 აპრილამდე]] ჩატარდა. ტურნირი სუნე ბერგ ჰანსენის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. მან მთელი ტურნირი დაუმარცხებლად გაიარა და მეექვსედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი. მას ნახევარი ქულით ჩამორჩა მეორე ადგილზე გასული ლარს შანდორფი. == ცხრილი == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! № !! მონაწილეები !! [[ელოს რეიტინგი|ელო]] !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! ქულა !! ადგილი |- | 1 || style="text-align:left" | [[სუნე ბერგ ჰანსენი]] || 2572 || style="background:black" | || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || '''6½''' || '''1''' |- | 2 || style="text-align:left" | [[ლარს შანდორფი]] || 2494 || ½ || style="background:black" | || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 6 || 2 |- | 3 || style="text-align:left" | კრისტიან კინდელ პედერსენი || 2416 || ½ || ½ || style="background:black" | || 0 || ½ || 1 || 0 || 1 || ½ || 1 || 5 || 3 |- | 4 || style="text-align:left" | [[მიკელ ანტონსენი]] || 2457 || 0 || ½ || 1 || style="background:black" | || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || 4½ || 4—5 |- | 5 || style="text-align:left" | [[ალან სტიგ რასმუსენი]] || 2505 || ½ || 0 || ½ || ½ || style="background:black" | || 1 || ½ || 0 || 1 || ½ || 4½ || 4—5 |- | 6 || style="text-align:left" | [[იაკობ ოგორი]] || 2522 || ½ || ½ || 0 || ½ || 0 || style="background:black" | || 1 || ½ || ½ || ½ || 4 || 6—8 |- | 7 || style="text-align:left" | კიმ პილგაარდი || 2424 || ½ || ½ || 1 || ½ || ½ || 0 || style="background:black" | || 0 || ½ || ½ || 4 || 6—8 |- | 8 || style="text-align:left" | [[იენს კრისტიანსენი]] || 2432 || 0 || 0 || 0 || ½ || 1 || ½ || 1 || style="background:black" | || 0 || 1 || 4 || 6—8 |- | 9 || style="text-align:left" | იაკობ კარსტენსენი || 2314 || 0 || 0 || ½ || ½ || 0 || ½ || ½ || 1 || style="background:black" | || ½ || 3½ || 9 |- | 10 || style="text-align:left" | [[ჰელჯი დამ ზისკა]] || 2456 || 0 || ½ || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || 0 || ½ || style="background:black" | || 3 || 10 |} == რესურსები ინტერნეტში == * [https://web.archive.org/web/20171006011831/http://www.skak-dm.dk/2012/ Skak DM 2012] — Dansk Skak Union * [http://danbase.skak.dk/turneringer.php?id=7 Danmarksmesterskabet 2012] * [http://www.ksu.dk/fotoalbum/visAlbum.aspx?id=153 Fotoalbum : DM 2012 - Landsholdsklassen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005201721/http://www.ksu.dk/fotoalbum/visAlbum.aspx?id=153 |date=2017-10-05 }} * [http://www.skak.dk/images/skakbladet/2012/2012-03.pdf SKAKbladet] MEDLEMSBLAD FOR DANSKSKAK UNION 2012-3 {{დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში}} [[კატეგორია:დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში]] [[კატეგორია:2012 წელი ჭადრაკში]] [[კატეგორია:ჭადრაკი დანიაში]] brbolz9xz7d9ti5onzcan8dgw5cp755 0 889579 5417199 5400261 2026-06-20T07:24:26Z InternetArchiveBot 124291 დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5 5417199 wikitext text/x-wiki '''[[დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში]] ''' ქალაქ [[ჰელსინგორი|ჰელსინგორში]] 2013 წლის [[23 მარტი|23 მარტიდან]] [[31 მარტი|31 მარტამდე]] ჩატარდა. ტურნირი დავორ პალოს გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც ნახევარი ქულით გაუსწრო ჰელჯი დამ ზისკას. გამარჯვებულს ერთადერთი მარცხი დარა აქდაგმა აგემა, რომელმაც ბოლოდან მეორე ადგილი გაიყო. == სატურნირო ცხრილი == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! № !! მონაწილეები !! [[ელოს რეიტინგი|ელო]] !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! ქულა !! ადგილი |- | 1 || style="text-align:left" | [[დავორ პალო]] || 2551 || style="background:black" | || 1 || ½ || ½ || 1 || ½ || 1 || 1 || 0 || 1 || '''6½''' || '''1''' |- | 2 || style="text-align:left" | [[ჰელჯი დამ ზისკა]] || 2461 || 0 || style="background:black" | || ½ || 1 || 1 || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || 6 || 2 |- | 3 || style="text-align:left" | [[ლარს შანდორფი]] || 2513 || ½ || ½ || style="background:black" | || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || 1 || ½ || 5½ || 3 |- | 4 || style="text-align:left" | [[ალან სტიგ რასმუსენი]] || 2511 || ½ || 0 || ½ || style="background:black" | || 0 || ½ || ½ || 1 || 1 || 1 || 5 || 4 |- | 5 || style="text-align:left" | [[მიკელ ანტონსენი]] || 2446 || 0 || 0 || ½ || 1 || style="background:black" | || 0 || ½ || ½ || 1 || 1 || 4½ || 5—7 |- | 6 || style="text-align:left" | [[მადს ანდერსენი (მოჭადრაკე)|მადს ანდერსენი]] || 2470 || ½ || ½ || ½ || ½ || 1 || style="background:black" | || ½ || 0 || 1 || 0 || 4½ || 5—7 |- | 7 || style="text-align:left" | [[სუნე ბერგ ჰანსენი]] || 2566 || 0 || ½ || ½ || ½ || ½ || ½ || style="background:black" | || 1 || 1 || 0 || 4½ || 5—7 |- | 8 || style="text-align:left" | კრისტიან კინდელ პედერსენი || 2443 || 0 || ½ || 0 || 0 || ½ || 1 || 0 || style="background:black" | || ½ || 1 || 3½ || 8 |- | 9 || style="text-align:left" | დარა აქდაგი || 2251 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || ½ || style="background:black" | || 1 || 2½ || 9—10 |- | 10 || style="text-align:left" | [[იენს კრისტიანსენი]] || 2439 || 0 || 0 || ½ || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 || 0 || style="background:black" | || 2½ || 9—10 |} == რესურსები ინტერნეტში == * [https://web.archive.org/web/20171005201709/http://www.skak-dm.dk/2013/ Skak DM 2013] — Dansk Skak Union * [http://danbase.skak.dk/turneringer.php?id=6 Danmarksmesterskabet 2013] * {{YouTube|oSfFiGYdDIA|GM Davor Palo vinder Skak-DM 2013}} // მე-9 ტური * [http://www.ksu.dk/fotoalbum/visAlbum.aspx?id=182 Fotoalbum : DM 2013 - Landsholdsklassen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005202426/http://www.ksu.dk/fotoalbum/visAlbum.aspx?id=182 |date=2017-10-05 }} * [http://www.skak.dk/images/skakbladet/2013/2013-03.pdf SKAKbladet] MEDLEMSBLAD FOR DANSKSKAK UNION 2013-3 {{დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში}} [[კატეგორია:დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში]] [[კატეგორია:2013 წელი ჭადრაკში]] [[კატეგორია:ჭადრაკი დანიაში]] pv7453k1x49q6koybf4kzjyd6dc4an2 2 889889 5416860 5416838 2026-06-19T12:23:10Z MIKHEIL 18439 /* გეოგრაფიული მასშტაბი */ 5416860 wikitext text/x-wiki ==მცდარი შეხედულებები ცნობადობაზე== ===არსებობა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს.''' სიცრუე არ არის, რეალურია. *'''დარჩეს'''. ეჭვგარეშეა, რომ ეს ჯგუფი არსებობს. სამ ადგილობრივ გაზეთში წერია სტატია მათი კონცერტების თარიღების შესახებ. ამას გარდა, აქვთ MySpace გვერდიც. *'''დარჩეს'''. ბევრი რამ ვიცი ამ სუბიექტის შესახებ, შესაბამისად, ის ცნობილი უნდა იყოს. *'''დარჩეს'''. მას YouTube-ზე 10 000 გამომწერი ჰყავს. შესაბამისად, არ გვჭირდება სანდო წყაროები, რადგან ბევრ ადამიანს სურს მის შესახებ მეტი იცოდეს. იუთუბი მთელი სამყაროა. *'''დარჩეს'''. ეს ამბავი ყურადღების მიღმა დარჩა და მედიაში საერთოდ არ გაშუქებულა. შესაბამისად, მის მიერ თავად გამოქვეყნებული დოკუმენტაციის გამოყენება ერთადერთი გზაა დაჩრდილვისგან მის გადასარჩენად. არსებობა მნიშვნელოვანია. ყველა სტატიისა და ინფორმაციის იდენტიფიცირებადი წყაროებიდან აღების მოთხოვნის მთავარი მიზანია იმის დამტკიცება, რომ ყველაფერი სიმართლე და ზუსტია. მაგრამ მხოლოდ არსებობა სუბიექტს ავტომატურად არ ხდის ვიკიპედიაში შეტანის ღირსს. უნდა დაკმაყოფილდეს მრავალი სხვადასხვა სახელმძღვანელო, რომელიც ძირითადად გვხვდება ვიკიპედია:ცნობადობაში. თუმცა, ეს ამაზე შორს მიდის. თუკი სტატიებს დავწერთ ყველაფრის შესახებ, რაც არსებობდა, მაშინ უნდა დავწეროთ შენს ან შენი კომპიუტერის შესახებაც, ანდაც შენს აუზში ჩავარდნილი ფოთლის შესახებ, ის ქვაც არ დაგავიწყდეს, დილით ფეხი რომ წამოჰკარი. ბოლო მაგალითი სასაცილოა, მაგრამ იმედია გაიგე, რის თქმას ვცდილობთ ამით: არსებობა ყოველთვის არ განაპირობებს ცნობადობას. რაც შეეხება არსებობის არარსებობას, არსებობს იშვიათი შემთხვევები, როდესაც ეს შეიძლება შესამჩნევი იყოს. მაგალითად, არსებობდა თაღლითობები, რომლებმაც ცნობადობა მოიპოვეს იმიტომ, რომ ისინი თაღლითობა იყო, მაგალითად, როგორიცაა [[:en:Piltdown Man|პილტდაუნის ადამიანი]]. ამასთან დაკავშირებული ფენომენია მცდარი წარმოდგენა უფლებაზე: ის მოსაზრება, რომ მხოლოდ არსებობაც კი ავტომატურად ანიჭებს ვინმეს ან რამეს ვიკიპედიაში სტატიის უფლებას და შესაბამისად, სტატიის შექმნის აუცილებლობა იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ წყაროს ნებისმიერი ფორმა მისაღებია, მიუხედავად იმისა, აკმაყოფილებს თუ არა ის სანდო წყაროს სტანდარტებს. თუმცა, ვიკიპედიის როლი არ არის ყველაფერზე ფოკუსირება ან ნაკლებად გაშუქებული თემების მედიაში წარმოჩენის ხელშეწყობა. ჩვენ არ ვართ საზოგადოებასთან ურთიერთობის უფასო პლატფორმა, რომელიც ისეთ თემებს ავრცელებს, რომლებსაც მედიის ყურადღება ჯერ არ მიუქცევია — ჩვენი როლი აქ მედიის გაშუქების თვალყურის დევნებაა და არა მისი წარმართვა. სანამ განვიხილავთ კითხვას „როგორ შეიძლება ეს თემა ვიკიპედიაში მოხვდეს, თუ ის ჯერ არ გაშუქებულა მედიაში?“, აუცილებლად უნდა ვუპასუხოთ კითხვას „რატომ უნდა მოხვდეს ეს თემა ვიკიპედიაში?“. ===ძებნის ტესტი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. 345 400 შედეგი Google-ზე — აშკარად საინტერესო თემაა. *'''დარჩეს'''. ის შედეგებში პირველია Bing-ზე საკუთარი სახელით, რაც მის მნიშვნელობაზე მეტყველებს. *'''დარჩეს'''. ChatGPT-მა მრავალი წყარო მოძებნა. *'''წაიშალოს'''. Yandex-ზე ნულოვანი შედეგები — სავარაუდოდ გამოგონილია. *'''წაიშალოს'''. Baidu-ზე არცერთი შედეგი არ არის, ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ ის ჰარვარდის უნივერსიტეტში პროფესორია, ყურადღების ღირსი არ არის. *'''წაიშალოს'''. Google Scholar-ში ძიებამ შედეგი არ გამოიღო — შესაბამისად, აღსანიშნავი არ არის. *'''წაიშალოს'''. Copilot-მა წყაროების სრულყოფილი მიმოხილვა ვერ შემომთავაზა — ესე იგი, წყაროები საერთოდ არ არსებობს. მიუხედავად იმისა, რომ საძიებო სისტემა შეიძლება სასარგებლო იყოს კონკრეტული თემის გავრცელებულობის ან პოპულარობის დასადგენად, შედეგების სიმრავლე თავისთავად არ იძლევა გარანტიას, რომ სტატია ვიკიპედიაში განთავსებას იმსახურებს. ანალოგიურად, შედეგების სიმცირე შეიძლება მხოლოდ იმაზე მიუთითებდეს, რომ თემა ვიწროდ სპეციალიზებულია ან ინტერნეტით ძნელად დასადასტურებელია. მაგალითად, [[ვპ:ბიო]] პირდაპირ მიუთითებს: „მოერიდეთ საძიებო სისტემების სტატისტიკაზე დაფუძნებულ კრიტერიუმებს (მაგ., Google-ის შედეგების რაოდენობა ან Alexa-ს რეიტინგი)." ძველი ესტონური ღვთაების შესახებ ათასობით შედეგის პოვნა, რა თქმა უნდა, მოულოდნელი იქნებოდა. თუმცა საძიებო სისტემის ტესტი შეიძლება სასარგებლო იყოს, როგორც პოპკულტურის თემების უარყოფითი შემოწმების საშუალება — იმ შემთხვევებში, სადაც ინტერნეტ-წყაროების არსებობა ბუნებრივად მოსალოდნელია. თუ სავარაუდო „ინტერნეტ-მიმზე“ ძიება მხოლოდ ერთ-ორ განსხვავებულ წყაროს გამოავლენს, ეს საკმარისი საფუძველია ვივარაუდოთ, რომ თემა ისეთი მნიშვნელოვანი არ არის, როგორც ამტკიცებენ. გარდა ამისა, თუ მრავალი შედეგი X-ს „Y"-ად მოიხსენიებს, ამან შეიძლება დაადასტუროს, რომ „Y" გონივრული გადამისამართებაა X-ზე გამავალი სტატიისთვის. განსხვავებით სტატიების წაშლის პროცედურისგან, გადამისამართებების განხილვა ხშირად სწორედ ასეთ საკითხებზე — მართებულობასა და საძიებო შედეგების რაოდენობაზე დაიყვანება. ზოგადად, საძიებო შედეგების ხარისხი გაცილებით მნიშვნელოვანია, ვიდრე მათი რაოდენობა. საძიებო სისტემის გამოყენებასთან დაკავშირებული პრობლემების უფრო დეტალური განხილვა მოცემულია WP:Search engine test გვერდზე. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ სპეციალიზებული სერვისები — Google Books, Google Scholar და Google News — ჩვეულებრივ ძიებასთან შედარებით უფრო სანდო წყაროებს პოულობს, რომლებიც სტატიების გაუმჯობესებაში გამოდგება. ამასთან, ვინაიდან სტატიის სანდოობა შეიძლება მხოლოდ ოფლაინ წყაროებით — წიგნებითა და გაზეთებით დასტურდებოდეს, ინტერნეტ-შედეგების არარსებობა თავისთავად არ წარმოადგენს სტატიის დატოვების ან წაშლის საფუძველს. ===სტატიის ასაკი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ეს სტატია 2004 წლიდან არსებობს *'''დარჩეს'''. სტატია ჯერ მხოლოდ გუშინ შეიქმნა და მასზე ჯერ კიდევ ვმუშაობ! *'''წაიშალოს'''. სტატია სულ ახალია, არ გაუვლია დროის ტესტი. სტატიის არსებობა ვიკიპედიაში თავისთავად მის მნიშვნელობაზე არ მიუთითებს. მაგალითად, გაიუს ფლავიუს ანტონიუსი იყო მოგონილი სტატია, რომელმაც აღმოჩენამდე და წაშლამდე რვა წელზე მეტ ხანს იარსება. დიდი ხნის გადარჩენა სტატიას მუდმივ ადგილს არ უზრუნველყოფს. სტატიამ შეიძლება ასეთ ასაკს მიაღწია იმის გამო, რომ მისი შეუსაბამობა დიდი ხნის შემდეგ გამოვლინდა, ან იმიტომ, რომ ცნობადობის კრიტერიუმების კოლექტიური განმარტება დროთა განმავლობაში შეიცვალა. კონსენსუსი შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ სტატია, რომელიც ოდესღაც ვიკიპედიის სახელმძღვანელო პრინციპების შესაბამისი იყო ან უბრალოდ პრაქტიკაში დამკვიდრდა, შეიძლება წაშლის კანდიდატად დასახელდეს. ამასთანავე, გასათვალისწინებელია: სტატიის დიდი ხნის განმავლობაში უცვლელად დარჩენა წაშლის საფუძველი არ არის, როგორც ზემოთ იყო განმარტებული. და პირიქით, სტატიის სიახლე მას წაშლის კანდიდატად დასახელებისგან ვერ დაიცავს. ყველა სტატია შექმნის მომენტიდანვე ვალდებულია ვიკიპედიის ჩართვის პოლიტიკასთან შესაბამისობაში იყოს; თუ სტატია ენციკლოპედიისთვის შეუფერებელია, ის წაიშლება, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენ ხანს არსებობს. გასათვალისწინებელია, რომ ყველა სტატია მუდმივ დამუშავებაშია და ეს თავისთავად სტატიის შენარჩუნების საფუძველი არ არის. რეკომენდებულია ახალი სტატიის შემუშავება მონახაზთა სივრცეში ან მომხმარებლის სივრცეში, სანამ ის მთავარ სივრცეში გადაიტანება — ამით თავიდან აიცილებთ სტატიის წაშლის კანდიდატად დასახელებას აშკარად დაუმთავრებელ მდგომარეობაში. ამასთანავე, გასათვალისწინებელია: სტატიის ამჟამინდელი დაბალი ხარისხი წაშლის საფუძველი არ არის, როგორც ზემოთ იყო განმარტებული. სტატიები უნდა შეფასდეს მათი პოტენციალის და არა მხოლოდ ამჟამინდელი მდგომარეობის მიხედვით. ===სუბიექტის ასაკი=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ახალი კომპანია/სტარტაპია, შესაბამისად, ის ცნობილი ვერ იქნება. *'''დარჩეს'''. ღობის ეს ბოძი ორი ათას წელიწადზე დიდი ხანია, დგას. ამ ასაკის ნებისმიერი რამ დანამდვილებით ცნობილია. *'''დარჩეს'''. ეს კომპანია ხალხს ცეკვას მას შემდეგ ასწავლის, რაც თავი მახსოვს. ამდენწლიანი ტრადიცია ამ ხნის შემდეგ ინსტიტუციად იქცევა. *'''წაიშალოს'''. ვერცერთი შემსრულებელი, რომელსაც სცენაზე მინიმუმ ექვსი თვის განმავლობაში არ გამოსულა, ვერ მიაღწევდა ცნობადობას. მას არც თაყვანისმცემლები ჰყავს და არც აგენტი. *'''წაიშალოს'''. ამ წიგნში ეს მელანი ჯერ კიდევ არ გამშრალა — იქნებ ჯერ მივცეთ შანსი, რომ საკუთარი თავი დაამტკიცოს, ვიდრე მასზე სტატიას შევქმნით? ცნობადობა არ განისაზღვრება იმით, თუ რამდენ ხანს არსებობს რაიმე, ან რამდენად შორს მიდის ტრადიციის ფესვები, ან რამდენად პატივსაცემი არიან მასში ჩართული ადამიანები, ან რამდენად გაყვითლებულია ფურცლები, სადაც ოდესღაც მოიხსენიებოდა. ანალოგიურად, მნიშვნელობა უარყოფილი ვერ იქნება სუბიექტის სიახლის, გამოუცდელობის ან სიყმაწვილის საფუძველზე. ცნობადობის კრიტერიუმები მოიცავს სუბიექტის არასაზღვრული განხილვის მტკიცებულებებს მრავალ სანდო, დადასტურებად, დამოუკიდებელ მეორეულ წყაროში. ასაკზე დაფუძნებული მტკიცებები ან ასაკის დამადასტურებელი მონაცემები თავისთავად იმდენადვეა მნიშვნელობას მოკლებული, რამდენადაც პირადი ცოდნით ან სუბიექტური ანტიპათიით განპირობებული მტკიცებები. რა თქმა უნდა, ძველს მეტი შანსი ჰქონდა შემჩნეულიყო, ხოლო ახალს ეს შანსი ჯერ კიდევ არ ჰქონია. მაგრამ საბოლოო ჯამში, სტატიების შენარჩუნება ან წაშლა წყდება სანდო წყაროებში გაშუქების ხარისხისა და ხასიათის მიხედვით. ===სუბიექტი აღარ არსებობს=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. IntraState Airlines-ი უბრალოდ გაკოტრდა. ამიტომ, მის შესახებ სტატია უნდა წავშალოთ. *'''წაიშალოს'''. სრული ციტირება ამას ადასტურებს, „მესამე რაიხის აღზევება და დაცემა“. *'''წაიშალოს'''. Rapid Racers-ი 20 წელზე მეტი ხნის წინ გაკოტრდა. მაშ რატომ უნდა გვქონდეს სტატია? *'''წაიშალოს'''. FadCo-მ შეაჩერა SuperWax Doodlies-ის ხაზის წარმოება. *'''წაიშალოს'''. The Big Banger-ს ათ წელიწადზე მეტია, ჰიტი აღარ ჩაუწერია *'''წაიშალოს'''. Victorianville რუკიდან გაქრა და ახლა იქ მაღაროა. *'''დარჩეს'''. FunHouse ბიზნესიდან გასულია. დანამდვილებით შეიძლება ითქვას, რომ მათ შესახებ სტატია რეკლამას არ წარმოადგენს. ცნობადობა არ არის დროებითი. სტატიის შემდგომი არსებობა არ არის დამოკიდებული სუბიექტის შემდგომ არსებობაზე. თუნდაც ეს წარსულის მოვლენა იყოს, თუ წყაროები მის მნიშვნელობას ისევე ადასტურებს, როგორც დღეს არსებული სუბიექტის შემთხვევაში, ის სტატიის განთავსებისთვის არანაკლებ გამოდგება. არ აქვს მნიშვნელობა, სუბიექტის არსებობა სტატიის შექმნამდე შეწყდა თუ შემდეგ. თუნდაც წყაროებზე ბმულები აღარ იყოს აქტიური, თუ სტატიის ავტორი (ავტორები) საუკეთესოდ დააფიქსირებს, თუ რა იყო ეს წყაროები, სტატია სანდო წყაროების სტანდარტებს დააკმაყოფილებს. ვიკიპედიის მიზანი არ არის მხოლოდ დღეს არსებული საგნებისა და ადამიანების კატალოგიზება — გაუქმებული კორპორაციები, მიტოვებული დასახლებები და გარდაცვლილი ადამიანები შეიძლება კვლავ მნიშვნელოვანი იყოს და სანდო წყაროებით დასაბუთებული მიზეზები ჰქონდეს, რის გამოც მკითხველი მათ შესახებ ინფორმაციას ეძებს. სუბიექტის „ცნობადად აღარ“ გამოცხადების ერთადერთი გზა არის მნიშვნელობის ფაქტობრივი სახელმძღვანელო პრინციპების ცვლილება, რომელიც ამ სუბიექტს ჩართვის კრიტერიუმებს გარეთ დატოვებს. ვიკიპედიის ცნობადობის სტანდარტების მნიშვნელოვანი ნაწილი დღეს ათი წლის წინანდელთან შედარებით უფრო მკაცრია, ამიტომ ზოგიერთი სტატია, რომელიც ადრე მნიშვნელოვნად ითვლებოდა, თანამედროვე სტანდარტებს ვეღარ აკმაყოფილებს. კონსენსუსი შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ ასეთი სტატიები ვიკიპედიაში „ხელშეუხებლად" ვერ რჩება მხოლოდ იმის საფუძველზე, რომ ოდესღაც მისაღები იყო — თუ ისინი თანამედროვე მნიშვნელობის სტანდარტებთან შესაბამისობამდე ვერ იქნება გაუმჯობესებული, იშლება (ან გადამისამართდება მასთან დაკავშირებულ თემაზე). ===გვერდის ნახვების სტატისტიკა=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედიას არ სჭირდება გვერდები, რომელთა შესახებ ინფორმაციის მოძიება შეიძლება მხოლოდ რამდენიმე ადამიანს (ამ შემთხვევაში, დღეში დაახლოებით 3) სურდეს. *'''დარჩეს'''. აშკარად მნიშვნელოვანი სიაა, რადგან ყოველდღიურად თითქმის 14 000 ადამიანი კითხულობს, რის გამოც, ის ვიკიპედიის 163-ე ყველაზე კითხვადი სტატიაა. უბრალოდ იმის ფაქტი, რომ გვერდი ვიკიპედიის მკითხველებს არ აინტერესებს, სუბიექტის მნიშვნელობის არარსებობაზე არ მიუთითებს. და პირიქით, სტატიის პოპულარობა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ის პროექტის ფარგლებში ექცევა, თუმცა სტატიის პოპულარობა სავარაუდოდ ცნობადობის რომელიმე ფორმას შეესაბამება, რისი დადასტურებაც შედარებით მარტივი უნდა იყოს. გადამისამართებების განხილვა ამ დებულების გამონაკლისს წარმოადგენს: გადამისამართება უფრო მეტად წაიშლება, თუ მას ძალიან ცოტა მომხმარებელი ნახულობს — იმ საფუძველზე, რომ ის გაუმართლებელია — ვიდრე მაშინ, თუ მისით ბევრი მომხმარებელი სარგებლობს. ===სტატიის მხარდაჭერა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. უფრო მეტი „დარჩეს“ არის, ვიდრე „წაიშალოს“. *'''დარჩეს'''. ამ სტატიის შენარჩუნებას უამრავი გულშემატკივარი უჭერს მხარს. *'''დარჩეს'''. შენარჩუნების მიზეზი ისაა, რომ ის ვირუსულად გავრცელდა. *'''დარჩეს'''. ეს ნომინაცია ახალ ამბებში მოხვდა და მწვავე კრიტიკის საგანი გახდა. ვიკიპედიისთვის მისი წაშლა სირცხვილი იქნებოდა. *'''წაიშალოს'''. ამ გვერდის წაშლა 25 ადამიანს სურს. *'''წაიშალოს'''. შენარჩუნებას ხმას აძლევენ მხოლოდ სპამერები. სტატიის წაშლის განხილვები მხოლოდ კენჭისყრამდე არ დადის. წაშლის განხილვის შედეგი განისაზღვრება პოლიტიკასა და სახელმძღვანელო პრინციპებზე დაყრდნობით და არა უბრალოდ ხმათა დათვლით. თუ კომენტარს უკვე დათვლილ ხმებზე დაყრდნობით ტოვებთ, როგორც ზემოთ მოყვანილ მაგალითებშია ნაჩვენები, თქვენ უბრალოდ კიდევ ერთ ხმას ამატებთ და განხილვაში სასარგებლო წვლილს ვერ შეიტანთ. სხვების ასეთი ხმების მისაცემად მოზიდვა კი ლობირებად შეიძლება ჩაითვალოს. წარსულში მრავალი წაშლის განხილვა დასრულდა რიცხობრივ მაჩვენებლებთან წინააღმდეგობრივი შედეგით და მომავალშიც ასე მოხდება. შესაძლებელია, 1 „დარჩეს" და 10 „წაიშალოს" ხმის მქონე განხილვა „დარჩენით" დასრულდეს (და პირიქით), თუ ერთადერთი არგუმენტი ნამდვილად დამაჯერებელია, ხოლო დანარჩენი მხოლოდ ხმებია. თუმცა, სტატიის წაშლის განხილვის დახურვისას საზოგადოების კონსენსუსი ხშირად გათვალისწინებულია და მიუხედავად იმისა, რომ კონსენსუსი კენჭისყრის იდენტური არ არის, განხილვის ერთ-ერთ მხარეზე კარგად დასაბუთებული ხმების დიდი წილით გამოვლენილი კონსენსუსი საბოლოო გადაწყვეტილებაში სავარაუდოდ მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს. ===მონაწილე რედაქტორთა რაოდენობა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. დარედაქტირებულია ძალიან ბევრი ადამიანის მიერ. *'''დარჩეს'''. უზარმაზარი პროექტია, რომელზეც ყოველდღიურად მრავალი ადამიანი ზრუნავს და მუშაობს. *'''დარჩეს'''. რა თქმა უნდა, თუ ამდენ ადამიანს მიუძღვის წვლილი ამ სტატიაში, ვინმემ უნდა იცოდეს, სად შეიძლება წყაროების პოვნა. *'''დარჩეს'''. მან გაიარა „იცით თუ არა რომ“ და „კარგი სტატიის“ კრიტერიუმები. ეს იმას ნიშნავს, რომ სუბიექტი ცნობადია. *'''წაიშალოს'''. ამ სტატიის ყველა რედაქტირება მხოლოდ ერთ ადამიანს ეკუთვნის. *'''წაიშალოს'''. ერთადერთ რედაქტორს, რომელმაც ამ სტატიის ყველა რედაქტირება განახორციელა, სამი წელია არცერთი რედაქტირება აღარ გაუკეთებია. შესაბამისად, მისი წაშლით არავის არაფერი დააკლდება. რედაქტორების რაოდენობა შეიძლება თემისადმი ინტერესის დონეზე მიუთითებდეს, მაგრამ ის არ განსაზღვრავს მნიშვნელობას, სანდო წყაროების რაოდენობას ან ცნობადობის სხვა სახელმძღვანელო პრინციპებთან შესაბამისობას. სტატია შეიძლება კარგ სტატიად გადაიქცეს ერთი ადამიანისა თუ ათეულობით ადამიანის ძალისხმევით. და თუ სანდო წყაროები საერთოდ არ არსებობს, მათ ვერავინ მოძებნის, რამდენი რედაქტორიც არ უნდა იყოს. სტატიები არ არის საკუთრება, თუნდაც მათი შემქმნელის და ისინი არ ფასდება იმის მიხედვით, თუ ვინ შექმნა ისინი, რამდენად აქტიურია ან იყო ეს ავტორი ვიკიპედიაში, ან რამდენი ადამიანია დაინტერესებული მათი რედაქტირებით. ხშირია შემთხვევა, როდესაც ადამიანი სიცოცხლეში ერთადერთ სტატიას ქმნის ან არედაქტირებს, ამით ღირებულ ინფორმაციას გვაწვდის და შემდეგ რედაქტირებას აღარასოდეს უბრუნდება. არც „იცით თუ არა რომ“-ის და არც „კარგი სტატიის“ განხილვის პროცესი პირდაპირ არ განიხილავს მნიშვნელობის საკითხს. გამოცდილ რედაქტორებს შეუძლიათ შეამჩნიონ ცნობადობასთან დაკავშირებული პრობლემა ორივე პროექტში, და რა თქმა უნდა, მოსალოდნელია, რომ ასეთი პრობლემა ორივე შემთხვევაში გამოვლინდება, მაგრამ ეს არ არის ის სფერო, რომელსაც რომელიმე პროცესი პირდაპირ განიხილავს. „კარგი სტატიის“ შემთხვევაში ჩვეულებრივ ერთი მიმომხილველია საკმარისი, ამიტომ თუნდაც მიმომხილველი ცნობადობის საკითხს განიხილავს, ეს მხოლოდ ერთი ადამიანის მოსაზრებას წარმოადგენს. ===სტატიის ზომა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. სტატიაში ბევრი ინფორმაციაა ამ სუბიექტის შესახებ. *'''წაიშალოს'''. ამ სტატიაში ზედმეტად ცოტა ინფორმაციაა სუბიექტის შესახებ. *'''წაიშალოს'''. სტატიაში იმდენად მცირე ინფორმაციაა მოცემული, რომ მეტი ინფორმაციის არსებობის შემთხვევაში მისი ხელახლა შექმნა მარტივად შეგიძლიათ. ვიკიპედია არ არის ინფორმაციის უწესრიგო კრებული. სტატიას შეიძლება ჰქონდეს მრავალი აბზაცი ან თუნდაც გვერდები ინფორმაციით. თუ ამ ინფორმაციის რომელიმე ნაწილი არ არის და ვერც იქნება სათანადოდ დასაბუთებული, ის სტატიაში ვერ იქნება, ხოლო თუ მთელი ინფორმაცია ასეთია, სტატიაც ვერ შეიქმნება. მეორე მხრივ, თუნდაც მცირე რაოდენობის ინფორმაცია, რომელიც ცნობადობის ზოგად სახელმძღვანელო პრინციპს აკმაყოფილებს, შეიძლება შეტანის კანდიდატი გახდეს, იმ პირობით, რომ შეტანის სხვა სახელმძღვანელო პრინციპებიც დაკმაყოფილებულია. თუნდაც სუბიექტის სტატია ძალიან მოკლე იყოს, ის შეიძლება მხოლოდ გაფართოების მოლოდინში მყოფი ესკიზი იყოს. „სიმოკლე" წაშლის საფუძველი არ არის. როგორც ბეჭდური ენციკლოპედიის შემთხვევაში, ზოგიერთი სტატია რამდენიმე გვერდი იქნება, სხვა მხოლოდ ერთი-ორი აბზაცი. სტატიის კვალიფიკაციისთვის არ არსებობს მინიმალური ან მაქსიმალური სიგრძე — არსებობს მხოლოდ ინფორმაციის სანდო დასაბუთება. ვინაიდან არაფერია საბოლოოდ განსაზღვრული, სტატიები დროთა განმავლობაში შეიძლება გაიზარდოს, შემცირდეს, გაერთიანდეს, გაიყოს და სხვადასხვა გზით შეიცვალოს. მაგრამ როდესაც სუბიექტის მნიშვნელობა ნათლად დადასტურდება, ის აღარ გაქრება. ===არასანდო წყაროები=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ბლოგები სანდო წყარო არ არის. *'''დარჩეს'''. სუბიექტის საიტი მის შესახებ ძალიან დეტალურ ინფორმაციას გვაწვდის. *'''დარჩეს'''. ამ სუბიექტს მთელი საიტი ეძღვნება. *'''დარჩეს'''. ხალხი მის შესახებ ბლოგებში საუბრობს. *'''დარჩეს'''. მის შესახებ Chat GPT მესაუბრა. *'''დარჩეს'''. MySpace გვერდზე მის შესახებ ინფორმაცია არის. *'''დარჩეს'''. ნახეთ, რა ვიპოვე Twitter-ზე. *'''დარჩეს'''. Urban Dictionary-ში მის შესახებ გვერდი არის. ვიკიპედიის ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი მოითხოვს, რომ სუბიექტის მნიშვნელობის დასადგენად ის სუბიექტისგან დამოუკიდებელი მრავალი სანდო წყაროთი იყოს დასაბუთებული. ცნობადობის წარმოჩენისას, ეს წყაროები სანდო წყაროების გვერდზე მოცემულ სახელმძღვანელო პრინციპებს უნდა აკმაყოფილებდეს. სუბიექტის საკუთარი საიტი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ზოგიერთი ინფორმაციის დასადასტურებლად, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში — მნიშვნელობის გასამყარებლად. საიტები, როგორიცაა ბლოგები და პირადი გვერდები, რომელთა შექმნა ან რედაქტირება ნებისმიერს შეუძლია მცირე ან საერთოდ არავითარი შეზღუდვის გარეშე, ჩვეულებრივ სანდო საინფორმაციო წყაროებად არ განიხილება. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი საიტები შეიძლება კეთილსინდისიერად იყოს შექმნილი და ზოგიერთმა ისინი ზუსტ და/ან ნეიტრალურად შეაფასოს, ამ დეტალების კონტროლი ან დამტკიცება პრაქტიკულად შეუძლებელია და არსებობს შანსი, რომ ისინი შექმნილი ან რედაქტირებული იყოს სწორედ იმ ადამიანის მიერ, ვინც ვიკიპედიის სტატია შექმნა ან შეავსო. მეორე მხრივ, ბლოგები შეიძლება პროფესიონალი ჟურნალისტების მიერ იყოს დაწერილი და სარედაქციო კონტროლს ექვემდებარებოდეს, ხოლო პირადი საიტები შეიძლება სფეროში აღიარებულ ექსპერტებს ეკუთვნოდეს. ასევე არსებობს ბლოგების URL-ს მქონე გვერდები, რომლებზეც ახალი ამბების სტატიებია ასახული და სანდო წყაროებს წარმოადგენს. მომხმარებლის მიერ შექმნილი კონტენტის შემცველი საიტებისთვის შეაფასეთ, ის თვითგამოქვეყნებულია თუ შეიძლება მიეწეროს სანდო გამოცდილების მქონე დამოუკიდებელ პროფესიონალ მწერალს. ბლოგის ფორმატში გამოქვეყნებული ახალი ამბების წყაროები შეიძლება ტრადიციული გაზეთის მსგავსად სანდო წყარო იყოს. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ბლოგები და მსგავსი წყაროები ჩვეულებრივ მნიშვნელობის გასამყარებლად არ გამოდგება, ისინი შეიძლება სრულიად შესაფერისი იყოს სტატიაში ინფორმაციის დასადასტურებლად, რომლის ცნობადობა სხვა გზით უკვე გამყარებულია. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ბლოგზე დაყრდნობილი ინფორმაციის ამოშლა სტატიის წაშლის მოთხოვნის ტოლფასი არ არის — ეს ორი სხვადასხვა ქმედებაა, რომელთაც სხვადასხვა კრიტერიუმები განსაზღვრავს და მათი გათანაბრება დაუშვებელია. ბოლო წლებში ხელოვნური ინტელექტის აპლიკაციები პოპულარული გახდა — მათ შეუძლიათ კითხვებზე პასუხი გასცენ და ადამიანის მსგავსი საუბარი აწარმოონ. მიუხედავად იმისა, რომ მათ შეუძლიათ სანდო წყაროებისკენ მიმართვა, მათ მიერ მოწოდებული ინფორმაცია თავისთავად არ არის სანდო — თავად ეს აპლიკაციებიც კი აფრთხილებენ მომხმარებელს, რომ მათი ინფორმაცია შეიძლება არაზუსტი იყოს. ===ტრივიალური გაშუქება=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ამ სკოლის შესახებ ყველა საჯაროდ ხელმისაწვდომ ინფორმაციაში ისინი სწორედ ამ წარჩინებულ მოსწავლეს ახსენებენ. *'''დარჩეს'''. რესტორანი, რომელიც ხშირად განიხილება საზოგადოებაში. *'''დარჩეს'''. რა თქმა უნდა, ეს ეკლესია ცნობილია. სწორედ აქ იკრიბება საქალაქო საბჭო ყოველ სამშაბათს საღამოს. *'''დარჩეს'''. 5 საათის ახალ ამბებში ყოველთვის მესმის, რომ ამ ბენზინგასამართ სადგურზე პოლიცია გამოიძახეს. *'''დარჩეს'''. ბოლო 10 წლის განმავლობაში, სპლეტერ როუდზე 3 მკვლელობა მოხდა, რაც ახალ ამბებშიც გაშუქდა. *'''წაიშალოს'''. ერთი წყარო, რომელიც ამბობს, რომ მან ნობელის პრემია მიიღო, მას მხოლოდ ერთხელ ახსენებს. *'''წაიშალოს'''. რესტორანი, რომელსაც მხოლოდ ჟურნალების მიმოხილვები აქვს. ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი ადგენს, რომ სუბიექტს ცალკე სტატია მიეძღვნას, საჭიროა მნიშვნელოვანი გაშუქება, რომელიც სუბიექტს დეტალურად განიხილავს, იმდენად, რომ ინფორმაციის მოსაძიებლად ორიგინალური კვლევა საჭირო აღარ არის. გაკვრით მოხსენიება წყაროში, რომლის ძირითადი მიზანი სრულიად განსხვავებული თემის გაშუქებაა, ამ სახელმძღვანელო პრინციპს სავალდებულოდ არ აკმაყოფილებს. ცნობადობის გამყარების შემდეგ ასეთი წყაროები შეიძლება დამატებითი ინფორმაციის დასადასტურებლად გამოსადეგი იყოს, მაგრამ ისინი არ უნდა იქნას გამოყენებული სუბიექტის მნიშვნელობის დასასაბუთებლად. მეორე მხრივ, ცნობადობის სახელმძღვანელო პრინციპი არ მოითხოვს, რომ სუბიექტი წყაროს მთავარი თემა იყოს — საკმარისია, რომ მოხსენიება შემთხვევითზე მეტი იყოს. სახელმძღვანელო პრინციპის არსი და ფორმულირება შეეხება საკმარისი მასალის არსებობას, რათა სტატია ნეიტრალური თვალსაზრისით დაიწეროს. სანდო პროფესიონალი მიმომხილველების კრიტიკული შეფასებები და პრესტიჟული ჯილდოები წარმოადგენს მოკლე, მაგრამ მნიშვნელოვანი (ანუ არაშემთხვევითი) ხსენების მაგალითებს, რომლებიც მნიშვნელობის გასამყარებლადა გამოყენებული და გამოსადეგია „გამოხმაურების“ სექციის დასაწერად (იხილეთ სპეციფიკური სახელმძღვანელო პრინციპები წიგნებისთვის, ფილმებისთვის, მუსიკისთვის და ხელოვანებისთვის); ხელმისაწვდომი წყაროების შესახებ კონსენსუსის მისაღწევად საჭიროა საღი აზრისა და სარედაქციო განსჯის გამოყენება. ===ის ახალ ამბებშია=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. აქ შემოვედი, რომ დაკავებისა და სასამართლო საქმის შესახებ მეტი გამეგო... ინფორმაცია განახლდეს და შეინახოს. *'''დარჩეს'''. დღეს საღამოს ახალ ამბებშია და ყველა ძირითადი გაზეთის პირველ გვერდზე. *'''დარჩეს'''. როგორც კი ეს ვნახე, მაშინვე აქ მოვიძიე ინფორმაცია, ისევე როგორც ბევრმა სხვამ. *'''დარჩეს'''. ამ ვარსკვლავური რომანის მიმართ მედიის დიდი ინტერესი არსებობს... ამიტომ სტატია უნდა შევინარჩუნოთ. *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედია ახალი ამბების ადგილი არ არის და არც უნდა იყოს ისინი აქ, წერტილი. *'''წაიშალოს'''. ამაზე აღარავინ საუბრობს — დიდი ხნის წინ იყო სიახლეებში, მაგრამ ახლა ვერაფერს ნახავთ. ვიკიპედია არ არის საინფორმაციო სამსახური — სტატიები არ დარჩება მხოლოდ იმის გამო, რომ ისინი დროებითი მნიშვნელობისაა. პოპულარულობის გამო, ვიკიპედია ხშირად პირველი წყაროა, რომელსაც ადამიანები მიმართავენ, რათა მოულოდნელად მოსმენილი ახალი ამბის ან მიმდინარე მოვლენის შესახებ მეტი გაიგონ. ვიკიპედიას ნამდვილად აქვს სტატიები, რომლებიც მიმდინარე მოვლენებს ისევე ფარავს, როგორც წარსულის მოვლენებს; თუნდაც, გარკვეულ საინტერესო თემებს მთავარ გვერდზე გამოსაჩენად არჩევს. მაგრამ ვიკიპედია ენციკლოპედიაა და არა საინფორმაციო სამსახური, და „დატოვების“ არგუმენტებმა ეს უნდა გაითვალისწინოს. ვიკიპედიას აქვს დობილი პროექტი Wikinews-ი, რომელიც სპეციალურად მომხმარებლის მიერ შექმნილი საინფორმაციო სტატიების განთავსებისთვისაა გამიზნული. ძირითადად, ვიკიპედია არ არის ადგილი ისეთი რუტინული გაშუქებისთვის, როგორიცაა ადგილობრივად გაშუქებული დანაშაული, ამა თუ იმ საზოგადოების საკითხები, რეგულარულად ჩატარებული სპორტული ღონისძიებები, უმნიშვნელო საკითხები და სხვა თემები, რომლებიც ყოველდღიურ გაზეთშია მოცემული. ვიკიპედიის მიზანი არ არის გაზეთის, რეგულარული მაუწყებლობის ან სხვა მოსალოდნელი მედიაფორმების ჩასანაცვლებლად. ზოგიერთი მოვლენა ნამდვილად მნიშვნელოვანი და შეტანის ღირსია. NOTNEWS სახელმძღვანელო პრინციპი არ არის გამიზნული იმისთვის, რომ ზედმეტად იქნას გამოყენებული წაშლის სასარგებლოდ. არსებობს მრავალი მიზეზი, რის გამოც სტატია შეიძლება დაიწეროს კონკრეტულ მოვლენაზე და ეს გასათვალისწინებელია, როდესაც საინფორმაციო მოვლენა წაშლის განხილვაზე გადადის. თუ გეგმავთ WP:EVENT-ის ან WP:NOTNEWS-ის (ან სხვა მსგავსი სახელმძღვანელო პრინციპების) არგუმენტების გამოყენებას სტატიის დატოვების ან წაშლის მხარდასაჭერად, მნიშვნელოვანია იცნობდეთ შესაბამის სახელმძღვანელო პრინციპებს, რათა დარწმუნებული იყოთ, თუ რომელი ამბავი ეკუთვნის ამას და რომელი არა. ასევე სასარგებლო იქნება გქონდეთ წარმოდგენა, თუ რა ტიპის მოვლენებზე იწერება ან არ იწერება სტატიები ჩვეულებრივ. ===გეოგრაფიული მასშტაბი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ის მთელ მსოფლიოს აინტერესებ. *'''დარჩეს'''. ამის შესახებ ხალხმა 5000 კილომეტრის იქითაც იცის. *'''დარჩეს'''. საჭიროა, რომ ამის შესახებ მთელმა მსოფლიომ იცოდეს. *'''წაიშალოს'''. ამ დაწესებულების მშობლიური ქალაქის მიღმა მის შესახებ არავის არაფერი გაუგია და ვერც გაიგებს. *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედია მთელი მსოფლიოს ენციკლოპედიაა და არა მხოლოდ ვუდსვილის. *'''წაიშალოს'''. კამბერთაუნი მსოფლიოს ცენტრი არ არის. ცნობადობა არ გულისხმობს კონკრეტული სუბიექტების ჯგუფისთვის ელიტარული სტატუსის მინიჭებას. ეს წარმოადგენს იმის შესაძლებლობას, რომ ნეიტრალური, დადასტურებადი, ენციკლოპედიური სტილის ინფორმაცია დაიწეროს მათ შესახებ. ვიკიპედიის ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი მნიშვნელობის გასამყარებლად მოითხოვს, რომ სუბიექტისგან დამოუკიდებელ მრავალ წყაროში სუბიექტი იყოს გაშუქებული. მაგრამ ეს სახელმძღვანელო პრინციპი გაშუქების გეოგრაფიულ არეალს არ აზუსტებს. იმ წყაროების არსებობა, რომლებიც ყველა შემთხვევაში ამ სახელმძღვანელო პრინციპს აკმაყოფილებს, ნიშნავს, რომ სუბიექტი მნიშვნელოვანია და შესაბამისად, სტატიის ღირსია. პირიქით, თუ უფრო ფართო რეგიონში — მაგალითად, ქვეყანაში ან მთელ მსოფლიოში — გავრცელება მნიშვნელობის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებს, ეს თავისთავად სუბიექტს არ ხდის მნიშვნელოვანს. ამავდროულად, ზოგიერთ სფეროში სუბიექტისთვის სპეციფიკური ცნობადობის სტანდარტები მართლაც მოითხოვს იმის დადასტურებას, რომ ხელმისაწვდომი წყაროები წმინდად ადგილობრივზე მეტია — მაგალითად, კორპორაციებმა და ორგანიზაციებმა უნდა დააკმაყოფილონ WP:ORGDEPTH, რომელიც უფრო ფართო, რეგიონალიზებულ გაშუქებას მოითხოვს, ხოლო პოლიტიკური თანამდებობის წარუმატებელი კანდიდატები ცნობადად არ ითვლება მხოლოდ იმის გამო, რომ საარჩევნო კამპანიის ადგილობრივი გაშუქება ადგილობრივ მედიაში არსებობს, რადგან ასეთი კამპანიის გაშუქება უბრალოდ ისედაც მოსალოდნელი იქნებოდა. სამაგიეროდ, საკითხი, არის თუ არა ადგილობრივი გაშუქება საკმარისი, დამოკიდებულია ისეთ ცვლადებზე, როგორიცაა ცნობადობის ძირითადი პრეტენზიის სიძლიერე და გაშუქების მოცულობა, რომლის ჩვენებაც შესაძლებელია. მაგალითად, უპირატესად ან წმინდად ადგილობრივი გაშუქება შეიძლება საკმარისი იყოს დიდი ქალაქის მერისთვის ვიკიპედიაში მოსახვედრად, რადგან ცნობადობის პრეტენზია იმდენად ძლიერია, რომ გაშუქების გეოგრაფიული არეალი მნიშვნელობას არ წარმოადგენს, მაგრამ წმინდად ადგილობრივი გაშუქება სავალდებულოდ საკმარისი არ არის იმავე ქალაქის საბჭოს წევრის ან სკოლის საბჭოს რწმუნებულის, ან პატარა ქალაქის მერისთვის ცნოპბადობის ზღურბლის გადასალახად — ეს ადამიანები მაინც შეიძლება სტატიის ღირსად ჩაითვალონ, თუ მათ შესახებ ნამდვილად მნიშვნელოვანი, მედიაგაშუქების მასალის ჩვენება შესაძლებელია, მაგრამ სტატია გარანტირებული არ აქვთ მხოლოდ იმის გამო, რომ ერთი ან ორი წმინდად ადგილობრივი მედიამასალა არსებობს. იმის მტკიცება, რომ სტატია უნდა წაიშალოს, რადგან თქვენ და მსოფლიოს უმეტესობამ მის შესახებ არაფერი იცის, ჰგავს „არასოდეს გამიგონია მის შესახებ“ არგუმენტს. ბევრი სუბიექტი ეზოთერულია, რაც ნიშნავს, რომ მხოლოდ მცირე ჯგუფისთვისაა ცნობილი. მაგალითად, ცოცხალი ორგანიზმების, კოსმოსური სხეულების ან მეცნიერული კონცეფციების ზოგიერთი ბუნდოვანი ფორმის შესახებ ცოტას თუ სმენია ან აინტერესებს, და ბევრი ადამიანი მათ შესახებ საერთოდ ვერც გაიგებს, მათი წაკითხვაც კი რომ მოისურვოს. მაგრამ მათ შესახებ დასაბუთებული ინფორმაცია არსებობს, ამიტომ ისინი ვიკიპედიაში შეტანის ღირსია. იგივეა იმ სუბიექტებთან დაკავშირებითაც, რომლებიც მხოლოდ ერთი ქალაქის, დაბის ან რეგიონის მცხოვრებთათვისაა საინტერესო. ადამიანებს, რომლებიც ამ ტერიტორიის გარეთ ცხოვრობენ და არასოდეს ყოფილან ან კვლევა არ ჩაუტარებიათ ამ ტერიტორიაზე, ბუნებრივია, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ოდესმე გაეგონათ მათი შესახებ. მაგრამ ვიკიპედია არ შემოიფარგლება მხოლოდ იმ თემებით, რომლებსაც მსოფლიოს ყველა ადამიანი იცნობს ან მათი გაცნობის შესაძლებლობა აქვს. გლობალური ენციკლოპედიის სტატუსიდან გამომდინარე, ვიკიპედიას შეუძლია მრავალფეროვანი თემები მოიცვას, რომელთა დიდი ნაწილი ერთი ქვეყნის, ენის ან მსოფლიოს ერთ ნაწილში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფის კულტურას ეხება. ერთ ქალაქში ან დაბაში მცხოვრები ადამიანები და ყველაფერი, რაც მათ თავის გარშემო შექმნეს, ასევე თავის მხრივ კულტურასა და საზოგადოებას წარმოადგენენ. კიდევ ერთი საკითხია, სად გავავლოთ ზღვარი იმისა, თუ სად ჩავთვალოთ სუბიექტი „ადგილობრივად“. ადგილობრივი შეიძლება ნიშნავდეს ქალაქით ან დაბით შემოფარგლულს. მაგრამ სხვები შტატს, პროვინციას ან მსგავს რეგიონს შეიძლება ადგილობრივად მიიჩნევდნენ. და ასეთი დაყოფები მსოფლიოს მასშტაბით ზომით განსხვავდება. მართალია, იურისდიქციის საზღვრები სამართლებრივად განსაზღვრულია, ამ ადგილიდან იმ მანძილის დადგენა, რომლის შემდეგაც გაშუქება არაადგილობრივად ჩაითვლება, შეუძლებელია. შეიძლება დასვათ კითხვა: განა ლოგიკური არ არის, რომ მსოფლიოს ერთ ნაწილს ადგილობრივი თემების შესახებ მეტი სტატია ჰქონდეს, ვიდრე მეტი მოსახლეობის მქონე სხვა ნაწილს? თუ ასეა, ეს იმის გამო არ ხდება, რომ ოდესმე ეს ვიკიპედიის პრინციპი იყო. სტატიების რაოდენობა მსოფლიოს მოსახლეობის განაწილების პირდაპირპროპორციულად არ იწერება. თითოეული სტატია იწერება იმის გამო, რომ უბრალოდ ერთი ადამიანი, სადაც არ უნდა ცხოვრობდეს, ირჩევს ამ სტატიის დაწერას. ზოგიერთ ტერიტორიას უბრალოდ უფრო მეტი ერთგული ავტორი ჰყავს. ნებისმიერს, თქვენი ჩათვლით, შეუძლია საკუთარი მშობლიური ქალაქის შესახებ სტატია შექმნათ. (იხილეთ WP:Geographic imbalance.) მეორე მხრივ, მოვლენების მნიშვნელობის სახელმძღვანელო პრინციპი გაშუქების გეოგრაფიულ არეალს მართლაც აზუსტებს და გვირჩევს, რომ მნიშვნელოვან მოვლენებს უფრო ხშირად ეროვნული ან საერთაშორისო მასშტაბი ჰქონდეს. da1cu3damegezozid862r1njj8oz10i 5416865 5416860 2026-06-19T12:30:42Z MIKHEIL 18439 /* გეოგრაფიული მასშტაბი */ 5416865 wikitext text/x-wiki ==მცდარი შეხედულებები ცნობადობაზე== ===არსებობა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს.''' სიცრუე არ არის, რეალურია. *'''დარჩეს'''. ეჭვგარეშეა, რომ ეს ჯგუფი არსებობს. სამ ადგილობრივ გაზეთში წერია სტატია მათი კონცერტების თარიღების შესახებ. ამას გარდა, აქვთ MySpace გვერდიც. *'''დარჩეს'''. ბევრი რამ ვიცი ამ სუბიექტის შესახებ, შესაბამისად, ის ცნობილი უნდა იყოს. *'''დარჩეს'''. მას YouTube-ზე 10 000 გამომწერი ჰყავს. შესაბამისად, არ გვჭირდება სანდო წყაროები, რადგან ბევრ ადამიანს სურს მის შესახებ მეტი იცოდეს. იუთუბი მთელი სამყაროა. *'''დარჩეს'''. ეს ამბავი ყურადღების მიღმა დარჩა და მედიაში საერთოდ არ გაშუქებულა. შესაბამისად, მის მიერ თავად გამოქვეყნებული დოკუმენტაციის გამოყენება ერთადერთი გზაა დაჩრდილვისგან მის გადასარჩენად. არსებობა მნიშვნელოვანია. ყველა სტატიისა და ინფორმაციის იდენტიფიცირებადი წყაროებიდან აღების მოთხოვნის მთავარი მიზანია იმის დამტკიცება, რომ ყველაფერი სიმართლე და ზუსტია. მაგრამ მხოლოდ არსებობა სუბიექტს ავტომატურად არ ხდის ვიკიპედიაში შეტანის ღირსს. უნდა დაკმაყოფილდეს მრავალი სხვადასხვა სახელმძღვანელო, რომელიც ძირითადად გვხვდება ვიკიპედია:ცნობადობაში. თუმცა, ეს ამაზე შორს მიდის. თუკი სტატიებს დავწერთ ყველაფრის შესახებ, რაც არსებობდა, მაშინ უნდა დავწეროთ შენს ან შენი კომპიუტერის შესახებაც, ანდაც შენს აუზში ჩავარდნილი ფოთლის შესახებ, ის ქვაც არ დაგავიწყდეს, დილით ფეხი რომ წამოჰკარი. ბოლო მაგალითი სასაცილოა, მაგრამ იმედია გაიგე, რის თქმას ვცდილობთ ამით: არსებობა ყოველთვის არ განაპირობებს ცნობადობას. რაც შეეხება არსებობის არარსებობას, არსებობს იშვიათი შემთხვევები, როდესაც ეს შეიძლება შესამჩნევი იყოს. მაგალითად, არსებობდა თაღლითობები, რომლებმაც ცნობადობა მოიპოვეს იმიტომ, რომ ისინი თაღლითობა იყო, მაგალითად, როგორიცაა [[:en:Piltdown Man|პილტდაუნის ადამიანი]]. ამასთან დაკავშირებული ფენომენია მცდარი წარმოდგენა უფლებაზე: ის მოსაზრება, რომ მხოლოდ არსებობაც კი ავტომატურად ანიჭებს ვინმეს ან რამეს ვიკიპედიაში სტატიის უფლებას და შესაბამისად, სტატიის შექმნის აუცილებლობა იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ წყაროს ნებისმიერი ფორმა მისაღებია, მიუხედავად იმისა, აკმაყოფილებს თუ არა ის სანდო წყაროს სტანდარტებს. თუმცა, ვიკიპედიის როლი არ არის ყველაფერზე ფოკუსირება ან ნაკლებად გაშუქებული თემების მედიაში წარმოჩენის ხელშეწყობა. ჩვენ არ ვართ საზოგადოებასთან ურთიერთობის უფასო პლატფორმა, რომელიც ისეთ თემებს ავრცელებს, რომლებსაც მედიის ყურადღება ჯერ არ მიუქცევია — ჩვენი როლი აქ მედიის გაშუქების თვალყურის დევნებაა და არა მისი წარმართვა. სანამ განვიხილავთ კითხვას „როგორ შეიძლება ეს თემა ვიკიპედიაში მოხვდეს, თუ ის ჯერ არ გაშუქებულა მედიაში?“, აუცილებლად უნდა ვუპასუხოთ კითხვას „რატომ უნდა მოხვდეს ეს თემა ვიკიპედიაში?“. ===ძებნის ტესტი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. 345 400 შედეგი Google-ზე — აშკარად საინტერესო თემაა. *'''დარჩეს'''. ის შედეგებში პირველია Bing-ზე საკუთარი სახელით, რაც მის მნიშვნელობაზე მეტყველებს. *'''დარჩეს'''. ChatGPT-მა მრავალი წყარო მოძებნა. *'''წაიშალოს'''. Yandex-ზე ნულოვანი შედეგები — სავარაუდოდ გამოგონილია. *'''წაიშალოს'''. Baidu-ზე არცერთი შედეგი არ არის, ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ ის ჰარვარდის უნივერსიტეტში პროფესორია, ყურადღების ღირსი არ არის. *'''წაიშალოს'''. Google Scholar-ში ძიებამ შედეგი არ გამოიღო — შესაბამისად, აღსანიშნავი არ არის. *'''წაიშალოს'''. Copilot-მა წყაროების სრულყოფილი მიმოხილვა ვერ შემომთავაზა — ესე იგი, წყაროები საერთოდ არ არსებობს. მიუხედავად იმისა, რომ საძიებო სისტემა შეიძლება სასარგებლო იყოს კონკრეტული თემის გავრცელებულობის ან პოპულარობის დასადგენად, შედეგების სიმრავლე თავისთავად არ იძლევა გარანტიას, რომ სტატია ვიკიპედიაში განთავსებას იმსახურებს. ანალოგიურად, შედეგების სიმცირე შეიძლება მხოლოდ იმაზე მიუთითებდეს, რომ თემა ვიწროდ სპეციალიზებულია ან ინტერნეტით ძნელად დასადასტურებელია. მაგალითად, [[ვპ:ბიო]] პირდაპირ მიუთითებს: „მოერიდეთ საძიებო სისტემების სტატისტიკაზე დაფუძნებულ კრიტერიუმებს (მაგ., Google-ის შედეგების რაოდენობა ან Alexa-ს რეიტინგი)." ძველი ესტონური ღვთაების შესახებ ათასობით შედეგის პოვნა, რა თქმა უნდა, მოულოდნელი იქნებოდა. თუმცა საძიებო სისტემის ტესტი შეიძლება სასარგებლო იყოს, როგორც პოპკულტურის თემების უარყოფითი შემოწმების საშუალება — იმ შემთხვევებში, სადაც ინტერნეტ-წყაროების არსებობა ბუნებრივად მოსალოდნელია. თუ სავარაუდო „ინტერნეტ-მიმზე“ ძიება მხოლოდ ერთ-ორ განსხვავებულ წყაროს გამოავლენს, ეს საკმარისი საფუძველია ვივარაუდოთ, რომ თემა ისეთი მნიშვნელოვანი არ არის, როგორც ამტკიცებენ. გარდა ამისა, თუ მრავალი შედეგი X-ს „Y"-ად მოიხსენიებს, ამან შეიძლება დაადასტუროს, რომ „Y" გონივრული გადამისამართებაა X-ზე გამავალი სტატიისთვის. განსხვავებით სტატიების წაშლის პროცედურისგან, გადამისამართებების განხილვა ხშირად სწორედ ასეთ საკითხებზე — მართებულობასა და საძიებო შედეგების რაოდენობაზე დაიყვანება. ზოგადად, საძიებო შედეგების ხარისხი გაცილებით მნიშვნელოვანია, ვიდრე მათი რაოდენობა. საძიებო სისტემის გამოყენებასთან დაკავშირებული პრობლემების უფრო დეტალური განხილვა მოცემულია WP:Search engine test გვერდზე. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ სპეციალიზებული სერვისები — Google Books, Google Scholar და Google News — ჩვეულებრივ ძიებასთან შედარებით უფრო სანდო წყაროებს პოულობს, რომლებიც სტატიების გაუმჯობესებაში გამოდგება. ამასთან, ვინაიდან სტატიის სანდოობა შეიძლება მხოლოდ ოფლაინ წყაროებით — წიგნებითა და გაზეთებით დასტურდებოდეს, ინტერნეტ-შედეგების არარსებობა თავისთავად არ წარმოადგენს სტატიის დატოვების ან წაშლის საფუძველს. ===სტატიის ასაკი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ეს სტატია 2004 წლიდან არსებობს *'''დარჩეს'''. სტატია ჯერ მხოლოდ გუშინ შეიქმნა და მასზე ჯერ კიდევ ვმუშაობ! *'''წაიშალოს'''. სტატია სულ ახალია, არ გაუვლია დროის ტესტი. სტატიის არსებობა ვიკიპედიაში თავისთავად მის მნიშვნელობაზე არ მიუთითებს. მაგალითად, გაიუს ფლავიუს ანტონიუსი იყო მოგონილი სტატია, რომელმაც აღმოჩენამდე და წაშლამდე რვა წელზე მეტ ხანს იარსება. დიდი ხნის გადარჩენა სტატიას მუდმივ ადგილს არ უზრუნველყოფს. სტატიამ შეიძლება ასეთ ასაკს მიაღწია იმის გამო, რომ მისი შეუსაბამობა დიდი ხნის შემდეგ გამოვლინდა, ან იმიტომ, რომ ცნობადობის კრიტერიუმების კოლექტიური განმარტება დროთა განმავლობაში შეიცვალა. კონსენსუსი შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ სტატია, რომელიც ოდესღაც ვიკიპედიის სახელმძღვანელო პრინციპების შესაბამისი იყო ან უბრალოდ პრაქტიკაში დამკვიდრდა, შეიძლება წაშლის კანდიდატად დასახელდეს. ამასთანავე, გასათვალისწინებელია: სტატიის დიდი ხნის განმავლობაში უცვლელად დარჩენა წაშლის საფუძველი არ არის, როგორც ზემოთ იყო განმარტებული. და პირიქით, სტატიის სიახლე მას წაშლის კანდიდატად დასახელებისგან ვერ დაიცავს. ყველა სტატია შექმნის მომენტიდანვე ვალდებულია ვიკიპედიის ჩართვის პოლიტიკასთან შესაბამისობაში იყოს; თუ სტატია ენციკლოპედიისთვის შეუფერებელია, ის წაიშლება, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენ ხანს არსებობს. გასათვალისწინებელია, რომ ყველა სტატია მუდმივ დამუშავებაშია და ეს თავისთავად სტატიის შენარჩუნების საფუძველი არ არის. რეკომენდებულია ახალი სტატიის შემუშავება მონახაზთა სივრცეში ან მომხმარებლის სივრცეში, სანამ ის მთავარ სივრცეში გადაიტანება — ამით თავიდან აიცილებთ სტატიის წაშლის კანდიდატად დასახელებას აშკარად დაუმთავრებელ მდგომარეობაში. ამასთანავე, გასათვალისწინებელია: სტატიის ამჟამინდელი დაბალი ხარისხი წაშლის საფუძველი არ არის, როგორც ზემოთ იყო განმარტებული. სტატიები უნდა შეფასდეს მათი პოტენციალის და არა მხოლოდ ამჟამინდელი მდგომარეობის მიხედვით. ===სუბიექტის ასაკი=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ახალი კომპანია/სტარტაპია, შესაბამისად, ის ცნობილი ვერ იქნება. *'''დარჩეს'''. ღობის ეს ბოძი ორი ათას წელიწადზე დიდი ხანია, დგას. ამ ასაკის ნებისმიერი რამ დანამდვილებით ცნობილია. *'''დარჩეს'''. ეს კომპანია ხალხს ცეკვას მას შემდეგ ასწავლის, რაც თავი მახსოვს. ამდენწლიანი ტრადიცია ამ ხნის შემდეგ ინსტიტუციად იქცევა. *'''წაიშალოს'''. ვერცერთი შემსრულებელი, რომელსაც სცენაზე მინიმუმ ექვსი თვის განმავლობაში არ გამოსულა, ვერ მიაღწევდა ცნობადობას. მას არც თაყვანისმცემლები ჰყავს და არც აგენტი. *'''წაიშალოს'''. ამ წიგნში ეს მელანი ჯერ კიდევ არ გამშრალა — იქნებ ჯერ მივცეთ შანსი, რომ საკუთარი თავი დაამტკიცოს, ვიდრე მასზე სტატიას შევქმნით? ცნობადობა არ განისაზღვრება იმით, თუ რამდენ ხანს არსებობს რაიმე, ან რამდენად შორს მიდის ტრადიციის ფესვები, ან რამდენად პატივსაცემი არიან მასში ჩართული ადამიანები, ან რამდენად გაყვითლებულია ფურცლები, სადაც ოდესღაც მოიხსენიებოდა. ანალოგიურად, მნიშვნელობა უარყოფილი ვერ იქნება სუბიექტის სიახლის, გამოუცდელობის ან სიყმაწვილის საფუძველზე. ცნობადობის კრიტერიუმები მოიცავს სუბიექტის არასაზღვრული განხილვის მტკიცებულებებს მრავალ სანდო, დადასტურებად, დამოუკიდებელ მეორეულ წყაროში. ასაკზე დაფუძნებული მტკიცებები ან ასაკის დამადასტურებელი მონაცემები თავისთავად იმდენადვეა მნიშვნელობას მოკლებული, რამდენადაც პირადი ცოდნით ან სუბიექტური ანტიპათიით განპირობებული მტკიცებები. რა თქმა უნდა, ძველს მეტი შანსი ჰქონდა შემჩნეულიყო, ხოლო ახალს ეს შანსი ჯერ კიდევ არ ჰქონია. მაგრამ საბოლოო ჯამში, სტატიების შენარჩუნება ან წაშლა წყდება სანდო წყაროებში გაშუქების ხარისხისა და ხასიათის მიხედვით. ===სუბიექტი აღარ არსებობს=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. IntraState Airlines-ი უბრალოდ გაკოტრდა. ამიტომ, მის შესახებ სტატია უნდა წავშალოთ. *'''წაიშალოს'''. სრული ციტირება ამას ადასტურებს, „მესამე რაიხის აღზევება და დაცემა“. *'''წაიშალოს'''. Rapid Racers-ი 20 წელზე მეტი ხნის წინ გაკოტრდა. მაშ რატომ უნდა გვქონდეს სტატია? *'''წაიშალოს'''. FadCo-მ შეაჩერა SuperWax Doodlies-ის ხაზის წარმოება. *'''წაიშალოს'''. The Big Banger-ს ათ წელიწადზე მეტია, ჰიტი აღარ ჩაუწერია *'''წაიშალოს'''. Victorianville რუკიდან გაქრა და ახლა იქ მაღაროა. *'''დარჩეს'''. FunHouse ბიზნესიდან გასულია. დანამდვილებით შეიძლება ითქვას, რომ მათ შესახებ სტატია რეკლამას არ წარმოადგენს. ცნობადობა არ არის დროებითი. სტატიის შემდგომი არსებობა არ არის დამოკიდებული სუბიექტის შემდგომ არსებობაზე. თუნდაც ეს წარსულის მოვლენა იყოს, თუ წყაროები მის მნიშვნელობას ისევე ადასტურებს, როგორც დღეს არსებული სუბიექტის შემთხვევაში, ის სტატიის განთავსებისთვის არანაკლებ გამოდგება. არ აქვს მნიშვნელობა, სუბიექტის არსებობა სტატიის შექმნამდე შეწყდა თუ შემდეგ. თუნდაც წყაროებზე ბმულები აღარ იყოს აქტიური, თუ სტატიის ავტორი (ავტორები) საუკეთესოდ დააფიქსირებს, თუ რა იყო ეს წყაროები, სტატია სანდო წყაროების სტანდარტებს დააკმაყოფილებს. ვიკიპედიის მიზანი არ არის მხოლოდ დღეს არსებული საგნებისა და ადამიანების კატალოგიზება — გაუქმებული კორპორაციები, მიტოვებული დასახლებები და გარდაცვლილი ადამიანები შეიძლება კვლავ მნიშვნელოვანი იყოს და სანდო წყაროებით დასაბუთებული მიზეზები ჰქონდეს, რის გამოც მკითხველი მათ შესახებ ინფორმაციას ეძებს. სუბიექტის „ცნობადად აღარ“ გამოცხადების ერთადერთი გზა არის მნიშვნელობის ფაქტობრივი სახელმძღვანელო პრინციპების ცვლილება, რომელიც ამ სუბიექტს ჩართვის კრიტერიუმებს გარეთ დატოვებს. ვიკიპედიის ცნობადობის სტანდარტების მნიშვნელოვანი ნაწილი დღეს ათი წლის წინანდელთან შედარებით უფრო მკაცრია, ამიტომ ზოგიერთი სტატია, რომელიც ადრე მნიშვნელოვნად ითვლებოდა, თანამედროვე სტანდარტებს ვეღარ აკმაყოფილებს. კონსენსუსი შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ ასეთი სტატიები ვიკიპედიაში „ხელშეუხებლად" ვერ რჩება მხოლოდ იმის საფუძველზე, რომ ოდესღაც მისაღები იყო — თუ ისინი თანამედროვე მნიშვნელობის სტანდარტებთან შესაბამისობამდე ვერ იქნება გაუმჯობესებული, იშლება (ან გადამისამართდება მასთან დაკავშირებულ თემაზე). ===გვერდის ნახვების სტატისტიკა=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედიას არ სჭირდება გვერდები, რომელთა შესახებ ინფორმაციის მოძიება შეიძლება მხოლოდ რამდენიმე ადამიანს (ამ შემთხვევაში, დღეში დაახლოებით 3) სურდეს. *'''დარჩეს'''. აშკარად მნიშვნელოვანი სიაა, რადგან ყოველდღიურად თითქმის 14 000 ადამიანი კითხულობს, რის გამოც, ის ვიკიპედიის 163-ე ყველაზე კითხვადი სტატიაა. უბრალოდ იმის ფაქტი, რომ გვერდი ვიკიპედიის მკითხველებს არ აინტერესებს, სუბიექტის მნიშვნელობის არარსებობაზე არ მიუთითებს. და პირიქით, სტატიის პოპულარობა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ის პროექტის ფარგლებში ექცევა, თუმცა სტატიის პოპულარობა სავარაუდოდ ცნობადობის რომელიმე ფორმას შეესაბამება, რისი დადასტურებაც შედარებით მარტივი უნდა იყოს. გადამისამართებების განხილვა ამ დებულების გამონაკლისს წარმოადგენს: გადამისამართება უფრო მეტად წაიშლება, თუ მას ძალიან ცოტა მომხმარებელი ნახულობს — იმ საფუძველზე, რომ ის გაუმართლებელია — ვიდრე მაშინ, თუ მისით ბევრი მომხმარებელი სარგებლობს. ===სტატიის მხარდაჭერა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. უფრო მეტი „დარჩეს“ არის, ვიდრე „წაიშალოს“. *'''დარჩეს'''. ამ სტატიის შენარჩუნებას უამრავი გულშემატკივარი უჭერს მხარს. *'''დარჩეს'''. შენარჩუნების მიზეზი ისაა, რომ ის ვირუსულად გავრცელდა. *'''დარჩეს'''. ეს ნომინაცია ახალ ამბებში მოხვდა და მწვავე კრიტიკის საგანი გახდა. ვიკიპედიისთვის მისი წაშლა სირცხვილი იქნებოდა. *'''წაიშალოს'''. ამ გვერდის წაშლა 25 ადამიანს სურს. *'''წაიშალოს'''. შენარჩუნებას ხმას აძლევენ მხოლოდ სპამერები. სტატიის წაშლის განხილვები მხოლოდ კენჭისყრამდე არ დადის. წაშლის განხილვის შედეგი განისაზღვრება პოლიტიკასა და სახელმძღვანელო პრინციპებზე დაყრდნობით და არა უბრალოდ ხმათა დათვლით. თუ კომენტარს უკვე დათვლილ ხმებზე დაყრდნობით ტოვებთ, როგორც ზემოთ მოყვანილ მაგალითებშია ნაჩვენები, თქვენ უბრალოდ კიდევ ერთ ხმას ამატებთ და განხილვაში სასარგებლო წვლილს ვერ შეიტანთ. სხვების ასეთი ხმების მისაცემად მოზიდვა კი ლობირებად შეიძლება ჩაითვალოს. წარსულში მრავალი წაშლის განხილვა დასრულდა რიცხობრივ მაჩვენებლებთან წინააღმდეგობრივი შედეგით და მომავალშიც ასე მოხდება. შესაძლებელია, 1 „დარჩეს" და 10 „წაიშალოს" ხმის მქონე განხილვა „დარჩენით" დასრულდეს (და პირიქით), თუ ერთადერთი არგუმენტი ნამდვილად დამაჯერებელია, ხოლო დანარჩენი მხოლოდ ხმებია. თუმცა, სტატიის წაშლის განხილვის დახურვისას საზოგადოების კონსენსუსი ხშირად გათვალისწინებულია და მიუხედავად იმისა, რომ კონსენსუსი კენჭისყრის იდენტური არ არის, განხილვის ერთ-ერთ მხარეზე კარგად დასაბუთებული ხმების დიდი წილით გამოვლენილი კონსენსუსი საბოლოო გადაწყვეტილებაში სავარაუდოდ მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს. ===მონაწილე რედაქტორთა რაოდენობა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. დარედაქტირებულია ძალიან ბევრი ადამიანის მიერ. *'''დარჩეს'''. უზარმაზარი პროექტია, რომელზეც ყოველდღიურად მრავალი ადამიანი ზრუნავს და მუშაობს. *'''დარჩეს'''. რა თქმა უნდა, თუ ამდენ ადამიანს მიუძღვის წვლილი ამ სტატიაში, ვინმემ უნდა იცოდეს, სად შეიძლება წყაროების პოვნა. *'''დარჩეს'''. მან გაიარა „იცით თუ არა რომ“ და „კარგი სტატიის“ კრიტერიუმები. ეს იმას ნიშნავს, რომ სუბიექტი ცნობადია. *'''წაიშალოს'''. ამ სტატიის ყველა რედაქტირება მხოლოდ ერთ ადამიანს ეკუთვნის. *'''წაიშალოს'''. ერთადერთ რედაქტორს, რომელმაც ამ სტატიის ყველა რედაქტირება განახორციელა, სამი წელია არცერთი რედაქტირება აღარ გაუკეთებია. შესაბამისად, მისი წაშლით არავის არაფერი დააკლდება. რედაქტორების რაოდენობა შეიძლება თემისადმი ინტერესის დონეზე მიუთითებდეს, მაგრამ ის არ განსაზღვრავს მნიშვნელობას, სანდო წყაროების რაოდენობას ან ცნობადობის სხვა სახელმძღვანელო პრინციპებთან შესაბამისობას. სტატია შეიძლება კარგ სტატიად გადაიქცეს ერთი ადამიანისა თუ ათეულობით ადამიანის ძალისხმევით. და თუ სანდო წყაროები საერთოდ არ არსებობს, მათ ვერავინ მოძებნის, რამდენი რედაქტორიც არ უნდა იყოს. სტატიები არ არის საკუთრება, თუნდაც მათი შემქმნელის და ისინი არ ფასდება იმის მიხედვით, თუ ვინ შექმნა ისინი, რამდენად აქტიურია ან იყო ეს ავტორი ვიკიპედიაში, ან რამდენი ადამიანია დაინტერესებული მათი რედაქტირებით. ხშირია შემთხვევა, როდესაც ადამიანი სიცოცხლეში ერთადერთ სტატიას ქმნის ან არედაქტირებს, ამით ღირებულ ინფორმაციას გვაწვდის და შემდეგ რედაქტირებას აღარასოდეს უბრუნდება. არც „იცით თუ არა რომ“-ის და არც „კარგი სტატიის“ განხილვის პროცესი პირდაპირ არ განიხილავს მნიშვნელობის საკითხს. გამოცდილ რედაქტორებს შეუძლიათ შეამჩნიონ ცნობადობასთან დაკავშირებული პრობლემა ორივე პროექტში, და რა თქმა უნდა, მოსალოდნელია, რომ ასეთი პრობლემა ორივე შემთხვევაში გამოვლინდება, მაგრამ ეს არ არის ის სფერო, რომელსაც რომელიმე პროცესი პირდაპირ განიხილავს. „კარგი სტატიის“ შემთხვევაში ჩვეულებრივ ერთი მიმომხილველია საკმარისი, ამიტომ თუნდაც მიმომხილველი ცნობადობის საკითხს განიხილავს, ეს მხოლოდ ერთი ადამიანის მოსაზრებას წარმოადგენს. ===სტატიის ზომა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. სტატიაში ბევრი ინფორმაციაა ამ სუბიექტის შესახებ. *'''წაიშალოს'''. ამ სტატიაში ზედმეტად ცოტა ინფორმაციაა სუბიექტის შესახებ. *'''წაიშალოს'''. სტატიაში იმდენად მცირე ინფორმაციაა მოცემული, რომ მეტი ინფორმაციის არსებობის შემთხვევაში მისი ხელახლა შექმნა მარტივად შეგიძლიათ. ვიკიპედია არ არის ინფორმაციის უწესრიგო კრებული. სტატიას შეიძლება ჰქონდეს მრავალი აბზაცი ან თუნდაც გვერდები ინფორმაციით. თუ ამ ინფორმაციის რომელიმე ნაწილი არ არის და ვერც იქნება სათანადოდ დასაბუთებული, ის სტატიაში ვერ იქნება, ხოლო თუ მთელი ინფორმაცია ასეთია, სტატიაც ვერ შეიქმნება. მეორე მხრივ, თუნდაც მცირე რაოდენობის ინფორმაცია, რომელიც ცნობადობის ზოგად სახელმძღვანელო პრინციპს აკმაყოფილებს, შეიძლება შეტანის კანდიდატი გახდეს, იმ პირობით, რომ შეტანის სხვა სახელმძღვანელო პრინციპებიც დაკმაყოფილებულია. თუნდაც სუბიექტის სტატია ძალიან მოკლე იყოს, ის შეიძლება მხოლოდ გაფართოების მოლოდინში მყოფი ესკიზი იყოს. „სიმოკლე" წაშლის საფუძველი არ არის. როგორც ბეჭდური ენციკლოპედიის შემთხვევაში, ზოგიერთი სტატია რამდენიმე გვერდი იქნება, სხვა მხოლოდ ერთი-ორი აბზაცი. სტატიის კვალიფიკაციისთვის არ არსებობს მინიმალური ან მაქსიმალური სიგრძე — არსებობს მხოლოდ ინფორმაციის სანდო დასაბუთება. ვინაიდან არაფერია საბოლოოდ განსაზღვრული, სტატიები დროთა განმავლობაში შეიძლება გაიზარდოს, შემცირდეს, გაერთიანდეს, გაიყოს და სხვადასხვა გზით შეიცვალოს. მაგრამ როდესაც სუბიექტის მნიშვნელობა ნათლად დადასტურდება, ის აღარ გაქრება. ===არასანდო წყაროები=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ბლოგები სანდო წყარო არ არის. *'''დარჩეს'''. სუბიექტის საიტი მის შესახებ ძალიან დეტალურ ინფორმაციას გვაწვდის. *'''დარჩეს'''. ამ სუბიექტს მთელი საიტი ეძღვნება. *'''დარჩეს'''. ხალხი მის შესახებ ბლოგებში საუბრობს. *'''დარჩეს'''. მის შესახებ Chat GPT მესაუბრა. *'''დარჩეს'''. MySpace გვერდზე მის შესახებ ინფორმაცია არის. *'''დარჩეს'''. ნახეთ, რა ვიპოვე Twitter-ზე. *'''დარჩეს'''. Urban Dictionary-ში მის შესახებ გვერდი არის. ვიკიპედიის ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი მოითხოვს, რომ სუბიექტის მნიშვნელობის დასადგენად ის სუბიექტისგან დამოუკიდებელი მრავალი სანდო წყაროთი იყოს დასაბუთებული. ცნობადობის წარმოჩენისას, ეს წყაროები სანდო წყაროების გვერდზე მოცემულ სახელმძღვანელო პრინციპებს უნდა აკმაყოფილებდეს. სუბიექტის საკუთარი საიტი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ზოგიერთი ინფორმაციის დასადასტურებლად, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში — მნიშვნელობის გასამყარებლად. საიტები, როგორიცაა ბლოგები და პირადი გვერდები, რომელთა შექმნა ან რედაქტირება ნებისმიერს შეუძლია მცირე ან საერთოდ არავითარი შეზღუდვის გარეშე, ჩვეულებრივ სანდო საინფორმაციო წყაროებად არ განიხილება. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი საიტები შეიძლება კეთილსინდისიერად იყოს შექმნილი და ზოგიერთმა ისინი ზუსტ და/ან ნეიტრალურად შეაფასოს, ამ დეტალების კონტროლი ან დამტკიცება პრაქტიკულად შეუძლებელია და არსებობს შანსი, რომ ისინი შექმნილი ან რედაქტირებული იყოს სწორედ იმ ადამიანის მიერ, ვინც ვიკიპედიის სტატია შექმნა ან შეავსო. მეორე მხრივ, ბლოგები შეიძლება პროფესიონალი ჟურნალისტების მიერ იყოს დაწერილი და სარედაქციო კონტროლს ექვემდებარებოდეს, ხოლო პირადი საიტები შეიძლება სფეროში აღიარებულ ექსპერტებს ეკუთვნოდეს. ასევე არსებობს ბლოგების URL-ს მქონე გვერდები, რომლებზეც ახალი ამბების სტატიებია ასახული და სანდო წყაროებს წარმოადგენს. მომხმარებლის მიერ შექმნილი კონტენტის შემცველი საიტებისთვის შეაფასეთ, ის თვითგამოქვეყნებულია თუ შეიძლება მიეწეროს სანდო გამოცდილების მქონე დამოუკიდებელ პროფესიონალ მწერალს. ბლოგის ფორმატში გამოქვეყნებული ახალი ამბების წყაროები შეიძლება ტრადიციული გაზეთის მსგავსად სანდო წყარო იყოს. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ბლოგები და მსგავსი წყაროები ჩვეულებრივ მნიშვნელობის გასამყარებლად არ გამოდგება, ისინი შეიძლება სრულიად შესაფერისი იყოს სტატიაში ინფორმაციის დასადასტურებლად, რომლის ცნობადობა სხვა გზით უკვე გამყარებულია. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ბლოგზე დაყრდნობილი ინფორმაციის ამოშლა სტატიის წაშლის მოთხოვნის ტოლფასი არ არის — ეს ორი სხვადასხვა ქმედებაა, რომელთაც სხვადასხვა კრიტერიუმები განსაზღვრავს და მათი გათანაბრება დაუშვებელია. ბოლო წლებში ხელოვნური ინტელექტის აპლიკაციები პოპულარული გახდა — მათ შეუძლიათ კითხვებზე პასუხი გასცენ და ადამიანის მსგავსი საუბარი აწარმოონ. მიუხედავად იმისა, რომ მათ შეუძლიათ სანდო წყაროებისკენ მიმართვა, მათ მიერ მოწოდებული ინფორმაცია თავისთავად არ არის სანდო — თავად ეს აპლიკაციებიც კი აფრთხილებენ მომხმარებელს, რომ მათი ინფორმაცია შეიძლება არაზუსტი იყოს. ===ტრივიალური გაშუქება=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ამ სკოლის შესახებ ყველა საჯაროდ ხელმისაწვდომ ინფორმაციაში ისინი სწორედ ამ წარჩინებულ მოსწავლეს ახსენებენ. *'''დარჩეს'''. რესტორანი, რომელიც ხშირად განიხილება საზოგადოებაში. *'''დარჩეს'''. რა თქმა უნდა, ეს ეკლესია ცნობილია. სწორედ აქ იკრიბება საქალაქო საბჭო ყოველ სამშაბათს საღამოს. *'''დარჩეს'''. 5 საათის ახალ ამბებში ყოველთვის მესმის, რომ ამ ბენზინგასამართ სადგურზე პოლიცია გამოიძახეს. *'''დარჩეს'''. ბოლო 10 წლის განმავლობაში, სპლეტერ როუდზე 3 მკვლელობა მოხდა, რაც ახალ ამბებშიც გაშუქდა. *'''წაიშალოს'''. ერთი წყარო, რომელიც ამბობს, რომ მან ნობელის პრემია მიიღო, მას მხოლოდ ერთხელ ახსენებს. *'''წაიშალოს'''. რესტორანი, რომელსაც მხოლოდ ჟურნალების მიმოხილვები აქვს. ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი ადგენს, რომ სუბიექტს ცალკე სტატია მიეძღვნას, საჭიროა მნიშვნელოვანი გაშუქება, რომელიც სუბიექტს დეტალურად განიხილავს, იმდენად, რომ ინფორმაციის მოსაძიებლად ორიგინალური კვლევა საჭირო აღარ არის. გაკვრით მოხსენიება წყაროში, რომლის ძირითადი მიზანი სრულიად განსხვავებული თემის გაშუქებაა, ამ სახელმძღვანელო პრინციპს სავალდებულოდ არ აკმაყოფილებს. ცნობადობის გამყარების შემდეგ ასეთი წყაროები შეიძლება დამატებითი ინფორმაციის დასადასტურებლად გამოსადეგი იყოს, მაგრამ ისინი არ უნდა იქნას გამოყენებული სუბიექტის მნიშვნელობის დასასაბუთებლად. მეორე მხრივ, ცნობადობის სახელმძღვანელო პრინციპი არ მოითხოვს, რომ სუბიექტი წყაროს მთავარი თემა იყოს — საკმარისია, რომ მოხსენიება შემთხვევითზე მეტი იყოს. სახელმძღვანელო პრინციპის არსი და ფორმულირება შეეხება საკმარისი მასალის არსებობას, რათა სტატია ნეიტრალური თვალსაზრისით დაიწეროს. სანდო პროფესიონალი მიმომხილველების კრიტიკული შეფასებები და პრესტიჟული ჯილდოები წარმოადგენს მოკლე, მაგრამ მნიშვნელოვანი (ანუ არაშემთხვევითი) ხსენების მაგალითებს, რომლებიც მნიშვნელობის გასამყარებლადა გამოყენებული და გამოსადეგია „გამოხმაურების“ სექციის დასაწერად (იხილეთ სპეციფიკური სახელმძღვანელო პრინციპები წიგნებისთვის, ფილმებისთვის, მუსიკისთვის და ხელოვანებისთვის); ხელმისაწვდომი წყაროების შესახებ კონსენსუსის მისაღწევად საჭიროა საღი აზრისა და სარედაქციო განსჯის გამოყენება. ===ის ახალ ამბებშია=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. აქ შემოვედი, რომ დაკავებისა და სასამართლო საქმის შესახებ მეტი გამეგო... ინფორმაცია განახლდეს და შეინახოს. *'''დარჩეს'''. დღეს საღამოს ახალ ამბებშია და ყველა ძირითადი გაზეთის პირველ გვერდზე. *'''დარჩეს'''. როგორც კი ეს ვნახე, მაშინვე აქ მოვიძიე ინფორმაცია, ისევე როგორც ბევრმა სხვამ. *'''დარჩეს'''. ამ ვარსკვლავური რომანის მიმართ მედიის დიდი ინტერესი არსებობს... ამიტომ სტატია უნდა შევინარჩუნოთ. *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედია ახალი ამბების ადგილი არ არის და არც უნდა იყოს ისინი აქ, წერტილი. *'''წაიშალოს'''. ამაზე აღარავინ საუბრობს — დიდი ხნის წინ იყო სიახლეებში, მაგრამ ახლა ვერაფერს ნახავთ. ვიკიპედია არ არის საინფორმაციო სამსახური — სტატიები არ დარჩება მხოლოდ იმის გამო, რომ ისინი დროებითი მნიშვნელობისაა. პოპულარულობის გამო, ვიკიპედია ხშირად პირველი წყაროა, რომელსაც ადამიანები მიმართავენ, რათა მოულოდნელად მოსმენილი ახალი ამბის ან მიმდინარე მოვლენის შესახებ მეტი გაიგონ. ვიკიპედიას ნამდვილად აქვს სტატიები, რომლებიც მიმდინარე მოვლენებს ისევე ფარავს, როგორც წარსულის მოვლენებს; თუნდაც, გარკვეულ საინტერესო თემებს მთავარ გვერდზე გამოსაჩენად არჩევს. მაგრამ ვიკიპედია ენციკლოპედიაა და არა საინფორმაციო სამსახური, და „დატოვების“ არგუმენტებმა ეს უნდა გაითვალისწინოს. ვიკიპედიას აქვს დობილი პროექტი Wikinews-ი, რომელიც სპეციალურად მომხმარებლის მიერ შექმნილი საინფორმაციო სტატიების განთავსებისთვისაა გამიზნული. ძირითადად, ვიკიპედია არ არის ადგილი ისეთი რუტინული გაშუქებისთვის, როგორიცაა ადგილობრივად გაშუქებული დანაშაული, ამა თუ იმ საზოგადოების საკითხები, რეგულარულად ჩატარებული სპორტული ღონისძიებები, უმნიშვნელო საკითხები და სხვა თემები, რომლებიც ყოველდღიურ გაზეთშია მოცემული. ვიკიპედიის მიზანი არ არის გაზეთის, რეგულარული მაუწყებლობის ან სხვა მოსალოდნელი მედიაფორმების ჩასანაცვლებლად. ზოგიერთი მოვლენა ნამდვილად მნიშვნელოვანი და შეტანის ღირსია. NOTNEWS სახელმძღვანელო პრინციპი არ არის გამიზნული იმისთვის, რომ ზედმეტად იქნას გამოყენებული წაშლის სასარგებლოდ. არსებობს მრავალი მიზეზი, რის გამოც სტატია შეიძლება დაიწეროს კონკრეტულ მოვლენაზე და ეს გასათვალისწინებელია, როდესაც საინფორმაციო მოვლენა წაშლის განხილვაზე გადადის. თუ გეგმავთ WP:EVENT-ის ან WP:NOTNEWS-ის (ან სხვა მსგავსი სახელმძღვანელო პრინციპების) არგუმენტების გამოყენებას სტატიის დატოვების ან წაშლის მხარდასაჭერად, მნიშვნელოვანია იცნობდეთ შესაბამის სახელმძღვანელო პრინციპებს, რათა დარწმუნებული იყოთ, თუ რომელი ამბავი ეკუთვნის ამას და რომელი არა. ასევე სასარგებლო იქნება გქონდეთ წარმოდგენა, თუ რა ტიპის მოვლენებზე იწერება ან არ იწერება სტატიები ჩვეულებრივ. ===გეოგრაფიული მასშტაბი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ის მთელ მსოფლიოს აინტერესებ. *'''დარჩეს'''. ამის შესახებ ხალხმა 5000 კილომეტრის იქითაც იცის. *'''დარჩეს'''. საჭიროა, რომ ამის შესახებ მთელმა მსოფლიომ იცოდეს. *'''წაიშალოს'''. ამ დაწესებულების მშობლიური ქალაქის მიღმა მის შესახებ არავის არაფერი გაუგია და ვერც გაიგებს. *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედია მთელი მსოფლიოს ენციკლოპედიაა და არა მხოლოდ ვუდსვილის. *'''წაიშალოს'''. კამბერთაუნი მსოფლიოს ცენტრი არ არის. ცნობადობა არ გულისხმობს კონკრეტული სუბიექტების ჯგუფისთვის ელიტარული სტატუსის მინიჭებას. ეს წარმოადგენს იმის შესაძლებლობას, რომ ნეიტრალური, დადასტურებადი, ენციკლოპედიური სტილის ინფორმაცია დაიწეროს მათ შესახებ. ვიკიპედიის ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი მნიშვნელობის გასამყარებლად მოითხოვს, რომ სუბიექტისგან დამოუკიდებელ მრავალ წყაროში სუბიექტი იყოს გაშუქებული. მაგრამ ეს სახელმძღვანელო პრინციპი გაშუქების გეოგრაფიულ არეალს არ აზუსტებს. იმ წყაროების არსებობა, რომლებიც ყველა შემთხვევაში ამ სახელმძღვანელო პრინციპს აკმაყოფილებს, ნიშნავს, რომ სუბიექტი მნიშვნელოვანია და შესაბამისად, სტატიის ღირსია. პირიქით, თუ უფრო ფართო რეგიონში — მაგალითად, ქვეყანაში ან მთელ მსოფლიოში — გავრცელება მნიშვნელობის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებს, ეს თავისთავად სუბიექტს არ ხდის მნიშვნელოვანს. ამავდროულად, ზოგიერთ სფეროში სუბიექტისთვის სპეციფიკური ცნობადობის სტანდარტები მართლაც მოითხოვს იმის დადასტურებას, რომ ხელმისაწვდომი წყაროები წმინდად ადგილობრივზე მეტია — მაგალითად, კორპორაციებმა და ორგანიზაციებმა უნდა დააკმაყოფილონ WP:ORGDEPTH, რომელიც უფრო ფართო, რეგიონალიზებულ გაშუქებას მოითხოვს, ხოლო პოლიტიკური თანამდებობის წარუმატებელი კანდიდატები ცნობადად არ ითვლება მხოლოდ იმის გამო, რომ საარჩევნო კამპანიის ადგილობრივი გაშუქება ადგილობრივ მედიაში არსებობს, რადგან ასეთი კამპანიის გაშუქება უბრალოდ ისედაც მოსალოდნელი იქნებოდა. სამაგიეროდ, საკითხი, არის თუ არა ადგილობრივი გაშუქება საკმარისი, დამოკიდებულია ისეთ ცვლადებზე, როგორიცაა ცნობადობის ძირითადი პრეტენზიის სიძლიერე და გაშუქების მოცულობა, რომლის ჩვენებაც შესაძლებელია. მაგალითად, უპირატესად ან წმინდად ადგილობრივი გაშუქება შეიძლება საკმარისი იყოს დიდი ქალაქის მერისთვის ვიკიპედიაში მოსახვედრად, რადგან ცნობადობის პრეტენზია იმდენად ძლიერია, რომ გაშუქების გეოგრაფიული არეალი მნიშვნელობას არ წარმოადგენს, მაგრამ წმინდად ადგილობრივი გაშუქება სავალდებულოდ საკმარისი არ არის იმავე ქალაქის საბჭოს წევრის ან სკოლის საბჭოს რწმუნებულის, ან პატარა ქალაქის მერისთვის ცნოპბადობის ზღურბლის გადასალახად — ეს ადამიანები მაინც შეიძლება სტატიის ღირსად ჩაითვალონ, თუ მათ შესახებ ნამდვილად მნიშვნელოვანი, მედიაგაშუქების მასალის ჩვენება შესაძლებელია, მაგრამ სტატია გარანტირებული არ აქვთ მხოლოდ იმის გამო, რომ ერთი ან ორი წმინდად ადგილობრივი მედიამასალა არსებობს. იმის მტკიცება, რომ სტატია უნდა წაიშალოს, რადგან თქვენ და მსოფლიოს უმეტესობამ მის შესახებ არაფერი იცის, ჰგავს „არასოდეს გამიგონია მის შესახებ“ არგუმენტს. ბევრი სუბიექტი ეზოთერულია, რაც ნიშნავს, რომ მხოლოდ მცირე ჯგუფისთვისაა ცნობილი. მაგალითად, ცოცხალი ორგანიზმების, კოსმოსური სხეულების ან მეცნიერული კონცეფციების ზოგიერთი ბუნდოვანი ფორმის შესახებ ცოტას თუ სმენია ან აინტერესებს, და ბევრი ადამიანი მათ შესახებ საერთოდ ვერც გაიგებს, მათი წაკითხვაც კი რომ მოისურვოს. მაგრამ მათ შესახებ დასაბუთებული ინფორმაცია არსებობს, ამიტომ ისინი ვიკიპედიაში შეტანის ღირსია. იგივეა იმ სუბიექტებთან დაკავშირებითაც, რომლებიც მხოლოდ ერთი ქალაქის, დაბის ან რეგიონის მცხოვრებთათვისაა საინტერესო. ადამიანებს, რომლებიც ამ ტერიტორიის გარეთ ცხოვრობენ და არასოდეს ყოფილან ან კვლევა არ ჩაუტარებიათ ამ ტერიტორიაზე, ბუნებრივია, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ოდესმე გაეგონათ მათი შესახებ. მაგრამ ვიკიპედია არ შემოიფარგლება მხოლოდ იმ თემებით, რომლებსაც მსოფლიოს ყველა ადამიანი იცნობს ან მათი გაცნობის შესაძლებლობა აქვს. გლობალური ენციკლოპედიის სტატუსიდან გამომდინარე, ვიკიპედიას შეუძლია მრავალფეროვანი თემები მოიცვას, რომელთა დიდი ნაწილი ერთი ქვეყნის, ენის ან მსოფლიოს ერთ ნაწილში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფის კულტურას ეხება. ერთ ქალაქში ან დაბაში მცხოვრები ადამიანები და ყველაფერი, რაც მათ თავის გარშემო შექმნეს, ასევე თავის მხრივ კულტურასა და საზოგადოებას წარმოადგენენ. კიდევ ერთი საკითხია, სად გავავლოთ ზღვარი იმისა, თუ სად ჩავთვალოთ სუბიექტი „ადგილობრივად“. ადგილობრივი შეიძლება ნიშნავდეს ქალაქით ან დაბით შემოფარგლულს. მაგრამ სხვები შტატს, პროვინციას ან მსგავს რეგიონს შეიძლება ადგილობრივად მიიჩნევდნენ. და ასეთი დაყოფები მსოფლიოს მასშტაბით ზომით განსხვავდება. მართალია, იურისდიქციის საზღვრები სამართლებრივად განსაზღვრულია, ამ ადგილიდან იმ მანძილის დადგენა, რომლის შემდეგაც გაშუქება არაადგილობრივად ჩაითვლება, შეუძლებელია. შეიძლება დასვათ კითხვა: განა ლოგიკური არ არის, რომ მსოფლიოს ერთ ნაწილს ადგილობრივი თემების შესახებ მეტი სტატია ჰქონდეს, ვიდრე მეტი მოსახლეობის მქონე სხვა ნაწილს? თუ ასეა, ეს იმის გამო არ ხდება, რომ ოდესმე ეს ვიკიპედიის პრინციპი იყო. სტატიების რაოდენობა მსოფლიოს მოსახლეობის განაწილების პირდაპირპროპორციულად არ იწერება. თითოეული სტატია იწერება იმის გამო, რომ უბრალოდ ერთი ადამიანი, სადაც არ უნდა ცხოვრობდეს, ირჩევს ამ სტატიის დაწერას. ზოგიერთ ტერიტორიას უბრალოდ უფრო მეტი ერთგული ავტორი ჰყავს. ნებისმიერს, თქვენი ჩათვლით, შეუძლია საკუთარი მშობლიური ქალაქის შესახებ სტატია შექმნათ. (იხილეთ WP:Geographic imbalance.) მეორე მხრივ, მოვლენების მნიშვნელობის სახელმძღვანელო პრინციპი გაშუქების გეოგრაფიულ არეალს მართლაც აზუსტებს და გვირჩევს, რომ მნიშვნელოვან მოვლენებს უფრო ხშირად ეროვნული ან საერთაშორისო მასშტაბი ჰქონდეს. ===პირობითი რაოდენობა=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ინტერნეტ-ფორუმი მხოლოდ 3000 წევრით/ გაზეთი 37,000 გამომწერით/ ჯუჯა სახელმწიფო 9400 მოსახლით, ცნობადი არაა. *'''დარჩეს'''. ინტერნეტ-ფორუმი მხოლოდ 3000 წევრით/ გაზეთი 37,000 გამომწერით/ ჯუჯა სახელმწიფო 9400 მოსახლით, ცნობადია *'''დარჩეს'''. ამ ადამიანიოს ვიდეომ YouTube-ზე მილიონზე მეტი ნახვა და 1000-ზე მეტი კომენტარი დააგროვა, რაც ცნობადობას ნიშნავს. ndkj00vplrww1v4yyo56fqume39p1su 5416866 5416865 2026-06-19T12:35:13Z MIKHEIL 18439 /* პირობითი რაოდენობა */ 5416866 wikitext text/x-wiki ==მცდარი შეხედულებები ცნობადობაზე== ===არსებობა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს.''' სიცრუე არ არის, რეალურია. *'''დარჩეს'''. ეჭვგარეშეა, რომ ეს ჯგუფი არსებობს. სამ ადგილობრივ გაზეთში წერია სტატია მათი კონცერტების თარიღების შესახებ. ამას გარდა, აქვთ MySpace გვერდიც. *'''დარჩეს'''. ბევრი რამ ვიცი ამ სუბიექტის შესახებ, შესაბამისად, ის ცნობილი უნდა იყოს. *'''დარჩეს'''. მას YouTube-ზე 10 000 გამომწერი ჰყავს. შესაბამისად, არ გვჭირდება სანდო წყაროები, რადგან ბევრ ადამიანს სურს მის შესახებ მეტი იცოდეს. იუთუბი მთელი სამყაროა. *'''დარჩეს'''. ეს ამბავი ყურადღების მიღმა დარჩა და მედიაში საერთოდ არ გაშუქებულა. შესაბამისად, მის მიერ თავად გამოქვეყნებული დოკუმენტაციის გამოყენება ერთადერთი გზაა დაჩრდილვისგან მის გადასარჩენად. არსებობა მნიშვნელოვანია. ყველა სტატიისა და ინფორმაციის იდენტიფიცირებადი წყაროებიდან აღების მოთხოვნის მთავარი მიზანია იმის დამტკიცება, რომ ყველაფერი სიმართლე და ზუსტია. მაგრამ მხოლოდ არსებობა სუბიექტს ავტომატურად არ ხდის ვიკიპედიაში შეტანის ღირსს. უნდა დაკმაყოფილდეს მრავალი სხვადასხვა სახელმძღვანელო, რომელიც ძირითადად გვხვდება ვიკიპედია:ცნობადობაში. თუმცა, ეს ამაზე შორს მიდის. თუკი სტატიებს დავწერთ ყველაფრის შესახებ, რაც არსებობდა, მაშინ უნდა დავწეროთ შენს ან შენი კომპიუტერის შესახებაც, ანდაც შენს აუზში ჩავარდნილი ფოთლის შესახებ, ის ქვაც არ დაგავიწყდეს, დილით ფეხი რომ წამოჰკარი. ბოლო მაგალითი სასაცილოა, მაგრამ იმედია გაიგე, რის თქმას ვცდილობთ ამით: არსებობა ყოველთვის არ განაპირობებს ცნობადობას. რაც შეეხება არსებობის არარსებობას, არსებობს იშვიათი შემთხვევები, როდესაც ეს შეიძლება შესამჩნევი იყოს. მაგალითად, არსებობდა თაღლითობები, რომლებმაც ცნობადობა მოიპოვეს იმიტომ, რომ ისინი თაღლითობა იყო, მაგალითად, როგორიცაა [[:en:Piltdown Man|პილტდაუნის ადამიანი]]. ამასთან დაკავშირებული ფენომენია მცდარი წარმოდგენა უფლებაზე: ის მოსაზრება, რომ მხოლოდ არსებობაც კი ავტომატურად ანიჭებს ვინმეს ან რამეს ვიკიპედიაში სტატიის უფლებას და შესაბამისად, სტატიის შექმნის აუცილებლობა იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ წყაროს ნებისმიერი ფორმა მისაღებია, მიუხედავად იმისა, აკმაყოფილებს თუ არა ის სანდო წყაროს სტანდარტებს. თუმცა, ვიკიპედიის როლი არ არის ყველაფერზე ფოკუსირება ან ნაკლებად გაშუქებული თემების მედიაში წარმოჩენის ხელშეწყობა. ჩვენ არ ვართ საზოგადოებასთან ურთიერთობის უფასო პლატფორმა, რომელიც ისეთ თემებს ავრცელებს, რომლებსაც მედიის ყურადღება ჯერ არ მიუქცევია — ჩვენი როლი აქ მედიის გაშუქების თვალყურის დევნებაა და არა მისი წარმართვა. სანამ განვიხილავთ კითხვას „როგორ შეიძლება ეს თემა ვიკიპედიაში მოხვდეს, თუ ის ჯერ არ გაშუქებულა მედიაში?“, აუცილებლად უნდა ვუპასუხოთ კითხვას „რატომ უნდა მოხვდეს ეს თემა ვიკიპედიაში?“. ===ძებნის ტესტი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. 345 400 შედეგი Google-ზე — აშკარად საინტერესო თემაა. *'''დარჩეს'''. ის შედეგებში პირველია Bing-ზე საკუთარი სახელით, რაც მის მნიშვნელობაზე მეტყველებს. *'''დარჩეს'''. ChatGPT-მა მრავალი წყარო მოძებნა. *'''წაიშალოს'''. Yandex-ზე ნულოვანი შედეგები — სავარაუდოდ გამოგონილია. *'''წაიშალოს'''. Baidu-ზე არცერთი შედეგი არ არის, ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ ის ჰარვარდის უნივერსიტეტში პროფესორია, ყურადღების ღირსი არ არის. *'''წაიშალოს'''. Google Scholar-ში ძიებამ შედეგი არ გამოიღო — შესაბამისად, აღსანიშნავი არ არის. *'''წაიშალოს'''. Copilot-მა წყაროების სრულყოფილი მიმოხილვა ვერ შემომთავაზა — ესე იგი, წყაროები საერთოდ არ არსებობს. მიუხედავად იმისა, რომ საძიებო სისტემა შეიძლება სასარგებლო იყოს კონკრეტული თემის გავრცელებულობის ან პოპულარობის დასადგენად, შედეგების სიმრავლე თავისთავად არ იძლევა გარანტიას, რომ სტატია ვიკიპედიაში განთავსებას იმსახურებს. ანალოგიურად, შედეგების სიმცირე შეიძლება მხოლოდ იმაზე მიუთითებდეს, რომ თემა ვიწროდ სპეციალიზებულია ან ინტერნეტით ძნელად დასადასტურებელია. მაგალითად, [[ვპ:ბიო]] პირდაპირ მიუთითებს: „მოერიდეთ საძიებო სისტემების სტატისტიკაზე დაფუძნებულ კრიტერიუმებს (მაგ., Google-ის შედეგების რაოდენობა ან Alexa-ს რეიტინგი)." ძველი ესტონური ღვთაების შესახებ ათასობით შედეგის პოვნა, რა თქმა უნდა, მოულოდნელი იქნებოდა. თუმცა საძიებო სისტემის ტესტი შეიძლება სასარგებლო იყოს, როგორც პოპკულტურის თემების უარყოფითი შემოწმების საშუალება — იმ შემთხვევებში, სადაც ინტერნეტ-წყაროების არსებობა ბუნებრივად მოსალოდნელია. თუ სავარაუდო „ინტერნეტ-მიმზე“ ძიება მხოლოდ ერთ-ორ განსხვავებულ წყაროს გამოავლენს, ეს საკმარისი საფუძველია ვივარაუდოთ, რომ თემა ისეთი მნიშვნელოვანი არ არის, როგორც ამტკიცებენ. გარდა ამისა, თუ მრავალი შედეგი X-ს „Y"-ად მოიხსენიებს, ამან შეიძლება დაადასტუროს, რომ „Y" გონივრული გადამისამართებაა X-ზე გამავალი სტატიისთვის. განსხვავებით სტატიების წაშლის პროცედურისგან, გადამისამართებების განხილვა ხშირად სწორედ ასეთ საკითხებზე — მართებულობასა და საძიებო შედეგების რაოდენობაზე დაიყვანება. ზოგადად, საძიებო შედეგების ხარისხი გაცილებით მნიშვნელოვანია, ვიდრე მათი რაოდენობა. საძიებო სისტემის გამოყენებასთან დაკავშირებული პრობლემების უფრო დეტალური განხილვა მოცემულია WP:Search engine test გვერდზე. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ სპეციალიზებული სერვისები — Google Books, Google Scholar და Google News — ჩვეულებრივ ძიებასთან შედარებით უფრო სანდო წყაროებს პოულობს, რომლებიც სტატიების გაუმჯობესებაში გამოდგება. ამასთან, ვინაიდან სტატიის სანდოობა შეიძლება მხოლოდ ოფლაინ წყაროებით — წიგნებითა და გაზეთებით დასტურდებოდეს, ინტერნეტ-შედეგების არარსებობა თავისთავად არ წარმოადგენს სტატიის დატოვების ან წაშლის საფუძველს. ===სტატიის ასაკი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ეს სტატია 2004 წლიდან არსებობს *'''დარჩეს'''. სტატია ჯერ მხოლოდ გუშინ შეიქმნა და მასზე ჯერ კიდევ ვმუშაობ! *'''წაიშალოს'''. სტატია სულ ახალია, არ გაუვლია დროის ტესტი. სტატიის არსებობა ვიკიპედიაში თავისთავად მის მნიშვნელობაზე არ მიუთითებს. მაგალითად, გაიუს ფლავიუს ანტონიუსი იყო მოგონილი სტატია, რომელმაც აღმოჩენამდე და წაშლამდე რვა წელზე მეტ ხანს იარსება. დიდი ხნის გადარჩენა სტატიას მუდმივ ადგილს არ უზრუნველყოფს. სტატიამ შეიძლება ასეთ ასაკს მიაღწია იმის გამო, რომ მისი შეუსაბამობა დიდი ხნის შემდეგ გამოვლინდა, ან იმიტომ, რომ ცნობადობის კრიტერიუმების კოლექტიური განმარტება დროთა განმავლობაში შეიცვალა. კონსენსუსი შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ სტატია, რომელიც ოდესღაც ვიკიპედიის სახელმძღვანელო პრინციპების შესაბამისი იყო ან უბრალოდ პრაქტიკაში დამკვიდრდა, შეიძლება წაშლის კანდიდატად დასახელდეს. ამასთანავე, გასათვალისწინებელია: სტატიის დიდი ხნის განმავლობაში უცვლელად დარჩენა წაშლის საფუძველი არ არის, როგორც ზემოთ იყო განმარტებული. და პირიქით, სტატიის სიახლე მას წაშლის კანდიდატად დასახელებისგან ვერ დაიცავს. ყველა სტატია შექმნის მომენტიდანვე ვალდებულია ვიკიპედიის ჩართვის პოლიტიკასთან შესაბამისობაში იყოს; თუ სტატია ენციკლოპედიისთვის შეუფერებელია, ის წაიშლება, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენ ხანს არსებობს. გასათვალისწინებელია, რომ ყველა სტატია მუდმივ დამუშავებაშია და ეს თავისთავად სტატიის შენარჩუნების საფუძველი არ არის. რეკომენდებულია ახალი სტატიის შემუშავება მონახაზთა სივრცეში ან მომხმარებლის სივრცეში, სანამ ის მთავარ სივრცეში გადაიტანება — ამით თავიდან აიცილებთ სტატიის წაშლის კანდიდატად დასახელებას აშკარად დაუმთავრებელ მდგომარეობაში. ამასთანავე, გასათვალისწინებელია: სტატიის ამჟამინდელი დაბალი ხარისხი წაშლის საფუძველი არ არის, როგორც ზემოთ იყო განმარტებული. სტატიები უნდა შეფასდეს მათი პოტენციალის და არა მხოლოდ ამჟამინდელი მდგომარეობის მიხედვით. ===სუბიექტის ასაკი=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ახალი კომპანია/სტარტაპია, შესაბამისად, ის ცნობილი ვერ იქნება. *'''დარჩეს'''. ღობის ეს ბოძი ორი ათას წელიწადზე დიდი ხანია, დგას. ამ ასაკის ნებისმიერი რამ დანამდვილებით ცნობილია. *'''დარჩეს'''. ეს კომპანია ხალხს ცეკვას მას შემდეგ ასწავლის, რაც თავი მახსოვს. ამდენწლიანი ტრადიცია ამ ხნის შემდეგ ინსტიტუციად იქცევა. *'''წაიშალოს'''. ვერცერთი შემსრულებელი, რომელსაც სცენაზე მინიმუმ ექვსი თვის განმავლობაში არ გამოსულა, ვერ მიაღწევდა ცნობადობას. მას არც თაყვანისმცემლები ჰყავს და არც აგენტი. *'''წაიშალოს'''. ამ წიგნში ეს მელანი ჯერ კიდევ არ გამშრალა — იქნებ ჯერ მივცეთ შანსი, რომ საკუთარი თავი დაამტკიცოს, ვიდრე მასზე სტატიას შევქმნით? ცნობადობა არ განისაზღვრება იმით, თუ რამდენ ხანს არსებობს რაიმე, ან რამდენად შორს მიდის ტრადიციის ფესვები, ან რამდენად პატივსაცემი არიან მასში ჩართული ადამიანები, ან რამდენად გაყვითლებულია ფურცლები, სადაც ოდესღაც მოიხსენიებოდა. ანალოგიურად, მნიშვნელობა უარყოფილი ვერ იქნება სუბიექტის სიახლის, გამოუცდელობის ან სიყმაწვილის საფუძველზე. ცნობადობის კრიტერიუმები მოიცავს სუბიექტის არასაზღვრული განხილვის მტკიცებულებებს მრავალ სანდო, დადასტურებად, დამოუკიდებელ მეორეულ წყაროში. ასაკზე დაფუძნებული მტკიცებები ან ასაკის დამადასტურებელი მონაცემები თავისთავად იმდენადვეა მნიშვნელობას მოკლებული, რამდენადაც პირადი ცოდნით ან სუბიექტური ანტიპათიით განპირობებული მტკიცებები. რა თქმა უნდა, ძველს მეტი შანსი ჰქონდა შემჩნეულიყო, ხოლო ახალს ეს შანსი ჯერ კიდევ არ ჰქონია. მაგრამ საბოლოო ჯამში, სტატიების შენარჩუნება ან წაშლა წყდება სანდო წყაროებში გაშუქების ხარისხისა და ხასიათის მიხედვით. ===სუბიექტი აღარ არსებობს=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. IntraState Airlines-ი უბრალოდ გაკოტრდა. ამიტომ, მის შესახებ სტატია უნდა წავშალოთ. *'''წაიშალოს'''. სრული ციტირება ამას ადასტურებს, „მესამე რაიხის აღზევება და დაცემა“. *'''წაიშალოს'''. Rapid Racers-ი 20 წელზე მეტი ხნის წინ გაკოტრდა. მაშ რატომ უნდა გვქონდეს სტატია? *'''წაიშალოს'''. FadCo-მ შეაჩერა SuperWax Doodlies-ის ხაზის წარმოება. *'''წაიშალოს'''. The Big Banger-ს ათ წელიწადზე მეტია, ჰიტი აღარ ჩაუწერია *'''წაიშალოს'''. Victorianville რუკიდან გაქრა და ახლა იქ მაღაროა. *'''დარჩეს'''. FunHouse ბიზნესიდან გასულია. დანამდვილებით შეიძლება ითქვას, რომ მათ შესახებ სტატია რეკლამას არ წარმოადგენს. ცნობადობა არ არის დროებითი. სტატიის შემდგომი არსებობა არ არის დამოკიდებული სუბიექტის შემდგომ არსებობაზე. თუნდაც ეს წარსულის მოვლენა იყოს, თუ წყაროები მის მნიშვნელობას ისევე ადასტურებს, როგორც დღეს არსებული სუბიექტის შემთხვევაში, ის სტატიის განთავსებისთვის არანაკლებ გამოდგება. არ აქვს მნიშვნელობა, სუბიექტის არსებობა სტატიის შექმნამდე შეწყდა თუ შემდეგ. თუნდაც წყაროებზე ბმულები აღარ იყოს აქტიური, თუ სტატიის ავტორი (ავტორები) საუკეთესოდ დააფიქსირებს, თუ რა იყო ეს წყაროები, სტატია სანდო წყაროების სტანდარტებს დააკმაყოფილებს. ვიკიპედიის მიზანი არ არის მხოლოდ დღეს არსებული საგნებისა და ადამიანების კატალოგიზება — გაუქმებული კორპორაციები, მიტოვებული დასახლებები და გარდაცვლილი ადამიანები შეიძლება კვლავ მნიშვნელოვანი იყოს და სანდო წყაროებით დასაბუთებული მიზეზები ჰქონდეს, რის გამოც მკითხველი მათ შესახებ ინფორმაციას ეძებს. სუბიექტის „ცნობადად აღარ“ გამოცხადების ერთადერთი გზა არის მნიშვნელობის ფაქტობრივი სახელმძღვანელო პრინციპების ცვლილება, რომელიც ამ სუბიექტს ჩართვის კრიტერიუმებს გარეთ დატოვებს. ვიკიპედიის ცნობადობის სტანდარტების მნიშვნელოვანი ნაწილი დღეს ათი წლის წინანდელთან შედარებით უფრო მკაცრია, ამიტომ ზოგიერთი სტატია, რომელიც ადრე მნიშვნელოვნად ითვლებოდა, თანამედროვე სტანდარტებს ვეღარ აკმაყოფილებს. კონსენსუსი შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ ასეთი სტატიები ვიკიპედიაში „ხელშეუხებლად" ვერ რჩება მხოლოდ იმის საფუძველზე, რომ ოდესღაც მისაღები იყო — თუ ისინი თანამედროვე მნიშვნელობის სტანდარტებთან შესაბამისობამდე ვერ იქნება გაუმჯობესებული, იშლება (ან გადამისამართდება მასთან დაკავშირებულ თემაზე). ===გვერდის ნახვების სტატისტიკა=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედიას არ სჭირდება გვერდები, რომელთა შესახებ ინფორმაციის მოძიება შეიძლება მხოლოდ რამდენიმე ადამიანს (ამ შემთხვევაში, დღეში დაახლოებით 3) სურდეს. *'''დარჩეს'''. აშკარად მნიშვნელოვანი სიაა, რადგან ყოველდღიურად თითქმის 14 000 ადამიანი კითხულობს, რის გამოც, ის ვიკიპედიის 163-ე ყველაზე კითხვადი სტატიაა. უბრალოდ იმის ფაქტი, რომ გვერდი ვიკიპედიის მკითხველებს არ აინტერესებს, სუბიექტის მნიშვნელობის არარსებობაზე არ მიუთითებს. და პირიქით, სტატიის პოპულარობა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ის პროექტის ფარგლებში ექცევა, თუმცა სტატიის პოპულარობა სავარაუდოდ ცნობადობის რომელიმე ფორმას შეესაბამება, რისი დადასტურებაც შედარებით მარტივი უნდა იყოს. გადამისამართებების განხილვა ამ დებულების გამონაკლისს წარმოადგენს: გადამისამართება უფრო მეტად წაიშლება, თუ მას ძალიან ცოტა მომხმარებელი ნახულობს — იმ საფუძველზე, რომ ის გაუმართლებელია — ვიდრე მაშინ, თუ მისით ბევრი მომხმარებელი სარგებლობს. ===სტატიის მხარდაჭერა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. უფრო მეტი „დარჩეს“ არის, ვიდრე „წაიშალოს“. *'''დარჩეს'''. ამ სტატიის შენარჩუნებას უამრავი გულშემატკივარი უჭერს მხარს. *'''დარჩეს'''. შენარჩუნების მიზეზი ისაა, რომ ის ვირუსულად გავრცელდა. *'''დარჩეს'''. ეს ნომინაცია ახალ ამბებში მოხვდა და მწვავე კრიტიკის საგანი გახდა. ვიკიპედიისთვის მისი წაშლა სირცხვილი იქნებოდა. *'''წაიშალოს'''. ამ გვერდის წაშლა 25 ადამიანს სურს. *'''წაიშალოს'''. შენარჩუნებას ხმას აძლევენ მხოლოდ სპამერები. სტატიის წაშლის განხილვები მხოლოდ კენჭისყრამდე არ დადის. წაშლის განხილვის შედეგი განისაზღვრება პოლიტიკასა და სახელმძღვანელო პრინციპებზე დაყრდნობით და არა უბრალოდ ხმათა დათვლით. თუ კომენტარს უკვე დათვლილ ხმებზე დაყრდნობით ტოვებთ, როგორც ზემოთ მოყვანილ მაგალითებშია ნაჩვენები, თქვენ უბრალოდ კიდევ ერთ ხმას ამატებთ და განხილვაში სასარგებლო წვლილს ვერ შეიტანთ. სხვების ასეთი ხმების მისაცემად მოზიდვა კი ლობირებად შეიძლება ჩაითვალოს. წარსულში მრავალი წაშლის განხილვა დასრულდა რიცხობრივ მაჩვენებლებთან წინააღმდეგობრივი შედეგით და მომავალშიც ასე მოხდება. შესაძლებელია, 1 „დარჩეს" და 10 „წაიშალოს" ხმის მქონე განხილვა „დარჩენით" დასრულდეს (და პირიქით), თუ ერთადერთი არგუმენტი ნამდვილად დამაჯერებელია, ხოლო დანარჩენი მხოლოდ ხმებია. თუმცა, სტატიის წაშლის განხილვის დახურვისას საზოგადოების კონსენსუსი ხშირად გათვალისწინებულია და მიუხედავად იმისა, რომ კონსენსუსი კენჭისყრის იდენტური არ არის, განხილვის ერთ-ერთ მხარეზე კარგად დასაბუთებული ხმების დიდი წილით გამოვლენილი კონსენსუსი საბოლოო გადაწყვეტილებაში სავარაუდოდ მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს. ===მონაწილე რედაქტორთა რაოდენობა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. დარედაქტირებულია ძალიან ბევრი ადამიანის მიერ. *'''დარჩეს'''. უზარმაზარი პროექტია, რომელზეც ყოველდღიურად მრავალი ადამიანი ზრუნავს და მუშაობს. *'''დარჩეს'''. რა თქმა უნდა, თუ ამდენ ადამიანს მიუძღვის წვლილი ამ სტატიაში, ვინმემ უნდა იცოდეს, სად შეიძლება წყაროების პოვნა. *'''დარჩეს'''. მან გაიარა „იცით თუ არა რომ“ და „კარგი სტატიის“ კრიტერიუმები. ეს იმას ნიშნავს, რომ სუბიექტი ცნობადია. *'''წაიშალოს'''. ამ სტატიის ყველა რედაქტირება მხოლოდ ერთ ადამიანს ეკუთვნის. *'''წაიშალოს'''. ერთადერთ რედაქტორს, რომელმაც ამ სტატიის ყველა რედაქტირება განახორციელა, სამი წელია არცერთი რედაქტირება აღარ გაუკეთებია. შესაბამისად, მისი წაშლით არავის არაფერი დააკლდება. რედაქტორების რაოდენობა შეიძლება თემისადმი ინტერესის დონეზე მიუთითებდეს, მაგრამ ის არ განსაზღვრავს მნიშვნელობას, სანდო წყაროების რაოდენობას ან ცნობადობის სხვა სახელმძღვანელო პრინციპებთან შესაბამისობას. სტატია შეიძლება კარგ სტატიად გადაიქცეს ერთი ადამიანისა თუ ათეულობით ადამიანის ძალისხმევით. და თუ სანდო წყაროები საერთოდ არ არსებობს, მათ ვერავინ მოძებნის, რამდენი რედაქტორიც არ უნდა იყოს. სტატიები არ არის საკუთრება, თუნდაც მათი შემქმნელის და ისინი არ ფასდება იმის მიხედვით, თუ ვინ შექმნა ისინი, რამდენად აქტიურია ან იყო ეს ავტორი ვიკიპედიაში, ან რამდენი ადამიანია დაინტერესებული მათი რედაქტირებით. ხშირია შემთხვევა, როდესაც ადამიანი სიცოცხლეში ერთადერთ სტატიას ქმნის ან არედაქტირებს, ამით ღირებულ ინფორმაციას გვაწვდის და შემდეგ რედაქტირებას აღარასოდეს უბრუნდება. არც „იცით თუ არა რომ“-ის და არც „კარგი სტატიის“ განხილვის პროცესი პირდაპირ არ განიხილავს მნიშვნელობის საკითხს. გამოცდილ რედაქტორებს შეუძლიათ შეამჩნიონ ცნობადობასთან დაკავშირებული პრობლემა ორივე პროექტში, და რა თქმა უნდა, მოსალოდნელია, რომ ასეთი პრობლემა ორივე შემთხვევაში გამოვლინდება, მაგრამ ეს არ არის ის სფერო, რომელსაც რომელიმე პროცესი პირდაპირ განიხილავს. „კარგი სტატიის“ შემთხვევაში ჩვეულებრივ ერთი მიმომხილველია საკმარისი, ამიტომ თუნდაც მიმომხილველი ცნობადობის საკითხს განიხილავს, ეს მხოლოდ ერთი ადამიანის მოსაზრებას წარმოადგენს. ===სტატიის ზომა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. სტატიაში ბევრი ინფორმაციაა ამ სუბიექტის შესახებ. *'''წაიშალოს'''. ამ სტატიაში ზედმეტად ცოტა ინფორმაციაა სუბიექტის შესახებ. *'''წაიშალოს'''. სტატიაში იმდენად მცირე ინფორმაციაა მოცემული, რომ მეტი ინფორმაციის არსებობის შემთხვევაში მისი ხელახლა შექმნა მარტივად შეგიძლიათ. ვიკიპედია არ არის ინფორმაციის უწესრიგო კრებული. სტატიას შეიძლება ჰქონდეს მრავალი აბზაცი ან თუნდაც გვერდები ინფორმაციით. თუ ამ ინფორმაციის რომელიმე ნაწილი არ არის და ვერც იქნება სათანადოდ დასაბუთებული, ის სტატიაში ვერ იქნება, ხოლო თუ მთელი ინფორმაცია ასეთია, სტატიაც ვერ შეიქმნება. მეორე მხრივ, თუნდაც მცირე რაოდენობის ინფორმაცია, რომელიც ცნობადობის ზოგად სახელმძღვანელო პრინციპს აკმაყოფილებს, შეიძლება შეტანის კანდიდატი გახდეს, იმ პირობით, რომ შეტანის სხვა სახელმძღვანელო პრინციპებიც დაკმაყოფილებულია. თუნდაც სუბიექტის სტატია ძალიან მოკლე იყოს, ის შეიძლება მხოლოდ გაფართოების მოლოდინში მყოფი ესკიზი იყოს. „სიმოკლე" წაშლის საფუძველი არ არის. როგორც ბეჭდური ენციკლოპედიის შემთხვევაში, ზოგიერთი სტატია რამდენიმე გვერდი იქნება, სხვა მხოლოდ ერთი-ორი აბზაცი. სტატიის კვალიფიკაციისთვის არ არსებობს მინიმალური ან მაქსიმალური სიგრძე — არსებობს მხოლოდ ინფორმაციის სანდო დასაბუთება. ვინაიდან არაფერია საბოლოოდ განსაზღვრული, სტატიები დროთა განმავლობაში შეიძლება გაიზარდოს, შემცირდეს, გაერთიანდეს, გაიყოს და სხვადასხვა გზით შეიცვალოს. მაგრამ როდესაც სუბიექტის მნიშვნელობა ნათლად დადასტურდება, ის აღარ გაქრება. ===არასანდო წყაროები=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ბლოგები სანდო წყარო არ არის. *'''დარჩეს'''. სუბიექტის საიტი მის შესახებ ძალიან დეტალურ ინფორმაციას გვაწვდის. *'''დარჩეს'''. ამ სუბიექტს მთელი საიტი ეძღვნება. *'''დარჩეს'''. ხალხი მის შესახებ ბლოგებში საუბრობს. *'''დარჩეს'''. მის შესახებ Chat GPT მესაუბრა. *'''დარჩეს'''. MySpace გვერდზე მის შესახებ ინფორმაცია არის. *'''დარჩეს'''. ნახეთ, რა ვიპოვე Twitter-ზე. *'''დარჩეს'''. Urban Dictionary-ში მის შესახებ გვერდი არის. ვიკიპედიის ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი მოითხოვს, რომ სუბიექტის მნიშვნელობის დასადგენად ის სუბიექტისგან დამოუკიდებელი მრავალი სანდო წყაროთი იყოს დასაბუთებული. ცნობადობის წარმოჩენისას, ეს წყაროები სანდო წყაროების გვერდზე მოცემულ სახელმძღვანელო პრინციპებს უნდა აკმაყოფილებდეს. სუბიექტის საკუთარი საიტი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ზოგიერთი ინფორმაციის დასადასტურებლად, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში — მნიშვნელობის გასამყარებლად. საიტები, როგორიცაა ბლოგები და პირადი გვერდები, რომელთა შექმნა ან რედაქტირება ნებისმიერს შეუძლია მცირე ან საერთოდ არავითარი შეზღუდვის გარეშე, ჩვეულებრივ სანდო საინფორმაციო წყაროებად არ განიხილება. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი საიტები შეიძლება კეთილსინდისიერად იყოს შექმნილი და ზოგიერთმა ისინი ზუსტ და/ან ნეიტრალურად შეაფასოს, ამ დეტალების კონტროლი ან დამტკიცება პრაქტიკულად შეუძლებელია და არსებობს შანსი, რომ ისინი შექმნილი ან რედაქტირებული იყოს სწორედ იმ ადამიანის მიერ, ვინც ვიკიპედიის სტატია შექმნა ან შეავსო. მეორე მხრივ, ბლოგები შეიძლება პროფესიონალი ჟურნალისტების მიერ იყოს დაწერილი და სარედაქციო კონტროლს ექვემდებარებოდეს, ხოლო პირადი საიტები შეიძლება სფეროში აღიარებულ ექსპერტებს ეკუთვნოდეს. ასევე არსებობს ბლოგების URL-ს მქონე გვერდები, რომლებზეც ახალი ამბების სტატიებია ასახული და სანდო წყაროებს წარმოადგენს. მომხმარებლის მიერ შექმნილი კონტენტის შემცველი საიტებისთვის შეაფასეთ, ის თვითგამოქვეყნებულია თუ შეიძლება მიეწეროს სანდო გამოცდილების მქონე დამოუკიდებელ პროფესიონალ მწერალს. ბლოგის ფორმატში გამოქვეყნებული ახალი ამბების წყაროები შეიძლება ტრადიციული გაზეთის მსგავსად სანდო წყარო იყოს. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ბლოგები და მსგავსი წყაროები ჩვეულებრივ მნიშვნელობის გასამყარებლად არ გამოდგება, ისინი შეიძლება სრულიად შესაფერისი იყოს სტატიაში ინფორმაციის დასადასტურებლად, რომლის ცნობადობა სხვა გზით უკვე გამყარებულია. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ბლოგზე დაყრდნობილი ინფორმაციის ამოშლა სტატიის წაშლის მოთხოვნის ტოლფასი არ არის — ეს ორი სხვადასხვა ქმედებაა, რომელთაც სხვადასხვა კრიტერიუმები განსაზღვრავს და მათი გათანაბრება დაუშვებელია. ბოლო წლებში ხელოვნური ინტელექტის აპლიკაციები პოპულარული გახდა — მათ შეუძლიათ კითხვებზე პასუხი გასცენ და ადამიანის მსგავსი საუბარი აწარმოონ. მიუხედავად იმისა, რომ მათ შეუძლიათ სანდო წყაროებისკენ მიმართვა, მათ მიერ მოწოდებული ინფორმაცია თავისთავად არ არის სანდო — თავად ეს აპლიკაციებიც კი აფრთხილებენ მომხმარებელს, რომ მათი ინფორმაცია შეიძლება არაზუსტი იყოს. ===ტრივიალური გაშუქება=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ამ სკოლის შესახებ ყველა საჯაროდ ხელმისაწვდომ ინფორმაციაში ისინი სწორედ ამ წარჩინებულ მოსწავლეს ახსენებენ. *'''დარჩეს'''. რესტორანი, რომელიც ხშირად განიხილება საზოგადოებაში. *'''დარჩეს'''. რა თქმა უნდა, ეს ეკლესია ცნობილია. სწორედ აქ იკრიბება საქალაქო საბჭო ყოველ სამშაბათს საღამოს. *'''დარჩეს'''. 5 საათის ახალ ამბებში ყოველთვის მესმის, რომ ამ ბენზინგასამართ სადგურზე პოლიცია გამოიძახეს. *'''დარჩეს'''. ბოლო 10 წლის განმავლობაში, სპლეტერ როუდზე 3 მკვლელობა მოხდა, რაც ახალ ამბებშიც გაშუქდა. *'''წაიშალოს'''. ერთი წყარო, რომელიც ამბობს, რომ მან ნობელის პრემია მიიღო, მას მხოლოდ ერთხელ ახსენებს. *'''წაიშალოს'''. რესტორანი, რომელსაც მხოლოდ ჟურნალების მიმოხილვები აქვს. ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი ადგენს, რომ სუბიექტს ცალკე სტატია მიეძღვნას, საჭიროა მნიშვნელოვანი გაშუქება, რომელიც სუბიექტს დეტალურად განიხილავს, იმდენად, რომ ინფორმაციის მოსაძიებლად ორიგინალური კვლევა საჭირო აღარ არის. გაკვრით მოხსენიება წყაროში, რომლის ძირითადი მიზანი სრულიად განსხვავებული თემის გაშუქებაა, ამ სახელმძღვანელო პრინციპს სავალდებულოდ არ აკმაყოფილებს. ცნობადობის გამყარების შემდეგ ასეთი წყაროები შეიძლება დამატებითი ინფორმაციის დასადასტურებლად გამოსადეგი იყოს, მაგრამ ისინი არ უნდა იქნას გამოყენებული სუბიექტის მნიშვნელობის დასასაბუთებლად. მეორე მხრივ, ცნობადობის სახელმძღვანელო პრინციპი არ მოითხოვს, რომ სუბიექტი წყაროს მთავარი თემა იყოს — საკმარისია, რომ მოხსენიება შემთხვევითზე მეტი იყოს. სახელმძღვანელო პრინციპის არსი და ფორმულირება შეეხება საკმარისი მასალის არსებობას, რათა სტატია ნეიტრალური თვალსაზრისით დაიწეროს. სანდო პროფესიონალი მიმომხილველების კრიტიკული შეფასებები და პრესტიჟული ჯილდოები წარმოადგენს მოკლე, მაგრამ მნიშვნელოვანი (ანუ არაშემთხვევითი) ხსენების მაგალითებს, რომლებიც მნიშვნელობის გასამყარებლადა გამოყენებული და გამოსადეგია „გამოხმაურების“ სექციის დასაწერად (იხილეთ სპეციფიკური სახელმძღვანელო პრინციპები წიგნებისთვის, ფილმებისთვის, მუსიკისთვის და ხელოვანებისთვის); ხელმისაწვდომი წყაროების შესახებ კონსენსუსის მისაღწევად საჭიროა საღი აზრისა და სარედაქციო განსჯის გამოყენება. ===ის ახალ ამბებშია=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. აქ შემოვედი, რომ დაკავებისა და სასამართლო საქმის შესახებ მეტი გამეგო... ინფორმაცია განახლდეს და შეინახოს. *'''დარჩეს'''. დღეს საღამოს ახალ ამბებშია და ყველა ძირითადი გაზეთის პირველ გვერდზე. *'''დარჩეს'''. როგორც კი ეს ვნახე, მაშინვე აქ მოვიძიე ინფორმაცია, ისევე როგორც ბევრმა სხვამ. *'''დარჩეს'''. ამ ვარსკვლავური რომანის მიმართ მედიის დიდი ინტერესი არსებობს... ამიტომ სტატია უნდა შევინარჩუნოთ. *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედია ახალი ამბების ადგილი არ არის და არც უნდა იყოს ისინი აქ, წერტილი. *'''წაიშალოს'''. ამაზე აღარავინ საუბრობს — დიდი ხნის წინ იყო სიახლეებში, მაგრამ ახლა ვერაფერს ნახავთ. ვიკიპედია არ არის საინფორმაციო სამსახური — სტატიები არ დარჩება მხოლოდ იმის გამო, რომ ისინი დროებითი მნიშვნელობისაა. პოპულარულობის გამო, ვიკიპედია ხშირად პირველი წყაროა, რომელსაც ადამიანები მიმართავენ, რათა მოულოდნელად მოსმენილი ახალი ამბის ან მიმდინარე მოვლენის შესახებ მეტი გაიგონ. ვიკიპედიას ნამდვილად აქვს სტატიები, რომლებიც მიმდინარე მოვლენებს ისევე ფარავს, როგორც წარსულის მოვლენებს; თუნდაც, გარკვეულ საინტერესო თემებს მთავარ გვერდზე გამოსაჩენად არჩევს. მაგრამ ვიკიპედია ენციკლოპედიაა და არა საინფორმაციო სამსახური, და „დატოვების“ არგუმენტებმა ეს უნდა გაითვალისწინოს. ვიკიპედიას აქვს დობილი პროექტი Wikinews-ი, რომელიც სპეციალურად მომხმარებლის მიერ შექმნილი საინფორმაციო სტატიების განთავსებისთვისაა გამიზნული. ძირითადად, ვიკიპედია არ არის ადგილი ისეთი რუტინული გაშუქებისთვის, როგორიცაა ადგილობრივად გაშუქებული დანაშაული, ამა თუ იმ საზოგადოების საკითხები, რეგულარულად ჩატარებული სპორტული ღონისძიებები, უმნიშვნელო საკითხები და სხვა თემები, რომლებიც ყოველდღიურ გაზეთშია მოცემული. ვიკიპედიის მიზანი არ არის გაზეთის, რეგულარული მაუწყებლობის ან სხვა მოსალოდნელი მედიაფორმების ჩასანაცვლებლად. ზოგიერთი მოვლენა ნამდვილად მნიშვნელოვანი და შეტანის ღირსია. NOTNEWS სახელმძღვანელო პრინციპი არ არის გამიზნული იმისთვის, რომ ზედმეტად იქნას გამოყენებული წაშლის სასარგებლოდ. არსებობს მრავალი მიზეზი, რის გამოც სტატია შეიძლება დაიწეროს კონკრეტულ მოვლენაზე და ეს გასათვალისწინებელია, როდესაც საინფორმაციო მოვლენა წაშლის განხილვაზე გადადის. თუ გეგმავთ WP:EVENT-ის ან WP:NOTNEWS-ის (ან სხვა მსგავსი სახელმძღვანელო პრინციპების) არგუმენტების გამოყენებას სტატიის დატოვების ან წაშლის მხარდასაჭერად, მნიშვნელოვანია იცნობდეთ შესაბამის სახელმძღვანელო პრინციპებს, რათა დარწმუნებული იყოთ, თუ რომელი ამბავი ეკუთვნის ამას და რომელი არა. ასევე სასარგებლო იქნება გქონდეთ წარმოდგენა, თუ რა ტიპის მოვლენებზე იწერება ან არ იწერება სტატიები ჩვეულებრივ. ===გეოგრაფიული მასშტაბი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ის მთელ მსოფლიოს აინტერესებ. *'''დარჩეს'''. ამის შესახებ ხალხმა 5000 კილომეტრის იქითაც იცის. *'''დარჩეს'''. საჭიროა, რომ ამის შესახებ მთელმა მსოფლიომ იცოდეს. *'''წაიშალოს'''. ამ დაწესებულების მშობლიური ქალაქის მიღმა მის შესახებ არავის არაფერი გაუგია და ვერც გაიგებს. *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედია მთელი მსოფლიოს ენციკლოპედიაა და არა მხოლოდ ვუდსვილის. *'''წაიშალოს'''. კამბერთაუნი მსოფლიოს ცენტრი არ არის. ცნობადობა არ გულისხმობს კონკრეტული სუბიექტების ჯგუფისთვის ელიტარული სტატუსის მინიჭებას. ეს წარმოადგენს იმის შესაძლებლობას, რომ ნეიტრალური, დადასტურებადი, ენციკლოპედიური სტილის ინფორმაცია დაიწეროს მათ შესახებ. ვიკიპედიის ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი მნიშვნელობის გასამყარებლად მოითხოვს, რომ სუბიექტისგან დამოუკიდებელ მრავალ წყაროში სუბიექტი იყოს გაშუქებული. მაგრამ ეს სახელმძღვანელო პრინციპი გაშუქების გეოგრაფიულ არეალს არ აზუსტებს. იმ წყაროების არსებობა, რომლებიც ყველა შემთხვევაში ამ სახელმძღვანელო პრინციპს აკმაყოფილებს, ნიშნავს, რომ სუბიექტი მნიშვნელოვანია და შესაბამისად, სტატიის ღირსია. პირიქით, თუ უფრო ფართო რეგიონში — მაგალითად, ქვეყანაში ან მთელ მსოფლიოში — გავრცელება მნიშვნელობის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებს, ეს თავისთავად სუბიექტს არ ხდის მნიშვნელოვანს. ამავდროულად, ზოგიერთ სფეროში სუბიექტისთვის სპეციფიკური ცნობადობის სტანდარტები მართლაც მოითხოვს იმის დადასტურებას, რომ ხელმისაწვდომი წყაროები წმინდად ადგილობრივზე მეტია — მაგალითად, კორპორაციებმა და ორგანიზაციებმა უნდა დააკმაყოფილონ WP:ORGDEPTH, რომელიც უფრო ფართო, რეგიონალიზებულ გაშუქებას მოითხოვს, ხოლო პოლიტიკური თანამდებობის წარუმატებელი კანდიდატები ცნობადად არ ითვლება მხოლოდ იმის გამო, რომ საარჩევნო კამპანიის ადგილობრივი გაშუქება ადგილობრივ მედიაში არსებობს, რადგან ასეთი კამპანიის გაშუქება უბრალოდ ისედაც მოსალოდნელი იქნებოდა. სამაგიეროდ, საკითხი, არის თუ არა ადგილობრივი გაშუქება საკმარისი, დამოკიდებულია ისეთ ცვლადებზე, როგორიცაა ცნობადობის ძირითადი პრეტენზიის სიძლიერე და გაშუქების მოცულობა, რომლის ჩვენებაც შესაძლებელია. მაგალითად, უპირატესად ან წმინდად ადგილობრივი გაშუქება შეიძლება საკმარისი იყოს დიდი ქალაქის მერისთვის ვიკიპედიაში მოსახვედრად, რადგან ცნობადობის პრეტენზია იმდენად ძლიერია, რომ გაშუქების გეოგრაფიული არეალი მნიშვნელობას არ წარმოადგენს, მაგრამ წმინდად ადგილობრივი გაშუქება სავალდებულოდ საკმარისი არ არის იმავე ქალაქის საბჭოს წევრის ან სკოლის საბჭოს რწმუნებულის, ან პატარა ქალაქის მერისთვის ცნოპბადობის ზღურბლის გადასალახად — ეს ადამიანები მაინც შეიძლება სტატიის ღირსად ჩაითვალონ, თუ მათ შესახებ ნამდვილად მნიშვნელოვანი, მედიაგაშუქების მასალის ჩვენება შესაძლებელია, მაგრამ სტატია გარანტირებული არ აქვთ მხოლოდ იმის გამო, რომ ერთი ან ორი წმინდად ადგილობრივი მედიამასალა არსებობს. იმის მტკიცება, რომ სტატია უნდა წაიშალოს, რადგან თქვენ და მსოფლიოს უმეტესობამ მის შესახებ არაფერი იცის, ჰგავს „არასოდეს გამიგონია მის შესახებ“ არგუმენტს. ბევრი სუბიექტი ეზოთერულია, რაც ნიშნავს, რომ მხოლოდ მცირე ჯგუფისთვისაა ცნობილი. მაგალითად, ცოცხალი ორგანიზმების, კოსმოსური სხეულების ან მეცნიერული კონცეფციების ზოგიერთი ბუნდოვანი ფორმის შესახებ ცოტას თუ სმენია ან აინტერესებს, და ბევრი ადამიანი მათ შესახებ საერთოდ ვერც გაიგებს, მათი წაკითხვაც კი რომ მოისურვოს. მაგრამ მათ შესახებ დასაბუთებული ინფორმაცია არსებობს, ამიტომ ისინი ვიკიპედიაში შეტანის ღირსია. იგივეა იმ სუბიექტებთან დაკავშირებითაც, რომლებიც მხოლოდ ერთი ქალაქის, დაბის ან რეგიონის მცხოვრებთათვისაა საინტერესო. ადამიანებს, რომლებიც ამ ტერიტორიის გარეთ ცხოვრობენ და არასოდეს ყოფილან ან კვლევა არ ჩაუტარებიათ ამ ტერიტორიაზე, ბუნებრივია, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ოდესმე გაეგონათ მათი შესახებ. მაგრამ ვიკიპედია არ შემოიფარგლება მხოლოდ იმ თემებით, რომლებსაც მსოფლიოს ყველა ადამიანი იცნობს ან მათი გაცნობის შესაძლებლობა აქვს. გლობალური ენციკლოპედიის სტატუსიდან გამომდინარე, ვიკიპედიას შეუძლია მრავალფეროვანი თემები მოიცვას, რომელთა დიდი ნაწილი ერთი ქვეყნის, ენის ან მსოფლიოს ერთ ნაწილში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფის კულტურას ეხება. ერთ ქალაქში ან დაბაში მცხოვრები ადამიანები და ყველაფერი, რაც მათ თავის გარშემო შექმნეს, ასევე თავის მხრივ კულტურასა და საზოგადოებას წარმოადგენენ. კიდევ ერთი საკითხია, სად გავავლოთ ზღვარი იმისა, თუ სად ჩავთვალოთ სუბიექტი „ადგილობრივად“. ადგილობრივი შეიძლება ნიშნავდეს ქალაქით ან დაბით შემოფარგლულს. მაგრამ სხვები შტატს, პროვინციას ან მსგავს რეგიონს შეიძლება ადგილობრივად მიიჩნევდნენ. და ასეთი დაყოფები მსოფლიოს მასშტაბით ზომით განსხვავდება. მართალია, იურისდიქციის საზღვრები სამართლებრივად განსაზღვრულია, ამ ადგილიდან იმ მანძილის დადგენა, რომლის შემდეგაც გაშუქება არაადგილობრივად ჩაითვლება, შეუძლებელია. შეიძლება დასვათ კითხვა: განა ლოგიკური არ არის, რომ მსოფლიოს ერთ ნაწილს ადგილობრივი თემების შესახებ მეტი სტატია ჰქონდეს, ვიდრე მეტი მოსახლეობის მქონე სხვა ნაწილს? თუ ასეა, ეს იმის გამო არ ხდება, რომ ოდესმე ეს ვიკიპედიის პრინციპი იყო. სტატიების რაოდენობა მსოფლიოს მოსახლეობის განაწილების პირდაპირპროპორციულად არ იწერება. თითოეული სტატია იწერება იმის გამო, რომ უბრალოდ ერთი ადამიანი, სადაც არ უნდა ცხოვრობდეს, ირჩევს ამ სტატიის დაწერას. ზოგიერთ ტერიტორიას უბრალოდ უფრო მეტი ერთგული ავტორი ჰყავს. ნებისმიერს, თქვენი ჩათვლით, შეუძლია საკუთარი მშობლიური ქალაქის შესახებ სტატია შექმნათ. (იხილეთ WP:Geographic imbalance.) მეორე მხრივ, მოვლენების მნიშვნელობის სახელმძღვანელო პრინციპი გაშუქების გეოგრაფიულ არეალს მართლაც აზუსტებს და გვირჩევს, რომ მნიშვნელოვან მოვლენებს უფრო ხშირად ეროვნული ან საერთაშორისო მასშტაბი ჰქონდეს. ===პირობითი რაოდენობა=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ინტერნეტ-ფორუმი მხოლოდ 3000 წევრით/ გაზეთი 37,000 გამომწერით/ ჯუჯა სახელმწიფო 9400 მოსახლით, ცნობადი არაა. *'''დარჩეს'''. ინტერნეტ-ფორუმი მხოლოდ 3000 წევრით/ გაზეთი 37,000 გამომწერით/ ჯუჯა სახელმწიფო 9400 მოსახლით, ცნობადია *'''დარჩეს'''. ამ ადამიანიოს ვიდეომ YouTube-ზე მილიონზე მეტი ნახვა და 1000-ზე მეტი კომენტარი დააგროვა, რაც ცნობადობას ნიშნავს. სტატიის წაშლის განხილვებზე ხშირად შემხვედრი არგუმენტია: „სუბიექტს აქვს X რაოდენობის Y, ეს ცნობადობაა/არ არის ცნობადობა“. ცნობადობა რაიმეს წევრების რაოდენობით კი არ განისაზღვრება, არამედ სუბიექტის დადასტურებული, სანდო წყაროების ხარისხით. უფრო სავარაუდოა, რომ სტატია ამა თუ იმ თემაზე ცნობადობის ტესტს გაივლის ენციკლოპედია ბრიტანიკაში ერთი სტატიის არსებობით, ვიდრე იმით, რომ YouTube-ზე მას მილიონი ნახვა აქვს. ეს არ ეხება WP:NUMBER-ში მიღებულ პოზიციას, რომლის მიხედვითაც გარკვეულ ზომაზე მეტ რეალურ რიცხვებზე სტატიებმა უნდა დაასაბუთონ რამდენიმე მიზეზი, თუ რატომ არის ეს კონკრეტული რიცხვი მნიშვნელოვანი — ეს მკაფიოდ განსაზღვრული ზღურბლია. i6tiq1xwdbwlbuma0ae1rfrzqq1tix9 5416867 5416866 2026-06-19T12:35:56Z MIKHEIL 18439 /* პირობითი რაოდენობა */ 5416867 wikitext text/x-wiki ==მცდარი შეხედულებები ცნობადობაზე== ===არსებობა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს.''' სიცრუე არ არის, რეალურია. *'''დარჩეს'''. ეჭვგარეშეა, რომ ეს ჯგუფი არსებობს. სამ ადგილობრივ გაზეთში წერია სტატია მათი კონცერტების თარიღების შესახებ. ამას გარდა, აქვთ MySpace გვერდიც. *'''დარჩეს'''. ბევრი რამ ვიცი ამ სუბიექტის შესახებ, შესაბამისად, ის ცნობილი უნდა იყოს. *'''დარჩეს'''. მას YouTube-ზე 10 000 გამომწერი ჰყავს. შესაბამისად, არ გვჭირდება სანდო წყაროები, რადგან ბევრ ადამიანს სურს მის შესახებ მეტი იცოდეს. იუთუბი მთელი სამყაროა. *'''დარჩეს'''. ეს ამბავი ყურადღების მიღმა დარჩა და მედიაში საერთოდ არ გაშუქებულა. შესაბამისად, მის მიერ თავად გამოქვეყნებული დოკუმენტაციის გამოყენება ერთადერთი გზაა დაჩრდილვისგან მის გადასარჩენად. არსებობა მნიშვნელოვანია. ყველა სტატიისა და ინფორმაციის იდენტიფიცირებადი წყაროებიდან აღების მოთხოვნის მთავარი მიზანია იმის დამტკიცება, რომ ყველაფერი სიმართლე და ზუსტია. მაგრამ მხოლოდ არსებობა სუბიექტს ავტომატურად არ ხდის ვიკიპედიაში შეტანის ღირსს. უნდა დაკმაყოფილდეს მრავალი სხვადასხვა სახელმძღვანელო, რომელიც ძირითადად გვხვდება ვიკიპედია:ცნობადობაში. თუმცა, ეს ამაზე შორს მიდის. თუკი სტატიებს დავწერთ ყველაფრის შესახებ, რაც არსებობდა, მაშინ უნდა დავწეროთ შენს ან შენი კომპიუტერის შესახებაც, ანდაც შენს აუზში ჩავარდნილი ფოთლის შესახებ, ის ქვაც არ დაგავიწყდეს, დილით ფეხი რომ წამოჰკარი. ბოლო მაგალითი სასაცილოა, მაგრამ იმედია გაიგე, რის თქმას ვცდილობთ ამით: არსებობა ყოველთვის არ განაპირობებს ცნობადობას. რაც შეეხება არსებობის არარსებობას, არსებობს იშვიათი შემთხვევები, როდესაც ეს შეიძლება შესამჩნევი იყოს. მაგალითად, არსებობდა თაღლითობები, რომლებმაც ცნობადობა მოიპოვეს იმიტომ, რომ ისინი თაღლითობა იყო, მაგალითად, როგორიცაა [[:en:Piltdown Man|პილტდაუნის ადამიანი]]. ამასთან დაკავშირებული ფენომენია მცდარი წარმოდგენა უფლებაზე: ის მოსაზრება, რომ მხოლოდ არსებობაც კი ავტომატურად ანიჭებს ვინმეს ან რამეს ვიკიპედიაში სტატიის უფლებას და შესაბამისად, სტატიის შექმნის აუცილებლობა იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ წყაროს ნებისმიერი ფორმა მისაღებია, მიუხედავად იმისა, აკმაყოფილებს თუ არა ის სანდო წყაროს სტანდარტებს. თუმცა, ვიკიპედიის როლი არ არის ყველაფერზე ფოკუსირება ან ნაკლებად გაშუქებული თემების მედიაში წარმოჩენის ხელშეწყობა. ჩვენ არ ვართ საზოგადოებასთან ურთიერთობის უფასო პლატფორმა, რომელიც ისეთ თემებს ავრცელებს, რომლებსაც მედიის ყურადღება ჯერ არ მიუქცევია — ჩვენი როლი აქ მედიის გაშუქების თვალყურის დევნებაა და არა მისი წარმართვა. სანამ განვიხილავთ კითხვას „როგორ შეიძლება ეს თემა ვიკიპედიაში მოხვდეს, თუ ის ჯერ არ გაშუქებულა მედიაში?“, აუცილებლად უნდა ვუპასუხოთ კითხვას „რატომ უნდა მოხვდეს ეს თემა ვიკიპედიაში?“. ===ძებნის ტესტი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. 345 400 შედეგი Google-ზე — აშკარად საინტერესო თემაა. *'''დარჩეს'''. ის შედეგებში პირველია Bing-ზე საკუთარი სახელით, რაც მის მნიშვნელობაზე მეტყველებს. *'''დარჩეს'''. ChatGPT-მა მრავალი წყარო მოძებნა. *'''წაიშალოს'''. Yandex-ზე ნულოვანი შედეგები — სავარაუდოდ გამოგონილია. *'''წაიშალოს'''. Baidu-ზე არცერთი შედეგი არ არის, ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ ის ჰარვარდის უნივერსიტეტში პროფესორია, ყურადღების ღირსი არ არის. *'''წაიშალოს'''. Google Scholar-ში ძიებამ შედეგი არ გამოიღო — შესაბამისად, აღსანიშნავი არ არის. *'''წაიშალოს'''. Copilot-მა წყაროების სრულყოფილი მიმოხილვა ვერ შემომთავაზა — ესე იგი, წყაროები საერთოდ არ არსებობს. მიუხედავად იმისა, რომ საძიებო სისტემა შეიძლება სასარგებლო იყოს კონკრეტული თემის გავრცელებულობის ან პოპულარობის დასადგენად, შედეგების სიმრავლე თავისთავად არ იძლევა გარანტიას, რომ სტატია ვიკიპედიაში განთავსებას იმსახურებს. ანალოგიურად, შედეგების სიმცირე შეიძლება მხოლოდ იმაზე მიუთითებდეს, რომ თემა ვიწროდ სპეციალიზებულია ან ინტერნეტით ძნელად დასადასტურებელია. მაგალითად, [[ვპ:ბიო]] პირდაპირ მიუთითებს: „მოერიდეთ საძიებო სისტემების სტატისტიკაზე დაფუძნებულ კრიტერიუმებს (მაგ., Google-ის შედეგების რაოდენობა ან Alexa-ს რეიტინგი)." ძველი ესტონური ღვთაების შესახებ ათასობით შედეგის პოვნა, რა თქმა უნდა, მოულოდნელი იქნებოდა. თუმცა საძიებო სისტემის ტესტი შეიძლება სასარგებლო იყოს, როგორც პოპკულტურის თემების უარყოფითი შემოწმების საშუალება — იმ შემთხვევებში, სადაც ინტერნეტ-წყაროების არსებობა ბუნებრივად მოსალოდნელია. თუ სავარაუდო „ინტერნეტ-მიმზე“ ძიება მხოლოდ ერთ-ორ განსხვავებულ წყაროს გამოავლენს, ეს საკმარისი საფუძველია ვივარაუდოთ, რომ თემა ისეთი მნიშვნელოვანი არ არის, როგორც ამტკიცებენ. გარდა ამისა, თუ მრავალი შედეგი X-ს „Y"-ად მოიხსენიებს, ამან შეიძლება დაადასტუროს, რომ „Y" გონივრული გადამისამართებაა X-ზე გამავალი სტატიისთვის. განსხვავებით სტატიების წაშლის პროცედურისგან, გადამისამართებების განხილვა ხშირად სწორედ ასეთ საკითხებზე — მართებულობასა და საძიებო შედეგების რაოდენობაზე დაიყვანება. ზოგადად, საძიებო შედეგების ხარისხი გაცილებით მნიშვნელოვანია, ვიდრე მათი რაოდენობა. საძიებო სისტემის გამოყენებასთან დაკავშირებული პრობლემების უფრო დეტალური განხილვა მოცემულია WP:Search engine test გვერდზე. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ სპეციალიზებული სერვისები — Google Books, Google Scholar და Google News — ჩვეულებრივ ძიებასთან შედარებით უფრო სანდო წყაროებს პოულობს, რომლებიც სტატიების გაუმჯობესებაში გამოდგება. ამასთან, ვინაიდან სტატიის სანდოობა შეიძლება მხოლოდ ოფლაინ წყაროებით — წიგნებითა და გაზეთებით დასტურდებოდეს, ინტერნეტ-შედეგების არარსებობა თავისთავად არ წარმოადგენს სტატიის დატოვების ან წაშლის საფუძველს. ===სტატიის ასაკი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ეს სტატია 2004 წლიდან არსებობს *'''დარჩეს'''. სტატია ჯერ მხოლოდ გუშინ შეიქმნა და მასზე ჯერ კიდევ ვმუშაობ! *'''წაიშალოს'''. სტატია სულ ახალია, არ გაუვლია დროის ტესტი. სტატიის არსებობა ვიკიპედიაში თავისთავად მის მნიშვნელობაზე არ მიუთითებს. მაგალითად, გაიუს ფლავიუს ანტონიუსი იყო მოგონილი სტატია, რომელმაც აღმოჩენამდე და წაშლამდე რვა წელზე მეტ ხანს იარსება. დიდი ხნის გადარჩენა სტატიას მუდმივ ადგილს არ უზრუნველყოფს. სტატიამ შეიძლება ასეთ ასაკს მიაღწია იმის გამო, რომ მისი შეუსაბამობა დიდი ხნის შემდეგ გამოვლინდა, ან იმიტომ, რომ ცნობადობის კრიტერიუმების კოლექტიური განმარტება დროთა განმავლობაში შეიცვალა. კონსენსუსი შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ სტატია, რომელიც ოდესღაც ვიკიპედიის სახელმძღვანელო პრინციპების შესაბამისი იყო ან უბრალოდ პრაქტიკაში დამკვიდრდა, შეიძლება წაშლის კანდიდატად დასახელდეს. ამასთანავე, გასათვალისწინებელია: სტატიის დიდი ხნის განმავლობაში უცვლელად დარჩენა წაშლის საფუძველი არ არის, როგორც ზემოთ იყო განმარტებული. და პირიქით, სტატიის სიახლე მას წაშლის კანდიდატად დასახელებისგან ვერ დაიცავს. ყველა სტატია შექმნის მომენტიდანვე ვალდებულია ვიკიპედიის ჩართვის პოლიტიკასთან შესაბამისობაში იყოს; თუ სტატია ენციკლოპედიისთვის შეუფერებელია, ის წაიშლება, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენ ხანს არსებობს. გასათვალისწინებელია, რომ ყველა სტატია მუდმივ დამუშავებაშია და ეს თავისთავად სტატიის შენარჩუნების საფუძველი არ არის. რეკომენდებულია ახალი სტატიის შემუშავება მონახაზთა სივრცეში ან მომხმარებლის სივრცეში, სანამ ის მთავარ სივრცეში გადაიტანება — ამით თავიდან აიცილებთ სტატიის წაშლის კანდიდატად დასახელებას აშკარად დაუმთავრებელ მდგომარეობაში. ამასთანავე, გასათვალისწინებელია: სტატიის ამჟამინდელი დაბალი ხარისხი წაშლის საფუძველი არ არის, როგორც ზემოთ იყო განმარტებული. სტატიები უნდა შეფასდეს მათი პოტენციალის და არა მხოლოდ ამჟამინდელი მდგომარეობის მიხედვით. ===სუბიექტის ასაკი=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ახალი კომპანია/სტარტაპია, შესაბამისად, ის ცნობილი ვერ იქნება. *'''დარჩეს'''. ღობის ეს ბოძი ორი ათას წელიწადზე დიდი ხანია, დგას. ამ ასაკის ნებისმიერი რამ დანამდვილებით ცნობილია. *'''დარჩეს'''. ეს კომპანია ხალხს ცეკვას მას შემდეგ ასწავლის, რაც თავი მახსოვს. ამდენწლიანი ტრადიცია ამ ხნის შემდეგ ინსტიტუციად იქცევა. *'''წაიშალოს'''. ვერცერთი შემსრულებელი, რომელსაც სცენაზე მინიმუმ ექვსი თვის განმავლობაში არ გამოსულა, ვერ მიაღწევდა ცნობადობას. მას არც თაყვანისმცემლები ჰყავს და არც აგენტი. *'''წაიშალოს'''. ამ წიგნში ეს მელანი ჯერ კიდევ არ გამშრალა — იქნებ ჯერ მივცეთ შანსი, რომ საკუთარი თავი დაამტკიცოს, ვიდრე მასზე სტატიას შევქმნით? ცნობადობა არ განისაზღვრება იმით, თუ რამდენ ხანს არსებობს რაიმე, ან რამდენად შორს მიდის ტრადიციის ფესვები, ან რამდენად პატივსაცემი არიან მასში ჩართული ადამიანები, ან რამდენად გაყვითლებულია ფურცლები, სადაც ოდესღაც მოიხსენიებოდა. ანალოგიურად, მნიშვნელობა უარყოფილი ვერ იქნება სუბიექტის სიახლის, გამოუცდელობის ან სიყმაწვილის საფუძველზე. ცნობადობის კრიტერიუმები მოიცავს სუბიექტის არასაზღვრული განხილვის მტკიცებულებებს მრავალ სანდო, დადასტურებად, დამოუკიდებელ მეორეულ წყაროში. ასაკზე დაფუძნებული მტკიცებები ან ასაკის დამადასტურებელი მონაცემები თავისთავად იმდენადვეა მნიშვნელობას მოკლებული, რამდენადაც პირადი ცოდნით ან სუბიექტური ანტიპათიით განპირობებული მტკიცებები. რა თქმა უნდა, ძველს მეტი შანსი ჰქონდა შემჩნეულიყო, ხოლო ახალს ეს შანსი ჯერ კიდევ არ ჰქონია. მაგრამ საბოლოო ჯამში, სტატიების შენარჩუნება ან წაშლა წყდება სანდო წყაროებში გაშუქების ხარისხისა და ხასიათის მიხედვით. ===სუბიექტი აღარ არსებობს=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. IntraState Airlines-ი უბრალოდ გაკოტრდა. ამიტომ, მის შესახებ სტატია უნდა წავშალოთ. *'''წაიშალოს'''. სრული ციტირება ამას ადასტურებს, „მესამე რაიხის აღზევება და დაცემა“. *'''წაიშალოს'''. Rapid Racers-ი 20 წელზე მეტი ხნის წინ გაკოტრდა. მაშ რატომ უნდა გვქონდეს სტატია? *'''წაიშალოს'''. FadCo-მ შეაჩერა SuperWax Doodlies-ის ხაზის წარმოება. *'''წაიშალოს'''. The Big Banger-ს ათ წელიწადზე მეტია, ჰიტი აღარ ჩაუწერია *'''წაიშალოს'''. Victorianville რუკიდან გაქრა და ახლა იქ მაღაროა. *'''დარჩეს'''. FunHouse ბიზნესიდან გასულია. დანამდვილებით შეიძლება ითქვას, რომ მათ შესახებ სტატია რეკლამას არ წარმოადგენს. ცნობადობა არ არის დროებითი. სტატიის შემდგომი არსებობა არ არის დამოკიდებული სუბიექტის შემდგომ არსებობაზე. თუნდაც ეს წარსულის მოვლენა იყოს, თუ წყაროები მის მნიშვნელობას ისევე ადასტურებს, როგორც დღეს არსებული სუბიექტის შემთხვევაში, ის სტატიის განთავსებისთვის არანაკლებ გამოდგება. არ აქვს მნიშვნელობა, სუბიექტის არსებობა სტატიის შექმნამდე შეწყდა თუ შემდეგ. თუნდაც წყაროებზე ბმულები აღარ იყოს აქტიური, თუ სტატიის ავტორი (ავტორები) საუკეთესოდ დააფიქსირებს, თუ რა იყო ეს წყაროები, სტატია სანდო წყაროების სტანდარტებს დააკმაყოფილებს. ვიკიპედიის მიზანი არ არის მხოლოდ დღეს არსებული საგნებისა და ადამიანების კატალოგიზება — გაუქმებული კორპორაციები, მიტოვებული დასახლებები და გარდაცვლილი ადამიანები შეიძლება კვლავ მნიშვნელოვანი იყოს და სანდო წყაროებით დასაბუთებული მიზეზები ჰქონდეს, რის გამოც მკითხველი მათ შესახებ ინფორმაციას ეძებს. სუბიექტის „ცნობადად აღარ“ გამოცხადების ერთადერთი გზა არის მნიშვნელობის ფაქტობრივი სახელმძღვანელო პრინციპების ცვლილება, რომელიც ამ სუბიექტს ჩართვის კრიტერიუმებს გარეთ დატოვებს. ვიკიპედიის ცნობადობის სტანდარტების მნიშვნელოვანი ნაწილი დღეს ათი წლის წინანდელთან შედარებით უფრო მკაცრია, ამიტომ ზოგიერთი სტატია, რომელიც ადრე მნიშვნელოვნად ითვლებოდა, თანამედროვე სტანდარტებს ვეღარ აკმაყოფილებს. კონსენსუსი შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ ასეთი სტატიები ვიკიპედიაში „ხელშეუხებლად" ვერ რჩება მხოლოდ იმის საფუძველზე, რომ ოდესღაც მისაღები იყო — თუ ისინი თანამედროვე მნიშვნელობის სტანდარტებთან შესაბამისობამდე ვერ იქნება გაუმჯობესებული, იშლება (ან გადამისამართდება მასთან დაკავშირებულ თემაზე). ===გვერდის ნახვების სტატისტიკა=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედიას არ სჭირდება გვერდები, რომელთა შესახებ ინფორმაციის მოძიება შეიძლება მხოლოდ რამდენიმე ადამიანს (ამ შემთხვევაში, დღეში დაახლოებით 3) სურდეს. *'''დარჩეს'''. აშკარად მნიშვნელოვანი სიაა, რადგან ყოველდღიურად თითქმის 14 000 ადამიანი კითხულობს, რის გამოც, ის ვიკიპედიის 163-ე ყველაზე კითხვადი სტატიაა. უბრალოდ იმის ფაქტი, რომ გვერდი ვიკიპედიის მკითხველებს არ აინტერესებს, სუბიექტის მნიშვნელობის არარსებობაზე არ მიუთითებს. და პირიქით, სტატიის პოპულარობა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ის პროექტის ფარგლებში ექცევა, თუმცა სტატიის პოპულარობა სავარაუდოდ ცნობადობის რომელიმე ფორმას შეესაბამება, რისი დადასტურებაც შედარებით მარტივი უნდა იყოს. გადამისამართებების განხილვა ამ დებულების გამონაკლისს წარმოადგენს: გადამისამართება უფრო მეტად წაიშლება, თუ მას ძალიან ცოტა მომხმარებელი ნახულობს — იმ საფუძველზე, რომ ის გაუმართლებელია — ვიდრე მაშინ, თუ მისით ბევრი მომხმარებელი სარგებლობს. ===სტატიის მხარდაჭერა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. უფრო მეტი „დარჩეს“ არის, ვიდრე „წაიშალოს“. *'''დარჩეს'''. ამ სტატიის შენარჩუნებას უამრავი გულშემატკივარი უჭერს მხარს. *'''დარჩეს'''. შენარჩუნების მიზეზი ისაა, რომ ის ვირუსულად გავრცელდა. *'''დარჩეს'''. ეს ნომინაცია ახალ ამბებში მოხვდა და მწვავე კრიტიკის საგანი გახდა. ვიკიპედიისთვის მისი წაშლა სირცხვილი იქნებოდა. *'''წაიშალოს'''. ამ გვერდის წაშლა 25 ადამიანს სურს. *'''წაიშალოს'''. შენარჩუნებას ხმას აძლევენ მხოლოდ სპამერები. სტატიის წაშლის განხილვები მხოლოდ კენჭისყრამდე არ დადის. წაშლის განხილვის შედეგი განისაზღვრება პოლიტიკასა და სახელმძღვანელო პრინციპებზე დაყრდნობით და არა უბრალოდ ხმათა დათვლით. თუ კომენტარს უკვე დათვლილ ხმებზე დაყრდნობით ტოვებთ, როგორც ზემოთ მოყვანილ მაგალითებშია ნაჩვენები, თქვენ უბრალოდ კიდევ ერთ ხმას ამატებთ და განხილვაში სასარგებლო წვლილს ვერ შეიტანთ. სხვების ასეთი ხმების მისაცემად მოზიდვა კი ლობირებად შეიძლება ჩაითვალოს. წარსულში მრავალი წაშლის განხილვა დასრულდა რიცხობრივ მაჩვენებლებთან წინააღმდეგობრივი შედეგით და მომავალშიც ასე მოხდება. შესაძლებელია, 1 „დარჩეს" და 10 „წაიშალოს" ხმის მქონე განხილვა „დარჩენით" დასრულდეს (და პირიქით), თუ ერთადერთი არგუმენტი ნამდვილად დამაჯერებელია, ხოლო დანარჩენი მხოლოდ ხმებია. თუმცა, სტატიის წაშლის განხილვის დახურვისას საზოგადოების კონსენსუსი ხშირად გათვალისწინებულია და მიუხედავად იმისა, რომ კონსენსუსი კენჭისყრის იდენტური არ არის, განხილვის ერთ-ერთ მხარეზე კარგად დასაბუთებული ხმების დიდი წილით გამოვლენილი კონსენსუსი საბოლოო გადაწყვეტილებაში სავარაუდოდ მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს. ===მონაწილე რედაქტორთა რაოდენობა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. დარედაქტირებულია ძალიან ბევრი ადამიანის მიერ. *'''დარჩეს'''. უზარმაზარი პროექტია, რომელზეც ყოველდღიურად მრავალი ადამიანი ზრუნავს და მუშაობს. *'''დარჩეს'''. რა თქმა უნდა, თუ ამდენ ადამიანს მიუძღვის წვლილი ამ სტატიაში, ვინმემ უნდა იცოდეს, სად შეიძლება წყაროების პოვნა. *'''დარჩეს'''. მან გაიარა „იცით თუ არა რომ“ და „კარგი სტატიის“ კრიტერიუმები. ეს იმას ნიშნავს, რომ სუბიექტი ცნობადია. *'''წაიშალოს'''. ამ სტატიის ყველა რედაქტირება მხოლოდ ერთ ადამიანს ეკუთვნის. *'''წაიშალოს'''. ერთადერთ რედაქტორს, რომელმაც ამ სტატიის ყველა რედაქტირება განახორციელა, სამი წელია არცერთი რედაქტირება აღარ გაუკეთებია. შესაბამისად, მისი წაშლით არავის არაფერი დააკლდება. რედაქტორების რაოდენობა შეიძლება თემისადმი ინტერესის დონეზე მიუთითებდეს, მაგრამ ის არ განსაზღვრავს მნიშვნელობას, სანდო წყაროების რაოდენობას ან ცნობადობის სხვა სახელმძღვანელო პრინციპებთან შესაბამისობას. სტატია შეიძლება კარგ სტატიად გადაიქცეს ერთი ადამიანისა თუ ათეულობით ადამიანის ძალისხმევით. და თუ სანდო წყაროები საერთოდ არ არსებობს, მათ ვერავინ მოძებნის, რამდენი რედაქტორიც არ უნდა იყოს. სტატიები არ არის საკუთრება, თუნდაც მათი შემქმნელის და ისინი არ ფასდება იმის მიხედვით, თუ ვინ შექმნა ისინი, რამდენად აქტიურია ან იყო ეს ავტორი ვიკიპედიაში, ან რამდენი ადამიანია დაინტერესებული მათი რედაქტირებით. ხშირია შემთხვევა, როდესაც ადამიანი სიცოცხლეში ერთადერთ სტატიას ქმნის ან არედაქტირებს, ამით ღირებულ ინფორმაციას გვაწვდის და შემდეგ რედაქტირებას აღარასოდეს უბრუნდება. არც „იცით თუ არა რომ“-ის და არც „კარგი სტატიის“ განხილვის პროცესი პირდაპირ არ განიხილავს მნიშვნელობის საკითხს. გამოცდილ რედაქტორებს შეუძლიათ შეამჩნიონ ცნობადობასთან დაკავშირებული პრობლემა ორივე პროექტში, და რა თქმა უნდა, მოსალოდნელია, რომ ასეთი პრობლემა ორივე შემთხვევაში გამოვლინდება, მაგრამ ეს არ არის ის სფერო, რომელსაც რომელიმე პროცესი პირდაპირ განიხილავს. „კარგი სტატიის“ შემთხვევაში ჩვეულებრივ ერთი მიმომხილველია საკმარისი, ამიტომ თუნდაც მიმომხილველი ცნობადობის საკითხს განიხილავს, ეს მხოლოდ ერთი ადამიანის მოსაზრებას წარმოადგენს. ===სტატიის ზომა=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. სტატიაში ბევრი ინფორმაციაა ამ სუბიექტის შესახებ. *'''წაიშალოს'''. ამ სტატიაში ზედმეტად ცოტა ინფორმაციაა სუბიექტის შესახებ. *'''წაიშალოს'''. სტატიაში იმდენად მცირე ინფორმაციაა მოცემული, რომ მეტი ინფორმაციის არსებობის შემთხვევაში მისი ხელახლა შექმნა მარტივად შეგიძლიათ. ვიკიპედია არ არის ინფორმაციის უწესრიგო კრებული. სტატიას შეიძლება ჰქონდეს მრავალი აბზაცი ან თუნდაც გვერდები ინფორმაციით. თუ ამ ინფორმაციის რომელიმე ნაწილი არ არის და ვერც იქნება სათანადოდ დასაბუთებული, ის სტატიაში ვერ იქნება, ხოლო თუ მთელი ინფორმაცია ასეთია, სტატიაც ვერ შეიქმნება. მეორე მხრივ, თუნდაც მცირე რაოდენობის ინფორმაცია, რომელიც ცნობადობის ზოგად სახელმძღვანელო პრინციპს აკმაყოფილებს, შეიძლება შეტანის კანდიდატი გახდეს, იმ პირობით, რომ შეტანის სხვა სახელმძღვანელო პრინციპებიც დაკმაყოფილებულია. თუნდაც სუბიექტის სტატია ძალიან მოკლე იყოს, ის შეიძლება მხოლოდ გაფართოების მოლოდინში მყოფი ესკიზი იყოს. „სიმოკლე" წაშლის საფუძველი არ არის. როგორც ბეჭდური ენციკლოპედიის შემთხვევაში, ზოგიერთი სტატია რამდენიმე გვერდი იქნება, სხვა მხოლოდ ერთი-ორი აბზაცი. სტატიის კვალიფიკაციისთვის არ არსებობს მინიმალური ან მაქსიმალური სიგრძე — არსებობს მხოლოდ ინფორმაციის სანდო დასაბუთება. ვინაიდან არაფერია საბოლოოდ განსაზღვრული, სტატიები დროთა განმავლობაში შეიძლება გაიზარდოს, შემცირდეს, გაერთიანდეს, გაიყოს და სხვადასხვა გზით შეიცვალოს. მაგრამ როდესაც სუბიექტის მნიშვნელობა ნათლად დადასტურდება, ის აღარ გაქრება. ===არასანდო წყაროები=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ბლოგები სანდო წყარო არ არის. *'''დარჩეს'''. სუბიექტის საიტი მის შესახებ ძალიან დეტალურ ინფორმაციას გვაწვდის. *'''დარჩეს'''. ამ სუბიექტს მთელი საიტი ეძღვნება. *'''დარჩეს'''. ხალხი მის შესახებ ბლოგებში საუბრობს. *'''დარჩეს'''. მის შესახებ Chat GPT მესაუბრა. *'''დარჩეს'''. MySpace გვერდზე მის შესახებ ინფორმაცია არის. *'''დარჩეს'''. ნახეთ, რა ვიპოვე Twitter-ზე. *'''დარჩეს'''. Urban Dictionary-ში მის შესახებ გვერდი არის. ვიკიპედიის ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი მოითხოვს, რომ სუბიექტის მნიშვნელობის დასადგენად ის სუბიექტისგან დამოუკიდებელი მრავალი სანდო წყაროთი იყოს დასაბუთებული. ცნობადობის წარმოჩენისას, ეს წყაროები სანდო წყაროების გვერდზე მოცემულ სახელმძღვანელო პრინციპებს უნდა აკმაყოფილებდეს. სუბიექტის საკუთარი საიტი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ზოგიერთი ინფორმაციის დასადასტურებლად, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში — მნიშვნელობის გასამყარებლად. საიტები, როგორიცაა ბლოგები და პირადი გვერდები, რომელთა შექმნა ან რედაქტირება ნებისმიერს შეუძლია მცირე ან საერთოდ არავითარი შეზღუდვის გარეშე, ჩვეულებრივ სანდო საინფორმაციო წყაროებად არ განიხილება. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი საიტები შეიძლება კეთილსინდისიერად იყოს შექმნილი და ზოგიერთმა ისინი ზუსტ და/ან ნეიტრალურად შეაფასოს, ამ დეტალების კონტროლი ან დამტკიცება პრაქტიკულად შეუძლებელია და არსებობს შანსი, რომ ისინი შექმნილი ან რედაქტირებული იყოს სწორედ იმ ადამიანის მიერ, ვინც ვიკიპედიის სტატია შექმნა ან შეავსო. მეორე მხრივ, ბლოგები შეიძლება პროფესიონალი ჟურნალისტების მიერ იყოს დაწერილი და სარედაქციო კონტროლს ექვემდებარებოდეს, ხოლო პირადი საიტები შეიძლება სფეროში აღიარებულ ექსპერტებს ეკუთვნოდეს. ასევე არსებობს ბლოგების URL-ს მქონე გვერდები, რომლებზეც ახალი ამბების სტატიებია ასახული და სანდო წყაროებს წარმოადგენს. მომხმარებლის მიერ შექმნილი კონტენტის შემცველი საიტებისთვის შეაფასეთ, ის თვითგამოქვეყნებულია თუ შეიძლება მიეწეროს სანდო გამოცდილების მქონე დამოუკიდებელ პროფესიონალ მწერალს. ბლოგის ფორმატში გამოქვეყნებული ახალი ამბების წყაროები შეიძლება ტრადიციული გაზეთის მსგავსად სანდო წყარო იყოს. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ბლოგები და მსგავსი წყაროები ჩვეულებრივ მნიშვნელობის გასამყარებლად არ გამოდგება, ისინი შეიძლება სრულიად შესაფერისი იყოს სტატიაში ინფორმაციის დასადასტურებლად, რომლის ცნობადობა სხვა გზით უკვე გამყარებულია. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ბლოგზე დაყრდნობილი ინფორმაციის ამოშლა სტატიის წაშლის მოთხოვნის ტოლფასი არ არის — ეს ორი სხვადასხვა ქმედებაა, რომელთაც სხვადასხვა კრიტერიუმები განსაზღვრავს და მათი გათანაბრება დაუშვებელია. ბოლო წლებში ხელოვნური ინტელექტის აპლიკაციები პოპულარული გახდა — მათ შეუძლიათ კითხვებზე პასუხი გასცენ და ადამიანის მსგავსი საუბარი აწარმოონ. მიუხედავად იმისა, რომ მათ შეუძლიათ სანდო წყაროებისკენ მიმართვა, მათ მიერ მოწოდებული ინფორმაცია თავისთავად არ არის სანდო — თავად ეს აპლიკაციებიც კი აფრთხილებენ მომხმარებელს, რომ მათი ინფორმაცია შეიძლება არაზუსტი იყოს. ===ტრივიალური გაშუქება=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ამ სკოლის შესახებ ყველა საჯაროდ ხელმისაწვდომ ინფორმაციაში ისინი სწორედ ამ წარჩინებულ მოსწავლეს ახსენებენ. *'''დარჩეს'''. რესტორანი, რომელიც ხშირად განიხილება საზოგადოებაში. *'''დარჩეს'''. რა თქმა უნდა, ეს ეკლესია ცნობილია. სწორედ აქ იკრიბება საქალაქო საბჭო ყოველ სამშაბათს საღამოს. *'''დარჩეს'''. 5 საათის ახალ ამბებში ყოველთვის მესმის, რომ ამ ბენზინგასამართ სადგურზე პოლიცია გამოიძახეს. *'''დარჩეს'''. ბოლო 10 წლის განმავლობაში, სპლეტერ როუდზე 3 მკვლელობა მოხდა, რაც ახალ ამბებშიც გაშუქდა. *'''წაიშალოს'''. ერთი წყარო, რომელიც ამბობს, რომ მან ნობელის პრემია მიიღო, მას მხოლოდ ერთხელ ახსენებს. *'''წაიშალოს'''. რესტორანი, რომელსაც მხოლოდ ჟურნალების მიმოხილვები აქვს. ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი ადგენს, რომ სუბიექტს ცალკე სტატია მიეძღვნას, საჭიროა მნიშვნელოვანი გაშუქება, რომელიც სუბიექტს დეტალურად განიხილავს, იმდენად, რომ ინფორმაციის მოსაძიებლად ორიგინალური კვლევა საჭირო აღარ არის. გაკვრით მოხსენიება წყაროში, რომლის ძირითადი მიზანი სრულიად განსხვავებული თემის გაშუქებაა, ამ სახელმძღვანელო პრინციპს სავალდებულოდ არ აკმაყოფილებს. ცნობადობის გამყარების შემდეგ ასეთი წყაროები შეიძლება დამატებითი ინფორმაციის დასადასტურებლად გამოსადეგი იყოს, მაგრამ ისინი არ უნდა იქნას გამოყენებული სუბიექტის მნიშვნელობის დასასაბუთებლად. მეორე მხრივ, ცნობადობის სახელმძღვანელო პრინციპი არ მოითხოვს, რომ სუბიექტი წყაროს მთავარი თემა იყოს — საკმარისია, რომ მოხსენიება შემთხვევითზე მეტი იყოს. სახელმძღვანელო პრინციპის არსი და ფორმულირება შეეხება საკმარისი მასალის არსებობას, რათა სტატია ნეიტრალური თვალსაზრისით დაიწეროს. სანდო პროფესიონალი მიმომხილველების კრიტიკული შეფასებები და პრესტიჟული ჯილდოები წარმოადგენს მოკლე, მაგრამ მნიშვნელოვანი (ანუ არაშემთხვევითი) ხსენების მაგალითებს, რომლებიც მნიშვნელობის გასამყარებლადა გამოყენებული და გამოსადეგია „გამოხმაურების“ სექციის დასაწერად (იხილეთ სპეციფიკური სახელმძღვანელო პრინციპები წიგნებისთვის, ფილმებისთვის, მუსიკისთვის და ხელოვანებისთვის); ხელმისაწვდომი წყაროების შესახებ კონსენსუსის მისაღწევად საჭიროა საღი აზრისა და სარედაქციო განსჯის გამოყენება. ===ის ახალ ამბებშია=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. აქ შემოვედი, რომ დაკავებისა და სასამართლო საქმის შესახებ მეტი გამეგო... ინფორმაცია განახლდეს და შეინახოს. *'''დარჩეს'''. დღეს საღამოს ახალ ამბებშია და ყველა ძირითადი გაზეთის პირველ გვერდზე. *'''დარჩეს'''. როგორც კი ეს ვნახე, მაშინვე აქ მოვიძიე ინფორმაცია, ისევე როგორც ბევრმა სხვამ. *'''დარჩეს'''. ამ ვარსკვლავური რომანის მიმართ მედიის დიდი ინტერესი არსებობს... ამიტომ სტატია უნდა შევინარჩუნოთ. *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედია ახალი ამბების ადგილი არ არის და არც უნდა იყოს ისინი აქ, წერტილი. *'''წაიშალოს'''. ამაზე აღარავინ საუბრობს — დიდი ხნის წინ იყო სიახლეებში, მაგრამ ახლა ვერაფერს ნახავთ. ვიკიპედია არ არის საინფორმაციო სამსახური — სტატიები არ დარჩება მხოლოდ იმის გამო, რომ ისინი დროებითი მნიშვნელობისაა. პოპულარულობის გამო, ვიკიპედია ხშირად პირველი წყაროა, რომელსაც ადამიანები მიმართავენ, რათა მოულოდნელად მოსმენილი ახალი ამბის ან მიმდინარე მოვლენის შესახებ მეტი გაიგონ. ვიკიპედიას ნამდვილად აქვს სტატიები, რომლებიც მიმდინარე მოვლენებს ისევე ფარავს, როგორც წარსულის მოვლენებს; თუნდაც, გარკვეულ საინტერესო თემებს მთავარ გვერდზე გამოსაჩენად არჩევს. მაგრამ ვიკიპედია ენციკლოპედიაა და არა საინფორმაციო სამსახური, და „დატოვების“ არგუმენტებმა ეს უნდა გაითვალისწინოს. ვიკიპედიას აქვს დობილი პროექტი Wikinews-ი, რომელიც სპეციალურად მომხმარებლის მიერ შექმნილი საინფორმაციო სტატიების განთავსებისთვისაა გამიზნული. ძირითადად, ვიკიპედია არ არის ადგილი ისეთი რუტინული გაშუქებისთვის, როგორიცაა ადგილობრივად გაშუქებული დანაშაული, ამა თუ იმ საზოგადოების საკითხები, რეგულარულად ჩატარებული სპორტული ღონისძიებები, უმნიშვნელო საკითხები და სხვა თემები, რომლებიც ყოველდღიურ გაზეთშია მოცემული. ვიკიპედიის მიზანი არ არის გაზეთის, რეგულარული მაუწყებლობის ან სხვა მოსალოდნელი მედიაფორმების ჩასანაცვლებლად. ზოგიერთი მოვლენა ნამდვილად მნიშვნელოვანი და შეტანის ღირსია. NOTNEWS სახელმძღვანელო პრინციპი არ არის გამიზნული იმისთვის, რომ ზედმეტად იქნას გამოყენებული წაშლის სასარგებლოდ. არსებობს მრავალი მიზეზი, რის გამოც სტატია შეიძლება დაიწეროს კონკრეტულ მოვლენაზე და ეს გასათვალისწინებელია, როდესაც საინფორმაციო მოვლენა წაშლის განხილვაზე გადადის. თუ გეგმავთ WP:EVENT-ის ან WP:NOTNEWS-ის (ან სხვა მსგავსი სახელმძღვანელო პრინციპების) არგუმენტების გამოყენებას სტატიის დატოვების ან წაშლის მხარდასაჭერად, მნიშვნელოვანია იცნობდეთ შესაბამის სახელმძღვანელო პრინციპებს, რათა დარწმუნებული იყოთ, თუ რომელი ამბავი ეკუთვნის ამას და რომელი არა. ასევე სასარგებლო იქნება გქონდეთ წარმოდგენა, თუ რა ტიპის მოვლენებზე იწერება ან არ იწერება სტატიები ჩვეულებრივ. ===გეოგრაფიული მასშტაბი=== ''მაგალითები:'' *'''დარჩეს'''. ის მთელ მსოფლიოს აინტერესებ. *'''დარჩეს'''. ამის შესახებ ხალხმა 5000 კილომეტრის იქითაც იცის. *'''დარჩეს'''. საჭიროა, რომ ამის შესახებ მთელმა მსოფლიომ იცოდეს. *'''წაიშალოს'''. ამ დაწესებულების მშობლიური ქალაქის მიღმა მის შესახებ არავის არაფერი გაუგია და ვერც გაიგებს. *'''წაიშალოს'''. ვიკიპედია მთელი მსოფლიოს ენციკლოპედიაა და არა მხოლოდ ვუდსვილის. *'''წაიშალოს'''. კამბერთაუნი მსოფლიოს ცენტრი არ არის. ცნობადობა არ გულისხმობს კონკრეტული სუბიექტების ჯგუფისთვის ელიტარული სტატუსის მინიჭებას. ეს წარმოადგენს იმის შესაძლებლობას, რომ ნეიტრალური, დადასტურებადი, ენციკლოპედიური სტილის ინფორმაცია დაიწეროს მათ შესახებ. ვიკიპედიის ცნობადობის ზოგადი სახელმძღვანელო პრინციპი მნიშვნელობის გასამყარებლად მოითხოვს, რომ სუბიექტისგან დამოუკიდებელ მრავალ წყაროში სუბიექტი იყოს გაშუქებული. მაგრამ ეს სახელმძღვანელო პრინციპი გაშუქების გეოგრაფიულ არეალს არ აზუსტებს. იმ წყაროების არსებობა, რომლებიც ყველა შემთხვევაში ამ სახელმძღვანელო პრინციპს აკმაყოფილებს, ნიშნავს, რომ სუბიექტი მნიშვნელოვანია და შესაბამისად, სტატიის ღირსია. პირიქით, თუ უფრო ფართო რეგიონში — მაგალითად, ქვეყანაში ან მთელ მსოფლიოში — გავრცელება მნიშვნელობის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებს, ეს თავისთავად სუბიექტს არ ხდის მნიშვნელოვანს. ამავდროულად, ზოგიერთ სფეროში სუბიექტისთვის სპეციფიკური ცნობადობის სტანდარტები მართლაც მოითხოვს იმის დადასტურებას, რომ ხელმისაწვდომი წყაროები წმინდად ადგილობრივზე მეტია — მაგალითად, კორპორაციებმა და ორგანიზაციებმა უნდა დააკმაყოფილონ WP:ORGDEPTH, რომელიც უფრო ფართო, რეგიონალიზებულ გაშუქებას მოითხოვს, ხოლო პოლიტიკური თანამდებობის წარუმატებელი კანდიდატები ცნობადად არ ითვლება მხოლოდ იმის გამო, რომ საარჩევნო კამპანიის ადგილობრივი გაშუქება ადგილობრივ მედიაში არსებობს, რადგან ასეთი კამპანიის გაშუქება უბრალოდ ისედაც მოსალოდნელი იქნებოდა. სამაგიეროდ, საკითხი, არის თუ არა ადგილობრივი გაშუქება საკმარისი, დამოკიდებულია ისეთ ცვლადებზე, როგორიცაა ცნობადობის ძირითადი პრეტენზიის სიძლიერე და გაშუქების მოცულობა, რომლის ჩვენებაც შესაძლებელია. მაგალითად, უპირატესად ან წმინდად ადგილობრივი გაშუქება შეიძლება საკმარისი იყოს დიდი ქალაქის მერისთვის ვიკიპედიაში მოსახვედრად, რადგან ცნობადობის პრეტენზია იმდენად ძლიერია, რომ გაშუქების გეოგრაფიული არეალი მნიშვნელობას არ წარმოადგენს, მაგრამ წმინდად ადგილობრივი გაშუქება სავალდებულოდ საკმარისი არ არის იმავე ქალაქის საბჭოს წევრის ან სკოლის საბჭოს რწმუნებულის, ან პატარა ქალაქის მერისთვის ცნოპბადობის ზღურბლის გადასალახად — ეს ადამიანები მაინც შეიძლება სტატიის ღირსად ჩაითვალონ, თუ მათ შესახებ ნამდვილად მნიშვნელოვანი, მედიაგაშუქების მასალის ჩვენება შესაძლებელია, მაგრამ სტატია გარანტირებული არ აქვთ მხოლოდ იმის გამო, რომ ერთი ან ორი წმინდად ადგილობრივი მედიამასალა არსებობს. იმის მტკიცება, რომ სტატია უნდა წაიშალოს, რადგან თქვენ და მსოფლიოს უმეტესობამ მის შესახებ არაფერი იცის, ჰგავს „არასოდეს გამიგონია მის შესახებ“ არგუმენტს. ბევრი სუბიექტი ეზოთერულია, რაც ნიშნავს, რომ მხოლოდ მცირე ჯგუფისთვისაა ცნობილი. მაგალითად, ცოცხალი ორგანიზმების, კოსმოსური სხეულების ან მეცნიერული კონცეფციების ზოგიერთი ბუნდოვანი ფორმის შესახებ ცოტას თუ სმენია ან აინტერესებს, და ბევრი ადამიანი მათ შესახებ საერთოდ ვერც გაიგებს, მათი წაკითხვაც კი რომ მოისურვოს. მაგრამ მათ შესახებ დასაბუთებული ინფორმაცია არსებობს, ამიტომ ისინი ვიკიპედიაში შეტანის ღირსია. იგივეა იმ სუბიექტებთან დაკავშირებითაც, რომლებიც მხოლოდ ერთი ქალაქის, დაბის ან რეგიონის მცხოვრებთათვისაა საინტერესო. ადამიანებს, რომლებიც ამ ტერიტორიის გარეთ ცხოვრობენ და არასოდეს ყოფილან ან კვლევა არ ჩაუტარებიათ ამ ტერიტორიაზე, ბუნებრივია, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ოდესმე გაეგონათ მათი შესახებ. მაგრამ ვიკიპედია არ შემოიფარგლება მხოლოდ იმ თემებით, რომლებსაც მსოფლიოს ყველა ადამიანი იცნობს ან მათი გაცნობის შესაძლებლობა აქვს. გლობალური ენციკლოპედიის სტატუსიდან გამომდინარე, ვიკიპედიას შეუძლია მრავალფეროვანი თემები მოიცვას, რომელთა დიდი ნაწილი ერთი ქვეყნის, ენის ან მსოფლიოს ერთ ნაწილში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფის კულტურას ეხება. ერთ ქალაქში ან დაბაში მცხოვრები ადამიანები და ყველაფერი, რაც მათ თავის გარშემო შექმნეს, ასევე თავის მხრივ კულტურასა და საზოგადოებას წარმოადგენენ. კიდევ ერთი საკითხია, სად გავავლოთ ზღვარი იმისა, თუ სად ჩავთვალოთ სუბიექტი „ადგილობრივად“. ადგილობრივი შეიძლება ნიშნავდეს ქალაქით ან დაბით შემოფარგლულს. მაგრამ სხვები შტატს, პროვინციას ან მსგავს რეგიონს შეიძლება ადგილობრივად მიიჩნევდნენ. და ასეთი დაყოფები მსოფლიოს მასშტაბით ზომით განსხვავდება. მართალია, იურისდიქციის საზღვრები სამართლებრივად განსაზღვრულია, ამ ადგილიდან იმ მანძილის დადგენა, რომლის შემდეგაც გაშუქება არაადგილობრივად ჩაითვლება, შეუძლებელია. შეიძლება დასვათ კითხვა: განა ლოგიკური არ არის, რომ მსოფლიოს ერთ ნაწილს ადგილობრივი თემების შესახებ მეტი სტატია ჰქონდეს, ვიდრე მეტი მოსახლეობის მქონე სხვა ნაწილს? თუ ასეა, ეს იმის გამო არ ხდება, რომ ოდესმე ეს ვიკიპედიის პრინციპი იყო. სტატიების რაოდენობა მსოფლიოს მოსახლეობის განაწილების პირდაპირპროპორციულად არ იწერება. თითოეული სტატია იწერება იმის გამო, რომ უბრალოდ ერთი ადამიანი, სადაც არ უნდა ცხოვრობდეს, ირჩევს ამ სტატიის დაწერას. ზოგიერთ ტერიტორიას უბრალოდ უფრო მეტი ერთგული ავტორი ჰყავს. ნებისმიერს, თქვენი ჩათვლით, შეუძლია საკუთარი მშობლიური ქალაქის შესახებ სტატია შექმნათ. (იხილეთ WP:Geographic imbalance.) მეორე მხრივ, მოვლენების მნიშვნელობის სახელმძღვანელო პრინციპი გაშუქების გეოგრაფიულ არეალს მართლაც აზუსტებს და გვირჩევს, რომ მნიშვნელოვან მოვლენებს უფრო ხშირად ეროვნული ან საერთაშორისო მასშტაბი ჰქონდეს. ===პირობითი რაოდენობა=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. ინტერნეტ-ფორუმი მხოლოდ 3000 წევრით/ გაზეთი 37,000 გამომწერით/ ჯუჯა სახელმწიფო 9400 მოსახლით, ცნობადი არაა. *'''დარჩეს'''. ინტერნეტ-ფორუმი მხოლოდ 3000 წევრით/ გაზეთი 37,000 გამომწერით/ ჯუჯა სახელმწიფო 9400 მოსახლით, ცნობადია *'''დარჩეს'''. ამ ადამიანიოს ვიდეომ YouTube-ზე მილიონზე მეტი ნახვა და 1000-ზე მეტი კომენტარი დააგროვა, რაც ცნობადობას ნიშნავს. სტატიის წაშლის განხილვებზე ხშირად შემხვედრი არგუმენტია: „სუბიექტს აქვს X რაოდენობის Y, ეს ცნობადობაა/არ არის ცნობადობა“. ცნობადობა რაიმეს წევრების რაოდენობით კი არ განისაზღვრება, არამედ სუბიექტის დადასტურებული, სანდო წყაროების ხარისხით. უფრო სავარაუდოა, რომ სტატია ამა თუ იმ თემაზე ცნობადობის ტესტს გაივლის ენციკლოპედია ბრიტანიკაში ერთი სტატიის არსებობით, ვიდრე იმით, რომ YouTube-ზე მას მილიონი ნახვა აქვს. ეს არ ეხება WP:NUMBER-ში მიღებულ პოზიციას, რომლის მიხედვითაც გარკვეულ ზომაზე მეტ რეალურ რიცხვებზე სტატიებმა უნდა დაასაბუთონ რამდენიმე მიზეზი, თუ რატომ არის ეს კონკრეტული რიცხვი მნიშვნელოვანი — ეს მკაფიოდ განსაზღვრული ზღურბლია. ===სუბიექტური მნიშვნელობა=== ''მაგალითები:'' *'''წაიშალოს'''. 73kcwbgxmzsgguwlt1cp2okwphtmi5p 0 891461 5417149 5415328 2026-06-19T23:30:20Z Mehman 75871 /* ბიოგრაფია */ 5417149 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = მაკბულე ათადანი | ფოტო =Makbule atadan vesikalık (restorasyonlu).png | ფოტოს სიგანე =250პქ |წარწერა = | ალტ = | დაბთარიღი = [[1885]] | დაბადგილი = [[სალონიკი]], [[სალონიკის ვილაიეთი]], [[ოსმალეთის იმპერია]] | გარდთარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1956|1|18|1885|0|0}} | გარდადგილი = [[ანკარა]], [[თურქეთი]] | დაკრძალვის ადგილი =[[ჯებეჯი ასრის სასაფლაო]] | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | საქმიანობა =[[პოლიტიკოსი]], [[მწერალი]] | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | პარტია = [[ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია (თურქეთი)|ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია]] | მეუღლეები = {{ქორწინება|()=small |[[მეჯდი ბოისანი]]|1919|1946|end=გაეყარა}} | პარტნიორები = | შვილები = | მამა =[[ალი რიზა ეფენდი]] | დედა =[[ზიუბეიდე ჰანუმი]] | ნათესავები = [[მუსტაფა ქემალ ათათურქი]] <small>(ძმა)</small> | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''მაკბულე ათადანი''' ({{lang-tr|Makbule Atadan}}; დ. [[1885]], [[სალონიკი]], [[სალონიკის ვილაიეთი]], [[ოსმალეთის იმპერია]] — გ. [[18 იანვარი]], [[1956]], [[ანკარა]], [[თურქეთი]]) — [[თურქეთი|თურქეთის რესპუბლიკის]] დამაარსებლის, [[მუსტაფა ქემალ ათათურქი]]ს და.<ref name="AlaattinUca">{{cite web |url=http://dergipark.gov.tr/download/article-file/32985 |title=Atatürk'ün Doğumu ve Çocukluk Yılları (1881-1893) |accessdate=2018-9-6 |author=Alaattin Uca |date= 2006 |work= |publisher=Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180928170552/http://dergipark.gov.tr/download/article-file/32985 |archivedate=2018-9-28 }}</ref> ათათურქის ცხოვრების სალონიკის, სტამბოლისა და ანკარის პერიოდის შემსწრე ისტორიული პიროვნება. ==ბიოგრაფია== ===ადრეული წლები=== მაკბულე [[1885|1885 წელს]], [[სალონიკი|სალონიკში]] დაიბადა. დედა — [[ზიუბეიდე ჰანუმი]], მამა კი [[ალი რიზა ეფენდი]] იყო. ის ოჯახში რიგით მეხუთე შვილი იყო, ფათმას, აჰმეთის, იომერის და [[მუსტაფა ქემალ ათათურქი|მუსტაფას]] შემდეგ.<ref name=":0">{{cite web |url=https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/makbule-atadan-1885-1956/ |title= Makbule Atadan (1885-1956)|accessdate= 2023-11-12|author=Mehmet Emin Elmacı |date=2021-2-18 |work=Atatürk Ansiklopedisi |publisher= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230607013607/https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/makbule-atadan-1885-1956/ |archivedate=2023-6-7 }}</ref> მისი დაბადებისას, უფროსი ძმა მუსტაფა უკვე ოთხი წლის იყო. ფათმა, აჰმეთი და იომერი ადრეულ ასაკში გარდაიცვალნენ. ის თავის უფროს ძმასთან, მუსტაფასთან და დასთან, ნაჯიესთან ერთად გაიზარდა, რომელიც მისი დაბადებიდან ოთხი წლის შემდეგ დაიბადა. მაკბულე, სამი ძმისა და მამის დაკარგვის შემდეგ, დედამ მარტო გაზარდა. მისი დის, ნაჯიეს ტუბერკულოზით 12 წლის ასაკში გარდაიცვალების შემდეგ, მაკბულე და მისი უფროსი ძმა მუსტაფა ორნი დარჩნენ. მამის გარდაცვალების შემდეგ, ოჯახი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ცხოვრობდა ფერმაში, რომელსაც ზიუბეიდე ჰანუმის ძმა, ჰიუსეინ ეფენდი მეურვეობდა. მოგვიანებით, მუსტაფას სკოლის გამო ნაჯიე და მათი დედა ზიუბეიდე ჰანუმი უკან სალონიკში დაბრუნდნენ, ხოლო მაკბულე გარკვეული დროის განმავლობაში ისევ ბიძასთან და ბებიასთან ერთად ფერმაში დარჩა. შემდეგ სალონიკში დაბრუნდა და ოჯახს შეუერთდა.<ref name="coban">{{cite web |url= https://dergipark.org.tr/tr/download/issue-full-file/74636|title= Atatürk’ün Kız Kardeşi Makbule Atadan Hanımefendi’nin Hayatı|accessdate=2023-11-12 |author=İbrahim Çoban |date= 2022-12-30 |work= Tarih ve Tarihçi|publisher= |archiveurl= https://web.archive.org/web/20231112074615/https://dergipark.org.tr/tr/download/issue-full-file/74636|archivedate= 2023-11-12}}</ref> იმის გამო, რომ სალონიკში პირობები არ იყო შესაფერისი, მაკბულე სკოლაში ვერ დადიოდა და განათლებას სახლში იღებდა.<ref name=coban /> დედამისის მეორე ქორწინების შემდეგ, ის მამინაცვალთან, რაგიფ ბეისთან და დედასთან ერთად ცხოვრობდა. მაკბულე, სალონიკში ცხოვრების პერიოდში დაქორწინდა კაცზე, სახელად ლიუთფუ ბეი. არ არსებობს ინფორმაცია ამ ქორწინების და განქორწინების თარიღის ან ქმრის გარდაცვალების შესახებ. ===სტამბოლი=== [[ფაილი:Atatürk ve Makbule Hanım.jpg|left|მინი|ათათურქი და მაკბულე]] [[ბალკანეთის ომები|ბალკანეთის ომებში]] [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] დამარცხებისა და სალონიკის საბერძნეთისთვის დათმობის შემდეგ, მაკბულე კიდევ ცოტა ხნით დარჩა ქალაქში. [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დროს, მან [[ზიუბეიდე ჰანუმი|დედასთან]] და ნახევარდასთან ერთად დატოვა სალონიკი და [[სტამბოლი|სტამბოლში]] გადავიდა საცხოვრებლად. მაკბულე და ზიუბეიდე ჰანუმი გარკვეული დროით რაგიფ ბეის ძმის, პოლკოვნიკ მემდუჰ ჰაირეთინ ბეის სახლში გაჩერდნენ, სადაც მისი მეუღლე ვასფიესა და ქალიშვილ [[ფიქრიე ჰანიმი|ფიქრიესთან]] ერთად ცხოვრობდნენ, სანამ [[1915|1915 წლის]] ივნისში მუსტაფა ქემალის მიერ ნაქირავებ ბინაში არ გადავიდნენ. მუსტაფა ქემალი, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დროს აღმოსავლეთ ფრონტზე იბრძოდა, [[1916|1916 წლის]] მარტში [[დიარბაქირი|დიარბაქირში]] ჩავიდა. დიარბაქირში თავისი მოვალეობის შესრულების დროს მან ობოლი ბავშვი, სახელად აბდიურაჰიმი იშვილა და სტამბოლში დედასთან და დასთან გაგზავნა საცხოვრებლად. [[აბდურაჰიმ თუნჯაქი|აბდურაჰიმი]], რომელიც მაკბულეს „დას“ უწოდებდა, ოჯახის წევრი გახდა.<ref>{{cite web |url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=G_oJ1rKE4SgJUkomyAKpRxmfn10hSfN7iObcNmuNdM2JtFyYNfDM7-tQAfuuzC8u |title=Bir Cumhuriyet kadını: Atatürk'ün kız kardeşi Makbule Atadan / A Republican woman: Ataturk's sister Makbule Atadan |accessdate= |author=İbrahim Çoban |date=2023 |work=Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi |publisher= |archiveurl= https://web.archive.org/web/20231112111729/https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=G_oJ1rKE4SgJUkomyAKpRxmfn10hSfN7iObcNmuNdM2JtFyYNfDM7-tQAfuuzC8u|archivedate= 2023-11-12}}</ref> [[1918|1918 წლის]] [[13 ნოემბერი|13 ნოემბერს]], იმ დღეს, როდესაც მტრის ფლოტი ბოსფორში შევიდა, მუსტაფა ქემალი ფრონტიდან სტამბოლში დაბრუნდა. [[პერა პალასი|პერა პალასში]] რამდენიმე დღის განმავლობაში გაჩერების შემდეგ, მან [[შიშლის რაიონი|შიშლიში]] არსებული [[ათათურქის მუზეუმი (შიშლი)|სამსართულიანი სახლი]] იქირავა. მაკბულე და მისი დედა 1918 წლის [[28 ნოემბერი|28 ნოემბრიდან]] ამ სახლის ზედა სართულზე დასახლდნენ.<ref name="coban" /> მუსტაფა ქემალი სახლის მეორე სართულზე, ხოლო მისი თანაშემწეები ქვედა (პირველ) სართულზე დაიწყეს ცხოვრება. [[1919|1919 წლის]] [[16 მაისი|16 მაისს]] მუსტაფა ქემალმა დატოვა სახლი და ანატოლიაში გაემგზავრა [[თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის|ეროვნული ბრძოლის]] დასაწყებად. იმ პერიოდში, როდესაც ათათურქი 1919 წლის [[19 მაისი|19 მაისს]] [[სამსუნი|სამსუნში]] ჩავიდა და დამოუკიდებლობის ომი დაიწყო, მაკბულე ჰანიმი დაქორწინდა [[მეჯდი ბოისანი|მუსტაფა მეჯდი]] ბეიზე (ბოისანი), რომელიც იმ დროს ვაჭრობით იყო დაკავებული.<ref>{{cite web |url=https://www.haberturk.com/ataturkun-kardesi-makbule-hanim-dan-chpye-mektup-1910391 |title=Atatürk’ün kardeşi Makbule Hanım'dan CHP’ye mektup |accessdate=2018-9-6 |author= |date= 2018-4-6 |work=Habertürk |publisher=haberturk.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180906090314/https://www.haberturk.com/ataturkun-kardesi-makbule-hanim-dan-chpye-mektup-1910391 |archivedate=2018-9-6 }}</ref> ქორწინების ზუსტი თარიღი უცნობია. მუსტაფა ქემალის სამსუნში ჩასვლის შემდეგ, ოჯახმა დატოვა შიშლიში მდებარე სახლი და ძველ სახლში დაბრუნდნენ. ანატოლიაში მიმდინარე ომში ათათურქის მიერ წარმატებების მიღწევის კვალდაკვალ, ოჯახი ოკუპაციური ძალების მხრიდან ზეწოლის ქვეშ იმყოფებოდა. ისინი მუდმივად შიშობდნენ, რომ მათ სახლზე თავდასხმა განხორციელდებოდა. [[1922|1922 წელს]], იმ პერიოდში, როდესაც თურქეთის არმია გადამწყვეტი ბრძოლისთვის ემზადებოდა, მაკბულე ჰანიმი 1922 წლის [[13 ივნისი|13 ივნისს]] დედასთან ერთად [[იზმითი|იზმითში]] გაემგზავრა მუსტაფა ქემალთან შესახვედრად, რომელიც იქ ფრანგ ჟურნალისტთან და მწერალ კლოდ ფარერთან შესახვედრად იყო ჩასული. ამ შეხვედრის შემდეგ, [[ზიუბეიდე ჰანუმი]] მუსტაფა ქემალთან ერთად [[ანკარა]]ში გაემგზავრა, ხოლო მაკბულე ჰანიმი სტამბოლში დაბრუნდა. ===ანკარა=== ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ათადანი, მაკბულე}} [[კატეგორია:დაბადებული 1885]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 18 იანვარი]] [[კატეგორია:გარდაცვლილი 1956]] [[კატეგორია:ათათურქი]] [[კატეგორია:თურქი მწერლები]] bjpax19h0vrzocotjz94zrjl8uy2419 0 892076 5417110 5414630 2026-06-19T20:28:58Z TasoAnastasia55 169146 5417110 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/TasoAnastasia55|TasoAnastasia55]].|15|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1789}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1788]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== *მონარქი - [[ჯორჯ III]] *ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი – კაპიტანი [[არტურ ფილიპი]] *კუნძულ ნორფოლკის გუბერნატორი – [[ფილიპ გიდლი კინგი]] *კოლონიის საზღვაო ძალების მეთაური – მაიორი [[რობერტ როსი]] ==მოვლენები== *[[იანვარი]] – ნორფოლკის კუნძულზე მსჯავრდებულთა აჯანყება ადვილად ჩახშობილია. *[[აპრილი]] – სიდნეის კოუვის დასახლებაში ყვავილის აფეთქებამ მრავალი ადგილობრივი ეორას აბორიგენი იმსხვერპლა, მათ შორის არაბანუ. *[[29 აპრილი]] – „ბაუნტიზე“ აჯანყება მოხდა; კაპიტანი უილიამ ბლაი და კიდევ 18 ადამიანი ნაპირზე გადააგდეს. *[[4 ივნისი]] – პირველი სამთავრობო სახლის მშენებლობა დასრულდა. *4 ივნისი – ავსტრალიაში პირველი თეატრალური წარმოდგენა „დამქირავებელი ოფიცერი“ ჯორჯ ფარკუარის რეჟისორობით დაიდგა, როლებში მსჯავრდებულები მონაწილეობდნენ. *[[12 ივნისი]] – ფილიპი ბროკენ ბეიში ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა (სიდნეიდან 6-ში გაემგზავრა) და ჰოკსბერის მდინარე აღმოაჩინა. *[[27 ივნისი]] – კაპიტანმა უოტკინ ტენჩმა და მისმა ჯგუფმა მდინარე ნეპინი აღმოაჩინეს *[[22 სექტემბერი]] – (დღევანდელი ახალი სამხრეთი უელსი) ავსტრალიაში დაბადებულ პირველ თეთრკანიან ბავშვს[1] ან პირველ თეთრკანიან ქალს, რებეკა სმოლს (22 სექტემბერი, 1789 – 30 იანვარი, 1883) ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც პირველ თეთრკანიან ბავშვს[1] ან პირველ თეთრკანიან ქალს, რომელიც ავსტრალიაში დაიბადა. რებეკა სმოლი (22 სექტემბერი, 1789 – 30 იანვარი, 1883) პორტ ჯექსონში დაიბადა, ჯონ სმოლის[2] უფროსი ქალიშვილი, რომელიც პირველი ფლოტის მენავე იყო, რომელიც ბოტანი ბეიში 1788 წლის იანვარში ჩავიდა. *[[5 ოქტომბერი]] – კოლონიაში აშენებული პირველი გემი, როუზ ჰილ პაკეტი, მდინარე პარამატაზე იწყებს მომსახურებას. *[[21 ნოემბერი]] – მსჯავრდებულ ჯეიმს რუსს პარამატაში ექსპერიმენტული ფერმის დასაარსებლად მიწა დროებით გადაეცა. *[[25 ნოემბერი]] – აბორიგენული კულტურის გასაგებად, ფილიპმა ბენელონგი და კოლბეკი დაიპყრო. *[[დეკემბერი]] – პირველი წარმატებული მოსავალი პარამატაში. ==დაბადება== *[[19 იანვარი]] – მადამ რენსი, ახალი სამხრეთ უელსელი კოლონისტი და ვაჭარი (გ. 1873) *[[16 მარტი]] – ჯარედ დევისი, ვიქტორიის ადმინისტრატორი (გ. 1872) *[[1 მაისი]] – ჯორჯ ფაიფ ანგასი, ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი (გ. 1879) *[[29 სექტემბერი]] – ბენჯამინ კარვოსო, პირველი ვესლიანი მღვდელი, რომელმაც ავსტრალიაში ქადაგება წაიკითხა (გ. 1854) *ნოემბერი – პიტერ მილერ კანინგემი, საზღვაო ქირურგი და ავტორი (გ. 1864) *[[5 ნოემბერი]] – უილიამ ბლენდი, ექიმი, ქირურგი და პოლიტიკოსი (გ. 1868) *თარიღი უცნობია **ჯონ ბეიტმენი, ფრიმანტლის პიონერი, ვაჭარი და ვეშაპების მოყვარული (გ. 1855) **პროსპერ დე მესტრე, ვაჭარი (გ. 1844) **მაიკლ ფენტონი, ტასმანიის ასამბლეის პალატის პირველი სპიკერი (გ. 1874) **თომას გილბერტი, სამხრეთ ავსტრალიელი პიონერი (გ. 1873) **რობერტ მენლი ლიონი, აბორიგენი ადვოკატი (გ. 1874) ==გარდაცვალება== *[[18 მაისი]] – არაბანუ, კულტურული შუამავალი ბრიტანელ კოლონისტებსა და ეორას აბორიგენებს შორის *დეკემბერი – ჯორჯ ოსტინი, მებაღე HMS Guardian-ზე *დეკემბერი – ჯეიმს სმიტი, მებაღე HMS Guardian-ზე ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1789 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1789 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1789 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1780-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] pe4difzclnwval48l44pq2fapolxzg2 0 892399 5416868 5415837 2026-06-19T12:38:29Z Lova-QR 175441 5416868 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lova-QR|Lova-QR]].|16|06|2026}} [[ფაილი:Billy Idol Lucca 2023.jpg|მინი]] '''უილიამ მაიკლ ალბერტ ბროუდი''' (დ. [[30 ნოემბერი]], [[1955]]) — [[ინგლისელები|ინგლისელი]] [[როკ-მომღერალი]], პროფესიონალურად ცნობილი როგორც '''ბილი აიდოლი''' (Billy Idol). პოპულარობა 1970-იან წლებში, [[ლონდონი]]ს პანკ-როკ სცენაზე მოიპოვა, როგორც ჯგუფ [[Generation X]]-ის სოლისტმა. მოგვიანებით სოლო კარიერა დაიწყო, რამაც საერთაშორისო აღიარება მოუტანა და MTV-ის მიერ სტიმულირებული ამერიკული "მეორე ბრიტანული შემოჭრის" (Second British Invasion) ერთ-ერთ წამყვან არტისტად აქცია. აიდოლმა მუსიკალური კარიერა 1976 წელს დაიწყო, როგორც გიტარისტმა პანკ-როკ ჯგუფში Chelsea, თუმცა რამდენიმე კვირაში დატოვა კოლექტივი და Chelsea-ს ყოფილ წევრთან, [[ტონი ჯეიმსი|ტონი ჯეიმს]]თან ერთად ჩამოაყალიბა Generation X. აიდოლის სოლისტობით ჯგუფმა დიდ წარმატებას მიაღწია გაერთიანებულ სამეფოში და Chrysalis Records-ზე სამი სტუდიური ალბომი გამოუშვა, რის შემდეგაც დაიშალა. 1981 წელს აიდოლი [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში გადავიდა სოლო კარიერის დასაწყებად, სადაც გიტარისტ [[სტივ სტივენსი|სტივ სტივენს]]თან დაიწყო თანამშრომლობა. მისი სადებიუტო სტუდიური ალბომი Billy Idol (1982) კომერციულად წარმატებული გამოდგა და აიდოლი მაშინდელი ახალი ტელეარხის, MTV-ის, ერთ-ერთი მთავარი სახე გახდა სინგლების — "Dancing with Myself" და "White Wedding" — მუსიკალური ვიდეოების წყალობით. აიდოლის მეორე სტუდიური ალბომი [[Rebel Yell]] (1983) უდიდესი კომერციული წარმატება იყო, ისეთი ჰიტ-სინგლების წყალობით, როგორიცაა "Rebel Yell" და "Eyes Without a Face". ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციამ (RIAA) ალბომს ორმაგი პლატინის სერტიფიკატი მიანიჭა აშშ-ში 2 მილიონი ასლის გაყიდვისთვის, რის შემდეგაც მან Whiplash Smile (1986) გამოუშვა. მოგვიანებით მან გამოსცა საუკეთესო ჰიტების ალბომი Idol Songs: 11 of the Best (1988), რომელმაც გაერთიანებულ სამეფოში პლატინის სტატუსი მიიღო, შემდეგ კი გამოუშვა Charmed Life (1990) და კონცეპტუალური ალბომი Cyberpunk (1993). 1990-იანი წლების მეორე ნახევარი აიდოლმა საზოგადოების ყურადღების მიღმა გაატარა და პირადი ცხოვრების მოწესრიგებაზე გაამახვილა ყურადღება. 1990 წელს მან მოტოციკლის ავარიაში ფეხი მოიტეხა, მოგვიანებით კი თავის ბიოგრაფიულ წიგნში "Dancing With Myself" (2014) აღნიშნა: „როდესაც მოტოციკლის ავარია მოხდა, [მე] უკვე ვცხოვრობდი პრინციპით: 'იცხოვრე ყოველი დღით ისე, თითქოს ეს შენი უკანასკნელი დღეა, და ერთ დღესაც აუცილებლად მართალი აღმოჩნდები'“.[1] მან მუსიკალური დაბრუნება ალბომ "[[Devil's Playground]]"-ით (2005) მოახდინა, მოგვიანებით კი გამოუშვა "[[Kings & Queens of the Underground]]" (2014) და "[[Dream Into It]]" (2025). აიდოლი სამგზის არის ნომინირებული [[გრემის ჯილდო|გრემი]]ს ჯილდოზე, როკის საუკეთესო მამაკაცი ვოკალისტის (Best Male Rock Vocal Performance) ამჟამად უკვე გაუქმებულ კატეგორიაში. 2023 წელს მან [[ჰოლივუდი]]ს დიდების ხეივანში ვარსკვლავი გახსნა.[2] ბილი აიდოლი და სტივ სტივენსი [[როკ-ენ-როლი]]ს დიდების დარბაზში 2026 წელს შეიყვანეს.[3] ==ადრეული წლები== უილიამ მაიკლ ალბერტ ბროუდი დაიბადა [[სტენმორი|სტენმორ]]ში, 1955 წლის 30 ნოემბერს,[4] ირლანდიელი დიასახლისის, ჯოანის (ქალიშვილობის გვარით ო'სალივანი)[5] და ინგლისელი კომივოიაჟერის, უილიამ ალფრედ ბროუდის ოჯახში.[6] დედამისი [[კორკი]]დან იყო, ხოლო მამა — [[ბირმინგემი]]დან.[7][8] მისი მშობლები რეგულარულად ესწრებოდნენ ინგლისის ეკლესიის ღვთისმსახურებას. 1958 წელს, ორი წლის ასაკში, იგი მშობლებთან ერთად [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში გადავიდა საცხოვრებლად და დასახლდა [[პატჩოგი|პატჩოგ]]ში, [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში; ისინი ასევე ცხოვრობდნენ როკვილ-ცენტრში, ნიუ-იორკში. ამ პერიოდში დაიბადა მისი უმცროსი და, ჯეინი. ოჯახი ოთხი წლის შემდეგ დაბრუნდა ინგლისში და [[დორკინგი|დორკინგ]]ში დასახლდა.[9] 1971 წელს, როდესაც აიდოლი 15 წლის იყო, ოჯახი [[ბრომლი]]ში გადავიდა, სადაც იგი რეივენსბორნის ვაჟთა სკოლაში (Ravensbourne School for Boys) სწავლობდა. მოგვიანებით მისი ოჯახი [[გორინგ-ბაი-სი]]ში გადავიდა, სადაც მან უორთინგის ვაჟთა უმაღლეს სკოლაში (Worthing High School for Boys) გააგრძელა სწავლა.[10] 1975 წლის ოქტომბერში მან სასექსის უნივერსიტეტში დაიწყო სწავლა ფილოსოფიისა და ლიტერატურის მიმართულებით, თუმცა 1976 წელს, პირველივე კურსის დასრულების შემდეგ, მიატოვა სასწავლებელი. მოგვიანებით იგი შეუერთდა „ბრომლის კონტინგენტს“ (Bromley Contingent) — Sex Pistols-ის ფანების თავისუფლად ორგანიზებულ დაჯგუფებას, რომლებიც ყველგან თან დაჰყვებოდნენ ჯგუფს, სადაც კი ისინი უკრავდნენ.[11][12] ==კარიერა== '''1976–1981: Generation X''' სასცენო ფსევდონიმი „ბილი აიდოლი“ (Billy Idol) მას შემდეგ გაჩნდა, რაც ქიმიის მასწავლებელმა, ბილ პრაისმა, სასკოლო ნიშნების ფურცელში აიდოლი შეაფასა როგორც „ზარმაცი“ (სიტყვების თამაში: ინგლისური idle [ზარმაცი] და idol [კერპი] ერთნაირად გამოითქმის).[13] აიდოლს აღნიშნული აქვს, რომ მას სძულდა ქიმია და ამ საგანში დაბალი მოსწრება ჰქონდა.[14][15] 1983 წლის ინტერვიუში მან ამ სახელის შესახებ თქვა: „ეს ცოტა არ იყოს ხუმრობა იყო, მაგრამ როკის ძველი ინგლისური სკოლის სტილში. ეს იყო 'ორმაგი აზრის' მქონე რამ და არა მხოლოდ სუპერვარსკვლავური ამბიციების მქონე ხალხის გაშაყირავება... უბრალოდ გასართობი იყო, გესმით?“[16][15] კიდევ ერთ ინტერვიუში, რომელიც 2014 წლის ოქტომბერში გადაცემა BBC Breakfast-ს მისცა, მან აღნიშნა, რომ თავიდან სახელის „Billy Idle“ გამოყენება სურდა, თუმცა იფიქრა, რომ ეს სახელი დაკავებული იქნებოდა [[Monty Python]]-ის ვარსკვლავ [[ერიკ აიდლი|ერიკ აიდლ]]თან (Eric Idle) მსგავსების გამო, და ამიტომ არჩევანი Billy Idol-ზე შეაჩერა.[17] 1976 წლის ბოლოს აიდოლი გიტარისტის სტატუსით შეუერთდა დასავლეთ ლონდონში ახლად ჩამოყალიბებულ 1960-იანი წლების რეტრო-როკ ჯგუფ [[Chelsea]]-ს.[18] კოლექტივის ვოკალისტმა და ფრონტმენმა, [[ჯინ ოქტომბერი|ჯინ ოქტომბერ]]მა, იზრუნა აიდოლის იმიჯზე: მას ურჩია, ახლომხედველობის გამო სათვალის ნაცვლად კონტაქტური ლინზები გამოეყენებინა, თმა კი ქერად შეეღება და მოკლედ შეეჭრა (crew cut) 1950-იანი წლების რეტრო-როკერის სტილში. Chelsea-ში რამდენიმე კვირის განმავლობაში გამოსვლის შემდეგ, აიდოლმა და ჯგუფის ბას-გიტარისტმა, [[ტონი ჯეიმსი|ტონი ჯეიმს]]მა, კოლექტივი დატოვეს და ერთად დააფუძნეს [[Generation X]], სადაც აიდოლმა გიტარისტის პოზიციიდან ვოკალისტისა და ფრონტმენის როლზე გადაინაცვლა. Generation X გახდა ერთ-ერთი პირველი პანკ-ჯგუფი, რომელიც BBC Television-ის მუსიკალურ პროგრამაში Top of the Pops გამოჩნდა.[19] მიუხედავად იმისა, რომ ისინი პანკ-როკს უკრავდნენ, მათი შთაგონების წყაროს 1960-იანი წლების შუა პერიოდის ბრიტანული პოპ-მუსიკა წარმოადგენდა, რაც მკვეთრ კონტრასტს ქმნიდა მათ უფრო მებრძოლ თანამედროვეებთან. აიდოლი იხსენებდა: „ჩვენ Clash-ისა და Pistols-ის საპირისპირო რამეს ვამბობდით. ისინი მღეროდნენ 'არავითარი ელვისი, ბითლზი ან როლინგ სტოუნზი', ჩვენ კი გულწრფელები ვიყავით იმის მიმართ, რაც მოგვწონდა. სიმართლე ის იყო, რომ ჩვენ ყველანი ჩვენს მუსიკას [[The Beatles|ბითლზ]]სა და [[როლინგ სტოუნზი|სტოუნზ]]ზე ვაშენებდით“.[11] 1977 წელს აიდოლმა შეასრულა სიმღერა "Your Generation" სატელევიზიო შოუში Marc. Generation X-მა ხელი მოაწერა კონტრაქტს Chrysalis Records-თან, გამოუშვა სამი სტუდიური ალბომი, მონაწილეობა მიიღო 1980 წლის დოკუმენტურ ფილმში [[D.O.A.: A Rite of Passage]], რის შემდეგაც ჯგუფი დაიშალა.[20] '''1981–1985: სოლო კარიერა და გარღვევა''' აიდოლი ნიუ-იორკში 1981 წელს გადავიდა და სოლო შემსრულებელი გახდა, რისთვისაც Kiss-ის ყოფილ მენეჯერთან, [[ბილ ოკოინი|ბილ ოკოინ]]თან დაიწყო თანამშრომლობა. აიდოლის პანკური იმიჯი შესანიშნავად შეეხამა მისი ახალი პარტნიორის, გიტარისტ სტივ სტივენსის გლემ-როკ სტილს.[22] მათთან ერთად ასევე მუშაობდნენ ბას-გიტარისტი [[ფილ ფეიტი]] და დრამერი [[გრეგ გერსონი]]. აიდოლის სოლო კარიერა 1981 წელს დაიწყო Chrysalis Records-ზე გამოშვებული EP ალბომით (მინი-ალბომი) სახელწოდებით Don't Stop, რომელიც მოიცავდა Generation X-ის სიმღერას "Dancing with Myself" (თავდაპირველად ჩაწერილი მათი უკანასკნელი ალბომისთვის Kiss Me Deadly) და Tommy James and the Shondells-ის სიმღერის "Mony Mony" ქავერ-ვერსიას. აიდოლის სადებიუტო სოლო ალბომი Billy Idol 1982 წლის ივლისში გამოიცა.[23] ალბომის დებიუტი Billboard 200-ის ჩარტში 45-ე ადგილზე შედგა, ხოლო ახალ ზელანდიაში მე-5 პოზიციას მიაღწია.[24] 1982 წელს აშშ-ში MTV-ის მიერ სტიმულირებული „მეორე ბრიტანული შემოჭრის“ ფარგლებში, აიდოლი ტელეარხის ერთ-ერთ მთავარ სახედ იქცა სიმღერებით "White Wedding" და "Dancing with Myself". "White Wedding"-ის მუსიკალური ვიდეო ბრიტანელმა რეჟისორმა დევიდ მალეტმა გადაიღო და ის ხშირად ტრიალებდა MTV-ის ეთერში. ილეთი, სადაც მოტოციკლი ეკლესიის ფანჯარას ამსხვრევს, ლონდონელმა მოტო-კურიერმა [[ჯონ უილსონი|ჯონ უილსონ]]მა შეასრულა. 1983 წელს აიდოლის ლეიბლმა აშშ-ში "Dancing with Myself" გამოსცა ტოუბ ჰუპერის მიერ გადაღებულ მუსიკალურ ვიდეოსთან ერთად, რომელიც MTV-ის ეთერში ექვსი თვის განმავლობაში გადაიცემოდა. [[ფაილი:RIT yearbook 1984 page 47 - Billy Idol 2 (cropped).jpg|მინი]] Rebel Yell (1983), აიდოლის მეორე სტუდიური ალბომი, უდიდესი წარმატება აღმოჩნდა[25] — მან მე-2 ადგილს მიაღწია როგორც [[გერმანია]]ში, ისე [[ახალი ზელანდია|ახალ ზელანდია]]ში, და ამასთანავე, დაამკვიდრა აიდოლის პოზიციები აშშ-ში ისეთი ჰიტებით, როგორიცაა "Rebel Yell", "Eyes Without a Face" და "Flesh for Fantasy". "Eyes Without a Face" მეოთხე ადგილზე გავიდა აშშ-ის Billboard Hot 100-ში, ხოლო "Rebel Yell"-მა მეექვსე ადგილს მიაღწია [[გაერთიანებული სამეფო|ბრიტანეთი]]ს სინგლების ჩარტში.[26][27] სიმღერამ “Rebel Yell” აიდოლს გრემის პირველი ნომინაციაც მოუტანა როკის საუკეთესო მამაკაცი ვოკალისტის კატეგორიაში გრემის 27-ე ყოველწლიურ დაჯილდოებაზე.[28] მას შემდეგ ალბომს პლატინის სერტიფიკატი მიანიჭეს RIAA-მ, RMNZ-მ, Music Canada-მ და Pro-Música Brasil-მა.[29][30][31] '''1986–1992: Whiplash Smile და Charmed Life''' [[ფაილი:Billy-idol-cradle-of-love-tour.jpg|მინი]] აიდოლმა 1986 წელს გამოუშვა ალბომი [[Whiplash Smile]], რომელიც კარგად გაიყიდა და 9 ქვეყნის საუკეთესო ათეულში მოხვდა, ხოლო ყველაზე მაღალ — მე-3 ადგილს [[ფინეთი|ფინეთ]]ში მიაღწია.[25][32] ალბომში შევიდა ისეთი ჰიტები, როგორიცაა "To Be a Lover", "Don't Need a Gun" და "Sweet Sixteen". სიმღერა "Sweet Sixteen"-ისთვის აიდოლმა კლიპი ფლორიდის „მარჯნის ციხესიმაგრეში“ (Coral Castle) გადაიღო.[33] “To Be a Lover” მე-6 ადგილზე გავიდა Billboard Hot 100-ში, მე-3 პოზიცია დაიკავა [[ავსტრალია]]სა და ფინეთში, ხოლო მე-2 ადგილს მიაღწია ახალ ზელანდიაში.[34][35] ამ სიმღერამ მას კიდევ ერთი ნომინაცია მოუტანა როკის საუკეთესო მამაკაცი ვოკალისტის კატეგორიაში გრემის 29-ე ყოველწლიურ დაჯილდოებაზე.[28] მას შემდეგ ალბომს პლატინის სერტიფიკატი მიენიჭა აშშ-ში, [[კანადა]]სა და ახალ ზელანდიაში.[30][31] 1987 წელს გამოიცა რემიქსების ალბომი სახელწოდებით Vital Idol. ალბომში შევიდა [[ტომი ჯეიმსი]]ს სიმღერის "Mony Mony" ქავერ-ვერსიის ცოცხალი შესრულება. 1987 წელს ამ სინგლმა პირველი ადგილი დაიკავა აშშ-ის ჩარტებში, ხოლო გაერთიანებულ სამეფოში მე-7 პოზიციას მიაღწია.[25][27] მომდევნო, 1988 წელს, გამოიცა კრებული სახელწოდებით Idol Songs: 11 of the Best, რომელმაც მე-2 ადგილი დაიკავა როგორც გაერთიანებულ სამეფოში, ისე ისლანდიაში, ხოლო ფინეთში პირველ ადგილზე გავიდა. მას შემდეგ მან პლატინის სტატუსი რამდენიმე ქვეყანაში მოიპოვა.[36][37] 1990 წლის 6 თებერვალს ჰოლივუდში აიდოლი მოტოციკლით მძიმე ავარიაში მოყვა, რის გამოც თითქმის დაკარგა ფეხი.[38] მას მანქანა დაეჯახა, როდესაც ერთ ღამეს სტუდიიდან სახლში ბრუნდებოდა და გაჩერების ნიშანი (Stop sign) ვერ შეამჩნია, რის გამოც ფეხში ლითონის ღერძის ჩადგმა დასჭირდა.[39] საავადმყოფოში ყოფნისას მან პირობა დადო, რომ აღარასოდეს ჩაიცვამდა კონფედერაციის დროშის გამოსახულებიან ტანსაცმელს, მას შემდეგ, რაც მისმა მომვლელმა შავკანიანმა თანამშრომელმა აუხსნა, თუ რას გრძნობდა ამ სიმბოლოს მიმართ.[40][41] ავარიამდე კინორეჟისორ [[ოლივერ სტოუნი|ოლივერ სტოუნს]] აიდოლი შერჩეული ჰყავდა [[ჯიმ მორისონი]]ს მეგობრისა და თანამეინახის, კეტის (Cat) როლზე თავის ფილმში The Doors (1991), თუმცა ტრავმამ მას ხელი შეუშალა სრულფასოვან მონაწილეობაში და აიდოლის როლი მცირე ეპიზოდამდე შემცირდა.[42] იგი ასევე [[ჯეიმზ კამერონი|ჯეიმზ კამერონი]]ს პირველი არჩევანი იყო ბოროტმოქმედი T-1000-ის როლზე ფილმში Terminator 2: Judgment Day (1991); ავარიის შედეგად ეს როლი სხვა მსახიობს გადაეცა.[43] 1990 წელს გამოიცა ალბომი [[Charmed Life]], რომელმაც წინა ალბომების კომერციული წარმატება გააგრძელა — ცხრა ქვეყნის საუკეთესო ათეულში მოხვდა და ფინეთის ჩარტების სათავეში მოექცა. ალბომის პირველმა სინგლმა "Cradle of Love" მე-2 ადგილს მიაღწია Billboard Hot 100-ში და გაჟღერდა [[ენდრიუ დაის კლეი]]ს ფილმში [[The Adventures of Ford Fairlane]]. სინგლისთვის მუსიკალური ვიდეოც მომზადდა, თუმცა რადგან აიდოლს მოტოციკლის ავარიის დროს მიღებული ტრავმების გამო სიარული არ შეეძლო,[44] რეჟისორმა [[დეივიდ ფინჩერი|დეივიდ ფინჩერ]]მა იგი მხოლოდ წელს ზემოთ გადაიღო. ვიდეოში ნაჩვენები იყო დიდი ჩარჩოები, სადაც აიდოლი მღეროდა ბინის სხვადასხვა ნაწილში, სანამ ახალგაზრდა ქალი (რომელსაც ბეტსი ლინ ჯორჯი თამაშობდა) ბიზნესმენის შეცდენას ცდილობდა. კლიპი აქტიურ როტაციაში ჩაეშვა MTV-ზე და გაიმარჯვა ნომინაციაში „საუკეთესო ვიდეო ფილმიდან“ 1990 წლის MTV Video Music Awards-ზე. სიმღერამ "Cradle of Love" აიდოლს გრემის მესამე ნომინაციაც მოუტანა როკის საუკეთესო მამაკაცი ვოკალისტის კატეგორიაში.[45] მას შემდეგ ალბომს პლატინის სერტიფიკატი მიენიჭა აშშ-სა და კანადაში.[30][31] ამის შემდეგ აიდოლი ალბომის მხარდასაჭერ ტურნეში გაემგზავრა ჯგუფ Faith No More-თან ერთად.[46] '''1993–2004: Cyberpunk, დაღმავალი პერიოდი და აღორძინება''' [[ფაილი:Billy Idol 1993.JPG|მინი]] 1993 წელს აიდოლმა გამოუშვა ალბომი [[Cyberpunk]].[47] ეს ექსპერიმენტული ნამუშევარი ჩაწერილი იქნა საშინაო სტუდიაში Macintosh-ის კომპიუტერის გამოყენებით. ალბომის ჩასაწერად აიდოლმა გამოიყენა პროგრამები Studiovision და Pro Tools. ალბომის შექმნას ათი თვე დასჭირდა. ჩანაწერს აშშ-ში კარგი შედეგები არ ჰქონია და მისმა მთავარმა სინგლმა "Shock to the System" Billboard Hot 100-ის ჩარტში მოხვედრაც კი ვერ შეძლო (შედარებისთვის, აიდოლის წინა ალბომის მთავარმა სინგლმა "Cradle of Love" მე-2 ადგილს მიაღწია). ევროპაში ალბომს შედარებით უკეთესი მაჩვენებლები ჰქონდა: მან ზომიერ წარმატებას მიაღწია ჩარტებში, მოხვდა 7 ქვეყნის საუკეთესო ოცეულში, ხოლო [[ავსტრია]]სა და ფინეთში საუკეთესო ათეულშიც შევიდა. 1993 წელს აიდოლი ტურნეთი ეწვია ევროპას და ასევე გამართა Generation X-ის გაერთიანების შოუ.[48] 1994 წელს მან ჩაწერა და გამოუშვა სინგლი "Speed"; ეს სიმღერა ამავე სახელწოდების ფილმის საუნდტრეკების ალბომის პირველი ტრეკი გახდა. 1996 წელს აიდოლმა მონაწილეობა მიიღო ჯგუფ The Who-ს როკ-ოპერის, Quadrophenia-ს ცოცხალ შესრულებაში.[49] მან ასევე ითამაშა ლი ტერნერის როლი 1996 წლის ფილმში Mad Dog Time, ხოლო 1998 წელს ეპიზოდური როლი (კამეო) შეასრულა საკუთარი თავის სახით [[ადამ სენდლერი]]ს ფილმში [[The Wedding Singer]] (მომღერალი ქორწილში), სადაც აიდოლის პერსონაჟმა სიუჟეტში გადამწყვეტი როლი ითამაშა. ფილმის საუნდტრეკში შევიდა მისი ჰიტი "White Wedding".[50] 2000 წელს იგი მიწვეული იქნა სტუმარი ვოკალისტის სტატუსით [[ტონი აიომი]]ს სადებიუტო სოლო ალბომზე. მან მონაწილეობა მიიღო სიმღერაში "Into the Night", რომლის თანაავტორიც თავად იყო. იმავე წელს მან გაახმოვანა ოდინი — იდუმალი უცხოპლანეტელი პერსონაჟი უფროსებისთვის განკუთვნილ სამეცნიერო-ფანტასტიკურ ანიმაციურ ფილმში Heavy Metal 2000, და ასევე ჩაწერა სიმღერა ფილმის საუნდტრეკისთვის.[საჭიროებს წყაროს] 2001 წლის 16 აპრილს ტელეარხ VH1-ის ეთერში გავიდა დოკუმენტური ფილმი Billy Idol – Behind the Music. სამი დღის შემდეგ აიდოლმა და სტივენსმა მონაწილეობა მიიღეს შოუში VH1 Storytellers. VH1-ის ამ სპეციალური გამოშვების ჩაწერამდე, კვლავ გაერთიანებულმა დუეტმა აკუსტიკური კონცერტებისა და ისტორიების თხრობის სერია გამართა. 2001 წელსვე გამოიცა საუკეთესო ჰიტების კიდევ ერთი კომპილაციური CD, რომელშიც შევიდა კით ფორსისა და Simple Minds-ის სიმღერის "Don't You (Forget About Me)" ქავერი. ამ ალბომში ასევე შევიდა სიმღერა "Rebel Yell"-ის ცოცხალი აკუსტიკური ვერსია, რომელიც ჩაწერილი იყო ლოს-ანჯელესის რადიოსადგურ KROQ-ის 1993 წლის კონცერტზე Acoustic Christmas. საუკეთესო ჰიტების ამ ალბომის 1 მილიონი ასლი გაიყიდა მხოლოდ ამერიკის შეერთებულ შტატებში.[51] 2002 წელს სიდნეიში გამართულ NRL-ის (რაგბის ეროვნული ლიგა) გრანდ ფინალზე, მატჩის შესვენებისას, აიდოლი მოედანზე გასართობი პროგრამისთვის ჰოვერკრაფტით (საჰაერო ბალიშიანი გემი) შემოვიდა სიმღერა "White Wedding"-ის შესავლის ფონზე. თუმცა, მან სიმღერის მხოლოდ ორი სიტყვის შესრულება მოასწრო, რადგან ელექტროენერგიის გათიშვამ მისი გამოსვლა შეაწყვეტინა.[52] '''2005–2009: Devil's Playground''' [[ფაილი:Billy Idol Brixton Academy London 11.11.2005 (5).JPG|მინი]] [[Devil's Playground]], რომელიც 2005 წლის მარტში გამოიცა, თითქმის 12 წლის განმავლობაში აიდოლის პირველი ახალი სტუდიური ალბომი იყო. ალბომმა 46-ე ადგილს მიაღწია Billboard 200-ის ჩარტში, ხოლო ყველაზე მაღალ — მე-15 პოზიციაზე გერმანიაში გავიდა. ჩანაწერში შევიდა სიმღერა "Plastic Jesus"-ის ქავერ-ვერსია. 2005 წელს აიდოლმა რამდენიმე კონცერტი გამართა ტურნეზე Warped Tour, ასევე გამოვიდა ფესტივალებზე: Download Festival (დონინგტონ პარკში), Voodoo Music Experience (ნიუ-ორლეანში) და Rock am Ring.[53] ჟურნალ Classic Rock-ის პირველ ყოველწლიურ დაჯილდოებაზე (Classic Rock Roll of Honour Awards) აიდოლს წლის საუკეთესო დაბრუნების (Comeback of the Year) ჯილდო გადაეცა. 2006 წელს აიდოლმა გამოუშვა საშობაო ალბომი სახელწოდებით [[Happy Holidays]], რომელიც მოიცავდა მრავალი ტრადიციული საშობაო სიმღერის ვერსიას და ორ ორიგინალურ კომპოზიციას.[54] 2008 წელს "Rebel Yell" გამოჩნდა როგორც დაკვრადი ტრეკი ვიდეოთამაშში Guitar Hero World Tour, ხოლო "White Wedding" — თამაშში Rock Band 2. მოგვიანებით Rock Band 2-ის პლატფორმაზე ჩამოსატვირთი ტრეკების სახით "Mony Mony" და "Rebel Yell"-იც დაემატა. 2008 წლის 24 ივნისს აიდოლმა გამოსცა საუკეთესო ჰიტების ალბომი The Very Best of Billy Idol: Idolize Yourself. მან მსოფლიო ტური დაიწყო, სადაც კონცერტებს ჯგუფ [[Def Leppard]]-თან ერთად ერთობლივად უძღვებოდა (co-headlining).[55] 2006 წლის ივნისში აიდოლი [[ჩიკაგო]]ს კონგრესის თეატრში (Congress Theater) გამოვიდა ამერიკული სატელევიზიო სერიისთვის Soundstage. ეს გამოსვლა ჩაიწერა და მოგვიანებით, 2009 წლის 17 ნოემბერს, DVD/Blu-ray ფორმატში გამოიცა სახელწოდებით In Super Overdrive Live.[56][57] '''2010–2021: Kings & Queens of the Underground''' [[ფაილი:Billy Idol 20130616.jpg|მინი]] 2010 წლის 16 თებერვალს ცნობილი გახდა, რომ აიდოლი ერთ-ერთი შემსრულებელი იქნებოდა, რომელიც ინგლისში, დონინგტონ პარკში გასამართ Download Festival-ზე გამოვიდოდა. მან განაცხადა: „იმის გათვალისწინებით, რომ წელს Download-ზე ამდენი მძიმეწონიანი და მაგარი ჯგუფი უკრავს, მე მომიწევს ჩემი პანკ-როკ განწყობით, სტივ სტივენსით, ჩემი ყველა კლასიკური სიმღერითა და რამდენიმე უცნაური ქავერით შეიარაღებული მოვიდე. მაგარი გასართობი უნდა იყოს!“[58] 2010 წლის მარტში აიდოლმა თავის საგასტროლო შემადგენლობას Camp Freddy-ს გიტარისტი ბილი მორისონი[59] და დრამერი ჯერემი კოლსონი დაამატა. [[ფაილი:Billy Idol 2015 Winter Classic (16170009902).jpg|მინი]] 2013 წელს აიდოლი გამოჩნდა BBC Four-ის სერიალის How the Brits Rocked America მესამე ეპიზოდში.[60] მან ასევე გაახმოვანა პერსონაჟი Spikey Hair Bot ტელეარხ Disney XD-ის ანიმაციური სერიალის Randy Cunningham: 9th Grade Ninja ეპიზოდში "McSatchle".[61][62] 2014 წლის ოქტომბერში აიდოლმა გამოსცა თავისი მერვე სტუდიური ალბომი Kings & Queens of the Underground. მისი დებიუტი Billboard 200-ის ჩარტში 34-ე ადგილზე შედგა, ხოლო ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში საუკეთესო ათეულებში მოხვდა, მათ შორის მე-8 პოზიცია დაიკავა გერმანიაში. ალბომის ჩაწერისას, რაც 2010-დან 2014 წლამდე პერიოდს მოიცავდა, იგი თანამშრომლობდა პროდიუსერ ტრევორ ჰორნთან, ჰორნის ყოფილ თანაჯგუფელთან Buggles-იდან და Yes-იდან — ჯეფ დაუნსთან[63] და გრეგ კერსტინთან. აიდოლის ავტობიოგრაფიული წიგნი Dancing with Myself გამოიცა 2014 წლის 7 ოქტომბერს და New York Times-ის ბესტსელერი გახდა.[64] ახალი ალბომის მხარდასაჭერად აიდოლი მსოფლიო ტურნეში გაემგზავრა. ტურნე დაიწყო 2014 წლის 5 ნოემბერს და დასრულდა 2015 წლის 4 აპრილს. 40-კონცერტიანი ტურნეს ფარგლებში აიდოლმა და მისმა ბენდმა გამოსვლები გამართეს ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში.[65] მან ჩრდილოეთ ამერიკაში გასტროლები 2016 და 2017 წლებშიც გააგრძელა.[66] 2018 წლის 30 ოქტომბერს Generation X-ის ყოფილი წევრები — აიდოლი და ტონი ჯეიმსი — შეუერთდნენ სტივ ჯონსსა და პოლ კუკს, კიდევ ერთი პირველი ტალღის ინგლისური პანკ-როკ ჯგუფის, Sex Pistols-ის ყოფილ წევრებს. მათ გამართეს უფასო კონცერტი ლოს-ანჯელესში, ჰოლივუდის კლუბ Roxy-ში, სახელით Generation Sex და შეასრულეს ორივე ჯგუფის რეპერტუარისგან შემდგარი გაერთიანებული პროგრამა.[67] 2019 წელს აიდოლი ერთობლივ საგასტროლო ტურნეში გაემგზავრა ბრაიან ადამსთან ერთად.[68] 2020 წლის თებერვლის ბოლოს აიდოლმა მონაწილეობა მიიღო ნიუ-იორკის გარემოს დაცვის დეპარტამენტის პოლიციის საზოგადოებრივ კამპანიაში სახელწოდებით „ბილი არასოდეს მუშაობს უქმად“ (Billy Never Idles; სიტყვების თამაში მისი ფსევდონიმით). კამპანიის მიზანი იყო ნიუ-იორკში ავტომობილების ძრავების უქმად მუშაობის აღკვეთა ჰაერის დაბინძურების შესამცირებლად. აიდოლმა ნიუ-იორკის მერ ბილ დე ბლაზიოსთან ერთად გახსნა ეს კამპანია, რომლის სარეკლამო რგოლებშიც ის ამბობს: „თუ არ მართავ, გამორთე შენი წყეული ძრავი!“ და სხვა მკაცრ რჩევებს იძლევა.[69] იგი ასევე იყო მოწვეული ვოკალისტი მაილი საირუსის ალბომის (Plastic Hearts, გამოვიდა 2020 წლის ნოემბერში) სიმღერაში "Night Crawling".[70] მანამდე, 2016 წელს, აიდოლმა და საირუსმა ერთად შეასრულეს "Rebel Yell" ლას-ვეგასში გამართულ iHeartRadio-ს ფესტივალზე.[71] 2021 წლის 12 აგვისტოს იუთუბზე აიტვირთა აიდოლის მუსიკალური ვიდეო "Bitter Taste", რომელიც რეჟისორმა სტეფენ სებრინგმა გადაიღო. პარალელურად აიდოლმა დააანონსა ახალი EP (მინი-ალბომი) The Roadside, რომელიც იმავე წლის 17 სექტემბერს გამოიცა.[72] '''2022–დღემდე: Dream Into It''' [[ფაილი:Billy Idol performing, 2025.jpg|მინი]] 2022 წლის მარტში აიდოლს მეთიცილინ-რეზისტენტული ოქროსფერი სტაფილოკოკი (MRSA) დაუდგინდა, რის გამოც იგი იძულებული გახდა ჯგუფ Journey-სთან ერთად დაგეგმილი ერთობლივი ტურნი გაეუქმებინა.[73] იმავე წლის სექტემბერში მან დაიწყო მანამდე გადადებული ტურნე „Roadside Tour“, სადაც ოქტომბერში, გაერთიანებულ სამეფოში გამართულ კონცერტებზე, მის მხარდამჭერ შემსრულებლებად (opening acts) Killing Joke და ტოია წარდგნენ. ტურნეს ევროპულ ნაწილში (EU leg) კი კონცერტებს ამერიკული როკ-ჯგუფი თი ფოქსისი (The Foxies) ხსნიდა.[74][75] კიდევ ერთი EP (მინი-ალბომი) სახელწოდებით The Cage 2022 წლის 23 სექტემბერს გამოიცა. ალბომის ამავე სახელწოდების წამყვანი სინგლის მუსიკალური ვიდეო, რომელიც კვლავ სტეფენ სებრინგმა გადაიღო, იუთუბზე 17 აგვისტოს გამოვიდა. 2023 წლის 6 იანვარს აიდოლს პატივი მიაგეს ჰოლივუდის დიდების ხეივანში ვარსკვლავის გახსნით.[76] 24 იანვარს მან ჩრდილოეთ ამერიკის ტურნე დააანონსა, რომელიც მარტის ბოლოდან მაისის შუა რიცხვებამდე უნდა გამართულიყო: ტურნე 30 მარტს სკოტსდეილში იწყებოდა და 20 მაისს, პასადენაში, ფესტივალზე „Cruel World Festival“ დაგეგმილი კონცერტით სრულდებოდა.[77] იმავე წლის აპრილში აიდოლმა ისტორიაში პირველი კონცერტი გამართა ჰუვერის კაშხალზე.[78] აიდოლი ასევე არის ჯგუფ Generation Sex-ის წევრი, რომელიც ამჟამად ტურნეში იმყოფება და რომელმაც 2023 წელს გლასტონბერის ფესტივალზეც გამართა გამოსვლა.[79] 2025 წელს აიდოლი პირველად იქნა ნომინირებული როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესაყვანად.[80] აიდოლმა განაცხადა, რომ სტივ სტივენსი მასთან ერთად იყო ნომინირებული და აიდოლის არჩევის შემთხვევაში, დიდების დარბაზში ორივე მათგანს შეიყვანდნენ.[81] 26 თებერვალს აიდოლმა დააანონსა თავისი პირველი სტუდიური ალბომი თითქმის 11 წლის განმავლობაში — Dream Into It, მის პირველ სინგლთან, "Still Dancing"-თან ერთად.[82] ალბომმა მე-5 ადგილი დაიკავა ავსტრიაში, მე-3 შვეიცარიაში, ხოლო მე-2 ადგილს გერმანიაში მიაღწია. ჩანაწერში სტუმრის სტატუსით მონაწილეობდნენ ავრილ ლავინი, ელისონ მოსჰარტი და ჯოან ჯეტი, და მან ზოგადად პოზიტიური შეფასებები მიიღო.[83] 2025 წლის აპრილში აიდოლმა დაიწყო ჩრდილოეთ ამერიკის ტურნე „It's a Nice Day to Tour again“ ჯოან ჯეტთან და ჯგუფთან The Blackhearts ერთად. ტურნეს ევროპულ ნაწილში მან ისეთ მოედნებზე გამართა კონცერტები, როგორიცაა კენიგსპლაცი (Königsplatz)[65], სადაც მის მხარდამჭერ ბენდად New Model Army წარდგა. 2025 წლის ივნისში ნიუ-იორკში, ტრაიბეკას კინოფესტივალზე (Tribeca Festival), შედგა აიდოლის შესახებ გადაღებული სრულმეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმის პრემიერა.[84] ფილმი, სახელწოდებით „ბილი აიდოლი მკვდარი უნდა იყოს“ (Billy Idol Should Be Dead), ქრონოლოგიურად ასახავს აიდოლის გზას პოპულარობისკენ Chelsea-სა და Generation X-ში გატარებული ადრეული დღეებიდან, მის ბრძოლას ნარკოდამოკიდებულებასთან და მის ოჯახურ ცხოვრებას ბავშვობიდან დღემდე.[85] 2025 წლის ნოემბერში, თავისი ლათინოამერიკული ტურნეს დასასრულს, აიდოლმა მეხიკოში 70 წლის იუბილე აღნიშნა. სცენაზე ერთობლივი შესრულებისთვის — სიმღერაზე "Dancing With Myself" — მიწვეული იქნა დენი ვილიარეალი (ჯგუფიდან The Warning), მოგვიანებით კი აიდოლს მარიაჩის ბენდიც შეუერთდა, რომლებმაც საიუბილეო სიმღერები, "Las Mañanitas" და "Happy Birthday" შეასრულეს.[86] 2026 წლის 1 მარტს გამოცხადდა, რომ აიდოლმა როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესაყვანად თავისი მეორე ნომინაცია მიიღო.[87] ==მუსიკალური სტილი და იმიჯი (Artistry)== ბილი აიდოლმა სახელი 1970-იანი წლების მიწურულის ლონდონურ პანკ-სცენაზე გაითქვა, როგორც ჯგუფ Generation X-ის ფრონტმენმა, რომელსაც ხშირად აკრიტიკებდნენ ზედმეტად „პოპური“ ჟღერადობის გამო.[88] AllMusic-ის კრიტიკოსმა გრეგ ადამსმა მათ სადებიუტო ალბომს „ბაბლგამ პანკი“ (bubblegum punk) უწოდა,[89] ხოლო მათ მეორე ალბომს, Valley of the Dolls, ახასიათებდა გლემ-პანკის ჟღერადობა,[90] რომელზეც გავლენა მოახდინა პროგრესულმა როკმა და ბრიუს სპრინგსტინის 1970-იანი წლების შუა პერიოდის შემოქმედებამ.[91] მას შემდეგ, რაც სახელი Gen X-ით შეიცვალეს და მესამე ალბომში, Kiss Me Deadly, უფრო მეტად ნიუ-უეივის (ახალი ტალღის) მიმართულებით წავიდნენ, ჯგუფმა გამოუშვა სინგლი "Dancing with Myself". ეს სიმღერა ადრეული მაგალითი იყო იმისა, თუ როგორ აერთიანებდა აიდოლი საცეკვაო და პოპ-მუსიკას თავის შემოქმედებაში. სინგლი კომერციულად წარუმატებელი აღმოჩნდა და ჯგუფი მალევე დაიშალა.[92] აიდოლის სოლო კარიერის მუსიკალური სტილი პოპ-მელოდიების (hooks), პანკური განწყობისა და საცეკვაო რიტმების ნაზავია. მას სხვადასხვანაირად ახასიათებდნენ: დენს-პანკი,[93] დენს-როკი,[94] გლემ-პანკი,[95] გლემ-როკი,[96] ჰარდ-როკი,[97] ნიუ-უეივი,[98][99] პოპ-პანკი,[100] პოპ-როკი,[88] პოსტ-პანკი[97] და პაუერ-პოპი.[101] ჟურნალ Rolling Stone-ის კრიტიკოსმა ჯონათან ტეილორმა მის სადებიუტო მინი-ალბომსა (EP) და სოლო რელიზს, Don't Stop, დენს-როკი უწოდა, თუმცა თავის სადებიუტო ალბომში (Billy Idol) მომღერალი გადავიდა „მეინსტრიმულ პაუერ-როკზე“, სადაც ვოკალი ბრიუს სპრინგსტინს, ლუ რიდსა და დეივ კლარკს მოგვაგონებდა.[102] მისი მეორე ალბომი, Rebel Yell, ჰარდ-როკის, ნიუ-უეივისა და პოპის ნაზავია,[103] რამაც AllMusic-ის კრიტიკოს მეტ კოლარის შეფასებით, აიდოლი „პანკ-პოპ ვარსკვლავად“ დაამკვიდრა.[100] მან ეს ჟღერადობა 1990-იანი წლების დასაწყისამდე შეინარჩუნა, თუმცა სხვა ჟანრებთანაც ატარებდა ექსპერიმენტებს, მაგალითად სინთპოპთან სიმღერაში "Eyes Without a Face" (1984)[104] და ჯაზთან კომპოზიციაში "Endless Sleep" (1990).[105] აიდოლის ჟღერადობაში ყველაზე დიდი ცვლილება მოხდა ალბომში Cyberpunk — ეს იყო ტექნო-როკ ალბომი, რომელიც დაეფუძნა 1980-იანი წლების მიწურულისა და 1990-იანი წლების დასაწყისის კიბერდელიკურ სუბკულტურას.[106] მასში გამოყენებული იყო სინთეზირებული ვოკალი, ელექტრონული და ინდუსტრიული ელემენტები, ლუპირებული (დაციკლული) ბითები და კლავიშების რიფები.[107] Devil's Playground, მისი პირველი ალბომი 12 წლის განმავლობაში, უფრო მეტად ჰარდ-როკზე ორიენტირებული სტილით გამოირჩეოდა, რითაც ფეხს უწყობდა ისეთ პოპ-პანკ ჯგუფებს, როგორებიცაა Green Day და Sum 41.[108] მას შემდეგ იგი დაუბრუნდა ჟღერადობას, რომელიც უფრო მეტად მოგვაგონებს მის 1980-იანი წლების შემოქმედებას, და გააერთიანა ნიუ-უეივი და ჰარდ-როკი თავის ორ უახლეს ალბომში — Kings & Queens of the Underground და Dream Into It.[109] ეს უკანასკნელი მისი მეორე კონცეპტუალური ალბომია და მასში სოფტ-როკისა[110] და გრანჟის[111] ელემენტებიც იგრძნობა. ==პირადი ცხოვრება (Personal Life)== აიდოლი ლოს-ანჯელესში ცხოვრობს.[112] მას არასოდეს უქორწინია, თუმცა წარსულში ხანგრძლივი ურთიერთობა ჰქონდა ინგლისელ მომღერალსა და მოცეკვავე პერი ლისტერთან. მათ ჰყავთ ვაჟი, უილიამი (დაბადებული 1988 წელს),[113] რომელიც როკ-ჯგუფ FIM-ის წევრი იყო.[114] ისინი 1989 წელს დაშორდნენ.[115] აიდოლს ასევე ჰყავს ქალიშვილი, ბონი, სხვა ურთიერთობიდან.[116][117] 2026 წლის მონაცემებით, მას ოთხი შვილიშვილი გოგონა ჰყავს.[118] აიდოლმა თავისი მემუარები, Dancing with Myself, 2014 წელს გამოსცა.[119] მას განსაკუთრებით უყვარს მოტოციკლები, კონკრეტულად კი Harley-Davidson-ის მარკის; მან 2003 წელს კომპანიის 100 წლის იუბილისადმი მიძღვნილ საკონცერტო ღონისძიებაზეც კი მიიღო მონაწილეობა.[120] 2023 წელს აიდოლმა გაამხილა, რომ მას კიდევ ერთი ვაჟი, ბრანტ ბროუდი ჰყავდა, მას შემდეგ, რაც ბონიმ „23andMe“-ის დნმ-ის ტესტი გაიკეთა და შეიტყო, რომ ნახევარძმა ჰყავდა. აიდოლმა ბროუდი საზოგადოებას საჯაროდ წარუდგინა, როგორც თავისი ვაჟი, იმავე წელს ჰოლივუდის დიდების ხეივანში ვარსკვლავის გახსნის ცერემონიაზე.[121] აიდოლი წლების განმავლობაში ებრძოდა ალკოჰოლიზმსა და ნარკოდამოკიდებულებას, მათ შორის ჰეროინსა და კოკაინზე დამოკიდებულებას.[122] თავის 2014 წლის მემუარებში ის აღნიშნავს, რომ არაერთხელ გაუღვიძია საავადმყოფოში მას შემდეგ, რაც ღამის კლუბში გონება დაუკარგავს.[123] 1994 წელს იგი ლოს-ანჯელესის ერთ-ერთი ღამის კლუბის გარეთ გამა-ჰიდროქსიბუტირატის (GHB) ზედოზირების გამო დაეცა.[124][125] ამ ინციდენტის შემდეგ მან ნარკოტიკების მოხმარება შეწყვიტა, რადგან ჩათვალა, რომ შვილები მას არასოდეს აპატიებდნენ ზედოზირებით გარდაცვალებას.[126] ამის შემდეგ აიდოლმა ვარჯიში დაიწყო, რეგულარულად დადიოდა სპორტულ დარბაზში და ამას დამოკიდებულებისგან თავის დაღწევაში დახმარებას მიაწერდა. 2025 წლის ინტერვიუში მან განაცხადა: „ვარჯიში ჩემი ცხოვრების დიდი ნაწილი გახდა. ეს დამეხმარა ნარკოდამოკიდებულების გადალახვაში“.[127] 2014 წელს მან აღნიშნა, რომ 2003 წლის შემდეგ მძიმე ნარკოტიკები აღარ მიუღია, თუმცა დასძინა, რომ რეგულარულად ეწეოდა კანაფს და ხანდახან ალკოჰოლსაც სვამდა.[122] ბრიტანეთის მოქალაქეობის გარდა, აიდოლმა 2018 წელს ამერიკის მოქალაქეობაც მიიღო.[112][128] აიდოლის ინტერესს ვესტერნების, ამერიკის სამოქალაქო ომის ისტორიისა და სხვა ამერიკული კულტურული მემკვიდრეობის (Americana) მიმართ იზიარებდა ოზი ოზბორნიც, რომელსაც აიდოლი როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესვლაში დაეხმარა.[129] ==საკონცერტო ბენდის შემადგენლობა (Live Band)== მიმდინარე შემადგენლობა *ბილი აიდოლი (Billy Idol) – წამყვანი ვოკალი (1981–დღემდე) *სტივ სტივენსი (Steve Stevens) – წამყვანი და რიტმ-გიტარა, კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (1981–1987, 1993–1995, 1999–დღემდე) *სტივენ მაკგრათი (Stephen McGrath) – ბას-გიტარა, ბეკ-ვოკალი (2001–დღემდე) *ბილი მორისონი (Billy Morrison) – რიტმ- და წამყვანი გიტარა, ბეკ-ვოკალი (2010–დღემდე) *ერიკ ელდენიუსი (Erik Eldenius) – დრამი (2012–დღემდე) *პოლ ტრუდელი (Paul Trudeau) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (2014–დღემდე) '''ყოფილი წევრები''' *ფილ ფეიტი (Phil Feit) – ბას-გიტარა (1981–1983) *სტივ მისისა (Steve Missal) – დრამი (1981–1982) *გრეგ გერსონი (Gregg Gerson) – დრამი (1982–1983) *ჯუდი დოზიერი (Judi Dozier) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები (1982–1985) *სტივ ვებსტერი (Steve Webster) – ბას-გიტარა (1983–1985) *ტომი პრაისი (Thommy Price) – დრამი (1983–1987) *კენი აარონსონი (Kenny Aaronson) – ბას-გიტარა (1986–1987) *სუზი დევისი (Susie Davis) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (1986–1987) *მარკ იანგერ-სმიტი (Mark Younger-Smith) – გიტარები, კლავიშებიანი ინსტრუმენტები (1988–1993) *ფილ სუსანი (Phil Soussan) – ბას-გიტარა (1988–1990) *ლარი სეიმური (Larry Seymour) – ბას-გიტარა (1990–1996) *ტალ ბერგმანი (Tal Bergman) – დრამი (1990–1993) *ბონი ჰეისი (Bonnie Hayes) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (1990–1991) *ჯენიფერ ბლეიკმენი (Jennifer Blakeman) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (1993) *ჯული გრო (Julie Greaux) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (1993) *დენი სადოვნიკი (Danny Sadownik) – დრამი (1993) *მარკ შულმანი (Mark Schulman) – დრამი (1993–2001) *საშა კრივცოვი (Sasha Krivtsov) – ბას-გიტარა (2000) *ბრაიან ტიჩი (Brian Tichy) – დრამი (2001–2009) *ჯერემი კოლსონი (Jeremy Colson) – დრამი (2010–2012) *დერეკ შერინიანი (Derek Sherinian) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები (2002–2014) ==დისკოგრაფია== *Don't Stop (1981)[a] *Billy Idol (1982) *Rebel Yell (1983) *Whiplash Smile (1986) *Charmed Life (1990) *Cyberpunk (1993) *Devil's Playground (2005) *Happy Holidays (2006) *Kings & Queens of the Underground (2014) *The Roadside (2021)[a] *The Cage (2022)[a] *Dream Into It (2025) ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:აიდოლი, ბილი}} [[კატეგორია:დაბადებული 1955]] [[კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი]] [[კატეგორია:ინგლისელი როკ-მომღერლები]] [[კატეგორია:მე-20 საუკუნის ინგლისელი როკ-მომღერლები]] 9uz52wx064ngq9m0njy9be34d0ufcuo 5416869 5416868 2026-06-19T12:40:22Z Lova-QR 175441 5416869 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lova-QR|Lova-QR]].|16|06|2026}} [[ფაილი:Billy Idol Lucca 2023.jpg|მინი]] '''უილიამ მაიკლ ალბერტ ბროუდი''' (დ. [[30 ნოემბერი]], [[1955]]) — [[ინგლისელები|ინგლისელი]] [[როკ-მომღერალი]], პროფესიონალურად ცნობილი როგორც '''ბილი აიდოლი''' (Billy Idol). პოპულარობა 1970-იან წლებში, [[ლონდონი]]ს პანკ-როკ სცენაზე მოიპოვა, როგორც ჯგუფ [[Generation X]]-ის სოლისტმა. მოგვიანებით სოლო კარიერა დაიწყო, რამაც საერთაშორისო აღიარება მოუტანა და MTV-ის მიერ სტიმულირებული ამერიკული "მეორე ბრიტანული შემოჭრის" (Second British Invasion) ერთ-ერთ წამყვან არტისტად აქცია. აიდოლმა მუსიკალური კარიერა 1976 წელს დაიწყო, როგორც გიტარისტმა პანკ-როკ ჯგუფში Chelsea, თუმცა რამდენიმე კვირაში დატოვა კოლექტივი და Chelsea-ს ყოფილ წევრთან, [[ტონი ჯეიმსი|ტონი ჯეიმს]]თან ერთად ჩამოაყალიბა Generation X. აიდოლის სოლისტობით ჯგუფმა დიდ წარმატებას მიაღწია გაერთიანებულ სამეფოში და Chrysalis Records-ზე სამი სტუდიური ალბომი გამოუშვა, რის შემდეგაც დაიშალა. 1981 წელს აიდოლი [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში გადავიდა სოლო კარიერის დასაწყებად, სადაც გიტარისტ [[სტივ სტივენსი|სტივ სტივენს]]თან დაიწყო თანამშრომლობა. მისი სადებიუტო სტუდიური ალბომი Billy Idol (1982) კომერციულად წარმატებული გამოდგა და აიდოლი მაშინდელი ახალი ტელეარხის, MTV-ის, ერთ-ერთი მთავარი სახე გახდა სინგლების — "Dancing with Myself" და "White Wedding" — მუსიკალური ვიდეოების წყალობით. აიდოლის მეორე სტუდიური ალბომი [[Rebel Yell]] (1983) უდიდესი კომერციული წარმატება იყო, ისეთი ჰიტ-სინგლების წყალობით, როგორიცაა "Rebel Yell" და "Eyes Without a Face". ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციამ (RIAA) ალბომს ორმაგი პლატინის სერტიფიკატი მიანიჭა აშშ-ში 2 მილიონი ასლის გაყიდვისთვის, რის შემდეგაც მან Whiplash Smile (1986) გამოუშვა. მოგვიანებით მან გამოსცა საუკეთესო ჰიტების ალბომი Idol Songs: 11 of the Best (1988), რომელმაც გაერთიანებულ სამეფოში პლატინის სტატუსი მიიღო, შემდეგ კი გამოუშვა Charmed Life (1990) და კონცეპტუალური ალბომი Cyberpunk (1993). 1990-იანი წლების მეორე ნახევარი აიდოლმა საზოგადოების ყურადღების მიღმა გაატარა და პირადი ცხოვრების მოწესრიგებაზე გაამახვილა ყურადღება. 1990 წელს მან მოტოციკლის ავარიაში ფეხი მოიტეხა, მოგვიანებით კი თავის ბიოგრაფიულ წიგნში "Dancing With Myself" (2014) აღნიშნა: „როდესაც მოტოციკლის ავარია მოხდა, [მე] უკვე ვცხოვრობდი პრინციპით: 'იცხოვრე ყოველი დღით ისე, თითქოს ეს შენი უკანასკნელი დღეა, და ერთ დღესაც აუცილებლად მართალი აღმოჩნდები'“.[1] მან მუსიკალური დაბრუნება ალბომ "[[Devil's Playground]]"-ით (2005) მოახდინა, მოგვიანებით კი გამოუშვა "[[Kings & Queens of the Underground]]" (2014) და "[[Dream Into It]]" (2025). აიდოლი სამგზის არის ნომინირებული [[გრემის ჯილდო|გრემი]]ს ჯილდოზე, როკის საუკეთესო მამაკაცი ვოკალისტის (Best Male Rock Vocal Performance) ამჟამად უკვე გაუქმებულ კატეგორიაში. 2023 წელს მან [[ჰოლივუდი]]ს დიდების ხეივანში ვარსკვლავი გახსნა.[2] ბილი აიდოლი და სტივ სტივენსი [[როკ-ენ-როლი]]ს დიდების დარბაზში 2026 წელს შეიყვანეს.[3] ==ადრეული წლები== უილიამ მაიკლ ალბერტ ბროუდი დაიბადა [[სტენმორი|სტენმორ]]ში, 1955 წლის 30 ნოემბერს,[4] ირლანდიელი დიასახლისის, ჯოანის (ქალიშვილობის გვარით ო'სალივანი)[5] და ინგლისელი კომივოიაჟერის, უილიამ ალფრედ ბროუდის ოჯახში.[6] დედამისი [[კორკი]]დან იყო, ხოლო მამა — [[ბირმინგემი]]დან.[7][8] მისი მშობლები რეგულარულად ესწრებოდნენ ინგლისის ეკლესიის ღვთისმსახურებას. 1958 წელს, ორი წლის ასაკში, იგი მშობლებთან ერთად [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში გადავიდა საცხოვრებლად და დასახლდა [[პატჩოგი|პატჩოგ]]ში, [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში; ისინი ასევე ცხოვრობდნენ როკვილ-ცენტრში, ნიუ-იორკში. ამ პერიოდში დაიბადა მისი უმცროსი და, ჯეინი. ოჯახი ოთხი წლის შემდეგ დაბრუნდა ინგლისში და [[დორკინგი|დორკინგ]]ში დასახლდა.[9] 1971 წელს, როდესაც აიდოლი 15 წლის იყო, ოჯახი [[ბრომლი]]ში გადავიდა, სადაც იგი რეივენსბორნის ვაჟთა სკოლაში (Ravensbourne School for Boys) სწავლობდა. მოგვიანებით მისი ოჯახი [[გორინგ-ბაი-სი]]ში გადავიდა, სადაც მან უორთინგის ვაჟთა უმაღლეს სკოლაში (Worthing High School for Boys) გააგრძელა სწავლა.[10] 1975 წლის ოქტომბერში მან სასექსის უნივერსიტეტში დაიწყო სწავლა ფილოსოფიისა და ლიტერატურის მიმართულებით, თუმცა 1976 წელს, პირველივე კურსის დასრულების შემდეგ, მიატოვა სასწავლებელი. მოგვიანებით იგი შეუერთდა „ბრომლის კონტინგენტს“ (Bromley Contingent) — Sex Pistols-ის ფანების თავისუფლად ორგანიზებულ დაჯგუფებას, რომლებიც ყველგან თან დაჰყვებოდნენ ჯგუფს, სადაც კი ისინი უკრავდნენ.[11][12] ==კარიერა== '''1976–1981: Generation X''' სასცენო ფსევდონიმი „ბილი აიდოლი“ (Billy Idol) მას შემდეგ გაჩნდა, რაც ქიმიის მასწავლებელმა, ბილ პრაისმა, სასკოლო ნიშნების ფურცელში აიდოლი შეაფასა როგორც „ზარმაცი“ (სიტყვების თამაში: ინგლისური idle [ზარმაცი] და idol [კერპი] ერთნაირად გამოითქმის).[13] აიდოლს აღნიშნული აქვს, რომ მას სძულდა ქიმია და ამ საგანში დაბალი მოსწრება ჰქონდა.[14][15] 1983 წლის ინტერვიუში მან ამ სახელის შესახებ თქვა: „ეს ცოტა არ იყოს ხუმრობა იყო, მაგრამ როკის ძველი ინგლისური სკოლის სტილში. ეს იყო 'ორმაგი აზრის' მქონე რამ და არა მხოლოდ სუპერვარსკვლავური ამბიციების მქონე ხალხის გაშაყირავება... უბრალოდ გასართობი იყო, გესმით?“[16][15] კიდევ ერთ ინტერვიუში, რომელიც 2014 წლის ოქტომბერში გადაცემა BBC Breakfast-ს მისცა, მან აღნიშნა, რომ თავიდან სახელის „Billy Idle“ გამოყენება სურდა, თუმცა იფიქრა, რომ ეს სახელი დაკავებული იქნებოდა [[Monty Python]]-ის ვარსკვლავ [[ერიკ აიდლი|ერიკ აიდლ]]თან (Eric Idle) მსგავსების გამო, და ამიტომ არჩევანი Billy Idol-ზე შეაჩერა.[17] 1976 წლის ბოლოს აიდოლი გიტარისტის სტატუსით შეუერთდა დასავლეთ ლონდონში ახლად ჩამოყალიბებულ 1960-იანი წლების რეტრო-როკ ჯგუფ [[Chelsea]]-ს.[18] კოლექტივის ვოკალისტმა და ფრონტმენმა, [[ჯინ ოქტომბერი|ჯინ ოქტომბერ]]მა, იზრუნა აიდოლის იმიჯზე: მას ურჩია, ახლომხედველობის გამო სათვალის ნაცვლად კონტაქტური ლინზები გამოეყენებინა, თმა კი ქერად შეეღება და მოკლედ შეეჭრა (crew cut) 1950-იანი წლების რეტრო-როკერის სტილში. Chelsea-ში რამდენიმე კვირის განმავლობაში გამოსვლის შემდეგ, აიდოლმა და ჯგუფის ბას-გიტარისტმა, [[ტონი ჯეიმსი|ტონი ჯეიმს]]მა, კოლექტივი დატოვეს და ერთად დააფუძნეს [[Generation X]], სადაც აიდოლმა გიტარისტის პოზიციიდან ვოკალისტისა და ფრონტმენის როლზე გადაინაცვლა. Generation X გახდა ერთ-ერთი პირველი პანკ-ჯგუფი, რომელიც BBC Television-ის მუსიკალურ პროგრამაში Top of the Pops გამოჩნდა.[19] მიუხედავად იმისა, რომ ისინი პანკ-როკს უკრავდნენ, მათი შთაგონების წყაროს 1960-იანი წლების შუა პერიოდის ბრიტანული პოპ-მუსიკა წარმოადგენდა, რაც მკვეთრ კონტრასტს ქმნიდა მათ უფრო მებრძოლ თანამედროვეებთან. აიდოლი იხსენებდა: „ჩვენ Clash-ისა და Pistols-ის საპირისპირო რამეს ვამბობდით. ისინი მღეროდნენ 'არავითარი ელვისი, ბითლზი ან როლინგ სტოუნზი', ჩვენ კი გულწრფელები ვიყავით იმის მიმართ, რაც მოგვწონდა. სიმართლე ის იყო, რომ ჩვენ ყველანი ჩვენს მუსიკას [[The Beatles|ბითლზ]]სა და [[როლინგ სტოუნზი|სტოუნზ]]ზე ვაშენებდით“.[11] 1977 წელს აიდოლმა შეასრულა სიმღერა "Your Generation" სატელევიზიო შოუში Marc. Generation X-მა ხელი მოაწერა კონტრაქტს Chrysalis Records-თან, გამოუშვა სამი სტუდიური ალბომი, მონაწილეობა მიიღო 1980 წლის დოკუმენტურ ფილმში [[D.O.A.: A Rite of Passage]], რის შემდეგაც ჯგუფი დაიშალა.[20] '''1981–1985: სოლო კარიერა და გარღვევა''' აიდოლი ნიუ-იორკში 1981 წელს გადავიდა და სოლო შემსრულებელი გახდა, რისთვისაც Kiss-ის ყოფილ მენეჯერთან, [[ბილ ოკოინი|ბილ ოკოინ]]თან დაიწყო თანამშრომლობა. აიდოლის პანკური იმიჯი შესანიშნავად შეეხამა მისი ახალი პარტნიორის, გიტარისტ სტივ სტივენსის გლემ-როკ სტილს.[22] მათთან ერთად ასევე მუშაობდნენ ბას-გიტარისტი [[ფილ ფეიტი]] და დრამერი [[გრეგ გერსონი]]. აიდოლის სოლო კარიერა 1981 წელს დაიწყო Chrysalis Records-ზე გამოშვებული EP ალბომით (მინი-ალბომი) სახელწოდებით Don't Stop, რომელიც მოიცავდა Generation X-ის სიმღერას "Dancing with Myself" (თავდაპირველად ჩაწერილი მათი უკანასკნელი ალბომისთვის Kiss Me Deadly) და Tommy James and the Shondells-ის სიმღერის "Mony Mony" ქავერ-ვერსიას. აიდოლის სადებიუტო სოლო ალბომი Billy Idol 1982 წლის ივლისში გამოიცა.[23] ალბომის დებიუტი Billboard 200-ის ჩარტში 45-ე ადგილზე შედგა, ხოლო ახალ ზელანდიაში მე-5 პოზიციას მიაღწია.[24] 1982 წელს აშშ-ში MTV-ის მიერ სტიმულირებული „მეორე ბრიტანული შემოჭრის“ ფარგლებში, აიდოლი ტელეარხის ერთ-ერთ მთავარ სახედ იქცა სიმღერებით "White Wedding" და "Dancing with Myself". "White Wedding"-ის მუსიკალური ვიდეო ბრიტანელმა რეჟისორმა დევიდ მალეტმა გადაიღო და ის ხშირად ტრიალებდა MTV-ის ეთერში. ილეთი, სადაც მოტოციკლი ეკლესიის ფანჯარას ამსხვრევს, ლონდონელმა მოტო-კურიერმა [[ჯონ უილსონი|ჯონ უილსონ]]მა შეასრულა. 1983 წელს აიდოლის ლეიბლმა აშშ-ში "Dancing with Myself" გამოსცა ტოუბ ჰუპერის მიერ გადაღებულ მუსიკალურ ვიდეოსთან ერთად, რომელიც MTV-ის ეთერში ექვსი თვის განმავლობაში გადაიცემოდა. [[ფაილი:RIT yearbook 1984 page 47 - Billy Idol 2 (cropped).jpg|მინი]] Rebel Yell (1983), აიდოლის მეორე სტუდიური ალბომი, უდიდესი წარმატება აღმოჩნდა[25] — მან მე-2 ადგილს მიაღწია როგორც [[გერმანია]]ში, ისე [[ახალი ზელანდია|ახალ ზელანდია]]ში, და ამასთანავე, დაამკვიდრა აიდოლის პოზიციები აშშ-ში ისეთი ჰიტებით, როგორიცაა "Rebel Yell", "Eyes Without a Face" და "Flesh for Fantasy". "Eyes Without a Face" მეოთხე ადგილზე გავიდა აშშ-ის Billboard Hot 100-ში, ხოლო "Rebel Yell"-მა მეექვსე ადგილს მიაღწია [[გაერთიანებული სამეფო|ბრიტანეთი]]ს სინგლების ჩარტში.[26][27] სიმღერამ “Rebel Yell” აიდოლს გრემის პირველი ნომინაციაც მოუტანა როკის საუკეთესო მამაკაცი ვოკალისტის კატეგორიაში გრემის 27-ე ყოველწლიურ დაჯილდოებაზე.[28] მას შემდეგ ალბომს პლატინის სერტიფიკატი მიანიჭეს RIAA-მ, RMNZ-მ, Music Canada-მ და Pro-Música Brasil-მა.[29][30][31] '''1986–1992: Whiplash Smile და Charmed Life''' [[ფაილი:Billy-idol-cradle-of-love-tour.jpg|მინი]] აიდოლმა 1986 წელს გამოუშვა ალბომი [[Whiplash Smile]], რომელიც კარგად გაიყიდა და 9 ქვეყნის საუკეთესო ათეულში მოხვდა, ხოლო ყველაზე მაღალ — მე-3 ადგილს [[ფინეთი|ფინეთ]]ში მიაღწია.[25][32] ალბომში შევიდა ისეთი ჰიტები, როგორიცაა "To Be a Lover", "Don't Need a Gun" და "Sweet Sixteen". სიმღერა "Sweet Sixteen"-ისთვის აიდოლმა კლიპი ფლორიდის „მარჯნის ციხესიმაგრეში“ (Coral Castle) გადაიღო.[33] “To Be a Lover” მე-6 ადგილზე გავიდა Billboard Hot 100-ში, მე-3 პოზიცია დაიკავა [[ავსტრალია]]სა და ფინეთში, ხოლო მე-2 ადგილს მიაღწია ახალ ზელანდიაში.[34][35] ამ სიმღერამ მას კიდევ ერთი ნომინაცია მოუტანა როკის საუკეთესო მამაკაცი ვოკალისტის კატეგორიაში გრემის 29-ე ყოველწლიურ დაჯილდოებაზე.[28] მას შემდეგ ალბომს პლატინის სერტიფიკატი მიენიჭა აშშ-ში, [[კანადა]]სა და ახალ ზელანდიაში.[30][31] 1987 წელს გამოიცა რემიქსების ალბომი სახელწოდებით Vital Idol. ალბომში შევიდა [[ტომი ჯეიმსი]]ს სიმღერის "Mony Mony" ქავერ-ვერსიის ცოცხალი შესრულება. 1987 წელს ამ სინგლმა პირველი ადგილი დაიკავა აშშ-ის ჩარტებში, ხოლო გაერთიანებულ სამეფოში მე-7 პოზიციას მიაღწია.[25][27] მომდევნო, 1988 წელს, გამოიცა კრებული სახელწოდებით Idol Songs: 11 of the Best, რომელმაც მე-2 ადგილი დაიკავა როგორც გაერთიანებულ სამეფოში, ისე ისლანდიაში, ხოლო ფინეთში პირველ ადგილზე გავიდა. მას შემდეგ მან პლატინის სტატუსი რამდენიმე ქვეყანაში მოიპოვა.[36][37] 1990 წლის 6 თებერვალს ჰოლივუდში აიდოლი მოტოციკლით მძიმე ავარიაში მოყვა, რის გამოც თითქმის დაკარგა ფეხი.[38] მას მანქანა დაეჯახა, როდესაც ერთ ღამეს სტუდიიდან სახლში ბრუნდებოდა და გაჩერების ნიშანი (Stop sign) ვერ შეამჩნია, რის გამოც ფეხში ლითონის ღერძის ჩადგმა დასჭირდა.[39] საავადმყოფოში ყოფნისას მან პირობა დადო, რომ აღარასოდეს ჩაიცვამდა კონფედერაციის დროშის გამოსახულებიან ტანსაცმელს, მას შემდეგ, რაც მისმა მომვლელმა შავკანიანმა თანამშრომელმა აუხსნა, თუ რას გრძნობდა ამ სიმბოლოს მიმართ.[40][41] ავარიამდე კინორეჟისორ [[ოლივერ სტოუნი|ოლივერ სტოუნს]] აიდოლი შერჩეული ჰყავდა [[ჯიმ მორისონი]]ს მეგობრისა და თანამეინახის, კეტის (Cat) როლზე თავის ფილმში The Doors (1991), თუმცა ტრავმამ მას ხელი შეუშალა სრულფასოვან მონაწილეობაში და აიდოლის როლი მცირე ეპიზოდამდე შემცირდა.[42] იგი ასევე [[ჯეიმზ კამერონი|ჯეიმზ კამერონი]]ს პირველი არჩევანი იყო ბოროტმოქმედი T-1000-ის როლზე ფილმში Terminator 2: Judgment Day (1991); ავარიის შედეგად ეს როლი სხვა მსახიობს გადაეცა.[43] 1990 წელს გამოიცა ალბომი [[Charmed Life]], რომელმაც წინა ალბომების კომერციული წარმატება გააგრძელა — ცხრა ქვეყნის საუკეთესო ათეულში მოხვდა და ფინეთის ჩარტების სათავეში მოექცა. ალბომის პირველმა სინგლმა "Cradle of Love" მე-2 ადგილს მიაღწია Billboard Hot 100-ში და გაჟღერდა [[ენდრიუ დაის კლეი]]ს ფილმში [[The Adventures of Ford Fairlane]]. სინგლისთვის მუსიკალური ვიდეოც მომზადდა, თუმცა რადგან აიდოლს მოტოციკლის ავარიის დროს მიღებული ტრავმების გამო სიარული არ შეეძლო,[44] რეჟისორმა [[დეივიდ ფინჩერი|დეივიდ ფინჩერ]]მა იგი მხოლოდ წელს ზემოთ გადაიღო. ვიდეოში ნაჩვენები იყო დიდი ჩარჩოები, სადაც აიდოლი მღეროდა ბინის სხვადასხვა ნაწილში, სანამ ახალგაზრდა ქალი (რომელსაც ბეტსი ლინ ჯორჯი თამაშობდა) ბიზნესმენის შეცდენას ცდილობდა. კლიპი აქტიურ როტაციაში ჩაეშვა MTV-ზე და გაიმარჯვა ნომინაციაში „საუკეთესო ვიდეო ფილმიდან“ 1990 წლის MTV Video Music Awards-ზე. სიმღერამ "Cradle of Love" აიდოლს გრემის მესამე ნომინაციაც მოუტანა როკის საუკეთესო მამაკაცი ვოკალისტის კატეგორიაში.[45] მას შემდეგ ალბომს პლატინის სერტიფიკატი მიენიჭა აშშ-სა და კანადაში.[30][31] ამის შემდეგ აიდოლი ალბომის მხარდასაჭერ ტურნეში გაემგზავრა ჯგუფ Faith No More-თან ერთად.[46] '''1993–2004: Cyberpunk, დაღმავალი პერიოდი და აღორძინება''' [[ფაილი:Billy Idol 1993.JPG|მინი]] 1993 წელს აიდოლმა გამოუშვა ალბომი [[Cyberpunk]].[47] ეს ექსპერიმენტული ნამუშევარი ჩაწერილი იქნა საშინაო სტუდიაში Macintosh-ის კომპიუტერის გამოყენებით. ალბომის ჩასაწერად აიდოლმა გამოიყენა პროგრამები Studiovision და Pro Tools. ალბომის შექმნას ათი თვე დასჭირდა. ჩანაწერს აშშ-ში კარგი შედეგები არ ჰქონია და მისმა მთავარმა სინგლმა "Shock to the System" Billboard Hot 100-ის ჩარტში მოხვედრაც კი ვერ შეძლო (შედარებისთვის, აიდოლის წინა ალბომის მთავარმა სინგლმა "Cradle of Love" მე-2 ადგილს მიაღწია). ევროპაში ალბომს შედარებით უკეთესი მაჩვენებლები ჰქონდა: მან ზომიერ წარმატებას მიაღწია ჩარტებში, მოხვდა 7 ქვეყნის საუკეთესო ოცეულში, ხოლო [[ავსტრია]]სა და ფინეთში საუკეთესო ათეულშიც შევიდა. 1993 წელს აიდოლი ტურნეთი ეწვია ევროპას და ასევე გამართა Generation X-ის გაერთიანების შოუ.[48] 1994 წელს მან ჩაწერა და გამოუშვა სინგლი "Speed"; ეს სიმღერა ამავე სახელწოდების ფილმის საუნდტრეკების ალბომის პირველი ტრეკი გახდა. 1996 წელს აიდოლმა მონაწილეობა მიიღო ჯგუფ The Who-ს როკ-ოპერის, Quadrophenia-ს ცოცხალ შესრულებაში.[49] მან ასევე ითამაშა ლი ტერნერის როლი 1996 წლის ფილმში Mad Dog Time, ხოლო 1998 წელს ეპიზოდური როლი (კამეო) შეასრულა საკუთარი თავის სახით [[ადამ სენდლერი]]ს ფილმში [[The Wedding Singer]] (მომღერალი ქორწილში), სადაც აიდოლის პერსონაჟმა სიუჟეტში გადამწყვეტი როლი ითამაშა. ფილმის საუნდტრეკში შევიდა მისი ჰიტი "White Wedding".[50] 2000 წელს იგი მიწვეული იქნა სტუმარი ვოკალისტის სტატუსით [[ტონი აიომი]]ს სადებიუტო სოლო ალბომზე. მან მონაწილეობა მიიღო სიმღერაში "Into the Night", რომლის თანაავტორიც თავად იყო. იმავე წელს მან გაახმოვანა ოდინი — იდუმალი უცხოპლანეტელი პერსონაჟი უფროსებისთვის განკუთვნილ სამეცნიერო-ფანტასტიკურ ანიმაციურ ფილმში Heavy Metal 2000, და ასევე ჩაწერა სიმღერა ფილმის საუნდტრეკისთვის.[საჭიროებს წყაროს] 2001 წლის 16 აპრილს ტელეარხ VH1-ის ეთერში გავიდა დოკუმენტური ფილმი Billy Idol – Behind the Music. სამი დღის შემდეგ აიდოლმა და სტივენსმა მონაწილეობა მიიღეს შოუში VH1 Storytellers. VH1-ის ამ სპეციალური გამოშვების ჩაწერამდე, კვლავ გაერთიანებულმა დუეტმა აკუსტიკური კონცერტებისა და ისტორიების თხრობის სერია გამართა. 2001 წელსვე გამოიცა საუკეთესო ჰიტების კიდევ ერთი კომპილაციური CD, რომელშიც შევიდა კით ფორსისა და Simple Minds-ის სიმღერის "Don't You (Forget About Me)" ქავერი. ამ ალბომში ასევე შევიდა სიმღერა "Rebel Yell"-ის ცოცხალი აკუსტიკური ვერსია, რომელიც ჩაწერილი იყო ლოს-ანჯელესის რადიოსადგურ KROQ-ის 1993 წლის კონცერტზე Acoustic Christmas. საუკეთესო ჰიტების ამ ალბომის 1 მილიონი ასლი გაიყიდა მხოლოდ ამერიკის შეერთებულ შტატებში.[51] 2002 წელს სიდნეიში გამართულ NRL-ის (რაგბის ეროვნული ლიგა) გრანდ ფინალზე, მატჩის შესვენებისას, აიდოლი მოედანზე გასართობი პროგრამისთვის ჰოვერკრაფტით (საჰაერო ბალიშიანი გემი) შემოვიდა სიმღერა "White Wedding"-ის შესავლის ფონზე. თუმცა, მან სიმღერის მხოლოდ ორი სიტყვის შესრულება მოასწრო, რადგან ელექტროენერგიის გათიშვამ მისი გამოსვლა შეაწყვეტინა.[52] '''2005–2009: Devil's Playground''' [[ფაილი:Billy Idol Brixton Academy London 11.11.2005 (5).JPG|მინი]] [[Devil's Playground]], რომელიც 2005 წლის მარტში გამოიცა, თითქმის 12 წლის განმავლობაში აიდოლის პირველი ახალი სტუდიური ალბომი იყო. ალბომმა 46-ე ადგილს მიაღწია Billboard 200-ის ჩარტში, ხოლო ყველაზე მაღალ — მე-15 პოზიციაზე გერმანიაში გავიდა. ჩანაწერში შევიდა სიმღერა "Plastic Jesus"-ის ქავერ-ვერსია. 2005 წელს აიდოლმა რამდენიმე კონცერტი გამართა ტურნეზე Warped Tour, ასევე გამოვიდა ფესტივალებზე: Download Festival (დონინგტონ პარკში), Voodoo Music Experience (ნიუ-ორლეანში) და Rock am Ring.[53] ჟურნალ Classic Rock-ის პირველ ყოველწლიურ დაჯილდოებაზე (Classic Rock Roll of Honour Awards) აიდოლს წლის საუკეთესო დაბრუნების (Comeback of the Year) ჯილდო გადაეცა. 2006 წელს აიდოლმა გამოუშვა საშობაო ალბომი სახელწოდებით [[Happy Holidays]], რომელიც მოიცავდა მრავალი ტრადიციული საშობაო სიმღერის ვერსიას და ორ ორიგინალურ კომპოზიციას.[54] 2008 წელს "Rebel Yell" გამოჩნდა როგორც დაკვრადი ტრეკი ვიდეოთამაშში Guitar Hero World Tour, ხოლო "White Wedding" — თამაშში Rock Band 2. მოგვიანებით Rock Band 2-ის პლატფორმაზე ჩამოსატვირთი ტრეკების სახით "Mony Mony" და "Rebel Yell"-იც დაემატა. 2008 წლის 24 ივნისს აიდოლმა გამოსცა საუკეთესო ჰიტების ალბომი The Very Best of Billy Idol: Idolize Yourself. მან მსოფლიო ტური დაიწყო, სადაც კონცერტებს ჯგუფ [[Def Leppard]]-თან ერთად ერთობლივად უძღვებოდა (co-headlining).[55] 2006 წლის ივნისში აიდოლი [[ჩიკაგო]]ს კონგრესის თეატრში (Congress Theater) გამოვიდა ამერიკული სატელევიზიო სერიისთვის Soundstage. ეს გამოსვლა ჩაიწერა და მოგვიანებით, 2009 წლის 17 ნოემბერს, DVD/Blu-ray ფორმატში გამოიცა სახელწოდებით In Super Overdrive Live.[56][57] '''2010–2021: Kings & Queens of the Underground''' [[ფაილი:Billy Idol 20130616.jpg|მინი]] 2010 წლის 16 თებერვალს ცნობილი გახდა, რომ აიდოლი ერთ-ერთი შემსრულებელი იქნებოდა, რომელიც ინგლისში, დონინგტონ პარკში გასამართ Download Festival-ზე გამოვიდოდა. მან განაცხადა: „იმის გათვალისწინებით, რომ წელს Download-ზე ამდენი მძიმეწონიანი და მაგარი ჯგუფი უკრავს, მე მომიწევს ჩემი პანკ-როკ განწყობით, სტივ სტივენსით, ჩემი ყველა კლასიკური სიმღერითა და რამდენიმე უცნაური ქავერით შეიარაღებული მოვიდე. მაგარი გასართობი უნდა იყოს!“[58] 2010 წლის მარტში აიდოლმა თავის საგასტროლო შემადგენლობას Camp Freddy-ს გიტარისტი ბილი მორისონი[59] და დრამერი ჯერემი კოლსონი დაამატა. [[ფაილი:Billy Idol 2015 Winter Classic (16170009902).jpg|მინი]] 2013 წელს აიდოლი გამოჩნდა BBC Four-ის სერიალის How the Brits Rocked America მესამე ეპიზოდში.[60] მან ასევე გაახმოვანა პერსონაჟი Spikey Hair Bot ტელეარხ Disney XD-ის ანიმაციური სერიალის Randy Cunningham: 9th Grade Ninja ეპიზოდში "McSatchle".[61][62] 2014 წლის ოქტომბერში აიდოლმა გამოსცა თავისი მერვე სტუდიური ალბომი Kings & Queens of the Underground. მისი დებიუტი Billboard 200-ის ჩარტში 34-ე ადგილზე შედგა, ხოლო ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში საუკეთესო ათეულებში მოხვდა, მათ შორის მე-8 პოზიცია დაიკავა გერმანიაში. ალბომის ჩაწერისას, რაც 2010-დან 2014 წლამდე პერიოდს მოიცავდა, იგი თანამშრომლობდა პროდიუსერ ტრევორ ჰორნთან, ჰორნის ყოფილ თანაჯგუფელთან Buggles-იდან და Yes-იდან — ჯეფ დაუნსთან[63] და გრეგ კერსტინთან. აიდოლის ავტობიოგრაფიული წიგნი Dancing with Myself გამოიცა 2014 წლის 7 ოქტომბერს და New York Times-ის ბესტსელერი გახდა.[64] ახალი ალბომის მხარდასაჭერად აიდოლი მსოფლიო ტურნეში გაემგზავრა. ტურნე დაიწყო 2014 წლის 5 ნოემბერს და დასრულდა 2015 წლის 4 აპრილს. 40-კონცერტიანი ტურნეს ფარგლებში აიდოლმა და მისმა ბენდმა გამოსვლები გამართეს ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში.[65] მან ჩრდილოეთ ამერიკაში გასტროლები 2016 და 2017 წლებშიც გააგრძელა.[66] 2018 წლის 30 ოქტომბერს Generation X-ის ყოფილი წევრები — აიდოლი და ტონი ჯეიმსი — შეუერთდნენ სტივ ჯონსსა და პოლ კუკს, კიდევ ერთი პირველი ტალღის ინგლისური პანკ-როკ ჯგუფის, Sex Pistols-ის ყოფილ წევრებს. მათ გამართეს უფასო კონცერტი ლოს-ანჯელესში, ჰოლივუდის კლუბ Roxy-ში, სახელით Generation Sex და შეასრულეს ორივე ჯგუფის რეპერტუარისგან შემდგარი გაერთიანებული პროგრამა.[67] 2019 წელს აიდოლი ერთობლივ საგასტროლო ტურნეში გაემგზავრა ბრაიან ადამსთან ერთად.[68] 2020 წლის თებერვლის ბოლოს აიდოლმა მონაწილეობა მიიღო ნიუ-იორკის გარემოს დაცვის დეპარტამენტის პოლიციის საზოგადოებრივ კამპანიაში სახელწოდებით „ბილი არასოდეს მუშაობს უქმად“ (Billy Never Idles; სიტყვების თამაში მისი ფსევდონიმით). კამპანიის მიზანი იყო ნიუ-იორკში ავტომობილების ძრავების უქმად მუშაობის აღკვეთა ჰაერის დაბინძურების შესამცირებლად. აიდოლმა ნიუ-იორკის მერ ბილ დე ბლაზიოსთან ერთად გახსნა ეს კამპანია, რომლის სარეკლამო რგოლებშიც ის ამბობს: „თუ არ მართავ, გამორთე შენი წყეული ძრავი!“ და სხვა მკაცრ რჩევებს იძლევა.[69] იგი ასევე იყო მოწვეული ვოკალისტი მაილი საირუსის ალბომის (Plastic Hearts, გამოვიდა 2020 წლის ნოემბერში) სიმღერაში "Night Crawling".[70] მანამდე, 2016 წელს, აიდოლმა და საირუსმა ერთად შეასრულეს "Rebel Yell" ლას-ვეგასში გამართულ iHeartRadio-ს ფესტივალზე.[71] 2021 წლის 12 აგვისტოს იუთუბზე აიტვირთა აიდოლის მუსიკალური ვიდეო "Bitter Taste", რომელიც რეჟისორმა სტეფენ სებრინგმა გადაიღო. პარალელურად აიდოლმა დააანონსა ახალი EP (მინი-ალბომი) The Roadside, რომელიც იმავე წლის 17 სექტემბერს გამოიცა.[72] '''2022–დღემდე: Dream Into It''' [[ფაილი:Billy Idol performing, 2025.jpg|მინი]] 2022 წლის მარტში აიდოლს მეთიცილინ-რეზისტენტული ოქროსფერი სტაფილოკოკი (MRSA) დაუდგინდა, რის გამოც იგი იძულებული გახდა ჯგუფ Journey-სთან ერთად დაგეგმილი ერთობლივი ტურნი გაეუქმებინა.[73] იმავე წლის სექტემბერში მან დაიწყო მანამდე გადადებული ტურნე „Roadside Tour“, სადაც ოქტომბერში, გაერთიანებულ სამეფოში გამართულ კონცერტებზე, მის მხარდამჭერ შემსრულებლებად (opening acts) Killing Joke და ტოია წარდგნენ. ტურნეს ევროპულ ნაწილში (EU leg) კი კონცერტებს ამერიკული როკ-ჯგუფი თი ფოქსისი (The Foxies) ხსნიდა.[74][75] კიდევ ერთი EP (მინი-ალბომი) სახელწოდებით The Cage 2022 წლის 23 სექტემბერს გამოიცა. ალბომის ამავე სახელწოდების წამყვანი სინგლის მუსიკალური ვიდეო, რომელიც კვლავ სტეფენ სებრინგმა გადაიღო, იუთუბზე 17 აგვისტოს გამოვიდა. 2023 წლის 6 იანვარს აიდოლს პატივი მიაგეს ჰოლივუდის დიდების ხეივანში ვარსკვლავის გახსნით.[76] 24 იანვარს მან ჩრდილოეთ ამერიკის ტურნე დააანონსა, რომელიც მარტის ბოლოდან მაისის შუა რიცხვებამდე უნდა გამართულიყო: ტურნე 30 მარტს სკოტსდეილში იწყებოდა და 20 მაისს, პასადენაში, ფესტივალზე „Cruel World Festival“ დაგეგმილი კონცერტით სრულდებოდა.[77] იმავე წლის აპრილში აიდოლმა ისტორიაში პირველი კონცერტი გამართა ჰუვერის კაშხალზე.[78] აიდოლი ასევე არის ჯგუფ Generation Sex-ის წევრი, რომელიც ამჟამად ტურნეში იმყოფება და რომელმაც 2023 წელს გლასტონბერის ფესტივალზეც გამართა გამოსვლა.[79] 2025 წელს აიდოლი პირველად იქნა ნომინირებული როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესაყვანად.[80] აიდოლმა განაცხადა, რომ სტივ სტივენსი მასთან ერთად იყო ნომინირებული და აიდოლის არჩევის შემთხვევაში, დიდების დარბაზში ორივე მათგანს შეიყვანდნენ.[81] 26 თებერვალს აიდოლმა დააანონსა თავისი პირველი სტუდიური ალბომი თითქმის 11 წლის განმავლობაში — Dream Into It, მის პირველ სინგლთან, "Still Dancing"-თან ერთად.[82] ალბომმა მე-5 ადგილი დაიკავა ავსტრიაში, მე-3 შვეიცარიაში, ხოლო მე-2 ადგილს გერმანიაში მიაღწია. ჩანაწერში სტუმრის სტატუსით მონაწილეობდნენ ავრილ ლავინი, ელისონ მოსჰარტი და ჯოან ჯეტი, და მან ზოგადად პოზიტიური შეფასებები მიიღო.[83] 2025 წლის აპრილში აიდოლმა დაიწყო ჩრდილოეთ ამერიკის ტურნე „It's a Nice Day to Tour again“ ჯოან ჯეტთან და ჯგუფთან The Blackhearts ერთად. ტურნეს ევროპულ ნაწილში მან ისეთ მოედნებზე გამართა კონცერტები, როგორიცაა კენიგსპლაცი (Königsplatz)[65], სადაც მის მხარდამჭერ ბენდად New Model Army წარდგა. 2025 წლის ივნისში ნიუ-იორკში, ტრაიბეკას კინოფესტივალზე (Tribeca Festival), შედგა აიდოლის შესახებ გადაღებული სრულმეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმის პრემიერა.[84] ფილმი, სახელწოდებით „ბილი აიდოლი მკვდარი უნდა იყოს“ (Billy Idol Should Be Dead), ქრონოლოგიურად ასახავს აიდოლის გზას პოპულარობისკენ Chelsea-სა და Generation X-ში გატარებული ადრეული დღეებიდან, მის ბრძოლას ნარკოდამოკიდებულებასთან და მის ოჯახურ ცხოვრებას ბავშვობიდან დღემდე.[85] 2025 წლის ნოემბერში, თავისი ლათინოამერიკული ტურნეს დასასრულს, აიდოლმა მეხიკოში 70 წლის იუბილე აღნიშნა. სცენაზე ერთობლივი შესრულებისთვის — სიმღერაზე "Dancing With Myself" — მიწვეული იქნა დენი ვილიარეალი (ჯგუფიდან The Warning), მოგვიანებით კი აიდოლს მარიაჩის ბენდიც შეუერთდა, რომლებმაც საიუბილეო სიმღერები, "Las Mañanitas" და "Happy Birthday" შეასრულეს.[86] 2026 წლის 1 მარტს გამოცხადდა, რომ აიდოლმა როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესაყვანად თავისი მეორე ნომინაცია მიიღო.[87] ==მუსიკალური სტილი და იმიჯი== ბილი აიდოლმა სახელი 1970-იანი წლების მიწურულის ლონდონურ პანკ-სცენაზე გაითქვა, როგორც ჯგუფ Generation X-ის ფრონტმენმა, რომელსაც ხშირად აკრიტიკებდნენ ზედმეტად „პოპური“ ჟღერადობის გამო.[88] AllMusic-ის კრიტიკოსმა გრეგ ადამსმა მათ სადებიუტო ალბომს „ბაბლგამ პანკი“ (bubblegum punk) უწოდა,[89] ხოლო მათ მეორე ალბომს, Valley of the Dolls, ახასიათებდა გლემ-პანკის ჟღერადობა,[90] რომელზეც გავლენა მოახდინა პროგრესულმა როკმა და ბრიუს სპრინგსტინის 1970-იანი წლების შუა პერიოდის შემოქმედებამ.[91] მას შემდეგ, რაც სახელი Gen X-ით შეიცვალეს და მესამე ალბომში, Kiss Me Deadly, უფრო მეტად ნიუ-უეივის (ახალი ტალღის) მიმართულებით წავიდნენ, ჯგუფმა გამოუშვა სინგლი "Dancing with Myself". ეს სიმღერა ადრეული მაგალითი იყო იმისა, თუ როგორ აერთიანებდა აიდოლი საცეკვაო და პოპ-მუსიკას თავის შემოქმედებაში. სინგლი კომერციულად წარუმატებელი აღმოჩნდა და ჯგუფი მალევე დაიშალა.[92] აიდოლის სოლო კარიერის მუსიკალური სტილი პოპ-მელოდიების (hooks), პანკური განწყობისა და საცეკვაო რიტმების ნაზავია. მას სხვადასხვანაირად ახასიათებდნენ: დენს-პანკი,[93] დენს-როკი,[94] გლემ-პანკი,[95] გლემ-როკი,[96] ჰარდ-როკი,[97] ნიუ-უეივი,[98][99] პოპ-პანკი,[100] პოპ-როკი,[88] პოსტ-პანკი[97] და პაუერ-პოპი.[101] ჟურნალ Rolling Stone-ის კრიტიკოსმა ჯონათან ტეილორმა მის სადებიუტო მინი-ალბომსა (EP) და სოლო რელიზს, Don't Stop, დენს-როკი უწოდა, თუმცა თავის სადებიუტო ალბომში (Billy Idol) მომღერალი გადავიდა „მეინსტრიმულ პაუერ-როკზე“, სადაც ვოკალი ბრიუს სპრინგსტინს, ლუ რიდსა და დეივ კლარკს მოგვაგონებდა.[102] მისი მეორე ალბომი, Rebel Yell, ჰარდ-როკის, ნიუ-უეივისა და პოპის ნაზავია,[103] რამაც AllMusic-ის კრიტიკოს მეტ კოლარის შეფასებით, აიდოლი „პანკ-პოპ ვარსკვლავად“ დაამკვიდრა.[100] მან ეს ჟღერადობა 1990-იანი წლების დასაწყისამდე შეინარჩუნა, თუმცა სხვა ჟანრებთანაც ატარებდა ექსპერიმენტებს, მაგალითად სინთპოპთან სიმღერაში "Eyes Without a Face" (1984)[104] და ჯაზთან კომპოზიციაში "Endless Sleep" (1990).[105] აიდოლის ჟღერადობაში ყველაზე დიდი ცვლილება მოხდა ალბომში Cyberpunk — ეს იყო ტექნო-როკ ალბომი, რომელიც დაეფუძნა 1980-იანი წლების მიწურულისა და 1990-იანი წლების დასაწყისის კიბერდელიკურ სუბკულტურას.[106] მასში გამოყენებული იყო სინთეზირებული ვოკალი, ელექტრონული და ინდუსტრიული ელემენტები, ლუპირებული (დაციკლული) ბითები და კლავიშების რიფები.[107] Devil's Playground, მისი პირველი ალბომი 12 წლის განმავლობაში, უფრო მეტად ჰარდ-როკზე ორიენტირებული სტილით გამოირჩეოდა, რითაც ფეხს უწყობდა ისეთ პოპ-პანკ ჯგუფებს, როგორებიცაა Green Day და Sum 41.[108] მას შემდეგ იგი დაუბრუნდა ჟღერადობას, რომელიც უფრო მეტად მოგვაგონებს მის 1980-იანი წლების შემოქმედებას, და გააერთიანა ნიუ-უეივი და ჰარდ-როკი თავის ორ უახლეს ალბომში — Kings & Queens of the Underground და Dream Into It.[109] ეს უკანასკნელი მისი მეორე კონცეპტუალური ალბომია და მასში სოფტ-როკისა[110] და გრანჟის[111] ელემენტებიც იგრძნობა. ==პირადი ცხოვრება== აიდოლი ლოს-ანჯელესში ცხოვრობს.[112] მას არასოდეს უქორწინია, თუმცა წარსულში ხანგრძლივი ურთიერთობა ჰქონდა ინგლისელ მომღერალსა და მოცეკვავე პერი ლისტერთან. მათ ჰყავთ ვაჟი, უილიამი (დაბადებული 1988 წელს),[113] რომელიც როკ-ჯგუფ FIM-ის წევრი იყო.[114] ისინი 1989 წელს დაშორდნენ.[115] აიდოლს ასევე ჰყავს ქალიშვილი, ბონი, სხვა ურთიერთობიდან.[116][117] 2026 წლის მონაცემებით, მას ოთხი შვილიშვილი გოგონა ჰყავს.[118] აიდოლმა თავისი მემუარები, Dancing with Myself, 2014 წელს გამოსცა.[119] მას განსაკუთრებით უყვარს მოტოციკლები, კონკრეტულად კი Harley-Davidson-ის მარკის; მან 2003 წელს კომპანიის 100 წლის იუბილისადმი მიძღვნილ საკონცერტო ღონისძიებაზეც კი მიიღო მონაწილეობა.[120] 2023 წელს აიდოლმა გაამხილა, რომ მას კიდევ ერთი ვაჟი, ბრანტ ბროუდი ჰყავდა, მას შემდეგ, რაც ბონიმ „23andMe“-ის დნმ-ის ტესტი გაიკეთა და შეიტყო, რომ ნახევარძმა ჰყავდა. აიდოლმა ბროუდი საზოგადოებას საჯაროდ წარუდგინა, როგორც თავისი ვაჟი, იმავე წელს ჰოლივუდის დიდების ხეივანში ვარსკვლავის გახსნის ცერემონიაზე.[121] აიდოლი წლების განმავლობაში ებრძოდა ალკოჰოლიზმსა და ნარკოდამოკიდებულებას, მათ შორის ჰეროინსა და კოკაინზე დამოკიდებულებას.[122] თავის 2014 წლის მემუარებში ის აღნიშნავს, რომ არაერთხელ გაუღვიძია საავადმყოფოში მას შემდეგ, რაც ღამის კლუბში გონება დაუკარგავს.[123] 1994 წელს იგი ლოს-ანჯელესის ერთ-ერთი ღამის კლუბის გარეთ გამა-ჰიდროქსიბუტირატის (GHB) ზედოზირების გამო დაეცა.[124][125] ამ ინციდენტის შემდეგ მან ნარკოტიკების მოხმარება შეწყვიტა, რადგან ჩათვალა, რომ შვილები მას არასოდეს აპატიებდნენ ზედოზირებით გარდაცვალებას.[126] ამის შემდეგ აიდოლმა ვარჯიში დაიწყო, რეგულარულად დადიოდა სპორტულ დარბაზში და ამას დამოკიდებულებისგან თავის დაღწევაში დახმარებას მიაწერდა. 2025 წლის ინტერვიუში მან განაცხადა: „ვარჯიში ჩემი ცხოვრების დიდი ნაწილი გახდა. ეს დამეხმარა ნარკოდამოკიდებულების გადალახვაში“.[127] 2014 წელს მან აღნიშნა, რომ 2003 წლის შემდეგ მძიმე ნარკოტიკები აღარ მიუღია, თუმცა დასძინა, რომ რეგულარულად ეწეოდა კანაფს და ხანდახან ალკოჰოლსაც სვამდა.[122] ბრიტანეთის მოქალაქეობის გარდა, აიდოლმა 2018 წელს ამერიკის მოქალაქეობაც მიიღო.[112][128] აიდოლის ინტერესს ვესტერნების, ამერიკის სამოქალაქო ომის ისტორიისა და სხვა ამერიკული კულტურული მემკვიდრეობის (Americana) მიმართ იზიარებდა ოზი ოზბორნიც, რომელსაც აიდოლი როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესვლაში დაეხმარა.[129] ==საკონცერტო ბენდის შემადგენლობა== მიმდინარე შემადგენლობა *ბილი აიდოლი (Billy Idol) – წამყვანი ვოკალი (1981–დღემდე) *სტივ სტივენსი (Steve Stevens) – წამყვანი და რიტმ-გიტარა, კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (1981–1987, 1993–1995, 1999–დღემდე) *სტივენ მაკგრათი (Stephen McGrath) – ბას-გიტარა, ბეკ-ვოკალი (2001–დღემდე) *ბილი მორისონი (Billy Morrison) – რიტმ- და წამყვანი გიტარა, ბეკ-ვოკალი (2010–დღემდე) *ერიკ ელდენიუსი (Erik Eldenius) – დრამი (2012–დღემდე) *პოლ ტრუდელი (Paul Trudeau) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (2014–დღემდე) '''ყოფილი წევრები''' *ფილ ფეიტი (Phil Feit) – ბას-გიტარა (1981–1983) *სტივ მისისა (Steve Missal) – დრამი (1981–1982) *გრეგ გერსონი (Gregg Gerson) – დრამი (1982–1983) *ჯუდი დოზიერი (Judi Dozier) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები (1982–1985) *სტივ ვებსტერი (Steve Webster) – ბას-გიტარა (1983–1985) *ტომი პრაისი (Thommy Price) – დრამი (1983–1987) *კენი აარონსონი (Kenny Aaronson) – ბას-გიტარა (1986–1987) *სუზი დევისი (Susie Davis) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (1986–1987) *მარკ იანგერ-სმიტი (Mark Younger-Smith) – გიტარები, კლავიშებიანი ინსტრუმენტები (1988–1993) *ფილ სუსანი (Phil Soussan) – ბას-გიტარა (1988–1990) *ლარი სეიმური (Larry Seymour) – ბას-გიტარა (1990–1996) *ტალ ბერგმანი (Tal Bergman) – დრამი (1990–1993) *ბონი ჰეისი (Bonnie Hayes) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (1990–1991) *ჯენიფერ ბლეიკმენი (Jennifer Blakeman) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (1993) *ჯული გრო (Julie Greaux) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, ბეკ-ვოკალი (1993) *დენი სადოვნიკი (Danny Sadownik) – დრამი (1993) *მარკ შულმანი (Mark Schulman) – დრამი (1993–2001) *საშა კრივცოვი (Sasha Krivtsov) – ბას-გიტარა (2000) *ბრაიან ტიჩი (Brian Tichy) – დრამი (2001–2009) *ჯერემი კოლსონი (Jeremy Colson) – დრამი (2010–2012) *დერეკ შერინიანი (Derek Sherinian) – კლავიშებიანი ინსტრუმენტები (2002–2014) ==დისკოგრაფია== *Don't Stop (1981)[a] *Billy Idol (1982) *Rebel Yell (1983) *Whiplash Smile (1986) *Charmed Life (1990) *Cyberpunk (1993) *Devil's Playground (2005) *Happy Holidays (2006) *Kings & Queens of the Underground (2014) *The Roadside (2021)[a] *The Cage (2022)[a] *Dream Into It (2025) ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:აიდოლი, ბილი}} [[კატეგორია:დაბადებული 1955]] [[კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი]] [[კატეგორია:ინგლისელი როკ-მომღერლები]] [[კატეგორია:მე-20 საუკუნის ინგლისელი როკ-მომღერლები]] 2qhlyetaqc7o8we1l1hsmdfhirsaqes 0 892431 5416847 5416837 2026-06-19T12:15:50Z NitaTs55 173574 დაემატა [[კატეგორია:მამაკაცები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით 5416847 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|16|06|2026}} {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = ჯეიმზ ფელპსი | ფოტო =James Phelps by Gage Skidmore.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = ფელპსი 2023 წელს | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი =ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი | დაბთარიღი = {{birth date and age|1986|2|25|df=yes}} | დაბადგილი =სატონ კოლდფილდი, [[ბირმინგემი]], [[ინგლისი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა ={{hlist|მსახიობი|პოდკასტერი}} | აქტიურობის წლები =2000-დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = {{marriage|ანიკა ოსტლე|2016}} | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = [[ოლივერ ფელპსი]] (ძმა) | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი''' (დ. [[25 თებერვალი]], [[1986]]) — [[ინგლისელი]] [[მსახიობი]] და პოდკასტერი. იგი ცნობილია ფრედ უისლის როლით [[ჰარი პოტერი (ფილმების სერია)|ჰარი პოტერის]] ფილმების სერიაში [[2001]] წლიდან [[2011]] წლამდე, თავის ტყუპ ძმასთან, [[ოლივერ ფელპსი|ოლივერ ფელპსთან]] ერთად, რომელიც ჯორჯ უისლის როლს ასრულებდა. ტყუპები სხვა პროექტებზეც აგრძელებენ ერთად მუშაობას, როგორც დუეტი. ==ადრეული ცხოვრება== ჯეიმზ ფელპსი დაიბადა [[ბირმინგემი]]ს [[სატონ კოლდფილდი]]ს რაიონში,<ref name="southend">{{cite web |title=INTERVIEW OLIVER PHELPS – The Case of the Frightened Lady |url=http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |website=southendtheatrescene.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182653/http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |url-status=live }}</ref> [[ინგლისი|ინგლისში]], 1986 წლის 25 თებერვალს, მისი ძმის, ოლივერ ფელპსის დაბადებიდან 13 წუთის შემდეგ. ისინი სიუზან (ქალიშვილობის გვარი სპეარი) და მარტინ ფელპსის ერთადერთი შვილები არიან. ბავშვობაში ჯეიმსი და მისი ძმა ლითლ სატონის დაწყებით და არტურ ტერის საშუალო სკოლაში სწავლობდნენ. „ჰარი პოტერის“ სერიის გადაღებების დროს ტყუპებს გადასაღებ მოედანზე რეპეტიტორობა უტარდებოდათ.<ref name="Oxford Union">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |title=Oliver and James Phelps Full Q&A Oxford Union |via=YouTube |date=25 October 2016 |access-date=19 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514152947/https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |url-status=live }}</ref> ==კარიერა== [[File:James Phelps 2011.jpg|right|thumb|ფელპსი 2011 წელს.]] [[2000]] წელს, მიუხედავად იმისა, რომ ტყუპებს სამსახიობო გამოცდილება არ ჰქონდათ, ისინი ლიდსში ღია კასტინგზე დასასწრებად სკოლას აცდენდნენ. დაახლოებით ექვსი კასტინგის შემდეგ, ტყუპები ფრედისა და ჯორჯ უისლების როლებზე შეირჩნენ ფილმში „[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]“.<ref name="Oxford Union"/> კასტინგის შემდეგ პირველივე კითხვაზე, ჯეიმზს ფრედის, ხოლო ოლივერს ჯორჯის როლი მიენიჭა. მსახიობობის გარდა, ჯეიმზ ფელპსი მუშაობდა დამხმარედ ფილმების „[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]სა“ და „[[და ვინჩის კოდი (ფილმი)|და ვინჩის კოდის]]“ გადასაღებ მოედანზე.<ref name="icbirmingham">{{cite web |url=http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |title=Harry Potter and the magical Midlanders, icBirmingham |publisher=Icbirmingham.icnetwork.co.uk |date=15 July 2007 |access-date=29 July 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722051754/http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |archive-date=22 July 2012 }}</ref> [[2009]] წელს ტყუპები ძმების როლში გამოჩნდნენ სერიალ „სამეფოს“ მესამე სეზონის მეხუთე ეპიზოდში.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|title="Kingdom" Episode #3.5 (TV Episode 2009) - IMDb|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=2 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102170924/https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|url-status=live}}</ref> [[2012]] წელს მათ მთავარი როლი ითამაშეს [[პლატონი]]ს ფილოსოფიურ იდეებზე დაფუძნებულ მოკლემეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმში „გონების თვალი“.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|title=MAKING OF 'A MIND'S EYE' [WEASLEY TWINS CUT] – YouTube|via=YouTube|date=February 2012 |access-date=19 May 2021|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510234834/https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|url-status=live}}</ref><ref name="mind_imdb">{{cite web |title=A Mind's Eye (2009) - IMdb |url=https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |publisher=IMDb |access-date=10 May 2021 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726214331/https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |url-status=live }}</ref> ტყუპები ასევე მონაწილეობდნენ ჰარი პოტერის გამოფენაში. ისინი იმყოფებოდნენ მის გახსნაზე 2009 წელს, [[ჩიკაგო]]ში და მოგვიანებით მის პოპულარიზაციის მიზნით სხვადასხვა ქალაქსა და ქვეყანაში იმყოფებოდნენ.<ref name="Oxford Union"/> [[2014]] წლის იანვარში ტყუპები [[ევანა ლინჩი|ევანა ლინჩთან]], [[მეთიუ ლუისი (მსახიობი)|მეთიუ ლუისთან]] და [[დევონ მიურეი]]სთან ერთად [[ორლანდო]]ში, [[ფლორიდა]]ში, ჰარი პოტერისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრნენ. მათ ასევე გააკეთეს პირდაპირი ტრანსლაცია, სადაც უპასუხეს გულშემატკივრების კითხვებს და ისაუბრეს ჰარი პოტერის ჯადოქრული სამყაროს გაფართოებაზე.<ref name="themepark">{{cite web |last1=Niles |first1=Robert |title=Universal Orlando reveals details from The Wizarding World of Harry Potter – Diagon Alley |url=https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |website=themeparkinsider.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232306/https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |url-status=live }}</ref> ფელპსი მიწვეული ვარსკვლავი იყო ბრიტანული სატელევიზიო დრამის „ჩუმი მოწმის“ ერთ ეპიზოდში, რომელიც ეთერში [[2015]] წლის 6 იანვარს გავიდა.<ref name="sniper_imdb">{{cite web|title=Sniper's Nest: Part 1 (2015) - Full Cast & Crew - IMDb|url=https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052247/https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|url-status=live}}</ref> [[2019]] წელს მან ითამაშა ფენტეზი ფილმში „კადია: შინაგანი სამყარო“ და ასევე იყო პროექტის ასოცირებული პროდიუსერი.<ref name="cadia_imdb">{{cite web |title=Cadia: The World Within (2019) - Full Cast & Crew - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |publisher=IMDb |access-date=19 May 2021 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052231/https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |url-status=live }}</ref> ===პოდკასტი=== ფელპსი ძმასთან ერთად პოდკასტზე თანამშრომლობდა, რომელიც [[YouTube]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|title=Oliver and James Phelps – YouTube|via=YouTube|access-date=19 May 2021|archive-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711011620/https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|url-status=live}}</ref> და სხვადასხვა სტრიმინგ სერვისებზე, მათ შორის [[Spotify]]-სა<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|title=Normal Not Normal – Podcast on Spotify|website=spotify.com|access-date=19 May 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418063044/https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|url-status=live}}</ref> და [[iTunes]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|title=Normal Not Normal on Apple Podcasts|website=podcasts.apple.com|access-date=19 May 2021|archive-date=13 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613141104/https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|url-status=live}}</ref> გამოვიდა. პირველ სეზონში, რომლის პრემიერაც [[2017]] წელს შედგა, ჯეიმზი და ოლივერი თავიანთ წარსულ მოგზაურობებზე საუბრობენ. პოდკასტის მეორე სეზონი [[2020]] წელს, კარანტინის დროს გამოვიდა და ტყუპებმა სტუმრებს ინტერვიუები ჩამოართვეს და პირად ცხოვრებაზე ისაუბრეს. [[2021]] წელს მათ გამოუშვეს მესამე სეზონი სახელწოდებით „ნორმალური, არა ნორმალური“, რომელზეც ისინი Stabl Production-თან თანამშრომლობდნენ; ეს სეზონი წინა სეზონთან შედარებით უფრო სტრუქტურირებული და პროფესიონალურად დამონტაჟებულია. ამ სეზონში ისინი განიხილავენ, თუ რა არის სინამდვილეში ნორმალური და არსებობს თუ არა ის საერთოდ. მათ ინტერვიუები ჩამოართვეს ცნობილ ადამიანებს, მათ შორის საშა ბენკსს, [[ტომ ჰოპერი|ტომ ჰოპერს]] და [[მარა უილსონი|მარა უილსონს]], ასევე მათ ყოფილ თანავარსკვლავებს, როგორებიც არიან [[კეიტი ლონგი]], ევანა ლინჩი და [[ალფრედ ენოხი]]. ==პირადი ცხოვრება და ქველმოქმედება== ფელპსი ანიკა ოსტლეზე [[2016]] წელს დაქორწინდა.<ref name="thethings">{{cite web |last1=Pevens |first1=Lane |title=What Happened To Oliver And James Phelps After 'Harry Potter'? |url=https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |website=thethings.com |date=16 February 2021 |access-date=19 May 2021 |archive-date=19 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |url-status=live }}</ref> მათ ორი ძაღლი ჰყავთ, სახელად ტონტო და ჯეისონი.<ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-02-26 |title='Harry Potter' Weasley Twins: Oliver, James Phelps Now |url=https://www.j-14.com/posts/harry-potter-weasley-twins-oliver-james-phelps-now/ |access-date=2024-03-22 |website=J-14 |language=en-US}}</ref> [[2023]] წელს ფელპსმა [[ლონდონის მარათონი|ლონდონის მარათონში]] გაირბინა [[ენდომეტრიოზი]]ს შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად და ოსტლის მხარდასაჭერად, რომელიც ამ დაავადებით იტანჯება.<ref>{{cite web |title=Harry Potter Actor, James Phelps, to run London Marathon 2023 in support of charity Endometriosis UK &#124; Endometriosis UK |url=https://www.endometriosis-uk.org/harry-potter-actor-james-phelps-run-london-marathon-2023-support-charity-endometriosis-uk}}</ref> მან რბოლა 4:46:24 დროით დაასრულა.<ref>{{cite web |title=TCS London Marathon 2023: James Phelps &#124; Result |url=https://results.tcslondonmarathon.com/2023/?content=detail&fpid=search&pid=search&idp=T8C2O3HQ3FEAD2&lang=EN_CAP&event=MAS&search%5Bname%5D=Phelps&search_event=MAS}}</ref> [[2003]] წლის იანვარში ფელპსმა და მისმა ძმამ ლესტერშირის ეროვნულ ტყეში ხეები დარგეს. ხეები არყისა და იფანის იყო, იგივე ტიპის, რისგანაც ჰარი პოტერის ფილმებში გამოყენებული ცოცხების ჯოხები დამზადდა.<ref>{{cite news|date=19 January 2003|title=Potter twins plant trees|publisher=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203111827/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|archive-date=3 December 2013}}</ref> ტყუპები მხარდამჭერები არიან Teenage Cancer Trust-ის,<ref name="teenageCancerTrust">{{cite web|title=James and Oliver Phelps visit Birmingham unit|url=https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|access-date=10 May 2021|website=teenagecancertrust.org|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510180153/https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|url-status=live}}</ref> „Celebrity World Cup Soccer Six“-ის,<ref name="soccer">{{cite web|title=Stars pitch in for Soccer Six|url=https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|access-date=10 May 2021|website=birminghammail.co.uk|date=14 May 2006 |archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232545/https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|url-status=live}}</ref> Virgin Money Giving-ის კამპანიის<ref name="virginmoney">{{cite web|title=James Phelps' fundraising page|url=http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722021945/http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|archive-date=22 July 2011}}</ref> და Cancer Research UK-ის ავსტრალიაში.<ref name="express">{{cite web|title=Stars turn out for match in aid of Harry Moseley's charity|url=https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|access-date=10 May 2021|website=expressandstar.com|date=19 May 2014 |archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|url-status=live}}</ref> ==ფილმოგრაფია== ===კინო და ტელევიზია=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2001 |''[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]'' |rowspan=5|[[ფრედ უისლი]] | |- |2002 |''[[ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი]]'' | |- |2004 |''[[ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე (ფილმი)|ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე]]'' | |- |2005 |''[[ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი]]'' | |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' | |- |rowspan=3|2009 |''Kingdom'' |კალუმ ანდერსონი |ეპიზოდი #3.5 |- |''A Mind's Eye'' |სტენლი ტუ |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]'' |rowspan=4|ფრედ უისლი |ასევე დირექტორის თანაშემწე |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და აკრძალული მოგზაურობა]]'' |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი რობოკოსტერი [[ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყარო|ჰარი პოტერის ჯადოსნურ სამყაროში]] – ჰოგსმიდი |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' | |- |2011 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2]]'' | |- |rowspan=2|2012 |''Ward 3'' |ჯიმი | |- |''The Turn'' |მორის ტალივერი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |rowspan=2|2014 |''Own Worst Enemy'' |კონსტებლი ბეროუ | |- |''[[ჰოგვორტსის ექსპრესი]]'' |ფრედ უისლი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი შატლის მომსახურება ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყაროს - ჰოგსმიდისა და დიაგონის ხეივნის დანიშნულების ადგილებს შორის |- |rowspan=4|2015 |''King of the Nerds'' |თვითონ |მოწვეული მსახიობი- ეპიზოდი 7 |- |''Silent Witness'' |კრისი |სეზონი 18, ეპიზოდი 1 – „Sniper's Nest: Part 1“ |- |''Danny and the Human Zoo'' |მისტერ ბრაიან კარტერი |სატელევიზიო ფილმი |- |''Patchwork'' |გარეტი |ფილმი |- |rowspan=2|2019 |''7 days The Story of "Blind Dave" Heeley'' |კაპიტანი უილიამსი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''Cadia: The World Within'' |ტანიონი |ასოცირებული პროდიუსერის კრედიტი |- |2021 |''[[წინა ღამით სოჰოში]]'' |გარდერობის მომსახურე | |- |Rowspan=3|2022 |''Brigantia'' |მეთევზე კოუნი |წინასწარი წარმოება |- |''Fantastic Friends'' |Rowspan=2|თვითონ |სამოგზაურო გადაცემა |- |''[[ჰარი პოტერის 20 წლის იუბილე: დაბრუნება ჰოგვორტსში]]'' | HBO Max-ის სპეციალური გამოშვება |- |2023 |''Bloody Fury'' |დიუკი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |2024 |''ჰარი პოტერი: გამოცხობის ჯადოქრები'' |თვითონ |Warner Bros რეალითი შოუ |- |} ===ვიდეო თამაშები=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' |rowspan=2|ფრედ უისლი (ხმა) |rowspan=2|ვიდეო თამაში |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' |- |} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commons category|James Phelps}} * {{IMDb name|962359|James Phelps}} {{authority control}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:მამაკაცები]] hm3xkh0jlto3busb1mlrl40wogw8tty 5416848 5416847 2026-06-19T12:15:58Z NitaTs55 173574 დაემატა [[კატეგორია:მსახიობები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით 5416848 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|16|06|2026}} {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = ჯეიმზ ფელპსი | ფოტო =James Phelps by Gage Skidmore.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = ფელპსი 2023 წელს | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი =ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი | დაბთარიღი = {{birth date and age|1986|2|25|df=yes}} | დაბადგილი =სატონ კოლდფილდი, [[ბირმინგემი]], [[ინგლისი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა ={{hlist|მსახიობი|პოდკასტერი}} | აქტიურობის წლები =2000-დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = {{marriage|ანიკა ოსტლე|2016}} | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = [[ოლივერ ფელპსი]] (ძმა) | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი''' (დ. [[25 თებერვალი]], [[1986]]) — [[ინგლისელი]] [[მსახიობი]] და პოდკასტერი. იგი ცნობილია ფრედ უისლის როლით [[ჰარი პოტერი (ფილმების სერია)|ჰარი პოტერის]] ფილმების სერიაში [[2001]] წლიდან [[2011]] წლამდე, თავის ტყუპ ძმასთან, [[ოლივერ ფელპსი|ოლივერ ფელპსთან]] ერთად, რომელიც ჯორჯ უისლის როლს ასრულებდა. ტყუპები სხვა პროექტებზეც აგრძელებენ ერთად მუშაობას, როგორც დუეტი. ==ადრეული ცხოვრება== ჯეიმზ ფელპსი დაიბადა [[ბირმინგემი]]ს [[სატონ კოლდფილდი]]ს რაიონში,<ref name="southend">{{cite web |title=INTERVIEW OLIVER PHELPS – The Case of the Frightened Lady |url=http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |website=southendtheatrescene.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182653/http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |url-status=live }}</ref> [[ინგლისი|ინგლისში]], 1986 წლის 25 თებერვალს, მისი ძმის, ოლივერ ფელპსის დაბადებიდან 13 წუთის შემდეგ. ისინი სიუზან (ქალიშვილობის გვარი სპეარი) და მარტინ ფელპსის ერთადერთი შვილები არიან. ბავშვობაში ჯეიმსი და მისი ძმა ლითლ სატონის დაწყებით და არტურ ტერის საშუალო სკოლაში სწავლობდნენ. „ჰარი პოტერის“ სერიის გადაღებების დროს ტყუპებს გადასაღებ მოედანზე რეპეტიტორობა უტარდებოდათ.<ref name="Oxford Union">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |title=Oliver and James Phelps Full Q&A Oxford Union |via=YouTube |date=25 October 2016 |access-date=19 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514152947/https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |url-status=live }}</ref> ==კარიერა== [[File:James Phelps 2011.jpg|right|thumb|ფელპსი 2011 წელს.]] [[2000]] წელს, მიუხედავად იმისა, რომ ტყუპებს სამსახიობო გამოცდილება არ ჰქონდათ, ისინი ლიდსში ღია კასტინგზე დასასწრებად სკოლას აცდენდნენ. დაახლოებით ექვსი კასტინგის შემდეგ, ტყუპები ფრედისა და ჯორჯ უისლების როლებზე შეირჩნენ ფილმში „[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]“.<ref name="Oxford Union"/> კასტინგის შემდეგ პირველივე კითხვაზე, ჯეიმზს ფრედის, ხოლო ოლივერს ჯორჯის როლი მიენიჭა. მსახიობობის გარდა, ჯეიმზ ფელპსი მუშაობდა დამხმარედ ფილმების „[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]სა“ და „[[და ვინჩის კოდი (ფილმი)|და ვინჩის კოდის]]“ გადასაღებ მოედანზე.<ref name="icbirmingham">{{cite web |url=http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |title=Harry Potter and the magical Midlanders, icBirmingham |publisher=Icbirmingham.icnetwork.co.uk |date=15 July 2007 |access-date=29 July 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722051754/http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |archive-date=22 July 2012 }}</ref> [[2009]] წელს ტყუპები ძმების როლში გამოჩნდნენ სერიალ „სამეფოს“ მესამე სეზონის მეხუთე ეპიზოდში.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|title="Kingdom" Episode #3.5 (TV Episode 2009) - IMDb|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=2 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102170924/https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|url-status=live}}</ref> [[2012]] წელს მათ მთავარი როლი ითამაშეს [[პლატონი]]ს ფილოსოფიურ იდეებზე დაფუძნებულ მოკლემეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმში „გონების თვალი“.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|title=MAKING OF 'A MIND'S EYE' [WEASLEY TWINS CUT] – YouTube|via=YouTube|date=February 2012 |access-date=19 May 2021|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510234834/https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|url-status=live}}</ref><ref name="mind_imdb">{{cite web |title=A Mind's Eye (2009) - IMdb |url=https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |publisher=IMDb |access-date=10 May 2021 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726214331/https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |url-status=live }}</ref> ტყუპები ასევე მონაწილეობდნენ ჰარი პოტერის გამოფენაში. ისინი იმყოფებოდნენ მის გახსნაზე 2009 წელს, [[ჩიკაგო]]ში და მოგვიანებით მის პოპულარიზაციის მიზნით სხვადასხვა ქალაქსა და ქვეყანაში იმყოფებოდნენ.<ref name="Oxford Union"/> [[2014]] წლის იანვარში ტყუპები [[ევანა ლინჩი|ევანა ლინჩთან]], [[მეთიუ ლუისი (მსახიობი)|მეთიუ ლუისთან]] და [[დევონ მიურეი]]სთან ერთად [[ორლანდო]]ში, [[ფლორიდა]]ში, ჰარი პოტერისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრნენ. მათ ასევე გააკეთეს პირდაპირი ტრანსლაცია, სადაც უპასუხეს გულშემატკივრების კითხვებს და ისაუბრეს ჰარი პოტერის ჯადოქრული სამყაროს გაფართოებაზე.<ref name="themepark">{{cite web |last1=Niles |first1=Robert |title=Universal Orlando reveals details from The Wizarding World of Harry Potter – Diagon Alley |url=https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |website=themeparkinsider.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232306/https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |url-status=live }}</ref> ფელპსი მიწვეული ვარსკვლავი იყო ბრიტანული სატელევიზიო დრამის „ჩუმი მოწმის“ ერთ ეპიზოდში, რომელიც ეთერში [[2015]] წლის 6 იანვარს გავიდა.<ref name="sniper_imdb">{{cite web|title=Sniper's Nest: Part 1 (2015) - Full Cast & Crew - IMDb|url=https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052247/https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|url-status=live}}</ref> [[2019]] წელს მან ითამაშა ფენტეზი ფილმში „კადია: შინაგანი სამყარო“ და ასევე იყო პროექტის ასოცირებული პროდიუსერი.<ref name="cadia_imdb">{{cite web |title=Cadia: The World Within (2019) - Full Cast & Crew - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |publisher=IMDb |access-date=19 May 2021 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052231/https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |url-status=live }}</ref> ===პოდკასტი=== ფელპსი ძმასთან ერთად პოდკასტზე თანამშრომლობდა, რომელიც [[YouTube]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|title=Oliver and James Phelps – YouTube|via=YouTube|access-date=19 May 2021|archive-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711011620/https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|url-status=live}}</ref> და სხვადასხვა სტრიმინგ სერვისებზე, მათ შორის [[Spotify]]-სა<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|title=Normal Not Normal – Podcast on Spotify|website=spotify.com|access-date=19 May 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418063044/https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|url-status=live}}</ref> და [[iTunes]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|title=Normal Not Normal on Apple Podcasts|website=podcasts.apple.com|access-date=19 May 2021|archive-date=13 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613141104/https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|url-status=live}}</ref> გამოვიდა. პირველ სეზონში, რომლის პრემიერაც [[2017]] წელს შედგა, ჯეიმზი და ოლივერი თავიანთ წარსულ მოგზაურობებზე საუბრობენ. პოდკასტის მეორე სეზონი [[2020]] წელს, კარანტინის დროს გამოვიდა და ტყუპებმა სტუმრებს ინტერვიუები ჩამოართვეს და პირად ცხოვრებაზე ისაუბრეს. [[2021]] წელს მათ გამოუშვეს მესამე სეზონი სახელწოდებით „ნორმალური, არა ნორმალური“, რომელზეც ისინი Stabl Production-თან თანამშრომლობდნენ; ეს სეზონი წინა სეზონთან შედარებით უფრო სტრუქტურირებული და პროფესიონალურად დამონტაჟებულია. ამ სეზონში ისინი განიხილავენ, თუ რა არის სინამდვილეში ნორმალური და არსებობს თუ არა ის საერთოდ. მათ ინტერვიუები ჩამოართვეს ცნობილ ადამიანებს, მათ შორის საშა ბენკსს, [[ტომ ჰოპერი|ტომ ჰოპერს]] და [[მარა უილსონი|მარა უილსონს]], ასევე მათ ყოფილ თანავარსკვლავებს, როგორებიც არიან [[კეიტი ლონგი]], ევანა ლინჩი და [[ალფრედ ენოხი]]. ==პირადი ცხოვრება და ქველმოქმედება== ფელპსი ანიკა ოსტლეზე [[2016]] წელს დაქორწინდა.<ref name="thethings">{{cite web |last1=Pevens |first1=Lane |title=What Happened To Oliver And James Phelps After 'Harry Potter'? |url=https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |website=thethings.com |date=16 February 2021 |access-date=19 May 2021 |archive-date=19 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |url-status=live }}</ref> მათ ორი ძაღლი ჰყავთ, სახელად ტონტო და ჯეისონი.<ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-02-26 |title='Harry Potter' Weasley Twins: Oliver, James Phelps Now |url=https://www.j-14.com/posts/harry-potter-weasley-twins-oliver-james-phelps-now/ |access-date=2024-03-22 |website=J-14 |language=en-US}}</ref> [[2023]] წელს ფელპსმა [[ლონდონის მარათონი|ლონდონის მარათონში]] გაირბინა [[ენდომეტრიოზი]]ს შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად და ოსტლის მხარდასაჭერად, რომელიც ამ დაავადებით იტანჯება.<ref>{{cite web |title=Harry Potter Actor, James Phelps, to run London Marathon 2023 in support of charity Endometriosis UK &#124; Endometriosis UK |url=https://www.endometriosis-uk.org/harry-potter-actor-james-phelps-run-london-marathon-2023-support-charity-endometriosis-uk}}</ref> მან რბოლა 4:46:24 დროით დაასრულა.<ref>{{cite web |title=TCS London Marathon 2023: James Phelps &#124; Result |url=https://results.tcslondonmarathon.com/2023/?content=detail&fpid=search&pid=search&idp=T8C2O3HQ3FEAD2&lang=EN_CAP&event=MAS&search%5Bname%5D=Phelps&search_event=MAS}}</ref> [[2003]] წლის იანვარში ფელპსმა და მისმა ძმამ ლესტერშირის ეროვნულ ტყეში ხეები დარგეს. ხეები არყისა და იფანის იყო, იგივე ტიპის, რისგანაც ჰარი პოტერის ფილმებში გამოყენებული ცოცხების ჯოხები დამზადდა.<ref>{{cite news|date=19 January 2003|title=Potter twins plant trees|publisher=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203111827/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|archive-date=3 December 2013}}</ref> ტყუპები მხარდამჭერები არიან Teenage Cancer Trust-ის,<ref name="teenageCancerTrust">{{cite web|title=James and Oliver Phelps visit Birmingham unit|url=https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|access-date=10 May 2021|website=teenagecancertrust.org|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510180153/https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|url-status=live}}</ref> „Celebrity World Cup Soccer Six“-ის,<ref name="soccer">{{cite web|title=Stars pitch in for Soccer Six|url=https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|access-date=10 May 2021|website=birminghammail.co.uk|date=14 May 2006 |archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232545/https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|url-status=live}}</ref> Virgin Money Giving-ის კამპანიის<ref name="virginmoney">{{cite web|title=James Phelps' fundraising page|url=http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722021945/http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|archive-date=22 July 2011}}</ref> და Cancer Research UK-ის ავსტრალიაში.<ref name="express">{{cite web|title=Stars turn out for match in aid of Harry Moseley's charity|url=https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|access-date=10 May 2021|website=expressandstar.com|date=19 May 2014 |archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|url-status=live}}</ref> ==ფილმოგრაფია== ===კინო და ტელევიზია=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2001 |''[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]'' |rowspan=5|[[ფრედ უისლი]] | |- |2002 |''[[ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი]]'' | |- |2004 |''[[ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე (ფილმი)|ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე]]'' | |- |2005 |''[[ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი]]'' | |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' | |- |rowspan=3|2009 |''Kingdom'' |კალუმ ანდერსონი |ეპიზოდი #3.5 |- |''A Mind's Eye'' |სტენლი ტუ |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]'' |rowspan=4|ფრედ უისლი |ასევე დირექტორის თანაშემწე |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და აკრძალული მოგზაურობა]]'' |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი რობოკოსტერი [[ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყარო|ჰარი პოტერის ჯადოსნურ სამყაროში]] – ჰოგსმიდი |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' | |- |2011 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2]]'' | |- |rowspan=2|2012 |''Ward 3'' |ჯიმი | |- |''The Turn'' |მორის ტალივერი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |rowspan=2|2014 |''Own Worst Enemy'' |კონსტებლი ბეროუ | |- |''[[ჰოგვორტსის ექსპრესი]]'' |ფრედ უისლი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი შატლის მომსახურება ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყაროს - ჰოგსმიდისა და დიაგონის ხეივნის დანიშნულების ადგილებს შორის |- |rowspan=4|2015 |''King of the Nerds'' |თვითონ |მოწვეული მსახიობი- ეპიზოდი 7 |- |''Silent Witness'' |კრისი |სეზონი 18, ეპიზოდი 1 – „Sniper's Nest: Part 1“ |- |''Danny and the Human Zoo'' |მისტერ ბრაიან კარტერი |სატელევიზიო ფილმი |- |''Patchwork'' |გარეტი |ფილმი |- |rowspan=2|2019 |''7 days The Story of "Blind Dave" Heeley'' |კაპიტანი უილიამსი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''Cadia: The World Within'' |ტანიონი |ასოცირებული პროდიუსერის კრედიტი |- |2021 |''[[წინა ღამით სოჰოში]]'' |გარდერობის მომსახურე | |- |Rowspan=3|2022 |''Brigantia'' |მეთევზე კოუნი |წინასწარი წარმოება |- |''Fantastic Friends'' |Rowspan=2|თვითონ |სამოგზაურო გადაცემა |- |''[[ჰარი პოტერის 20 წლის იუბილე: დაბრუნება ჰოგვორტსში]]'' | HBO Max-ის სპეციალური გამოშვება |- |2023 |''Bloody Fury'' |დიუკი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |2024 |''ჰარი პოტერი: გამოცხობის ჯადოქრები'' |თვითონ |Warner Bros რეალითი შოუ |- |} ===ვიდეო თამაშები=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' |rowspan=2|ფრედ უისლი (ხმა) |rowspan=2|ვიდეო თამაში |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' |- |} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commons category|James Phelps}} * {{IMDb name|962359|James Phelps}} {{authority control}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:მამაკაცები]] [[კატეგორია:მსახიობები]] qjqx03ui5gnzlhwr690hb0tpw8f85wd 5416849 5416848 2026-06-19T12:16:22Z NitaTs55 173574 დაემატა [[კატეგორია:ინგლისელები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით 5416849 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|16|06|2026}} {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = ჯეიმზ ფელპსი | ფოტო =James Phelps by Gage Skidmore.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = ფელპსი 2023 წელს | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი =ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი | დაბთარიღი = {{birth date and age|1986|2|25|df=yes}} | დაბადგილი =სატონ კოლდფილდი, [[ბირმინგემი]], [[ინგლისი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა ={{hlist|მსახიობი|პოდკასტერი}} | აქტიურობის წლები =2000-დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = {{marriage|ანიკა ოსტლე|2016}} | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = [[ოლივერ ფელპსი]] (ძმა) | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი''' (დ. [[25 თებერვალი]], [[1986]]) — [[ინგლისელი]] [[მსახიობი]] და პოდკასტერი. იგი ცნობილია ფრედ უისლის როლით [[ჰარი პოტერი (ფილმების სერია)|ჰარი პოტერის]] ფილმების სერიაში [[2001]] წლიდან [[2011]] წლამდე, თავის ტყუპ ძმასთან, [[ოლივერ ფელპსი|ოლივერ ფელპსთან]] ერთად, რომელიც ჯორჯ უისლის როლს ასრულებდა. ტყუპები სხვა პროექტებზეც აგრძელებენ ერთად მუშაობას, როგორც დუეტი. ==ადრეული ცხოვრება== ჯეიმზ ფელპსი დაიბადა [[ბირმინგემი]]ს [[სატონ კოლდფილდი]]ს რაიონში,<ref name="southend">{{cite web |title=INTERVIEW OLIVER PHELPS – The Case of the Frightened Lady |url=http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |website=southendtheatrescene.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182653/http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |url-status=live }}</ref> [[ინგლისი|ინგლისში]], 1986 წლის 25 თებერვალს, მისი ძმის, ოლივერ ფელპსის დაბადებიდან 13 წუთის შემდეგ. ისინი სიუზან (ქალიშვილობის გვარი სპეარი) და მარტინ ფელპსის ერთადერთი შვილები არიან. ბავშვობაში ჯეიმსი და მისი ძმა ლითლ სატონის დაწყებით და არტურ ტერის საშუალო სკოლაში სწავლობდნენ. „ჰარი პოტერის“ სერიის გადაღებების დროს ტყუპებს გადასაღებ მოედანზე რეპეტიტორობა უტარდებოდათ.<ref name="Oxford Union">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |title=Oliver and James Phelps Full Q&A Oxford Union |via=YouTube |date=25 October 2016 |access-date=19 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514152947/https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |url-status=live }}</ref> ==კარიერა== [[File:James Phelps 2011.jpg|right|thumb|ფელპსი 2011 წელს.]] [[2000]] წელს, მიუხედავად იმისა, რომ ტყუპებს სამსახიობო გამოცდილება არ ჰქონდათ, ისინი ლიდსში ღია კასტინგზე დასასწრებად სკოლას აცდენდნენ. დაახლოებით ექვსი კასტინგის შემდეგ, ტყუპები ფრედისა და ჯორჯ უისლების როლებზე შეირჩნენ ფილმში „[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]“.<ref name="Oxford Union"/> კასტინგის შემდეგ პირველივე კითხვაზე, ჯეიმზს ფრედის, ხოლო ოლივერს ჯორჯის როლი მიენიჭა. მსახიობობის გარდა, ჯეიმზ ფელპსი მუშაობდა დამხმარედ ფილმების „[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]სა“ და „[[და ვინჩის კოდი (ფილმი)|და ვინჩის კოდის]]“ გადასაღებ მოედანზე.<ref name="icbirmingham">{{cite web |url=http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |title=Harry Potter and the magical Midlanders, icBirmingham |publisher=Icbirmingham.icnetwork.co.uk |date=15 July 2007 |access-date=29 July 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722051754/http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |archive-date=22 July 2012 }}</ref> [[2009]] წელს ტყუპები ძმების როლში გამოჩნდნენ სერიალ „სამეფოს“ მესამე სეზონის მეხუთე ეპიზოდში.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|title="Kingdom" Episode #3.5 (TV Episode 2009) - IMDb|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=2 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102170924/https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|url-status=live}}</ref> [[2012]] წელს მათ მთავარი როლი ითამაშეს [[პლატონი]]ს ფილოსოფიურ იდეებზე დაფუძნებულ მოკლემეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმში „გონების თვალი“.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|title=MAKING OF 'A MIND'S EYE' [WEASLEY TWINS CUT] – YouTube|via=YouTube|date=February 2012 |access-date=19 May 2021|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510234834/https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|url-status=live}}</ref><ref name="mind_imdb">{{cite web |title=A Mind's Eye (2009) - IMdb |url=https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |publisher=IMDb |access-date=10 May 2021 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726214331/https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |url-status=live }}</ref> ტყუპები ასევე მონაწილეობდნენ ჰარი პოტერის გამოფენაში. ისინი იმყოფებოდნენ მის გახსნაზე 2009 წელს, [[ჩიკაგო]]ში და მოგვიანებით მის პოპულარიზაციის მიზნით სხვადასხვა ქალაქსა და ქვეყანაში იმყოფებოდნენ.<ref name="Oxford Union"/> [[2014]] წლის იანვარში ტყუპები [[ევანა ლინჩი|ევანა ლინჩთან]], [[მეთიუ ლუისი (მსახიობი)|მეთიუ ლუისთან]] და [[დევონ მიურეი]]სთან ერთად [[ორლანდო]]ში, [[ფლორიდა]]ში, ჰარი პოტერისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრნენ. მათ ასევე გააკეთეს პირდაპირი ტრანსლაცია, სადაც უპასუხეს გულშემატკივრების კითხვებს და ისაუბრეს ჰარი პოტერის ჯადოქრული სამყაროს გაფართოებაზე.<ref name="themepark">{{cite web |last1=Niles |first1=Robert |title=Universal Orlando reveals details from The Wizarding World of Harry Potter – Diagon Alley |url=https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |website=themeparkinsider.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232306/https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |url-status=live }}</ref> ფელპსი მიწვეული ვარსკვლავი იყო ბრიტანული სატელევიზიო დრამის „ჩუმი მოწმის“ ერთ ეპიზოდში, რომელიც ეთერში [[2015]] წლის 6 იანვარს გავიდა.<ref name="sniper_imdb">{{cite web|title=Sniper's Nest: Part 1 (2015) - Full Cast & Crew - IMDb|url=https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052247/https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|url-status=live}}</ref> [[2019]] წელს მან ითამაშა ფენტეზი ფილმში „კადია: შინაგანი სამყარო“ და ასევე იყო პროექტის ასოცირებული პროდიუსერი.<ref name="cadia_imdb">{{cite web |title=Cadia: The World Within (2019) - Full Cast & Crew - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |publisher=IMDb |access-date=19 May 2021 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052231/https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |url-status=live }}</ref> ===პოდკასტი=== ფელპსი ძმასთან ერთად პოდკასტზე თანამშრომლობდა, რომელიც [[YouTube]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|title=Oliver and James Phelps – YouTube|via=YouTube|access-date=19 May 2021|archive-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711011620/https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|url-status=live}}</ref> და სხვადასხვა სტრიმინგ სერვისებზე, მათ შორის [[Spotify]]-სა<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|title=Normal Not Normal – Podcast on Spotify|website=spotify.com|access-date=19 May 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418063044/https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|url-status=live}}</ref> და [[iTunes]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|title=Normal Not Normal on Apple Podcasts|website=podcasts.apple.com|access-date=19 May 2021|archive-date=13 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613141104/https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|url-status=live}}</ref> გამოვიდა. პირველ სეზონში, რომლის პრემიერაც [[2017]] წელს შედგა, ჯეიმზი და ოლივერი თავიანთ წარსულ მოგზაურობებზე საუბრობენ. პოდკასტის მეორე სეზონი [[2020]] წელს, კარანტინის დროს გამოვიდა და ტყუპებმა სტუმრებს ინტერვიუები ჩამოართვეს და პირად ცხოვრებაზე ისაუბრეს. [[2021]] წელს მათ გამოუშვეს მესამე სეზონი სახელწოდებით „ნორმალური, არა ნორმალური“, რომელზეც ისინი Stabl Production-თან თანამშრომლობდნენ; ეს სეზონი წინა სეზონთან შედარებით უფრო სტრუქტურირებული და პროფესიონალურად დამონტაჟებულია. ამ სეზონში ისინი განიხილავენ, თუ რა არის სინამდვილეში ნორმალური და არსებობს თუ არა ის საერთოდ. მათ ინტერვიუები ჩამოართვეს ცნობილ ადამიანებს, მათ შორის საშა ბენკსს, [[ტომ ჰოპერი|ტომ ჰოპერს]] და [[მარა უილსონი|მარა უილსონს]], ასევე მათ ყოფილ თანავარსკვლავებს, როგორებიც არიან [[კეიტი ლონგი]], ევანა ლინჩი და [[ალფრედ ენოხი]]. ==პირადი ცხოვრება და ქველმოქმედება== ფელპსი ანიკა ოსტლეზე [[2016]] წელს დაქორწინდა.<ref name="thethings">{{cite web |last1=Pevens |first1=Lane |title=What Happened To Oliver And James Phelps After 'Harry Potter'? |url=https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |website=thethings.com |date=16 February 2021 |access-date=19 May 2021 |archive-date=19 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |url-status=live }}</ref> მათ ორი ძაღლი ჰყავთ, სახელად ტონტო და ჯეისონი.<ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-02-26 |title='Harry Potter' Weasley Twins: Oliver, James Phelps Now |url=https://www.j-14.com/posts/harry-potter-weasley-twins-oliver-james-phelps-now/ |access-date=2024-03-22 |website=J-14 |language=en-US}}</ref> [[2023]] წელს ფელპსმა [[ლონდონის მარათონი|ლონდონის მარათონში]] გაირბინა [[ენდომეტრიოზი]]ს შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად და ოსტლის მხარდასაჭერად, რომელიც ამ დაავადებით იტანჯება.<ref>{{cite web |title=Harry Potter Actor, James Phelps, to run London Marathon 2023 in support of charity Endometriosis UK &#124; Endometriosis UK |url=https://www.endometriosis-uk.org/harry-potter-actor-james-phelps-run-london-marathon-2023-support-charity-endometriosis-uk}}</ref> მან რბოლა 4:46:24 დროით დაასრულა.<ref>{{cite web |title=TCS London Marathon 2023: James Phelps &#124; Result |url=https://results.tcslondonmarathon.com/2023/?content=detail&fpid=search&pid=search&idp=T8C2O3HQ3FEAD2&lang=EN_CAP&event=MAS&search%5Bname%5D=Phelps&search_event=MAS}}</ref> [[2003]] წლის იანვარში ფელპსმა და მისმა ძმამ ლესტერშირის ეროვნულ ტყეში ხეები დარგეს. ხეები არყისა და იფანის იყო, იგივე ტიპის, რისგანაც ჰარი პოტერის ფილმებში გამოყენებული ცოცხების ჯოხები დამზადდა.<ref>{{cite news|date=19 January 2003|title=Potter twins plant trees|publisher=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203111827/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|archive-date=3 December 2013}}</ref> ტყუპები მხარდამჭერები არიან Teenage Cancer Trust-ის,<ref name="teenageCancerTrust">{{cite web|title=James and Oliver Phelps visit Birmingham unit|url=https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|access-date=10 May 2021|website=teenagecancertrust.org|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510180153/https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|url-status=live}}</ref> „Celebrity World Cup Soccer Six“-ის,<ref name="soccer">{{cite web|title=Stars pitch in for Soccer Six|url=https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|access-date=10 May 2021|website=birminghammail.co.uk|date=14 May 2006 |archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232545/https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|url-status=live}}</ref> Virgin Money Giving-ის კამპანიის<ref name="virginmoney">{{cite web|title=James Phelps' fundraising page|url=http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722021945/http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|archive-date=22 July 2011}}</ref> და Cancer Research UK-ის ავსტრალიაში.<ref name="express">{{cite web|title=Stars turn out for match in aid of Harry Moseley's charity|url=https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|access-date=10 May 2021|website=expressandstar.com|date=19 May 2014 |archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|url-status=live}}</ref> ==ფილმოგრაფია== ===კინო და ტელევიზია=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2001 |''[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]'' |rowspan=5|[[ფრედ უისლი]] | |- |2002 |''[[ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი]]'' | |- |2004 |''[[ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე (ფილმი)|ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე]]'' | |- |2005 |''[[ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი]]'' | |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' | |- |rowspan=3|2009 |''Kingdom'' |კალუმ ანდერსონი |ეპიზოდი #3.5 |- |''A Mind's Eye'' |სტენლი ტუ |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]'' |rowspan=4|ფრედ უისლი |ასევე დირექტორის თანაშემწე |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და აკრძალული მოგზაურობა]]'' |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი რობოკოსტერი [[ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყარო|ჰარი პოტერის ჯადოსნურ სამყაროში]] – ჰოგსმიდი |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' | |- |2011 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2]]'' | |- |rowspan=2|2012 |''Ward 3'' |ჯიმი | |- |''The Turn'' |მორის ტალივერი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |rowspan=2|2014 |''Own Worst Enemy'' |კონსტებლი ბეროუ | |- |''[[ჰოგვორტსის ექსპრესი]]'' |ფრედ უისლი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი შატლის მომსახურება ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყაროს - ჰოგსმიდისა და დიაგონის ხეივნის დანიშნულების ადგილებს შორის |- |rowspan=4|2015 |''King of the Nerds'' |თვითონ |მოწვეული მსახიობი- ეპიზოდი 7 |- |''Silent Witness'' |კრისი |სეზონი 18, ეპიზოდი 1 – „Sniper's Nest: Part 1“ |- |''Danny and the Human Zoo'' |მისტერ ბრაიან კარტერი |სატელევიზიო ფილმი |- |''Patchwork'' |გარეტი |ფილმი |- |rowspan=2|2019 |''7 days The Story of "Blind Dave" Heeley'' |კაპიტანი უილიამსი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''Cadia: The World Within'' |ტანიონი |ასოცირებული პროდიუსერის კრედიტი |- |2021 |''[[წინა ღამით სოჰოში]]'' |გარდერობის მომსახურე | |- |Rowspan=3|2022 |''Brigantia'' |მეთევზე კოუნი |წინასწარი წარმოება |- |''Fantastic Friends'' |Rowspan=2|თვითონ |სამოგზაურო გადაცემა |- |''[[ჰარი პოტერის 20 წლის იუბილე: დაბრუნება ჰოგვორტსში]]'' | HBO Max-ის სპეციალური გამოშვება |- |2023 |''Bloody Fury'' |დიუკი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |2024 |''ჰარი პოტერი: გამოცხობის ჯადოქრები'' |თვითონ |Warner Bros რეალითი შოუ |- |} ===ვიდეო თამაშები=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' |rowspan=2|ფრედ უისლი (ხმა) |rowspan=2|ვიდეო თამაში |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' |- |} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commons category|James Phelps}} * {{IMDb name|962359|James Phelps}} {{authority control}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:მამაკაცები]] [[კატეგორია:მსახიობები]] [[კატეგორია:ინგლისელები]] o60er1mkop7wre22wljukkhigltmyn6 5416850 5416849 2026-06-19T12:16:37Z NitaTs55 173574 დაემატა [[კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით 5416850 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|16|06|2026}} {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = ჯეიმზ ფელპსი | ფოტო =James Phelps by Gage Skidmore.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = ფელპსი 2023 წელს | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი =ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი | დაბთარიღი = {{birth date and age|1986|2|25|df=yes}} | დაბადგილი =სატონ კოლდფილდი, [[ბირმინგემი]], [[ინგლისი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა ={{hlist|მსახიობი|პოდკასტერი}} | აქტიურობის წლები =2000-დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = {{marriage|ანიკა ოსტლე|2016}} | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = [[ოლივერ ფელპსი]] (ძმა) | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი''' (დ. [[25 თებერვალი]], [[1986]]) — [[ინგლისელი]] [[მსახიობი]] და პოდკასტერი. იგი ცნობილია ფრედ უისლის როლით [[ჰარი პოტერი (ფილმების სერია)|ჰარი პოტერის]] ფილმების სერიაში [[2001]] წლიდან [[2011]] წლამდე, თავის ტყუპ ძმასთან, [[ოლივერ ფელპსი|ოლივერ ფელპსთან]] ერთად, რომელიც ჯორჯ უისლის როლს ასრულებდა. ტყუპები სხვა პროექტებზეც აგრძელებენ ერთად მუშაობას, როგორც დუეტი. ==ადრეული ცხოვრება== ჯეიმზ ფელპსი დაიბადა [[ბირმინგემი]]ს [[სატონ კოლდფილდი]]ს რაიონში,<ref name="southend">{{cite web |title=INTERVIEW OLIVER PHELPS – The Case of the Frightened Lady |url=http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |website=southendtheatrescene.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182653/http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |url-status=live }}</ref> [[ინგლისი|ინგლისში]], 1986 წლის 25 თებერვალს, მისი ძმის, ოლივერ ფელპსის დაბადებიდან 13 წუთის შემდეგ. ისინი სიუზან (ქალიშვილობის გვარი სპეარი) და მარტინ ფელპსის ერთადერთი შვილები არიან. ბავშვობაში ჯეიმსი და მისი ძმა ლითლ სატონის დაწყებით და არტურ ტერის საშუალო სკოლაში სწავლობდნენ. „ჰარი პოტერის“ სერიის გადაღებების დროს ტყუპებს გადასაღებ მოედანზე რეპეტიტორობა უტარდებოდათ.<ref name="Oxford Union">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |title=Oliver and James Phelps Full Q&A Oxford Union |via=YouTube |date=25 October 2016 |access-date=19 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514152947/https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |url-status=live }}</ref> ==კარიერა== [[File:James Phelps 2011.jpg|right|thumb|ფელპსი 2011 წელს.]] [[2000]] წელს, მიუხედავად იმისა, რომ ტყუპებს სამსახიობო გამოცდილება არ ჰქონდათ, ისინი ლიდსში ღია კასტინგზე დასასწრებად სკოლას აცდენდნენ. დაახლოებით ექვსი კასტინგის შემდეგ, ტყუპები ფრედისა და ჯორჯ უისლების როლებზე შეირჩნენ ფილმში „[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]“.<ref name="Oxford Union"/> კასტინგის შემდეგ პირველივე კითხვაზე, ჯეიმზს ფრედის, ხოლო ოლივერს ჯორჯის როლი მიენიჭა. მსახიობობის გარდა, ჯეიმზ ფელპსი მუშაობდა დამხმარედ ფილმების „[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]სა“ და „[[და ვინჩის კოდი (ფილმი)|და ვინჩის კოდის]]“ გადასაღებ მოედანზე.<ref name="icbirmingham">{{cite web |url=http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |title=Harry Potter and the magical Midlanders, icBirmingham |publisher=Icbirmingham.icnetwork.co.uk |date=15 July 2007 |access-date=29 July 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722051754/http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |archive-date=22 July 2012 }}</ref> [[2009]] წელს ტყუპები ძმების როლში გამოჩნდნენ სერიალ „სამეფოს“ მესამე სეზონის მეხუთე ეპიზოდში.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|title="Kingdom" Episode #3.5 (TV Episode 2009) - IMDb|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=2 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102170924/https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|url-status=live}}</ref> [[2012]] წელს მათ მთავარი როლი ითამაშეს [[პლატონი]]ს ფილოსოფიურ იდეებზე დაფუძნებულ მოკლემეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმში „გონების თვალი“.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|title=MAKING OF 'A MIND'S EYE' [WEASLEY TWINS CUT] – YouTube|via=YouTube|date=February 2012 |access-date=19 May 2021|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510234834/https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|url-status=live}}</ref><ref name="mind_imdb">{{cite web |title=A Mind's Eye (2009) - IMdb |url=https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |publisher=IMDb |access-date=10 May 2021 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726214331/https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |url-status=live }}</ref> ტყუპები ასევე მონაწილეობდნენ ჰარი პოტერის გამოფენაში. ისინი იმყოფებოდნენ მის გახსნაზე 2009 წელს, [[ჩიკაგო]]ში და მოგვიანებით მის პოპულარიზაციის მიზნით სხვადასხვა ქალაქსა და ქვეყანაში იმყოფებოდნენ.<ref name="Oxford Union"/> [[2014]] წლის იანვარში ტყუპები [[ევანა ლინჩი|ევანა ლინჩთან]], [[მეთიუ ლუისი (მსახიობი)|მეთიუ ლუისთან]] და [[დევონ მიურეი]]სთან ერთად [[ორლანდო]]ში, [[ფლორიდა]]ში, ჰარი პოტერისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრნენ. მათ ასევე გააკეთეს პირდაპირი ტრანსლაცია, სადაც უპასუხეს გულშემატკივრების კითხვებს და ისაუბრეს ჰარი პოტერის ჯადოქრული სამყაროს გაფართოებაზე.<ref name="themepark">{{cite web |last1=Niles |first1=Robert |title=Universal Orlando reveals details from The Wizarding World of Harry Potter – Diagon Alley |url=https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |website=themeparkinsider.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232306/https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |url-status=live }}</ref> ფელპსი მიწვეული ვარსკვლავი იყო ბრიტანული სატელევიზიო დრამის „ჩუმი მოწმის“ ერთ ეპიზოდში, რომელიც ეთერში [[2015]] წლის 6 იანვარს გავიდა.<ref name="sniper_imdb">{{cite web|title=Sniper's Nest: Part 1 (2015) - Full Cast & Crew - IMDb|url=https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052247/https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|url-status=live}}</ref> [[2019]] წელს მან ითამაშა ფენტეზი ფილმში „კადია: შინაგანი სამყარო“ და ასევე იყო პროექტის ასოცირებული პროდიუსერი.<ref name="cadia_imdb">{{cite web |title=Cadia: The World Within (2019) - Full Cast & Crew - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |publisher=IMDb |access-date=19 May 2021 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052231/https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |url-status=live }}</ref> ===პოდკასტი=== ფელპსი ძმასთან ერთად პოდკასტზე თანამშრომლობდა, რომელიც [[YouTube]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|title=Oliver and James Phelps – YouTube|via=YouTube|access-date=19 May 2021|archive-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711011620/https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|url-status=live}}</ref> და სხვადასხვა სტრიმინგ სერვისებზე, მათ შორის [[Spotify]]-სა<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|title=Normal Not Normal – Podcast on Spotify|website=spotify.com|access-date=19 May 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418063044/https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|url-status=live}}</ref> და [[iTunes]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|title=Normal Not Normal on Apple Podcasts|website=podcasts.apple.com|access-date=19 May 2021|archive-date=13 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613141104/https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|url-status=live}}</ref> გამოვიდა. პირველ სეზონში, რომლის პრემიერაც [[2017]] წელს შედგა, ჯეიმზი და ოლივერი თავიანთ წარსულ მოგზაურობებზე საუბრობენ. პოდკასტის მეორე სეზონი [[2020]] წელს, კარანტინის დროს გამოვიდა და ტყუპებმა სტუმრებს ინტერვიუები ჩამოართვეს და პირად ცხოვრებაზე ისაუბრეს. [[2021]] წელს მათ გამოუშვეს მესამე სეზონი სახელწოდებით „ნორმალური, არა ნორმალური“, რომელზეც ისინი Stabl Production-თან თანამშრომლობდნენ; ეს სეზონი წინა სეზონთან შედარებით უფრო სტრუქტურირებული და პროფესიონალურად დამონტაჟებულია. ამ სეზონში ისინი განიხილავენ, თუ რა არის სინამდვილეში ნორმალური და არსებობს თუ არა ის საერთოდ. მათ ინტერვიუები ჩამოართვეს ცნობილ ადამიანებს, მათ შორის საშა ბენკსს, [[ტომ ჰოპერი|ტომ ჰოპერს]] და [[მარა უილსონი|მარა უილსონს]], ასევე მათ ყოფილ თანავარსკვლავებს, როგორებიც არიან [[კეიტი ლონგი]], ევანა ლინჩი და [[ალფრედ ენოხი]]. ==პირადი ცხოვრება და ქველმოქმედება== ფელპსი ანიკა ოსტლეზე [[2016]] წელს დაქორწინდა.<ref name="thethings">{{cite web |last1=Pevens |first1=Lane |title=What Happened To Oliver And James Phelps After 'Harry Potter'? |url=https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |website=thethings.com |date=16 February 2021 |access-date=19 May 2021 |archive-date=19 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |url-status=live }}</ref> მათ ორი ძაღლი ჰყავთ, სახელად ტონტო და ჯეისონი.<ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-02-26 |title='Harry Potter' Weasley Twins: Oliver, James Phelps Now |url=https://www.j-14.com/posts/harry-potter-weasley-twins-oliver-james-phelps-now/ |access-date=2024-03-22 |website=J-14 |language=en-US}}</ref> [[2023]] წელს ფელპსმა [[ლონდონის მარათონი|ლონდონის მარათონში]] გაირბინა [[ენდომეტრიოზი]]ს შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად და ოსტლის მხარდასაჭერად, რომელიც ამ დაავადებით იტანჯება.<ref>{{cite web |title=Harry Potter Actor, James Phelps, to run London Marathon 2023 in support of charity Endometriosis UK &#124; Endometriosis UK |url=https://www.endometriosis-uk.org/harry-potter-actor-james-phelps-run-london-marathon-2023-support-charity-endometriosis-uk}}</ref> მან რბოლა 4:46:24 დროით დაასრულა.<ref>{{cite web |title=TCS London Marathon 2023: James Phelps &#124; Result |url=https://results.tcslondonmarathon.com/2023/?content=detail&fpid=search&pid=search&idp=T8C2O3HQ3FEAD2&lang=EN_CAP&event=MAS&search%5Bname%5D=Phelps&search_event=MAS}}</ref> [[2003]] წლის იანვარში ფელპსმა და მისმა ძმამ ლესტერშირის ეროვნულ ტყეში ხეები დარგეს. ხეები არყისა და იფანის იყო, იგივე ტიპის, რისგანაც ჰარი პოტერის ფილმებში გამოყენებული ცოცხების ჯოხები დამზადდა.<ref>{{cite news|date=19 January 2003|title=Potter twins plant trees|publisher=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203111827/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|archive-date=3 December 2013}}</ref> ტყუპები მხარდამჭერები არიან Teenage Cancer Trust-ის,<ref name="teenageCancerTrust">{{cite web|title=James and Oliver Phelps visit Birmingham unit|url=https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|access-date=10 May 2021|website=teenagecancertrust.org|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510180153/https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|url-status=live}}</ref> „Celebrity World Cup Soccer Six“-ის,<ref name="soccer">{{cite web|title=Stars pitch in for Soccer Six|url=https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|access-date=10 May 2021|website=birminghammail.co.uk|date=14 May 2006 |archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232545/https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|url-status=live}}</ref> Virgin Money Giving-ის კამპანიის<ref name="virginmoney">{{cite web|title=James Phelps' fundraising page|url=http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722021945/http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|archive-date=22 July 2011}}</ref> და Cancer Research UK-ის ავსტრალიაში.<ref name="express">{{cite web|title=Stars turn out for match in aid of Harry Moseley's charity|url=https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|access-date=10 May 2021|website=expressandstar.com|date=19 May 2014 |archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|url-status=live}}</ref> ==ფილმოგრაფია== ===კინო და ტელევიზია=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2001 |''[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]'' |rowspan=5|[[ფრედ უისლი]] | |- |2002 |''[[ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი]]'' | |- |2004 |''[[ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე (ფილმი)|ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე]]'' | |- |2005 |''[[ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი]]'' | |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' | |- |rowspan=3|2009 |''Kingdom'' |კალუმ ანდერსონი |ეპიზოდი #3.5 |- |''A Mind's Eye'' |სტენლი ტუ |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]'' |rowspan=4|ფრედ უისლი |ასევე დირექტორის თანაშემწე |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და აკრძალული მოგზაურობა]]'' |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი რობოკოსტერი [[ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყარო|ჰარი პოტერის ჯადოსნურ სამყაროში]] – ჰოგსმიდი |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' | |- |2011 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2]]'' | |- |rowspan=2|2012 |''Ward 3'' |ჯიმი | |- |''The Turn'' |მორის ტალივერი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |rowspan=2|2014 |''Own Worst Enemy'' |კონსტებლი ბეროუ | |- |''[[ჰოგვორტსის ექსპრესი]]'' |ფრედ უისლი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი შატლის მომსახურება ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყაროს - ჰოგსმიდისა და დიაგონის ხეივნის დანიშნულების ადგილებს შორის |- |rowspan=4|2015 |''King of the Nerds'' |თვითონ |მოწვეული მსახიობი- ეპიზოდი 7 |- |''Silent Witness'' |კრისი |სეზონი 18, ეპიზოდი 1 – „Sniper's Nest: Part 1“ |- |''Danny and the Human Zoo'' |მისტერ ბრაიან კარტერი |სატელევიზიო ფილმი |- |''Patchwork'' |გარეტი |ფილმი |- |rowspan=2|2019 |''7 days The Story of "Blind Dave" Heeley'' |კაპიტანი უილიამსი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''Cadia: The World Within'' |ტანიონი |ასოცირებული პროდიუსერის კრედიტი |- |2021 |''[[წინა ღამით სოჰოში]]'' |გარდერობის მომსახურე | |- |Rowspan=3|2022 |''Brigantia'' |მეთევზე კოუნი |წინასწარი წარმოება |- |''Fantastic Friends'' |Rowspan=2|თვითონ |სამოგზაურო გადაცემა |- |''[[ჰარი პოტერის 20 წლის იუბილე: დაბრუნება ჰოგვორტსში]]'' | HBO Max-ის სპეციალური გამოშვება |- |2023 |''Bloody Fury'' |დიუკი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |2024 |''ჰარი პოტერი: გამოცხობის ჯადოქრები'' |თვითონ |Warner Bros რეალითი შოუ |- |} ===ვიდეო თამაშები=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' |rowspan=2|ფრედ უისლი (ხმა) |rowspan=2|ვიდეო თამაში |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' |- |} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commons category|James Phelps}} * {{IMDb name|962359|James Phelps}} {{authority control}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:მამაკაცები]] [[კატეგორია:მსახიობები]] [[კატეგორია:ინგლისელები]] [[კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები]] kgz2xj5k707lg7adg4yh5bs8vmlt4gb 5416851 5416850 2026-06-19T12:18:24Z NitaTs55 173574 დაემატა [[კატეგორია:ჰარი პოტერის სამყაროს პერსონაჟები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით 5416851 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|16|06|2026}} {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = ჯეიმზ ფელპსი | ფოტო =James Phelps by Gage Skidmore.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = ფელპსი 2023 წელს | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი =ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი | დაბთარიღი = {{birth date and age|1986|2|25|df=yes}} | დაბადგილი =სატონ კოლდფილდი, [[ბირმინგემი]], [[ინგლისი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა ={{hlist|მსახიობი|პოდკასტერი}} | აქტიურობის წლები =2000-დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = {{marriage|ანიკა ოსტლე|2016}} | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = [[ოლივერ ფელპსი]] (ძმა) | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი''' (დ. [[25 თებერვალი]], [[1986]]) — [[ინგლისელი]] [[მსახიობი]] და პოდკასტერი. იგი ცნობილია ფრედ უისლის როლით [[ჰარი პოტერი (ფილმების სერია)|ჰარი პოტერის]] ფილმების სერიაში [[2001]] წლიდან [[2011]] წლამდე, თავის ტყუპ ძმასთან, [[ოლივერ ფელპსი|ოლივერ ფელპსთან]] ერთად, რომელიც ჯორჯ უისლის როლს ასრულებდა. ტყუპები სხვა პროექტებზეც აგრძელებენ ერთად მუშაობას, როგორც დუეტი. ==ადრეული ცხოვრება== ჯეიმზ ფელპსი დაიბადა [[ბირმინგემი]]ს [[სატონ კოლდფილდი]]ს რაიონში,<ref name="southend">{{cite web |title=INTERVIEW OLIVER PHELPS – The Case of the Frightened Lady |url=http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |website=southendtheatrescene.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182653/http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |url-status=live }}</ref> [[ინგლისი|ინგლისში]], 1986 წლის 25 თებერვალს, მისი ძმის, ოლივერ ფელპსის დაბადებიდან 13 წუთის შემდეგ. ისინი სიუზან (ქალიშვილობის გვარი სპეარი) და მარტინ ფელპსის ერთადერთი შვილები არიან. ბავშვობაში ჯეიმსი და მისი ძმა ლითლ სატონის დაწყებით და არტურ ტერის საშუალო სკოლაში სწავლობდნენ. „ჰარი პოტერის“ სერიის გადაღებების დროს ტყუპებს გადასაღებ მოედანზე რეპეტიტორობა უტარდებოდათ.<ref name="Oxford Union">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |title=Oliver and James Phelps Full Q&A Oxford Union |via=YouTube |date=25 October 2016 |access-date=19 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514152947/https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |url-status=live }}</ref> ==კარიერა== [[File:James Phelps 2011.jpg|right|thumb|ფელპსი 2011 წელს.]] [[2000]] წელს, მიუხედავად იმისა, რომ ტყუპებს სამსახიობო გამოცდილება არ ჰქონდათ, ისინი ლიდსში ღია კასტინგზე დასასწრებად სკოლას აცდენდნენ. დაახლოებით ექვსი კასტინგის შემდეგ, ტყუპები ფრედისა და ჯორჯ უისლების როლებზე შეირჩნენ ფილმში „[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]“.<ref name="Oxford Union"/> კასტინგის შემდეგ პირველივე კითხვაზე, ჯეიმზს ფრედის, ხოლო ოლივერს ჯორჯის როლი მიენიჭა. მსახიობობის გარდა, ჯეიმზ ფელპსი მუშაობდა დამხმარედ ფილმების „[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]სა“ და „[[და ვინჩის კოდი (ფილმი)|და ვინჩის კოდის]]“ გადასაღებ მოედანზე.<ref name="icbirmingham">{{cite web |url=http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |title=Harry Potter and the magical Midlanders, icBirmingham |publisher=Icbirmingham.icnetwork.co.uk |date=15 July 2007 |access-date=29 July 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722051754/http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |archive-date=22 July 2012 }}</ref> [[2009]] წელს ტყუპები ძმების როლში გამოჩნდნენ სერიალ „სამეფოს“ მესამე სეზონის მეხუთე ეპიზოდში.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|title="Kingdom" Episode #3.5 (TV Episode 2009) - IMDb|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=2 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102170924/https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|url-status=live}}</ref> [[2012]] წელს მათ მთავარი როლი ითამაშეს [[პლატონი]]ს ფილოსოფიურ იდეებზე დაფუძნებულ მოკლემეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმში „გონების თვალი“.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|title=MAKING OF 'A MIND'S EYE' [WEASLEY TWINS CUT] – YouTube|via=YouTube|date=February 2012 |access-date=19 May 2021|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510234834/https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|url-status=live}}</ref><ref name="mind_imdb">{{cite web |title=A Mind's Eye (2009) - IMdb |url=https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |publisher=IMDb |access-date=10 May 2021 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726214331/https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |url-status=live }}</ref> ტყუპები ასევე მონაწილეობდნენ ჰარი პოტერის გამოფენაში. ისინი იმყოფებოდნენ მის გახსნაზე 2009 წელს, [[ჩიკაგო]]ში და მოგვიანებით მის პოპულარიზაციის მიზნით სხვადასხვა ქალაქსა და ქვეყანაში იმყოფებოდნენ.<ref name="Oxford Union"/> [[2014]] წლის იანვარში ტყუპები [[ევანა ლინჩი|ევანა ლინჩთან]], [[მეთიუ ლუისი (მსახიობი)|მეთიუ ლუისთან]] და [[დევონ მიურეი]]სთან ერთად [[ორლანდო]]ში, [[ფლორიდა]]ში, ჰარი პოტერისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრნენ. მათ ასევე გააკეთეს პირდაპირი ტრანსლაცია, სადაც უპასუხეს გულშემატკივრების კითხვებს და ისაუბრეს ჰარი პოტერის ჯადოქრული სამყაროს გაფართოებაზე.<ref name="themepark">{{cite web |last1=Niles |first1=Robert |title=Universal Orlando reveals details from The Wizarding World of Harry Potter – Diagon Alley |url=https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |website=themeparkinsider.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232306/https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |url-status=live }}</ref> ფელპსი მიწვეული ვარსკვლავი იყო ბრიტანული სატელევიზიო დრამის „ჩუმი მოწმის“ ერთ ეპიზოდში, რომელიც ეთერში [[2015]] წლის 6 იანვარს გავიდა.<ref name="sniper_imdb">{{cite web|title=Sniper's Nest: Part 1 (2015) - Full Cast & Crew - IMDb|url=https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052247/https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|url-status=live}}</ref> [[2019]] წელს მან ითამაშა ფენტეზი ფილმში „კადია: შინაგანი სამყარო“ და ასევე იყო პროექტის ასოცირებული პროდიუსერი.<ref name="cadia_imdb">{{cite web |title=Cadia: The World Within (2019) - Full Cast & Crew - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |publisher=IMDb |access-date=19 May 2021 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052231/https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |url-status=live }}</ref> ===პოდკასტი=== ფელპსი ძმასთან ერთად პოდკასტზე თანამშრომლობდა, რომელიც [[YouTube]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|title=Oliver and James Phelps – YouTube|via=YouTube|access-date=19 May 2021|archive-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711011620/https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|url-status=live}}</ref> და სხვადასხვა სტრიმინგ სერვისებზე, მათ შორის [[Spotify]]-სა<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|title=Normal Not Normal – Podcast on Spotify|website=spotify.com|access-date=19 May 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418063044/https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|url-status=live}}</ref> და [[iTunes]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|title=Normal Not Normal on Apple Podcasts|website=podcasts.apple.com|access-date=19 May 2021|archive-date=13 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613141104/https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|url-status=live}}</ref> გამოვიდა. პირველ სეზონში, რომლის პრემიერაც [[2017]] წელს შედგა, ჯეიმზი და ოლივერი თავიანთ წარსულ მოგზაურობებზე საუბრობენ. პოდკასტის მეორე სეზონი [[2020]] წელს, კარანტინის დროს გამოვიდა და ტყუპებმა სტუმრებს ინტერვიუები ჩამოართვეს და პირად ცხოვრებაზე ისაუბრეს. [[2021]] წელს მათ გამოუშვეს მესამე სეზონი სახელწოდებით „ნორმალური, არა ნორმალური“, რომელზეც ისინი Stabl Production-თან თანამშრომლობდნენ; ეს სეზონი წინა სეზონთან შედარებით უფრო სტრუქტურირებული და პროფესიონალურად დამონტაჟებულია. ამ სეზონში ისინი განიხილავენ, თუ რა არის სინამდვილეში ნორმალური და არსებობს თუ არა ის საერთოდ. მათ ინტერვიუები ჩამოართვეს ცნობილ ადამიანებს, მათ შორის საშა ბენკსს, [[ტომ ჰოპერი|ტომ ჰოპერს]] და [[მარა უილსონი|მარა უილსონს]], ასევე მათ ყოფილ თანავარსკვლავებს, როგორებიც არიან [[კეიტი ლონგი]], ევანა ლინჩი და [[ალფრედ ენოხი]]. ==პირადი ცხოვრება და ქველმოქმედება== ფელპსი ანიკა ოსტლეზე [[2016]] წელს დაქორწინდა.<ref name="thethings">{{cite web |last1=Pevens |first1=Lane |title=What Happened To Oliver And James Phelps After 'Harry Potter'? |url=https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |website=thethings.com |date=16 February 2021 |access-date=19 May 2021 |archive-date=19 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |url-status=live }}</ref> მათ ორი ძაღლი ჰყავთ, სახელად ტონტო და ჯეისონი.<ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-02-26 |title='Harry Potter' Weasley Twins: Oliver, James Phelps Now |url=https://www.j-14.com/posts/harry-potter-weasley-twins-oliver-james-phelps-now/ |access-date=2024-03-22 |website=J-14 |language=en-US}}</ref> [[2023]] წელს ფელპსმა [[ლონდონის მარათონი|ლონდონის მარათონში]] გაირბინა [[ენდომეტრიოზი]]ს შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად და ოსტლის მხარდასაჭერად, რომელიც ამ დაავადებით იტანჯება.<ref>{{cite web |title=Harry Potter Actor, James Phelps, to run London Marathon 2023 in support of charity Endometriosis UK &#124; Endometriosis UK |url=https://www.endometriosis-uk.org/harry-potter-actor-james-phelps-run-london-marathon-2023-support-charity-endometriosis-uk}}</ref> მან რბოლა 4:46:24 დროით დაასრულა.<ref>{{cite web |title=TCS London Marathon 2023: James Phelps &#124; Result |url=https://results.tcslondonmarathon.com/2023/?content=detail&fpid=search&pid=search&idp=T8C2O3HQ3FEAD2&lang=EN_CAP&event=MAS&search%5Bname%5D=Phelps&search_event=MAS}}</ref> [[2003]] წლის იანვარში ფელპსმა და მისმა ძმამ ლესტერშირის ეროვნულ ტყეში ხეები დარგეს. ხეები არყისა და იფანის იყო, იგივე ტიპის, რისგანაც ჰარი პოტერის ფილმებში გამოყენებული ცოცხების ჯოხები დამზადდა.<ref>{{cite news|date=19 January 2003|title=Potter twins plant trees|publisher=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203111827/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|archive-date=3 December 2013}}</ref> ტყუპები მხარდამჭერები არიან Teenage Cancer Trust-ის,<ref name="teenageCancerTrust">{{cite web|title=James and Oliver Phelps visit Birmingham unit|url=https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|access-date=10 May 2021|website=teenagecancertrust.org|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510180153/https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|url-status=live}}</ref> „Celebrity World Cup Soccer Six“-ის,<ref name="soccer">{{cite web|title=Stars pitch in for Soccer Six|url=https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|access-date=10 May 2021|website=birminghammail.co.uk|date=14 May 2006 |archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232545/https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|url-status=live}}</ref> Virgin Money Giving-ის კამპანიის<ref name="virginmoney">{{cite web|title=James Phelps' fundraising page|url=http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722021945/http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|archive-date=22 July 2011}}</ref> და Cancer Research UK-ის ავსტრალიაში.<ref name="express">{{cite web|title=Stars turn out for match in aid of Harry Moseley's charity|url=https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|access-date=10 May 2021|website=expressandstar.com|date=19 May 2014 |archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|url-status=live}}</ref> ==ფილმოგრაფია== ===კინო და ტელევიზია=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2001 |''[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]'' |rowspan=5|[[ფრედ უისლი]] | |- |2002 |''[[ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი]]'' | |- |2004 |''[[ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე (ფილმი)|ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე]]'' | |- |2005 |''[[ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი]]'' | |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' | |- |rowspan=3|2009 |''Kingdom'' |კალუმ ანდერსონი |ეპიზოდი #3.5 |- |''A Mind's Eye'' |სტენლი ტუ |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]'' |rowspan=4|ფრედ უისლი |ასევე დირექტორის თანაშემწე |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და აკრძალული მოგზაურობა]]'' |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი რობოკოსტერი [[ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყარო|ჰარი პოტერის ჯადოსნურ სამყაროში]] – ჰოგსმიდი |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' | |- |2011 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2]]'' | |- |rowspan=2|2012 |''Ward 3'' |ჯიმი | |- |''The Turn'' |მორის ტალივერი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |rowspan=2|2014 |''Own Worst Enemy'' |კონსტებლი ბეროუ | |- |''[[ჰოგვორტსის ექსპრესი]]'' |ფრედ უისლი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი შატლის მომსახურება ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყაროს - ჰოგსმიდისა და დიაგონის ხეივნის დანიშნულების ადგილებს შორის |- |rowspan=4|2015 |''King of the Nerds'' |თვითონ |მოწვეული მსახიობი- ეპიზოდი 7 |- |''Silent Witness'' |კრისი |სეზონი 18, ეპიზოდი 1 – „Sniper's Nest: Part 1“ |- |''Danny and the Human Zoo'' |მისტერ ბრაიან კარტერი |სატელევიზიო ფილმი |- |''Patchwork'' |გარეტი |ფილმი |- |rowspan=2|2019 |''7 days The Story of "Blind Dave" Heeley'' |კაპიტანი უილიამსი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''Cadia: The World Within'' |ტანიონი |ასოცირებული პროდიუსერის კრედიტი |- |2021 |''[[წინა ღამით სოჰოში]]'' |გარდერობის მომსახურე | |- |Rowspan=3|2022 |''Brigantia'' |მეთევზე კოუნი |წინასწარი წარმოება |- |''Fantastic Friends'' |Rowspan=2|თვითონ |სამოგზაურო გადაცემა |- |''[[ჰარი პოტერის 20 წლის იუბილე: დაბრუნება ჰოგვორტსში]]'' | HBO Max-ის სპეციალური გამოშვება |- |2023 |''Bloody Fury'' |დიუკი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |2024 |''ჰარი პოტერი: გამოცხობის ჯადოქრები'' |თვითონ |Warner Bros რეალითი შოუ |- |} ===ვიდეო თამაშები=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' |rowspan=2|ფრედ უისლი (ხმა) |rowspan=2|ვიდეო თამაში |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' |- |} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commons category|James Phelps}} * {{IMDb name|962359|James Phelps}} {{authority control}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:მამაკაცები]] [[კატეგორია:მსახიობები]] [[კატეგორია:ინგლისელები]] [[კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები]] [[კატეგორია:ჰარი პოტერის სამყაროს პერსონაჟები]] sn07azmm7bwhf5j46ln87a42iuqcu5e 5416852 5416851 2026-06-19T12:18:37Z NitaTs55 173574 წაიშალა [[კატეგორია:ჰარი პოტერის სამყაროს პერსონაჟები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით 5416852 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|16|06|2026}} {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = ჯეიმზ ფელპსი | ფოტო =James Phelps by Gage Skidmore.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = ფელპსი 2023 წელს | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი =ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი | დაბთარიღი = {{birth date and age|1986|2|25|df=yes}} | დაბადგილი =სატონ კოლდფილდი, [[ბირმინგემი]], [[ინგლისი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა ={{hlist|მსახიობი|პოდკასტერი}} | აქტიურობის წლები =2000-დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = {{marriage|ანიკა ოსტლე|2016}} | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = [[ოლივერ ფელპსი]] (ძმა) | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი''' (დ. [[25 თებერვალი]], [[1986]]) — [[ინგლისელი]] [[მსახიობი]] და პოდკასტერი. იგი ცნობილია ფრედ უისლის როლით [[ჰარი პოტერი (ფილმების სერია)|ჰარი პოტერის]] ფილმების სერიაში [[2001]] წლიდან [[2011]] წლამდე, თავის ტყუპ ძმასთან, [[ოლივერ ფელპსი|ოლივერ ფელპსთან]] ერთად, რომელიც ჯორჯ უისლის როლს ასრულებდა. ტყუპები სხვა პროექტებზეც აგრძელებენ ერთად მუშაობას, როგორც დუეტი. ==ადრეული ცხოვრება== ჯეიმზ ფელპსი დაიბადა [[ბირმინგემი]]ს [[სატონ კოლდფილდი]]ს რაიონში,<ref name="southend">{{cite web |title=INTERVIEW OLIVER PHELPS – The Case of the Frightened Lady |url=http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |website=southendtheatrescene.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182653/http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |url-status=live }}</ref> [[ინგლისი|ინგლისში]], 1986 წლის 25 თებერვალს, მისი ძმის, ოლივერ ფელპსის დაბადებიდან 13 წუთის შემდეგ. ისინი სიუზან (ქალიშვილობის გვარი სპეარი) და მარტინ ფელპსის ერთადერთი შვილები არიან. ბავშვობაში ჯეიმსი და მისი ძმა ლითლ სატონის დაწყებით და არტურ ტერის საშუალო სკოლაში სწავლობდნენ. „ჰარი პოტერის“ სერიის გადაღებების დროს ტყუპებს გადასაღებ მოედანზე რეპეტიტორობა უტარდებოდათ.<ref name="Oxford Union">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |title=Oliver and James Phelps Full Q&A Oxford Union |via=YouTube |date=25 October 2016 |access-date=19 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514152947/https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |url-status=live }}</ref> ==კარიერა== [[File:James Phelps 2011.jpg|right|thumb|ფელპსი 2011 წელს.]] [[2000]] წელს, მიუხედავად იმისა, რომ ტყუპებს სამსახიობო გამოცდილება არ ჰქონდათ, ისინი ლიდსში ღია კასტინგზე დასასწრებად სკოლას აცდენდნენ. დაახლოებით ექვსი კასტინგის შემდეგ, ტყუპები ფრედისა და ჯორჯ უისლების როლებზე შეირჩნენ ფილმში „[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]“.<ref name="Oxford Union"/> კასტინგის შემდეგ პირველივე კითხვაზე, ჯეიმზს ფრედის, ხოლო ოლივერს ჯორჯის როლი მიენიჭა. მსახიობობის გარდა, ჯეიმზ ფელპსი მუშაობდა დამხმარედ ფილმების „[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]სა“ და „[[და ვინჩის კოდი (ფილმი)|და ვინჩის კოდის]]“ გადასაღებ მოედანზე.<ref name="icbirmingham">{{cite web |url=http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |title=Harry Potter and the magical Midlanders, icBirmingham |publisher=Icbirmingham.icnetwork.co.uk |date=15 July 2007 |access-date=29 July 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722051754/http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |archive-date=22 July 2012 }}</ref> [[2009]] წელს ტყუპები ძმების როლში გამოჩნდნენ სერიალ „სამეფოს“ მესამე სეზონის მეხუთე ეპიზოდში.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|title="Kingdom" Episode #3.5 (TV Episode 2009) - IMDb|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=2 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102170924/https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|url-status=live}}</ref> [[2012]] წელს მათ მთავარი როლი ითამაშეს [[პლატონი]]ს ფილოსოფიურ იდეებზე დაფუძნებულ მოკლემეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმში „გონების თვალი“.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|title=MAKING OF 'A MIND'S EYE' [WEASLEY TWINS CUT] – YouTube|via=YouTube|date=February 2012 |access-date=19 May 2021|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510234834/https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|url-status=live}}</ref><ref name="mind_imdb">{{cite web |title=A Mind's Eye (2009) - IMdb |url=https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |publisher=IMDb |access-date=10 May 2021 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726214331/https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |url-status=live }}</ref> ტყუპები ასევე მონაწილეობდნენ ჰარი პოტერის გამოფენაში. ისინი იმყოფებოდნენ მის გახსნაზე 2009 წელს, [[ჩიკაგო]]ში და მოგვიანებით მის პოპულარიზაციის მიზნით სხვადასხვა ქალაქსა და ქვეყანაში იმყოფებოდნენ.<ref name="Oxford Union"/> [[2014]] წლის იანვარში ტყუპები [[ევანა ლინჩი|ევანა ლინჩთან]], [[მეთიუ ლუისი (მსახიობი)|მეთიუ ლუისთან]] და [[დევონ მიურეი]]სთან ერთად [[ორლანდო]]ში, [[ფლორიდა]]ში, ჰარი პოტერისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრნენ. მათ ასევე გააკეთეს პირდაპირი ტრანსლაცია, სადაც უპასუხეს გულშემატკივრების კითხვებს და ისაუბრეს ჰარი პოტერის ჯადოქრული სამყაროს გაფართოებაზე.<ref name="themepark">{{cite web |last1=Niles |first1=Robert |title=Universal Orlando reveals details from The Wizarding World of Harry Potter – Diagon Alley |url=https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |website=themeparkinsider.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232306/https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |url-status=live }}</ref> ფელპსი მიწვეული ვარსკვლავი იყო ბრიტანული სატელევიზიო დრამის „ჩუმი მოწმის“ ერთ ეპიზოდში, რომელიც ეთერში [[2015]] წლის 6 იანვარს გავიდა.<ref name="sniper_imdb">{{cite web|title=Sniper's Nest: Part 1 (2015) - Full Cast & Crew - IMDb|url=https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052247/https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|url-status=live}}</ref> [[2019]] წელს მან ითამაშა ფენტეზი ფილმში „კადია: შინაგანი სამყარო“ და ასევე იყო პროექტის ასოცირებული პროდიუსერი.<ref name="cadia_imdb">{{cite web |title=Cadia: The World Within (2019) - Full Cast & Crew - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |publisher=IMDb |access-date=19 May 2021 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052231/https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |url-status=live }}</ref> ===პოდკასტი=== ფელპსი ძმასთან ერთად პოდკასტზე თანამშრომლობდა, რომელიც [[YouTube]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|title=Oliver and James Phelps – YouTube|via=YouTube|access-date=19 May 2021|archive-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711011620/https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|url-status=live}}</ref> და სხვადასხვა სტრიმინგ სერვისებზე, მათ შორის [[Spotify]]-სა<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|title=Normal Not Normal – Podcast on Spotify|website=spotify.com|access-date=19 May 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418063044/https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|url-status=live}}</ref> და [[iTunes]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|title=Normal Not Normal on Apple Podcasts|website=podcasts.apple.com|access-date=19 May 2021|archive-date=13 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613141104/https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|url-status=live}}</ref> გამოვიდა. პირველ სეზონში, რომლის პრემიერაც [[2017]] წელს შედგა, ჯეიმზი და ოლივერი თავიანთ წარსულ მოგზაურობებზე საუბრობენ. პოდკასტის მეორე სეზონი [[2020]] წელს, კარანტინის დროს გამოვიდა და ტყუპებმა სტუმრებს ინტერვიუები ჩამოართვეს და პირად ცხოვრებაზე ისაუბრეს. [[2021]] წელს მათ გამოუშვეს მესამე სეზონი სახელწოდებით „ნორმალური, არა ნორმალური“, რომელზეც ისინი Stabl Production-თან თანამშრომლობდნენ; ეს სეზონი წინა სეზონთან შედარებით უფრო სტრუქტურირებული და პროფესიონალურად დამონტაჟებულია. ამ სეზონში ისინი განიხილავენ, თუ რა არის სინამდვილეში ნორმალური და არსებობს თუ არა ის საერთოდ. მათ ინტერვიუები ჩამოართვეს ცნობილ ადამიანებს, მათ შორის საშა ბენკსს, [[ტომ ჰოპერი|ტომ ჰოპერს]] და [[მარა უილსონი|მარა უილსონს]], ასევე მათ ყოფილ თანავარსკვლავებს, როგორებიც არიან [[კეიტი ლონგი]], ევანა ლინჩი და [[ალფრედ ენოხი]]. ==პირადი ცხოვრება და ქველმოქმედება== ფელპსი ანიკა ოსტლეზე [[2016]] წელს დაქორწინდა.<ref name="thethings">{{cite web |last1=Pevens |first1=Lane |title=What Happened To Oliver And James Phelps After 'Harry Potter'? |url=https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |website=thethings.com |date=16 February 2021 |access-date=19 May 2021 |archive-date=19 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |url-status=live }}</ref> მათ ორი ძაღლი ჰყავთ, სახელად ტონტო და ჯეისონი.<ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-02-26 |title='Harry Potter' Weasley Twins: Oliver, James Phelps Now |url=https://www.j-14.com/posts/harry-potter-weasley-twins-oliver-james-phelps-now/ |access-date=2024-03-22 |website=J-14 |language=en-US}}</ref> [[2023]] წელს ფელპსმა [[ლონდონის მარათონი|ლონდონის მარათონში]] გაირბინა [[ენდომეტრიოზი]]ს შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად და ოსტლის მხარდასაჭერად, რომელიც ამ დაავადებით იტანჯება.<ref>{{cite web |title=Harry Potter Actor, James Phelps, to run London Marathon 2023 in support of charity Endometriosis UK &#124; Endometriosis UK |url=https://www.endometriosis-uk.org/harry-potter-actor-james-phelps-run-london-marathon-2023-support-charity-endometriosis-uk}}</ref> მან რბოლა 4:46:24 დროით დაასრულა.<ref>{{cite web |title=TCS London Marathon 2023: James Phelps &#124; Result |url=https://results.tcslondonmarathon.com/2023/?content=detail&fpid=search&pid=search&idp=T8C2O3HQ3FEAD2&lang=EN_CAP&event=MAS&search%5Bname%5D=Phelps&search_event=MAS}}</ref> [[2003]] წლის იანვარში ფელპსმა და მისმა ძმამ ლესტერშირის ეროვნულ ტყეში ხეები დარგეს. ხეები არყისა და იფანის იყო, იგივე ტიპის, რისგანაც ჰარი პოტერის ფილმებში გამოყენებული ცოცხების ჯოხები დამზადდა.<ref>{{cite news|date=19 January 2003|title=Potter twins plant trees|publisher=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203111827/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|archive-date=3 December 2013}}</ref> ტყუპები მხარდამჭერები არიან Teenage Cancer Trust-ის,<ref name="teenageCancerTrust">{{cite web|title=James and Oliver Phelps visit Birmingham unit|url=https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|access-date=10 May 2021|website=teenagecancertrust.org|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510180153/https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|url-status=live}}</ref> „Celebrity World Cup Soccer Six“-ის,<ref name="soccer">{{cite web|title=Stars pitch in for Soccer Six|url=https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|access-date=10 May 2021|website=birminghammail.co.uk|date=14 May 2006 |archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232545/https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|url-status=live}}</ref> Virgin Money Giving-ის კამპანიის<ref name="virginmoney">{{cite web|title=James Phelps' fundraising page|url=http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722021945/http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|archive-date=22 July 2011}}</ref> და Cancer Research UK-ის ავსტრალიაში.<ref name="express">{{cite web|title=Stars turn out for match in aid of Harry Moseley's charity|url=https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|access-date=10 May 2021|website=expressandstar.com|date=19 May 2014 |archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|url-status=live}}</ref> ==ფილმოგრაფია== ===კინო და ტელევიზია=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2001 |''[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]'' |rowspan=5|[[ფრედ უისლი]] | |- |2002 |''[[ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი]]'' | |- |2004 |''[[ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე (ფილმი)|ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე]]'' | |- |2005 |''[[ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი]]'' | |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' | |- |rowspan=3|2009 |''Kingdom'' |კალუმ ანდერსონი |ეპიზოდი #3.5 |- |''A Mind's Eye'' |სტენლი ტუ |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]'' |rowspan=4|ფრედ უისლი |ასევე დირექტორის თანაშემწე |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და აკრძალული მოგზაურობა]]'' |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი რობოკოსტერი [[ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყარო|ჰარი პოტერის ჯადოსნურ სამყაროში]] – ჰოგსმიდი |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' | |- |2011 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2]]'' | |- |rowspan=2|2012 |''Ward 3'' |ჯიმი | |- |''The Turn'' |მორის ტალივერი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |rowspan=2|2014 |''Own Worst Enemy'' |კონსტებლი ბეროუ | |- |''[[ჰოგვორტსის ექსპრესი]]'' |ფრედ უისლი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი შატლის მომსახურება ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყაროს - ჰოგსმიდისა და დიაგონის ხეივნის დანიშნულების ადგილებს შორის |- |rowspan=4|2015 |''King of the Nerds'' |თვითონ |მოწვეული მსახიობი- ეპიზოდი 7 |- |''Silent Witness'' |კრისი |სეზონი 18, ეპიზოდი 1 – „Sniper's Nest: Part 1“ |- |''Danny and the Human Zoo'' |მისტერ ბრაიან კარტერი |სატელევიზიო ფილმი |- |''Patchwork'' |გარეტი |ფილმი |- |rowspan=2|2019 |''7 days The Story of "Blind Dave" Heeley'' |კაპიტანი უილიამსი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''Cadia: The World Within'' |ტანიონი |ასოცირებული პროდიუსერის კრედიტი |- |2021 |''[[წინა ღამით სოჰოში]]'' |გარდერობის მომსახურე | |- |Rowspan=3|2022 |''Brigantia'' |მეთევზე კოუნი |წინასწარი წარმოება |- |''Fantastic Friends'' |Rowspan=2|თვითონ |სამოგზაურო გადაცემა |- |''[[ჰარი პოტერის 20 წლის იუბილე: დაბრუნება ჰოგვორტსში]]'' | HBO Max-ის სპეციალური გამოშვება |- |2023 |''Bloody Fury'' |დიუკი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |2024 |''ჰარი პოტერი: გამოცხობის ჯადოქრები'' |თვითონ |Warner Bros რეალითი შოუ |- |} ===ვიდეო თამაშები=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' |rowspan=2|ფრედ უისლი (ხმა) |rowspan=2|ვიდეო თამაში |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' |- |} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commons category|James Phelps}} * {{IMDb name|962359|James Phelps}} {{authority control}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:მამაკაცები]] [[კატეგორია:მსახიობები]] [[კატეგორია:ინგლისელები]] [[კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები]] kgz2xj5k707lg7adg4yh5bs8vmlt4gb 5416853 5416852 2026-06-19T12:19:28Z NitaTs55 173574 დაემატა [[კატეგორია:ინგლისელი კინოპროდიუსერები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით 5416853 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|16|06|2026}} {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = ჯეიმზ ფელპსი | ფოტო =James Phelps by Gage Skidmore.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = ფელპსი 2023 წელს | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი =ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი | დაბთარიღი = {{birth date and age|1986|2|25|df=yes}} | დაბადგილი =სატონ კოლდფილდი, [[ბირმინგემი]], [[ინგლისი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა ={{hlist|მსახიობი|პოდკასტერი}} | აქტიურობის წლები =2000-დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = {{marriage|ანიკა ოსტლე|2016}} | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = [[ოლივერ ფელპსი]] (ძმა) | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი''' (დ. [[25 თებერვალი]], [[1986]]) — [[ინგლისელი]] [[მსახიობი]] და პოდკასტერი. იგი ცნობილია ფრედ უისლის როლით [[ჰარი პოტერი (ფილმების სერია)|ჰარი პოტერის]] ფილმების სერიაში [[2001]] წლიდან [[2011]] წლამდე, თავის ტყუპ ძმასთან, [[ოლივერ ფელპსი|ოლივერ ფელპსთან]] ერთად, რომელიც ჯორჯ უისლის როლს ასრულებდა. ტყუპები სხვა პროექტებზეც აგრძელებენ ერთად მუშაობას, როგორც დუეტი. ==ადრეული ცხოვრება== ჯეიმზ ფელპსი დაიბადა [[ბირმინგემი]]ს [[სატონ კოლდფილდი]]ს რაიონში,<ref name="southend">{{cite web |title=INTERVIEW OLIVER PHELPS – The Case of the Frightened Lady |url=http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |website=southendtheatrescene.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182653/http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |url-status=live }}</ref> [[ინგლისი|ინგლისში]], 1986 წლის 25 თებერვალს, მისი ძმის, ოლივერ ფელპსის დაბადებიდან 13 წუთის შემდეგ. ისინი სიუზან (ქალიშვილობის გვარი სპეარი) და მარტინ ფელპსის ერთადერთი შვილები არიან. ბავშვობაში ჯეიმსი და მისი ძმა ლითლ სატონის დაწყებით და არტურ ტერის საშუალო სკოლაში სწავლობდნენ. „ჰარი პოტერის“ სერიის გადაღებების დროს ტყუპებს გადასაღებ მოედანზე რეპეტიტორობა უტარდებოდათ.<ref name="Oxford Union">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |title=Oliver and James Phelps Full Q&A Oxford Union |via=YouTube |date=25 October 2016 |access-date=19 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514152947/https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |url-status=live }}</ref> ==კარიერა== [[File:James Phelps 2011.jpg|right|thumb|ფელპსი 2011 წელს.]] [[2000]] წელს, მიუხედავად იმისა, რომ ტყუპებს სამსახიობო გამოცდილება არ ჰქონდათ, ისინი ლიდსში ღია კასტინგზე დასასწრებად სკოლას აცდენდნენ. დაახლოებით ექვსი კასტინგის შემდეგ, ტყუპები ფრედისა და ჯორჯ უისლების როლებზე შეირჩნენ ფილმში „[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]“.<ref name="Oxford Union"/> კასტინგის შემდეგ პირველივე კითხვაზე, ჯეიმზს ფრედის, ხოლო ოლივერს ჯორჯის როლი მიენიჭა. მსახიობობის გარდა, ჯეიმზ ფელპსი მუშაობდა დამხმარედ ფილმების „[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]სა“ და „[[და ვინჩის კოდი (ფილმი)|და ვინჩის კოდის]]“ გადასაღებ მოედანზე.<ref name="icbirmingham">{{cite web |url=http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |title=Harry Potter and the magical Midlanders, icBirmingham |publisher=Icbirmingham.icnetwork.co.uk |date=15 July 2007 |access-date=29 July 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722051754/http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |archive-date=22 July 2012 }}</ref> [[2009]] წელს ტყუპები ძმების როლში გამოჩნდნენ სერიალ „სამეფოს“ მესამე სეზონის მეხუთე ეპიზოდში.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|title="Kingdom" Episode #3.5 (TV Episode 2009) - IMDb|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=2 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102170924/https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|url-status=live}}</ref> [[2012]] წელს მათ მთავარი როლი ითამაშეს [[პლატონი]]ს ფილოსოფიურ იდეებზე დაფუძნებულ მოკლემეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმში „გონების თვალი“.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|title=MAKING OF 'A MIND'S EYE' [WEASLEY TWINS CUT] – YouTube|via=YouTube|date=February 2012 |access-date=19 May 2021|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510234834/https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|url-status=live}}</ref><ref name="mind_imdb">{{cite web |title=A Mind's Eye (2009) - IMdb |url=https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |publisher=IMDb |access-date=10 May 2021 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726214331/https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |url-status=live }}</ref> ტყუპები ასევე მონაწილეობდნენ ჰარი პოტერის გამოფენაში. ისინი იმყოფებოდნენ მის გახსნაზე 2009 წელს, [[ჩიკაგო]]ში და მოგვიანებით მის პოპულარიზაციის მიზნით სხვადასხვა ქალაქსა და ქვეყანაში იმყოფებოდნენ.<ref name="Oxford Union"/> [[2014]] წლის იანვარში ტყუპები [[ევანა ლინჩი|ევანა ლინჩთან]], [[მეთიუ ლუისი (მსახიობი)|მეთიუ ლუისთან]] და [[დევონ მიურეი]]სთან ერთად [[ორლანდო]]ში, [[ფლორიდა]]ში, ჰარი პოტერისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრნენ. მათ ასევე გააკეთეს პირდაპირი ტრანსლაცია, სადაც უპასუხეს გულშემატკივრების კითხვებს და ისაუბრეს ჰარი პოტერის ჯადოქრული სამყაროს გაფართოებაზე.<ref name="themepark">{{cite web |last1=Niles |first1=Robert |title=Universal Orlando reveals details from The Wizarding World of Harry Potter – Diagon Alley |url=https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |website=themeparkinsider.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232306/https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |url-status=live }}</ref> ფელპსი მიწვეული ვარსკვლავი იყო ბრიტანული სატელევიზიო დრამის „ჩუმი მოწმის“ ერთ ეპიზოდში, რომელიც ეთერში [[2015]] წლის 6 იანვარს გავიდა.<ref name="sniper_imdb">{{cite web|title=Sniper's Nest: Part 1 (2015) - Full Cast & Crew - IMDb|url=https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052247/https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|url-status=live}}</ref> [[2019]] წელს მან ითამაშა ფენტეზი ფილმში „კადია: შინაგანი სამყარო“ და ასევე იყო პროექტის ასოცირებული პროდიუსერი.<ref name="cadia_imdb">{{cite web |title=Cadia: The World Within (2019) - Full Cast & Crew - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |publisher=IMDb |access-date=19 May 2021 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052231/https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |url-status=live }}</ref> ===პოდკასტი=== ფელპსი ძმასთან ერთად პოდკასტზე თანამშრომლობდა, რომელიც [[YouTube]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|title=Oliver and James Phelps – YouTube|via=YouTube|access-date=19 May 2021|archive-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711011620/https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|url-status=live}}</ref> და სხვადასხვა სტრიმინგ სერვისებზე, მათ შორის [[Spotify]]-სა<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|title=Normal Not Normal – Podcast on Spotify|website=spotify.com|access-date=19 May 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418063044/https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|url-status=live}}</ref> და [[iTunes]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|title=Normal Not Normal on Apple Podcasts|website=podcasts.apple.com|access-date=19 May 2021|archive-date=13 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613141104/https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|url-status=live}}</ref> გამოვიდა. პირველ სეზონში, რომლის პრემიერაც [[2017]] წელს შედგა, ჯეიმზი და ოლივერი თავიანთ წარსულ მოგზაურობებზე საუბრობენ. პოდკასტის მეორე სეზონი [[2020]] წელს, კარანტინის დროს გამოვიდა და ტყუპებმა სტუმრებს ინტერვიუები ჩამოართვეს და პირად ცხოვრებაზე ისაუბრეს. [[2021]] წელს მათ გამოუშვეს მესამე სეზონი სახელწოდებით „ნორმალური, არა ნორმალური“, რომელზეც ისინი Stabl Production-თან თანამშრომლობდნენ; ეს სეზონი წინა სეზონთან შედარებით უფრო სტრუქტურირებული და პროფესიონალურად დამონტაჟებულია. ამ სეზონში ისინი განიხილავენ, თუ რა არის სინამდვილეში ნორმალური და არსებობს თუ არა ის საერთოდ. მათ ინტერვიუები ჩამოართვეს ცნობილ ადამიანებს, მათ შორის საშა ბენკსს, [[ტომ ჰოპერი|ტომ ჰოპერს]] და [[მარა უილსონი|მარა უილსონს]], ასევე მათ ყოფილ თანავარსკვლავებს, როგორებიც არიან [[კეიტი ლონგი]], ევანა ლინჩი და [[ალფრედ ენოხი]]. ==პირადი ცხოვრება და ქველმოქმედება== ფელპსი ანიკა ოსტლეზე [[2016]] წელს დაქორწინდა.<ref name="thethings">{{cite web |last1=Pevens |first1=Lane |title=What Happened To Oliver And James Phelps After 'Harry Potter'? |url=https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |website=thethings.com |date=16 February 2021 |access-date=19 May 2021 |archive-date=19 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |url-status=live }}</ref> მათ ორი ძაღლი ჰყავთ, სახელად ტონტო და ჯეისონი.<ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-02-26 |title='Harry Potter' Weasley Twins: Oliver, James Phelps Now |url=https://www.j-14.com/posts/harry-potter-weasley-twins-oliver-james-phelps-now/ |access-date=2024-03-22 |website=J-14 |language=en-US}}</ref> [[2023]] წელს ფელპსმა [[ლონდონის მარათონი|ლონდონის მარათონში]] გაირბინა [[ენდომეტრიოზი]]ს შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად და ოსტლის მხარდასაჭერად, რომელიც ამ დაავადებით იტანჯება.<ref>{{cite web |title=Harry Potter Actor, James Phelps, to run London Marathon 2023 in support of charity Endometriosis UK &#124; Endometriosis UK |url=https://www.endometriosis-uk.org/harry-potter-actor-james-phelps-run-london-marathon-2023-support-charity-endometriosis-uk}}</ref> მან რბოლა 4:46:24 დროით დაასრულა.<ref>{{cite web |title=TCS London Marathon 2023: James Phelps &#124; Result |url=https://results.tcslondonmarathon.com/2023/?content=detail&fpid=search&pid=search&idp=T8C2O3HQ3FEAD2&lang=EN_CAP&event=MAS&search%5Bname%5D=Phelps&search_event=MAS}}</ref> [[2003]] წლის იანვარში ფელპსმა და მისმა ძმამ ლესტერშირის ეროვნულ ტყეში ხეები დარგეს. ხეები არყისა და იფანის იყო, იგივე ტიპის, რისგანაც ჰარი პოტერის ფილმებში გამოყენებული ცოცხების ჯოხები დამზადდა.<ref>{{cite news|date=19 January 2003|title=Potter twins plant trees|publisher=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203111827/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|archive-date=3 December 2013}}</ref> ტყუპები მხარდამჭერები არიან Teenage Cancer Trust-ის,<ref name="teenageCancerTrust">{{cite web|title=James and Oliver Phelps visit Birmingham unit|url=https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|access-date=10 May 2021|website=teenagecancertrust.org|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510180153/https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|url-status=live}}</ref> „Celebrity World Cup Soccer Six“-ის,<ref name="soccer">{{cite web|title=Stars pitch in for Soccer Six|url=https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|access-date=10 May 2021|website=birminghammail.co.uk|date=14 May 2006 |archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232545/https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|url-status=live}}</ref> Virgin Money Giving-ის კამპანიის<ref name="virginmoney">{{cite web|title=James Phelps' fundraising page|url=http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722021945/http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|archive-date=22 July 2011}}</ref> და Cancer Research UK-ის ავსტრალიაში.<ref name="express">{{cite web|title=Stars turn out for match in aid of Harry Moseley's charity|url=https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|access-date=10 May 2021|website=expressandstar.com|date=19 May 2014 |archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|url-status=live}}</ref> ==ფილმოგრაფია== ===კინო და ტელევიზია=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2001 |''[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]'' |rowspan=5|[[ფრედ უისლი]] | |- |2002 |''[[ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი]]'' | |- |2004 |''[[ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე (ფილმი)|ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე]]'' | |- |2005 |''[[ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი]]'' | |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' | |- |rowspan=3|2009 |''Kingdom'' |კალუმ ანდერსონი |ეპიზოდი #3.5 |- |''A Mind's Eye'' |სტენლი ტუ |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]'' |rowspan=4|ფრედ უისლი |ასევე დირექტორის თანაშემწე |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და აკრძალული მოგზაურობა]]'' |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი რობოკოსტერი [[ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყარო|ჰარი პოტერის ჯადოსნურ სამყაროში]] – ჰოგსმიდი |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' | |- |2011 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2]]'' | |- |rowspan=2|2012 |''Ward 3'' |ჯიმი | |- |''The Turn'' |მორის ტალივერი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |rowspan=2|2014 |''Own Worst Enemy'' |კონსტებლი ბეროუ | |- |''[[ჰოგვორტსის ექსპრესი]]'' |ფრედ უისლი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი შატლის მომსახურება ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყაროს - ჰოგსმიდისა და დიაგონის ხეივნის დანიშნულების ადგილებს შორის |- |rowspan=4|2015 |''King of the Nerds'' |თვითონ |მოწვეული მსახიობი- ეპიზოდი 7 |- |''Silent Witness'' |კრისი |სეზონი 18, ეპიზოდი 1 – „Sniper's Nest: Part 1“ |- |''Danny and the Human Zoo'' |მისტერ ბრაიან კარტერი |სატელევიზიო ფილმი |- |''Patchwork'' |გარეტი |ფილმი |- |rowspan=2|2019 |''7 days The Story of "Blind Dave" Heeley'' |კაპიტანი უილიამსი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''Cadia: The World Within'' |ტანიონი |ასოცირებული პროდიუსერის კრედიტი |- |2021 |''[[წინა ღამით სოჰოში]]'' |გარდერობის მომსახურე | |- |Rowspan=3|2022 |''Brigantia'' |მეთევზე კოუნი |წინასწარი წარმოება |- |''Fantastic Friends'' |Rowspan=2|თვითონ |სამოგზაურო გადაცემა |- |''[[ჰარი პოტერის 20 წლის იუბილე: დაბრუნება ჰოგვორტსში]]'' | HBO Max-ის სპეციალური გამოშვება |- |2023 |''Bloody Fury'' |დიუკი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |2024 |''ჰარი პოტერი: გამოცხობის ჯადოქრები'' |თვითონ |Warner Bros რეალითი შოუ |- |} ===ვიდეო თამაშები=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' |rowspan=2|ფრედ უისლი (ხმა) |rowspan=2|ვიდეო თამაში |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' |- |} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commons category|James Phelps}} * {{IMDb name|962359|James Phelps}} {{authority control}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:მამაკაცები]] [[კატეგორია:მსახიობები]] [[კატეგორია:ინგლისელები]] [[კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები]] [[კატეგორია:ინგლისელი კინოპროდიუსერები]] sm0i2mgn64loc6c4ym8rqpytwv835wj 5416856 5416853 2026-06-19T12:20:51Z NitaTs55 173574 5416856 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = ჯეიმზ ფელპსი | ფოტო =James Phelps by Gage Skidmore.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = ფელპსი 2023 წელს | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი =ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი | დაბთარიღი = {{birth date and age|1986|2|25|df=yes}} | დაბადგილი =სატონ კოლდფილდი, [[ბირმინგემი]], [[ინგლისი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა ={{hlist|მსახიობი|პოდკასტერი}} | აქტიურობის წლები =2000-დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = {{marriage|ანიკა ოსტლე|2016}} | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = [[ოლივერ ფელპსი]] (ძმა) | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი''' (დ. [[25 თებერვალი]], [[1986]]) — [[ინგლისელი]] [[მსახიობი]] და პოდკასტერი. იგი ცნობილია ფრედ უისლის როლით [[ჰარი პოტერი (ფილმების სერია)|ჰარი პოტერის]] ფილმების სერიაში [[2001]] წლიდან [[2011]] წლამდე, თავის ტყუპ ძმასთან, [[ოლივერ ფელპსი|ოლივერ ფელპსთან]] ერთად, რომელიც ჯორჯ უისლის როლს ასრულებდა. ტყუპები სხვა პროექტებზეც აგრძელებენ ერთად მუშაობას, როგორც დუეტი. ==ადრეული ცხოვრება== ჯეიმზ ფელპსი დაიბადა [[ბირმინგემი]]ს [[სატონ კოლდფილდი]]ს რაიონში,<ref name="southend">{{cite web |title=INTERVIEW OLIVER PHELPS – The Case of the Frightened Lady |url=http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |website=southendtheatrescene.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182653/http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |url-status=live }}</ref> [[ინგლისი|ინგლისში]], 1986 წლის 25 თებერვალს, მისი ძმის, ოლივერ ფელპსის დაბადებიდან 13 წუთის შემდეგ. ისინი სიუზან (ქალიშვილობის გვარი სპეარი) და მარტინ ფელპსის ერთადერთი შვილები არიან. ბავშვობაში ჯეიმსი და მისი ძმა ლითლ სატონის დაწყებით და არტურ ტერის საშუალო სკოლაში სწავლობდნენ. „ჰარი პოტერის“ სერიის გადაღებების დროს ტყუპებს გადასაღებ მოედანზე რეპეტიტორობა უტარდებოდათ.<ref name="Oxford Union">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |title=Oliver and James Phelps Full Q&A Oxford Union |via=YouTube |date=25 October 2016 |access-date=19 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514152947/https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |url-status=live }}</ref> ==კარიერა== [[File:James Phelps 2011.jpg|right|thumb|ფელპსი 2011 წელს.]] [[2000]] წელს, მიუხედავად იმისა, რომ ტყუპებს სამსახიობო გამოცდილება არ ჰქონდათ, ისინი ლიდსში ღია კასტინგზე დასასწრებად სკოლას აცდენდნენ. დაახლოებით ექვსი კასტინგის შემდეგ, ტყუპები ფრედისა და ჯორჯ უისლების როლებზე შეირჩნენ ფილმში „[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]“.<ref name="Oxford Union"/> კასტინგის შემდეგ პირველივე კითხვაზე, ჯეიმზს ფრედის, ხოლო ოლივერს ჯორჯის როლი მიენიჭა. მსახიობობის გარდა, ჯეიმზ ფელპსი მუშაობდა დამხმარედ ფილმების „[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]სა“ და „[[და ვინჩის კოდი (ფილმი)|და ვინჩის კოდის]]“ გადასაღებ მოედანზე.<ref name="icbirmingham">{{cite web |url=http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |title=Harry Potter and the magical Midlanders, icBirmingham |publisher=Icbirmingham.icnetwork.co.uk |date=15 July 2007 |access-date=29 July 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722051754/http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |archive-date=22 July 2012 }}</ref> [[2009]] წელს ტყუპები ძმების როლში გამოჩნდნენ სერიალ „სამეფოს“ მესამე სეზონის მეხუთე ეპიზოდში.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|title="Kingdom" Episode #3.5 (TV Episode 2009) - IMDb|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=2 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102170924/https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|url-status=live}}</ref> [[2012]] წელს მათ მთავარი როლი ითამაშეს [[პლატონი]]ს ფილოსოფიურ იდეებზე დაფუძნებულ მოკლემეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმში „გონების თვალი“.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|title=MAKING OF 'A MIND'S EYE' [WEASLEY TWINS CUT] – YouTube|via=YouTube|date=February 2012 |access-date=19 May 2021|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510234834/https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|url-status=live}}</ref><ref name="mind_imdb">{{cite web |title=A Mind's Eye (2009) - IMdb |url=https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |publisher=IMDb |access-date=10 May 2021 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726214331/https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |url-status=live }}</ref> ტყუპები ასევე მონაწილეობდნენ ჰარი პოტერის გამოფენაში. ისინი იმყოფებოდნენ მის გახსნაზე 2009 წელს, [[ჩიკაგო]]ში და მოგვიანებით მის პოპულარიზაციის მიზნით სხვადასხვა ქალაქსა და ქვეყანაში იმყოფებოდნენ.<ref name="Oxford Union"/> [[2014]] წლის იანვარში ტყუპები [[ევანა ლინჩი|ევანა ლინჩთან]], [[მეთიუ ლუისი (მსახიობი)|მეთიუ ლუისთან]] და [[დევონ მიურეი]]სთან ერთად [[ორლანდო]]ში, [[ფლორიდა]]ში, ჰარი პოტერისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრნენ. მათ ასევე გააკეთეს პირდაპირი ტრანსლაცია, სადაც უპასუხეს გულშემატკივრების კითხვებს და ისაუბრეს ჰარი პოტერის ჯადოქრული სამყაროს გაფართოებაზე.<ref name="themepark">{{cite web |last1=Niles |first1=Robert |title=Universal Orlando reveals details from The Wizarding World of Harry Potter – Diagon Alley |url=https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |website=themeparkinsider.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232306/https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |url-status=live }}</ref> ფელპსი მიწვეული ვარსკვლავი იყო ბრიტანული სატელევიზიო დრამის „ჩუმი მოწმის“ ერთ ეპიზოდში, რომელიც ეთერში [[2015]] წლის 6 იანვარს გავიდა.<ref name="sniper_imdb">{{cite web|title=Sniper's Nest: Part 1 (2015) - Full Cast & Crew - IMDb|url=https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052247/https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|url-status=live}}</ref> [[2019]] წელს მან ითამაშა ფენტეზი ფილმში „კადია: შინაგანი სამყარო“ და ასევე იყო პროექტის ასოცირებული პროდიუსერი.<ref name="cadia_imdb">{{cite web |title=Cadia: The World Within (2019) - Full Cast & Crew - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |publisher=IMDb |access-date=19 May 2021 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052231/https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |url-status=live }}</ref> ===პოდკასტი=== ფელპსი ძმასთან ერთად პოდკასტზე თანამშრომლობდა, რომელიც [[YouTube]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|title=Oliver and James Phelps – YouTube|via=YouTube|access-date=19 May 2021|archive-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711011620/https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|url-status=live}}</ref> და სხვადასხვა სტრიმინგ სერვისებზე, მათ შორის [[Spotify]]-სა<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|title=Normal Not Normal – Podcast on Spotify|website=spotify.com|access-date=19 May 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418063044/https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|url-status=live}}</ref> და [[iTunes]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|title=Normal Not Normal on Apple Podcasts|website=podcasts.apple.com|access-date=19 May 2021|archive-date=13 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613141104/https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|url-status=live}}</ref> გამოვიდა. პირველ სეზონში, რომლის პრემიერაც [[2017]] წელს შედგა, ჯეიმზი და ოლივერი თავიანთ წარსულ მოგზაურობებზე საუბრობენ. პოდკასტის მეორე სეზონი [[2020]] წელს, კარანტინის დროს გამოვიდა და ტყუპებმა სტუმრებს ინტერვიუები ჩამოართვეს და პირად ცხოვრებაზე ისაუბრეს. [[2021]] წელს მათ გამოუშვეს მესამე სეზონი სახელწოდებით „ნორმალური, არა ნორმალური“, რომელზეც ისინი Stabl Production-თან თანამშრომლობდნენ; ეს სეზონი წინა სეზონთან შედარებით უფრო სტრუქტურირებული და პროფესიონალურად დამონტაჟებულია. ამ სეზონში ისინი განიხილავენ, თუ რა არის სინამდვილეში ნორმალური და არსებობს თუ არა ის საერთოდ. მათ ინტერვიუები ჩამოართვეს ცნობილ ადამიანებს, მათ შორის საშა ბენკსს, [[ტომ ჰოპერი|ტომ ჰოპერს]] და [[მარა უილსონი|მარა უილსონს]], ასევე მათ ყოფილ თანავარსკვლავებს, როგორებიც არიან [[კეიტი ლონგი]], ევანა ლინჩი და [[ალფრედ ენოხი]]. ==პირადი ცხოვრება და ქველმოქმედება== ფელპსი ანიკა ოსტლეზე [[2016]] წელს დაქორწინდა.<ref name="thethings">{{cite web |last1=Pevens |first1=Lane |title=What Happened To Oliver And James Phelps After 'Harry Potter'? |url=https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |website=thethings.com |date=16 February 2021 |access-date=19 May 2021 |archive-date=19 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |url-status=live }}</ref> მათ ორი ძაღლი ჰყავთ, სახელად ტონტო და ჯეისონი.<ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-02-26 |title='Harry Potter' Weasley Twins: Oliver, James Phelps Now |url=https://www.j-14.com/posts/harry-potter-weasley-twins-oliver-james-phelps-now/ |access-date=2024-03-22 |website=J-14 |language=en-US}}</ref> [[2023]] წელს ფელპსმა [[ლონდონის მარათონი|ლონდონის მარათონში]] გაირბინა [[ენდომეტრიოზი]]ს შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად და ოსტლის მხარდასაჭერად, რომელიც ამ დაავადებით იტანჯება.<ref>{{cite web |title=Harry Potter Actor, James Phelps, to run London Marathon 2023 in support of charity Endometriosis UK &#124; Endometriosis UK |url=https://www.endometriosis-uk.org/harry-potter-actor-james-phelps-run-london-marathon-2023-support-charity-endometriosis-uk}}</ref> მან რბოლა 4:46:24 დროით დაასრულა.<ref>{{cite web |title=TCS London Marathon 2023: James Phelps &#124; Result |url=https://results.tcslondonmarathon.com/2023/?content=detail&fpid=search&pid=search&idp=T8C2O3HQ3FEAD2&lang=EN_CAP&event=MAS&search%5Bname%5D=Phelps&search_event=MAS}}</ref> [[2003]] წლის იანვარში ფელპსმა და მისმა ძმამ ლესტერშირის ეროვნულ ტყეში ხეები დარგეს. ხეები არყისა და იფანის იყო, იგივე ტიპის, რისგანაც ჰარი პოტერის ფილმებში გამოყენებული ცოცხების ჯოხები დამზადდა.<ref>{{cite news|date=19 January 2003|title=Potter twins plant trees|publisher=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203111827/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|archive-date=3 December 2013}}</ref> ტყუპები მხარდამჭერები არიან Teenage Cancer Trust-ის,<ref name="teenageCancerTrust">{{cite web|title=James and Oliver Phelps visit Birmingham unit|url=https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|access-date=10 May 2021|website=teenagecancertrust.org|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510180153/https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|url-status=live}}</ref> „Celebrity World Cup Soccer Six“-ის,<ref name="soccer">{{cite web|title=Stars pitch in for Soccer Six|url=https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|access-date=10 May 2021|website=birminghammail.co.uk|date=14 May 2006 |archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232545/https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|url-status=live}}</ref> Virgin Money Giving-ის კამპანიის<ref name="virginmoney">{{cite web|title=James Phelps' fundraising page|url=http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722021945/http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|archive-date=22 July 2011}}</ref> და Cancer Research UK-ის ავსტრალიაში.<ref name="express">{{cite web|title=Stars turn out for match in aid of Harry Moseley's charity|url=https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|access-date=10 May 2021|website=expressandstar.com|date=19 May 2014 |archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|url-status=live}}</ref> ==ფილმოგრაფია== ===კინო და ტელევიზია=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2001 |''[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]'' |rowspan=5|[[ფრედ უისლი]] | |- |2002 |''[[ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი]]'' | |- |2004 |''[[ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე (ფილმი)|ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე]]'' | |- |2005 |''[[ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი]]'' | |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' | |- |rowspan=3|2009 |''Kingdom'' |კალუმ ანდერსონი |ეპიზოდი #3.5 |- |''A Mind's Eye'' |სტენლი ტუ |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]'' |rowspan=4|ფრედ უისლი |ასევე დირექტორის თანაშემწე |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და აკრძალული მოგზაურობა]]'' |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი რობოკოსტერი [[ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყარო|ჰარი პოტერის ჯადოსნურ სამყაროში]] – ჰოგსმიდი |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' | |- |2011 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2]]'' | |- |rowspan=2|2012 |''Ward 3'' |ჯიმი | |- |''The Turn'' |მორის ტალივერი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |rowspan=2|2014 |''Own Worst Enemy'' |კონსტებლი ბეროუ | |- |''[[ჰოგვორტსის ექსპრესი]]'' |ფრედ უისლი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი შატლის მომსახურება ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყაროს - ჰოგსმიდისა და დიაგონის ხეივნის დანიშნულების ადგილებს შორის |- |rowspan=4|2015 |''King of the Nerds'' |თვითონ |მოწვეული მსახიობი- ეპიზოდი 7 |- |''Silent Witness'' |კრისი |სეზონი 18, ეპიზოდი 1 – „Sniper's Nest: Part 1“ |- |''Danny and the Human Zoo'' |მისტერ ბრაიან კარტერი |სატელევიზიო ფილმი |- |''Patchwork'' |გარეტი |ფილმი |- |rowspan=2|2019 |''7 days The Story of "Blind Dave" Heeley'' |კაპიტანი უილიამსი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''Cadia: The World Within'' |ტანიონი |ასოცირებული პროდიუსერის კრედიტი |- |2021 |''[[წინა ღამით სოჰოში]]'' |გარდერობის მომსახურე | |- |Rowspan=3|2022 |''Brigantia'' |მეთევზე კოუნი |წინასწარი წარმოება |- |''Fantastic Friends'' |Rowspan=2|თვითონ |სამოგზაურო გადაცემა |- |''[[ჰარი პოტერის 20 წლის იუბილე: დაბრუნება ჰოგვორტსში]]'' | HBO Max-ის სპეციალური გამოშვება |- |2023 |''Bloody Fury'' |დიუკი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |2024 |''ჰარი პოტერი: გამოცხობის ჯადოქრები'' |თვითონ |Warner Bros რეალითი შოუ |- |} ===ვიდეო თამაშები=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' |rowspan=2|ფრედ უისლი (ხმა) |rowspan=2|ვიდეო თამაში |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' |- |} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commons category|James Phelps}} * {{IMDb name|962359|James Phelps}} {{authority control}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ფელპსი, ჯეიმზ}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:მამაკაცები]] [[კატეგორია:მსახიობები]] [[კატეგორია:ინგლისელები]] [[კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები]] [[კატეგორია:ინგლისელი კინოპროდიუსერები]] o1d5mg0niedj5ig7wvx4ooe7ku8uyg1 5416861 5416856 2026-06-19T12:24:29Z NitaTs55 173574 5416861 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე = | სახელი = ჯეიმზ ფელპსი | ფოტო =James Phelps by Gage Skidmore.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა = ფელპსი 2023 წელს | ალტ = | მშობლსახელი = | ენის კოდი = | დაბსახელი =ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი | დაბთარიღი = {{birth date and age|1986|2|25|df=yes}} | დაბადგილი =სატონ კოლდფილდი, [[ბირმინგემი]], [[ინგლისი]] | მოინათლა = | გაუჩინარების თარიღი = | გაუჩინარების ადგილი = | გაუჩინარების სტატუსი = | გარდთარიღი = | გარდადგილი = | გარდაცვალების მიზეზი = | სხეულის პოვნის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილი = | დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = | ძეგლები = | რეზიდენცია = | სხვა სახელები = | ეროვნება = | მოქალაქეობა = | ეთნიკური წარმომავლობა = | ქვეშევრდომობა = | განათლება = | ალმა-მატერი = | მოღვაწეობა = | საქმიანობა ={{hlist|მსახიობი|პოდკასტერი}} | აქტიურობის წლები =2000-დღემდე | დამსაქმებელი = | ორგანიზაცია = | ხელფასი = | ქონება = | ცნობილია როგორც = | ცნობილი ნაშრომები = | სიმაღლე = | წონა = | წოდება = | წლები = | წინამორბედი = | მემკვიდრე = | პარტია = | მოძრაობა = | ოპონენტები = | რელიგია = | წაყენებული ბრალდება = | განაჩენი = | დანაშაულებრივი სტატუსი = | მეუღლეები = {{marriage|ანიკა ოსტლე|2016}} | პარტნიორები = | შვილები = | მამა = | დედა = | ნათესავები = [[ოლივერ ფელპსი (მსახიობი)|ოლივერ ფელპსი]] (ძმა) | ჯილდოები = | მოსახმობი სიგნალი = | სუფთა მოგება = | სახელი1 = | მოდული1 = | სახელი2 = | მოდული2 = | სახელი3 = | მოდული3 = | სახელი4 = | მოდული4 = | სახელი5 = | მოდული5 = | სახელი6 = | მოდული6 = | სახელი7 = | მოდული7 = | საიტი = | ხელმოწერა = | ხელმოწერის ზომა = | ხელმოწერა ალტ = | შენიშვნები = }} '''ჯეიმზ ენდრიუ ერიკ ფელპსი''' (დ. [[25 თებერვალი]], [[1986]]) — [[ინგლისელი]] [[მსახიობი]] და პოდკასტერი. იგი ცნობილია ფრედ უისლის როლით [[ჰარი პოტერი (ფილმების სერია)|ჰარი პოტერის]] ფილმების სერიაში [[2001]] წლიდან [[2011]] წლამდე, თავის ტყუპ ძმასთან, [[ოლივერ ფელპსი (მსახიობი)|ოლივერ ფელპსთან]] ერთად, რომელიც ჯორჯ უისლის როლს ასრულებდა. ტყუპები სხვა პროექტებზეც აგრძელებენ ერთად მუშაობას, როგორც დუეტი. ==ადრეული ცხოვრება== ჯეიმზ ფელპსი დაიბადა [[ბირმინგემი]]ს [[სატონ კოლდფილდი]]ს რაიონში,<ref name="southend">{{cite web |title=INTERVIEW OLIVER PHELPS – The Case of the Frightened Lady |url=http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |website=southendtheatrescene.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182653/http://www.southendtheatrescene.com/oliverphelpsinterview.html |url-status=live }}</ref> [[ინგლისი|ინგლისში]], 1986 წლის 25 თებერვალს, მისი ძმის, ოლივერ ფელპსის დაბადებიდან 13 წუთის შემდეგ. ისინი სიუზან (ქალიშვილობის გვარი სპეარი) და მარტინ ფელპსის ერთადერთი შვილები არიან. ბავშვობაში ჯეიმსი და მისი ძმა ლითლ სატონის დაწყებით და არტურ ტერის საშუალო სკოლაში სწავლობდნენ. „ჰარი პოტერის“ სერიის გადაღებების დროს ტყუპებს გადასაღებ მოედანზე რეპეტიტორობა უტარდებოდათ.<ref name="Oxford Union">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |title=Oliver and James Phelps Full Q&A Oxford Union |via=YouTube |date=25 October 2016 |access-date=19 May 2021 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514152947/https://www.youtube.com/watch?v=ey0o69yYSFs |url-status=live }}</ref> ==კარიერა== [[File:James Phelps 2011.jpg|right|thumb|ფელპსი 2011 წელს.]] [[2000]] წელს, მიუხედავად იმისა, რომ ტყუპებს სამსახიობო გამოცდილება არ ჰქონდათ, ისინი ლიდსში ღია კასტინგზე დასასწრებად სკოლას აცდენდნენ. დაახლოებით ექვსი კასტინგის შემდეგ, ტყუპები ფრედისა და ჯორჯ უისლების როლებზე შეირჩნენ ფილმში „[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]“.<ref name="Oxford Union"/> კასტინგის შემდეგ პირველივე კითხვაზე, ჯეიმზს ფრედის, ხოლო ოლივერს ჯორჯის როლი მიენიჭა. მსახიობობის გარდა, ჯეიმზ ფელპსი მუშაობდა დამხმარედ ფილმების „[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]სა“ და „[[და ვინჩის კოდი (ფილმი)|და ვინჩის კოდის]]“ გადასაღებ მოედანზე.<ref name="icbirmingham">{{cite web |url=http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |title=Harry Potter and the magical Midlanders, icBirmingham |publisher=Icbirmingham.icnetwork.co.uk |date=15 July 2007 |access-date=29 July 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722051754/http://www.sundaymercury.net/lifestyle-news/tm_headline=harry-potter-and-the-magical-midlanders&method=full&objectid=19463171&siteid=50002-name_page.html |archive-date=22 July 2012 }}</ref> [[2009]] წელს ტყუპები ძმების როლში გამოჩნდნენ სერიალ „სამეფოს“ მესამე სეზონის მეხუთე ეპიზოდში.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|title="Kingdom" Episode #3.5 (TV Episode 2009) - IMDb|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=2 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102170924/https://www.imdb.com/title/tt1434776/?ref_=ttfc_fc_cl_i94|url-status=live}}</ref> [[2012]] წელს მათ მთავარი როლი ითამაშეს [[პლატონი]]ს ფილოსოფიურ იდეებზე დაფუძნებულ მოკლემეტრაჟიან დოკუმენტურ ფილმში „გონების თვალი“.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|title=MAKING OF 'A MIND'S EYE' [WEASLEY TWINS CUT] – YouTube|via=YouTube|date=February 2012 |access-date=19 May 2021|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510234834/https://www.youtube.com/watch?v=aMZL_CH8jWI|url-status=live}}</ref><ref name="mind_imdb">{{cite web |title=A Mind's Eye (2009) - IMdb |url=https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |publisher=IMDb |access-date=10 May 2021 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726214331/https://www.imdb.com/title/tt2859884/ |url-status=live }}</ref> ტყუპები ასევე მონაწილეობდნენ ჰარი პოტერის გამოფენაში. ისინი იმყოფებოდნენ მის გახსნაზე 2009 წელს, [[ჩიკაგო]]ში და მოგვიანებით მის პოპულარიზაციის მიზნით სხვადასხვა ქალაქსა და ქვეყანაში იმყოფებოდნენ.<ref name="Oxford Union"/> [[2014]] წლის იანვარში ტყუპები [[ევანა ლინჩი|ევანა ლინჩთან]], [[მეთიუ ლუისი (მსახიობი)|მეთიუ ლუისთან]] და [[დევონ მიურეი]]სთან ერთად [[ორლანდო]]ში, [[ფლორიდა]]ში, ჰარი პოტერისადმი მიძღვნილ ღონისძიებას დაესწრნენ. მათ ასევე გააკეთეს პირდაპირი ტრანსლაცია, სადაც უპასუხეს გულშემატკივრების კითხვებს და ისაუბრეს ჰარი პოტერის ჯადოქრული სამყაროს გაფართოებაზე.<ref name="themepark">{{cite web |last1=Niles |first1=Robert |title=Universal Orlando reveals details from The Wizarding World of Harry Potter – Diagon Alley |url=https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |website=themeparkinsider.com |access-date=10 May 2021 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232306/https://www.themeparkinsider.com/flume/201401/3858/ |url-status=live }}</ref> ფელპსი მიწვეული ვარსკვლავი იყო ბრიტანული სატელევიზიო დრამის „ჩუმი მოწმის“ ერთ ეპიზოდში, რომელიც ეთერში [[2015]] წლის 6 იანვარს გავიდა.<ref name="sniper_imdb">{{cite web|title=Sniper's Nest: Part 1 (2015) - Full Cast & Crew - IMDb|url=https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|publisher=IMDb|access-date=19 May 2021|archive-date=25 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052247/https://www.imdb.com/title/tt3653594/fullcredits?ref_=ttfc_ql_1|url-status=live}}</ref> [[2019]] წელს მან ითამაშა ფენტეზი ფილმში „კადია: შინაგანი სამყარო“ და ასევე იყო პროექტის ასოცირებული პროდიუსერი.<ref name="cadia_imdb">{{cite web |title=Cadia: The World Within (2019) - Full Cast & Crew - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |publisher=IMDb |access-date=19 May 2021 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425052231/https://www.imdb.com/title/tt7711350/fullcredits |url-status=live }}</ref> ===პოდკასტი=== ფელპსი ძმასთან ერთად პოდკასტზე თანამშრომლობდა, რომელიც [[YouTube]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|title=Oliver and James Phelps – YouTube|via=YouTube|access-date=19 May 2021|archive-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711011620/https://www.youtube.com/channel/UCZRLDuaN8O4q6JX-qx_UKZQ|url-status=live}}</ref> და სხვადასხვა სტრიმინგ სერვისებზე, მათ შორის [[Spotify]]-სა<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|title=Normal Not Normal – Podcast on Spotify|website=spotify.com|access-date=19 May 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418063044/https://open.spotify.com/show/7l15XRFcot4JcNvaKAH6Vh|url-status=live}}</ref> და [[iTunes]]-ზე<ref>{{Cite web|url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|title=Normal Not Normal on Apple Podcasts|website=podcasts.apple.com|access-date=19 May 2021|archive-date=13 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613141104/https://podcasts.apple.com/us/podcast/normal-not-normal/id1509649093?uo=4|url-status=live}}</ref> გამოვიდა. პირველ სეზონში, რომლის პრემიერაც [[2017]] წელს შედგა, ჯეიმზი და ოლივერი თავიანთ წარსულ მოგზაურობებზე საუბრობენ. პოდკასტის მეორე სეზონი [[2020]] წელს, კარანტინის დროს გამოვიდა და ტყუპებმა სტუმრებს ინტერვიუები ჩამოართვეს და პირად ცხოვრებაზე ისაუბრეს. [[2021]] წელს მათ გამოუშვეს მესამე სეზონი სახელწოდებით „ნორმალური, არა ნორმალური“, რომელზეც ისინი Stabl Production-თან თანამშრომლობდნენ; ეს სეზონი წინა სეზონთან შედარებით უფრო სტრუქტურირებული და პროფესიონალურად დამონტაჟებულია. ამ სეზონში ისინი განიხილავენ, თუ რა არის სინამდვილეში ნორმალური და არსებობს თუ არა ის საერთოდ. მათ ინტერვიუები ჩამოართვეს ცნობილ ადამიანებს, მათ შორის საშა ბენკსს, [[ტომ ჰოპერი|ტომ ჰოპერს]] და [[მარა უილსონი|მარა უილსონს]], ასევე მათ ყოფილ თანავარსკვლავებს, როგორებიც არიან [[კეიტი ლონგი]], ევანა ლინჩი და [[ალფრედ ენოხი]]. ==პირადი ცხოვრება და ქველმოქმედება== ფელპსი ანიკა ოსტლეზე [[2016]] წელს დაქორწინდა.<ref name="thethings">{{cite web |last1=Pevens |first1=Lane |title=What Happened To Oliver And James Phelps After 'Harry Potter'? |url=https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |website=thethings.com |date=16 February 2021 |access-date=19 May 2021 |archive-date=19 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.thethings.com/harry-potter-where-are-oliver-james-phelps-now/ |url-status=live }}</ref> მათ ორი ძაღლი ჰყავთ, სახელად ტონტო და ჯეისონი.<ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-02-26 |title='Harry Potter' Weasley Twins: Oliver, James Phelps Now |url=https://www.j-14.com/posts/harry-potter-weasley-twins-oliver-james-phelps-now/ |access-date=2024-03-22 |website=J-14 |language=en-US}}</ref> [[2023]] წელს ფელპსმა [[ლონდონის მარათონი|ლონდონის მარათონში]] გაირბინა [[ენდომეტრიოზი]]ს შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად და ოსტლის მხარდასაჭერად, რომელიც ამ დაავადებით იტანჯება.<ref>{{cite web |title=Harry Potter Actor, James Phelps, to run London Marathon 2023 in support of charity Endometriosis UK &#124; Endometriosis UK |url=https://www.endometriosis-uk.org/harry-potter-actor-james-phelps-run-london-marathon-2023-support-charity-endometriosis-uk}}</ref> მან რბოლა 4:46:24 დროით დაასრულა.<ref>{{cite web |title=TCS London Marathon 2023: James Phelps &#124; Result |url=https://results.tcslondonmarathon.com/2023/?content=detail&fpid=search&pid=search&idp=T8C2O3HQ3FEAD2&lang=EN_CAP&event=MAS&search%5Bname%5D=Phelps&search_event=MAS}}</ref> [[2003]] წლის იანვარში ფელპსმა და მისმა ძმამ ლესტერშირის ეროვნულ ტყეში ხეები დარგეს. ხეები არყისა და იფანის იყო, იგივე ტიპის, რისგანაც ჰარი პოტერის ფილმებში გამოყენებული ცოცხების ჯოხები დამზადდა.<ref>{{cite news|date=19 January 2003|title=Potter twins plant trees|publisher=BBC News|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203111827/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/2674379.stm|archive-date=3 December 2013}}</ref> ტყუპები მხარდამჭერები არიან Teenage Cancer Trust-ის,<ref name="teenageCancerTrust">{{cite web|title=James and Oliver Phelps visit Birmingham unit|url=https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|access-date=10 May 2021|website=teenagecancertrust.org|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510180153/https://www.teenagecancertrust.org/about-us/our-story/people/celebrity-news/james-and-oliver-phelps-visit-birmingham-unit|url-status=live}}</ref> „Celebrity World Cup Soccer Six“-ის,<ref name="soccer">{{cite web|title=Stars pitch in for Soccer Six|url=https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|access-date=10 May 2021|website=birminghammail.co.uk|date=14 May 2006 |archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510232545/https://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/stars-pitch-in-for-soccer-six-22545|url-status=live}}</ref> Virgin Money Giving-ის კამპანიის<ref name="virginmoney">{{cite web|title=James Phelps' fundraising page|url=http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722021945/http://uk.virginmoneygiving.com/fundraiser-web/fundraiser/showFundraiserProfilePage.action?userUrl=jamesphelps3peaks|archive-date=22 July 2011}}</ref> და Cancer Research UK-ის ავსტრალიაში.<ref name="express">{{cite web|title=Stars turn out for match in aid of Harry Moseley's charity|url=https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|access-date=10 May 2021|website=expressandstar.com|date=19 May 2014 |archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519215453/https://www.expressandstar.com/editors-picks/2014/05/19/stars-turn-out-for-match-in-aid-of-harry-moseleys-charity/|url-status=live}}</ref> ==ფილმოგრაფია== ===კინო და ტელევიზია=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2001 |''[[ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა]]'' |rowspan=5|[[ფრედ უისლი]] | |- |2002 |''[[ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი]]'' | |- |2004 |''[[ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე (ფილმი)|ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე]]'' | |- |2005 |''[[ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი]]'' | |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' | |- |rowspan=3|2009 |''Kingdom'' |კალუმ ანდერსონი |ეპიზოდი #3.5 |- |''A Mind's Eye'' |სტენლი ტუ |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''[[ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი (ფილმი)|ჰარი პოტერი და ნახევარპრინცი]]'' |rowspan=4|ფრედ უისლი |ასევე დირექტორის თანაშემწე |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და აკრძალული მოგზაურობა]]'' |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი რობოკოსტერი [[ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყარო|ჰარი პოტერის ჯადოსნურ სამყაროში]] – ჰოგსმიდი |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' | |- |2011 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2]]'' | |- |rowspan=2|2012 |''Ward 3'' |ჯიმი | |- |''The Turn'' |მორის ტალივერი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |rowspan=2|2014 |''Own Worst Enemy'' |კონსტებლი ბეროუ | |- |''[[ჰოგვორტსის ექსპრესი]]'' |ფრედ უისლი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი შატლის მომსახურება ჰარი პოტერის ჯადოსნური სამყაროს - ჰოგსმიდისა და დიაგონის ხეივნის დანიშნულების ადგილებს შორის |- |rowspan=4|2015 |''King of the Nerds'' |თვითონ |მოწვეული მსახიობი- ეპიზოდი 7 |- |''Silent Witness'' |კრისი |სეზონი 18, ეპიზოდი 1 – „Sniper's Nest: Part 1“ |- |''Danny and the Human Zoo'' |მისტერ ბრაიან კარტერი |სატელევიზიო ფილმი |- |''Patchwork'' |გარეტი |ფილმი |- |rowspan=2|2019 |''7 days The Story of "Blind Dave" Heeley'' |კაპიტანი უილიამსი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |''Cadia: The World Within'' |ტანიონი |ასოცირებული პროდიუსერის კრედიტი |- |2021 |''[[წინა ღამით სოჰოში]]'' |გარდერობის მომსახურე | |- |Rowspan=3|2022 |''Brigantia'' |მეთევზე კოუნი |წინასწარი წარმოება |- |''Fantastic Friends'' |Rowspan=2|თვითონ |სამოგზაურო გადაცემა |- |''[[ჰარი პოტერის 20 წლის იუბილე: დაბრუნება ჰოგვორტსში]]'' | HBO Max-ის სპეციალური გამოშვება |- |2023 |''Bloody Fury'' |დიუკი |მოკლემეტრაჟიანი ფილმი |- |2024 |''ჰარი პოტერი: გამოცხობის ჯადოქრები'' |თვითონ |Warner Bros რეალითი შოუ |- |} ===ვიდეო თამაშები=== {| class="wikitable sortable" |- ! წელი ! სათაური ! როლი ! class="unsortable" | შენიშვნები |- |2007 |''[[ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი]]'' |rowspan=2|ფრედ უისლი (ხმა) |rowspan=2|ვიდეო თამაში |- |2010 |''[[ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 (ვიდეო თამაში)|ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1]]'' |- |} ==რესურსები ინტერნეტში== {{Commons category|James Phelps}} * {{IMDb name|962359|James Phelps}} {{authority control}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{DEFAULTSORT:ფელპსი, ჯეიმზ}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1986]] [[კატეგორია:მამაკაცები]] [[კატეგორია:მსახიობები]] [[კატეგორია:ინგლისელები]] [[კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები]] [[კატეგორია:ინგლისელი კინოპროდიუსერები]] 4f8l5c9ty93a3s2xpksrwefg96bhq1b 0 892661 5416890 5416828 2026-06-19T13:01:24Z GagaMumladze2020 126180 /* 2009 */ 5416890 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო 2014 წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = 2001 |კარიერა დაასრულა = 2014 |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 (10 ივნისი, 2013) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი (2010) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი (2013) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი (2012) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი (2011) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი (2012) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 (24 ოქტომბერი, 2011) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი (2011) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი (2012) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი (2007) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი (2011) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — 2010 წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], 2012 წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და 2013 წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა 2012 წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. 2013 წლის 10 ივნისს კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც 2011 წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი 2012 წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== 2002 წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] [[ფაილი:RGMakiri2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო თამაშის დროს]] ====2003–2006==== 2002 წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. 2004 წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. 2004 წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] 2006 წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], 2005 წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] egj7vq7okcklb60w09elwsfhunj1co9 5416891 5416890 2026-06-19T13:03:42Z GagaMumladze2020 126180 5416891 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო 2014 წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = 2001 |კარიერა დაასრულა = 2014 |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 (10 ივნისი, 2013) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი (2010) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი (2013) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი (2012) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი (2011) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი (2012) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 (24 ოქტომბერი, 2011) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი (2011) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი (2012) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი (2007) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი (2011) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — 2010 წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], 2012 წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და 2013 წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა 2012 წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. 2013 წლის 10 ივნისს კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც 2011 წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი 2012 წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== 2002 წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== 2002 წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. 2004 წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. 2004 წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] 2006 წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], 2005 წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] exx1irt9yx1d9jjznau4vnv6fnjh91e 5416903 5416891 2026-06-19T13:29:15Z GagaMumladze2020 126180 5416903 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] iq027t4rc1pb9d6cshokwb4uev43o2j 5416904 5416903 2026-06-19T13:33:16Z GagaMumladze2020 126180 5416904 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა. ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] rh10t9ji21vtvc9p45n1yt25d7is8kx 5416915 5416904 2026-06-19T13:52:30Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416915 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] 3qy0kia7hr6o1k1fuz1j5poj9djfzc7 5416917 5416915 2026-06-19T13:54:43Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416917 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] siuc39cwznc7t7q0fvuackuuxavifow 5416920 5416917 2026-06-19T13:57:19Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416920 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] d7pv3j4eomiwgl0ns04fyv3zmdb7bq7 5416921 5416920 2026-06-19T13:58:53Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416921 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] 98eu2knfn1xvnf3r8ib2cmnqy4s5ie6 5416922 5416921 2026-06-19T13:59:28Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416922 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] 7abhex66ez04azu9xn0ljzm42hnsqrg 5416923 5416922 2026-06-19T14:00:39Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416923 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] 1dtouxkydzc61s7tza47pxa24j7z37l 5416958 5416923 2026-06-19T14:49:07Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416958 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] 8lvh9qe3f5s3hsl5bs7vkhogoga9e7q 5416961 5416958 2026-06-19T14:51:05Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416961 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] ekce5yw7mv7e5fayaqgk1fu80pnn7m7 5416963 5416961 2026-06-19T14:52:33Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416963 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] 1z4yoyw35vjqhc8q9kajzjboxhth4e8 5416964 5416963 2026-06-19T14:53:21Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416964 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში იგი კვლავ რადვანსკასთან ერთად ასპარეზობდა, სადაც მათი წყვილი მე-10 ნომრად იყო განთესილი.<ref>{{cite web |title=Wimbledon 2010 Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/wimbledon/gbr/2010/w-sl-gbr-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] ilym52f3qjfjnttwmlfy1dfbk7esdja 5416965 5416964 2026-06-19T14:55:31Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416965 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში იგი კვლავ რადვანსკასთან ერთად ასპარეზობდა, სადაც მათი წყვილი მე-10 ნომრად იყო განთესილი.<ref>{{cite web |title=Wimbledon 2010 Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/wimbledon/gbr/2010/w-sl-gbr-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ სტენფორდის კლასიკის მეოთხედფინალს მიაღწია, სადაც რადვანსკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/stanford-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კი [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად თამაშობდა და ნახევარფინალამდე მივიდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Doubles Draw |url=https://www.wtatennis.com/tournament/703/stanford/2010/draws |website=WTA Tour |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] ijtzjtglycjze53f3j65fo5clmgyz4m 5416971 5416965 2026-06-19T15:07:34Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416971 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში იგი კვლავ რადვანსკასთან ერთად ასპარეზობდა, სადაც მათი წყვილი მე-10 ნომრად იყო განთესილი.<ref>{{cite web |title=Wimbledon 2010 Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/wimbledon/gbr/2010/w-sl-gbr-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ სტენფორდის კლასიკის მეოთხედფინალს მიაღწია, სადაც რადვანსკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/stanford-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კი [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად თამაშობდა და ნახევარფინალამდე მივიდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Doubles Draw |url=https://www.wtatennis.com/tournament/703/stanford/2010/draws |website=WTA Tour |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ ის დასავლეთ & სამხრეთის ღია პირველობისა და როჯერსის თასის მეორე წრეებში გავიდა, სადაც შესაბამისად [[ვერა ზვონარევა]]სა და ვიქტორია აზარენკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Western & Southern Financial Group Women's Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/cincinnati-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] s1i5z28yxxnrwcq8a3ifs98ny02a26i 5416972 5416971 2026-06-19T15:08:50Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416972 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში იგი კვლავ რადვანსკასთან ერთად ასპარეზობდა, სადაც მათი წყვილი მე-10 ნომრად იყო განთესილი.<ref>{{cite web |title=Wimbledon 2010 Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/wimbledon/gbr/2010/w-sl-gbr-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ სტენფორდის კლასიკის მეოთხედფინალს მიაღწია, სადაც რადვანსკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/stanford-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კი [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად თამაშობდა და ნახევარფინალამდე მივიდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Doubles Draw |url=https://www.wtatennis.com/tournament/703/stanford/2010/draws |website=WTA Tour |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ ის დასავლეთ & სამხრეთის ღია პირველობისა და როჯერსის თასის მეორე წრეებში გავიდა, სადაც შესაბამისად [[ვერა ზვონარევა]]სა და ვიქტორია აზარენკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Western & Southern Financial Group Women's Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/cincinnati-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Rogers Cup 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/montreal-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> პოლოტ პენზე გავიდა ნახევარფინალში, სადაც [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Pilot Pen Tennis 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/new-haven-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] sgkjhknywv94iogi5ld9bi1ms71l9v3 5416974 5416972 2026-06-19T15:09:53Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416974 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში იგი კვლავ რადვანსკასთან ერთად ასპარეზობდა, სადაც მათი წყვილი მე-10 ნომრად იყო განთესილი.<ref>{{cite web |title=Wimbledon 2010 Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/wimbledon/gbr/2010/w-sl-gbr-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ სტენფორდის კლასიკის მეოთხედფინალს მიაღწია, სადაც რადვანსკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/stanford-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კი [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად თამაშობდა და ნახევარფინალამდე მივიდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Doubles Draw |url=https://www.wtatennis.com/tournament/703/stanford/2010/draws |website=WTA Tour |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ ის დასავლეთ & სამხრეთის ღია პირველობისა და როჯერსის თასის მეორე წრეებში გავიდა, სადაც შესაბამისად [[ვერა ზვონარევა]]სა და ვიქტორია აზარენკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Western & Southern Financial Group Women's Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/cincinnati-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Rogers Cup 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/montreal-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> პოლოტ პენზე გავიდა ნახევარფინალში, სადაც [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Pilot Pen Tennis 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/new-haven-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მე-11 ნომრად განთესილ სვეტლანა კუზნეცოვასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open/usa/2010/w-sl-usa-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] h0ta3wokz067fupucv348vxpbzsgp8g 5416983 5416974 2026-06-19T15:31:28Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416983 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში იგი კვლავ რადვანსკასთან ერთად ასპარეზობდა, სადაც მათი წყვილი მე-10 ნომრად იყო განთესილი.<ref>{{cite web |title=Wimbledon 2010 Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/wimbledon/gbr/2010/w-sl-gbr-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ სტენფორდის კლასიკის მეოთხედფინალს მიაღწია, სადაც რადვანსკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/stanford-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კი [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად თამაშობდა და ნახევარფინალამდე მივიდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Doubles Draw |url=https://www.wtatennis.com/tournament/703/stanford/2010/draws |website=WTA Tour |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ ის დასავლეთ & სამხრეთის ღია პირველობისა და როჯერსის თასის მეორე წრეებში გავიდა, სადაც შესაბამისად [[ვერა ზვონარევა]]სა და ვიქტორია აზარენკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Western & Southern Financial Group Women's Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/cincinnati-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Rogers Cup 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/montreal-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> პოლოტ პენზე გავიდა ნახევარფინალში, სადაც [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Pilot Pen Tennis 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/new-haven-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მე-11 ნომრად განთესილ სვეტლანა კუზნეცოვასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open/usa/2010/w-sl-usa-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ მან [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობის]] მეორე წრეს მიაღწია, სადაც ყოფილ მსოფლიოს პირველ ნომერ [[დინარა საფინა]]სთან დამარცხდა, ხოლო პან-წყნარი ოკეანის ღია პირველობაზე — [[ფლავია პენეტა]]სთან.<ref>{{cite web |title=Hansol Korea Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/seoul-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Toray Pan Pacific Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/tokyo-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] 9zs6q0oxuee16io54598xu649cvplfv 5416984 5416983 2026-06-19T15:32:18Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416984 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში იგი კვლავ რადვანსკასთან ერთად ასპარეზობდა, სადაც მათი წყვილი მე-10 ნომრად იყო განთესილი.<ref>{{cite web |title=Wimbledon 2010 Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/wimbledon/gbr/2010/w-sl-gbr-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ სტენფორდის კლასიკის მეოთხედფინალს მიაღწია, სადაც რადვანსკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/stanford-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კი [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად თამაშობდა და ნახევარფინალამდე მივიდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Doubles Draw |url=https://www.wtatennis.com/tournament/703/stanford/2010/draws |website=WTA Tour |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ ის დასავლეთ & სამხრეთის ღია პირველობისა და როჯერსის თასის მეორე წრეებში გავიდა, სადაც შესაბამისად [[ვერა ზვონარევა]]სა და ვიქტორია აზარენკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Western & Southern Financial Group Women's Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/cincinnati-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Rogers Cup 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/montreal-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> პოლოტ პენზე გავიდა ნახევარფინალში, სადაც [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Pilot Pen Tennis 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/new-haven-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მე-11 ნომრად განთესილ სვეტლანა კუზნეცოვასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open/usa/2010/w-sl-usa-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ მან [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობის]] მეორე წრეს მიაღწია, სადაც ყოფილ მსოფლიოს პირველ ნომერ [[დინარა საფინა]]სთან დამარცხდა, ხოლო პან-წყნარი ოკეანის ღია პირველობაზე — [[ფლავია პენეტა]]სთან.<ref>{{cite web |title=Hansol Korea Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/seoul-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Toray Pan Pacific Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/tokyo-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[ჩინეთის ღია პირველობა|ჩინეთის ღია პირველობაზე]] იგი მესამე წრეში დამარცხდა მომავალ ფინალისტ [[ვერა ზვონარევა]]სთან.<ref>{{cite web |title=China Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/beijing-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] 3g7nirrkrsxgoeizgxgwke1kealagey 5416985 5416984 2026-06-19T15:33:19Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416985 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში იგი კვლავ რადვანსკასთან ერთად ასპარეზობდა, სადაც მათი წყვილი მე-10 ნომრად იყო განთესილი.<ref>{{cite web |title=Wimbledon 2010 Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/wimbledon/gbr/2010/w-sl-gbr-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ სტენფორდის კლასიკის მეოთხედფინალს მიაღწია, სადაც რადვანსკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/stanford-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კი [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად თამაშობდა და ნახევარფინალამდე მივიდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Doubles Draw |url=https://www.wtatennis.com/tournament/703/stanford/2010/draws |website=WTA Tour |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ ის დასავლეთ & სამხრეთის ღია პირველობისა და როჯერსის თასის მეორე წრეებში გავიდა, სადაც შესაბამისად [[ვერა ზვონარევა]]სა და ვიქტორია აზარენკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Western & Southern Financial Group Women's Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/cincinnati-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Rogers Cup 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/montreal-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> პოლოტ პენზე გავიდა ნახევარფინალში, სადაც [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Pilot Pen Tennis 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/new-haven-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მე-11 ნომრად განთესილ სვეტლანა კუზნეცოვასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open/usa/2010/w-sl-usa-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ მან [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობის]] მეორე წრეს მიაღწია, სადაც ყოფილ მსოფლიოს პირველ ნომერ [[დინარა საფინა]]სთან დამარცხდა, ხოლო პან-წყნარი ოკეანის ღია პირველობაზე — [[ფლავია პენეტა]]სთან.<ref>{{cite web |title=Hansol Korea Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/seoul-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Toray Pan Pacific Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/tokyo-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[ჩინეთის ღია პირველობა|ჩინეთის ღია პირველობაზე]] იგი მესამე წრეში დამარცხდა მომავალ ფინალისტ [[ვერა ზვონარევა]]სთან.<ref>{{cite web |title=China Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/beijing-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> იაპონიის ქალთა ღია პირველობაზე მან მეორე წრეში ბარძაყის ტრავმის გამო შეწყვიტა მატჩი [[ჩანგ კაი-ჩენი]]ს წინააღმდეგ მას შემდეგ, რაც პირველი სეტი 4–6 დათმო.<ref>{{cite web |title=HP Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/osaka-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] qaomdqb0e7sqwpvfeyu92w07w53kix4 5416986 5416985 2026-06-19T15:34:21Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416986 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში იგი კვლავ რადვანსკასთან ერთად ასპარეზობდა, სადაც მათი წყვილი მე-10 ნომრად იყო განთესილი.<ref>{{cite web |title=Wimbledon 2010 Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/wimbledon/gbr/2010/w-sl-gbr-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ სტენფორდის კლასიკის მეოთხედფინალს მიაღწია, სადაც რადვანსკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/stanford-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კი [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად თამაშობდა და ნახევარფინალამდე მივიდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Doubles Draw |url=https://www.wtatennis.com/tournament/703/stanford/2010/draws |website=WTA Tour |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ ის დასავლეთ & სამხრეთის ღია პირველობისა და როჯერსის თასის მეორე წრეებში გავიდა, სადაც შესაბამისად [[ვერა ზვონარევა]]სა და ვიქტორია აზარენკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Western & Southern Financial Group Women's Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/cincinnati-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Rogers Cup 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/montreal-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> პოლოტ პენზე გავიდა ნახევარფინალში, სადაც [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Pilot Pen Tennis 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/new-haven-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მე-11 ნომრად განთესილ სვეტლანა კუზნეცოვასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open/usa/2010/w-sl-usa-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ მან [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობის]] მეორე წრეს მიაღწია, სადაც ყოფილ მსოფლიოს პირველ ნომერ [[დინარა საფინა]]სთან დამარცხდა, ხოლო პან-წყნარი ოკეანის ღია პირველობაზე — [[ფლავია პენეტა]]სთან.<ref>{{cite web |title=Hansol Korea Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/seoul-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Toray Pan Pacific Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/tokyo-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[ჩინეთის ღია პირველობა|ჩინეთის ღია პირველობაზე]] იგი მესამე წრეში დამარცხდა მომავალ ფინალისტ [[ვერა ზვონარევა]]სთან.<ref>{{cite web |title=China Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/beijing-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> იაპონიის ქალთა ღია პირველობაზე მან მეორე წრეში ბარძაყის ტრავმის გამო შეწყვიტა მატჩი [[ჩანგ კაი-ჩენი]]ს წინააღმდეგ მას შემდეგ, რაც პირველი სეტი 4–6 დათმო.<ref>{{cite web |title=HP Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/osaka-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო კრემლის თასის ფინალში გავიდა, სადაც ვიქტორია აზარენკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Azarenka wins Kremlin Cup title |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE69M1I0/ |website=Reuters |date=24 October 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] jl0khzla2w6n357heiug3o15veijkyr 5416987 5416986 2026-06-19T15:37:16Z GagaMumladze2020 126180 /* 2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი */ 5416987 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჩოგბურთელი |სახელი = მარია კირილენკო |სურათი = Maria Kirilenko (15132126461).jpg |წარწერა = კირილენკო [[2014]] წლის იტალიის ღია ჩემპიონატზე |სრული სახელი = Maria Yuryevna Kirilenko |მშობლიური სახელი = Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко |მშობლიური სახელის ენა = ru |ქვეყნის წარმომადგენელი = {{დროშანიშანი|რუსეთი}} [[რუსეთი]] |საცხოვრებელი ადგილი = [[მოსკოვი]], რუსეთი |დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1987|01|25}} |დაბადების ადგილი = [[მოსკოვი]], [[რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა]], [[საბჭოთა კავშირი]] |სიმაღლე = 174 სმ |პროფესიონალი = [[2001]] |კარიერა დაასრულა = [[2014]] |თამაში = მარჯვენა ხელი (ორხელიანი ბექჰენდი) |ფულადი პრიზი კარიერაში = US $6,855,919 |ერთეულთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=364|წაგება=257}} |ერთეულთა ტიტულები = 6 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი ერთეულებში = 10 ([[10 ივნისი]], [[2013]]) |ავსტრალიის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2010]]) |საფრანგეთის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2013]]) |უიმბლდონის შედეგები = მეოთხედფინალი ([[2012]]) |ამერიკის შედეგები = მეოთხე რაუნდი ([[2011]]) |სხვა ტურნირები = [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]] |ოლიმპიადის შედეგები = მეოთხე ადგილი ([[2012]]) |წყვილთა ჩანაწერები = {{საჩოგბურთო ჩანაწერი|მოგება=255|წაგება=150}} |წყვილთა ტიტულები = 12 |ყველაზე მაღალი რეიტინგი წყვილებში = 5 ([[24 ოქტომბერი]], [[2011]]) |ავსტრალიის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2011]]) |საფრანგეთის წყვილთა შედეგები = ფინალი ([[2012]]) |უიმბლდონის წყვილთა შედეგები = მესამე რაუნდი ([[2007]]) |ამერიკის წყვილთა შედეგები = ნახევარფინალი ([[2011]]) |გუნდური = ფედ კაპი: 3–4 |მედლის თარგები = {{მედალი ქვეყანა|{{დროშა|რუსეთი}}}} {{მედალიშეჯიბრი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ოლიმპიური თამაშები]]}} {{ბრინჯაოს მედალი|[[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 ლონდონი]]|წყვილები}} |მედლის თარგის-გაშლა = არის }} '''მარია იურიევნა კირილენკო''' ({{lang-ru|Мари́я Ю́рьевна Кириле́нко}}; დ. [[25 იანვარი]], [[1987]]) — [[რუსები|რუსი]] ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 15 წლის ასაკში გახდა იუნიორთა გრანდ სლემის ჩემპიონი, როდესაც [[2002]] წლის [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] გოგონათა ერთეულთა თანრიგში გაიმარჯვა. მოგვიანებით მსოფლიოს საუკეთესო ათეულში შევიდა როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა რეიტინგში.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko Tennis Player Profile |url=https://www.itftennis.com/en/players/maria-kirilenko/800228023/rus/wt/s/overview |website=International Tennis Federation |access-date=17 June 2026 }}</ref> კირილენკომ კარიერის განმავლობაში მოიგო [[ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია|WTA]]-ს ტურის ექვსი ტიტული ერთეულთა და თორმეტი ტიტული წყვილთა თანრიგში. იგი სამჯერ გავიდა [[გრანდ სლემი (ჩოგბურთი)|გრანდ სლემის]] ტურნირების მეოთხედფინალში — [[2010]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]], [[2012]] წლის [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონზე]] და [[2013]] წლის [[საფრანგეთის ღია პირველობა|საფრანგეთის ღია პირველობაზე]]. ასევე ნახევარფინალში ითამაშა [[2012]] წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]], სადაც ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან დამარცხდა და მეოთხე ადგილი დაიკავა. [[2013]] წლის [[10 ივნისი|10 ივნისს]] კირილენკომ კარიერის უმაღლეს მაჩვენებელს — მსოფლიო მე-10 ჩოგანის პოზიციას მიაღწია. წყვილთა თანრიგში მისი საუკეთესო შედეგი იყო მსოფლიო მე-5 ადგილი, რომელსაც [[2011]] წლის [[24 ოქტომბერი|24 ოქტომბერს]] მიაღწია. წყვილთა თანრიგში კირილენკო ორჯერ გავიდა გრანდ სლემის ფინალში: წლის ავსტრალიის ღია პირველობაზე [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად და [[2012]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე თანამემამულე [[ნადია პეტროვა]]სთან ერთად. პეტროვასთან ერთად მან ასევე მოიგო WTA ტურის ჩემპიონატი [[2012]] წლის წყვილთა თანრიგში და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012|2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე]].<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko | Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/310577/name |website=WTA Tennis |access-date=17 June 2026 }}</ref> ==ჩოგბურთის კარიერა== ===ახალგაზრდული კარიერა=== [[2002]] წელს კირილენკომ იუნიორთა ტურნირებში მოიგო [[კანადის ღია პირველობა]] და [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობა]].<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open-junior-championships/usa/2002/j-ga-usa-01a-2002/draws-and-results/ |title=US Open Junior Championships 2002 – Draws and Results |website=International Tennis Federation (ITF) |access-date=2026-06-17 }}</ref> ===პროფესიონალური კარიერა=== [[ფაილი:MakiriRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006 წელი]] [[ფაილი:MariakirilenkoRG2006.jpg|მინი|მარია კირილენკო როლან გაროსზე, 2006]] ====2003–2006==== [[2002]] წელს კირილენკო პროფესიონალ ქალთა ტურნირებში ჩაერთო. [[2004]] წელს მან მსოფლიო რეიტინგში წინსვლა დაიწყო, თუმცა ტრავმამ მისი პროგრესი შეაფერხა. [[2004]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკომ [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსს]] პირველი სეტი მოუგო, თუმცა საბოლოოდ სამ სეტში დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2004/05/28/serena-battles-hard-to-top-russian-teen/|title=Serena battles hard to top Russian teen|work=ChicagoTribune.com|date=28 May 2004|access-date=3 January 2017}}</ref> იმავე წელს იგი ჰაიდარაბადის ღია პირველობის ფინალისტი გახდა, სადაც [[ნიკოლ პრატი|ნიკოლ პრატთან]] დამარცხდა. [[2005]] წლის ბოლოს კირილენკომ რეიტინგში პოზიციები კვლავ გაიუმჯობესა და პეკინში კარიერის პირველი ტიტული მოიპოვა. [[2006]] წლის [[12 ივნისი|12 ივნისს]] პირველად შევიდა მსოფლიოს საუკეთესო 20 ჩოგბურთელს შორის. [[2006]] წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე იგი მე-20 ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც [[არავან რეზაი|არავან რეზაისთან]] დამარცხდა. კირილენკოს დებიუტი რუსეთის ნაკრების შემადგენლობაში [[ფედერაციის თასი|ფედერაციის თასზე]] [[2006]] წლის აპრილში შედგა. მსოფლიო ჯგუფის მეოთხედფინალში ბელგიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მან ერთეულთა მატჩი [[კიმ კლაისტერსი|კიმ კლაისტერსთან]], [[2005]] წლის აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონთან, წააგო, თუმცა [[დინარა საფინა]]სთან ერთად წყვილთა შეხვედრაში [[ჟუსტინ ენენი|ჟუსტინ ენენსა]] და კლაისტერსს სძლია. მიუხედავად ამისა, რუსეთი საბოლოოდ ანგარიშით 2–3 დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Henin puts Belgium in last four |url=https://timesofmalta.com/article/henin-puts-belgium-in-last-four.56203 |work=Times of Malta |agency=Reuters |date=23 April 2006 |access-date=2026-06-17 }}</ref> ==== 2007 ==== [[2007]] წლის [[იანვარი|იანვარში]] მან [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] მესამე წრემდე მიაღწია, სადაც მესამე ნომრად განთესილ [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]სთან დამარცხდა. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო პან-პასიფიკის ღია ჩემპიონატში [[ტოკიო|ტოკიოში]], სადაც მეორე წრეში გავიდა და მსოფლიოს მე-15 ჩოგანს, ისრაელელ [[შაჰარ პეერი]]ს სძლია, თუმცა შემდეგ [[აი სუგიამა]]სთან წააგო. ამის შემდეგ მან დუბაის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც მეორე წრემდე მიაღწია, შემდეგ კი დაძაბულ შეხვედრაში [[დანიელა ჰანტუხოვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web|url=http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed/07/02/21/TENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|title=Hantuchova Gets Better Than Kirilenko|publisher=Sporting Life|access-date=22 February 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930050157/http://www.sportinglife.com/tennis/news/story_get.cgi?STORY_NAME=international_feed%2F07%2F02%2F21%2FTENNIS_UAE-Dubai_Hantuchova.html|archive-date=30 September 2007}}</ref> კალიფორნიაში გამართულ სან-დიეგოს ღია პირველობაზე კირილენკომ მეორე ნომრად განთესილი [[ელენა იანკოვიჩი]] დაამარცხა და მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც თანამემამულე რუსთან, [[ელენა დემენტიევა]]სთან წააგო. სტენფორდის კლასიკზე [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] მან ორ სეტში დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[მარიონ ბარტოლი]], თუმცა მეოთხედფინალში მომავალ ჩემპიონთან, [[ანა ივანოვიჩი]]სთან დამარცხდა. [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკო განუთესავი იყო. მან დაამარცხა [[მარტინა მიულერი]] და 22-ე ნომრად განთესილი [[კატარინა სრებოტნიკი]], შემდეგ კი განუთესავ [[იულია ვაკულენკო]]სთან დამარცხდა. აშშ-ის ღია პირველობის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სანფისტის ღია პირველობაზე. ამ ტურნირზე კირილენკომ კარიერაში მეორე WTA-ის ერთეულთა ტიტული მოიპოვა, ფინალში ორ სეტში დაამარცხა განუთესავი [[მარია კორიტცევა]]. მომდევნო კვირას, [[სეული|სეულში]] გამართულ ტურნირზე, სადაც იგი მეოთხე ნომრად იყო განთესილი, კვლავ ფინალში გავიდა, თუმცა პირველ ნომრად განთესილ [[ვინუს უილიამსი|ვინუს უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Kirilenko wins Sunfeast Open title in straight sets |work=ESPN |agency=Associated Press |date=23 September 2007 |url=https://www.espn.com/sports/tennis/news/story?campaign=rss&id=3032736&source=TENNISHeadlines |access-date=18 June 2026 }}</ref> ====2008==== [[File:Maria Kirilenko US Open 08.jpg|thumb|კირილენკო 2008 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]] [[2008]] წლის [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ კარიერაში პირველად მიაღწია „დიდი სლემის“ ტურნირის მეოთხე წრეს, დაამარცხა მეექვსე ნომრად განთესილი [[ანა ჩაკვეტაძე]]. მისი შემდეგი მეტოქე იყო [[დანოელა ჰანტუხოვა]], რომელთანაც დამარცხდა ანგარიშით 6–1, 4–6, 4–6, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრის მსვლელობისას 6–1, 3–1-ს იგებდა.<ref>{{cite web |title=Hantuchova - Kirilenko, Australian Open 2008 Round of 16 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=530281 |website=Tennis Explorer |access-date=2026-06-19}}</ref> შემდეგ მან დოჰაში გამართული I კატეგორიის ტურნირის მეორე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა [[ეკატერინა მაკაროვა]], თუმცა შემდეგ სამ სეტში წააგო [[ანაბელ მედინა გარიგესი|ანაბელ მედინა გარიგესთან]]. ამის შემდეგ კირილენკომ ზედიზედ ოთხი მატჩი დათმო [[დუბაი|დუბაიში]], [[ბენგალურუ|ბანგალურუში]], ინდიან-უელსსა და [[მაიამი|მაიამიში]]. მიუხედავად ამისა, როგორც მეორე ნომრად განთესილმა, [[ეშტორილი|ეშტორილში]] გამართული IV კატეგორიის ტურნირის ფინალს მიაღწია, სადაც ორ სეტში დაამარცხა [[ივეტა ბენეშოვა]]. ამავე ტურნირზე მან წყვილთა თანრიგშიც მოიპოვა ტიტული [[ფლავია პენეტა]]სთან ერთად თამაშით.<ref>{{cite web |title=Kirilenko victorious in Estoril |url=https://www.skysports.com/tennis/news/3450888/kirilenko-victorious-in-estoril |website=Sky Sports |date=20 April 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> კირილენკომ ასევე გაიმარჯვა [[ბარსელონა|ბარსელონაში]], სადაც [[მარია ხოსე მარტინეს სანჩესი]] დაამარცხა და კარიერაში მეოთხე, ხოლო სეზონში მეორე ტიტული მოიპოვა.<ref>{{cite web |title=WTA Barcelona 2008 Results |url=https://www.tennis24.com/wta-singles/barcelona-2008/results/ |website=Tennis24 |access-date=19 June 2026 }}</ref> აგვისტოში კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო III კატეგორიის ტურნირში [[ცინცინატი|ცინცინატიში]], სადაც მესამე ნომრად იყო განთესილი. მან ნახევარფინალამდე მიაღწია, სადაც საბოლოო ჩემპიონთან, [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Nadia Petrova wins singles and doubles at Cincinnati Open |url=https://womenstennisblog.com/2008/08/18/nadia-petrova-wins-singles-and-doubles-at-cincinnati-open/ |website=Women's Tennis Blog |date=18 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო პეტროვასთან ერთად მეორე ნომრად განთესილ წყვილს წარმოადგენდა და ფინალში დაამარცხა პირველ ნომრად განთესილი წყვილი — [[სე შუ-ვეი]] და [[იაროსლავა შვედოვა]].<ref>{{cite web |title=Kirilenko, Petrova - Hsieh, Shvedova (Cincinnati WTA Final Doubles) |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=589704 |website=Tennis Explorer |date=17 August 2008 |access-date=19 June 2026 }}</ref> ====2009==== [[File:Maria Kirilenko at the 2009 US Open 07.jpg|thumb|კირილენკო [[2009 US Open (tennis)|2009 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] ამ წელს კირილენკო ავსტრალიის ღია პირველობაზე 27-ე ნომრად იყო განთესილი, თუმცა პირველივე წრეში დამარცხდა მომავალში მსოფლიოს საუკეთესო ხუთეულში შესულ [[სარა ფერანი|სარა ფერანთან]].<ref>{{cite web |title=Errani - Kirilenko |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/?id=621292 |website=Tennis Explorer |date=19 January 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> [[Dubai|დუბაის]] წყვილთა ტურნირზე კირილენკო [[აგნიეშკა რადვანსკა]]სთან ერთად ასპარეზობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განუთესავები იყვნენ, ფინალამდე მიაღწიეს, სადაც საბოლოოდ დამარცხდნენ იმ დროის მსოფლიოს პირველი ნომერი წყვილის — [[ლიზელ ჰუბერი]]-ისა და [[კარა ბლექი]]ს წინააღმდეგ.<ref>{{cite web |title=2009 Dubai Tennis Championships – Women's doubles |url=https://web.archive.org/web/20090306102223/http://www.barclaysdubaitennischampionships.com/4/draws/2009/wmdd.pdf |website=Dubai Tennis Championships |access-date=19 June 2026}}</ref> [[2009]] წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ერთეულთა თანრიგში კირილენკო განუთესავი იყო და პირველ წრეში ავსტრალიელ [[ოლივია როგოვსკა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=2009 French Open Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და მისი მეწყვილე, იტალიელი [[ფლავია პენეტა]], მერვე ნომრად იყვნენ განთესილნი. მათ მესამე წრეს მიაღწიეს, სადაც დამარცხდნენ მე-11 ნომრად განთესილ [[ანა-ლენა გრონეფელდი|ანა-ლენა გრონეფელდთან]] (გერმანია) და [[პეტი შნაიდერი|პეტი შნაიდერთან]] (შვეიცარია).<ref>{{cite web |title=2009 French Open – Women's Doubles Draws and Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2009/w-sl-fra-01a-2009/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო განუთესავი იყო [[უიმბლდონის ტურნირი|უიმბლდონის ჩემპიონატზეც]] და მეორე წრემდე მიაღწია, სადაც მე-9 ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Maria Kirilenko - Caroline Wozniacki, Wimbledon 2009 |url=https://www.tennisexplorer.com/match-detail/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> აშშ-ის ღია პირველობაზე მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც დაამარცხა თავისი წყვილთა მეწყვილე რადვანსკა, შემდეგ კი [[ლი ნა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2009 Results |url=https://www.betexplorer.com/tennis/wta-singles/us-open-2009/results/ |website=BetExplorer |access-date=19 June 2026}}</ref> ამის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობაზე]] [[სეული|სეულში]], სადაც მოქმედი ჩემპიონი იყო, თუმცა ნახევარფინალში საბოლოო გამარჯვებულთან, [[კიმიკო დატე-კრუმი|კიმიკო დატე-კრუმთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Kimiko Date Krumm reaches Korea Open final |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE58M18K/ |website=Reuters |date=23 September 2009 |access-date=19 June 2026}}</ref> ====2010: პირველი „დიდი სლემის“ მეოთხედფინალი==== [[File:Maria Kirilenko at the 2010 US Open 02.jpg|thumb|კირილენკო [[2010 US Open (tennis)|2010 წლის აშშ-ის ღია პირველობაზე]]]] კირილენკომ სეზონი ოკლენდის ღია პირველობაზე მონაწილეობით დაიწყო, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა [[შაჰარ პე'ერი|შაჰარ პე'ერთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Shahar Peer vs Maria Kirilenko - Auckland 2010 |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=ShaharPeer&f=ACareerqqC2 |website=Tennis Abstract |access-date=19 June 2026}}</ref> მსოფლიო რეიტინგში 58-ე ადგილზე მყოფი კირილენკო [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობაზე]] განუთესავი იყო. პირველ წრეში მან სენსაცია მოახდინა და დაამარცხა თავისი მეგობარი და ყოფილი წყვილთა მეწყვილე [[მარია შარაპოვა]], რომელიც მე-14 ნომრად იყო განთესილი და [[2008]] წლის ჩემპიონი გახლდათ, ანგარიშით 7–6, 3–6, 6–4. მატჩი 3 საათსა და 22 წუთს გაგრძელდა.<ref>{{cite news |title=Maria Sharapova crashes out of Australian Open |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60J0C5/ |website=Reuters |date=19 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> იმ დროისთვის ეს [[ავსტრალიის ღია პირველობა|ავსტრალიის ღია პირველობის]] ისტორიაში ქალთა შორის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი იყო. კირილენკომ მეოთხედფინალამდე მიაღწია, სადაც ასევე განუთესავ [[ჟენგ ჯიე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Zheng Jie reaches Australian Open semifinals |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE60N0BY/ |website=Reuters |date=24 January 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კირილენკო და [[აგნიეშკა რადვანსკა]] მე-15 ნომრად იყვნენ განთესილნი და ნახევარფინალამდე მიაღწიეს, სადაც პირველ ნომრად განთესილ [[კარა ბლექი|კარა ბლექთან]] და [[ლიზელ ჰუბერი]]თან დამარცხდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 Australian Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/australian-open/aus/2010/w-sl-aus-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო ინდიან-უელსის ტურნირზე 32-ე ნომრად იყო განთესილი. მან მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მეორე ნომრად განთესილ [[კაროლინა ვოზნიაცკი]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=BNP Paribas Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/indian-wells-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[მაიამი|მაიამის]] ტურნირზე მან კვლავ მესამე წრეს მიაღწია, როგორც 32-ე ნომრად განთესილმა, და კვლავ ვოზნიაცკისთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Sony Ericsson Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/miami-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ მონაწილეობა მიიღო რომში ჩატარებულ [[იტალიის ღია პირველობა (ჩოგბურთი)|იტალიის ღია პირველობაში]], სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა მსოფლიოს პირველ ნომერთან, [[სერენა უილიამსი|სერენა უილიამსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Serena survives Kirilenko challenge in Rome |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE64B4YY/ |website=Reuters |date=12 May 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობაზე კირილენკო 30-ე ნომრად იყო განთესილი და კარიერაში პირველად მიაღწია მეოთხე წრეს, სადაც საბოლოო ჩემპიონ [[ფრანჩესკა სკიავონე]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=French Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> ამ გზაზე მან მოქმედი ჩემპიონი [[სვეტლანა კუზნეცოვა]]ც დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8710927.stm|title=Champion Svetlana Kuznetsova loses to Maria Kirilenko|work=BBC Sport|date=28 May 2010|access-date=19 June 2026}}</ref> საფრანგეთის ღია პირველობის წყვილთა თანრიგში კირილენკო და რადვანსკა მე-11 ნომრად იყვნენ განთესილნი და მეოთხედფინალამდე მიაღწიეს— სერენა და ვინუს უილიამსებთან დამარცხდნენ, ამერიკელი დები ამ ტურნირის ჩემპიონები გახდნენ.<ref>{{cite web |title=2010 French Open Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/french-open/fra/2010/w-sl-fra-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> უიმბლდონის ჩემპიონატზე კირილენკო 27-ე ნომრად იყო განთესილი და მესამე წრეში მე-8 ნომრად განთესილ [[კიმ კლეისტერსი|კიმ კლეისტერსთან]] დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Wimbledon 2010: Clijsters races into fourth round |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8762469.stm |work=BBC Sport |date=25 June 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში იგი კვლავ რადვანსკასთან ერთად ასპარეზობდა, სადაც მათი წყვილი მე-10 ნომრად იყო განთესილი.<ref>{{cite web |title=Wimbledon 2010 Women's Doubles Draw |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/wimbledon/gbr/2010/w-sl-gbr-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ სტენფორდის კლასიკის მეოთხედფინალს მიაღწია, სადაც რადვანსკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/stanford-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> წყვილთა თანრიგში კი [[ვიქტორია აზარენკა]]სთან ერთად თამაშობდა და ნახევარფინალამდე მივიდა.<ref>{{cite web |title=Bank of the West Classic 2010 Doubles Draw |url=https://www.wtatennis.com/tournament/703/stanford/2010/draws |website=WTA Tour |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ ის დასავლეთ & სამხრეთის ღია პირველობისა და როჯერსის თასის მეორე წრეებში გავიდა, სადაც შესაბამისად [[ვერა ზვონარევა]]სა და ვიქტორია აზარენკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Western & Southern Financial Group Women's Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/cincinnati-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Rogers Cup 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/montreal-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> პოლოტ პენზე გავიდა ნახევარფინალში, სადაც [[ნადია პეტროვა]]სთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=Pilot Pen Tennis 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/new-haven-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[აშშ-ის ღია პირველობა ჩოგბურთში|აშშ-ის ღია პირველობაზე]] კირილენკომ მესამე წრეს მიაღწია, სადაც მე-11 ნომრად განთესილ სვეტლანა კუზნეცოვასთან დამარცხდა.<ref>{{cite web |title=US Open 2010 Results |url=https://www.itftennis.com/en/tournament/us-open/usa/2010/w-sl-usa-01a-2010/draws-and-results/ |website=International Tennis Federation |access-date=19 June 2026}}</ref> შემდეგ მან [[კორეის ღია პირველობა|კორეის ღია პირველობის]] მეორე წრეს მიაღწია, სადაც ყოფილ მსოფლიოს პირველ ნომერ [[დინარა საფინა]]სთან დამარცხდა, ხოლო პან-წყნარი ოკეანის ღია პირველობაზე — [[ფლავია პენეტა]]სთან.<ref>{{cite web |title=Hansol Korea Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/seoul-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Toray Pan Pacific Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/tokyo-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> [[ჩინეთის ღია პირველობა|ჩინეთის ღია პირველობაზე]] იგი მესამე წრეში დამარცხდა მომავალ ფინალისტ [[ვერა ზვონარევა]]სთან.<ref>{{cite web |title=China Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/beijing-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> იაპონიის ქალთა ღია პირველობაზე მან მეორე წრეში ბარძაყის ტრავმის გამო შეწყვიტა მატჩი [[ჩანგ კაი-ჩენი]]ს წინააღმდეგ მას შემდეგ, რაც პირველი სეტი 4–6 დათმო.<ref>{{cite web |title=HP Open 2010 Results |url=https://www.tennisexplorer.com/osaka-2010/wta-women/ |website=Tennis Explorer |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკო კრემლის თასის ფინალში გავიდა, სადაც ვიქტორია აზარენკასთან დამარცხდა.<ref>{{cite news |title=Azarenka wins Kremlin Cup title |url=https://www.reuters.com/article/idUSTRE69M1I0/ |website=Reuters |date=24 October 2010 |access-date=19 June 2026}}</ref> კირილენკომ 2010 წლის სეზონი მსოფლიოს მე-20 ჩოგნად დაასრულა.<ref>{{cite web |title=WTA Rankings – Year-End 2010 |url=https://www.wtatennis.com/rankings/singles?rankDate=2010-11-08 |website=WTA Tour |access-date=19 June 2026}}</ref> ==რესურსები ინტერნეტში== * {{ოფიციალური|www.mariakirilenko.com}} {{en icon}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი]] [[კატეგორია:დაბადებული 1987]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:რუსი ჩოგბურთელები]] c3m7zhn4rp5l6nzan4gqae6n81g0es7 0 892692 5417020 5415780 2026-06-19T16:56:48Z Jaba1977 3604 /* სქოლიო */ 5417020 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1832}} '''1832 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1832]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოვლენები== *[[7 თებერვალი]] — დასავლეთ ავსტრალიის საკანონმდებლო საბჭო (Legislative Council) და აღმასრულებელი საბჭო (Executive Council) პირველად შეიკრიბნენ. *[[13 თებერვალი]] — პარამატაში გაიხსნა მეფის სკოლა (The King's School). *[[18 აგვისტო]] — დაარსდა ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს შემნახველი ბანკი (The Savings Bank of New South Wales). ==დაბადება== დაბადება *[[5 იანვარი]] – [[ედვარდ უილიამ კოული]], წიგნებით მოვაჭრე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1918]]) *[[7 იანვარი]] – [[ჯეიმზ მანრო]], ვიქტორიის მე-15 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[7 თებერვალი]] – სემუელ უილსონი, ვიქტორიის პოლიტიკოსი და მეცხოველე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1895]]) *[[14 მარტი]] – [[სერ ჯეიმზ ფერგიუსონი]], სამხრეთ ავსტრალიის მე-8 [[გუბერნატორი]] (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1907]]) *[[21 აგვისტო]] – [[სერ საიმონ ფრეიზერი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, მეცხოველე და ბიზნესმენი (დაიბადა [[კანადა]]ში) (გ. [[1919]]) *[[9 ნოემბერი]] – [[ლორიმერ ფისონი]], ანთროპოლოგი, მინისტრი და ჟურნალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1907]]) *[[14 ნოემბერი]] – [[ჰენრი სტრენგვეისი]], სამხრეთ ავსტრალიის მე-12 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1920]]) *[[15 ნოემბერი]] – [[ჯულიან ტენისონ ვუდსი]], მღვდელი და გეოლოგი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1889]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[სერ ჯეიმზ დიქსონი]], კვინსლენდის მე-13 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1901]]) *[[13 დეკემბერი]] – [[რიჩარდ დეინტრი]], გეოლოგი და ფოტოგრაფი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *უცნობია – [[ჯონ მაკროსანი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1891]]) ==გარდაცვალება== *[[1 სექტემბერი]] – [[ჰენრი ჰელიერი]], მკვლევარი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1790]]) *[[7 დეკემბერი]] – [[ედვარდ უოლსტონკრაფტი]], ბიზნესმენი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1783]]) *უცნობია – [[სერ ჰენრი ბრაუნ ჰეისი]], მსჯავრდებული (დაიბადა და გარდაიცვალა ირლანდიაში) (დ. [[1762]]) ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1832 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1832 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1832 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] 5cfai15lddu4r1yo7ax331yokqrwh12 5417030 5417020 2026-06-19T17:15:21Z Jaba1977 3604 5417030 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1832}} ქვემოთ მოცემულია [[1832]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოვლენები== *[[7 თებერვალი]] — დასავლეთ ავსტრალიის საკანონმდებლო საბჭო (Legislative Council) და აღმასრულებელი საბჭო (Executive Council) პირველად შეიკრიბნენ. *[[13 თებერვალი]] — პარამატაში გაიხსნა მეფის სკოლა (The King's School). *[[18 აგვისტო]] — დაარსდა ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს შემნახველი ბანკი (The Savings Bank of New South Wales). ==დაბადება== დაბადება *[[5 იანვარი]] – [[ედვარდ უილიამ კოული]], წიგნებით მოვაჭრე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1918]]) *[[7 იანვარი]] – [[ჯეიმზ მანრო]], ვიქტორიის მე-15 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[7 თებერვალი]] – სემუელ უილსონი, ვიქტორიის პოლიტიკოსი და მეცხოველე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1895]]) *[[14 მარტი]] – [[სერ ჯეიმზ ფერგიუსონი]], სამხრეთ ავსტრალიის მე-8 [[გუბერნატორი]] (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1907]]) *[[21 აგვისტო]] – [[სერ საიმონ ფრეიზერი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, მეცხოველე და ბიზნესმენი (დაიბადა [[კანადა]]ში) (გ. [[1919]]) *[[9 ნოემბერი]] – [[ლორიმერ ფისონი]], ანთროპოლოგი, მინისტრი და ჟურნალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1907]]) *[[14 ნოემბერი]] – [[ჰენრი სტრენგვეისი]], სამხრეთ ავსტრალიის მე-12 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1920]]) *[[15 ნოემბერი]] – [[ჯულიან ტენისონ ვუდსი]], მღვდელი და გეოლოგი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1889]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[სერ ჯეიმზ დიქსონი]], კვინსლენდის მე-13 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1901]]) *[[13 დეკემბერი]] – [[რიჩარდ დეინტრი]], გეოლოგი და ფოტოგრაფი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *უცნობია – [[ჯონ მაკროსანი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1891]]) ==გარდაცვალება== *[[1 სექტემბერი]] – [[ჰენრი ჰელიერი]], მკვლევარი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1790]]) *[[7 დეკემბერი]] – [[ედვარდ უოლსტონკრაფტი]], ბიზნესმენი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1783]]) *უცნობია – [[სერ ჰენრი ბრაუნ ჰეისი]], მსჯავრდებული (დაიბადა და გარდაიცვალა ირლანდიაში) (დ. [[1762]]) ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1832 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1832 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1832 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] g2reiip90lo6n3s9zclzmdfjgn30iiw 5417031 5417030 2026-06-19T17:15:45Z Jaba1977 3604 /* დაბადება */ 5417031 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1832}} ქვემოთ მოცემულია [[1832]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოვლენები== *[[7 თებერვალი]] — დასავლეთ ავსტრალიის საკანონმდებლო საბჭო (Legislative Council) და აღმასრულებელი საბჭო (Executive Council) პირველად შეიკრიბნენ. *[[13 თებერვალი]] — პარამატაში გაიხსნა მეფის სკოლა (The King's School). *[[18 აგვისტო]] — დაარსდა ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს შემნახველი ბანკი (The Savings Bank of New South Wales). ==დაბადება== *[[5 იანვარი]] – [[ედვარდ უილიამ კოული]], წიგნებით მოვაჭრე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1918]]) *[[7 იანვარი]] – [[ჯეიმზ მანრო]], ვიქტორიის მე-15 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[7 თებერვალი]] – სემუელ უილსონი, ვიქტორიის პოლიტიკოსი და მეცხოველე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1895]]) *[[14 მარტი]] – [[ჯეიმზ ფერგიუსონი]], სამხრეთ ავსტრალიის მე-8 [[გუბერნატორი]] (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1907]]) *[[21 აგვისტო]] – [[საიმონ ფრეიზერი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, მეცხოველე და ბიზნესმენი (დაიბადა [[კანადა]]ში) (გ. [[1919]]) *[[9 ნოემბერი]] – [[ლორიმერ ფისონი]], ანთროპოლოგი, მინისტრი და ჟურნალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1907]]) *[[14 ნოემბერი]] – [[ჰენრი სტრენგვეისი]], სამხრეთ ავსტრალიის მე-12 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1920]]) *[[15 ნოემბერი]] – [[ჯულიან ტენისონ ვუდსი]], მღვდელი და გეოლოგი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1889]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[ჯეიმზ დიქსონი]], კვინსლენდის მე-13 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1901]]) *[[13 დეკემბერი]] – [[რიჩარდ დეინტრი]], გეოლოგი და ფოტოგრაფი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *უცნობია – [[ჯონ მაკროსანი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1891]]) ==გარდაცვალება== *[[1 სექტემბერი]] – [[ჰენრი ჰელიერი]], მკვლევარი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1790]]) *[[7 დეკემბერი]] – [[ედვარდ უოლსტონკრაფტი]], ბიზნესმენი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1783]]) *უცნობია – [[სერ ჰენრი ბრაუნ ჰეისი]], მსჯავრდებული (დაიბადა და გარდაიცვალა ირლანდიაში) (დ. [[1762]]) ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1832 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1832 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1832 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] 12rwir2gw75zqiyipvrrbxjroenlu68 5417032 5417031 2026-06-19T17:15:57Z Jaba1977 3604 /* გარდაცვალება */ 5417032 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1832}} ქვემოთ მოცემულია [[1832]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოვლენები== *[[7 თებერვალი]] — დასავლეთ ავსტრალიის საკანონმდებლო საბჭო (Legislative Council) და აღმასრულებელი საბჭო (Executive Council) პირველად შეიკრიბნენ. *[[13 თებერვალი]] — პარამატაში გაიხსნა მეფის სკოლა (The King's School). *[[18 აგვისტო]] — დაარსდა ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს შემნახველი ბანკი (The Savings Bank of New South Wales). ==დაბადება== *[[5 იანვარი]] – [[ედვარდ უილიამ კოული]], წიგნებით მოვაჭრე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1918]]) *[[7 იანვარი]] – [[ჯეიმზ მანრო]], ვიქტორიის მე-15 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[7 თებერვალი]] – სემუელ უილსონი, ვიქტორიის პოლიტიკოსი და მეცხოველე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1895]]) *[[14 მარტი]] – [[ჯეიმზ ფერგიუსონი]], სამხრეთ ავსტრალიის მე-8 [[გუბერნატორი]] (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1907]]) *[[21 აგვისტო]] – [[საიმონ ფრეიზერი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, მეცხოველე და ბიზნესმენი (დაიბადა [[კანადა]]ში) (გ. [[1919]]) *[[9 ნოემბერი]] – [[ლორიმერ ფისონი]], ანთროპოლოგი, მინისტრი და ჟურნალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1907]]) *[[14 ნოემბერი]] – [[ჰენრი სტრენგვეისი]], სამხრეთ ავსტრალიის მე-12 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1920]]) *[[15 ნოემბერი]] – [[ჯულიან ტენისონ ვუდსი]], მღვდელი და გეოლოგი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1889]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[ჯეიმზ დიქსონი]], კვინსლენდის მე-13 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1901]]) *[[13 დეკემბერი]] – [[რიჩარდ დეინტრი]], გეოლოგი და ფოტოგრაფი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *უცნობია – [[ჯონ მაკროსანი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1891]]) ==გარდაცვალება== *[[1 სექტემბერი]] – [[ჰენრი ჰელიერი]], მკვლევარი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1790]]) *[[7 დეკემბერი]] – [[ედვარდ უოლსტონკრაფტი]], ბიზნესმენი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1783]]) *უცნობია – [[ჰენრი ბრაუნ ჰეისი]], მსჯავრდებული (დაიბადა და გარდაიცვალა ირლანდიაში) (დ. [[1762]]) ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1832 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1832 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1832 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] hsr0ickjm0mx72nkmppc57vza5yo2sg 5417034 5417032 2026-06-19T17:17:09Z Jaba1977 3604 /* მოვლენები */ 5417034 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1832}} ქვემოთ მოცემულია [[1832]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოვლენები== *[[7 თებერვალი]] — დასავლეთ ავსტრალიის საკანონმდებლო საბჭო და აღმასრულებელი საბჭო პირველად შეიკრიბნენ. *[[13 თებერვალი]] — [[პარამატა]]ში გაიხსნა მეფის სკოლა. *[[18 აგვისტო]] — დაარსდა [[ახალი სამხრეთი უელსი]]ს შემნახველი ბანკი. ==დაბადება== *[[5 იანვარი]] – [[ედვარდ უილიამ კოული]], წიგნებით მოვაჭრე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1918]]) *[[7 იანვარი]] – [[ჯეიმზ მანრო]], ვიქტორიის მე-15 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[7 თებერვალი]] – სემუელ უილსონი, ვიქტორიის პოლიტიკოსი და მეცხოველე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1895]]) *[[14 მარტი]] – [[ჯეიმზ ფერგიუსონი]], სამხრეთ ავსტრალიის მე-8 [[გუბერნატორი]] (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1907]]) *[[21 აგვისტო]] – [[საიმონ ფრეიზერი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, მეცხოველე და ბიზნესმენი (დაიბადა [[კანადა]]ში) (გ. [[1919]]) *[[9 ნოემბერი]] – [[ლორიმერ ფისონი]], ანთროპოლოგი, მინისტრი და ჟურნალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1907]]) *[[14 ნოემბერი]] – [[ჰენრი სტრენგვეისი]], სამხრეთ ავსტრალიის მე-12 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1920]]) *[[15 ნოემბერი]] – [[ჯულიან ტენისონ ვუდსი]], მღვდელი და გეოლოგი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1889]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[ჯეიმზ დიქსონი]], კვინსლენდის მე-13 პრემიერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1901]]) *[[13 დეკემბერი]] – [[რიჩარდ დეინტრი]], გეოლოგი და ფოტოგრაფი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *უცნობია – [[ჯონ მაკროსანი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1891]]) ==გარდაცვალება== *[[1 სექტემბერი]] – [[ჰენრი ჰელიერი]], მკვლევარი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1790]]) *[[7 დეკემბერი]] – [[ედვარდ უოლსტონკრაფტი]], ბიზნესმენი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1783]]) *უცნობია – [[ჰენრი ბრაუნ ჰეისი]], მსჯავრდებული (დაიბადა და გარდაიცვალა ირლანდიაში) (დ. [[1762]]) ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1832 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1832 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1832 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] drwnhrmplfh15uuxpzhumk7pt0zj3qm 0 892782 5416878 5416822 2026-06-19T12:52:12Z Tinatin kokhreidze55 178881 5416878 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1840 }} [[1840]] წლის მოვლენები [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]]. ==ხელმძღვანელები== *მონარქი – [[დედოფალი ვიქტორია]] ===გუბერნატორები=== ავსტრალიის კოლონიების [[გუბერნატორი|გუბერნატორები]]: *[[ახალი სამხრეთი უელსი|ახალი სამხრეთ უელსის]] გუბერნატორი – სერ [[ჯორჯ გიპსი]] *[[სამხრეთი ავსტრალია|სამხრეთ ავსტრალიის]] გუბერნატორი – ვიცე-პოლკოვნიკი [[ჯორჯ გოლერი]] *[[ტასმანიის შტატი|ტასმანიის]] გუბერნატორი – კაპიტანი სერ [[ჯონ ფრანკლინი]] *[[დასავლეთი ავსტრალია|დასავლეთ ავსტრალიის]] (როგორც სამეფო კოლონიის) გუბერნატორი – [[ჯონ ჰატი]] ==მოვლენები== *3 იანვარი – ჯორჯ კავენამ დააფუძნა [[მელბურნი|მელბურნის]] გაზეთი The Herald (თავდაპირველი სახელწოდებით The Port Phillip Herald). *13 იანვარი – იერინგის ბრძოლა გაიმართა ვურუნჯერის ტომის მკვიდრ ავსტრალიელებსა და სასაზღვრო პოლიციას შორის. *მარტი – ფაითინგ ჰილსის ჟლეტის დროს მოკლეს ჯარდვაჯალის ტომის 40-დან 60-მდე [[აბორიგენი]]. პასუხისმგებლობა დაეკისრათ ძმებ უაითებს (უილიამ, ჯორჯ, პრინგლ და ჯეიმს უაითებს), მათ ბიძაშვილ ჯონ უაითსა და მსჯავრდებულ სამ თანამშრომელს – ბენჯამინ ვორდლის, დანიელ ტერნერსა და უილიამ გილესპის. *აპრილი – ფაითინგ ვოტერჰოულსის ჟლეტის დროს მოკლეს ჯარდვაჯალის ტომის 60-მდე აბორიგენი. მასზე პასუხისმგებლობა ძმებ უაითებსა და მათ თანამშრომლებს დაეკისრათ. *მაისი – ბრიტანეთის მთავრობა დათანხმდა, შეეწყვიტა მსჯავრდებულთა გაგზავნა ახალ სამხრეთ უელსში; 1788 წლის შემდეგ იქ სულ 80 000-მდე მსჯავრდებული იყო გადასახლებული.<ref name="Munday">{{cite book | issn = 1038-054X | title = The Bulletin Australian Almanac & Book of Facts 1992 | editor-last = Munday | editor-first = Rosemary | chapter = How Australia Began: Significant Dates in Australian History | location = Sydney | publisher = Australian Consolidated Press | year = 1991 | page = 3 }}</ref> თუმცა, პატიმრების გაგზავნა მაინც გრძელდებოდა ვან დიმენის მიწისა და პორტ-ფილიპის რეგიონის კოლონიებში.<ref name="Cameron">{{cite book | editor-first = Angus | editor-last = Cameron | title = The Australian Almanac: 800 Pages Crammed with Australian and World Facts: Politics, the Arts, Geography, History and Much More | chapter = Part One: Facts and Figures: An Australian Historical Chronology | publisher = Angus & Robertson | year = 1985 | page = 11 | location = North Ryde, New South Wales | isbn = 0-207-15108-3 }}</ref> *30 ივნისი – [[გემი|გემ]] Maria-ს კატასტროფას გადარჩენილი მგზავრები კურონგის სანაპიროზე აბორიგენმა ავსტრალიელებმა დახოცეს. *25 აგვისტო – კურონგის სანაპიროზე, საკუთარი ტომის თვალწინ, ჩამოახრჩვეს ნგარინჯერის ტომის ორი მამაკაცი. მათ ბრალი დასდეს სამხედრო-საველე სასამართლოზე გემ Maria-ს კატასტროფას გადარჩენილი ეკიპაჟისა და მგზავრების (სულ 26 ადამიანის) მკვლელობაში. სასამართლოს თავმჯდომარეობდა და განაჩენი გამოიტანა სამხრეთ ავსტრალიის პოლიციის კომისარმა, მაიორმა თომას ო'ჰალორანმა.<ref name="OHalloran">{{cite news | url = http://nla.gov.au/nla.news-article71619964 |title=Late Shipwreck and Murders at Encounter Bay | last = O'Halloran | first = Thomas | author-link = Thomas Shuldham O'Halloran | newspaper = [[Southern Australian]] | date = 11 September 1840 |access-date = 23 February 2013 | pages = 2–3 | via = [[National Library of Australia]] }}</ref> *11 ოქტომბერი – ლეტსომის რეიდი მელბურნში: მასობრივად დააპატიმრეს და ციხეში ჩასვეს ვურუნჯერის, ვუივურუნგის, ბუნვურუნგისა და ტაუნგურუნგის ტომის დაახლოებით 400 ადამიანი (რომლებიც ერთობლივად კულინის აბორიგენული კონფედერაციის სახელით არიან ცნობილნი). *2 ნოემბერი – [[პერთი|პერთში]], მდინარე [[სუონი (მდინარე)|სუონზე]], დაიწყო დამბა-გზის მშენებლობა. *თარიღი უცნობია **დაარსდა [[სიდნეი|სიდნეისა]] და ადელაიდას საქალაქო საბჭოები. არჩევნებში კენჭისსაყრელად გადასახადის გადამხდელს მოეთხოვებოდა 1000 ფუნტი სტერლინგის ღირებულების ქონების ფლობა.<ref name="Cameron"/> **ანგუს მაკმილანის რაზმმა ნუნტინსა და ბონი პოინტში მოკლა მკვიდრი ავსტრალიელების დაუდგენელი რაოდენობა. ეს შემთხვევა გუნაი კურნაის ტომის ხალხის მასობრივი მკვლელობების სერიის ნაწილი იყო, რომელიც „გიპსლენდის ჟლეტის“ სახელითაა ცნობილი. **გამოიცა 1840 წლის „აბორიგენთა ცეცხლსასროლი იარაღის რეგულირების აქტი“, რომელიც ახალი სამხრეთ უელსის მკვიდრ მოსახლეობას უკრძალავდა ცეცხლსასროლი იარაღისა თუ ამუნიციის ფლობას მაგისტრატის ნებართვის გარეშე. ==დაიბადნენ== *3 თებერვალი – [[ალან მაკლინი]], ვიქტორიის მე-19 [[პრემიერ-მინისტრი]] (გ. [[1911]]) *11 მარტი – [[რალფ ტეიტი]], ბოტანიკოსი და [[გეოლოგია|გეოლოგი]] (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფოში]]) (გ. [[1901]]) *26 აპრილი – [[პედი ჰენანი]], ოქროს მაძიებელი (დაიბადა [[ირლანდია|ირლანდიაში]]) (გ. [[1925]]) *23 მაისი – [[ჯორჯ თროსელი]], დასავლეთ ავსტრალიის მე-2 პრემიერ-მინისტრი (გ. [[1010]]) *4 ნოემბერი – [[უილიამ გიბლინი]], ტასმანიის მე-13 პრემიერ-მინისტრი (გ. [[1887]]) *8 დეკემბერი – [[უილიამ გილფოილი]], ლანდშაფტის დიზაინერი და ბოტანიკოსი (გ. [[1912]]) *თარიღი უცნობია – [[ტომი ვინდიჩი]], მკვლევარი (გ. [[1876]]) ==გარდაცვალებები== *28 იანვარი – [[სიმეონ ლორდი]], ვაჭარი და მაგისტრატი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1771]]) *17 ნოემბერი – [[ჰენრი ფულტონი]], კაპელანი და მწერალი (დაიბადა ირლანდიაში) (დ. [[1761]]) *24 დეკემბერი – [[თომას მური]], დასახლებული (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (დ. [[1762]]) ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1840 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1840 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1840 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1840-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] jhrvmk2rouok2pstluzlc5tsfp3t3jj 0 892838 5417094 5416284 2026-06-19T19:45:07Z Ninuca-QR 175479 5417094 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Ninuca-QR|Ninuca-QR]].|18|06|2026}} {{თარგი:ინფოდაფა მეცნიერი}} '''ნინა მარკოვიჩი''' — [[ხორვატები|ხორვატ]]-[[ამერიკელი]] [[ფიზიკოსი]]. მარკოვიჩის სამეცნიერო საქმიანობა კონცენტრირებულია დაბალგანზომილებიან სისტემებში [[კვანტური ფიზიკა|კვანტურ]] გადატანაზე, ზეგამტარობაზე, ნანოსტრუქტურებსა და კვანტურ გამოთვლებზე. [[2004]] წელს ნინამ მიიღო სლოუნის სამეცნიერო [[სტიპენდია]]. მარკოვიჩი მუშაობდა დელფტის ტექნოლოგიურ [[უნივერსიტეტი|უნივერსიტეტში]], [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტსა]] და ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში, სანამ [[2015]] წელს გოჩერის კოლეჯის [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] დეპარტამენტს შეუერთდებოდა. ==განათლება== [[1993]] წელს მარკოვიჩმა ფიზიკაში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრის ხარისხი]] მიიღო [[ზაგრების უნივერსიტეტი|ზაგრების უნივერსიტეტში]]. ნინა მარკოვიჩის სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო [[ბორან ლეონტიჩი]]. [[1998]] წელს მარკოვიჩმა ფიზიკის [[დოქტორანტურა|დოქტორის ხარისხი]] მოიპოვა [[მინესოტას უნივერსიტეტი|მინესოტის უნივერსიტეტში]]. ნინას სადოქტორო დისერტაცია, რომელიც შესრულდა სამეცნიერო ხელმძღვანელ [[ალენ გოლდმანი|ალენ გოლდმანთან]], ეწოდებოდა „მეტალების ულტრათხელ ფენებში გადატანის თვისებები და კვანტური ფაზური გარდაქმნები“. ამ ნაშრომისთვის მარკოვიჩმა მიიღო ანისურ რაჰმანის პრემია საუკეთესო [[დისერტაცია|დისერტაციისთვის]]. [[1998]]–[[2000]] წლებში მარკოვიჩი პოსტსადოქტორო კვლევებს ატარებდა დელფტის ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში, სადაც თანამშრომლობდა [[ჰერე ვან დერ ზანტი|ჰერე ვან დერ ზანტთან]] და [[ჰანს მოეი|ჰანს მოეისთან]]. [[2000]]–[[2002]] წლებში მარკოვიჩი იყო პოსტსადოქტორო მკვლევარი [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტში]], სადაც კვლევებს ატარებდა [[მაიკლ ტინქჰემი|მაიკლ ტინქჰემთან]]. ==კარიერა== 2003 წელს მარკოვიჩი შეუერთდა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტს, როგორც ფიზიკისა და ასტრონომიის ასისტენტ-პროფესორი. 2004 წელს მან მიიღო სლოუნის სამეცნიერო სტიპენდია, რომელსაც ანიჭებს ალფრედ პ. სლოუნის ფონდი. 2004 წლის აგვისტოში ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა მარკოვიჩს გამოუყო 99 999 აშშ დოლარი ელექტრონების კვანტური ჩახლართულობის შესასწავლად. 2006 წელს მან მოიპოვა ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ადრეული კარიერული განვითარების ჯილდო, რომლის ფარგლებში 500 000 აშშ დოლარი მიიღო ნანომეტრული მასალების ელექტრული თვისებების კვლევისთვის. 2009 წელს მარკოვიჩი დაწინაურდა და გახდა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. 2011 წლის აგვისტოში ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა მას 360 000 აშშ დოლარი გამოუყო პროექტისთვის „სპინის კონტროლი ერთგანზომილებიან კვანტურ წერტილებში“. 2015 წლის შემოდგომაზე მარკოვიჩი შეუერთდა გოჩერის კოლეჯის ფიზიკისა და ასტრონომიის დეპარტამენტს, როგორც ასოცირებული პროფესორი. იმავე წლის აგვისტოში მან მიიღო 430 371 აშშ დოლარის გრანტი ეროვნული სამეცნიერო ფონდისგან კვლევისთვის „კვანტური მატერიის შექმნა ზეგამტარი ნანომავთულების გამოყენებით“. მარკოვიჩი არის ამერიკის ფიზიკური საზოგადოების ფელოუ (არჩეული წევრი) და მასალების კვლევის საზოგადოების წევრი. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადების თარიღი უცნობია]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:ქალი მეცნიერები]] [[კატეგორია:ქალი ფიზიკოსები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები]] me3ar8bzaht5iblh2ea2efkbo1l302x 5417097 5417094 2026-06-19T19:49:54Z Ninuca-QR 175479 /* განათლება */ 5417097 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Ninuca-QR|Ninuca-QR]].|18|06|2026}} {{თარგი:ინფოდაფა მეცნიერი}} '''ნინა მარკოვიჩი''' — [[ხორვატები|ხორვატ]]-[[ამერიკელი]] [[ფიზიკოსი]]. მარკოვიჩის სამეცნიერო საქმიანობა კონცენტრირებულია დაბალგანზომილებიან სისტემებში [[კვანტური ფიზიკა|კვანტურ]] გადატანაზე, ზეგამტარობაზე, ნანოსტრუქტურებსა და კვანტურ გამოთვლებზე. [[2004]] წელს ნინამ მიიღო სლოუნის სამეცნიერო [[სტიპენდია]]. მარკოვიჩი მუშაობდა დელფტის ტექნოლოგიურ [[უნივერსიტეტი|უნივერსიტეტში]], [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტსა]] და ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში, სანამ [[2015]] წელს გოჩერის კოლეჯის [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] დეპარტამენტს შეუერთდებოდა. ==განათლება== [[1993]] წელს მარკოვიჩმა ფიზიკაში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრის ხარისხი]] მიიღო [[ზაგრების უნივერსიტეტი|ზაგრების უნივერსიტეტში]]. ნინა მარკოვიჩის სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო [[ბორან ლეონტიჩი]]. [[1998]] წელს მარკოვიჩმა ფიზიკის [[დოქტორანტურა|დოქტორის ხარისხი]] მოიპოვა [[მინესოტას უნივერსიტეტი|მინესოტის უნივერსიტეტში]].<ref name=CV>{{Cite web|url=http://krieger.jhu.edu/physics/wp-content/uploads/sites/11/2013/02/January2015NinaMarkovicCV.pdf|title=Nina Markovic (CV)|last= Marković |first=Nina|date=2015|website=[[Johns Hopkins University]]|access-date=2018-03-11}}</ref> ნინას სადოქტორო დისერტაცია, რომელიც შესრულდა სამეცნიერო ხელმძღვანელ [[ალენ გოლდმანი|ალენ გოლდმანთან]], ეწოდებოდა „მეტალების ულტრათხელ ფენებში გადატანის თვისებები და კვანტური ფაზური გარდაქმნები“. ამ ნაშრომისთვის მარკოვიჩმა მიიღო ანისურ რაჰმანის პრემია საუკეთესო [[დისერტაცია|დისერტაციისთვის]]. [[1998]]–[[2000]] წლებში მარკოვიჩი პოსტსადოქტორო კვლევებს ატარებდა დელფტის ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში, სადაც თანამშრომლობდა [[ჰერე ვან დერ ზანტი|ჰერე ვან დერ ზანტთან]] და [[ჰანს მოეი|ჰანს მოეისთან]]. [[2000]]–[[2002]] წლებში მარკოვიჩი იყო პოსტსადოქტორო მკვლევარი [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტში]], სადაც კვლევებს ატარებდა [[მაიკლ ტინქჰემი|მაიკლ ტინქჰემთან]]. ==კარიერა== 2003 წელს მარკოვიჩი შეუერთდა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტს, როგორც ფიზიკისა და ასტრონომიის ასისტენტ-პროფესორი. 2004 წელს მან მიიღო სლოუნის სამეცნიერო სტიპენდია, რომელსაც ანიჭებს ალფრედ პ. სლოუნის ფონდი. 2004 წლის აგვისტოში ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა მარკოვიჩს გამოუყო 99 999 აშშ დოლარი ელექტრონების კვანტური ჩახლართულობის შესასწავლად. 2006 წელს მან მოიპოვა ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ადრეული კარიერული განვითარების ჯილდო, რომლის ფარგლებში 500 000 აშშ დოლარი მიიღო ნანომეტრული მასალების ელექტრული თვისებების კვლევისთვის. 2009 წელს მარკოვიჩი დაწინაურდა და გახდა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. 2011 წლის აგვისტოში ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა მას 360 000 აშშ დოლარი გამოუყო პროექტისთვის „სპინის კონტროლი ერთგანზომილებიან კვანტურ წერტილებში“. 2015 წლის შემოდგომაზე მარკოვიჩი შეუერთდა გოჩერის კოლეჯის ფიზიკისა და ასტრონომიის დეპარტამენტს, როგორც ასოცირებული პროფესორი. იმავე წლის აგვისტოში მან მიიღო 430 371 აშშ დოლარის გრანტი ეროვნული სამეცნიერო ფონდისგან კვლევისთვის „კვანტური მატერიის შექმნა ზეგამტარი ნანომავთულების გამოყენებით“. მარკოვიჩი არის ამერიკის ფიზიკური საზოგადოების ფელოუ (არჩეული წევრი) და მასალების კვლევის საზოგადოების წევრი. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადების თარიღი უცნობია]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:ქალი მეცნიერები]] [[კატეგორია:ქალი ფიზიკოსები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები]] 2yvpn6pzab3q2jm502vbbby6jn861g2 5417099 5417097 2026-06-19T19:54:11Z Ninuca-QR 175479 /* კარიერა */ 5417099 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Ninuca-QR|Ninuca-QR]].|18|06|2026}} {{თარგი:ინფოდაფა მეცნიერი}} '''ნინა მარკოვიჩი''' — [[ხორვატები|ხორვატ]]-[[ამერიკელი]] [[ფიზიკოსი]]. მარკოვიჩის სამეცნიერო საქმიანობა კონცენტრირებულია დაბალგანზომილებიან სისტემებში [[კვანტური ფიზიკა|კვანტურ]] გადატანაზე, ზეგამტარობაზე, ნანოსტრუქტურებსა და კვანტურ გამოთვლებზე. [[2004]] წელს ნინამ მიიღო სლოუნის სამეცნიერო [[სტიპენდია]]. მარკოვიჩი მუშაობდა დელფტის ტექნოლოგიურ [[უნივერსიტეტი|უნივერსიტეტში]], [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტსა]] და ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში, სანამ [[2015]] წელს გოჩერის კოლეჯის [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] დეპარტამენტს შეუერთდებოდა. ==განათლება== [[1993]] წელს მარკოვიჩმა ფიზიკაში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრის ხარისხი]] მიიღო [[ზაგრების უნივერსიტეტი|ზაგრების უნივერსიტეტში]]. ნინა მარკოვიჩის სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო [[ბორან ლეონტიჩი]]. [[1998]] წელს მარკოვიჩმა ფიზიკის [[დოქტორანტურა|დოქტორის ხარისხი]] მოიპოვა [[მინესოტას უნივერსიტეტი|მინესოტის უნივერსიტეტში]].<ref name=CV>{{Cite web|url=http://krieger.jhu.edu/physics/wp-content/uploads/sites/11/2013/02/January2015NinaMarkovicCV.pdf|title=Nina Markovic (CV)|last= Marković |first=Nina|date=2015|website=[[Johns Hopkins University]]|access-date=2018-03-11}}</ref> ნინას სადოქტორო დისერტაცია, რომელიც შესრულდა სამეცნიერო ხელმძღვანელ [[ალენ გოლდმანი|ალენ გოლდმანთან]], ეწოდებოდა „მეტალების ულტრათხელ ფენებში გადატანის თვისებები და კვანტური ფაზური გარდაქმნები“. ამ ნაშრომისთვის მარკოვიჩმა მიიღო ანისურ რაჰმანის პრემია საუკეთესო [[დისერტაცია|დისერტაციისთვის]]. [[1998]]–[[2000]] წლებში მარკოვიჩი პოსტსადოქტორო კვლევებს ატარებდა დელფტის ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში, სადაც თანამშრომლობდა [[ჰერე ვან დერ ზანტი|ჰერე ვან დერ ზანტთან]] და [[ჰანს მოეი|ჰანს მოეისთან]]. [[2000]]–[[2002]] წლებში მარკოვიჩი იყო პოსტსადოქტორო მკვლევარი [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტში]], სადაც კვლევებს ატარებდა [[მაიკლ ტინქჰემი|მაიკლ ტინქჰემთან]]. ==კარიერა== [[2003]] წელს მარკოვიჩი შეუერთდა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტს, როგორც [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] ასისტენტ-პროფესორი. [[2004]] წელს ნინამ მიიღო სლოუნის სამეცნიერო სტიპენდია, რომელსაც ანიჭებს ალფრედ პ. სლოუნის ფონდი. [[2004]] წლის აგვისტოში ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა მარკოვიჩს გამოუყო 99 999 [[აშშ დოლარი]] ელექტრონების [[კვანტური ფიზიკა|კვანტური]] ჩახლართულობის შესასწავლად. [[2006]] წელს მარკოვიჩმა მოიპოვა ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ადრეული კარიერული განვითარების ჯილდო, რომლის ფარგლებში 500 000 აშშ დოლარი მიიღო [[ნანომეტრი|ნანომეტრული]] მასალების ელექტრული თვისებების კვლევისთვის. [[2009]] წელს მარკოვიჩი დაწინაურდა და გახდა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. [[2011]] წლის [[აგვისტო|აგვისტოში]] ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა ნინამარკოვიჩს 360 000 აშშ დოლარი გამოუყო პროექტისთვის „სპინის კონტროლი ერთგანზომილებიან კვანტურ წერტილებში“. [[2015]] წლის შემოდგომაზე მარკოვიჩი შეუერთდა გოჩერის კოლეჯის [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] დეპარტამენტს, როგორც ასოცირებული პროფესორი. იმავე წლის [[აგვისტო|აგვისტოში]] ნინამ მიიღო 430 371 აშშ დოლარის [[გრანტი]] ეროვნული სამეცნიერო ფონდისგან კვლევისთვის „კვანტური მატერიის შექმნა ზეგამტარი ნანომავთულების გამოყენებით“. მარკოვიჩი არის [[ამერიკის ფიზიკის საზოგადოება|ამერიკის ფიზიკის საზოგადოების]] გამორჩეული წევრი და მასალების კვლევის საზოგადოების წევრი. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადების თარიღი უცნობია]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:ქალი მეცნიერები]] [[კატეგორია:ქალი ფიზიკოსები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები]] grho1jl024zjv18wwof6ecog1yidpzd 5417102 5417099 2026-06-19T19:57:25Z Ninuca-QR 175479 /* კარიერა */ 5417102 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Ninuca-QR|Ninuca-QR]].|18|06|2026}} {{თარგი:ინფოდაფა მეცნიერი}} '''ნინა მარკოვიჩი''' — [[ხორვატები|ხორვატ]]-[[ამერიკელი]] [[ფიზიკოსი]]. მარკოვიჩის სამეცნიერო საქმიანობა კონცენტრირებულია დაბალგანზომილებიან სისტემებში [[კვანტური ფიზიკა|კვანტურ]] გადატანაზე, ზეგამტარობაზე, ნანოსტრუქტურებსა და კვანტურ გამოთვლებზე. [[2004]] წელს ნინამ მიიღო სლოუნის სამეცნიერო [[სტიპენდია]]. მარკოვიჩი მუშაობდა დელფტის ტექნოლოგიურ [[უნივერსიტეტი|უნივერსიტეტში]], [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტსა]] და ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში, სანამ [[2015]] წელს გოჩერის კოლეჯის [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] დეპარტამენტს შეუერთდებოდა. ==განათლება== [[1993]] წელს მარკოვიჩმა ფიზიკაში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრის ხარისხი]] მიიღო [[ზაგრების უნივერსიტეტი|ზაგრების უნივერსიტეტში]]. ნინა მარკოვიჩის სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო [[ბორან ლეონტიჩი]]. [[1998]] წელს მარკოვიჩმა ფიზიკის [[დოქტორანტურა|დოქტორის ხარისხი]] მოიპოვა [[მინესოტას უნივერსიტეტი|მინესოტის უნივერსიტეტში]].<ref name=CV>{{Cite web|url=http://krieger.jhu.edu/physics/wp-content/uploads/sites/11/2013/02/January2015NinaMarkovicCV.pdf|title=Nina Markovic (CV)|last= Marković |first=Nina|date=2015|website=[[Johns Hopkins University]]|access-date=2018-03-11}}</ref> ნინას სადოქტორო დისერტაცია, რომელიც შესრულდა სამეცნიერო ხელმძღვანელ [[ალენ გოლდმანი|ალენ გოლდმანთან]], ეწოდებოდა „მეტალების ულტრათხელ ფენებში გადატანის თვისებები და კვანტური ფაზური გარდაქმნები“. ამ ნაშრომისთვის მარკოვიჩმა მიიღო ანისურ რაჰმანის პრემია საუკეთესო [[დისერტაცია|დისერტაციისთვის]]. [[1998]]–[[2000]] წლებში მარკოვიჩი პოსტსადოქტორო კვლევებს ატარებდა დელფტის ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში, სადაც თანამშრომლობდა [[ჰერე ვან დერ ზანტი|ჰერე ვან დერ ზანტთან]] და [[ჰანს მოეი|ჰანს მოეისთან]]. [[2000]]–[[2002]] წლებში მარკოვიჩი იყო პოსტსადოქტორო მკვლევარი [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტში]], სადაც კვლევებს ატარებდა [[მაიკლ ტინქჰემი|მაიკლ ტინქჰემთან]]. ==კარიერა== [[2003]] წელს მარკოვიჩი შეუერთდა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტს, როგორც [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] ასისტენტ-პროფესორი. [[2004]] წელს ნინამ მიიღო სლოუნის სამეცნიერო სტიპენდია, რომელსაც ანიჭებს ალფრედ პ. სლოუნის ფონდი.<ref name=":2">{{Cite web|url=http://pages.jh.edu/~gazette/2006/13feb06/13nsf.html|title=Physicist Nina Markovic wins prestigious NSF CAREER Award|last=De Nike|first=Lisa|date=2006-02-13|website=Johns Hopkins Gazette|access-date=2018-03-11}}</ref> [[2004]] წლის აგვისტოში ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა მარკოვიჩს გამოუყო 99 999 [[აშშ დოლარი]] ელექტრონების [[კვანტური ფიზიკა|კვანტური]] ჩახლართულობის შესასწავლად..<ref>{{Cite web|url=https://www.nsf.gov/awardsearch/showAward?AWD_ID=0403964|title=NER: Superconductor-nanotube Entangler|date=2004|website=[[National Science Foundation]]|access-date=2018-03-11}}</ref> [[2006]] წელს მარკოვიჩმა მოიპოვა ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ადრეული კარიერული განვითარების ჯილდო, რომლის ფარგლებში 500 000 აშშ დოლარი მიიღო [[ნანომეტრი|ნანომეტრული]] მასალების ელექტრული თვისებების კვლევისთვის.<ref name=":2" /> [[2009]] წელს მარკოვიჩი დაწინაურდა და გახდა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. [[2011]] წლის [[აგვისტო|აგვისტოში]] ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა ნინამარკოვიჩს 360 000 აშშ დოლარი გამოუყო პროექტისთვის „სპინის კონტროლი ერთგანზომილებიან კვანტურ წერტილებში“.<ref name=CV /> [[2015]] წლის შემოდგომაზე მარკოვიჩი შეუერთდა გოჩერის კოლეჯის [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] დეპარტამენტს, როგორც ასოცირებული პროფესორი.<ref>{{Cite web|url=https://www.nsf.gov/awardsearch/showAward?AWD_ID=1106167|title=Spin Control in One-Dimensional Quantum Dots|date=2011|website=[[National Science Foundation]]|access-date=2018-03-11}}</ref> იმავე წლის [[აგვისტო|აგვისტოში]] ნინამ მიიღო 430 371 აშშ დოლარის [[გრანტი]] ეროვნული სამეცნიერო ფონდისგან კვლევისთვის „კვანტური მატერიის შექმნა ზეგამტარი ნანომავთულების გამოყენებით“.<ref>{{Cite web|url=http://blogs.goucher.edu/intheloop/8115/new-faculty-for-fall-2015/|title=New Faculty for Fall 2015|date=2015-05-12|website=In The Loop|language=en|access-date=2018-03-11}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://phys.org/news/2017-06-method-enable-stable-scalable-quantum.html|title=New method could enable more stable and scalable quantum computing, physicists report|last=Sundermier|first=Ali|date=2017-06-29|work=Phys.org|access-date=2018-03-11}}</ref> მარკოვიჩი არის [[ამერიკის ფიზიკის საზოგადოება|ამერიკის ფიზიკის საზოგადოების]] გამორჩეული წევრი<ref>{{Cite web|url=https://www.nsf.gov/awardsearch/showAward?AWD_ID=1663683&HistoricalAwards=false|title=Designing Quantum Matter with Superconducting Nanowires|date=2015|website=[[National Science Foundation]]|access-date=2018-03-11}}</ref> და მასალების კვლევის საზოგადოების წევრი.<ref name=CV /> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადების თარიღი უცნობია]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:ქალი მეცნიერები]] [[კატეგორია:ქალი ფიზიკოსები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები]] mni3jf4uazntdliew7rbs3ylj342e6u 5417103 5417102 2026-06-19T19:57:55Z Ninuca-QR 175479 5417103 wikitext text/x-wiki {{თარგი:ინფოდაფა მეცნიერი}} '''ნინა მარკოვიჩი''' — [[ხორვატები|ხორვატ]]-[[ამერიკელი]] [[ფიზიკოსი]]. მარკოვიჩის სამეცნიერო საქმიანობა კონცენტრირებულია დაბალგანზომილებიან სისტემებში [[კვანტური ფიზიკა|კვანტურ]] გადატანაზე, ზეგამტარობაზე, ნანოსტრუქტურებსა და კვანტურ გამოთვლებზე. [[2004]] წელს ნინამ მიიღო სლოუნის სამეცნიერო [[სტიპენდია]]. მარკოვიჩი მუშაობდა დელფტის ტექნოლოგიურ [[უნივერსიტეტი|უნივერსიტეტში]], [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტსა]] და ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში, სანამ [[2015]] წელს გოჩერის კოლეჯის [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] დეპარტამენტს შეუერთდებოდა. ==განათლება== [[1993]] წელს მარკოვიჩმა ფიზიკაში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრის ხარისხი]] მიიღო [[ზაგრების უნივერსიტეტი|ზაგრების უნივერსიტეტში]]. ნინა მარკოვიჩის სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო [[ბორან ლეონტიჩი]]. [[1998]] წელს მარკოვიჩმა ფიზიკის [[დოქტორანტურა|დოქტორის ხარისხი]] მოიპოვა [[მინესოტას უნივერსიტეტი|მინესოტის უნივერსიტეტში]].<ref name=CV>{{Cite web|url=http://krieger.jhu.edu/physics/wp-content/uploads/sites/11/2013/02/January2015NinaMarkovicCV.pdf|title=Nina Markovic (CV)|last= Marković |first=Nina|date=2015|website=[[Johns Hopkins University]]|access-date=2018-03-11}}</ref> ნინას სადოქტორო დისერტაცია, რომელიც შესრულდა სამეცნიერო ხელმძღვანელ [[ალენ გოლდმანი|ალენ გოლდმანთან]], ეწოდებოდა „მეტალების ულტრათხელ ფენებში გადატანის თვისებები და კვანტური ფაზური გარდაქმნები“. ამ ნაშრომისთვის მარკოვიჩმა მიიღო ანისურ რაჰმანის პრემია საუკეთესო [[დისერტაცია|დისერტაციისთვის]]. [[1998]]–[[2000]] წლებში მარკოვიჩი პოსტსადოქტორო კვლევებს ატარებდა დელფტის ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში, სადაც თანამშრომლობდა [[ჰერე ვან დერ ზანტი|ჰერე ვან დერ ზანტთან]] და [[ჰანს მოეი|ჰანს მოეისთან]]. [[2000]]–[[2002]] წლებში მარკოვიჩი იყო პოსტსადოქტორო მკვლევარი [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტში]], სადაც კვლევებს ატარებდა [[მაიკლ ტინქჰემი|მაიკლ ტინქჰემთან]]. ==კარიერა== [[2003]] წელს მარკოვიჩი შეუერთდა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტს, როგორც [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] ასისტენტ-პროფესორი. [[2004]] წელს ნინამ მიიღო სლოუნის სამეცნიერო სტიპენდია, რომელსაც ანიჭებს ალფრედ პ. სლოუნის ფონდი.<ref name=":2">{{Cite web|url=http://pages.jh.edu/~gazette/2006/13feb06/13nsf.html|title=Physicist Nina Markovic wins prestigious NSF CAREER Award|last=De Nike|first=Lisa|date=2006-02-13|website=Johns Hopkins Gazette|access-date=2018-03-11}}</ref> [[2004]] წლის აგვისტოში ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა მარკოვიჩს გამოუყო 99 999 [[აშშ დოლარი]] ელექტრონების [[კვანტური ფიზიკა|კვანტური]] ჩახლართულობის შესასწავლად..<ref>{{Cite web|url=https://www.nsf.gov/awardsearch/showAward?AWD_ID=0403964|title=NER: Superconductor-nanotube Entangler|date=2004|website=[[National Science Foundation]]|access-date=2018-03-11}}</ref> [[2006]] წელს მარკოვიჩმა მოიპოვა ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ადრეული კარიერული განვითარების ჯილდო, რომლის ფარგლებში 500 000 აშშ დოლარი მიიღო [[ნანომეტრი|ნანომეტრული]] მასალების ელექტრული თვისებების კვლევისთვის.<ref name=":2" /> [[2009]] წელს მარკოვიჩი დაწინაურდა და გახდა ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. [[2011]] წლის [[აგვისტო|აგვისტოში]] ეროვნულმა სამეცნიერო ფონდმა ნინამარკოვიჩს 360 000 აშშ დოლარი გამოუყო პროექტისთვის „სპინის კონტროლი ერთგანზომილებიან კვანტურ წერტილებში“.<ref name=CV /> [[2015]] წლის შემოდგომაზე მარკოვიჩი შეუერთდა გოჩერის კოლეჯის [[ფიზიკა|ფიზიკისა]] და [[ასტრონომია|ასტრონომიის]] დეპარტამენტს, როგორც ასოცირებული პროფესორი.<ref>{{Cite web|url=https://www.nsf.gov/awardsearch/showAward?AWD_ID=1106167|title=Spin Control in One-Dimensional Quantum Dots|date=2011|website=[[National Science Foundation]]|access-date=2018-03-11}}</ref> იმავე წლის [[აგვისტო|აგვისტოში]] ნინამ მიიღო 430 371 აშშ დოლარის [[გრანტი]] ეროვნული სამეცნიერო ფონდისგან კვლევისთვის „კვანტური მატერიის შექმნა ზეგამტარი ნანომავთულების გამოყენებით“.<ref>{{Cite web|url=http://blogs.goucher.edu/intheloop/8115/new-faculty-for-fall-2015/|title=New Faculty for Fall 2015|date=2015-05-12|website=In The Loop|language=en|access-date=2018-03-11}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://phys.org/news/2017-06-method-enable-stable-scalable-quantum.html|title=New method could enable more stable and scalable quantum computing, physicists report|last=Sundermier|first=Ali|date=2017-06-29|work=Phys.org|access-date=2018-03-11}}</ref> მარკოვიჩი არის [[ამერიკის ფიზიკის საზოგადოება|ამერიკის ფიზიკის საზოგადოების]] გამორჩეული წევრი<ref>{{Cite web|url=https://www.nsf.gov/awardsearch/showAward?AWD_ID=1663683&HistoricalAwards=false|title=Designing Quantum Matter with Superconducting Nanowires|date=2015|website=[[National Science Foundation]]|access-date=2018-03-11}}</ref> და მასალების კვლევის საზოგადოების წევრი.<ref name=CV /> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:დაბადების თარიღი უცნობია]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:ქალი მეცნიერები]] [[კატეგორია:ქალი ფიზიკოსები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები]] 7x2p9xs2wzxs8frvhfznnzxwhg41rl7 0 892842 5417245 5416729 2026-06-20T09:47:33Z GagaMumladze2020 126180 5417245 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის სულიწმინდის ტაძარი | სურათი =Staré Město kostel sv. Ducha 1.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|24|N|14|25|13.01|E}}| ადგილმდებარეობა = დუშნის ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი| თარიღდება = [[XIV საუკუნე|XIV საუკუნის]] II მეოთხედი | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°25′13.01″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′24″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია}}{{დივ}} '''პრაღის სულიწმინდის ტაძარი''' ({{lang-cs|Kostel svatého Ducha}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[სტარე-მესტო (პრაღა)|სტარე-მესტოს]] ისტორიულ უბანში, დუშნის ქუჩაზე. ტაძარი აგებულია [[XIV საუკუნე|XIV საუკუნის]] მეორე მეოთხედში. სულიწმინდის ეკლესია ისტორიული ტაძარია, რომელსაც ამჟამად ერთობლივად იყენებენ [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] და [[სომხური სამოციქულო ეკლესია]] ჩეხეთის რესპუბლიკაში. ეკლესია ნაკურთხია '''სულიწმინდის''' სახელზე. სომხური სამოციქულო ეკლესია ტაძარს [[2015]] წლიდან იყენებს ღვთისმსახურებისთვის.<ref>''Kostel sv. Ducha''. Prague City Tourism. ხელმისაწვდომია: https://prague.eu/cs/objevujte/kostel-sv-ducha/ (წვდომის თარიღი: 19 ივნისი 2026).</ref> [[1982]] წლიდან ტაძარში ორგანისტად მოღვაწეობს [[კარელ ლოულა (მუსიკოსი)|კარელ ლოულა]], მან [[1994]] წელს დააარსა ''სულიწმინდის ტაძრის საეკლესიო გუნდი'', რომლის დირიჟორიც თავად არის. == ისტორია == თავდაპირველად ეკლესია იდგა [[ბენედიქტელთა ორდენი|ბენედიქტელთა]] ღვთაებრივი წყალობის მონასტრის გვერდით, რომელიც ამ ტაძართან ერთად დაარსდა. ჰუსიტური ომების დროს მონასტრის შენობები გაიყიდა, მაგრამ ეკლესია მოგვიანებით აღადგინეს. ტაძარმა დამოუკიდებლად არსებობა შეწყვიტა [[XVI საუკუნე|XVI საუკუნის]] ბოლოს, როდესაც მონასტერი [[პრაღის ციხესიმაგრე|პრაღის ციხესიმაგრის]] წმინდა გიორგის ბენედიქტელთა მონაზვნების ადმინისტრაციის ქვეშ მოექცა. თუმცა, მოგვიანებით ეკლესიამ სამრევლო სტატუსი მიიღო და თავად მონასტერი აღარასდროს აღუდგენიათ. [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] ბოლოს მომხდარი ხანძრის შემდეგ ([[1689]]) მასშტაბური აღდგენა და [[ბაროკო|ბაროკოს]] სტილის რეკონსტრუქცია განხორციელდა. აღდგენითი სამუშაოები საბოლოოდ [[1691]] წლამდე გაგრძელდა. რეკონსტრუქციის არქიტექტორი უცნობია, ისტორიულ წყაროებში მხოლოდ მშენებელი პეტრ ერჰარდია მოხსენიებული.<ref>RÁDI CESTUJEME. ''Kostel sv. Ducha''. Dostupné online: https://www.radicestujeme.eu/kostel-sv-ducha-v-praze-ulice-dusni. Citováno 19. 6. 2026.</ref> [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] დასაწყისში საკურთხეველი შეაკეთეს. ამ სამშენებლო სამუშაოებთან დაკავშირებით, საკურთხევლის ზემოთ მდებარე კოშკიც ააგეს. [[1833]] წელს საკურთხეველი აღმართეს. ასევე მცირე რემონტი ჩაუტარდა ფასადს, ფანჯრებს, სახურავს და ა.შ. [[1888]] წელს ტაძარში ახალი ორღანი დაამონტაჟეს. ძველი ქალაქის აღდგენითი სამუშაოების დროს დროს ეკლესიის საძირკველი გამაგრდა და მის ადგილზე ძველი შენობის ნაშთები აღმოაჩინეს. ძველი სამლოცველოც დაანგრიეს და ახლით ჩაანაცვლეს. [[ფერდინანდ I (სრი)|ფერდინანდ I]]-ის მეფობის დროს [[ებრაელები|ებრაელებს]] კათოლიკური ქადაგებებაზე დასწრება ამ ეკლესიაში უწევდათ, რადგან ებრაულ კვარტალთან ყველაზე ახლოს მდებარეობდა. მხოლოდ [[1785]] წელს გაუქმდა ადგილობრივ ებრაელთა ვალდებულება, გადაეხადათ ე.წ. გლოკელგელდი, ზარების რეკვის საფასური ქარიშხლებისა და წყალდიდობისგან დასაცავად.<ref>''Betlém v kostele svatého Ducha''. Vánoční betlémy. Dostupné online: https://www.vanocnibetlem.cz/chramove_betlemy/sv_ducha.htm. Citováno 19. 6. 2026.</ref> == ფოტოგალერეა == <gallery> Image:Jan Minarik - Dusni.jpg|[[იან მინარჟიკი|იან მინარჟიკის]] ნახატი Image:Kostel Svatého Ducha in Park Rosh-Ha`ayn - panoramio.jpg|ღამის ხედი Image:Kostel svatého Ducha (Praha) 01(js).jpg|შესასვლელი Image:Staré Město sv. Duch 6.jpg|შესასვლელი ღამით </gallery> </center> == სქოლიო == [[კატეგორია:პრაღის ტაძრები]] 7xpdu32npppn8iz71rbhga86pe4uzrg 0 892854 5416880 5416754 2026-06-19T12:55:56Z Lazare zanguri 170233 5416880 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} Avatar: Fire and Ash is a 2025 American epic science fiction film directed by James Cameron from a screenplay he co-wrote with Rick Jaffa and Amanda Silver. Produced by Lightstorm Entertainment, it is the third installment in the Avatar film series and the sequel to Avatar: The Way of Water (2022). The film features Sam Worthington, Zoe Saldaña, Sigourney Weaver, Stephen Lang, and Kate Winslet reprising their roles from previous films. The story follows the human-turned-Na'vi Jake Sully and his family on the habitable moon Pandora, as they face the combined threat of the human RDA forces and the Mangkwan, a ruthless Na'vi clan. თარგბნე გამართული ქართულით მინიმალური შეცდომებით „ავატარი: ცეცხლი და ფერფლი“ (ინგლ. Avatar: Fire and Ash) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია James Cameron. სცენარი მან თანაავტორებთან, Rick Jaffa-სა და Amanda Silver-თან ერთად დაწერა. ფილმი წარმოებულია Lightstorm Entertainment-ის მიერ და წარმოადგენს „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილს, ასევე 2022 წლის ფილმის Avatar: The Way of Water გაგრძელებას. ფილმში თავიანთ როლებს კვლავ ასრულებენ Sam Worthington, Zoe Saldaña, Sigourney Weaver, Stephen Lang და Kate Winslet. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც საცხოვრებელ მთვარეზე, Pandora, უწევენ წინააღმდეგობას ადამიანთა ორგანიზაცია RDA-ის ძალებსა და მანგქვანს — ნავის დაუნდობელ ტომს. ინგლისური ტერმინების გარეშე „ავატარი( ცეცხლი და ფერფლი“) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. 49w5j7n8yjxa4jj1igcoobwnibgz35m 5416882 5416880 2026-06-19T12:57:42Z Lazare zanguri 170233 მომხმარებელმა Lazare zanguri გვერდი „[[ავატარი (ცეცხლი და ალი)]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)]]“ 5416880 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} Avatar: Fire and Ash is a 2025 American epic science fiction film directed by James Cameron from a screenplay he co-wrote with Rick Jaffa and Amanda Silver. Produced by Lightstorm Entertainment, it is the third installment in the Avatar film series and the sequel to Avatar: The Way of Water (2022). The film features Sam Worthington, Zoe Saldaña, Sigourney Weaver, Stephen Lang, and Kate Winslet reprising their roles from previous films. The story follows the human-turned-Na'vi Jake Sully and his family on the habitable moon Pandora, as they face the combined threat of the human RDA forces and the Mangkwan, a ruthless Na'vi clan. თარგბნე გამართული ქართულით მინიმალური შეცდომებით „ავატარი: ცეცხლი და ფერფლი“ (ინგლ. Avatar: Fire and Ash) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია James Cameron. სცენარი მან თანაავტორებთან, Rick Jaffa-სა და Amanda Silver-თან ერთად დაწერა. ფილმი წარმოებულია Lightstorm Entertainment-ის მიერ და წარმოადგენს „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილს, ასევე 2022 წლის ფილმის Avatar: The Way of Water გაგრძელებას. ფილმში თავიანთ როლებს კვლავ ასრულებენ Sam Worthington, Zoe Saldaña, Sigourney Weaver, Stephen Lang და Kate Winslet. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც საცხოვრებელ მთვარეზე, Pandora, უწევენ წინააღმდეგობას ადამიანთა ორგანიზაცია RDA-ის ძალებსა და მანგქვანს — ნავის დაუნდობელ ტომს. ინგლისური ტერმინების გარეშე „ავატარი( ცეცხლი და ფერფლი“) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. 49w5j7n8yjxa4jj1igcoobwnibgz35m 5416886 5416882 2026-06-19T13:00:13Z Lazare zanguri 170233 5416886 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} Avatar: Fire and Ash is a 2025 American epic science fiction film directed by James Cameron from a screenplay he co-wrote with Rick Jaffa and Amanda Silver. Produced by Lightstorm Entertainment, it is the third installment in the Avatar film series and the sequel to Avatar: The Way of Water (2022). The film features Sam Worthington, Zoe Saldaña, Sigourney Weaver, Stephen Lang, and Kate Winslet reprising their roles from previous films. The story follows the human-turned-Na'vi Jake Sully and his family on the habitable moon Pandora, as they face the combined threat of the human RDA forces and the Mangkwan, a ruthless Na'vi clan. თარგბნე გამართული ქართულით მინიმალური შეცდომებით „ავატარი: ცეცხლი და ფერფლი“ (ინგლ. Avatar: Fire and Ash) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია James Cameron. სცენარი მან თანაავტორებთან, Rick Jaffa-სა და Amanda Silver-თან ერთად დაწერა. ფილმი წარმოებულია Lightstorm Entertainment-ის მიერ და წარმოადგენს „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილს, ასევე 2022 წლის ფილმის Avatar: The Way of Water გაგრძელებას. ფილმში თავიანთ როლებს კვლავ ასრულებენ Sam Worthington, Zoe Saldaña, Sigourney Weaver, Stephen Lang და Kate Winslet. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც საცხოვრებელ მთვარეზე, Pandora, უწევენ წინააღმდეგობას ადამიანთა ორგანიზაცია RDA-ის ძალებსა და მანგქვანს — ნავის დაუნდობელ ტომს. ინგლისური ტერმინების გარეშე '''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. oaqr0kq5i8ful0v4ma6zp9yh8upexpw 5416889 5416886 2026-06-19T13:01:10Z Lazare zanguri 170233 5416889 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} '''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. 3ymezqjo083g8x9tu2qspavjpi520k1 5416892 5416889 2026-06-19T13:04:32Z Lazare zanguri 170233 5416892 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი = | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი = | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = | შემოსავალი = | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. o567c1bh01ffsp37o9iltf1kol3btpj 5416893 5416892 2026-06-19T13:05:57Z Lazare zanguri 170233 5416893 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი = | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = | შემოსავალი = | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. dcftgvfseodqz25yg51knpgin6cq7om 5416894 5416893 2026-06-19T13:07:27Z Lazare zanguri 170233 5416894 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი = [[ფაილი:Avatar Fire and Ash poster.jpeg|მინი]] | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი = | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = | შემოსავალი = | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. 8v3eoom5xfwkzfkdbeysf4e1agfizb0 5416895 5416894 2026-06-19T13:08:07Z Lazare zanguri 170233 5416895 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი = | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი = | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = | შემოსავალი = | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. qyru3glvy9aplzhtdxxqi3wo0uhhl8u 5416896 5416895 2026-06-19T13:09:54Z Lazare zanguri 170233 5416896 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი = | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = | შემოსავალი = | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. dcftgvfseodqz25yg51knpgin6cq7om 5416899 5416896 2026-06-19T13:23:37Z Lazare zanguri 170233 5416899 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი = | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = | შემოსავალი = | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. bt64ftv8tyixo5z2nngd3eik9bakvrz 5416902 5416899 2026-06-19T13:28:18Z Lazare zanguri 170233 5416902 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი = | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = | შემოსავალი =1.490 მილიარდი აშშ დოლარი [ 8 ] [ 9 ] | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. 293g978vtb4jxm4jp5gtu5beiiifrv7 5416931 5416902 2026-06-19T14:08:46Z Lazare zanguri 170233 5416931 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =ჯეიმზ კამერონი | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = | შემოსავალი =1.490 მილიარდი აშშ დოლარი [ 8 ] [ 9 ] | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. j21fixh54qqawxl0ab0ofdursmitizt 5416954 5416931 2026-06-19T14:43:31Z Lazare zanguri 170233 5416954 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =ჯეიმზ კამერონი | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = | შემოსავალი =1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. 806ifftx1uq1rjnzc6dd6cp3aif6ogl 5416959 5416954 2026-06-19T14:49:08Z Lazare zanguri 170233 5416959 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =ჯეიმზ კამერონი | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = <ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. f7x4n5hc9939zp7zddj3ex5vgnycj6e 5416960 5416959 2026-06-19T14:50:42Z Lazare zanguri 170233 5416960 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =ჯეიმზ კამერონი | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. 8efhqjkblvw2vf7kx7vgna69x2yt0hf 5416962 5416960 2026-06-19T14:51:58Z Lazare zanguri 170233 5416962 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =ჯეიმზ კამერონი | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = | ენა = | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} bjqr4azueum1iwrdmpqzrp9ojr8887v 5416967 5416962 2026-06-19T14:59:54Z Lazare zanguri 170233 5416967 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =ჯეიმზ კამერონი | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს. ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} sznk2pj8gabnth3lsa8r748g30x23k8 5416976 5416967 2026-06-19T15:17:25Z Lazare zanguri 170233 5416976 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =ჯეიმზ კამერონი | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს.ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} 25cs1zyerhtel3vhwl36jrgsaeyxdoz 5416977 5416976 2026-06-19T15:17:47Z Lazare zanguri 170233 5416977 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =ჯეიმზ კამერონი | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს.ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} ihyq09mfb1za5vy9kw9wzilg4cbors0 5416978 5416977 2026-06-19T15:18:19Z Lazare zanguri 170233 5416978 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =ჯეიმზ კამერონი | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს.ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} 9vufk26kpkuf0w66ncv3cb9fby89dvn 5416980 5416978 2026-06-19T15:18:58Z Lazare zanguri 170233 5416980 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი = | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =[[ჯეიმზ კამერონი]] | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს.ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} aa8jmxm39zr2lnkiokbdvwcsde0hfbx 5416981 5416980 2026-06-19T15:22:49Z Lazare zanguri 170233 5416981 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი =[[ჯეიმზ კამერონი|ჯეიმს კამერონი]], რიკ ჯაფა ამანდა სილვერი | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =[[ჯეიმზ კამერონი]] | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს.ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} toacmfqu5pyvo6mxkt734jhqq1ubz9a 5416982 5416981 2026-06-19T15:23:27Z Lazare zanguri 170233 5416982 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი =[[ჯეიმზ კამერონი|ჯეიმს კამერონი]], [[რიკ ჯაფა და ამანდა სილვერი|რიკ ჯაფა ამანდა სილვერი]] | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =[[ჯეიმზ კამერონი]] | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმია, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს.ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} fhhbacnjve37z0wktdasli076ptdzly 5416988 5416982 2026-06-19T15:38:28Z Lazare zanguri 170233 5416988 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი =[[ჯეიმზ კამერონი|ჯეიმს კამერონი]], [[რიკ ჯაფა და ამანდა სილვერი|რიკ ჯაფა ამანდა სილვერი]] | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =[[ჯეიმზ კამერონი]] | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმი, რომლის რეჟისორია [[ჯეიმზ კამერონი]]. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს.ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} p3t4k3afamsttonq5mrdalpkenzhn0w 5417025 5416988 2026-06-19T17:06:53Z Lazare zanguri 170233 5417025 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი =[[ჯეიმზ კამერონი|ჯეიმს კამერონი]], [[რიკ ჯაფა და ამანდა სილვერი|რიკ ჯაფა ამანდა სილვერი]] | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =[[ჯეიმზ კამერონი]] | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმი, რომლის რეჟისორია [[ჯეიმზ კამერონი]]. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს.ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[ფაილი:Avatar Fire and Ash poster.jpeg|მინი|მარჯვნივ|ტტტტტყ]] ff4mhml56lbczoy2uvdrswv7jf47ylw 5417026 5417025 2026-06-19T17:07:55Z Lazare zanguri 170233 5417026 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი =[[ჯეიმზ კამერონი|ჯეიმს კამერონი]], [[რიკ ჯაფა და ამანდა სილვერი|რიკ ჯაფა ამანდა სილვერი]] | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =[[ჯეიმზ კამერონი]] | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — 2025 წლის ამერიკული ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკური ფილმი, რომლის რეჟისორია [[ჯეიმზ კამერონი]]. სცენარი მან რიკ ჯაფასა და ამანდა სილვერთან ერთად დაწერა. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს.ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} p3t4k3afamsttonq5mrdalpkenzhn0w 5417143 5417026 2026-06-19T22:26:00Z Lazare zanguri 170233 5417143 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Lazare zanguri|Lazare zanguri]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა კინოფილმი | სახელი = ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი) | სურათი =Avatar Fire and Ash poster.jpeg | სურათის ზომა = | ჩარჩო = | წარწერა = პოსტერი კინოთეატრებისთვის | ჟანრი = ეპიკური სამეცნიერო-ფანტასტიკა | კინოსტუდია = | კომპანია = | დისტრიბუტორი = | სცენარის ავტორი =[[ჯეიმზ კამერონი|ჯეიმს კამერონი]], [[რიკ ჯაფა და ამანდა სილვერი|რიკ ჯაფა ამანდა სილვერი]] | ნაწარმოები = | ეფუძნება = | ისტორია = | ტექსტს კითხულობს = | დამდგმელი რეჟისორი = | მონტაჟი = | როლებში = | ოპერატორი = | რეჟისორი =[[ჯეიმზ კამერონი]] | მხატვარი = | კომპოზიტორი = | მუსიკა = | სიმღერის ტექსტის ავტორი = | ხმის ოპერატორი = | პროდიუსერი = | გამოსვლის თარიღი = | ხანგრძლივობა = | ქვეყანა = აშშ | ენა = ინგლისური | ბიუჯეტი = $350-400 მილიონი აშშ დოლარი<ref>{{cite web |last=Davis |first=Clayton |date=December 4, 2025 |title='Avatar: Fire and Ash' Could Burn Out at the Oscars with Franchise Fatigue Among Voters |url=https://variety.com/2025/film/awards/avatar-fire-and-ash-oscars-fatigue-1236599351/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 9, 2026 |quote=Let's not forget: The Oscar race is crowded with awards-hungry releases. [...] The film's reported $400&nbsp;million-plus budget and franchise obligations mean it needs to be a four-quadrant blockbuster first, an Oscar contender second.}}</ref> | შემოსავალი =$1.490 მილიარდი აშშ დოლარი <ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Avatar: Fire and Ash (2025) |url=https://www.the-numbers.com/movie/Avatar-Fire-and-Ash-(2025)#tab=summary |access-date=May 11, 2026 |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]]}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1757678 |title=Avatar: Fire and Ash |access-date=May 11, 2026 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> | წინა = ავატარი (წყლის გზა) | შემდეგი = | საიტი = }}'''ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)''' ({{lang-en|Avatar: Fire and Ash}}ინგლ.) — [[2025]] წელს გამოსული [[ეპიკური ფილმი|ეპიკური]] ,[[სამეცნიერო ფანტასტიკა|სამეცნიერო ფანტასტიკის]], ჟანრის ფილმი, რომლის რეჟისორია [[ჯეიმზ კამერონი]]. ფილმი გადაღებულია [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ-ში]]. სცენარზე მუშაობდა [[რიკ ჯაფა და ამანდა სილვერი|რიკ ჯაფა ამანდა სილვერი]]. ფილმი „ავატარის“ ფილმების სერიის მესამე ნაწილია და 2022 წლის ფილმის „ავატარი: წყლის გზა“ გაგრძელებას წარმოადგენს.ფილმში კვლავ მონაწილეობენ სემ უორთინგტონი, ზოი სალდანა, სიგურნი უივერი, სტივენ ლენგი და ქეით უინსლეტი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ადამიანიდან ნავისად ქცეულ ჯეიკ სალისა და მისი ოჯახის შესახებ, რომლებიც პანდორაზე — სიცოცხლისთვის ვარგის მთვარეზე — უპირისპირდებიან დედამიწიდან ჩამოსულ სამხედრო-სამრეწველო ძალებსა და მანგქვანს, ნავების დაუნდობელ და მებრძოლ ტომს. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} tfu49zxtaaq5oo385etxmzenklb8zwd 0 892856 5416989 5416775 2026-06-19T15:42:06Z GagaMumladze2020 126180 5416989 wikitext text/x-wiki სახელწოდება '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' შეუიძლება აღნიშნავდეს * [[პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია (ვრშოვიცე)]] — ტაძარი [[პრაღა]]ში * [[პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია (მალა-სტრანა)]] — ტაძარი [[პრაღა]]ში * [[პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია (სტარე-მესტო)]] — ტაძარი [[პრაღა]]ში {{მრავალმნიშვნელოვანი}} l6vn3240t1dc2jabe4fcr575blzw9qm 0 892867 5416875 5416809 2026-06-19T12:44:41Z Ninikelaaa 55 178880 5416875 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1841}} '''1841 წლის მოვლენები ავსტრალიაში'''. ==მმართველები== • მონარქი - [[ვიქტორია (გაერთიანებული სამეფო)|ვიქტორია]] ===გუბერნატორები=== ავსტრალიის კოლონიების გუბერნატორები: • ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი — სერ [[ჯორჯ გიპსი]] • სამხრეთ ავსტრალიის გუბერნატორი — ვიცე-პოლკოვნიკი [[ჯორჯ გოლერი]] 15 მაისამდე, შემდეგ სერ [[ჯორჯ გრეი]] • ტასმანიის გუბერნატორი — კაპიტანი სერ [[ჯონ ფრანკლინი]] • დასავლეთ ავსტრალიის, როგორც ბრიტანეთის გვირგვინის კოლონიის, გუბერნატორი — [[ჯონ ჰატი]] ==მოვლენები== • თებერვალი: ვორდანდის ტომის (ნუუნგარის აბორიგენი ხალხი) გაურკვეველი რაოდენობა იღუპება ვონერუპის ჟლეტის დროს. • 3 მაისი – [[ახალი ზელანდია]] გამოცხადდა ახალი სამხრეთ უელსისგან დამოუკიდებელ კოლონიად. • 7 ივნისი – დარლინგჰერსტის ციხემ პირველი პატიმრები მიიღო. • 1 ივლისი – ახალ სამხრეთ უელსსა და ვან დიმენის მიწაზე გაუქმდა მსჯავრდებულთა განაწილების სისტემა და შეიცვალა გამოსაცდელი ვადის იძულებითი სამუშაო ჯგუფების სისტემით. • 27 აგვისტო – რუფუს-რივერის ჟლეტა. • 1 სექტემბერი – დაარსდა პორტ-ფილოპის შემნახველი ბანკი. • 23 ოქტომბერი – [[კეროლაინ ჩიზოლმმა]] დააფუძნა ემიგრანტ ქალთა თავშესაფარი, რათა დახმარებოდა ავსტრალიაში ახლად ჩასულ უმუშევრებს. • უთარიღო – [[ანგუს მაკმილანი|ანგუს მაკმილანის]] ხალხმა ბაჩერს-კრიკთან (ამჟამად ცნობილია როგორც ბოქსეს-კრიკი, მეტუნგი) 30-დან 35-მდე მკვიდრი ავსტრალიელი ამოხოცა<ref name="Gardner">{{citation |last1=Gardner |first=Peter Dean |title=Boney point and Butchers Ck: two early Gippsland massacres |date=1979 |publisher=Ensay, Vic |url=http://trove.nla.gov.au/work/33787324 |access-date=9 September 2017}}</ref><ref>{{cite web |date= |title=New push to rename McMillan over massacre history |url=https://www.sbs.com.au/news/article/new-push-to-rename-mcmillan-over-massacre-history/bm4hqmrc4 |access-date=2022-05-25 |publisher=}}</ref> , რაც გუნაი-კურნაის ხალხის მასობრივი მკვლელობების სერიის, ე.წ. გიპსლენდის ჟლეტის ნაწილი იყო. • უთარიღო – ანგუს მაკმილანის ხალხმა მაფრაში მკვიდრი ავსტრალიელების გაურკვეველი რაოდენობა ამოხოცა, რაც გუნაი-კურნაის ხალხის მასობრივი მკვლელობების სერიის, ე.წ. გიპსლენდის ჟლეტის ნაწილი იყო. ==კვლევა და დასახლება== • თებერვალი – პირველი ეკონომიკური მნიშვნელობის მქონე მინერალები (ვერცხლი და ტყვია) აღმოაჩინეს გლენ-ოსმონდში, რომელიც ამჟამად ადელაიდის გარეუბანია სამხრეთ ავსტრალიაში. • 7 აპრილი – [[ედვარდ ჯონ ეირი]]ი ხდება პირველი ევროპელი, რომელმაც გადაკვეთა ნალარბორის ვაკე. იგი დასავლეთ ავსტრალიაში ჩავიდა უაილისთან, მის თანმხლებ მკვიდრ ავსტრალიელთან (აბორიგენთან) ერთად. ეირიმ სამხრეთ ავსტრალიაში მდებარე ფაულერსის უბე 25 თებერვალს დატოვა და ოლბანის (დასავლეთ ავსტრალია) 7 ივლისს მიაღწია.<ref name="Cameron">{{cite book | editor-first = Angus | editor-last = Cameron | title = The Australian Almanac: 800 Pages Crammed with Australian and World Facts: Politics, the Arts, Geography, History and Much More | chapter = Part One: Facts and Figures: An Australian Historical Chronology | publisher = | year = 1985 | pages = 11–12 | location = | isbn = 0-207-15108-3 }}</ref> ==მეცნიერება და ტექნოლოგია== • 13 აპრილი – სტუმრად მყოფმა საზღვაო კაპიტანმა, [[ოგუსტინ ლუკასი|ოგუსტინ ლუკასმა]], გადაიღო პირველი ფოტოგრაფიული სურათი ავსტრალიაში • 24 მაისი – [[სიდნეი|სიდნეიში]] პირველად გამოიყენეს გაზის განათება.<ref name="Munday">{{cite book | issn = 1038-054X | title = The Bulletin Australian Almanac & Book of Facts 1992 | editor-last = Munday | editor-first = Rosemary | chapter = How Australia Began: Significant Dates in Australian History | location = Sydney | publisher = Australian Consolidated Press | year = 1991 | page = 3 }}</ref> • [[უილიამ ბლენდი|უილიამ ბლენდმა]] გამოაქვეყნა ნაშრომი ავსტრალიაში ქუნთრუშას (სკარლატინას) პირველი ეპიდემიის შესახებ; ეს, სავარაუდოდ, ავსტრალიის ყველაზე ადრეული წვლილია კლინიკურ მედიცინაში. ==ხელოვნება და ლიტერატურა== • სიდნეიში გამოიცა პირველი ავსტრალიური საბავშვო წიგნი „დედის ძღვენი თავისი შვილებისადმი“, რომლის ავტორად მითითებული იყო „ახალ სამხრეთ უელსში ხანგრძლივად მცხოვრები ლედი“. მიუხედავად იმისა, რომ წიგნი ანონიმურად გამოიცა, მისი ავტორი შარლოტ ბარტონია.<ref name="NLA">{{Citation | last1= Barton | first1 = Charlotte | author-link1 = Charlotte Barton | title = A mother's offering to her children | publication-date=1841 | publisher = | url = http://trove.nla.gov.au/work/7384280 | location = Sydney, NSW | access-date = 23 February 2013 }}</ref> ==დაიბადნენ== • 26 თებერვალი – [[უილიამ ჰორნი]], სამხრეთ ავსტრალიელი პოლიტიკოსი, ფილანთროპი და სამთო მაგნატი (გ. [[1922]]) • 20 მარტი – [[ჯეიმს უოკერი]], ახალი სამხრეთ უელსის პოლიტიკოსი (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფოში]] (გ.[[1923]]) • 15 აპრილი – [[მერი გრანტ რობერტსი]], ზოოპარკის მფლობელი (გ.[[1921]]) • 17 აპრილი – [[უილიამ ჰარტნოლი]], ტასმანიელი პოლიტიკოსი (გ.[[1932]]) • 26 მაისი – [[ჯონ მოფატი]], მეწარმე (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1918]]) • 3 ივლისი – [[ჯეიმს სტაილზი]], ვიქტორიელი პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1913]]) • 4 აგვისტო – [[ჯეიმს ჩალმერსი]], მისიონერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1901]]) • 13 აგვისტო – [[ჯონი მალაღი]], კრიკეტისტი (გ. [[1891]]) • 24 დეკემბერი – [[ჰენრი დობსონი]], ტასმანიის მე-17 პრემიერ-მინისტრი (გ. [[1918]]) ==გარდაიცვალნენ== • 20 იანვარი – [[იორგენ იორგენსენი]], ავანტიურისტი და მწერალი (დაიბადა [[დანია|დანიაში]]) (დ. [[1780]]) • 16 მარტი – [[ედუარდ დევისი]], ბუშრენჯერი (ავსტრალიელი ყაჩაღი) (დ. ?), ჩამოახრჩვეს • 8 ნოემბერი – სერ [[ფრენსის ფორბსი]], ახალი სამხრეთ უელსის პირველი უზენაესი მოსამართლე (დაიბადა [[ბერმუდა|ბერმუდაში]]) (დ. [[1784]]) ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1841 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1841 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1841 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1840-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] i8xtne3iq5hyfil3wurmvzb83sgy9ek 0 892870 5416840 5416831 2026-06-19T11:59:18Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 5416840 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2020}} '''2020 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[დემეტრის სილურისი]] (15 ოქტომბრამდე); [[ადამოს ადამუ]] (დაიწყება 23 ოქტომბრიდან) ==მოვლენები== მიმდინარე – COVID-19 პანდემია [[კვიპროსი|კვიპროს]]სა და [[კვიპროსის კონფლიქტი|კვიპროსის კონფლიქტში]] ===თებერვალი=== *28 თებერვალი — მთავრობა აცხადებს, რომ COVID-19-თან დაკავშირებული შეშფოთების გამო, ჩრდილოეთ კვიპროსის საზღვარზე მდებარე ოთხი გამშვები პუნქტი დაიკეტება. ეს არის პირველი შემთხვევა [[2003]] წლის შემდეგ, როდესაც სასაზღვრო პუნქტები დაიკეტა.<ref>{{Cite news|date=2020-02-28|title=Cyprus to shut checkpoints for first time since 2003 over coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-cyprus-checkpoints-idUSKCN20M1T6|access-date=2020-08-08}}</ref> ===მარტი=== *9 მარტი — ჯანდაცვის მინისტრი კუნძულზე COVID-19-ის პირველ ორ შემთხვევას ადასტურებს: ერთი შემთხვევაა 64 წლის სამედიცინო სფეროს მუშაკი, რომელიც [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]] იმყოფებოდა, ხოლო მეორე – 25 წლის მამაკაცი [[ლიმასოლი]]დან, რომელიც [[იტალია]]ში მოგზაურობდა.<ref>{{Cite web|last=Michael|first=Peter|date=2020-03-09|title=Hospital close to shutdown after doctor with virus treated patients (Update 5)|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/10/hospital-close-to-shutdown-after-doctor-with-virus-treated-patients-update-5/|access-date=2020-06-19|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> *13 მარტი — სპეციალურ ტელემიმართვაში პრეზიდენტმა ნიკოს ანასტასიადესმა გამოაცხადა, რომ ქვეყნის ყველა საზღვარი 15 დღით ჩაიკეტებოდა ყველასთვის, გარდა კვიპროსის მოქალაქეებისა, კუნძულზე მომუშავე ევროპელებისა და სპეციალური ნებართვის მქონე პირებისა. ხელისუფლებამ ასევე გაახანგრძლივა სკოლების დაკეტვის ვადა 10 აპრილამდე, როგორც პრევენციული ღონისძიება COVID-19-ის წინააღმდეგ.<ref>{{Cite news|date=2020-03-13|title=UPDATE 1-Cyprus shuts its borders for 15 days to fight coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-borders-idUSL8N2B67EA|access-date=2020-08-08}}</ref> *21 მარტი — ქვეყანაში ფიქსირდება COVID-19-ით გამოწვეული პირველი გარდაცვალება — პაციენტს თანმხლები ქრონიკული დაავადებები ჰქონდა.<ref>{{Cite news|date=2020-03-21|title=Cyprus reports its first coronavirus death - health ministry|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-death-idUSA8N29K01J|access-date=2020-08-08}}</ref> *23 მარტი — პრეზიდენტი ნიკოს ანასტასიადესი აცხადებს საყოველთაო იზოლაციას (ლოკდაუნს), რომელიც 24 მარტს დაიწყება და 13 აპრილს დასრულდება. ლოკდაუნი მაშინ გამოცხადდა, როდესაც ქვეყანაში კორონავირუსის 116 შემთხვევა და ერთი გარდაცვალება იყო დაფიქსირებული.<ref>{{Cite news|title=Cyprus to Impose Lockdown to Contain Spread of Coronavirus|newspaper=Bloomberg.com |date=23 March 2020 |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-23/cyprus-to-impose-lockdown-to-contain-spread-of-coronavirus}}</ref> *27 მარტი — მთავრობა აცხადებს, რომ აპრილის დასაწყისში 50 პატიმარი გათავისუფლდება. პატიმრები [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ცენტრალურ ციხეში იმყოფებოდნენ, რომელიც წლების განმავლობაში გადატვირთული რეჟიმით მუშაობდა. მოსალოდნელია, რომ გათავისუფლება შეამცირებს ციხეში გადატვირთულობას და შეანელებს ვირუსის გავრცელებას.<ref>{{Cite web|last=Theodoulou|first=Nick|date=2020-03-27|title=Coronavirus: around 50 prisoners to be released – reports|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/27/coronavirus-around-50-prisoners-to-be-released-reports/|access-date=2020-08-08|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *21 მაისი — საყოველთაო იზოლაცია დასრულდა და რეპატრიაციის ფრენები გაგრძელდა, თუმცა ქვეყანაში დაბრუნებულებს ორკვირიანი კარანტინის გავლა აღარ უწევთ. მთავრობამ ასევე გამოაცხადა, რომ აეროპორტები სრულად გაიხსნება 9 ივნისს, თუმცა ვირუსით მძიმედ დაზარალებული ქვეყნებიდან ფრენები შემდგომ შეტყობინებამდე აკრძალული დარჩება.<ref>{{Cite web|date=2020-07-21|title=Cyprus Publishes New Categorization of Countries Based COVID-19 Situation|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/cyprus-publishes-new-categorization-of-countries-based-covid-19-situation/|access-date=2020-08-08|website=SchengenVisaInfo.com|language=en}}</ref> *25 მაისი — მთავრობა აცხადებს, რომ დეპორტაციას გაუკეთებს 17 იმიგრანტს, რომლებიც ეჭვმიტანილნი არიან ექსტრემისტულ ჯგუფებთან კავშირში ან ტერორისტულ აქტებში მონაწილეობაში. სამინისტროს ინფორმაციით, იმიგრანტები, რომლებიც მიგრანტთა დაკავების ცენტრში იმყოფებიან, ქვეყანას მას შემდეგ დატოვებენ, რაც COVID-19-თან დაკავშირებული ყველა შეზღუდვა მოიხსნება.<ref>{{Cite web|date=2020-05-25|title=Cyprus to deport 17 migrants suspected of terror links|url=https://apnews.com/fd68ffed5fef1c5cdf5931ee91cb6899|access-date=2020-08-08|website=AP NEWS}}</ref> cvztabkzqjysqv808dp5uo1yedcdi3v 5416842 5416840 2026-06-19T12:06:19Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 /* მოვლენები */ 5416842 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2020}} '''2020 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[დემეტრის სილურისი]] (15 ოქტომბრამდე); [[ადამოს ადამუ]] (დაიწყება 23 ოქტომბრიდან) ==მოვლენები== მიმდინარე – COVID-19 პანდემია [[კვიპროსი|კვიპროს]]სა და [[კვიპროსის კონფლიქტი|კვიპროსის კონფლიქტში]] ===თებერვალი=== *28 თებერვალი — მთავრობა აცხადებს, რომ COVID-19-თან დაკავშირებული შეშფოთების გამო, ჩრდილოეთ კვიპროსის საზღვარზე მდებარე ოთხი გამშვები პუნქტი დაიკეტება. ეს არის პირველი შემთხვევა [[2003]] წლის შემდეგ, როდესაც სასაზღვრო პუნქტები დაიკეტა.<ref>{{Cite news|date=2020-02-28|title=Cyprus to shut checkpoints for first time since 2003 over coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-cyprus-checkpoints-idUSKCN20M1T6|access-date=2020-08-08}}</ref> ===მარტი=== *9 მარტი — ჯანდაცვის მინისტრი კუნძულზე COVID-19-ის პირველ ორ შემთხვევას ადასტურებს: ერთი შემთხვევაა 64 წლის სამედიცინო სფეროს მუშაკი, რომელიც [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]] იმყოფებოდა, ხოლო მეორე – 25 წლის მამაკაცი [[ლიმასოლი]]დან, რომელიც [[იტალია]]ში მოგზაურობდა.<ref>{{Cite web|last=Michael|first=Peter|date=2020-03-09|title=Hospital close to shutdown after doctor with virus treated patients (Update 5)|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/10/hospital-close-to-shutdown-after-doctor-with-virus-treated-patients-update-5/|access-date=2020-06-19|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> *13 მარტი — სპეციალურ ტელემიმართვაში პრეზიდენტმა ნიკოს ანასტასიადესმა გამოაცხადა, რომ ქვეყნის ყველა საზღვარი 15 დღით ჩაიკეტებოდა ყველასთვის, გარდა კვიპროსის მოქალაქეებისა, კუნძულზე მომუშავე ევროპელებისა და სპეციალური ნებართვის მქონე პირებისა. ხელისუფლებამ ასევე გაახანგრძლივა სკოლების დაკეტვის ვადა 10 აპრილამდე, როგორც პრევენციული ღონისძიება COVID-19-ის წინააღმდეგ.<ref>{{Cite news|date=2020-03-13|title=UPDATE 1-Cyprus shuts its borders for 15 days to fight coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-borders-idUSL8N2B67EA|access-date=2020-08-08}}</ref> *21 მარტი — ქვეყანაში ფიქსირდება COVID-19-ით გამოწვეული პირველი გარდაცვალება — პაციენტს თანმხლები ქრონიკული დაავადებები ჰქონდა.<ref>{{Cite news|date=2020-03-21|title=Cyprus reports its first coronavirus death - health ministry|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-death-idUSA8N29K01J|access-date=2020-08-08}}</ref> *23 მარტი — პრეზიდენტი ნიკოს ანასტასიადესი აცხადებს საყოველთაო იზოლაციას (ლოკდაუნს), რომელიც 24 მარტს დაიწყება და 13 აპრილს დასრულდება. ლოკდაუნი მაშინ გამოცხადდა, როდესაც ქვეყანაში კორონავირუსის 116 შემთხვევა და ერთი გარდაცვალება იყო დაფიქსირებული.<ref>{{Cite news|title=Cyprus to Impose Lockdown to Contain Spread of Coronavirus|newspaper=Bloomberg.com |date=23 March 2020 |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-23/cyprus-to-impose-lockdown-to-contain-spread-of-coronavirus}}</ref> *27 მარტი — მთავრობა აცხადებს, რომ აპრილის დასაწყისში 50 პატიმარი გათავისუფლდება. პატიმრები [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ცენტრალურ ციხეში იმყოფებოდნენ, რომელიც წლების განმავლობაში გადატვირთული რეჟიმით მუშაობდა. მოსალოდნელია, რომ გათავისუფლება შეამცირებს ციხეში გადატვირთულობას და შეანელებს ვირუსის გავრცელებას.<ref>{{Cite web|last=Theodoulou|first=Nick|date=2020-03-27|title=Coronavirus: around 50 prisoners to be released – reports|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/27/coronavirus-around-50-prisoners-to-be-released-reports/|access-date=2020-08-08|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *21 მაისი — საყოველთაო იზოლაცია დასრულდა და რეპატრიაციის ფრენები გაგრძელდა, თუმცა ქვეყანაში დაბრუნებულებს ორკვირიანი კარანტინის გავლა აღარ უწევთ. მთავრობამ ასევე გამოაცხადა, რომ აეროპორტები სრულად გაიხსნება 9 ივნისს, თუმცა ვირუსით მძიმედ დაზარალებული ქვეყნებიდან ფრენები შემდგომ შეტყობინებამდე აკრძალული დარჩება.<ref>{{Cite web|date=2020-07-21|title=Cyprus Publishes New Categorization of Countries Based COVID-19 Situation|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/cyprus-publishes-new-categorization-of-countries-based-covid-19-situation/|access-date=2020-08-08|website=SchengenVisaInfo.com|language=en}}</ref> *25 მაისი — მთავრობა აცხადებს, რომ დეპორტაციას გაუკეთებს 17 იმიგრანტს, რომლებიც ეჭვმიტანილნი არიან ექსტრემისტულ ჯგუფებთან კავშირში ან ტერორისტულ აქტებში მონაწილეობაში. სამინისტროს ინფორმაციით, იმიგრანტები, რომლებიც მიგრანტთა დაკავების ცენტრში იმყოფებიან, ქვეყანას მას შემდეგ დატოვებენ, რაც COVID-19-თან დაკავშირებული ყველა შეზღუდვა მოიხსნება.<ref>{{Cite web|date=2020-05-25|title=Cyprus to deport 17 migrants suspected of terror links|url=https://apnews.com/fd68ffed5fef1c5cdf5931ee91cb6899|access-date=2020-08-08|website=AP NEWS}}</ref> ===აგვისტო=== *24 აგვისტო — ტელეკომპანია Al Jazeera-მ გამოაქვეყნა „კვიპროსის დოკუმენტები“ (The Cyprus Papers), რომელიც მოიცავს 1400-ზე მეტ კონფიდენციალურ, დამტკიცებულ განაცხადს ქვეყნის სამთავრობო საინვესტიციო პროგრამასთან დაკავშირებით. ტელეკომპანიის განცხადებით, პასპორტები მიჰყიდეს კრიმინალებსა და ძებნილებს 70 ქვეყნიდან, რომლებიც კვიპროსის პასპორტის შეძენით [[ევროკავშირი]]ს მოქალაქეები გახდნენ. მთავრობა ამტკიცებს, რომ მან აღმოფხვრა საკანონმდებლო ხარვეზები და თითოეული მიღებული განაცხადი იმ დროისთვის არსებულ სტანდარტებს შეესაბამებოდა. ქვეყნის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ჩამოართმევს მოქალაქეობას იმ პირებს, რომლებიც მძიმე დანაშაულში იქნებიან მხილებულნი.<ref>{{cite news |title= Explainer: What are The Cyprus Papers?|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/explainer-cyprus-papers-200821084825891.html|work=Al Jazeera |date= Aug 23, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|last=Unit|first=James Kleinfeld, Al Jazeera Investigative|title=Explainer: What are The Cyprus Papers?|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/explainer-cyprus-papers-200821084825891.html|access-date=2020-08-24|website=www.aljazeera.com}}</ref><ref>{{cite news |title= The Cyprus Papers|url=https://www.aljazeera.com/investigations/cypruspapers/|work=Al Jazeera |date= Aug 23, 2020}}</ref> *26 აგვისტო — [[თურქეთი]]ს ეროვნული თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ თურქეთის სამხედრო-საზღვაო ძალების ბარბაროსის კლასის ფრეგატმა და გემმა TCG Burgazada-მ აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში [[აშშ]]-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების ხომალდ USS Winston S. Churchill-თან ერთად ერთობლივი სამხედრო წვრთნები ჩაატარეს. ეს მოხდა რამდენიმე საათში მას შემდეგ, რაც [[საბერძნეთი|საბერძნეთმა]] ანალოგიური წვრთნები ჩაატარა [[კვიპროსი|კვიპროს]]თან, [[საფრანგეთი|საფრანგეთ]]თან და [[იტალია]]სთან ერთად სადავო ეგეოსის რეგიონში.<ref>{{Cite web|title=Turkey says conducted Mediterranean exercise with US|url=https://www.wionews.com/world/turkey-says-conducted-mediterranean-exercise-with-us-323260|access-date=2020-10-01|website=WION|language=en}}</ref> *28 აგვისტო — ევროკავშირის უმაღლესი დიპლომატი [[ჟოზეპ ბორელი]] თურქეთს სანქციებით დაემუქრა, თუ ის და საბერძნეთი არ მოაგვარებენ უთანხმოებას საზღვაო საზღვრებისა და კვიპროსის მახლობლად გაზის ბურღვის უფლებებთან დაკავშირებით.<ref>{{Cite web|title=EU warns Turkey of sanctions as east Mediterranean crisis worsens|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/8/28/eu-warns-turkey-of-sanctions-as-east-mediterranean-crisis-worsens|access-date=2020-10-01|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> *31 აგვისტო — საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან-ივ ლე დრიანმა მოუწოდა ევროპას „კოორდინირებული პასუხისკენ“ აღმოსავლეთ [[ხმელთაშუა ზღვა]]ში კვიპროსისა და საბერძნეთის მიმართ თურქეთის ბოლოდროინდელი აგრესიის საპასუხოდ და განაცხადა: „ევროპამ უნდა დატოვოს გულუბრყვილობის ეპოქა და თავად განსაზღვროს საკუთარი ბედი“.<ref>{{Cite web|last=étrangères|first=Ministère de l'Europe et des Affaires|title=Seminar of the French Ambassadors posted to the European space - Speech by Mr Jean-Yves Le Drian (Paris, 31 Aug. 20)|url=https://www.diplomatie.gouv.fr/en/our-ministers/jean-yves-le-drian/speeches/article/seminar-of-the-french-ambassadors-posted-to-the-european-space-speech-by-mr|access-date=2020-10-01|website=France Diplomacy - Ministry for Europe and Foreign Affairs|language=en}}</ref> ===სექტემბერი=== *6 სექტემბერი — თურქეთის შეიარაღებულმა ძალებმა ჩრდილოეთ კვიპროსის უსაფრთხოების ძალების სარდლობასთან ერთად ერთობლივი სამხედრო წვრთნები დაიწყეს აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში კვიპროსის მონაწილეობით მიმდინარე ტერიტორიული დავების ფონზე.<ref>{{Cite web|title=Turkey begins military exercises in northern Cyprus|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/9/7/turkey-begins-military-exercises-in-northern-cyprus|access-date=2020-10-01|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> *14 სექტემბერი — [[ლიბანი]]დან და [[სირია|სირი]]იდან წამოსული სულ მცირე ცამეტი მიგრანტი და ლტოლვილი დაიღუპა კვიპროსში გადასვლის მცდელობისას.<ref>{{Cite web|date=2020-09-29|title=Cyprus: Asylum Seekers Summarily Returned|url=https://www.hrw.org/news/2020/09/29/cyprus-asylum-seekers-summarily-returned|access-date=2021-08-05|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> *24 სექტემბერი — საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ მიესალმება [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინ]]სა და [[ისრაელი|ისრაელ]]ს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების შესახებ შეთანხმებას. უწყებამ დასძინა, რომ ეს შეთანხმება კიდევ ერთი პოზიტიური ნაბიჯია რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობისთვის, რაც მოჰყვა ერთი თვით ადრე ისრაელისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების მიერ გამოცხადებულ ანალოგიურ გადაწყვეტილებას.<ref>{{Cite web|date=September 14, 2020|title=Cyprus MFA announcement|url=https://twitter.com/CyprusMFA/status/1305357631339597824|via=Twitter}}</ref> ===ოქტომბერი=== *2 ოქტომბერი — ევროპული საბჭო შეთანხმდა [[ბელარუსი]]ს წინააღმდეგ სანქციების დაწესებაზე მას შემდეგ, რაც დაარწმუნა კვიპროსი (რომელიც მანამდე ბლოკავდა ამ გადაწყვეტილებას), რომ თურქეთსაც დაუწესდებოდა სანქციები, თუ ის გააგრძელებდა ნავთობისა და გაზის ბურღვას სადავო საზღვაო რეგიონებში.<ref>{{Cite news|last=Strupczewski|first=Robin Emmott, Sabine Siebold, Jan|date=2020-10-02|title=EU leaders break deadlock to impose sanctions on Belarus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/eu-summit-idUSKBN26M58G|access-date=2020-10-02}}</ref><ref>{{Cite news|last=Cook {{!}} AP|first=Lorne|title=EU leaders overcome Cyprus veto, agree to Belarus sanctions|language=en-US|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/business/eu-leaders-overcome-cyprus-veto-agree-to-belarus-sanctions/2020/10/01/9c0a9a10-0445-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004230221/https://www.washingtonpost.com/business/eu-leaders-overcome-cyprus-veto-agree-to-belarus-sanctions/2020/10/01/9c0a9a10-0445-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html|url-status=dead|archive-date=2020-10-04|access-date=2020-10-02|issn=0190-8286}}</ref> n4jyaoh7b8hdoibrvr5sc1uzpo2u2sv 5416843 5416842 2026-06-19T12:08:42Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 5416843 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2020}} '''2020 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[დემეტრის სილურისი]] (15 ოქტომბრამდე); [[ადამოს ადამუ]] (დაიწყება 23 ოქტომბრიდან) ==მოვლენები== მიმდინარე – COVID-19 პანდემია [[კვიპროსი|კვიპროს]]სა და [[კვიპროსის კონფლიქტი|კვიპროსის კონფლიქტში]] ===თებერვალი=== *28 თებერვალი — მთავრობა აცხადებს, რომ COVID-19-თან დაკავშირებული შეშფოთების გამო, ჩრდილოეთ კვიპროსის საზღვარზე მდებარე ოთხი გამშვები პუნქტი დაიკეტება. ეს არის პირველი შემთხვევა [[2003]] წლის შემდეგ, როდესაც სასაზღვრო პუნქტები დაიკეტა.<ref>{{Cite news|date=2020-02-28|title=Cyprus to shut checkpoints for first time since 2003 over coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-cyprus-checkpoints-idUSKCN20M1T6|access-date=2020-08-08}}</ref> ===მარტი=== *9 მარტი — ჯანდაცვის მინისტრი კუნძულზე COVID-19-ის პირველ ორ შემთხვევას ადასტურებს: ერთი შემთხვევაა 64 წლის სამედიცინო სფეროს მუშაკი, რომელიც [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]] იმყოფებოდა, ხოლო მეორე – 25 წლის მამაკაცი [[ლიმასოლი]]დან, რომელიც [[იტალია]]ში მოგზაურობდა.<ref>{{Cite web|last=Michael|first=Peter|date=2020-03-09|title=Hospital close to shutdown after doctor with virus treated patients (Update 5)|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/10/hospital-close-to-shutdown-after-doctor-with-virus-treated-patients-update-5/|access-date=2020-06-19|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> *13 მარტი — სპეციალურ ტელემიმართვაში პრეზიდენტმა ნიკოს ანასტასიადესმა გამოაცხადა, რომ ქვეყნის ყველა საზღვარი 15 დღით ჩაიკეტებოდა ყველასთვის, გარდა კვიპროსის მოქალაქეებისა, კუნძულზე მომუშავე ევროპელებისა და სპეციალური ნებართვის მქონე პირებისა. ხელისუფლებამ ასევე გაახანგრძლივა სკოლების დაკეტვის ვადა 10 აპრილამდე, როგორც პრევენციული ღონისძიება COVID-19-ის წინააღმდეგ.<ref>{{Cite news|date=2020-03-13|title=UPDATE 1-Cyprus shuts its borders for 15 days to fight coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-borders-idUSL8N2B67EA|access-date=2020-08-08}}</ref> *21 მარტი — ქვეყანაში ფიქსირდება COVID-19-ით გამოწვეული პირველი გარდაცვალება — პაციენტს თანმხლები ქრონიკული დაავადებები ჰქონდა.<ref>{{Cite news|date=2020-03-21|title=Cyprus reports its first coronavirus death - health ministry|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-death-idUSA8N29K01J|access-date=2020-08-08}}</ref> *23 მარტი — პრეზიდენტი ნიკოს ანასტასიადესი აცხადებს საყოველთაო იზოლაციას (ლოკდაუნს), რომელიც 24 მარტს დაიწყება და 13 აპრილს დასრულდება. ლოკდაუნი მაშინ გამოცხადდა, როდესაც ქვეყანაში კორონავირუსის 116 შემთხვევა და ერთი გარდაცვალება იყო დაფიქსირებული.<ref>{{Cite news|title=Cyprus to Impose Lockdown to Contain Spread of Coronavirus|newspaper=Bloomberg.com |date=23 March 2020 |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-23/cyprus-to-impose-lockdown-to-contain-spread-of-coronavirus}}</ref> *27 მარტი — მთავრობა აცხადებს, რომ აპრილის დასაწყისში 50 პატიმარი გათავისუფლდება. პატიმრები [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ცენტრალურ ციხეში იმყოფებოდნენ, რომელიც წლების განმავლობაში გადატვირთული რეჟიმით მუშაობდა. მოსალოდნელია, რომ გათავისუფლება შეამცირებს ციხეში გადატვირთულობას და შეანელებს ვირუსის გავრცელებას.<ref>{{Cite web|last=Theodoulou|first=Nick|date=2020-03-27|title=Coronavirus: around 50 prisoners to be released – reports|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/27/coronavirus-around-50-prisoners-to-be-released-reports/|access-date=2020-08-08|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *21 მაისი — საყოველთაო იზოლაცია დასრულდა და რეპატრიაციის ფრენები გაგრძელდა, თუმცა ქვეყანაში დაბრუნებულებს ორკვირიანი კარანტინის გავლა აღარ უწევთ. მთავრობამ ასევე გამოაცხადა, რომ აეროპორტები სრულად გაიხსნება 9 ივნისს, თუმცა ვირუსით მძიმედ დაზარალებული ქვეყნებიდან ფრენები შემდგომ შეტყობინებამდე აკრძალული დარჩება.<ref>{{Cite web|date=2020-07-21|title=Cyprus Publishes New Categorization of Countries Based COVID-19 Situation|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/cyprus-publishes-new-categorization-of-countries-based-covid-19-situation/|access-date=2020-08-08|website=SchengenVisaInfo.com|language=en}}</ref> *25 მაისი — მთავრობა აცხადებს, რომ დეპორტაციას გაუკეთებს 17 იმიგრანტს, რომლებიც ეჭვმიტანილნი არიან ექსტრემისტულ ჯგუფებთან კავშირში ან ტერორისტულ აქტებში მონაწილეობაში. სამინისტროს ინფორმაციით, იმიგრანტები, რომლებიც მიგრანტთა დაკავების ცენტრში იმყოფებიან, ქვეყანას მას შემდეგ დატოვებენ, რაც COVID-19-თან დაკავშირებული ყველა შეზღუდვა მოიხსნება.<ref>{{Cite web|date=2020-05-25|title=Cyprus to deport 17 migrants suspected of terror links|url=https://apnews.com/fd68ffed5fef1c5cdf5931ee91cb6899|access-date=2020-08-08|website=AP NEWS}}</ref> ===აგვისტო=== *24 აგვისტო — ტელეკომპანია Al Jazeera-მ გამოაქვეყნა „კვიპროსის დოკუმენტები“ (The Cyprus Papers), რომელიც მოიცავს 1400-ზე მეტ კონფიდენციალურ, დამტკიცებულ განაცხადს ქვეყნის სამთავრობო საინვესტიციო პროგრამასთან დაკავშირებით. ტელეკომპანიის განცხადებით, პასპორტები მიჰყიდეს კრიმინალებსა და ძებნილებს 70 ქვეყნიდან, რომლებიც კვიპროსის პასპორტის შეძენით [[ევროკავშირი]]ს მოქალაქეები გახდნენ. მთავრობა ამტკიცებს, რომ მან აღმოფხვრა საკანონმდებლო ხარვეზები და თითოეული მიღებული განაცხადი იმ დროისთვის არსებულ სტანდარტებს შეესაბამებოდა. ქვეყნის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ჩამოართმევს მოქალაქეობას იმ პირებს, რომლებიც მძიმე დანაშაულში იქნებიან მხილებულნი.<ref>{{cite news |title= Explainer: What are The Cyprus Papers?|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/explainer-cyprus-papers-200821084825891.html|work=Al Jazeera |date= Aug 23, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|last=Unit|first=James Kleinfeld, Al Jazeera Investigative|title=Explainer: What are The Cyprus Papers?|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/explainer-cyprus-papers-200821084825891.html|access-date=2020-08-24|website=www.aljazeera.com}}</ref><ref>{{cite news |title= The Cyprus Papers|url=https://www.aljazeera.com/investigations/cypruspapers/|work=Al Jazeera |date= Aug 23, 2020}}</ref> *26 აგვისტო — [[თურქეთი]]ს ეროვნული თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ თურქეთის სამხედრო-საზღვაო ძალების ბარბაროსის კლასის ფრეგატმა და გემმა TCG Burgazada-მ აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში [[აშშ]]-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების ხომალდ USS Winston S. Churchill-თან ერთად ერთობლივი სამხედრო წვრთნები ჩაატარეს. ეს მოხდა რამდენიმე საათში მას შემდეგ, რაც [[საბერძნეთი|საბერძნეთმა]] ანალოგიური წვრთნები ჩაატარა [[კვიპროსი|კვიპროს]]თან, [[საფრანგეთი|საფრანგეთ]]თან და [[იტალია]]სთან ერთად სადავო ეგეოსის რეგიონში.<ref>{{Cite web|title=Turkey says conducted Mediterranean exercise with US|url=https://www.wionews.com/world/turkey-says-conducted-mediterranean-exercise-with-us-323260|access-date=2020-10-01|website=WION|language=en}}</ref> *28 აგვისტო — ევროკავშირის უმაღლესი დიპლომატი [[ჟოზეპ ბორელი]] თურქეთს სანქციებით დაემუქრა, თუ ის და საბერძნეთი არ მოაგვარებენ უთანხმოებას საზღვაო საზღვრებისა და კვიპროსის მახლობლად გაზის ბურღვის უფლებებთან დაკავშირებით.<ref>{{Cite web|title=EU warns Turkey of sanctions as east Mediterranean crisis worsens|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/8/28/eu-warns-turkey-of-sanctions-as-east-mediterranean-crisis-worsens|access-date=2020-10-01|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> *31 აგვისტო — საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან-ივ ლე დრიანმა მოუწოდა ევროპას „კოორდინირებული პასუხისკენ“ აღმოსავლეთ [[ხმელთაშუა ზღვა]]ში კვიპროსისა და საბერძნეთის მიმართ თურქეთის ბოლოდროინდელი აგრესიის საპასუხოდ და განაცხადა: „ევროპამ უნდა დატოვოს გულუბრყვილობის ეპოქა და თავად განსაზღვროს საკუთარი ბედი“.<ref>{{Cite web|last=étrangères|first=Ministère de l'Europe et des Affaires|title=Seminar of the French Ambassadors posted to the European space - Speech by Mr Jean-Yves Le Drian (Paris, 31 Aug. 20)|url=https://www.diplomatie.gouv.fr/en/our-ministers/jean-yves-le-drian/speeches/article/seminar-of-the-french-ambassadors-posted-to-the-european-space-speech-by-mr|access-date=2020-10-01|website=France Diplomacy - Ministry for Europe and Foreign Affairs|language=en}}</ref> ===სექტემბერი=== *6 სექტემბერი — თურქეთის შეიარაღებულმა ძალებმა ჩრდილოეთ კვიპროსის უსაფრთხოების ძალების სარდლობასთან ერთად ერთობლივი სამხედრო წვრთნები დაიწყეს აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში კვიპროსის მონაწილეობით მიმდინარე ტერიტორიული დავების ფონზე.<ref>{{Cite web|title=Turkey begins military exercises in northern Cyprus|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/9/7/turkey-begins-military-exercises-in-northern-cyprus|access-date=2020-10-01|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> *14 სექტემბერი — [[ლიბანი]]დან და [[სირია|სირი]]იდან წამოსული სულ მცირე ცამეტი მიგრანტი და ლტოლვილი დაიღუპა კვიპროსში გადასვლის მცდელობისას.<ref>{{Cite web|date=2020-09-29|title=Cyprus: Asylum Seekers Summarily Returned|url=https://www.hrw.org/news/2020/09/29/cyprus-asylum-seekers-summarily-returned|access-date=2021-08-05|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> *24 სექტემბერი — საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ მიესალმება [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინ]]სა და [[ისრაელი|ისრაელ]]ს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების შესახებ შეთანხმებას. უწყებამ დასძინა, რომ ეს შეთანხმება კიდევ ერთი პოზიტიური ნაბიჯია რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობისთვის, რაც მოჰყვა ერთი თვით ადრე ისრაელისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების მიერ გამოცხადებულ ანალოგიურ გადაწყვეტილებას.<ref>{{Cite web|date=September 14, 2020|title=Cyprus MFA announcement|url=https://twitter.com/CyprusMFA/status/1305357631339597824|via=Twitter}}</ref> ===ოქტომბერი=== *2 ოქტომბერი — ევროპული საბჭო შეთანხმდა [[ბელარუსი]]ს წინააღმდეგ სანქციების დაწესებაზე მას შემდეგ, რაც დაარწმუნა კვიპროსი (რომელიც მანამდე ბლოკავდა ამ გადაწყვეტილებას), რომ თურქეთსაც დაუწესდებოდა სანქციები, თუ ის გააგრძელებდა ნავთობისა და გაზის ბურღვას სადავო საზღვაო რეგიონებში.<ref>{{Cite news|last=Strupczewski|first=Robin Emmott, Sabine Siebold, Jan|date=2020-10-02|title=EU leaders break deadlock to impose sanctions on Belarus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/eu-summit-idUSKBN26M58G|access-date=2020-10-02}}</ref><ref>{{Cite news|last=Cook {{!}} AP|first=Lorne|title=EU leaders overcome Cyprus veto, agree to Belarus sanctions|language=en-US|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/business/eu-leaders-overcome-cyprus-veto-agree-to-belarus-sanctions/2020/10/01/9c0a9a10-0445-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004230221/https://www.washingtonpost.com/business/eu-leaders-overcome-cyprus-veto-agree-to-belarus-sanctions/2020/10/01/9c0a9a10-0445-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html|url-status=dead|archive-date=2020-10-04|access-date=2020-10-02|issn=0190-8286}}</ref> ==გარდაცვლილები== *12 თებერვალი — [[ტაკის ევდოკასი]], პოლიტიკოსი და ფსიქიატრი, დემოკრატიული ეროვნული პარტიის დამფუძნებელი (დაბ. [[1928]]).<ref>{{Cite web |url=https://in-cyprus.com/psychiatrist-politician-takis-evdokas-dies-aged-92/ |title=Psychiatrist, politician Takis Evdokas dies, aged 92 |access-date=2020-09-16 |archive-date=2020-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213002144/https://in-cyprus.com/psychiatrist-politician-takis-evdokas-dies-aged-92/ |url-status=dead }}</ref> *23 აპრილი — [[ალეკოს მარკიდესი]], იურისტი და პოლიტიკოსი, ყოფილი პარლამენტის წევრი და გენერალური პროკურორი (დაბ. [[1943]]).<ref>[https://www.offsite.com.cy/eidiseis/topika/efyge-o-alekos-markidis «Έφυγε» ο Αλέκος Μαρκίδης] {{in lang|el}}</ref> 1xlxgzpgri1fgqju5uu38zspajie4pp 5416844 5416843 2026-06-19T12:10:52Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 5416844 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2020}} '''2020 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[დემეტრის სილურისი]] (15 ოქტომბრამდე); [[ადამოს ადამუ]] (დაიწყება 23 ოქტომბრიდან) ==მოვლენები== მიმდინარე – COVID-19-ის პანდემია [[კვიპროსი|კვიპროს]]სა და [[კვიპროსის კონფლიქტი|კვიპროსის კონფლიქტში]] ===თებერვალი=== *28 თებერვალი — მთავრობა აცხადებს, რომ COVID-19-თან დაკავშირებული შეშფოთების გამო, ჩრდილოეთ კვიპროსის საზღვარზე მდებარე ოთხი გამშვები პუნქტი დაიკეტება. ეს არის პირველი შემთხვევა [[2003]] წლის შემდეგ, როდესაც სასაზღვრო პუნქტები დაიკეტა.<ref>{{Cite news|date=2020-02-28|title=Cyprus to shut checkpoints for first time since 2003 over coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-cyprus-checkpoints-idUSKCN20M1T6|access-date=2020-08-08}}</ref> ===მარტი=== *9 მარტი — ჯანდაცვის მინისტრი კუნძულზე COVID-19-ის პირველ ორ შემთხვევას ადასტურებს: ერთი შემთხვევაა 64 წლის სამედიცინო სფეროს მუშაკი, რომელიც [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]] იმყოფებოდა, ხოლო მეორე – 25 წლის მამაკაცი [[ლიმასოლი]]დან, რომელიც [[იტალია]]ში მოგზაურობდა.<ref>{{Cite web|last=Michael|first=Peter|date=2020-03-09|title=Hospital close to shutdown after doctor with virus treated patients (Update 5)|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/10/hospital-close-to-shutdown-after-doctor-with-virus-treated-patients-update-5/|access-date=2020-06-19|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> *13 მარტი — სპეციალურ ტელემიმართვაში პრეზიდენტმა ნიკოს ანასტასიადესმა გამოაცხადა, რომ ქვეყნის ყველა საზღვარი 15 დღით ჩაიკეტებოდა ყველასთვის, გარდა კვიპროსის მოქალაქეებისა, კუნძულზე მომუშავე ევროპელებისა და სპეციალური ნებართვის მქონე პირებისა. ხელისუფლებამ ასევე გაახანგრძლივა სკოლების დაკეტვის ვადა 10 აპრილამდე, როგორც პრევენციული ღონისძიება COVID-19-ის წინააღმდეგ.<ref>{{Cite news|date=2020-03-13|title=UPDATE 1-Cyprus shuts its borders for 15 days to fight coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-borders-idUSL8N2B67EA|access-date=2020-08-08}}</ref> *21 მარტი — ქვეყანაში ფიქსირდება COVID-19-ით გამოწვეული პირველი გარდაცვალება — პაციენტს თანმხლები ქრონიკული დაავადებები ჰქონდა.<ref>{{Cite news|date=2020-03-21|title=Cyprus reports its first coronavirus death - health ministry|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-death-idUSA8N29K01J|access-date=2020-08-08}}</ref> *23 მარტი — პრეზიდენტი ნიკოს ანასტასიადესი აცხადებს საყოველთაო იზოლაციას (ლოკდაუნს), რომელიც 24 მარტს დაიწყება და 13 აპრილს დასრულდება. ლოკდაუნი მაშინ გამოცხადდა, როდესაც ქვეყანაში კორონავირუსის 116 შემთხვევა და ერთი გარდაცვალება იყო დაფიქსირებული.<ref>{{Cite news|title=Cyprus to Impose Lockdown to Contain Spread of Coronavirus|newspaper=Bloomberg.com |date=23 March 2020 |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-23/cyprus-to-impose-lockdown-to-contain-spread-of-coronavirus}}</ref> *27 მარტი — მთავრობა აცხადებს, რომ აპრილის დასაწყისში 50 პატიმარი გათავისუფლდება. პატიმრები [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ცენტრალურ ციხეში იმყოფებოდნენ, რომელიც წლების განმავლობაში გადატვირთული რეჟიმით მუშაობდა. მოსალოდნელია, რომ გათავისუფლება შეამცირებს ციხეში გადატვირთულობას და შეანელებს ვირუსის გავრცელებას.<ref>{{Cite web|last=Theodoulou|first=Nick|date=2020-03-27|title=Coronavirus: around 50 prisoners to be released – reports|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/27/coronavirus-around-50-prisoners-to-be-released-reports/|access-date=2020-08-08|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *21 მაისი — საყოველთაო იზოლაცია დასრულდა და რეპატრიაციის ფრენები გაგრძელდა, თუმცა ქვეყანაში დაბრუნებულებს ორკვირიანი კარანტინის გავლა აღარ უწევთ. მთავრობამ ასევე გამოაცხადა, რომ აეროპორტები სრულად გაიხსნება 9 ივნისს, თუმცა ვირუსით მძიმედ დაზარალებული ქვეყნებიდან ფრენები შემდგომ შეტყობინებამდე აკრძალული დარჩება.<ref>{{Cite web|date=2020-07-21|title=Cyprus Publishes New Categorization of Countries Based COVID-19 Situation|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/cyprus-publishes-new-categorization-of-countries-based-covid-19-situation/|access-date=2020-08-08|website=SchengenVisaInfo.com|language=en}}</ref> *25 მაისი — მთავრობა აცხადებს, რომ დეპორტაციას გაუკეთებს 17 იმიგრანტს, რომლებიც ეჭვმიტანილნი არიან ექსტრემისტულ ჯგუფებთან კავშირში ან ტერორისტულ აქტებში მონაწილეობაში. სამინისტროს ინფორმაციით, იმიგრანტები, რომლებიც მიგრანტთა დაკავების ცენტრში იმყოფებიან, ქვეყანას მას შემდეგ დატოვებენ, რაც COVID-19-თან დაკავშირებული ყველა შეზღუდვა მოიხსნება.<ref>{{Cite web|date=2020-05-25|title=Cyprus to deport 17 migrants suspected of terror links|url=https://apnews.com/fd68ffed5fef1c5cdf5931ee91cb6899|access-date=2020-08-08|website=AP NEWS}}</ref> ===აგვისტო=== *24 აგვისტო — ტელეკომპანია Al Jazeera-მ გამოაქვეყნა „კვიპროსის დოკუმენტები“ (The Cyprus Papers), რომელიც მოიცავს 1400-ზე მეტ კონფიდენციალურ, დამტკიცებულ განაცხადს ქვეყნის სამთავრობო საინვესტიციო პროგრამასთან დაკავშირებით. ტელეკომპანიის განცხადებით, პასპორტები მიჰყიდეს კრიმინალებსა და ძებნილებს 70 ქვეყნიდან, რომლებიც კვიპროსის პასპორტის შეძენით [[ევროკავშირი]]ს მოქალაქეები გახდნენ. მთავრობა ამტკიცებს, რომ მან აღმოფხვრა საკანონმდებლო ხარვეზები და თითოეული მიღებული განაცხადი იმ დროისთვის არსებულ სტანდარტებს შეესაბამებოდა. ქვეყნის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ჩამოართმევს მოქალაქეობას იმ პირებს, რომლებიც მძიმე დანაშაულში იქნებიან მხილებულნი.<ref>{{cite news |title= Explainer: What are The Cyprus Papers?|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/explainer-cyprus-papers-200821084825891.html|work=Al Jazeera |date= Aug 23, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|last=Unit|first=James Kleinfeld, Al Jazeera Investigative|title=Explainer: What are The Cyprus Papers?|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/explainer-cyprus-papers-200821084825891.html|access-date=2020-08-24|website=www.aljazeera.com}}</ref><ref>{{cite news |title= The Cyprus Papers|url=https://www.aljazeera.com/investigations/cypruspapers/|work=Al Jazeera |date= Aug 23, 2020}}</ref> *26 აგვისტო — [[თურქეთი]]ს ეროვნული თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ თურქეთის სამხედრო-საზღვაო ძალების ბარბაროსის კლასის ფრეგატმა და გემმა TCG Burgazada-მ აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში [[აშშ]]-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების ხომალდ USS Winston S. Churchill-თან ერთად ერთობლივი სამხედრო წვრთნები ჩაატარეს. ეს მოხდა რამდენიმე საათში მას შემდეგ, რაც [[საბერძნეთი|საბერძნეთმა]] ანალოგიური წვრთნები ჩაატარა [[კვიპროსი|კვიპროს]]თან, [[საფრანგეთი|საფრანგეთ]]თან და [[იტალია]]სთან ერთად სადავო ეგეოსის რეგიონში.<ref>{{Cite web|title=Turkey says conducted Mediterranean exercise with US|url=https://www.wionews.com/world/turkey-says-conducted-mediterranean-exercise-with-us-323260|access-date=2020-10-01|website=WION|language=en}}</ref> *28 აგვისტო — ევროკავშირის უმაღლესი დიპლომატი [[ჟოზეპ ბორელი]] თურქეთს სანქციებით დაემუქრა, თუ ის და საბერძნეთი არ მოაგვარებენ უთანხმოებას საზღვაო საზღვრებისა და კვიპროსის მახლობლად გაზის ბურღვის უფლებებთან დაკავშირებით.<ref>{{Cite web|title=EU warns Turkey of sanctions as east Mediterranean crisis worsens|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/8/28/eu-warns-turkey-of-sanctions-as-east-mediterranean-crisis-worsens|access-date=2020-10-01|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> *31 აგვისტო — საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან-ივ ლე დრიანმა მოუწოდა ევროპას „კოორდინირებული პასუხისკენ“ აღმოსავლეთ [[ხმელთაშუა ზღვა]]ში კვიპროსისა და საბერძნეთის მიმართ თურქეთის ბოლოდროინდელი აგრესიის საპასუხოდ და განაცხადა: „ევროპამ უნდა დატოვოს გულუბრყვილობის ეპოქა და თავად განსაზღვროს საკუთარი ბედი“.<ref>{{Cite web|last=étrangères|first=Ministère de l'Europe et des Affaires|title=Seminar of the French Ambassadors posted to the European space - Speech by Mr Jean-Yves Le Drian (Paris, 31 Aug. 20)|url=https://www.diplomatie.gouv.fr/en/our-ministers/jean-yves-le-drian/speeches/article/seminar-of-the-french-ambassadors-posted-to-the-european-space-speech-by-mr|access-date=2020-10-01|website=France Diplomacy - Ministry for Europe and Foreign Affairs|language=en}}</ref> ===სექტემბერი=== *6 სექტემბერი — თურქეთის შეიარაღებულმა ძალებმა ჩრდილოეთ კვიპროსის უსაფრთხოების ძალების სარდლობასთან ერთად ერთობლივი სამხედრო წვრთნები დაიწყეს აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში კვიპროსის მონაწილეობით მიმდინარე ტერიტორიული დავების ფონზე.<ref>{{Cite web|title=Turkey begins military exercises in northern Cyprus|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/9/7/turkey-begins-military-exercises-in-northern-cyprus|access-date=2020-10-01|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> *14 სექტემბერი — [[ლიბანი]]დან და [[სირია|სირი]]იდან წამოსული სულ მცირე ცამეტი მიგრანტი და ლტოლვილი დაიღუპა კვიპროსში გადასვლის მცდელობისას.<ref>{{Cite web|date=2020-09-29|title=Cyprus: Asylum Seekers Summarily Returned|url=https://www.hrw.org/news/2020/09/29/cyprus-asylum-seekers-summarily-returned|access-date=2021-08-05|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> *24 სექტემბერი — საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ მიესალმება [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინ]]სა და [[ისრაელი|ისრაელ]]ს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების შესახებ შეთანხმებას. უწყებამ დასძინა, რომ ეს შეთანხმება კიდევ ერთი პოზიტიური ნაბიჯია რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობისთვის, რაც მოჰყვა ერთი თვით ადრე ისრაელისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების მიერ გამოცხადებულ ანალოგიურ გადაწყვეტილებას.<ref>{{Cite web|date=September 14, 2020|title=Cyprus MFA announcement|url=https://twitter.com/CyprusMFA/status/1305357631339597824|via=Twitter}}</ref> ===ოქტომბერი=== *2 ოქტომბერი — ევროპული საბჭო შეთანხმდა [[ბელარუსი]]ს წინააღმდეგ სანქციების დაწესებაზე მას შემდეგ, რაც დაარწმუნა კვიპროსი (რომელიც მანამდე ბლოკავდა ამ გადაწყვეტილებას), რომ თურქეთსაც დაუწესდებოდა სანქციები, თუ ის გააგრძელებდა ნავთობისა და გაზის ბურღვას სადავო საზღვაო რეგიონებში.<ref>{{Cite news|last=Strupczewski|first=Robin Emmott, Sabine Siebold, Jan|date=2020-10-02|title=EU leaders break deadlock to impose sanctions on Belarus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/eu-summit-idUSKBN26M58G|access-date=2020-10-02}}</ref><ref>{{Cite news|last=Cook {{!}} AP|first=Lorne|title=EU leaders overcome Cyprus veto, agree to Belarus sanctions|language=en-US|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/business/eu-leaders-overcome-cyprus-veto-agree-to-belarus-sanctions/2020/10/01/9c0a9a10-0445-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004230221/https://www.washingtonpost.com/business/eu-leaders-overcome-cyprus-veto-agree-to-belarus-sanctions/2020/10/01/9c0a9a10-0445-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html|url-status=dead|archive-date=2020-10-04|access-date=2020-10-02|issn=0190-8286}}</ref> ==გარდაცვლილები== *12 თებერვალი — [[ტაკის ევდოკასი]], პოლიტიკოსი და ფსიქიატრი, დემოკრატიული ეროვნული პარტიის დამფუძნებელი (დაბ. [[1928]]).<ref>{{Cite web |url=https://in-cyprus.com/psychiatrist-politician-takis-evdokas-dies-aged-92/ |title=Psychiatrist, politician Takis Evdokas dies, aged 92 |access-date=2020-09-16 |archive-date=2020-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213002144/https://in-cyprus.com/psychiatrist-politician-takis-evdokas-dies-aged-92/ |url-status=dead }}</ref> *23 აპრილი — [[ალეკოს მარკიდესი]], იურისტი და პოლიტიკოსი, ყოფილი პარლამენტის წევრი და გენერალური პროკურორი (დაბ. [[1943]]).<ref>[https://www.offsite.com.cy/eidiseis/topika/efyge-o-alekos-markidis «Έφυγε» ο Αλέκος Μαρκίδης] {{in lang|el}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2020 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2020 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2020 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2020 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] 8gdgrv8s33qqn1dqovmmdpm0iwfsg7b 5416845 5416844 2026-06-19T12:11:40Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 5416845 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2020}} '''2020 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[დემეტრის სილურისი]] (15 ოქტომბრამდე); [[ადამოს ადამუ]] (დაიწყება 23 ოქტომბრიდან) ==მოვლენები== მიმდინარე – [[COVID-19-ის პანდემია]] [[კვიპროსი|კვიპროს]]სა და [[კვიპროსის კონფლიქტი|კვიპროსის კონფლიქტში]] ===თებერვალი=== *28 თებერვალი — მთავრობა აცხადებს, რომ COVID-19-თან დაკავშირებული შეშფოთების გამო, ჩრდილოეთ კვიპროსის საზღვარზე მდებარე ოთხი გამშვები პუნქტი დაიკეტება. ეს არის პირველი შემთხვევა [[2003]] წლის შემდეგ, როდესაც სასაზღვრო პუნქტები დაიკეტა.<ref>{{Cite news|date=2020-02-28|title=Cyprus to shut checkpoints for first time since 2003 over coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-cyprus-checkpoints-idUSKCN20M1T6|access-date=2020-08-08}}</ref> ===მარტი=== *9 მარტი — ჯანდაცვის მინისტრი კუნძულზე COVID-19-ის პირველ ორ შემთხვევას ადასტურებს: ერთი შემთხვევაა 64 წლის სამედიცინო სფეროს მუშაკი, რომელიც [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]] იმყოფებოდა, ხოლო მეორე – 25 წლის მამაკაცი [[ლიმასოლი]]დან, რომელიც [[იტალია]]ში მოგზაურობდა.<ref>{{Cite web|last=Michael|first=Peter|date=2020-03-09|title=Hospital close to shutdown after doctor with virus treated patients (Update 5)|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/10/hospital-close-to-shutdown-after-doctor-with-virus-treated-patients-update-5/|access-date=2020-06-19|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> *13 მარტი — სპეციალურ ტელემიმართვაში პრეზიდენტმა ნიკოს ანასტასიადესმა გამოაცხადა, რომ ქვეყნის ყველა საზღვარი 15 დღით ჩაიკეტებოდა ყველასთვის, გარდა კვიპროსის მოქალაქეებისა, კუნძულზე მომუშავე ევროპელებისა და სპეციალური ნებართვის მქონე პირებისა. ხელისუფლებამ ასევე გაახანგრძლივა სკოლების დაკეტვის ვადა 10 აპრილამდე, როგორც პრევენციული ღონისძიება COVID-19-ის წინააღმდეგ.<ref>{{Cite news|date=2020-03-13|title=UPDATE 1-Cyprus shuts its borders for 15 days to fight coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-borders-idUSL8N2B67EA|access-date=2020-08-08}}</ref> *21 მარტი — ქვეყანაში ფიქსირდება COVID-19-ით გამოწვეული პირველი გარდაცვალება — პაციენტს თანმხლები ქრონიკული დაავადებები ჰქონდა.<ref>{{Cite news|date=2020-03-21|title=Cyprus reports its first coronavirus death - health ministry|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-death-idUSA8N29K01J|access-date=2020-08-08}}</ref> *23 მარტი — პრეზიდენტი ნიკოს ანასტასიადესი აცხადებს საყოველთაო იზოლაციას (ლოკდაუნს), რომელიც 24 მარტს დაიწყება და 13 აპრილს დასრულდება. ლოკდაუნი მაშინ გამოცხადდა, როდესაც ქვეყანაში კორონავირუსის 116 შემთხვევა და ერთი გარდაცვალება იყო დაფიქსირებული.<ref>{{Cite news|title=Cyprus to Impose Lockdown to Contain Spread of Coronavirus|newspaper=Bloomberg.com |date=23 March 2020 |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-23/cyprus-to-impose-lockdown-to-contain-spread-of-coronavirus}}</ref> *27 მარტი — მთავრობა აცხადებს, რომ აპრილის დასაწყისში 50 პატიმარი გათავისუფლდება. პატიმრები [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ცენტრალურ ციხეში იმყოფებოდნენ, რომელიც წლების განმავლობაში გადატვირთული რეჟიმით მუშაობდა. მოსალოდნელია, რომ გათავისუფლება შეამცირებს ციხეში გადატვირთულობას და შეანელებს ვირუსის გავრცელებას.<ref>{{Cite web|last=Theodoulou|first=Nick|date=2020-03-27|title=Coronavirus: around 50 prisoners to be released – reports|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/27/coronavirus-around-50-prisoners-to-be-released-reports/|access-date=2020-08-08|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *21 მაისი — საყოველთაო იზოლაცია დასრულდა და რეპატრიაციის ფრენები გაგრძელდა, თუმცა ქვეყანაში დაბრუნებულებს ორკვირიანი კარანტინის გავლა აღარ უწევთ. მთავრობამ ასევე გამოაცხადა, რომ აეროპორტები სრულად გაიხსნება 9 ივნისს, თუმცა ვირუსით მძიმედ დაზარალებული ქვეყნებიდან ფრენები შემდგომ შეტყობინებამდე აკრძალული დარჩება.<ref>{{Cite web|date=2020-07-21|title=Cyprus Publishes New Categorization of Countries Based COVID-19 Situation|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/cyprus-publishes-new-categorization-of-countries-based-covid-19-situation/|access-date=2020-08-08|website=SchengenVisaInfo.com|language=en}}</ref> *25 მაისი — მთავრობა აცხადებს, რომ დეპორტაციას გაუკეთებს 17 იმიგრანტს, რომლებიც ეჭვმიტანილნი არიან ექსტრემისტულ ჯგუფებთან კავშირში ან ტერორისტულ აქტებში მონაწილეობაში. სამინისტროს ინფორმაციით, იმიგრანტები, რომლებიც მიგრანტთა დაკავების ცენტრში იმყოფებიან, ქვეყანას მას შემდეგ დატოვებენ, რაც COVID-19-თან დაკავშირებული ყველა შეზღუდვა მოიხსნება.<ref>{{Cite web|date=2020-05-25|title=Cyprus to deport 17 migrants suspected of terror links|url=https://apnews.com/fd68ffed5fef1c5cdf5931ee91cb6899|access-date=2020-08-08|website=AP NEWS}}</ref> ===აგვისტო=== *24 აგვისტო — ტელეკომპანია Al Jazeera-მ გამოაქვეყნა „კვიპროსის დოკუმენტები“ (The Cyprus Papers), რომელიც მოიცავს 1400-ზე მეტ კონფიდენციალურ, დამტკიცებულ განაცხადს ქვეყნის სამთავრობო საინვესტიციო პროგრამასთან დაკავშირებით. ტელეკომპანიის განცხადებით, პასპორტები მიჰყიდეს კრიმინალებსა და ძებნილებს 70 ქვეყნიდან, რომლებიც კვიპროსის პასპორტის შეძენით [[ევროკავშირი]]ს მოქალაქეები გახდნენ. მთავრობა ამტკიცებს, რომ მან აღმოფხვრა საკანონმდებლო ხარვეზები და თითოეული მიღებული განაცხადი იმ დროისთვის არსებულ სტანდარტებს შეესაბამებოდა. ქვეყნის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ჩამოართმევს მოქალაქეობას იმ პირებს, რომლებიც მძიმე დანაშაულში იქნებიან მხილებულნი.<ref>{{cite news |title= Explainer: What are The Cyprus Papers?|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/explainer-cyprus-papers-200821084825891.html|work=Al Jazeera |date= Aug 23, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|last=Unit|first=James Kleinfeld, Al Jazeera Investigative|title=Explainer: What are The Cyprus Papers?|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/explainer-cyprus-papers-200821084825891.html|access-date=2020-08-24|website=www.aljazeera.com}}</ref><ref>{{cite news |title= The Cyprus Papers|url=https://www.aljazeera.com/investigations/cypruspapers/|work=Al Jazeera |date= Aug 23, 2020}}</ref> *26 აგვისტო — [[თურქეთი]]ს ეროვნული თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ თურქეთის სამხედრო-საზღვაო ძალების ბარბაროსის კლასის ფრეგატმა და გემმა TCG Burgazada-მ აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში [[აშშ]]-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების ხომალდ USS Winston S. Churchill-თან ერთად ერთობლივი სამხედრო წვრთნები ჩაატარეს. ეს მოხდა რამდენიმე საათში მას შემდეგ, რაც [[საბერძნეთი|საბერძნეთმა]] ანალოგიური წვრთნები ჩაატარა [[კვიპროსი|კვიპროს]]თან, [[საფრანგეთი|საფრანგეთ]]თან და [[იტალია]]სთან ერთად სადავო ეგეოსის რეგიონში.<ref>{{Cite web|title=Turkey says conducted Mediterranean exercise with US|url=https://www.wionews.com/world/turkey-says-conducted-mediterranean-exercise-with-us-323260|access-date=2020-10-01|website=WION|language=en}}</ref> *28 აგვისტო — ევროკავშირის უმაღლესი დიპლომატი [[ჟოზეპ ბორელი]] თურქეთს სანქციებით დაემუქრა, თუ ის და საბერძნეთი არ მოაგვარებენ უთანხმოებას საზღვაო საზღვრებისა და კვიპროსის მახლობლად გაზის ბურღვის უფლებებთან დაკავშირებით.<ref>{{Cite web|title=EU warns Turkey of sanctions as east Mediterranean crisis worsens|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/8/28/eu-warns-turkey-of-sanctions-as-east-mediterranean-crisis-worsens|access-date=2020-10-01|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> *31 აგვისტო — საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან-ივ ლე დრიანმა მოუწოდა ევროპას „კოორდინირებული პასუხისკენ“ აღმოსავლეთ [[ხმელთაშუა ზღვა]]ში კვიპროსისა და საბერძნეთის მიმართ თურქეთის ბოლოდროინდელი აგრესიის საპასუხოდ და განაცხადა: „ევროპამ უნდა დატოვოს გულუბრყვილობის ეპოქა და თავად განსაზღვროს საკუთარი ბედი“.<ref>{{Cite web|last=étrangères|first=Ministère de l'Europe et des Affaires|title=Seminar of the French Ambassadors posted to the European space - Speech by Mr Jean-Yves Le Drian (Paris, 31 Aug. 20)|url=https://www.diplomatie.gouv.fr/en/our-ministers/jean-yves-le-drian/speeches/article/seminar-of-the-french-ambassadors-posted-to-the-european-space-speech-by-mr|access-date=2020-10-01|website=France Diplomacy - Ministry for Europe and Foreign Affairs|language=en}}</ref> ===სექტემბერი=== *6 სექტემბერი — თურქეთის შეიარაღებულმა ძალებმა ჩრდილოეთ კვიპროსის უსაფრთხოების ძალების სარდლობასთან ერთად ერთობლივი სამხედრო წვრთნები დაიწყეს აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში კვიპროსის მონაწილეობით მიმდინარე ტერიტორიული დავების ფონზე.<ref>{{Cite web|title=Turkey begins military exercises in northern Cyprus|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/9/7/turkey-begins-military-exercises-in-northern-cyprus|access-date=2020-10-01|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> *14 სექტემბერი — [[ლიბანი]]დან და [[სირია|სირი]]იდან წამოსული სულ მცირე ცამეტი მიგრანტი და ლტოლვილი დაიღუპა კვიპროსში გადასვლის მცდელობისას.<ref>{{Cite web|date=2020-09-29|title=Cyprus: Asylum Seekers Summarily Returned|url=https://www.hrw.org/news/2020/09/29/cyprus-asylum-seekers-summarily-returned|access-date=2021-08-05|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> *24 სექტემბერი — საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ მიესალმება [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინ]]სა და [[ისრაელი|ისრაელ]]ს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების შესახებ შეთანხმებას. უწყებამ დასძინა, რომ ეს შეთანხმება კიდევ ერთი პოზიტიური ნაბიჯია რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობისთვის, რაც მოჰყვა ერთი თვით ადრე ისრაელისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების მიერ გამოცხადებულ ანალოგიურ გადაწყვეტილებას.<ref>{{Cite web|date=September 14, 2020|title=Cyprus MFA announcement|url=https://twitter.com/CyprusMFA/status/1305357631339597824|via=Twitter}}</ref> ===ოქტომბერი=== *2 ოქტომბერი — ევროპული საბჭო შეთანხმდა [[ბელარუსი]]ს წინააღმდეგ სანქციების დაწესებაზე მას შემდეგ, რაც დაარწმუნა კვიპროსი (რომელიც მანამდე ბლოკავდა ამ გადაწყვეტილებას), რომ თურქეთსაც დაუწესდებოდა სანქციები, თუ ის გააგრძელებდა ნავთობისა და გაზის ბურღვას სადავო საზღვაო რეგიონებში.<ref>{{Cite news|last=Strupczewski|first=Robin Emmott, Sabine Siebold, Jan|date=2020-10-02|title=EU leaders break deadlock to impose sanctions on Belarus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/eu-summit-idUSKBN26M58G|access-date=2020-10-02}}</ref><ref>{{Cite news|last=Cook {{!}} AP|first=Lorne|title=EU leaders overcome Cyprus veto, agree to Belarus sanctions|language=en-US|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/business/eu-leaders-overcome-cyprus-veto-agree-to-belarus-sanctions/2020/10/01/9c0a9a10-0445-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004230221/https://www.washingtonpost.com/business/eu-leaders-overcome-cyprus-veto-agree-to-belarus-sanctions/2020/10/01/9c0a9a10-0445-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html|url-status=dead|archive-date=2020-10-04|access-date=2020-10-02|issn=0190-8286}}</ref> ==გარდაცვლილები== *12 თებერვალი — [[ტაკის ევდოკასი]], პოლიტიკოსი და ფსიქიატრი, დემოკრატიული ეროვნული პარტიის დამფუძნებელი (დაბ. [[1928]]).<ref>{{Cite web |url=https://in-cyprus.com/psychiatrist-politician-takis-evdokas-dies-aged-92/ |title=Psychiatrist, politician Takis Evdokas dies, aged 92 |access-date=2020-09-16 |archive-date=2020-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213002144/https://in-cyprus.com/psychiatrist-politician-takis-evdokas-dies-aged-92/ |url-status=dead }}</ref> *23 აპრილი — [[ალეკოს მარკიდესი]], იურისტი და პოლიტიკოსი, ყოფილი პარლამენტის წევრი და გენერალური პროკურორი (დაბ. [[1943]]).<ref>[https://www.offsite.com.cy/eidiseis/topika/efyge-o-alekos-markidis «Έφυγε» ο Αλέκος Μαρκίδης] {{in lang|el}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2020 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2020 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2020 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2020 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] gjeqqsomybg94mrtpw8ynq6n6u4iue3 5416846 5416845 2026-06-19T12:13:11Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 /* მოვლენები */ 5416846 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2020}} '''2020 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[დემეტრის სილურისი]] (15 ოქტომბრამდე); [[ადამოს ადამუ]] (დაიწყება 23 ოქტომბრიდან) ==მოვლენები== მიმდინარე – [[COVID-19-ის პანდემია]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]] და [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== *28 თებერვალი — მთავრობა აცხადებს, რომ COVID-19-თან დაკავშირებული შეშფოთების გამო, ჩრდილოეთ კვიპროსის საზღვარზე მდებარე ოთხი გამშვები პუნქტი დაიკეტება. ეს არის პირველი შემთხვევა [[2003]] წლის შემდეგ, როდესაც სასაზღვრო პუნქტები დაიკეტა.<ref>{{Cite news|date=2020-02-28|title=Cyprus to shut checkpoints for first time since 2003 over coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-cyprus-checkpoints-idUSKCN20M1T6|access-date=2020-08-08}}</ref> ===მარტი=== *9 მარტი — ჯანდაცვის მინისტრი კუნძულზე COVID-19-ის პირველ ორ შემთხვევას ადასტურებს: ერთი შემთხვევაა 64 წლის სამედიცინო სფეროს მუშაკი, რომელიც [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]] იმყოფებოდა, ხოლო მეორე – 25 წლის მამაკაცი [[ლიმასოლი]]დან, რომელიც [[იტალია]]ში მოგზაურობდა.<ref>{{Cite web|last=Michael|first=Peter|date=2020-03-09|title=Hospital close to shutdown after doctor with virus treated patients (Update 5)|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/10/hospital-close-to-shutdown-after-doctor-with-virus-treated-patients-update-5/|access-date=2020-06-19|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> *13 მარტი — სპეციალურ ტელემიმართვაში პრეზიდენტმა ნიკოს ანასტასიადესმა გამოაცხადა, რომ ქვეყნის ყველა საზღვარი 15 დღით ჩაიკეტებოდა ყველასთვის, გარდა კვიპროსის მოქალაქეებისა, კუნძულზე მომუშავე ევროპელებისა და სპეციალური ნებართვის მქონე პირებისა. ხელისუფლებამ ასევე გაახანგრძლივა სკოლების დაკეტვის ვადა 10 აპრილამდე, როგორც პრევენციული ღონისძიება COVID-19-ის წინააღმდეგ.<ref>{{Cite news|date=2020-03-13|title=UPDATE 1-Cyprus shuts its borders for 15 days to fight coronavirus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-borders-idUSL8N2B67EA|access-date=2020-08-08}}</ref> *21 მარტი — ქვეყანაში ფიქსირდება COVID-19-ით გამოწვეული პირველი გარდაცვალება — პაციენტს თანმხლები ქრონიკული დაავადებები ჰქონდა.<ref>{{Cite news|date=2020-03-21|title=Cyprus reports its first coronavirus death - health ministry|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-cyprus-death-idUSA8N29K01J|access-date=2020-08-08}}</ref> *23 მარტი — პრეზიდენტი ნიკოს ანასტასიადესი აცხადებს საყოველთაო იზოლაციას (ლოკდაუნს), რომელიც 24 მარტს დაიწყება და 13 აპრილს დასრულდება. ლოკდაუნი მაშინ გამოცხადდა, როდესაც ქვეყანაში კორონავირუსის 116 შემთხვევა და ერთი გარდაცვალება იყო დაფიქსირებული.<ref>{{Cite news|title=Cyprus to Impose Lockdown to Contain Spread of Coronavirus|newspaper=Bloomberg.com |date=23 March 2020 |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-23/cyprus-to-impose-lockdown-to-contain-spread-of-coronavirus}}</ref> *27 მარტი — მთავრობა აცხადებს, რომ აპრილის დასაწყისში 50 პატიმარი გათავისუფლდება. პატიმრები [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] ცენტრალურ ციხეში იმყოფებოდნენ, რომელიც წლების განმავლობაში გადატვირთული რეჟიმით მუშაობდა. მოსალოდნელია, რომ გათავისუფლება შეამცირებს ციხეში გადატვირთულობას და შეანელებს ვირუსის გავრცელებას.<ref>{{Cite web|last=Theodoulou|first=Nick|date=2020-03-27|title=Coronavirus: around 50 prisoners to be released – reports|url=https://cyprus-mail.com/2020/03/27/coronavirus-around-50-prisoners-to-be-released-reports/|access-date=2020-08-08|website=Cyprus Mail|language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *21 მაისი — საყოველთაო იზოლაცია დასრულდა და რეპატრიაციის ფრენები გაგრძელდა, თუმცა ქვეყანაში დაბრუნებულებს ორკვირიანი კარანტინის გავლა აღარ უწევთ. მთავრობამ ასევე გამოაცხადა, რომ აეროპორტები სრულად გაიხსნება 9 ივნისს, თუმცა ვირუსით მძიმედ დაზარალებული ქვეყნებიდან ფრენები შემდგომ შეტყობინებამდე აკრძალული დარჩება.<ref>{{Cite web|date=2020-07-21|title=Cyprus Publishes New Categorization of Countries Based COVID-19 Situation|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/cyprus-publishes-new-categorization-of-countries-based-covid-19-situation/|access-date=2020-08-08|website=SchengenVisaInfo.com|language=en}}</ref> *25 მაისი — მთავრობა აცხადებს, რომ დეპორტაციას გაუკეთებს 17 იმიგრანტს, რომლებიც ეჭვმიტანილნი არიან ექსტრემისტულ ჯგუფებთან კავშირში ან ტერორისტულ აქტებში მონაწილეობაში. სამინისტროს ინფორმაციით, იმიგრანტები, რომლებიც მიგრანტთა დაკავების ცენტრში იმყოფებიან, ქვეყანას მას შემდეგ დატოვებენ, რაც COVID-19-თან დაკავშირებული ყველა შეზღუდვა მოიხსნება.<ref>{{Cite web|date=2020-05-25|title=Cyprus to deport 17 migrants suspected of terror links|url=https://apnews.com/fd68ffed5fef1c5cdf5931ee91cb6899|access-date=2020-08-08|website=AP NEWS}}</ref> ===აგვისტო=== *24 აგვისტო — ტელეკომპანია Al Jazeera-მ გამოაქვეყნა „კვიპროსის დოკუმენტები“ (The Cyprus Papers), რომელიც მოიცავს 1400-ზე მეტ კონფიდენციალურ, დამტკიცებულ განაცხადს ქვეყნის სამთავრობო საინვესტიციო პროგრამასთან დაკავშირებით. ტელეკომპანიის განცხადებით, პასპორტები მიჰყიდეს კრიმინალებსა და ძებნილებს 70 ქვეყნიდან, რომლებიც კვიპროსის პასპორტის შეძენით [[ევროკავშირი]]ს მოქალაქეები გახდნენ. მთავრობა ამტკიცებს, რომ მან აღმოფხვრა საკანონმდებლო ხარვეზები და თითოეული მიღებული განაცხადი იმ დროისთვის არსებულ სტანდარტებს შეესაბამებოდა. ქვეყნის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ჩამოართმევს მოქალაქეობას იმ პირებს, რომლებიც მძიმე დანაშაულში იქნებიან მხილებულნი.<ref>{{cite news |title= Explainer: What are The Cyprus Papers?|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/explainer-cyprus-papers-200821084825891.html|work=Al Jazeera |date= Aug 23, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|last=Unit|first=James Kleinfeld, Al Jazeera Investigative|title=Explainer: What are The Cyprus Papers?|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/explainer-cyprus-papers-200821084825891.html|access-date=2020-08-24|website=www.aljazeera.com}}</ref><ref>{{cite news |title= The Cyprus Papers|url=https://www.aljazeera.com/investigations/cypruspapers/|work=Al Jazeera |date= Aug 23, 2020}}</ref> *26 აგვისტო — [[თურქეთი]]ს ეროვნული თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ თურქეთის სამხედრო-საზღვაო ძალების ბარბაროსის კლასის ფრეგატმა და გემმა TCG Burgazada-მ აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში [[აშშ]]-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების ხომალდ USS Winston S. Churchill-თან ერთად ერთობლივი სამხედრო წვრთნები ჩაატარეს. ეს მოხდა რამდენიმე საათში მას შემდეგ, რაც [[საბერძნეთი|საბერძნეთმა]] ანალოგიური წვრთნები ჩაატარა [[კვიპროსი|კვიპროს]]თან, [[საფრანგეთი|საფრანგეთ]]თან და [[იტალია]]სთან ერთად სადავო ეგეოსის რეგიონში.<ref>{{Cite web|title=Turkey says conducted Mediterranean exercise with US|url=https://www.wionews.com/world/turkey-says-conducted-mediterranean-exercise-with-us-323260|access-date=2020-10-01|website=WION|language=en}}</ref> *28 აგვისტო — ევროკავშირის უმაღლესი დიპლომატი [[ჟოზეპ ბორელი]] თურქეთს სანქციებით დაემუქრა, თუ ის და საბერძნეთი არ მოაგვარებენ უთანხმოებას საზღვაო საზღვრებისა და კვიპროსის მახლობლად გაზის ბურღვის უფლებებთან დაკავშირებით.<ref>{{Cite web|title=EU warns Turkey of sanctions as east Mediterranean crisis worsens|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/8/28/eu-warns-turkey-of-sanctions-as-east-mediterranean-crisis-worsens|access-date=2020-10-01|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> *31 აგვისტო — საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან-ივ ლე დრიანმა მოუწოდა ევროპას „კოორდინირებული პასუხისკენ“ აღმოსავლეთ [[ხმელთაშუა ზღვა]]ში კვიპროსისა და საბერძნეთის მიმართ თურქეთის ბოლოდროინდელი აგრესიის საპასუხოდ და განაცხადა: „ევროპამ უნდა დატოვოს გულუბრყვილობის ეპოქა და თავად განსაზღვროს საკუთარი ბედი“.<ref>{{Cite web|last=étrangères|first=Ministère de l'Europe et des Affaires|title=Seminar of the French Ambassadors posted to the European space - Speech by Mr Jean-Yves Le Drian (Paris, 31 Aug. 20)|url=https://www.diplomatie.gouv.fr/en/our-ministers/jean-yves-le-drian/speeches/article/seminar-of-the-french-ambassadors-posted-to-the-european-space-speech-by-mr|access-date=2020-10-01|website=France Diplomacy - Ministry for Europe and Foreign Affairs|language=en}}</ref> ===სექტემბერი=== *6 სექტემბერი — თურქეთის შეიარაღებულმა ძალებმა ჩრდილოეთ კვიპროსის უსაფრთხოების ძალების სარდლობასთან ერთად ერთობლივი სამხედრო წვრთნები დაიწყეს აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში კვიპროსის მონაწილეობით მიმდინარე ტერიტორიული დავების ფონზე.<ref>{{Cite web|title=Turkey begins military exercises in northern Cyprus|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/9/7/turkey-begins-military-exercises-in-northern-cyprus|access-date=2020-10-01|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> *14 სექტემბერი — [[ლიბანი]]დან და [[სირია|სირი]]იდან წამოსული სულ მცირე ცამეტი მიგრანტი და ლტოლვილი დაიღუპა კვიპროსში გადასვლის მცდელობისას.<ref>{{Cite web|date=2020-09-29|title=Cyprus: Asylum Seekers Summarily Returned|url=https://www.hrw.org/news/2020/09/29/cyprus-asylum-seekers-summarily-returned|access-date=2021-08-05|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> *24 სექტემბერი — საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ მიესალმება [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინ]]სა და [[ისრაელი|ისრაელ]]ს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების შესახებ შეთანხმებას. უწყებამ დასძინა, რომ ეს შეთანხმება კიდევ ერთი პოზიტიური ნაბიჯია რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობისთვის, რაც მოჰყვა ერთი თვით ადრე ისრაელისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების მიერ გამოცხადებულ ანალოგიურ გადაწყვეტილებას.<ref>{{Cite web|date=September 14, 2020|title=Cyprus MFA announcement|url=https://twitter.com/CyprusMFA/status/1305357631339597824|via=Twitter}}</ref> ===ოქტომბერი=== *2 ოქტომბერი — ევროპული საბჭო შეთანხმდა [[ბელარუსი]]ს წინააღმდეგ სანქციების დაწესებაზე მას შემდეგ, რაც დაარწმუნა კვიპროსი (რომელიც მანამდე ბლოკავდა ამ გადაწყვეტილებას), რომ თურქეთსაც დაუწესდებოდა სანქციები, თუ ის გააგრძელებდა ნავთობისა და გაზის ბურღვას სადავო საზღვაო რეგიონებში.<ref>{{Cite news|last=Strupczewski|first=Robin Emmott, Sabine Siebold, Jan|date=2020-10-02|title=EU leaders break deadlock to impose sanctions on Belarus|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/eu-summit-idUSKBN26M58G|access-date=2020-10-02}}</ref><ref>{{Cite news|last=Cook {{!}} AP|first=Lorne|title=EU leaders overcome Cyprus veto, agree to Belarus sanctions|language=en-US|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/business/eu-leaders-overcome-cyprus-veto-agree-to-belarus-sanctions/2020/10/01/9c0a9a10-0445-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004230221/https://www.washingtonpost.com/business/eu-leaders-overcome-cyprus-veto-agree-to-belarus-sanctions/2020/10/01/9c0a9a10-0445-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html|url-status=dead|archive-date=2020-10-04|access-date=2020-10-02|issn=0190-8286}}</ref> ==გარდაცვლილები== *12 თებერვალი — [[ტაკის ევდოკასი]], პოლიტიკოსი და ფსიქიატრი, დემოკრატიული ეროვნული პარტიის დამფუძნებელი (დაბ. [[1928]]).<ref>{{Cite web |url=https://in-cyprus.com/psychiatrist-politician-takis-evdokas-dies-aged-92/ |title=Psychiatrist, politician Takis Evdokas dies, aged 92 |access-date=2020-09-16 |archive-date=2020-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213002144/https://in-cyprus.com/psychiatrist-politician-takis-evdokas-dies-aged-92/ |url-status=dead }}</ref> *23 აპრილი — [[ალეკოს მარკიდესი]], იურისტი და პოლიტიკოსი, ყოფილი პარლამენტის წევრი და გენერალური პროკურორი (დაბ. [[1943]]).<ref>[https://www.offsite.com.cy/eidiseis/topika/efyge-o-alekos-markidis «Έφυγε» ο Αλέκος Μαρκίδης] {{in lang|el}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2020 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2020 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2020 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2020 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] 2ut3zoh7hwsfw0iqt0apml192hc08uo 0 892872 5416854 2026-06-19T12:20:06Z GiorgiXIII 62215 ახალი გვერდი: [[სურათი:Embankment 1 (PSF).png|thumb|ყრილი სქემაზე]] [[სურათი:West som min 1.jpg|thumb|ყრილი ყოფილ რკინიგზაზე [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]]]] '''ყრილი''' — ნაგებობა დატკეპნილი გრუნტისგან, გარშემო მდებარე მიწა... 5416854 wikitext text/x-wiki [[სურათი:Embankment 1 (PSF).png|thumb|ყრილი სქემაზე]] [[სურათი:West som min 1.jpg|thumb|ყრილი ყოფილ რკინიგზაზე [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]]]] '''ყრილი''' — ნაგებობა დატკეპნილი გრუნტისგან, გარშემო მდებარე მიწაზე ამაღლებული. [[სატრანსპორტო მშენებლობა]]ში გამოიყენება, რათა თავიდან იქნეს აცილებული ლიანდაგის გასწვრივ სიმაღლეთა სხვაობა. ამავე მიზნებისთვის გამოიყენება [[ჭრილი]], თუ არსებული რელიეფის სიმაღლე მოთხოვნილზე მაღალია. როგორც წესი გამოიყენება [[საავტომობილო გზა|საავტომობილო გზების]], [[რკინიგზის ტრანსპორტი|რკინიგზის ლიანდაგების]] და [[არხი (ჰიდროგრაფია)|არხების]] ასაშენებლად, რათა თავიდან ავიცილოთ ძლიერი სიმაღლეთა სხვაობა [[სატრანსპორტო ხაზი|სატრანსპორტო ხაზებზე]]. ყრილების ალტერნატივა შეიძლება იყოს [[შემოვლითი ავტოგზა|შემოვლითი გზების]] ან [[გზაგამტარი|გზაგამტარების]] აშენება. ყრილები ხშირად შენდება ჭრილის მშენებლობის შედეგად მიღებული გრუნტის გამოყენებით. == მასალები == ყრილების მშენებლობა ხორციელდება ჭრილების მშენებლობისგან დარჩენილი მასალების გამოყენებით. ყრილი უნდა იყვეს ჰაერ- და წყალგაუმტარი, გაკეთებული დატკეპნილი ან აბსოლუტურად უფორო მასალით. მან უნდა უზრუნველყოს შესაბამისი მხარდაჭერა სტაბილური და გრძელვადიანი ზედაპირის შესაქმნელად, რომელზეც აშენდება გზა. == ყრილების გადალახვა == ყრილების გადასალახავად [[ესტაკადა|ესტაკადების]] გამოყენების გარეშე ჩვეულებრივ აშენებენ [[გვირაბი|გვირაბების]] სერიას, რომლებიც მოიცავენ [[ვიადუკი|ვიადუკების]] სექციებს მაღალი [[სიმტკიცის ზღვარი]]თ (შენდება [[აგური]]სგან ან [[ლითონი]]სგან) ან წყვილ სტაციონარულ [[ხიდი]]ს ბურჯს. ==ლიტერატურა== * Scott, J., Loveridge, F., & O'Brien, A. S. (2007). ''[http://eprints.soton.ac.uk/349489/1/isocsco.pdf Influence of climate and vegetation on railway embankments] ==რესურსები ინტერნეტში== * [http://purl.fdlp.gov/GPO/gpo41642 Federal Highway Administration Design Manual: Deep Mixing for Embankment and Foundation Support] Federal Highway Administration [[კატეგორია:საგზაო ინფრასტრუქტურა]] [[კატეგორია:სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა]] [[კატეგორია:ხელოვნური გეოგრაფიული ობიექტები]] omkllxw89gjatk47hfnekq7lrl0c7tm 0 892873 5416855 2026-06-19T12:20:30Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 ახალი გვერდი: {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2021}} '''2021 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი... 5416855 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2021}} '''2021 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ადამოს ადამუ]] (10 ივნისამდე); [[ანიტა დემეტრიუ]] (დაიწყება 10 ივნისიდან) ==მოვლენები== მიმდინარე — [[COVID-19-ის პანდემია]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]] და [[კვიპროსის კონფლიქტი]] cl841e1zabk7kcu3b2n200074r94e3f 5416862 5416855 2026-06-19T12:27:48Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 5416862 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2021}} '''2021 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ადამოს ადამუ]] (10 ივნისამდე); [[ანიტა დემეტრიუ]] (დაიწყება 10 ივნისიდან) ==მოვლენები== მიმდინარე — [[COVID-19-ის პანდემია]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]] და [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===იანვარი=== *12 იანვარი — მიგრანტთა გადატვირთულ ბანაკში, სადაც 1500 ადამიანი იმყოფება (მათგან 600 COVID-19-ის გამო კარანტინშია), მომხდარი ჩხუბის შედეგად 25 ადამიანი დაშავდა.<ref>{{cite news |title=Cyprus: Brawl at overcrowded migrant camp injures 25 |url=https://www.yahoo.com/news/cyprus-brawl-overcrowded-migrant-camp-170931146.html |access-date=January 14, 2021 |work=news.yahoo.com |agency=AP |publisher=Yahoo News |date=January 12, 2021}}</ref> ===ივლისი=== *3 ივლისი — ერთკვირიანი სიცხის ტალღის დროს, როდესაც ტემპერატურამ 40 °C-ს გადააჭარბა, ლიმასოლის ოლქში ტყის ხანძრები გაჩნდა. ხანძარმა ოთხი ეგვიპტელი მამაკაცის სიცოცხლე შეიწირა, ვიდრე მას ორი დღის შემდეგ [[საბერძნეთი]]ს, [[ისრაელი]]ს, [[იტალია|იტალი]]ისა და [[გაერთიანებული სამეფო]]ს დახმარებით ჩააქრობდნენ.<ref name="CNN">{{cite news|first=Elinda|last=Labropoulou|url=https://www.cnn.com/2021/07/04/europe/cyprus-wildfire-intl/index.html|title=Cyprus wildfires leave at least four dead in 'unprecedented tragedy'|publisher=CNN|date=4 July 2021|accessdate=4 July 2021}}</ref><ref name="BBC">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-57710048|title=Cyprus: Nations send help to tackle worst wildfire in decades|publisher=BBC|date=4 July 2021|accessdate=4 July 2021}}</ref> ==გარდაცვლილები== *3 იანვარი — [[მიხალაკის ლეპტოსი]] უძრავი ქონების დეველოპერი (დაბ. [[1936]]).<ref>{{cite web |url=https://cyprus-mail.com/2021/01/03/paphos-based-businessman-leptos-dies-aged-84/ |website=cyprus-mail.com |title=Paphos-based businessman Leptos dies aged 84 |date=3 January 2021 |access-date=5 January 2021}}</ref> *26 აპრილი — [[ვასოს ლისარიდესი]] პოლიტიკოსი, წარმომადგენელთა პალატის პრეზიდენტი ([[1985]]–[[1991]]) და EDEK-ის დამფუძნებელი (დაბ. [[1920]]).<ref>[https://24h.com.cy/2021/04/pethane-o-vasos-lyssaridis/ Πέθανε ο Βάσος Λυσσαρίδης] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503002046/https://24h.com.cy/2021/04/pethane-o-vasos-lyssaridis/ |date=2021-05-03 }} {{in lang|el}}</ref> dqpiga7dwd9m059kd5jmjgm68sfyqa5 5416863 5416862 2026-06-19T12:28:34Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 5416863 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2021}} '''2021 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ადამოს ადამუ]] (10 ივნისამდე); [[ანიტა დემეტრიუ]] (დაიწყება 10 ივნისიდან) ==მოვლენები== მიმდინარე — [[COVID-19-ის პანდემია]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]] და [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===იანვარი=== *12 იანვარი — მიგრანტთა გადატვირთულ ბანაკში, სადაც 1500 ადამიანი იმყოფება (მათგან 600 COVID-19-ის გამო კარანტინშია), მომხდარი ჩხუბის შედეგად 25 ადამიანი დაშავდა.<ref>{{cite news |title=Cyprus: Brawl at overcrowded migrant camp injures 25 |url=https://www.yahoo.com/news/cyprus-brawl-overcrowded-migrant-camp-170931146.html |access-date=January 14, 2021 |work=news.yahoo.com |agency=AP |publisher=Yahoo News |date=January 12, 2021}}</ref> ===ივლისი=== *3 ივლისი — ერთკვირიანი სიცხის ტალღის დროს, როდესაც ტემპერატურამ 40 °C-ს გადააჭარბა, ლიმასოლის ოლქში ტყის ხანძრები გაჩნდა. ხანძარმა ოთხი ეგვიპტელი მამაკაცის სიცოცხლე შეიწირა, ვიდრე მას ორი დღის შემდეგ [[საბერძნეთი]]ს, [[ისრაელი]]ს, [[იტალია|იტალი]]ისა და [[გაერთიანებული სამეფო]]ს დახმარებით ჩააქრობდნენ.<ref name="CNN">{{cite news|first=Elinda|last=Labropoulou|url=https://www.cnn.com/2021/07/04/europe/cyprus-wildfire-intl/index.html|title=Cyprus wildfires leave at least four dead in 'unprecedented tragedy'|publisher=CNN|date=4 July 2021|accessdate=4 July 2021}}</ref><ref name="BBC">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-57710048|title=Cyprus: Nations send help to tackle worst wildfire in decades|publisher=BBC|date=4 July 2021|accessdate=4 July 2021}}</ref> ==გარდაცვლილები== *3 იანვარი — [[მიხალაკის ლეპტოსი]] უძრავი ქონების დეველოპერი (დაბ. [[1936]]).<ref>{{cite web |url=https://cyprus-mail.com/2021/01/03/paphos-based-businessman-leptos-dies-aged-84/ |website=cyprus-mail.com |title=Paphos-based businessman Leptos dies aged 84 |date=3 January 2021 |access-date=5 January 2021}}</ref> *26 აპრილი — [[ვასოს ლისარიდესი]] პოლიტიკოსი, წარმომადგენელთა პალატის პრეზიდენტი ([[1985]]–[[1991]]) და EDEK-ის დამფუძნებელი (დაბ. [[1920]]).<ref>[https://24h.com.cy/2021/04/pethane-o-vasos-lyssaridis/ Πέθανε ο Βάσος Λυσσαρίδης] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503002046/https://24h.com.cy/2021/04/pethane-o-vasos-lyssaridis/ |date=2021-05-03 }} {{in lang|el}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2021 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2021 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2021 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2021 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] mo04yl62asrycquj3bfj2mvvgcm90f4 5416876 5416863 2026-06-19T12:44:42Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 /* გარდაცვლილები */ 5416876 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2021}} '''2021 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ადამოს ადამუ]] (10 ივნისამდე); [[ანიტა დემეტრიუ]] (დაიწყება 10 ივნისიდან) ==მოვლენები== მიმდინარე — [[COVID-19-ის პანდემია]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]] და [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===იანვარი=== *12 იანვარი — მიგრანტთა გადატვირთულ ბანაკში, სადაც 1500 ადამიანი იმყოფება (მათგან 600 COVID-19-ის გამო კარანტინშია), მომხდარი ჩხუბის შედეგად 25 ადამიანი დაშავდა.<ref>{{cite news |title=Cyprus: Brawl at overcrowded migrant camp injures 25 |url=https://www.yahoo.com/news/cyprus-brawl-overcrowded-migrant-camp-170931146.html |access-date=January 14, 2021 |work=news.yahoo.com |agency=AP |publisher=Yahoo News |date=January 12, 2021}}</ref> ===ივლისი=== *3 ივლისი — ერთკვირიანი სიცხის ტალღის დროს, როდესაც ტემპერატურამ 40 °C-ს გადააჭარბა, ლიმასოლის ოლქში ტყის ხანძრები გაჩნდა. ხანძარმა ოთხი ეგვიპტელი მამაკაცის სიცოცხლე შეიწირა, ვიდრე მას ორი დღის შემდეგ [[საბერძნეთი]]ს, [[ისრაელი]]ს, [[იტალია|იტალი]]ისა და [[გაერთიანებული სამეფო]]ს დახმარებით ჩააქრობდნენ.<ref name="CNN">{{cite news|first=Elinda|last=Labropoulou|url=https://www.cnn.com/2021/07/04/europe/cyprus-wildfire-intl/index.html|title=Cyprus wildfires leave at least four dead in 'unprecedented tragedy'|publisher=CNN|date=4 July 2021|accessdate=4 July 2021}}</ref><ref name="BBC">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-57710048|title=Cyprus: Nations send help to tackle worst wildfire in decades|publisher=BBC|date=4 July 2021|accessdate=4 July 2021}}</ref> ==გარდაცვლილები== *3 იანვარი — [[მიხალაკის ლეპტოსი]], უძრავი ქონების დეველოპერი (დაბ. [[1936]]).<ref>{{cite web |url=https://cyprus-mail.com/2021/01/03/paphos-based-businessman-leptos-dies-aged-84/ |website=cyprus-mail.com |title=Paphos-based businessman Leptos dies aged 84 |date=3 January 2021 |access-date=5 January 2021}}</ref> *26 აპრილი — [[ვასოს ლისარიდესი]], პოლიტიკოსი, წარმომადგენელთა პალატის პრეზიდენტი ([[1985]]–[[1991]]) და EDEK-ის დამფუძნებელი (დაბ. [[1920]]).<ref>[https://24h.com.cy/2021/04/pethane-o-vasos-lyssaridis/ Πέθανε ο Βάσος Λυσσαρίδης] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503002046/https://24h.com.cy/2021/04/pethane-o-vasos-lyssaridis/ |date=2021-05-03 }} {{in lang|el}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2021 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2021 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2021 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2021 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] 4bnd0cufd12tnlt5wb0x736eh6puyso 1 892874 5416857 2026-06-19T12:20:56Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416857 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 1 892875 5416858 2026-06-19T12:21:10Z NitaTs55 173574 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416858 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 1 892876 5416859 2026-06-19T12:21:46Z GiorgiXIII 62215 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416859 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892877 5416871 2026-06-19T12:42:23Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 ახალი გვერდი: {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2022}} '''2022 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი... 5416871 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2022}} '''2022 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე — COVID-19-ის პანდემია კვიპროსში და კვიპროსის კონფლიქტი ===იანვარი=== *4 იანვარი — [[კვიპროსი|კვიპროსში]] ბოლო 24 საათის განმავლობაში COVID-19-ის რეკორდული 5,457 ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა, რის შედეგადაც ქვეყნის მასშტაბით დადასტურებული შემთხვევების საერთო რაოდენობა 183,178-მდე გაიზარდა. *8 იანვარი — გავრცელებული ინფორმაციით, კვიპროსელმა მეცნიერმა აღმოაჩინა SARS-CoV-2-ის ახალი ვარიანტი, სახელწოდებით „დელტაკრონი“ (Deltacron), რომელიც აერთიანებს SARS-CoV-2 დელტა ვარიანტის გენომებსა და SARS-CoV-2 ომიკრონ ვარიანტისთვის დამახასიათებელ გენეტიკურ ნიშნებს.<ref>{{Cite news |last=Bursztynsky |first=Jessica |title=Cyprus reportedly discovers a Covid variant that combines omicron and delta |url=https://www.cnbc.com/2022/01/08/cyprus-reportedly-discovers-a-covid-variant-that-combines-omicron-and-delta.html |access-date=2022-08-29 |website=CNBC |date=8 January 2022 |language=en}}</ref> *11 იანვარი — კვიპროსის დასავლეთით 6.6 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა.<ref>{{Cite web|title=M 6.6 - 48 km WNW of Pólis, Cyprus|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000gaqu/executive|website=earthquake.usgs.gov|date=January 11, 2022|access-date=January 11, 2022|archive-date=January 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111013310/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000gaqu/executive|url-status=live}}</ref> ===მარტი=== *5 მარტი — კვიპროსმა ხუთ რუსულ სამხედრო ხომალდს [[ლიმასოლი]]ს პორტში შესვლაზე უარი განუცხადა. თავდაპირველად საერთოდ შეეძლოთ თუ არა სამხედრო გემებს კვიპროსის პორტებში შესვლა, სადავო საკითხია, ვინაიდან საერთაშორისო სამართლებრივი საფუძველი ბუნდოვანია.<ref>{{Cite web |last=Solutions |first=BDigital Web |title=Cyprus denies Russian ships access to ports |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/cyprus-denies-russian-ships-access-to-ports |access-date=2022-08-29 |website=knews.com.cy}}</ref> ===აპრილი=== *7 აპრილი — კვიპროსი 18 აპრილიდან აუქმებს COVID-19-თან დაკავშირებულ სამგზავრო შეზღუდვებს, რითაც ასრულებს პანდემიის პერიოდში მოქმედ ორწლიან წესებს.<ref>{{Cite news |date=2022-04-07 |title=Cyprus to lift COVID-19 travel conditions from April 18 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/cyprus-lift-covid-19-travel-conditions-april-18-2022-04-07/ |access-date=2022-08-29}}</ref> ===ივნისი=== *8 ივნისი — კვიპროსში მაიმუნის ყვავილის პირველი საეჭვო შემთხვევები დაფიქსირდა.<ref>{{Cite news |date=2022-04-07 |title=Cyprus to lift COVID-19 travel conditions from April 18 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/cyprus-lift-covid-19-travel-conditions-april-18-2022-04-07/ |access-date=2022-08-29}}</ref> ===ივლისი=== *7 ივლისი — კვიპროსის წარმომადგენელთა პალატამ დაამტკიცა კვიპროსის კონსტიტუციის მეჩვიდმეტე შესწორება, რომელიც ითვალისწინებს სასამართლო სისტემის რეფორმას, კვიპროსის უზენაესი საკონსტიტუციო სასამართლოს აღდგენასა და კვიპროსის სააპელაციო სასამართლოს შექმნას.<ref>{{Cite web |title=AG hails 'biggest reform of justice system in history of Republic' {{!}} Cyprus Mail |url=https://cyprus-mail.com/2022/07/07/ag-hails-biggest-reform-of-justice-system-in-history-of-republic/ |access-date=2022-08-29 |website=cyprus-mail.com |date=7 July 2022 |language=en-GB}}</ref> ==გარდაცვლილები== *11 იანვარი — [[დინოს ჰაჯინიკოლასი]], პოლიტიკოსი (დაბ. [[1955]]). *9 აპრილი — [[ლელოს დემეტრიადესი]], პოლიტიკოსი (დაბ [[1933]]). *6 ივლისი — [[ზეტა ემილიანიდუ]], იურისტი და პოლიტიკოსი (დაბ. [[1954]]). 0mg9c410es8j7qrotailurct23316dw 5416872 5416871 2026-06-19T12:42:59Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 /* გარდაცვლილები */ 5416872 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2022}} '''2022 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე — COVID-19-ის პანდემია კვიპროსში და კვიპროსის კონფლიქტი ===იანვარი=== *4 იანვარი — [[კვიპროსი|კვიპროსში]] ბოლო 24 საათის განმავლობაში COVID-19-ის რეკორდული 5,457 ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა, რის შედეგადაც ქვეყნის მასშტაბით დადასტურებული შემთხვევების საერთო რაოდენობა 183,178-მდე გაიზარდა. *8 იანვარი — გავრცელებული ინფორმაციით, კვიპროსელმა მეცნიერმა აღმოაჩინა SARS-CoV-2-ის ახალი ვარიანტი, სახელწოდებით „დელტაკრონი“ (Deltacron), რომელიც აერთიანებს SARS-CoV-2 დელტა ვარიანტის გენომებსა და SARS-CoV-2 ომიკრონ ვარიანტისთვის დამახასიათებელ გენეტიკურ ნიშნებს.<ref>{{Cite news |last=Bursztynsky |first=Jessica |title=Cyprus reportedly discovers a Covid variant that combines omicron and delta |url=https://www.cnbc.com/2022/01/08/cyprus-reportedly-discovers-a-covid-variant-that-combines-omicron-and-delta.html |access-date=2022-08-29 |website=CNBC |date=8 January 2022 |language=en}}</ref> *11 იანვარი — კვიპროსის დასავლეთით 6.6 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა.<ref>{{Cite web|title=M 6.6 - 48 km WNW of Pólis, Cyprus|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000gaqu/executive|website=earthquake.usgs.gov|date=January 11, 2022|access-date=January 11, 2022|archive-date=January 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111013310/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000gaqu/executive|url-status=live}}</ref> ===მარტი=== *5 მარტი — კვიპროსმა ხუთ რუსულ სამხედრო ხომალდს [[ლიმასოლი]]ს პორტში შესვლაზე უარი განუცხადა. თავდაპირველად საერთოდ შეეძლოთ თუ არა სამხედრო გემებს კვიპროსის პორტებში შესვლა, სადავო საკითხია, ვინაიდან საერთაშორისო სამართლებრივი საფუძველი ბუნდოვანია.<ref>{{Cite web |last=Solutions |first=BDigital Web |title=Cyprus denies Russian ships access to ports |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/cyprus-denies-russian-ships-access-to-ports |access-date=2022-08-29 |website=knews.com.cy}}</ref> ===აპრილი=== *7 აპრილი — კვიპროსი 18 აპრილიდან აუქმებს COVID-19-თან დაკავშირებულ სამგზავრო შეზღუდვებს, რითაც ასრულებს პანდემიის პერიოდში მოქმედ ორწლიან წესებს.<ref>{{Cite news |date=2022-04-07 |title=Cyprus to lift COVID-19 travel conditions from April 18 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/cyprus-lift-covid-19-travel-conditions-april-18-2022-04-07/ |access-date=2022-08-29}}</ref> ===ივნისი=== *8 ივნისი — კვიპროსში მაიმუნის ყვავილის პირველი საეჭვო შემთხვევები დაფიქსირდა.<ref>{{Cite news |date=2022-04-07 |title=Cyprus to lift COVID-19 travel conditions from April 18 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/cyprus-lift-covid-19-travel-conditions-april-18-2022-04-07/ |access-date=2022-08-29}}</ref> ===ივლისი=== *7 ივლისი — კვიპროსის წარმომადგენელთა პალატამ დაამტკიცა კვიპროსის კონსტიტუციის მეჩვიდმეტე შესწორება, რომელიც ითვალისწინებს სასამართლო სისტემის რეფორმას, კვიპროსის უზენაესი საკონსტიტუციო სასამართლოს აღდგენასა და კვიპროსის სააპელაციო სასამართლოს შექმნას.<ref>{{Cite web |title=AG hails 'biggest reform of justice system in history of Republic' {{!}} Cyprus Mail |url=https://cyprus-mail.com/2022/07/07/ag-hails-biggest-reform-of-justice-system-in-history-of-republic/ |access-date=2022-08-29 |website=cyprus-mail.com |date=7 July 2022 |language=en-GB}}</ref> ==გარდაცვლილები== *11 იანვარი — [[დინოს ჰაჯინიკოლასი]], პოლიტიკოსი (დაბ. [[1955]]).<ref>{{Cite web |title=Πολίτης |url=https://politis.com.cy/politis-news/efyge-apo-ti-zoi-o-proin-voyleytis-toy-akel-ntinos-chatzinikola/ |access-date=2022-08-29 |website=politis.com.cy}}</ref> *9 აპრილი — [[ლელოს დემეტრიადესი]], პოლიტიკოსი (დაბ [[1933]]).<ref>{{Cite web |title=403 unauthorized |url=https://www.philenews.com/koinonia/eidiseis/article/1443757/apebiose-o-proin-dimarchos-lefkosias-lellos-dimitriadis |access-date=2022-08-29 |website=www.philenews.com |date=9 April 2022 |language=en}}</ref> *6 ივლისი — [[ზეტა ემილიანიდუ]], იურისტი და პოლიტიკოსი (დაბ. [[1954]]).<ref>{{Cite web |last=SigmaLive |title=Η Κύπρος πενθεί για τον χαμό της Ζέτας {{!}} News |url=https://www.sigmalive.com/news/local/964896/efyge-apo-ti-zoi-i-zeta-aimilianidou |access-date=2022-08-29 |website=www.sigmalive.com}}</ref> rqfwkyen3k2mgh54dgktvssqci95tsm 5416874 5416872 2026-06-19T12:44:07Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 5416874 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2022}} '''2022 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე — COVID-19-ის პანდემია კვიპროსში და კვიპროსის კონფლიქტი ===იანვარი=== *4 იანვარი — [[კვიპროსი|კვიპროსში]] ბოლო 24 საათის განმავლობაში COVID-19-ის რეკორდული 5,457 ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა, რის შედეგადაც ქვეყნის მასშტაბით დადასტურებული შემთხვევების საერთო რაოდენობა 183,178-მდე გაიზარდა. *8 იანვარი — გავრცელებული ინფორმაციით, კვიპროსელმა მეცნიერმა აღმოაჩინა SARS-CoV-2-ის ახალი ვარიანტი, სახელწოდებით „დელტაკრონი“ (Deltacron), რომელიც აერთიანებს SARS-CoV-2 დელტა ვარიანტის გენომებსა და SARS-CoV-2 ომიკრონ ვარიანტისთვის დამახასიათებელ გენეტიკურ ნიშნებს.<ref>{{Cite news |last=Bursztynsky |first=Jessica |title=Cyprus reportedly discovers a Covid variant that combines omicron and delta |url=https://www.cnbc.com/2022/01/08/cyprus-reportedly-discovers-a-covid-variant-that-combines-omicron-and-delta.html |access-date=2022-08-29 |website=CNBC |date=8 January 2022 |language=en}}</ref> *11 იანვარი — კვიპროსის დასავლეთით 6.6 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა.<ref>{{Cite web|title=M 6.6 - 48 km WNW of Pólis, Cyprus|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000gaqu/executive|website=earthquake.usgs.gov|date=January 11, 2022|access-date=January 11, 2022|archive-date=January 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111013310/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000gaqu/executive|url-status=live}}</ref> ===მარტი=== *5 მარტი — კვიპროსმა ხუთ რუსულ სამხედრო ხომალდს [[ლიმასოლი]]ს პორტში შესვლაზე უარი განუცხადა. თავდაპირველად საერთოდ შეეძლოთ თუ არა სამხედრო გემებს კვიპროსის პორტებში შესვლა, სადავო საკითხია, ვინაიდან საერთაშორისო სამართლებრივი საფუძველი ბუნდოვანია.<ref>{{Cite web |last=Solutions |first=BDigital Web |title=Cyprus denies Russian ships access to ports |url=https://knews.kathimerini.com.cy/en/news/cyprus-denies-russian-ships-access-to-ports |access-date=2022-08-29 |website=knews.com.cy}}</ref> ===აპრილი=== *7 აპრილი — კვიპროსი 18 აპრილიდან აუქმებს COVID-19-თან დაკავშირებულ სამგზავრო შეზღუდვებს, რითაც ასრულებს პანდემიის პერიოდში მოქმედ ორწლიან წესებს.<ref>{{Cite news |date=2022-04-07 |title=Cyprus to lift COVID-19 travel conditions from April 18 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/cyprus-lift-covid-19-travel-conditions-april-18-2022-04-07/ |access-date=2022-08-29}}</ref> ===ივნისი=== *8 ივნისი — კვიპროსში მაიმუნის ყვავილის პირველი საეჭვო შემთხვევები დაფიქსირდა.<ref>{{Cite news |date=2022-04-07 |title=Cyprus to lift COVID-19 travel conditions from April 18 |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/cyprus-lift-covid-19-travel-conditions-april-18-2022-04-07/ |access-date=2022-08-29}}</ref> ===ივლისი=== *7 ივლისი — კვიპროსის წარმომადგენელთა პალატამ დაამტკიცა კვიპროსის კონსტიტუციის მეჩვიდმეტე შესწორება, რომელიც ითვალისწინებს სასამართლო სისტემის რეფორმას, კვიპროსის უზენაესი საკონსტიტუციო სასამართლოს აღდგენასა და კვიპროსის სააპელაციო სასამართლოს შექმნას.<ref>{{Cite web |title=AG hails 'biggest reform of justice system in history of Republic' {{!}} Cyprus Mail |url=https://cyprus-mail.com/2022/07/07/ag-hails-biggest-reform-of-justice-system-in-history-of-republic/ |access-date=2022-08-29 |website=cyprus-mail.com |date=7 July 2022 |language=en-GB}}</ref> ==გარდაცვლილები== *11 იანვარი — [[დინოს ჰაჯინიკოლასი]], პოლიტიკოსი (დაბ. [[1955]]).<ref>{{Cite web |title=Πολίτης |url=https://politis.com.cy/politis-news/efyge-apo-ti-zoi-o-proin-voyleytis-toy-akel-ntinos-chatzinikola/ |access-date=2022-08-29 |website=politis.com.cy}}</ref> *9 აპრილი — [[ლელოს დემეტრიადესი]], პოლიტიკოსი (დაბ [[1933]]).<ref>{{Cite web |title=403 unauthorized |url=https://www.philenews.com/koinonia/eidiseis/article/1443757/apebiose-o-proin-dimarchos-lefkosias-lellos-dimitriadis |access-date=2022-08-29 |website=www.philenews.com |date=9 April 2022 |language=en}}</ref> *6 ივლისი — [[ზეტა ემილიანიდუ]], იურისტი და პოლიტიკოსი (დაბ. [[1954]]).<ref>{{Cite web |last=SigmaLive |title=Η Κύπρος πενθεί για τον χαμό της Ζέτας {{!}} News |url=https://www.sigmalive.com/news/local/964896/efyge-apo-ti-zoi-i-zeta-aimilianidou |access-date=2022-08-29 |website=www.sigmalive.com}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2022 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2022 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2022 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2022 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] t7kftri7vp3o6lnn99f4u7yqy5i34qn 1 892878 5416873 2026-06-19T12:43:31Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416873 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 1 892879 5416877 2026-06-19T12:46:02Z Ninikelaaa 55 178880 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416877 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 1 892880 5416879 2026-06-19T12:52:45Z Tinatin kokhreidze55 178881 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416879 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892881 5416881 2026-06-19T12:57:40Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 ახალი გვერდი: {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2023}} '''2023 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] (2023 წლის 28 თებერვლამდე); ნიკოს ქრისტოდ... 5416881 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2023}} '''2023 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] (2023 წლის 28 თებერვლამდე); [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] (აწმყო) * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე — [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== 5 თებერვალი — [[2023]] წლის [[კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები: ნიკოს ქრისტოდულიდესსა და ანდრეას მავროიანისს შორის მეორე ტური 12 თებერვლისთვის დაინიშნა. 12 თებერვალი — კვიპროსის მოსახლეობა საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში ხმას აძლევს ნიკოს ქრისტოდულიდესსა და ანდრეას მავროიანისს შორის. ===მაისი=== 13 მაისი — კვიპროსი [[2023]] წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. ===ოქტომბერი=== 21 ოქტომბერი — კვიპროსის პოლიციამ ოთხი სირიელი დააკავა [[ნიქოზია]]ში, [[ისრაელი]]ს საელჩოსთან მცირე ზომის ასაფეთქებელი მოწყობილობის აფეთქების გამო. 9jn2no5gi626sqbj51hxkg25mhwrejt 5416885 5416881 2026-06-19T12:59:47Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 5416885 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2023}} '''2023 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] (2023 წლის 28 თებერვლამდე); [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] (აწმყო) * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე — [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== 5 თებერვალი — [[2023]] წლის [[კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები: ნიკოს ქრისტოდულიდესსა და ანდრეას მავროიანისს შორის მეორე ტური 12 თებერვლისთვის დაინიშნა. 12 თებერვალი — კვიპროსის მოსახლეობა საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში ხმას აძლევს ნიკოს ქრისტოდულიდესსა და ანდრეას მავროიანისს შორის. ===მაისი=== 13 მაისი — კვიპროსი [[2023]] წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. ===ოქტომბერი=== 21 ოქტომბერი — კვიპროსის პოლიციამ ოთხი სირიელი დააკავა [[ნიქოზია]]ში, [[ისრაელი]]ს საელჩოსთან მცირე ზომის ასაფეთქებელი მოწყობილობის აფეთქების გამო. ==სპორტი== 2022 წლის 26 აგვისტო – 2023 წლის 4 ივნისი: კვიპროსის პირველი დივიზიონი 2022–2023 2022 წლის 5 ოქტომბერი – 2023 წლის მაისი: კვიპროსის თასი 2022–2023 უეფას ევრო 2024-ის შესარჩევი ეტაპი, A ჯგუფი gzr3wntgii9mo942yv0f2ozgafkft8l 5416887 5416885 2026-06-19T13:00:24Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 /* სპორტი */ 5416887 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2023}} '''2023 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] (2023 წლის 28 თებერვლამდე); [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] (აწმყო) * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე — [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== 5 თებერვალი — [[2023]] წლის [[კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები: ნიკოს ქრისტოდულიდესსა და ანდრეას მავროიანისს შორის მეორე ტური 12 თებერვლისთვის დაინიშნა. 12 თებერვალი — კვიპროსის მოსახლეობა საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში ხმას აძლევს ნიკოს ქრისტოდულიდესსა და ანდრეას მავროიანისს შორის. ===მაისი=== 13 მაისი — კვიპროსი [[2023]] წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. ===ოქტომბერი=== 21 ოქტომბერი — კვიპროსის პოლიციამ ოთხი სირიელი დააკავა [[ნიქოზია]]ში, [[ისრაელი]]ს საელჩოსთან მცირე ზომის ასაფეთქებელი მოწყობილობის აფეთქების გამო. ==სპორტი== *2022 წლის 26 აგვისტო – 2023 წლის 4 ივნისი: კვიპროსის პირველი დივიზიონი 2022–2023 *2022 წლის 5 ოქტომბერი – 2023 წლის მაისი: კვიპროსის თასი 2022–2023 *უეფას ევრო 2024-ის შესარჩევი ეტაპი, A ჯგუფი lk30t6e1184oa4gaf84gl6gln2jhvo1 5416888 5416887 2026-06-19T13:01:09Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 5416888 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2023}} '''2023 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] (2023 წლის 28 თებერვლამდე); [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] (აწმყო) * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე — [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== 5 თებერვალი — [[2023]] წლის [[კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები: ნიკოს ქრისტოდულიდესსა და ანდრეას მავროიანისს შორის მეორე ტური 12 თებერვლისთვის დაინიშნა. 12 თებერვალი — კვიპროსის მოსახლეობა საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში ხმას აძლევს ნიკოს ქრისტოდულიდესსა და ანდრეას მავროიანისს შორის. ===მაისი=== 13 მაისი — კვიპროსი [[2023]] წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. ===ოქტომბერი=== 21 ოქტომბერი — კვიპროსის პოლიციამ ოთხი სირიელი დააკავა [[ნიქოზია]]ში, [[ისრაელი]]ს საელჩოსთან მცირე ზომის ასაფეთქებელი მოწყობილობის აფეთქების გამო. ==სპორტი== *2022 წლის 26 აგვისტო – 2023 წლის 4 ივნისი: კვიპროსის პირველი დივიზიონი 2022–2023 *2022 წლის 5 ოქტომბერი – 2023 წლის მაისი: კვიპროსის თასი 2022–2023 *უეფას ევრო 2024-ის შესარჩევი ეტაპი, A ჯგუფი ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2023 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2023 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2023 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2023 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] hqllnhkfe0p2j6ol36ekj0424536heo 0 892882 5416883 2026-06-19T12:57:42Z Lazare zanguri 170233 მომხმარებელმა Lazare zanguri გვერდი „[[ავატარი (ცეცხლი და ალი)]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)]]“ 5416883 wikitext text/x-wiki #გადამისამართება [[ავატარი (ცეცხლი და ფერფლი)]] 4eqs3t7871bymvgu0tpn7lzpv2q81m5 1 892883 5416884 2026-06-19T12:58:07Z მარიამ მაჭარაშვილი 164891 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416884 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 1 892884 5416901 2026-06-19T13:26:52Z Lazare zanguri 170233 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416901 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892885 5416906 2026-06-19T13:42:58Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2024}} '''2024 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' 5416906 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2024}} '''2024 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' s6ozanf42a7u5hxvdm3cpharx8yazd8 5416908 5416906 2026-06-19T13:45:07Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416908 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2024}} '''2024 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] qctqh3nnx3vxtph9vkc1kcwcpc6h3v4 5416914 5416908 2026-06-19T13:51:15Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416914 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2024}} '''2024 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე: [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===აპრილი=== * 14 აპრილი: ლტოლვილთა მზარდი ნაკადის ფონზე, კვიპროსი [[სირია|სირიელი]] თავშესაფრის მაძიებლების განაცხადების განხილვას დროებით აჩერებს.[1] ===ივნისი=== * 9 ივნისი: ** [[2024]] წლის [[ევროპარლამენტი]]ს არჩევნები. ევროპარლამენტში [[კვიპროსი]]ს წარმომადგენლებს შორის ყველაზე მეტი მანდატი პარტიებმა „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ (DISY) და „მშრომელი ხალხის პროგრესულმა პარტიამ“ (AKEL) მოიპოვეს. დამოუკიდებელ ევროპარლამენტარად ასევე აირჩიეს იუთუბერი ფიდიას პანაიოტუ.[2] ** 2024 წლის კვიპროსის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები. *19 ივნისი: [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლას]] გენერალური მდივანი, [[ჰასან ნასრალა]] კვიპროსს იმ შემთხვევაში დაემუქრა, თუ ქვეყანა ისრაელს სამხედრო წვრთნებისთვის საკუთარი აეროპორტებისა და ბაზების გამოყენების უფლებას მისცემს.[3] srfm66ho8idb56vrz91m7r38schog80 5416919 5416914 2026-06-19T13:56:51Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416919 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2024}} '''2024 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე: [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===აპრილი=== * 14 აპრილი: ლტოლვილთა მზარდი ნაკადის ფონზე, კვიპროსი [[სირია|სირიელი]] თავშესაფრის მაძიებლების განაცხადების განხილვას დროებით აჩერებს.[1] ===ივნისი=== * 9 ივნისი: ** [[2024]] წლის [[ევროპარლამენტი]]ს არჩევნები. ევროპარლამენტში [[კვიპროსი]]ს წარმომადგენლებს შორის ყველაზე მეტი მანდატი პარტიებმა „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ (DISY) და „მშრომელი ხალხის პროგრესულმა პარტიამ“ (AKEL) მოიპოვეს. დამოუკიდებელ ევროპარლამენტარად ასევე აირჩიეს იუთუბერი ფიდიას პანაიოტუ.[2] ** 2024 წლის კვიპროსის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები. *19 ივნისი: [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლას]] გენერალური მდივანი, [[ჰასან ნასრალა]] კვიპროსს იმ შემთხვევაში დაემუქრა, თუ ქვეყანა ისრაელს სამხედრო წვრთნებისთვის საკუთარი აეროპორტებისა და ბაზების გამოყენების უფლებას მისცემს.[3] ===სექტემბერი=== * 17 სექტემბერი: მთავრობა ამტკიცებს 1.9 მილიარდი ევროს ღირებულების წყალქვეშა ელექტროკაბელის მშენებლობის გეგმას, რომელიც ქვეყნის ენერგოსისტემას [[საბერძნეთი]]სასთან დააკავშირებს.^[4] * 18 სექტემბერი: კვიპროსის უზენაესი სასამართლო, გენერალური პროკურორის, გეორგიოს ლ. სავიდესის მიერ აღძრული საქმის საფუძველზე, არასათანადო ქცევის გამო ქვეყნის მთავარ აუდიტორს (კონტროლიორს), ოდისეას მიქაელიდისს თანამდებობიდან ათავისუფლებს.^[5] * 29 სექტემბერი: პრეზიდენტი [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]], მსჯავრდებული მკვლელის გაქცევის გამო, თანამდებობიდან ათავისუფლებს კვიპროსის პოლიციის უფროსს, სტილიანოს პაპათეოდორუს, მის მოადგილეს, დემეტრის დემეტრიუსა და ქვეყნის ცენტრალური ციხის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელს.^[6] ===ოქტომბერი=== * 3 ოქტომბერი: საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ძალებმა [[ლიბანი]]დან, [[ბეირუთი]]ს რაფიკ ჰარირის საერთაშორისო აეროპორტიდან საბერძნეთისა და კვიპროსის მოქალაქეების ევაკუაცია განახორციელეს.[7] * 8 ოქტომბერი: ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ კვიპროსმა დაარღვია ორი სირიელი თავშესაფრის მაძიებლის უფლებები, რომლებიც [[2020]] წელს საზღვაო პოლიციამ ორი დღის განმავლობაში განზრახ დატოვა ზღვაში, რის შემდეგაც ისინი ლიბანში გააძევეს.[8] * 20 ოქტომბერი: მთავრობამ განაცხადა, რომ მათ აღკვეთეს კიბერშეტევის მცდელობა ქვეყნის ცენტრალურ ონლაინ პორტალზე.[9] thlg7cky9mi236mpqhh65znt4k5r1wr 5416924 5416919 2026-06-19T14:03:22Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416924 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2024}} '''2024 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე: [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===აპრილი=== * 14 აპრილი: ლტოლვილთა მზარდი ნაკადის ფონზე, კვიპროსი [[სირია|სირიელი]] თავშესაფრის მაძიებლების განაცხადების განხილვას დროებით აჩერებს.[1] ===ივნისი=== * 9 ივნისი: ** [[2024]] წლის [[ევროპარლამენტი]]ს არჩევნები. ევროპარლამენტში [[კვიპროსი]]ს წარმომადგენლებს შორის ყველაზე მეტი მანდატი პარტიებმა „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ (DISY) და „მშრომელი ხალხის პროგრესულმა პარტიამ“ (AKEL) მოიპოვეს. დამოუკიდებელ ევროპარლამენტარად ასევე აირჩიეს იუთუბერი ფიდიას პანაიოტუ.[2] ** 2024 წლის კვიპროსის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები. *19 ივნისი: [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლას]] გენერალური მდივანი, [[ჰასან ნასრალა]] კვიპროსს იმ შემთხვევაში დაემუქრა, თუ ქვეყანა ისრაელს სამხედრო წვრთნებისთვის საკუთარი აეროპორტებისა და ბაზების გამოყენების უფლებას მისცემს.[3] ===სექტემბერი=== * 17 სექტემბერი: მთავრობა ამტკიცებს 1.9 მილიარდი ევროს ღირებულების წყალქვეშა ელექტროკაბელის მშენებლობის გეგმას, რომელიც ქვეყნის ენერგოსისტემას [[საბერძნეთი]]სასთან დააკავშირებს.^[4] * 18 სექტემბერი: კვიპროსის უზენაესი სასამართლო, გენერალური პროკურორის, გეორგიოს ლ. სავიდესის მიერ აღძრული საქმის საფუძველზე, არასათანადო ქცევის გამო ქვეყნის მთავარ აუდიტორს (კონტროლიორს), ოდისეას მიქაელიდისს თანამდებობიდან ათავისუფლებს.^[5] * 29 სექტემბერი: პრეზიდენტი [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]], მსჯავრდებული მკვლელის გაქცევის გამო, თანამდებობიდან ათავისუფლებს კვიპროსის პოლიციის უფროსს, სტილიანოს პაპათეოდორუს, მის მოადგილეს, დემეტრის დემეტრიუსა და ქვეყნის ცენტრალური ციხის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელს.^[6] ===ოქტომბერი=== * 3 ოქტომბერი: საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ძალებმა [[ლიბანი]]დან, [[ბეირუთი]]ს რაფიკ ჰარირის საერთაშორისო აეროპორტიდან საბერძნეთისა და კვიპროსის მოქალაქეების ევაკუაცია განახორციელეს.[7] * 8 ოქტომბერი: ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ კვიპროსმა დაარღვია ორი სირიელი თავშესაფრის მაძიებლის უფლებები, რომლებიც [[2020]] წელს საზღვაო პოლიციამ ორი დღის განმავლობაში განზრახ დატოვა ზღვაში, რის შემდეგაც ისინი ლიბანში გააძევეს.[8] * 20 ოქტომბერი: მთავრობამ განაცხადა, რომ მათ აღკვეთეს კიბერშეტევის მცდელობა ქვეყნის ცენტრალურ ონლაინ პორტალზე.[9] ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:[10] *1 იანვარი: ახალი წელი *6 იანვარი: [[ნათლისღება]] *18 მარტ: სუფთა ორშაბათი *25 მარტი: [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი: კვიპროსის ეროვნული დღე *1 მაისი: [[შრომის დღე]] *3 მაისი; მართლმადიდებლური [[დიდი პარასკევი]] *5 მაისი: მართლმადიდებლური [[აღდგომა]] *6 მაისი: მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი *24 ივნისი: მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო: ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინება *1 ოქტომბერი: კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი: საბერძნეთის ეროვნული დღესასწაული (ოჰის დღე) *24 დეკემბერი: შობის წინა დღე *25 დეკემბერი: [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი: საჩუქრების დღე (Boxing Day) 5khqpmja41o5n0ctgpzw4xltkrfj1dy 5416926 5416924 2026-06-19T14:05:45Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416926 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2024}} '''2024 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე: [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===აპრილი=== * 14 აპრილი: ლტოლვილთა მზარდი ნაკადის ფონზე, კვიპროსი [[სირია|სირიელი]] თავშესაფრის მაძიებლების განაცხადების განხილვას დროებით აჩერებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus suspends asylum applications for Syrians as arrivals rise |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/14/cyprus-suspends-asylum-applications-for-syrians-as-arrivals-rise |access-date=2024-04-14 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ===ივნისი=== * 9 ივნისი: ** [[2024]] წლის [[ევროპარლამენტი]]ს არჩევნები. ევროპარლამენტში [[კვიპროსი]]ს წარმომადგენლებს შორის ყველაზე მეტი მანდატი პარტიებმა „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ (DISY) და „მშრომელი ხალხის პროგრესულმა პარტიამ“ (AKEL) მოიპოვეს. დამოუკიდებელ ევროპარლამენტარად ასევე აირჩიეს იუთუბერი ფიდიას პანაიოტუ.<ref>{{Cite web |title=YouTube prankster voted in as Cyprus MEP |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4nnrwr72dqo |access-date=2024-06-11 |website=BBC|date=10 June 2024 |language=en}}</ref> ** 2024 წლის კვიპროსის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები. *19 ივნისი: [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლას]] გენერალური მდივანი, [[ჰასან ნასრალა]] კვიპროსს იმ შემთხვევაში დაემუქრა, თუ ქვეყანა ისრაელს სამხედრო წვრთნებისთვის საკუთარი აეროპორტებისა და ბაზების გამოყენების უფლებას მისცემს.<ref>{{Cite web |date=June 19, 2024 |title=Head of Lebanon's Hezbollah threatens Israel, Cyprus in televised address |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/head-lebanons-hezbollah-threatens-israel-cyprus-televised-address-2024-06-19/ }}</ref> ===სექტემბერი=== * 17 სექტემბერი: მთავრობა ამტკიცებს 1.9 მილიარდი ევროს ღირებულების წყალქვეშა ელექტროკაბელის მშენებლობის გეგმას, რომელიც ქვეყნის ენერგოსისტემას [[საბერძნეთი]]სასთან დააკავშირებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus approves electricity cable to link its power grid with Greece's |url=https://apnews.com/article/cyprus-greece-electricity-cable-grid-undersea-92e201ae94205cd0d3308aeb2f34db97 |access-date=18 September 2024 |website=Associated Press |date=17 September 2024 |language=en}}</ref> * 18 სექტემბერი: კვიპროსის უზენაესი სასამართლო, გენერალური პროკურორის, გეორგიოს ლ. სავიდესის მიერ აღძრული საქმის საფუძველზე, არასათანადო ქცევის გამო ქვეყნის მთავარ აუდიტორს (კონტროლიორს), ოდისეას მიქაელიდისს თანამდებობიდან ათავისუფლებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus' top court sacks the government's chief accountant over misconduct |url=https://apnews.com/article/cyprus-constitutional-court-comptroller-general-removed-c179fe54f84053e6f1963ef9d3a200f7 |access-date=18 September 2024 |website=Associated Press |date=18 September 2024 |language=en}}</ref> * 29 სექტემბერი: პრეზიდენტი [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]], მსჯავრდებული მკვლელის გაქცევის გამო, თანამდებობიდან ათავისუფლებს კვიპროსის პოლიციის უფროსს, სტილიანოს პაპათეოდორუს, მის მოადგილეს, დემეტრის დემეტრიუსა და ქვეყნის ცენტრალური ციხის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus president fires police chief and deputy over the embarrassing escape of a convicted killer |url=https://apnews.com/article/cyprus-convicted-murder-escape-police-chief-fired-c5b982a70ae5afcfd2d9444483761a89 |access-date=30 September 2024 |website=Associated Press |date=29 September 2024 |language=en}}</ref> ===ოქტომბერი=== * 3 ოქტომბერი: საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ძალებმა [[ლიბანი]]დან, [[ბეირუთი]]ს რაფიკ ჰარირის საერთაშორისო აეროპორტიდან საბერძნეთისა და კვიპროსის მოქალაქეების ევაკუაცია განახორციელეს.<ref>{{Cite web |date=2024-10-03 |title=Greeks, Cypriots being evacuated from Lebanon |url=https://www.ekathimerini.com/politics/foreign-policy/1250006/greeks-cypriots-being-evacuated-from-lebanon/ |access-date=2024-10-04 |website=eKathimerini.com |language=English}}</ref> * 8 ოქტომბერი: ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ კვიპროსმა დაარღვია ორი სირიელი თავშესაფრის მაძიებლის უფლებები, რომლებიც [[2020]] წელს საზღვაო პოლიციამ ორი დღის განმავლობაში განზრახ დატოვა ზღვაში, რის შემდეგაც ისინი ლიბანში გააძევეს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus breached right of 2 Syrian cousins to seek asylum, European court says |url=https://apnews.com/article/cyprus-syrians-migrants-european-human-rights-court-49895fc5fe9fe88a7d02695ae3305a10 |access-date=2024-10-08 |website=Associated Press |date=8 October 2024 |language=en}}</ref> * 20 ოქტომბერი: მთავრობამ განაცხადა, რომ მათ აღკვეთეს კიბერშეტევის მცდელობა ქვეყნის ცენტრალურ ონლაინ პორტალზე.<ref>{{Cite web |title=Cyprus thwarted a digital attack against the government's main online portal |url=https://apnews.com/article/cyprus-cyber-digital-attack-a5971b2387269a8c154a09998e3697f5 |access-date=2024-10-21 |website=Associated Press |date=20 October 2024 |language=en}}</ref> ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:<ref>{{Cite web|url=https://publicholidays.eu/cyprus/2024-dates/ |title= Cyprus Public Holidays 2024|access-date=26 November 2023 |website=Public Holidays Global}}</ref> *1 იანვარი: ახალი წელი *6 იანვარი: [[ნათლისღება]] *18 მარტ: სუფთა ორშაბათი *25 მარტი: [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი: კვიპროსის ეროვნული დღე *1 მაისი: [[შრომის დღე]] *3 მაისი; მართლმადიდებლური [[დიდი პარასკევი]] *5 მაისი: მართლმადიდებლური [[აღდგომა]] *6 მაისი: მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი *24 ივნისი: მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო: ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინება *1 ოქტომბერი: კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი: საბერძნეთის ეროვნული დღესასწაული (ოჰის დღე) *24 დეკემბერი: შობის წინა დღე *25 დეკემბერი: [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი: საჩუქრების დღე (Boxing Day) ==სქოლიო== {{სქოლიო}} 255wx7qoqx3fwts7xmjxxuacp6u7u5b 5416927 5416926 2026-06-19T14:06:19Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416927 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2024}} '''2024 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე: [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===აპრილი=== * 14 აპრილი: ლტოლვილთა მზარდი ნაკადის ფონზე, კვიპროსი [[სირია|სირიელი]] თავშესაფრის მაძიებლების განაცხადების განხილვას დროებით აჩერებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus suspends asylum applications for Syrians as arrivals rise |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/14/cyprus-suspends-asylum-applications-for-syrians-as-arrivals-rise |access-date=2024-04-14 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ===ივნისი=== * 9 ივნისი: ** [[2024]] წლის [[ევროპარლამენტი]]ს არჩევნები. ევროპარლამენტში [[კვიპროსი]]ს წარმომადგენლებს შორის ყველაზე მეტი მანდატი პარტიებმა „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ (DISY) და „მშრომელი ხალხის პროგრესულმა პარტიამ“ (AKEL) მოიპოვეს. დამოუკიდებელ ევროპარლამენტარად ასევე აირჩიეს იუთუბერი ფიდიას პანაიოტუ.<ref>{{Cite web |title=YouTube prankster voted in as Cyprus MEP |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4nnrwr72dqo |access-date=2024-06-11 |website=BBC|date=10 June 2024 |language=en}}</ref> ** 2024 წლის კვიპროსის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები. *19 ივნისი: [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლას]] გენერალური მდივანი, [[ჰასან ნასრალა]] კვიპროსს იმ შემთხვევაში დაემუქრა, თუ ქვეყანა ისრაელს სამხედრო წვრთნებისთვის საკუთარი აეროპორტებისა და ბაზების გამოყენების უფლებას მისცემს.<ref>{{Cite web |date=June 19, 2024 |title=Head of Lebanon's Hezbollah threatens Israel, Cyprus in televised address |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/head-lebanons-hezbollah-threatens-israel-cyprus-televised-address-2024-06-19/ }}</ref> ===სექტემბერი=== * 17 სექტემბერი: მთავრობა ამტკიცებს 1.9 მილიარდი ევროს ღირებულების წყალქვეშა ელექტროკაბელის მშენებლობის გეგმას, რომელიც ქვეყნის ენერგოსისტემას [[საბერძნეთი]]სასთან დააკავშირებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus approves electricity cable to link its power grid with Greece's |url=https://apnews.com/article/cyprus-greece-electricity-cable-grid-undersea-92e201ae94205cd0d3308aeb2f34db97 |access-date=18 September 2024 |website=Associated Press |date=17 September 2024 |language=en}}</ref> * 18 სექტემბერი: კვიპროსის უზენაესი სასამართლო, გენერალური პროკურორის, გეორგიოს ლ. სავიდესის მიერ აღძრული საქმის საფუძველზე, არასათანადო ქცევის გამო ქვეყნის მთავარ აუდიტორს (კონტროლიორს), ოდისეას მიქაელიდისს თანამდებობიდან ათავისუფლებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus' top court sacks the government's chief accountant over misconduct |url=https://apnews.com/article/cyprus-constitutional-court-comptroller-general-removed-c179fe54f84053e6f1963ef9d3a200f7 |access-date=18 September 2024 |website=Associated Press |date=18 September 2024 |language=en}}</ref> * 29 სექტემბერი: პრეზიდენტი [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]], მსჯავრდებული მკვლელის გაქცევის გამო, თანამდებობიდან ათავისუფლებს კვიპროსის პოლიციის უფროსს, სტილიანოს პაპათეოდორუს, მის მოადგილეს, დემეტრის დემეტრიუსა და ქვეყნის ცენტრალური ციხის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus president fires police chief and deputy over the embarrassing escape of a convicted killer |url=https://apnews.com/article/cyprus-convicted-murder-escape-police-chief-fired-c5b982a70ae5afcfd2d9444483761a89 |access-date=30 September 2024 |website=Associated Press |date=29 September 2024 |language=en}}</ref> ===ოქტომბერი=== * 3 ოქტომბერი: საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ძალებმა [[ლიბანი]]დან, [[ბეირუთი]]ს რაფიკ ჰარირის საერთაშორისო აეროპორტიდან საბერძნეთისა და კვიპროსის მოქალაქეების ევაკუაცია განახორციელეს.<ref>{{Cite web |date=2024-10-03 |title=Greeks, Cypriots being evacuated from Lebanon |url=https://www.ekathimerini.com/politics/foreign-policy/1250006/greeks-cypriots-being-evacuated-from-lebanon/ |access-date=2024-10-04 |website=eKathimerini.com |language=English}}</ref> * 8 ოქტომბერი: ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ კვიპროსმა დაარღვია ორი სირიელი თავშესაფრის მაძიებლის უფლებები, რომლებიც [[2020]] წელს საზღვაო პოლიციამ ორი დღის განმავლობაში განზრახ დატოვა ზღვაში, რის შემდეგაც ისინი ლიბანში გააძევეს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus breached right of 2 Syrian cousins to seek asylum, European court says |url=https://apnews.com/article/cyprus-syrians-migrants-european-human-rights-court-49895fc5fe9fe88a7d02695ae3305a10 |access-date=2024-10-08 |website=Associated Press |date=8 October 2024 |language=en}}</ref> * 20 ოქტომბერი: მთავრობამ განაცხადა, რომ მათ აღკვეთეს კიბერშეტევის მცდელობა ქვეყნის ცენტრალურ ონლაინ პორტალზე.<ref>{{Cite web |title=Cyprus thwarted a digital attack against the government's main online portal |url=https://apnews.com/article/cyprus-cyber-digital-attack-a5971b2387269a8c154a09998e3697f5 |access-date=2024-10-21 |website=Associated Press |date=20 October 2024 |language=en}}</ref> ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:<ref>{{Cite web|url=https://publicholidays.eu/cyprus/2024-dates/ |title= Cyprus Public Holidays 2024|access-date=26 November 2023 |website=Public Holidays Global}}</ref> *1 იანვარი: ახალი წელი *6 იანვარი: [[ნათლისღება]] *18 მარტ: სუფთა ორშაბათი *25 მარტი: [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი: კვიპროსის ეროვნული დღე *1 მაისი: [[შრომის დღე]] *3 მაისი; მართლმადიდებლური [[დიდი პარასკევი]] *5 მაისი: მართლმადიდებლური [[აღდგომა]] *6 მაისი: მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი *24 ივნისი: მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო: ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინება *1 ოქტომბერი: კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი: საბერძნეთის ეროვნული დღესასწაული (ოჰის დღე) *24 დეკემბერი: შობის წინა დღე *25 დეკემბერი: [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი: საჩუქრების დღე (Boxing Day) ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2024 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2024 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2024 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2024 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] 8rpv51x8mxzaqugr8rgesd7xpi4vzni 5416928 5416927 2026-06-19T14:06:54Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416928 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2024}} '''2024 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე: [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===აპრილი=== * 14 აპრილი: ლტოლვილთა მზარდი ნაკადის ფონზე, კვიპროსი [[სირია|სირიელი]] თავშესაფრის მაძიებლების განაცხადების განხილვას დროებით აჩერებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus suspends asylum applications for Syrians as arrivals rise |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/14/cyprus-suspends-asylum-applications-for-syrians-as-arrivals-rise |access-date=2024-04-14 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> ===ივნისი=== * 9 ივნისი: ** [[2024]] წლის [[ევროპარლამენტი]]ს არჩევნები. ევროპარლამენტში [[კვიპროსი]]ს წარმომადგენლებს შორის ყველაზე მეტი მანდატი პარტიებმა „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ (DISY) და „მშრომელი ხალხის პროგრესულმა პარტიამ“ (AKEL) მოიპოვეს. დამოუკიდებელ ევროპარლამენტარად ასევე აირჩიეს იუთუბერი ფიდიას პანაიოტუ.<ref>{{Cite web |title=YouTube prankster voted in as Cyprus MEP |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4nnrwr72dqo |access-date=2024-06-11 |website=BBC|date=10 June 2024 |language=en}}</ref> ** 2024 წლის კვიპროსის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები. *19 ივნისი: [[ჰეზბოლა (ლიბანი)|ჰეზბოლას]] გენერალური მდივანი, [[ჰასან ნასრალა]] კვიპროსს იმ შემთხვევაში დაემუქრა, თუ ქვეყანა ისრაელს სამხედრო წვრთნებისთვის საკუთარი აეროპორტებისა და ბაზების გამოყენების უფლებას მისცემს.<ref>{{Cite web |date=June 19, 2024 |title=Head of Lebanon's Hezbollah threatens Israel, Cyprus in televised address |website=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/head-lebanons-hezbollah-threatens-israel-cyprus-televised-address-2024-06-19/ }}</ref> ===სექტემბერი=== * 17 სექტემბერი: მთავრობა ამტკიცებს 1.9 მილიარდი ევროს ღირებულების წყალქვეშა ელექტროკაბელის მშენებლობის გეგმას, რომელიც ქვეყნის ენერგოსისტემას [[საბერძნეთი]]სასთან დააკავშირებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus approves electricity cable to link its power grid with Greece's |url=https://apnews.com/article/cyprus-greece-electricity-cable-grid-undersea-92e201ae94205cd0d3308aeb2f34db97 |access-date=18 September 2024 |website=Associated Press |date=17 September 2024 |language=en}}</ref> * 18 სექტემბერი: კვიპროსის უზენაესი სასამართლო, გენერალური პროკურორის, გეორგიოს ლ. სავიდესის მიერ აღძრული საქმის საფუძველზე, არასათანადო ქცევის გამო ქვეყნის მთავარ აუდიტორს (კონტროლიორს), ოდისეას მიქაელიდისს თანამდებობიდან ათავისუფლებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus' top court sacks the government's chief accountant over misconduct |url=https://apnews.com/article/cyprus-constitutional-court-comptroller-general-removed-c179fe54f84053e6f1963ef9d3a200f7 |access-date=18 September 2024 |website=Associated Press |date=18 September 2024 |language=en}}</ref> * 29 სექტემბერი: პრეზიდენტი [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]], მსჯავრდებული მკვლელის გაქცევის გამო, თანამდებობიდან ათავისუფლებს კვიპროსის პოლიციის უფროსს, სტილიანოს პაპათეოდორუს, მის მოადგილეს, დემეტრის დემეტრიუსა და ქვეყნის ცენტრალური ციხის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus president fires police chief and deputy over the embarrassing escape of a convicted killer |url=https://apnews.com/article/cyprus-convicted-murder-escape-police-chief-fired-c5b982a70ae5afcfd2d9444483761a89 |access-date=30 September 2024 |website=Associated Press |date=29 September 2024 |language=en}}</ref> ===ოქტომბერი=== * 3 ოქტომბერი: საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ძალებმა [[ლიბანი]]დან, [[ბეირუთი]]ს რაფიკ ჰარირის საერთაშორისო აეროპორტიდან საბერძნეთისა და კვიპროსის მოქალაქეების ევაკუაცია განახორციელეს.<ref>{{Cite web |date=2024-10-03 |title=Greeks, Cypriots being evacuated from Lebanon |url=https://www.ekathimerini.com/politics/foreign-policy/1250006/greeks-cypriots-being-evacuated-from-lebanon/ |access-date=2024-10-04 |website=eKathimerini.com |language=English}}</ref> * 8 ოქტომბერი: ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ კვიპროსმა დაარღვია ორი სირიელი თავშესაფრის მაძიებლის უფლებები, რომლებიც [[2020]] წელს საზღვაო პოლიციამ ორი დღის განმავლობაში განზრახ დატოვა ზღვაში, რის შემდეგაც ისინი ლიბანში გააძევეს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus breached right of 2 Syrian cousins to seek asylum, European court says |url=https://apnews.com/article/cyprus-syrians-migrants-european-human-rights-court-49895fc5fe9fe88a7d02695ae3305a10 |access-date=2024-10-08 |website=Associated Press |date=8 October 2024 |language=en}}</ref> * 20 ოქტომბერი: მთავრობამ განაცხადა, რომ მათ აღკვეთეს კიბერშეტევის მცდელობა ქვეყნის ცენტრალურ ონლაინ პორტალზე.<ref>{{Cite web |title=Cyprus thwarted a digital attack against the government's main online portal |url=https://apnews.com/article/cyprus-cyber-digital-attack-a5971b2387269a8c154a09998e3697f5 |access-date=2024-10-21 |website=Associated Press |date=20 October 2024 |language=en}}</ref> ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:<ref>{{Cite web|url=https://publicholidays.eu/cyprus/2024-dates/ |title= Cyprus Public Holidays 2024|access-date=26 November 2023 |website=Public Holidays Global}}</ref> *1 იანვარი: ახალი წელი *6 იანვარი: [[ნათლისღება]] *18 მარტ: სუფთა ორშაბათი *25 მარტი: [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი: კვიპროსის ეროვნული დღე *1 მაისი: [[შრომის დღე]] *3 მაისი; მართლმადიდებლური [[დიდი პარასკევი]] *5 მაისი: მართლმადიდებლური [[აღდგომა]] *6 მაისი: მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი *24 ივნისი: მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო: ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინება *1 ოქტომბერი: კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი: საბერძნეთის ეროვნული დღესასწაული (ოჰის დღე) *24 დეკემბერი: შობის წინა დღე *25 დეკემბერი: [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი: საჩუქრების დღე (Boxing Day) ==რესურსები ინტერნეტში== * [https://www.timeanddate.com/calendar/?year=2024&country=94 Online calendar] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2024 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2024 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2024 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2024 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] o3lrskifu1l05vqkvix5lyk6v7ejsg3 1 892886 5416907 2026-06-19T13:43:42Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416907 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892887 5416932 2026-06-19T14:09:01Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' 5416932 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' 4gx28zh3hj841eds4zxvo0yhek5gp7d 5416934 5416932 2026-06-19T14:11:57Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416934 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები=== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] 8fxhhx4s2vv0dd2rbygr0pr7ysu05dh 5416936 5416934 2026-06-19T14:17:16Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416936 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== ===მიმდინარე=== * [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== * 17 თებერვალი: [[კვიპროსი|კვიპროსმა]], [[ეგვიპტე]]მ და Eni-სა და TotalEnergies-ის ერთობლივმა კონსორციუმმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც კვიპროსის ოფშორული ეკონომიკური ზონის „კრონოსის“ საბადოდან ბუნებრივი აირის ევროპაში ექსპორტს ეგვიპტის გადამამუშავებელი ობიექტების გავლით ითვალისწინებს.[1] * 27 თებერვალი: [[ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო|ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ]] დაადგინა, რომ კვიპროსის ხელისუფლებამ ვერ უზრუნველყო [[2019]] წლის გაუპატიურების გახმაურებული საქმის ჯეროვანი გამოძიება.[2] ===აპრილი=== * 3 აპრილი: წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო კანონი, რომელიც ქალებს კვიპროსის ეროვნულ გვარდიაში ნებაყოფლობითი სამხედრო სამსახურის გავლის უფლებას აძლევს.[4] ===ივნისი== * 21 ივნისი: დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე დააკავეს [[ირანი]]ს სასარგებლოდ [[აკროტირი (კვიპროსი)|აკროტირის]] ბრიტანული სამხედრო-საჰაერო ბაზის ჯაშუშობის ბრალდებით.[5] qcoiyz2jnhbzjrobxuzcd2kce9t4g3b 5416938 5416936 2026-06-19T14:22:48Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416938 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== ===მიმდინარე=== * [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== * 17 თებერვალი: [[კვიპროსი|კვიპროსმა]], [[ეგვიპტე]]მ და Eni-სა და TotalEnergies-ის ერთობლივმა კონსორციუმმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც კვიპროსის ოფშორული ეკონომიკური ზონის „კრონოსის“ საბადოდან ბუნებრივი აირის ევროპაში ექსპორტს ეგვიპტის გადამამუშავებელი ობიექტების გავლით ითვალისწინებს.[1] * 27 თებერვალი: [[ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო|ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ]] დაადგინა, რომ კვიპროსის ხელისუფლებამ ვერ უზრუნველყო [[2019]] წლის გაუპატიურების გახმაურებული საქმის ჯეროვანი გამოძიება.[2] ===აპრილი=== * 3 აპრილი: წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო კანონი, რომელიც ქალებს კვიპროსის ეროვნულ გვარდიაში ნებაყოფლობითი სამხედრო სამსახურის გავლის უფლებას აძლევს.[4] ===ივნისი=== * 21 ივნისი: დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე დააკავეს [[ირანი]]ს სასარგებლოდ [[აკროტირი (კვიპროსი)|აკროტირის]] ბრიტანული სამხედრო-საჰაერო ბაზის ჯაშუშობის ბრალდებით.[5] ===ივლისი=== * 8 ივლისი: მთავრობა აცხადებს კვიპროსის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან, „პეგასუს-1“-ის ჭაბურღილზე, ბუნებრივი აირის მსხვილი საბადოს აღმოჩენის შესახებ.[6] * 23 ივლისი: [[ტროოდოსი]]ს მთებში, მონაგრი-ალასას გზის გასწვრივ გაჩენილი ტყის ხანძრის შედეგად ორი ადამიანი დაიღუპა.[7] ===აგვისტო=== * 27 აგვისტო–14 სექტემბერი: [[ევრობასკეტი 2025]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფინეთი|ფინეთში]], [[ლატვია]]სა და [[პოლონეთი|პოლონეთში]].[8][9][10] ===ოქტომბერი=== * 19 ოქტომბერი: 2025 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები, სადაც ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა [[ტუფან ერჰიურმანი|ტუფან ერჰიურმანმა]] მოქმედი პრეზიდენტი [[ერსინ თათარი]] ხმების 62.76%-ით დაამარცხა.[11] ===ნოემბერი=== * 12 ნოემბერი: [[პაფოსის რაიონი|პაფოსის რაიონში]] 5.3 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა, რამაც რამდენიმე შენობა დააზიანა.[12][13] * 26 ნოემბერი: [[ლიბანი|ლიბანმა]] და კვიპროსმა ხელი მოაწერეს საბოლოო შეთანხმებას საერთო საზღვაო საზღვრის დემარკაციის შესახებ.[14] swxncyagt3ne6e8p62zcy6ri12kzhtv 5416939 5416938 2026-06-19T14:26:43Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416939 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== ===მიმდინარე=== * [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== * 17 თებერვალი: [[კვიპროსი|კვიპროსმა]], [[ეგვიპტე]]მ და Eni-სა და TotalEnergies-ის ერთობლივმა კონსორციუმმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც კვიპროსის ოფშორული ეკონომიკური ზონის „კრონოსის“ საბადოდან ბუნებრივი აირის ევროპაში ექსპორტს ეგვიპტის გადამამუშავებელი ობიექტების გავლით ითვალისწინებს.[1] * 27 თებერვალი: [[ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო|ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ]] დაადგინა, რომ კვიპროსის ხელისუფლებამ ვერ უზრუნველყო [[2019]] წლის გაუპატიურების გახმაურებული საქმის ჯეროვანი გამოძიება.[2] ===აპრილი=== * 3 აპრილი: წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო კანონი, რომელიც ქალებს კვიპროსის ეროვნულ გვარდიაში ნებაყოფლობითი სამხედრო სამსახურის გავლის უფლებას აძლევს.[4] ===ივნისი=== * 21 ივნისი: დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე დააკავეს [[ირანი]]ს სასარგებლოდ [[აკროტირი (კვიპროსი)|აკროტირის]] ბრიტანული სამხედრო-საჰაერო ბაზის ჯაშუშობის ბრალდებით.[5] ===ივლისი=== * 8 ივლისი: მთავრობა აცხადებს კვიპროსის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან, „პეგასუს-1“-ის ჭაბურღილზე, ბუნებრივი აირის მსხვილი საბადოს აღმოჩენის შესახებ.[6] * 23 ივლისი: [[ტროოდოსი]]ს მთებში, მონაგრი-ალასას გზის გასწვრივ გაჩენილი ტყის ხანძრის შედეგად ორი ადამიანი დაიღუპა.[7] ===აგვისტო=== * 27 აგვისტო–14 სექტემბერი: [[ევრობასკეტი 2025]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფინეთი|ფინეთში]], [[ლატვია]]სა და [[პოლონეთი|პოლონეთში]].[8][9][10] ===ოქტომბერი=== * 19 ოქტომბერი: 2025 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები, სადაც ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა [[ტუფან ერჰიურმანი|ტუფან ერჰიურმანმა]] მოქმედი პრეზიდენტი [[ერსინ თათარი]] ხმების 62.76%-ით დაამარცხა.[11] ===ნოემბერი=== * 12 ნოემბერი: [[პაფოსის რაიონი|პაფოსის რაიონში]] 5.3 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა, რამაც რამდენიმე შენობა დააზიანა.[12][13] * 26 ნოემბერი: [[ლიბანი|ლიბანმა]] და კვიპროსმა ხელი მოაწერეს საბოლოო შეთანხმებას საერთო საზღვაო საზღვრის დემარკაციის შესახებ.[14] ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}: *1 იანვარი: ახალი წელი *6 იანვარი: [[ნათლისღება]] *18 მარტ: სუფთა ორშაბათი *25 მარტი: [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი: კვიპროსის ეროვნული დღე აი, ამ ჩამონათვალის თარგმანიც: * 18 აპრილი: მართლმადიდებლური [[დიდი პარასკევი]] * 20 აპრილი: მართლმადიდებლური [[აღდგომა]] * **21 აპრილი** — მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი * 1 მაისი: [[შრომის დღე]] * 9 ივნისი: მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო: ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინება *1 ოქტომბერი: კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი: საბერძნეთის ეროვნული დღესასწაული (ოჰის დღე) *24 დეკემბერი: შობის წინა დღე *25 დეკემბერი: [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი: საჩუქრების დღე etbzoi7ptv4b0nbdu8lcrez10b0jzp1 5416943 5416939 2026-06-19T14:31:22Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416943 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== ===მიმდინარე=== * [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== * 17 თებერვალი: [[კვიპროსი|კვიპროსმა]], [[ეგვიპტე]]მ და Eni-სა და TotalEnergies-ის ერთობლივმა კონსორციუმმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც კვიპროსის ოფშორული ეკონომიკური ზონის „კრონოსის“ საბადოდან ბუნებრივი აირის ევროპაში ექსპორტს ეგვიპტის გადამამუშავებელი ობიექტების გავლით ითვალისწინებს.[1] * 27 თებერვალი: [[ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო|ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ]] დაადგინა, რომ კვიპროსის ხელისუფლებამ ვერ უზრუნველყო [[2019]] წლის გაუპატიურების გახმაურებული საქმის ჯეროვანი გამოძიება.[2] ===აპრილი=== * 3 აპრილი: წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო კანონი, რომელიც ქალებს კვიპროსის ეროვნულ გვარდიაში ნებაყოფლობითი სამხედრო სამსახურის გავლის უფლებას აძლევს.[4] ===ივნისი=== * 21 ივნისი: დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე დააკავეს [[ირანი]]ს სასარგებლოდ [[აკროტირი (კვიპროსი)|აკროტირის]] ბრიტანული სამხედრო-საჰაერო ბაზის ჯაშუშობის ბრალდებით.[5] ===ივლისი=== * 8 ივლისი: მთავრობა აცხადებს კვიპროსის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან, „პეგასუს-1“-ის ჭაბურღილზე, ბუნებრივი აირის მსხვილი საბადოს აღმოჩენის შესახებ.[6] * 23 ივლისი: [[ტროოდოსი]]ს მთებში, მონაგრი-ალასას გზის გასწვრივ გაჩენილი ტყის ხანძრის შედეგად ორი ადამიანი დაიღუპა.[7] ===აგვისტო=== * 27 აგვისტო–14 სექტემბერი: [[ევრობასკეტი 2025]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფინეთი|ფინეთში]], [[ლატვია]]სა და [[პოლონეთი|პოლონეთში]].[8][9][10] ===ოქტომბერი=== * 19 ოქტომბერი: 2025 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები, სადაც ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა [[ტუფან ერჰიურმანი|ტუფან ერჰიურმანმა]] მოქმედი პრეზიდენტი [[ერსინ თათარი]] ხმების 62.76%-ით დაამარცხა.[11] ===ნოემბერი=== * 12 ნოემბერი: [[პაფოსის რაიონი|პაფოსის რაიონში]] 5.3 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა, რამაც რამდენიმე შენობა დააზიანა.[12][13] * 26 ნოემბერი: [[ლიბანი|ლიბანმა]] და კვიპროსმა ხელი მოაწერეს საბოლოო შეთანხმებას საერთო საზღვაო საზღვრის დემარკაციის შესახებ.[14] ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}: *1 იანვარი: ახალი წელი *6 იანვარი: [[ნათლისღება]] *18 მარტ: სუფთა ორშაბათი *25 მარტი: [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი: კვიპროსის ეროვნული დღე აი, ამ ჩამონათვალის თარგმანიც: * 18 აპრილი: მართლმადიდებლური [[დიდი პარასკევი]] * 20 აპრილი: მართლმადიდებლური [[აღდგომა]] * 21 აპრილი: მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი * 1 მაისი: [[შრომის დღე]] * 9 ივნისი: მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო: ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინება *1 ოქტომბერი: კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი: საბერძნეთის ეროვნული დღესასწაული (ოჰის დღე) *24 დეკემბერი: შობის წინა დღე *25 დეკემბერი: [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი: საჩუქრების დღე ==გარდაცვლილები== * 20 დეკემბერი: ჰენრი მური, 102 წლის, ბრიტანული წარმოშობის [[ანგლიკანური ეკლესია|ანგლიკანური ეკლესიის]] სასულიერო პირი, კვიპროსისა და [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] ეპისკოპოსი ([[1981]]–[[1986]] წლებში).[16] 6re6ro45s9r34ztn4qj8rblbvgf5e1a 5416948 5416943 2026-06-19T14:35:51Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416948 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== ===მიმდინარე=== * [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== * 17 თებერვალი: [[კვიპროსი|კვიპროსმა]], [[ეგვიპტე]]მ და Eni-სა და TotalEnergies-ის ერთობლივმა კონსორციუმმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც კვიპროსის ოფშორული ეკონომიკური ზონის „კრონოსის“ საბადოდან ბუნებრივი აირის ევროპაში ექსპორტს ეგვიპტის გადამამუშავებელი ობიექტების გავლით ითვალისწინებს.<ref>{{cite news |title=Agreements on getting Cyprus natural gas to market via Egypt hailed as energy cooperation milestone |url=https://apnews.com/article/cyprus-egypt-natural-gas-exxonmobil-eni-aphrodite-cronos-706aed5a4d395375b06aa8bd28a6faab |access-date=18 February 2025 |publisher=AP News |date=17 February 2025}}</ref> * 27 თებერვალი: [[ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო|ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ]] დაადგინა, რომ კვიპროსის ხელისუფლებამ ვერ უზრუნველყო [[2019]] წლის გაუპატიურების გახმაურებული საქმის ჯეროვანი გამოძიება.<ref>{{cite news |title=Cyprus failed to effectively probe British teen's rape claims, Europe's top human rights court says |url=https://apnews.com/article/cyprus-britain-israel-rape-allegations-investigation-consent-3b5f2ec9bf4e802ab7de73e7d74136af |access-date=27 February 2025 |publisher=AP News |date=27 February 2025}}</ref> ===მარტი=== * 31 მარტი: ფამაგუსტას სისხლის სამართლის სასამართლომ [[2019]] წლის გაუპატიურების საქმეზე ხუთი ისრაელელი გაამართლა. <ref>{{cite news |title=Five Israeli men acquitted of rape charge in Cyprus |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg7w1exrw9o |access-date=1 April 2025 |publisher=BBC |date=1 April 2025}}</ref> ===აპრილი=== * 3 აპრილი: წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო კანონი, რომელიც ქალებს კვიპროსის ეროვნულ გვარდიაში ნებაყოფლობითი სამხედრო სამსახურის გავლის უფლებას აძლევს.<ref>{{cite news |title=Cyprus approves law enabling women to volunteer for military service |url=https://apnews.com/article/cyprus-women-female-volunteer-military-service-f417b7da404bbcce42906f5079743e17 |access-date=4 April 2025 |publisher=AP News |date=4 April 2025}}</ref> ===ივნისი=== * 21 ივნისი: დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე დააკავეს [[ირანი]]ს სასარგებლოდ [[აკროტირი (კვიპროსი)|აკროტირის]] ბრიტანული სამხედრო-საჰაერო ბაზის ჯაშუშობის ბრალდებით.<ref>{{cite news |title=British man arrested in Cyprus suspected of spying and terror offences |url=https://www.bbc.com/news/articles/c628jy5rg78o |access-date=23 June 2025 |publisher=BBC |date=21 June 2025}}</ref> ===ივლისი=== * 8 ივლისი: მთავრობა აცხადებს კვიპროსის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან, „პეგასუს-1“-ის ჭაბურღილზე, ბუნებრივი აირის მსხვილი საბადოს აღმოჩენის შესახებ.<ref>{{cite news |title=ExxonMobil and partner Qatar Energy find new natural gas deposit off Cyprus |url=https://apnews.com/article/cyprus-exxonmobil-qatar-energy-natural-gas-feb8e06f039fd49f04728abad743c444 |access-date=9 July 2025 |publisher=AP News |date=9 July 2025}}</ref> * 23 ივლისი: [[ტროოდოსი]]ს მთებში, მონაგრი-ალასას გზის გასწვრივ გაჩენილი ტყის ხანძრის შედეგად ორი ადამიანი დაიღუპა.<ref>{{cite news |title=Cyprus gets help from other countries in battling huge wildfire that has killed 2 |url=https://apnews.com/article/cyprus-wildfire-blaze-evacuations-villages-665b675b2ef8b9ed5e3b1b5b0b42ba1b |access-date=24 July 2025 |publisher=AP News |date=24 July 2025}}</ref> ===აგვისტო=== * 27 აგვისტო–14 სექტემბერი: [[ევრობასკეტი 2025]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფინეთი|ფინეთში]], [[ლატვია]]სა და [[პოლონეთი|პოლონეთში]].<ref name=host>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/news/latvia-cyprus-and-finland-named-fiba-eurobasket-2025-hosts|title=Latvia, Cyprus and Finland named FIBA EuroBasket 2025 hosts|date=29 March 2022|access-date=29 March 2022}}</ref><ref name=poland>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/news/poland-named-fiba-eurobasket-2025-co-host|title=Poland named FIBA EuroBasket 2025 co-host|date=17 September 2022|publisher=fiba.basketball|access-date=17 September 2022}}</ref><ref name=Dates>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/eurobasket/2025/news/draw-to-determine-early-designation-of-fiba-eurobasket-2025-groups-held-in-ljubljana|title=Draw to determine early designation of FIBA EuroBasket 2025 groups held in Ljubljana|publisher=fiba.basketball|date=24 June 2023|access-date=24 June 2023}}</ref> ===ოქტომბერი=== * 19 ოქტომბერი: 2025 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები, სადაც ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა [[ტუფან ერჰიურმანი|ტუფან ერჰიურმანმა]] მოქმედი პრეზიდენტი [[ერსინ თათარი]] ხმების 62.76%-ით დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/cyprus-election-turkish-cypriots-d5a06aaa7832896284bc54bf3801abed |title=Turkish Cypriots elect new leader, reigniting hopes for renewed talks to heal Cyprus’ ethnic split |publisher=AP News |date=20 October 2025 |access-date=20 October 2025}}</ref> ===ნოემბერი=== * 12 ნოემბერი: [[პაფოსის რაიონი|პაფოსის რაიონში]] 5.3 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა, რამაც რამდენიმე შენობა დააზიანა.<ref>{{cite news|date=13 November 2025|access-date=13 November 2025|title=Ζημιές σε διατηρητέο και παλιό τείχος από τους σεισμούς στην Πάφο. Κλιμάκιο Τμ. Αρχαιοτήτων στη Μονή Αγίου Νεοφύτου|url=https://cyprustimes.com/koinonia/zimies-se-diatiriteo-kai-palio-teichos-apo-tous-seismous-stin-pafo-klimakio-tm-archaiotiton-sti-moni-agiou-neofytou/|lang=el|website=Cyprus Times}}</ref><ref>{{cite news|date=12 November 2025|access-date=13 November 2025|title=5.3-magnitude earthquake shakes Cyprus, no injuries reported|url=https://english.news.cn/20251112/1569de0a6eb14ed4b36da748ba1879d0/c.html|lang=en|website=Xinhua News Agency}}</ref> * 26 ნოემბერი: [[ლიბანი|ლიბანმა]] და კვიპროსმა ხელი მოაწერეს საბოლოო შეთანხმებას საერთო საზღვაო საზღვრის დემარკაციის შესახებ.<ref>{{Cite web |date=27 November 2025 |title=Lebanon and Cyprus finalize sea border agreement after an almost 20-year impasse |url=https://apnews.com/article/lebanon-cyprus-maritime-border-gas-8c3124c682321f6cf9e1c7b0af146224 |access-date=27 November 2025 |website=[[Associated Press]]}}</ref> ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:<ref>{{Cite web|url=https://publicholidays.eu/cyprus/#2025-public-holidays |title= Cyprus Public Holidays 2025|access-date=15 September 2024 |website=Public Holidays Global}}</ref> *1 იანვარი: ახალი წელი *6 იანვარი: [[ნათლისღება]] *18 მარტ: სუფთა ორშაბათი *25 მარტი: [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი: კვიპროსის ეროვნული დღე აი, ამ ჩამონათვალის თარგმანიც: * 18 აპრილი: მართლმადიდებლური [[დიდი პარასკევი]] * 20 აპრილი: მართლმადიდებლური [[აღდგომა]] * 21 აპრილი: მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი * 1 მაისი: [[შრომის დღე]] * 9 ივნისი: მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო: ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინება *1 ოქტომბერი: კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი: საბერძნეთის ეროვნული დღესასწაული (ოჰის დღე) *24 დეკემბერი: შობის წინა დღე *25 დეკემბერი: [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი: საჩუქრების დღე ==გარდაცვლილები== * 20 დეკემბერი: ჰენრი მური, 102 წლის, ბრიტანული წარმოშობის [[ანგლიკანური ეკლესია|ანგლიკანური ეკლესიის]] სასულიერო პირი, კვიპროსისა და [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] ეპისკოპოსი ([[1981]]–[[1986]] წლებში).[16] ==რესურსები ინტერნეტში== * [https://www.timeanddate.com/calendar/?year=2025&country=94 Online calendar] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} 30x7iidsv4d0f5wv3stocuro15jrp62 5416953 5416948 2026-06-19T14:41:11Z Jaba1977 3604 /* უქმე დღეები */ 5416953 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== ===მიმდინარე=== * [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== * 17 თებერვალი: [[კვიპროსი|კვიპროსმა]], [[ეგვიპტე]]მ და Eni-სა და TotalEnergies-ის ერთობლივმა კონსორციუმმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც კვიპროსის ოფშორული ეკონომიკური ზონის „კრონოსის“ საბადოდან ბუნებრივი აირის ევროპაში ექსპორტს ეგვიპტის გადამამუშავებელი ობიექტების გავლით ითვალისწინებს.<ref>{{cite news |title=Agreements on getting Cyprus natural gas to market via Egypt hailed as energy cooperation milestone |url=https://apnews.com/article/cyprus-egypt-natural-gas-exxonmobil-eni-aphrodite-cronos-706aed5a4d395375b06aa8bd28a6faab |access-date=18 February 2025 |publisher=AP News |date=17 February 2025}}</ref> * 27 თებერვალი: [[ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო|ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ]] დაადგინა, რომ კვიპროსის ხელისუფლებამ ვერ უზრუნველყო [[2019]] წლის გაუპატიურების გახმაურებული საქმის ჯეროვანი გამოძიება.<ref>{{cite news |title=Cyprus failed to effectively probe British teen's rape claims, Europe's top human rights court says |url=https://apnews.com/article/cyprus-britain-israel-rape-allegations-investigation-consent-3b5f2ec9bf4e802ab7de73e7d74136af |access-date=27 February 2025 |publisher=AP News |date=27 February 2025}}</ref> ===მარტი=== * 31 მარტი: ფამაგუსტას სისხლის სამართლის სასამართლომ [[2019]] წლის გაუპატიურების საქმეზე ხუთი ისრაელელი გაამართლა. <ref>{{cite news |title=Five Israeli men acquitted of rape charge in Cyprus |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg7w1exrw9o |access-date=1 April 2025 |publisher=BBC |date=1 April 2025}}</ref> ===აპრილი=== * 3 აპრილი: წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო კანონი, რომელიც ქალებს კვიპროსის ეროვნულ გვარდიაში ნებაყოფლობითი სამხედრო სამსახურის გავლის უფლებას აძლევს.<ref>{{cite news |title=Cyprus approves law enabling women to volunteer for military service |url=https://apnews.com/article/cyprus-women-female-volunteer-military-service-f417b7da404bbcce42906f5079743e17 |access-date=4 April 2025 |publisher=AP News |date=4 April 2025}}</ref> ===ივნისი=== * 21 ივნისი: დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე დააკავეს [[ირანი]]ს სასარგებლოდ [[აკროტირი (კვიპროსი)|აკროტირის]] ბრიტანული სამხედრო-საჰაერო ბაზის ჯაშუშობის ბრალდებით.<ref>{{cite news |title=British man arrested in Cyprus suspected of spying and terror offences |url=https://www.bbc.com/news/articles/c628jy5rg78o |access-date=23 June 2025 |publisher=BBC |date=21 June 2025}}</ref> ===ივლისი=== * 8 ივლისი: მთავრობა აცხადებს კვიპროსის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან, „პეგასუს-1“-ის ჭაბურღილზე, ბუნებრივი აირის მსხვილი საბადოს აღმოჩენის შესახებ.<ref>{{cite news |title=ExxonMobil and partner Qatar Energy find new natural gas deposit off Cyprus |url=https://apnews.com/article/cyprus-exxonmobil-qatar-energy-natural-gas-feb8e06f039fd49f04728abad743c444 |access-date=9 July 2025 |publisher=AP News |date=9 July 2025}}</ref> * 23 ივლისი: [[ტროოდოსი]]ს მთებში, მონაგრი-ალასას გზის გასწვრივ გაჩენილი ტყის ხანძრის შედეგად ორი ადამიანი დაიღუპა.<ref>{{cite news |title=Cyprus gets help from other countries in battling huge wildfire that has killed 2 |url=https://apnews.com/article/cyprus-wildfire-blaze-evacuations-villages-665b675b2ef8b9ed5e3b1b5b0b42ba1b |access-date=24 July 2025 |publisher=AP News |date=24 July 2025}}</ref> ===აგვისტო=== * 27 აგვისტო–14 სექტემბერი: [[ევრობასკეტი 2025]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფინეთი|ფინეთში]], [[ლატვია]]სა და [[პოლონეთი|პოლონეთში]].<ref name=host>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/news/latvia-cyprus-and-finland-named-fiba-eurobasket-2025-hosts|title=Latvia, Cyprus and Finland named FIBA EuroBasket 2025 hosts|date=29 March 2022|access-date=29 March 2022}}</ref><ref name=poland>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/news/poland-named-fiba-eurobasket-2025-co-host|title=Poland named FIBA EuroBasket 2025 co-host|date=17 September 2022|publisher=fiba.basketball|access-date=17 September 2022}}</ref><ref name=Dates>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/eurobasket/2025/news/draw-to-determine-early-designation-of-fiba-eurobasket-2025-groups-held-in-ljubljana|title=Draw to determine early designation of FIBA EuroBasket 2025 groups held in Ljubljana|publisher=fiba.basketball|date=24 June 2023|access-date=24 June 2023}}</ref> ===ოქტომბერი=== * 19 ოქტომბერი: 2025 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები, სადაც ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა [[ტუფან ერჰიურმანი|ტუფან ერჰიურმანმა]] მოქმედი პრეზიდენტი [[ერსინ თათარი]] ხმების 62.76%-ით დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/cyprus-election-turkish-cypriots-d5a06aaa7832896284bc54bf3801abed |title=Turkish Cypriots elect new leader, reigniting hopes for renewed talks to heal Cyprus’ ethnic split |publisher=AP News |date=20 October 2025 |access-date=20 October 2025}}</ref> ===ნოემბერი=== * 12 ნოემბერი: [[პაფოსის რაიონი|პაფოსის რაიონში]] 5.3 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა, რამაც რამდენიმე შენობა დააზიანა.<ref>{{cite news|date=13 November 2025|access-date=13 November 2025|title=Ζημιές σε διατηρητέο και παλιό τείχος από τους σεισμούς στην Πάφο. Κλιμάκιο Τμ. Αρχαιοτήτων στη Μονή Αγίου Νεοφύτου|url=https://cyprustimes.com/koinonia/zimies-se-diatiriteo-kai-palio-teichos-apo-tous-seismous-stin-pafo-klimakio-tm-archaiotiton-sti-moni-agiou-neofytou/|lang=el|website=Cyprus Times}}</ref><ref>{{cite news|date=12 November 2025|access-date=13 November 2025|title=5.3-magnitude earthquake shakes Cyprus, no injuries reported|url=https://english.news.cn/20251112/1569de0a6eb14ed4b36da748ba1879d0/c.html|lang=en|website=Xinhua News Agency}}</ref> * 26 ნოემბერი: [[ლიბანი|ლიბანმა]] და კვიპროსმა ხელი მოაწერეს საბოლოო შეთანხმებას საერთო საზღვაო საზღვრის დემარკაციის შესახებ.<ref>{{Cite web |date=27 November 2025 |title=Lebanon and Cyprus finalize sea border agreement after an almost 20-year impasse |url=https://apnews.com/article/lebanon-cyprus-maritime-border-gas-8c3124c682321f6cf9e1c7b0af146224 |access-date=27 November 2025 |website=[[Associated Press]]}}</ref> ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:<ref>{{Cite web|url=https://publicholidays.eu/cyprus/#2025-public-holidays |title= Cyprus Public Holidays 2025|access-date=15 September 2024 |website=Public Holidays Global}}</ref> *1 იანვარი: ახალი წელი *6 იანვარი: [[ნათლისღება]] *18 მარტ: სუფთა ორშაბათი *25 მარტი: [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი: კვიპროსის ეროვნული დღე * 18 აპრილი: მართლმადიდებლური [[დიდი პარასკევი]] * 20 აპრილი: მართლმადიდებლური [[აღდგომა]] * 21 აპრილი: მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი * 1 მაისი: [[შრომის დღე]] * 9 ივნისი: მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო: ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინება *1 ოქტომბერი: კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი: საბერძნეთის ეროვნული დღესასწაული (ოჰის დღე) *24 დეკემბერი: შობის წინა დღე *25 დეკემბერი: [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი: საჩუქრების დღე ==გარდაცვლილები== * 20 დეკემბერი: ჰენრი მური, 102 წლის, ბრიტანული წარმოშობის [[ანგლიკანური ეკლესია|ანგლიკანური ეკლესიის]] სასულიერო პირი, კვიპროსისა და [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] ეპისკოპოსი ([[1981]]–[[1986]] წლებში).[16] ==რესურსები ინტერნეტში== * [https://www.timeanddate.com/calendar/?year=2025&country=94 Online calendar] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} 5cy3q04em3kej4x8d7mcymr3u68o12j 5416955 5416953 2026-06-19T14:47:03Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 /* მარტი */ 5416955 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== ===მიმდინარე=== * [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== * 17 თებერვალი: [[კვიპროსი|კვიპროსმა]], [[ეგვიპტე]]მ და Eni-სა და TotalEnergies-ის ერთობლივმა კონსორციუმმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც კვიპროსის ოფშორული ეკონომიკური ზონის „კრონოსის“ საბადოდან ბუნებრივი აირის ევროპაში ექსპორტს ეგვიპტის გადამამუშავებელი ობიექტების გავლით ითვალისწინებს.<ref>{{cite news |title=Agreements on getting Cyprus natural gas to market via Egypt hailed as energy cooperation milestone |url=https://apnews.com/article/cyprus-egypt-natural-gas-exxonmobil-eni-aphrodite-cronos-706aed5a4d395375b06aa8bd28a6faab |access-date=18 February 2025 |publisher=AP News |date=17 February 2025}}</ref> * 27 თებერვალი: [[ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო|ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ]] დაადგინა, რომ კვიპროსის ხელისუფლებამ ვერ უზრუნველყო [[2019]] წლის გაუპატიურების გახმაურებული საქმის ჯეროვანი გამოძიება.<ref>{{cite news |title=Cyprus failed to effectively probe British teen's rape claims, Europe's top human rights court says |url=https://apnews.com/article/cyprus-britain-israel-rape-allegations-investigation-consent-3b5f2ec9bf4e802ab7de73e7d74136af |access-date=27 February 2025 |publisher=AP News |date=27 February 2025}}</ref> ===მარტი=== * 31 მარტი: ფამაგუსტას სისხლის სამართლის სასამართლომ [[2019]] წლის გაუპატიურების საქმეზე ხუთი ისრაელელი გაამართლა.<ref>{{cite news |title=Five Israeli men acquitted of rape charge in Cyprus |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg7w1exrw9o |access-date=1 April 2025 |publisher=BBC |date=1 April 2025}}</ref> ===აპრილი=== * 3 აპრილი: წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო კანონი, რომელიც ქალებს კვიპროსის ეროვნულ გვარდიაში ნებაყოფლობითი სამხედრო სამსახურის გავლის უფლებას აძლევს.<ref>{{cite news |title=Cyprus approves law enabling women to volunteer for military service |url=https://apnews.com/article/cyprus-women-female-volunteer-military-service-f417b7da404bbcce42906f5079743e17 |access-date=4 April 2025 |publisher=AP News |date=4 April 2025}}</ref> ===ივნისი=== * 21 ივნისი: დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე დააკავეს [[ირანი]]ს სასარგებლოდ [[აკროტირი (კვიპროსი)|აკროტირის]] ბრიტანული სამხედრო-საჰაერო ბაზის ჯაშუშობის ბრალდებით.<ref>{{cite news |title=British man arrested in Cyprus suspected of spying and terror offences |url=https://www.bbc.com/news/articles/c628jy5rg78o |access-date=23 June 2025 |publisher=BBC |date=21 June 2025}}</ref> ===ივლისი=== * 8 ივლისი: მთავრობა აცხადებს კვიპროსის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან, „პეგასუს-1“-ის ჭაბურღილზე, ბუნებრივი აირის მსხვილი საბადოს აღმოჩენის შესახებ.<ref>{{cite news |title=ExxonMobil and partner Qatar Energy find new natural gas deposit off Cyprus |url=https://apnews.com/article/cyprus-exxonmobil-qatar-energy-natural-gas-feb8e06f039fd49f04728abad743c444 |access-date=9 July 2025 |publisher=AP News |date=9 July 2025}}</ref> * 23 ივლისი: [[ტროოდოსი]]ს მთებში, მონაგრი-ალასას გზის გასწვრივ გაჩენილი ტყის ხანძრის შედეგად ორი ადამიანი დაიღუპა.<ref>{{cite news |title=Cyprus gets help from other countries in battling huge wildfire that has killed 2 |url=https://apnews.com/article/cyprus-wildfire-blaze-evacuations-villages-665b675b2ef8b9ed5e3b1b5b0b42ba1b |access-date=24 July 2025 |publisher=AP News |date=24 July 2025}}</ref> ===აგვისტო=== * 27 აგვისტო–14 სექტემბერი: [[ევრობასკეტი 2025]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფინეთი|ფინეთში]], [[ლატვია]]სა და [[პოლონეთი|პოლონეთში]].<ref name=host>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/news/latvia-cyprus-and-finland-named-fiba-eurobasket-2025-hosts|title=Latvia, Cyprus and Finland named FIBA EuroBasket 2025 hosts|date=29 March 2022|access-date=29 March 2022}}</ref><ref name=poland>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/news/poland-named-fiba-eurobasket-2025-co-host|title=Poland named FIBA EuroBasket 2025 co-host|date=17 September 2022|publisher=fiba.basketball|access-date=17 September 2022}}</ref><ref name=Dates>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/eurobasket/2025/news/draw-to-determine-early-designation-of-fiba-eurobasket-2025-groups-held-in-ljubljana|title=Draw to determine early designation of FIBA EuroBasket 2025 groups held in Ljubljana|publisher=fiba.basketball|date=24 June 2023|access-date=24 June 2023}}</ref> ===ოქტომბერი=== * 19 ოქტომბერი: 2025 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები, სადაც ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა [[ტუფან ერჰიურმანი|ტუფან ერჰიურმანმა]] მოქმედი პრეზიდენტი [[ერსინ თათარი]] ხმების 62.76%-ით დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/cyprus-election-turkish-cypriots-d5a06aaa7832896284bc54bf3801abed |title=Turkish Cypriots elect new leader, reigniting hopes for renewed talks to heal Cyprus’ ethnic split |publisher=AP News |date=20 October 2025 |access-date=20 October 2025}}</ref> ===ნოემბერი=== * 12 ნოემბერი: [[პაფოსის რაიონი|პაფოსის რაიონში]] 5.3 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა, რამაც რამდენიმე შენობა დააზიანა.<ref>{{cite news|date=13 November 2025|access-date=13 November 2025|title=Ζημιές σε διατηρητέο και παλιό τείχος από τους σεισμούς στην Πάφο. Κλιμάκιο Τμ. Αρχαιοτήτων στη Μονή Αγίου Νεοφύτου|url=https://cyprustimes.com/koinonia/zimies-se-diatiriteo-kai-palio-teichos-apo-tous-seismous-stin-pafo-klimakio-tm-archaiotiton-sti-moni-agiou-neofytou/|lang=el|website=Cyprus Times}}</ref><ref>{{cite news|date=12 November 2025|access-date=13 November 2025|title=5.3-magnitude earthquake shakes Cyprus, no injuries reported|url=https://english.news.cn/20251112/1569de0a6eb14ed4b36da748ba1879d0/c.html|lang=en|website=Xinhua News Agency}}</ref> * 26 ნოემბერი: [[ლიბანი|ლიბანმა]] და კვიპროსმა ხელი მოაწერეს საბოლოო შეთანხმებას საერთო საზღვაო საზღვრის დემარკაციის შესახებ.<ref>{{Cite web |date=27 November 2025 |title=Lebanon and Cyprus finalize sea border agreement after an almost 20-year impasse |url=https://apnews.com/article/lebanon-cyprus-maritime-border-gas-8c3124c682321f6cf9e1c7b0af146224 |access-date=27 November 2025 |website=[[Associated Press]]}}</ref> ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:<ref>{{Cite web|url=https://publicholidays.eu/cyprus/#2025-public-holidays |title= Cyprus Public Holidays 2025|access-date=15 September 2024 |website=Public Holidays Global}}</ref> *1 იანვარი: ახალი წელი *6 იანვარი: [[ნათლისღება]] *18 მარტ: სუფთა ორშაბათი *25 მარტი: [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი: კვიპროსის ეროვნული დღე * 18 აპრილი: მართლმადიდებლური [[დიდი პარასკევი]] * 20 აპრილი: მართლმადიდებლური [[აღდგომა]] * 21 აპრილი: მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი * 1 მაისი: [[შრომის დღე]] * 9 ივნისი: მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო: ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინება *1 ოქტომბერი: კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი: საბერძნეთის ეროვნული დღესასწაული (ოჰის დღე) *24 დეკემბერი: შობის წინა დღე *25 დეკემბერი: [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი: საჩუქრების დღე ==გარდაცვლილები== * 20 დეკემბერი: ჰენრი მური, 102 წლის, ბრიტანული წარმოშობის [[ანგლიკანური ეკლესია|ანგლიკანური ეკლესიის]] სასულიერო პირი, კვიპროსისა და [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] ეპისკოპოსი ([[1981]]–[[1986]] წლებში).[16] ==რესურსები ინტერნეტში== * [https://www.timeanddate.com/calendar/?year=2025&country=94 Online calendar] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} n2zyuh69ktncyi9ocp80msx2uj2s5t1 5416956 5416955 2026-06-19T14:48:06Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5416956 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2025}} '''20245 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ანასტასიადესი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== ===მიმდინარე=== * [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===თებერვალი=== * 17 თებერვალი: [[კვიპროსი|კვიპროსმა]], [[ეგვიპტე]]მ და Eni-სა და TotalEnergies-ის ერთობლივმა კონსორციუმმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც კვიპროსის ოფშორული ეკონომიკური ზონის „კრონოსის“ საბადოდან ბუნებრივი აირის ევროპაში ექსპორტს ეგვიპტის გადამამუშავებელი ობიექტების გავლით ითვალისწინებს.<ref>{{cite news |title=Agreements on getting Cyprus natural gas to market via Egypt hailed as energy cooperation milestone |url=https://apnews.com/article/cyprus-egypt-natural-gas-exxonmobil-eni-aphrodite-cronos-706aed5a4d395375b06aa8bd28a6faab |access-date=18 February 2025 |publisher=AP News |date=17 February 2025}}</ref> * 27 თებერვალი: [[ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო|ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ]] დაადგინა, რომ კვიპროსის ხელისუფლებამ ვერ უზრუნველყო [[2019]] წლის გაუპატიურების გახმაურებული საქმის ჯეროვანი გამოძიება.<ref>{{cite news |title=Cyprus failed to effectively probe British teen's rape claims, Europe's top human rights court says |url=https://apnews.com/article/cyprus-britain-israel-rape-allegations-investigation-consent-3b5f2ec9bf4e802ab7de73e7d74136af |access-date=27 February 2025 |publisher=AP News |date=27 February 2025}}</ref> ===მარტი=== * 31 მარტი: ფამაგუსტას სისხლის სამართლის სასამართლომ [[2019]] წლის გაუპატიურების საქმეზე ხუთი ისრაელელი გაამართლა.<ref>{{cite news |title=Five Israeli men acquitted of rape charge in Cyprus |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg7w1exrw9o |access-date=1 April 2025 |publisher=BBC |date=1 April 2025}}</ref> ===აპრილი=== * 3 აპრილი: წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო კანონი, რომელიც ქალებს კვიპროსის ეროვნულ გვარდიაში ნებაყოფლობითი სამხედრო სამსახურის გავლის უფლებას აძლევს.<ref>{{cite news |title=Cyprus approves law enabling women to volunteer for military service |url=https://apnews.com/article/cyprus-women-female-volunteer-military-service-f417b7da404bbcce42906f5079743e17 |access-date=4 April 2025 |publisher=AP News |date=4 April 2025}}</ref> ===ივნისი=== * 21 ივნისი: დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე დააკავეს [[ირანი]]ს სასარგებლოდ [[აკროტირი (კვიპროსი)|აკროტირის]] ბრიტანული სამხედრო-საჰაერო ბაზის ჯაშუშობის ბრალდებით.<ref>{{cite news |title=British man arrested in Cyprus suspected of spying and terror offences |url=https://www.bbc.com/news/articles/c628jy5rg78o |access-date=23 June 2025 |publisher=BBC |date=21 June 2025}}</ref> ===ივლისი=== * 8 ივლისი: მთავრობა აცხადებს კვიპროსის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან, „პეგასუს-1“-ის ჭაბურღილზე, ბუნებრივი აირის მსხვილი საბადოს აღმოჩენის შესახებ.<ref>{{cite news |title=ExxonMobil and partner Qatar Energy find new natural gas deposit off Cyprus |url=https://apnews.com/article/cyprus-exxonmobil-qatar-energy-natural-gas-feb8e06f039fd49f04728abad743c444 |access-date=9 July 2025 |publisher=AP News |date=9 July 2025}}</ref> * 23 ივლისი: [[ტროოდოსი]]ს მთებში, მონაგრი-ალასას გზის გასწვრივ გაჩენილი ტყის ხანძრის შედეგად ორი ადამიანი დაიღუპა.<ref>{{cite news |title=Cyprus gets help from other countries in battling huge wildfire that has killed 2 |url=https://apnews.com/article/cyprus-wildfire-blaze-evacuations-villages-665b675b2ef8b9ed5e3b1b5b0b42ba1b |access-date=24 July 2025 |publisher=AP News |date=24 July 2025}}</ref> ===აგვისტო=== * 27 აგვისტო–14 სექტემბერი: [[ევრობასკეტი 2025]] [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფინეთი|ფინეთში]], [[ლატვია]]სა და [[პოლონეთი|პოლონეთში]].<ref name=host>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/news/latvia-cyprus-and-finland-named-fiba-eurobasket-2025-hosts|title=Latvia, Cyprus and Finland named FIBA EuroBasket 2025 hosts|date=29 March 2022|access-date=29 March 2022}}</ref><ref name=poland>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/news/poland-named-fiba-eurobasket-2025-co-host|title=Poland named FIBA EuroBasket 2025 co-host|date=17 September 2022|publisher=fiba.basketball|access-date=17 September 2022}}</ref><ref name=Dates>{{cite news|url=https://www.fiba.basketball/eurobasket/2025/news/draw-to-determine-early-designation-of-fiba-eurobasket-2025-groups-held-in-ljubljana|title=Draw to determine early designation of FIBA EuroBasket 2025 groups held in Ljubljana|publisher=fiba.basketball|date=24 June 2023|access-date=24 June 2023}}</ref> ===ოქტომბერი=== * 19 ოქტომბერი: 2025 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს საპრეზიდენტო არჩევნები, სადაც ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა [[ტუფან ერჰიურმანი|ტუფან ერჰიურმანმა]] მოქმედი პრეზიდენტი [[ერსინ თათარი]] ხმების 62.76%-ით დაამარცხა.<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/cyprus-election-turkish-cypriots-d5a06aaa7832896284bc54bf3801abed |title=Turkish Cypriots elect new leader, reigniting hopes for renewed talks to heal Cyprus’ ethnic split |publisher=AP News |date=20 October 2025 |access-date=20 October 2025}}</ref> ===ნოემბერი=== * 12 ნოემბერი: [[პაფოსის რაიონი|პაფოსის რაიონში]] 5.3 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა, რამაც რამდენიმე შენობა დააზიანა.<ref>{{cite news|date=13 November 2025|access-date=13 November 2025|title=Ζημιές σε διατηρητέο και παλιό τείχος από τους σεισμούς στην Πάφο. Κλιμάκιο Τμ. Αρχαιοτήτων στη Μονή Αγίου Νεοφύτου|url=https://cyprustimes.com/koinonia/zimies-se-diatiriteo-kai-palio-teichos-apo-tous-seismous-stin-pafo-klimakio-tm-archaiotiton-sti-moni-agiou-neofytou/|lang=el|website=Cyprus Times}}</ref><ref>{{cite news|date=12 November 2025|access-date=13 November 2025|title=5.3-magnitude earthquake shakes Cyprus, no injuries reported|url=https://english.news.cn/20251112/1569de0a6eb14ed4b36da748ba1879d0/c.html|lang=en|website=Xinhua News Agency}}</ref> * 26 ნოემბერი: [[ლიბანი|ლიბანმა]] და კვიპროსმა ხელი მოაწერეს საბოლოო შეთანხმებას საერთო საზღვაო საზღვრის დემარკაციის შესახებ.<ref>{{Cite web |date=27 November 2025 |title=Lebanon and Cyprus finalize sea border agreement after an almost 20-year impasse |url=https://apnews.com/article/lebanon-cyprus-maritime-border-gas-8c3124c682321f6cf9e1c7b0af146224 |access-date=27 November 2025 |website=[[Associated Press]]}}</ref> ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:<ref>{{Cite web|url=https://publicholidays.eu/cyprus/#2025-public-holidays |title= Cyprus Public Holidays 2025|access-date=15 September 2024 |website=Public Holidays Global}}</ref> *1 იანვარი: ახალი წელი *6 იანვარი: [[ნათლისღება]] *18 მარტ: სუფთა ორშაბათი *25 მარტი: [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი: კვიპროსის ეროვნული დღე * 18 აპრილი: მართლმადიდებლური [[დიდი პარასკევი]] * 20 აპრილი: მართლმადიდებლური [[აღდგომა]] * 21 აპრილი: მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი * 1 მაისი: [[შრომის დღე]] * 9 ივნისი: მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო: ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინება *1 ოქტომბერი: კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი: საბერძნეთის ეროვნული დღესასწაული (ოჰის დღე) *24 დეკემბერი: შობის წინა დღე *25 დეკემბერი: [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი: საჩუქრების დღე ==გარდაცვლილები== * 20 დეკემბერი: ჰენრი მური, 102 წლის, ბრიტანული წარმოშობის [[ანგლიკანური ეკლესია|ანგლიკანური ეკლესიის]] სასულიერო პირი, კვიპროსისა და [[სპარსეთის ყურე|სპარსეთის ყურის]] ეპისკოპოსი ([[1981]]–[[1986]] წლებში).[16] ==რესურსები ინტერნეტში== * [https://www.timeanddate.com/calendar/?year=2025&country=94 Online calendar] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2025 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2025 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2025 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2025 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] 4alokv4o6zqf67by91pkhaa477a76yh 1 892888 5416933 2026-06-19T14:10:30Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416933 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892889 5416990 2026-06-19T15:56:15Z MariamV2009 175528 ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1830}} '''1830 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1830]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. 5416990 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/MariamV2009|MariamV2009]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1830}} '''1830 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1830]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. 6fuujvtibzxf5wqq97nqms3ohatldtl 5416991 5416990 2026-06-19T15:59:36Z MariamV2009 175528 5416991 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/MariamV2009|MariamV2009]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1830}} '''1830 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1830]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოქმედი მეთაურები== *მონარქი — [[ჯორჯ IV]] [[1830]] წლის [[26 ივნისი|26 ივნის]]ამდე, შემდგომ – [[უილიამ IV]] ===გუბერნატორები=== ავსტრალიის კოლონიების გუბერნატორები: *ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს გუბერნატორი:[[რალფ დარლინგი]] *[[ტასმანიის შტატი|ტასმანი]]ის ვიცე-გუბერნატორი:პოლკოვნიკი [[ჯორჯ არტური]] *დასავლეთ ავსტრალიის (როგორც ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიის) ვიცე-გუბერნატორი:კაპიტანი [[ჯეიმზ სტერლინგი]] t02ys7wjdduixoo2fxwajf7ktdhgvye 5416994 5416991 2026-06-19T16:04:25Z MariamV2009 175528 5416994 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/MariamV2009|MariamV2009]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1830}} '''1830 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1830]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოქმედი მეთაურები== *მონარქი — [[ჯორჯ IV]] [[1830]] წლის [[26 ივნისი|26 ივნის]]ამდე, შემდგომ – [[უილიამ IV]] ===გუბერნატორები=== ავსტრალიის კოლონიების გუბერნატორები: *ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს გუბერნატორი:[[რალფ დარლინგი]] *[[ტასმანიის შტატი|ტასმანი]]ის ვიცე-გუბერნატორი:პოლკოვნიკი [[ჯორჯ არტური]] *დასავლეთ ავსტრალიის (როგორც ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიის) ვიცე-გუბერნატორი:კაპიტანი [[ჯეიმზ სტერლინგი]] ==მოვლენები== *[[20 სექტემბერი]] – დაარსდა პორტ-არტურის (Port Arthur) სასჯელაღსრულების კოლონია. *[[23 სექტემბერი]] – [[ბათერსტი]]ს მახლობლად, ახალ სამხრეთ უელსში, დაიწყო ბათერსტის ამბოხება (Bathurst Rebellion). ეს მოჰყვა მსჯავრდებულ-მსახურის, [[რალფ ენტუისლი]]ს წინამძღოლობით იმ პატიმართა ჯგუფის გაქცევას, რომლებიც „ლენტების ბანდის“ (Ribbon Gang) სახელით იყვნენ ცნობილნი. მოგვიანებით, აჯანყებულთაგან ათი შეიპყრეს და მკვლელობაში ბრალდებულად ცნობის შემდეგ საჯაროდ ჩამოახრჩვეს. *[[7 ოქტომბერი]] – „შავი ომის“ (Black War) ფარგლებში დაიწყო „შავი ხაზის“ (Black Line) კამპანია, რომლის მიზანიც ტასმანიის ყველა [[აბორიგენი]]ს შეპყრობა იყო. კამპანია 7 კვირას გაგრძელდა და ხელისუფლებამ მხოლოდ ორი აბორიგენის ხელში ჩაგდება შეძლო. *მატყლის ექსპორტმა ავსტრალიიდან 2 მილიონ ფუნტს (დაახლოებით 900 000 კგ) მიაღწია. აბორიგენთა ჯგუფებში ყვავილის ეპიდემია გავრცელდა. მათ ეს დაავადება ბრიტანელებისგან გადაედოთ ავსტრალიაში ამ უკანასკნელთა ჩასვლისას. დაავადების შესაჩერებლად აბორიგენები დაარწმუნეს, რომ ტყვეობაში გადასულიყვნენ. ==კვლევა და დასახლება== *თებერვალი — [[ჩარლზ სტუარტ]]მა და მისმა ჯგუფმა მდინარე [[მურეი (მდინარე)|მურეი]]ს (Murray River) შესართავი აღმოაჩინეს. ndw1r8aired1p6wcazqye5pfjfqm9ql 5416997 5416994 2026-06-19T16:12:16Z MariamV2009 175528 5416997 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/MariamV2009|MariamV2009]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1830}} '''1830 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1830]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოქმედი მეთაურები== *მონარქი — [[ჯორჯ IV]] [[1830]] წლის [[26 ივნისი|26 ივნის]]ამდე, შემდგომ – [[უილიამ IV]] ===გუბერნატორები=== ავსტრალიის კოლონიების გუბერნატორები: *ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს გუბერნატორი:[[რალფ დარლინგი]] *[[ტასმანიის შტატი|ტასმანი]]ის ვიცე-გუბერნატორი:პოლკოვნიკი [[ჯორჯ არტური]] *დასავლეთ ავსტრალიის (როგორც ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიის) ვიცე-გუბერნატორი:კაპიტანი [[ჯეიმზ სტერლინგი]] ==მოვლენები== *[[20 სექტემბერი]] – დაარსდა პორტ-არტურის (Port Arthur) სასჯელაღსრულების კოლონია. *[[23 სექტემბერი]] – [[ბათერსტი]]ს მახლობლად, ახალ სამხრეთ უელსში, დაიწყო ბათერსტის ამბოხება (Bathurst Rebellion). ეს მოჰყვა მსჯავრდებულ-მსახურის, [[რალფ ენტუისლი]]ს წინამძღოლობით იმ პატიმართა ჯგუფის გაქცევას, რომლებიც „ლენტების ბანდის“ (Ribbon Gang) სახელით იყვნენ ცნობილნი. მოგვიანებით, აჯანყებულთაგან ათი შეიპყრეს და მკვლელობაში ბრალდებულად ცნობის შემდეგ საჯაროდ ჩამოახრჩვეს. *[[7 ოქტომბერი]] – „შავი ომის“ (Black War) ფარგლებში დაიწყო „შავი ხაზის“ (Black Line) კამპანია, რომლის მიზანიც ტასმანიის ყველა [[აბორიგენი]]ს შეპყრობა იყო. კამპანია 7 კვირას გაგრძელდა და ხელისუფლებამ მხოლოდ ორი აბორიგენის ხელში ჩაგდება შეძლო. *მატყლის ექსპორტმა ავსტრალიიდან 2 მილიონ ფუნტს (დაახლოებით 900 000 კგ) მიაღწია. აბორიგენთა ჯგუფებში ყვავილის ეპიდემია გავრცელდა. მათ ეს დაავადება ბრიტანელებისგან გადაედოთ ავსტრალიაში ამ უკანასკნელთა ჩასვლისას. დაავადების შესაჩერებლად აბორიგენები დაარწმუნეს, რომ ტყვეობაში გადასულიყვნენ. ==კვლევა და დასახლება== *თებერვალი — [[ჩარლზ სტუარტ]]მა და მისმა ჯგუფმა მდინარე [[მურეი (მდინარე)|მურეი]]ს (Murray River) შესართავი აღმოაჩინეს. ==დაბადება== *[[14 იანვარი]] – [[თომას ჰარდი]], მეღვინე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1912]]) *[[15 მარტი]] – [[ჯონ ფერგიუსონი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1906]]) *[[17 აპრილი]] – [[ალფრედ უილიამ ჰოუიტი]], ანთროპოლოგი, მკვლევარი და ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[30 აპრილი]] – [[დენ მორგანი]], ბუშრეინჯერი (გ. [[1865]]) *[[15 მაისი]] – [[ლუის სმიტი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1910]]) *[[5 სექტემბერი]] – [[რობერტ დანი]], არქიეპისკოპოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1917]]) *[[7 სექტემბერი]] – [[ჩარლზ ჰენრი პირსონი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, აკადემიკოსი და მწერალი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1894]]) *[[16 სექტემბერი]] – [[ფრენსის მორანი]], [[სიდნეი]]ს კარდინალ-არქიეპისკოპოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1911]]) *[[18 სექტემბერი]] – [[სერ ფრედერიკ დარლი]], ახალი სამხრეთი უელსის მე-6 უზენაესი მოსამართლე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1910]]) *[[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბერი]] – [[ფრიმენ კობი]], ბიზნესმენი (დაიბადა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში) (გ. [[1878]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[რობერტ დ. ფიცჯერალდი]], მკვლევარი, ორნითოლოგი და ბოტანიკოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1892]]) *[[4 დეკემბერი]] – [[მორტონ ოლპორტი]], ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *[[5 დეკემბერი]] – [[სერ უილიამ ზილი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი და რკინიგზის ინჟინერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1912]]) sy17olehvn6icrp9htpmgy01vaecovx 5416998 5416997 2026-06-19T16:14:00Z MariamV2009 175528 5416998 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/MariamV2009|MariamV2009]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1830}} '''1830 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1830]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოქმედი მეთაურები== *მონარქი — [[ჯორჯ IV]] [[1830]] წლის [[26 ივნისი|26 ივნის]]ამდე, შემდგომ – [[უილიამ IV]] ===გუბერნატორები=== ავსტრალიის კოლონიების გუბერნატორები: *ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს გუბერნატორი:[[რალფ დარლინგი]] *[[ტასმანიის შტატი|ტასმანი]]ის ვიცე-გუბერნატორი:პოლკოვნიკი [[ჯორჯ არტური]] *დასავლეთ ავსტრალიის (როგორც ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიის) ვიცე-გუბერნატორი:კაპიტანი [[ჯეიმზ სტერლინგი]] ==მოვლენები== *[[20 სექტემბერი]] – დაარსდა პორტ-არტურის (Port Arthur) სასჯელაღსრულების კოლონია. *[[23 სექტემბერი]] – [[ბათერსტი]]ს მახლობლად, ახალ სამხრეთ უელსში, დაიწყო ბათერსტის ამბოხება (Bathurst Rebellion). ეს მოჰყვა მსჯავრდებულ-მსახურის, [[რალფ ენტუისლი]]ს წინამძღოლობით იმ პატიმართა ჯგუფის გაქცევას, რომლებიც „ლენტების ბანდის“ (Ribbon Gang) სახელით იყვნენ ცნობილნი. მოგვიანებით, აჯანყებულთაგან ათი შეიპყრეს და მკვლელობაში ბრალდებულად ცნობის შემდეგ საჯაროდ ჩამოახრჩვეს. *[[7 ოქტომბერი]] – „შავი ომის“ (Black War) ფარგლებში დაიწყო „შავი ხაზის“ (Black Line) კამპანია, რომლის მიზანიც ტასმანიის ყველა [[აბორიგენი]]ს შეპყრობა იყო. კამპანია 7 კვირას გაგრძელდა და ხელისუფლებამ მხოლოდ ორი აბორიგენის ხელში ჩაგდება შეძლო. *მატყლის ექსპორტმა ავსტრალიიდან 2 მილიონ ფუნტს (დაახლოებით 900 000 კგ) მიაღწია. აბორიგენთა ჯგუფებში ყვავილის ეპიდემია გავრცელდა. მათ ეს დაავადება ბრიტანელებისგან გადაედოთ ავსტრალიაში ამ უკანასკნელთა ჩასვლისას. დაავადების შესაჩერებლად აბორიგენები დაარწმუნეს, რომ ტყვეობაში გადასულიყვნენ. ==კვლევა და დასახლება== *თებერვალი — [[ჩარლზ სტუარტ]]მა და მისმა ჯგუფმა მდინარე [[მურეი (მდინარე)|მურეი]]ს (Murray River) შესართავი აღმოაჩინეს. ==დაბადება== *[[14 იანვარი]] – [[თომას ჰარდი]], მეღვინე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1912]]) *[[15 მარტი]] – [[ჯონ ფერგიუსონი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1906]]) *[[17 აპრილი]] – [[ალფრედ უილიამ ჰოუიტი]], ანთროპოლოგი, მკვლევარი და ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[30 აპრილი]] – [[დენ მორგანი]], ბუშრეინჯერი (გ. [[1865]]) *[[15 მაისი]] – [[ლუის სმიტი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1910]]) *[[5 სექტემბერი]] – [[რობერტ დანი]], არქიეპისკოპოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1917]]) *[[7 სექტემბერი]] – [[ჩარლზ ჰენრი პირსონი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, აკადემიკოსი და მწერალი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1894]]) *[[16 სექტემბერი]] – [[ფრენსის მორანი]], [[სიდნეი]]ს კარდინალ-არქიეპისკოპოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1911]]) *[[18 სექტემბერი]] – [[სერ ფრედერიკ დარლი]], ახალი სამხრეთი უელსის მე-6 უზენაესი მოსამართლე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1910]]) *[[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბერი]] – [[ფრიმენ კობი]], ბიზნესმენი (დაიბადა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში) (გ. [[1878]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[რობერტ დ. ფიცჯერალდი]], მკვლევარი, ორნითოლოგი და ბოტანიკოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1892]]) *[[4 დეკემბერი]] – [[მორტონ ოლპორტი]], ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *[[5 დეკემბერი]] – [[სერ უილიამ ზილი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი და რკინიგზის ინჟინერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1912]]) ==გარდაცვალება== *[[24 ნოემბერი]] – [[ბანგარი]], მკვლევარი, არტისტი და თემის ლიდერი (დ. [[1775]]) {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1830 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1830 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1830 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] 0bqd80n6fs1jiy55xvnsj0umog2n6zy 5416999 5416998 2026-06-19T16:14:40Z MariamV2009 175528 5416999 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1830}} '''1830 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1830]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოქმედი მეთაურები== *მონარქი — [[ჯორჯ IV]] [[1830]] წლის [[26 ივნისი|26 ივნის]]ამდე, შემდგომ – [[უილიამ IV]] ===გუბერნატორები=== ავსტრალიის კოლონიების გუბერნატორები: *ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს გუბერნატორი:[[რალფ დარლინგი]] *[[ტასმანიის შტატი|ტასმანი]]ის ვიცე-გუბერნატორი:პოლკოვნიკი [[ჯორჯ არტური]] *დასავლეთ ავსტრალიის (როგორც ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიის) ვიცე-გუბერნატორი:კაპიტანი [[ჯეიმზ სტერლინგი]] ==მოვლენები== *[[20 სექტემბერი]] – დაარსდა პორტ-არტურის (Port Arthur) სასჯელაღსრულების კოლონია. *[[23 სექტემბერი]] – [[ბათერსტი]]ს მახლობლად, ახალ სამხრეთ უელსში, დაიწყო ბათერსტის ამბოხება (Bathurst Rebellion). ეს მოჰყვა მსჯავრდებულ-მსახურის, [[რალფ ენტუისლი]]ს წინამძღოლობით იმ პატიმართა ჯგუფის გაქცევას, რომლებიც „ლენტების ბანდის“ (Ribbon Gang) სახელით იყვნენ ცნობილნი. მოგვიანებით, აჯანყებულთაგან ათი შეიპყრეს და მკვლელობაში ბრალდებულად ცნობის შემდეგ საჯაროდ ჩამოახრჩვეს. *[[7 ოქტომბერი]] – „შავი ომის“ (Black War) ფარგლებში დაიწყო „შავი ხაზის“ (Black Line) კამპანია, რომლის მიზანიც ტასმანიის ყველა [[აბორიგენი]]ს შეპყრობა იყო. კამპანია 7 კვირას გაგრძელდა და ხელისუფლებამ მხოლოდ ორი აბორიგენის ხელში ჩაგდება შეძლო. *მატყლის ექსპორტმა ავსტრალიიდან 2 მილიონ ფუნტს (დაახლოებით 900 000 კგ) მიაღწია. აბორიგენთა ჯგუფებში ყვავილის ეპიდემია გავრცელდა. მათ ეს დაავადება ბრიტანელებისგან გადაედოთ ავსტრალიაში ამ უკანასკნელთა ჩასვლისას. დაავადების შესაჩერებლად აბორიგენები დაარწმუნეს, რომ ტყვეობაში გადასულიყვნენ. ==კვლევა და დასახლება== *თებერვალი — [[ჩარლზ სტუარტ]]მა და მისმა ჯგუფმა მდინარე [[მურეი (მდინარე)|მურეი]]ს (Murray River) შესართავი აღმოაჩინეს. ==დაბადება== *[[14 იანვარი]] – [[თომას ჰარდი]], მეღვინე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1912]]) *[[15 მარტი]] – [[ჯონ ფერგიუსონი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1906]]) *[[17 აპრილი]] – [[ალფრედ უილიამ ჰოუიტი]], ანთროპოლოგი, მკვლევარი და ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[30 აპრილი]] – [[დენ მორგანი]], ბუშრეინჯერი (გ. [[1865]]) *[[15 მაისი]] – [[ლუის სმიტი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1910]]) *[[5 სექტემბერი]] – [[რობერტ დანი]], არქიეპისკოპოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1917]]) *[[7 სექტემბერი]] – [[ჩარლზ ჰენრი პირსონი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, აკადემიკოსი და მწერალი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1894]]) *[[16 სექტემბერი]] – [[ფრენსის მორანი]], [[სიდნეი]]ს კარდინალ-არქიეპისკოპოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1911]]) *[[18 სექტემბერი]] – [[სერ ფრედერიკ დარლი]], ახალი სამხრეთი უელსის მე-6 უზენაესი მოსამართლე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1910]]) *[[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბერი]] – [[ფრიმენ კობი]], ბიზნესმენი (დაიბადა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში) (გ. [[1878]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[რობერტ დ. ფიცჯერალდი]], მკვლევარი, ორნითოლოგი და ბოტანიკოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1892]]) *[[4 დეკემბერი]] – [[მორტონ ოლპორტი]], ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *[[5 დეკემბერი]] – [[სერ უილიამ ზილი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი და რკინიგზის ინჟინერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1912]]) ==გარდაცვალება== *[[24 ნოემბერი]] – [[ბანგარი]], მკვლევარი, არტისტი და თემის ლიდერი (დ. [[1775]]) {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1830 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1830 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1830 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] 4nabhhnvvheid3trwpm7jn9eu8yhp5f 5417009 5416999 2026-06-19T16:21:49Z Jaba1977 3604 /* მოვლენები */ 5417009 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1830}} '''1830 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1830]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოქმედი მეთაურები== *მონარქი — [[ჯორჯ IV]] [[1830]] წლის [[26 ივნისი|26 ივნის]]ამდე, შემდგომ – [[უილიამ IV]] ===გუბერნატორები=== ავსტრალიის კოლონიების გუბერნატორები: *ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს გუბერნატორი:[[რალფ დარლინგი]] *[[ტასმანიის შტატი|ტასმანი]]ის ვიცე-გუბერნატორი:პოლკოვნიკი [[ჯორჯ არტური]] *დასავლეთ ავსტრალიის (როგორც ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიის) ვიცე-გუბერნატორი:კაპიტანი [[ჯეიმზ სტერლინგი]] ==მოვლენები== *[[20 სექტემბერი]] – დაარსდა პორტ-არტურის (Port Arthur) სასჯელაღსრულების კოლონია.<ref>Smith R (1987) ''The Birth of a Nation: Australia's Historic Heritage – from Discovery to Nationhood'', Penguin Books Australia Ltd, Ringwood, {{ISBN|0-670-90018-4}}</ref> *[[23 სექტემბერი]] – [[ბათერსტი]]ს მახლობლად, ახალ სამხრეთ უელსში, დაიწყო ბათერსტის ამბოხება (Bathurst Rebellion). ეს მოჰყვა მსჯავრდებულ-მსახურის, [[რალფ ენტუისლი]]ს წინამძღოლობით იმ პატიმართა ჯგუფის გაქცევას, რომლებიც „ლენტების ბანდის“ (Ribbon Gang) სახელით იყვნენ ცნობილნი. მოგვიანებით, აჯანყებულთაგან ათი შეიპყრეს და მკვლელობაში ბრალდებულად ცნობის შემდეგ საჯაროდ ჩამოახრჩვეს. *[[7 ოქტომბერი]] – „შავი ომის“ (Black War) ფარგლებში დაიწყო „შავი ხაზის“ (Black Line) კამპანია, რომლის მიზანიც ტასმანიის ყველა [[აბორიგენი]]ს შეპყრობა იყო. კამპანია 7 კვირას გაგრძელდა და ხელისუფლებამ მხოლოდ ორი აბორიგენის ხელში ჩაგდება შეძლო. *მატყლის ექსპორტმა ავსტრალიიდან 2 მილიონ ფუნტს (დაახლოებით 900 000 კგ) მიაღწია. აბორიგენთა ჯგუფებში ყვავილის ეპიდემია გავრცელდა. მათ ეს დაავადება ბრიტანელებისგან გადაედოთ ავსტრალიაში ამ უკანასკნელთა ჩასვლისას. დაავადების შესაჩერებლად აბორიგენები დაარწმუნეს, რომ ტყვეობაში გადასულიყვნენ. ==კვლევა და დასახლება== *თებერვალი — [[ჩარლზ სტუარტ]]მა და მისმა ჯგუფმა მდინარე [[მურეი (მდინარე)|მურეი]]ს (Murray River) შესართავი აღმოაჩინეს. ==დაბადება== *[[14 იანვარი]] – [[თომას ჰარდი]], მეღვინე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1912]]) *[[15 მარტი]] – [[ჯონ ფერგიუსონი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1906]]) *[[17 აპრილი]] – [[ალფრედ უილიამ ჰოუიტი]], ანთროპოლოგი, მკვლევარი და ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[30 აპრილი]] – [[დენ მორგანი]], ბუშრეინჯერი (გ. [[1865]]) *[[15 მაისი]] – [[ლუის სმიტი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1910]]) *[[5 სექტემბერი]] – [[რობერტ დანი]], არქიეპისკოპოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1917]]) *[[7 სექტემბერი]] – [[ჩარლზ ჰენრი პირსონი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, აკადემიკოსი და მწერალი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1894]]) *[[16 სექტემბერი]] – [[ფრენსის მორანი]], [[სიდნეი]]ს კარდინალ-არქიეპისკოპოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1911]]) *[[18 სექტემბერი]] – [[სერ ფრედერიკ დარლი]], ახალი სამხრეთი უელსის მე-6 უზენაესი მოსამართლე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1910]]) *[[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბერი]] – [[ფრიმენ კობი]], ბიზნესმენი (დაიბადა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში) (გ. [[1878]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[რობერტ დ. ფიცჯერალდი]], მკვლევარი, ორნითოლოგი და ბოტანიკოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1892]]) *[[4 დეკემბერი]] – [[მორტონ ოლპორტი]], ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *[[5 დეკემბერი]] – [[სერ უილიამ ზილი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი და რკინიგზის ინჟინერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1912]]) ==გარდაცვალება== *[[24 ნოემბერი]] – [[ბანგარი]], მკვლევარი, არტისტი და თემის ლიდერი (დ. [[1775]]) {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1830 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1830 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1830 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] fs4v6novpn7zhh6n8wgekwxbe9vuzsu 5417010 5417009 2026-06-19T16:22:02Z Jaba1977 3604 /* გარდაცვალება */ 5417010 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1830}} '''1830 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1830]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოქმედი მეთაურები== *მონარქი — [[ჯორჯ IV]] [[1830]] წლის [[26 ივნისი|26 ივნის]]ამდე, შემდგომ – [[უილიამ IV]] ===გუბერნატორები=== ავსტრალიის კოლონიების გუბერნატორები: *ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს გუბერნატორი:[[რალფ დარლინგი]] *[[ტასმანიის შტატი|ტასმანი]]ის ვიცე-გუბერნატორი:პოლკოვნიკი [[ჯორჯ არტური]] *დასავლეთ ავსტრალიის (როგორც ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიის) ვიცე-გუბერნატორი:კაპიტანი [[ჯეიმზ სტერლინგი]] ==მოვლენები== *[[20 სექტემბერი]] – დაარსდა პორტ-არტურის (Port Arthur) სასჯელაღსრულების კოლონია.<ref>Smith R (1987) ''The Birth of a Nation: Australia's Historic Heritage – from Discovery to Nationhood'', Penguin Books Australia Ltd, Ringwood, {{ISBN|0-670-90018-4}}</ref> *[[23 სექტემბერი]] – [[ბათერსტი]]ს მახლობლად, ახალ სამხრეთ უელსში, დაიწყო ბათერსტის ამბოხება (Bathurst Rebellion). ეს მოჰყვა მსჯავრდებულ-მსახურის, [[რალფ ენტუისლი]]ს წინამძღოლობით იმ პატიმართა ჯგუფის გაქცევას, რომლებიც „ლენტების ბანდის“ (Ribbon Gang) სახელით იყვნენ ცნობილნი. მოგვიანებით, აჯანყებულთაგან ათი შეიპყრეს და მკვლელობაში ბრალდებულად ცნობის შემდეგ საჯაროდ ჩამოახრჩვეს. *[[7 ოქტომბერი]] – „შავი ომის“ (Black War) ფარგლებში დაიწყო „შავი ხაზის“ (Black Line) კამპანია, რომლის მიზანიც ტასმანიის ყველა [[აბორიგენი]]ს შეპყრობა იყო. კამპანია 7 კვირას გაგრძელდა და ხელისუფლებამ მხოლოდ ორი აბორიგენის ხელში ჩაგდება შეძლო. *მატყლის ექსპორტმა ავსტრალიიდან 2 მილიონ ფუნტს (დაახლოებით 900 000 კგ) მიაღწია. აბორიგენთა ჯგუფებში ყვავილის ეპიდემია გავრცელდა. მათ ეს დაავადება ბრიტანელებისგან გადაედოთ ავსტრალიაში ამ უკანასკნელთა ჩასვლისას. დაავადების შესაჩერებლად აბორიგენები დაარწმუნეს, რომ ტყვეობაში გადასულიყვნენ. ==კვლევა და დასახლება== *თებერვალი — [[ჩარლზ სტუარტ]]მა და მისმა ჯგუფმა მდინარე [[მურეი (მდინარე)|მურეი]]ს (Murray River) შესართავი აღმოაჩინეს. ==დაბადება== *[[14 იანვარი]] – [[თომას ჰარდი]], მეღვინე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1912]]) *[[15 მარტი]] – [[ჯონ ფერგიუსონი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1906]]) *[[17 აპრილი]] – [[ალფრედ უილიამ ჰოუიტი]], ანთროპოლოგი, მკვლევარი და ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[30 აპრილი]] – [[დენ მორგანი]], ბუშრეინჯერი (გ. [[1865]]) *[[15 მაისი]] – [[ლუის სმიტი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1910]]) *[[5 სექტემბერი]] – [[რობერტ დანი]], არქიეპისკოპოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1917]]) *[[7 სექტემბერი]] – [[ჩარლზ ჰენრი პირსონი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, აკადემიკოსი და მწერალი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1894]]) *[[16 სექტემბერი]] – [[ფრენსის მორანი]], [[სიდნეი]]ს კარდინალ-არქიეპისკოპოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1911]]) *[[18 სექტემბერი]] – [[სერ ფრედერიკ დარლი]], ახალი სამხრეთი უელსის მე-6 უზენაესი მოსამართლე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1910]]) *[[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბერი]] – [[ფრიმენ კობი]], ბიზნესმენი (დაიბადა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში) (გ. [[1878]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[რობერტ დ. ფიცჯერალდი]], მკვლევარი, ორნითოლოგი და ბოტანიკოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1892]]) *[[4 დეკემბერი]] – [[მორტონ ოლპორტი]], ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *[[5 დეკემბერი]] – [[სერ უილიამ ზილი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი და რკინიგზის ინჟინერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1912]]) ==გარდაცვალება== *[[24 ნოემბერი]] – [[ბანგარი]], მკვლევარი, არტისტი და თემის ლიდერი (დ. [[1775]]) ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1830 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1830 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1830 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] ged521299gpaocri8xyzf4r00rsezv6 5417014 5417010 2026-06-19T16:25:33Z Jaba1977 3604 /* მოვლენები */ 5417014 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1830}} '''1830 წლის მოვლენები ავსტრალიაში.''' ქვემოთ მოცემულია [[1830]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენების სია. ==მოქმედი მეთაურები== *მონარქი — [[ჯორჯ IV]] [[1830]] წლის [[26 ივნისი|26 ივნის]]ამდე, შემდგომ – [[უილიამ IV]] ===გუბერნატორები=== ავსტრალიის კოლონიების გუბერნატორები: *ახალი სამხრეთი [[უელსი]]ს გუბერნატორი:[[რალფ დარლინგი]] *[[ტასმანიის შტატი|ტასმანი]]ის ვიცე-გუბერნატორი:პოლკოვნიკი [[ჯორჯ არტური]] *დასავლეთ ავსტრალიის (როგორც ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიის) ვიცე-გუბერნატორი:კაპიტანი [[ჯეიმზ სტერლინგი]] ==მოვლენები== *[[20 სექტემბერი]] – დაარსდა პორტ-არტურის (Port Arthur) სასჯელაღსრულების კოლონია.<ref>Smith R (1987) ''The Birth of a Nation: Australia's Historic Heritage – from Discovery to Nationhood'', Penguin Books Australia Ltd, Ringwood, {{ISBN|0-670-90018-4}}</ref> *[[23 სექტემბერი]] – [[ბათერსტი]]ს მახლობლად, ახალ სამხრეთ უელსში, დაიწყო ბათერსტის ამბოხება (Bathurst Rebellion). ეს მოჰყვა მსჯავრდებულ-მსახურის, [[რალფ ენტუისლი]]ს წინამძღოლობით იმ პატიმართა ჯგუფის გაქცევას, რომლებიც „ლენტების ბანდის“ (Ribbon Gang) სახელით იყვნენ ცნობილნი. მოგვიანებით, აჯანყებულთაგან ათი შეიპყრეს და მკვლელობაში ბრალდებულად ცნობის შემდეგ საჯაროდ ჩამოახრჩვეს. *[[7 ოქტომბერი]] – „შავი ომის“ (Black War) ფარგლებში დაიწყო „შავი ხაზის“ (Black Line) კამპანია, რომლის მიზანიც ტასმანიის ყველა [[აბორიგენი]]ს შეპყრობა იყო. კამპანია 7 კვირას გაგრძელდა და ხელისუფლებამ მხოლოდ ორი აბორიგენის ხელში ჩაგდება შეძლო.<ref>{{Cite book |last=Ryan |first=Lyndall |author-link=Lyndall Ryan |title=Tasmanian Aborigines |publisher=[[Allen & Unwin]] |year=2012 |location=Sydney |isbn=978-1-74237-068-2}}</ref> *მატყლის ექსპორტმა ავსტრალიიდან 2 მილიონ ფუნტს (დაახლოებით 900 000 კგ) მიაღწია. *აბორიგენთა ჯგუფებში ყვავილის ეპიდემია გავრცელდა. მათ ეს დაავადება ბრიტანელებისგან გადაედოთ ავსტრალიაში ამ უკანასკნელთა ჩასვლისას. დაავადების შესაჩერებლად აბორიგენები დაარწმუნეს, რომ ტყვეობაში გადასულიყვნენ. ==კვლევა და დასახლება== *თებერვალი — [[ჩარლზ სტუარტ]]მა და მისმა ჯგუფმა მდინარე [[მურეი (მდინარე)|მურეი]]ს (Murray River) შესართავი აღმოაჩინეს. ==დაბადება== *[[14 იანვარი]] – [[თომას ჰარდი]], მეღვინე (დაიბადა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებულ სამეფო]]ში) (გ. [[1912]]) *[[15 მარტი]] – [[ჯონ ფერგიუსონი]], კვინსლენდის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1906]]) *[[17 აპრილი]] – [[ალფრედ უილიამ ჰოუიტი]], ანთროპოლოგი, მკვლევარი და ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1908]]) *[[30 აპრილი]] – [[დენ მორგანი]], ბუშრეინჯერი (გ. [[1865]]) *[[15 მაისი]] – [[ლუის სმიტი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1910]]) *[[5 სექტემბერი]] – [[რობერტ დანი]], არქიეპისკოპოსი (დაიბადა [[ირლანდია]]ში) (გ. [[1917]]) *[[7 სექტემბერი]] – [[ჩარლზ ჰენრი პირსონი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი, აკადემიკოსი და მწერალი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1894]]) *[[16 სექტემბერი]] – [[ფრენსის მორანი]], [[სიდნეი]]ს კარდინალ-არქიეპისკოპოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1911]]) *[[18 სექტემბერი]] – [[სერ ფრედერიკ დარლი]], ახალი სამხრეთი უელსის მე-6 უზენაესი მოსამართლე (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1910]]) *[[10 ოქტომბერი|10 ოქტომბერი]] – [[ფრიმენ კობი]], ბიზნესმენი (დაიბადა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში) (გ. [[1878]]) *[[30 ნოემბერი]] – [[რობერტ დ. ფიცჯერალდი]], მკვლევარი, ორნითოლოგი და ბოტანიკოსი (დაიბადა ირლანდიაში) (გ. [[1892]]) *[[4 დეკემბერი]] – [[მორტონ ოლპორტი]], ნატურალისტი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1878]]) *[[5 დეკემბერი]] – [[სერ უილიამ ზილი]], ვიქტორიის პოლიტიკოსი და რკინიგზის ინჟინერი (დაიბადა გაერთიანებულ სამეფოში) (გ. [[1912]]) ==გარდაცვალება== *[[24 ნოემბერი]] – [[ბანგარი]], მკვლევარი, არტისტი და თემის ლიდერი (დ. [[1775]]) ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1830 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1830 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1830 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] 4gdz7b6gcg0ymwjsa9kybusmeru9kgd 0 892890 5416992 2026-06-19T16:00:57Z GagaMumladze2020 126180 ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუ... 5416992 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> == სქოლიო == mic7lxper0x48ss08415kkhsi495kz6 5416995 5416992 2026-06-19T16:07:26Z GagaMumladze2020 126180 5416995 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> == სქოლიო == lrm2w5n7vvv3eqobxajzie8srl9y9e4 5416996 5416995 2026-06-19T16:10:17Z GagaMumladze2020 126180 5416996 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. == სქოლიო == rmtursksu41myvp8nxso963brxsg5nh 5417006 5416996 2026-06-19T16:17:00Z GagaMumladze2020 126180 /* ისტორია */ 5417006 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. == სქოლიო == 7m5ksrikfh6qp5q6id28gczodwvvmv1 5417008 5417006 2026-06-19T16:19:24Z GagaMumladze2020 126180 /* ისტორია */ 5417008 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი (1634 — 1659), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. == სქოლიო == tiedpso6ghw0cuh5vpolyy4yr84syn0 5417056 5417008 2026-06-19T17:46:16Z GagaMumladze2020 126180 /* ისტორია */ 5417056 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი (1634 — 1659), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. == სქოლიო == 81d8ox28s2ldbyn3xc2u7kve45hfq2c 5417060 5417056 2026-06-19T17:51:20Z GagaMumladze2020 126180 5417060 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. == სქოლიო == oo2mgh7q7wwfno0igju6pragb8jmace 5417061 5417060 2026-06-19T17:53:28Z GagaMumladze2020 126180 /* ისტორია */ 5417061 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. == სქოლიო == 3m4wldj2r6lf33dqmiuvlk6491hpgur 5417062 5417061 2026-06-19T17:55:07Z GagaMumladze2020 126180 5417062 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი. == სქოლიო == k0xof5ivexbph3jq4wl1xz7swr5sbbv 5417063 5417062 2026-06-19T17:55:25Z GagaMumladze2020 126180 5417063 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> == სქოლიო == ccyd51hxk1q32zh536ucx2634k2blky 5417080 5417063 2026-06-19T19:24:17Z GagaMumladze2020 126180 5417080 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. == სქოლიო == ijara7hgw986jbo6idkm7xnhojt3ego 5417081 5417080 2026-06-19T19:25:41Z GagaMumladze2020 126180 5417081 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. == სქოლიო == kbb86mf4492d5rcu6f6sg4neq5jynn6 5417082 5417081 2026-06-19T19:29:00Z GagaMumladze2020 126180 /* მორთულობა */ 5417082 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. == სქოლიო == acz6mt15lovou7s6wia1tkebq8rv651 5417083 5417082 2026-06-19T19:30:04Z GagaMumladze2020 126180 /* მორთულობა */ 5417083 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. ბაროკოს [[ორგანი (მუსიკა)|ორგანი]] 4000-ზე მეტ მილს მოიცავს, რომელთა სიგრძე ექვს მეტრამდე აღწევს. ამ ორღანზე [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტი]] 1787 წელს უკრავდა. მოცარტის ცნობილი შედევრი, „მესა დო მაჟორში“ (Mass in C), მისი ვიზიტიდან მალევე პირველად სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში შესრულდა. == სქოლიო == 1cd5cig3gcht70qmmrjihertljy4z8p 5417084 5417083 2026-06-19T19:31:39Z GagaMumladze2020 126180 /* მორთულობა */ 5417084 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. ბაროკოს [[ორგანი (მუსიკა)|ორგანი]] 4000-ზე მეტ მილს მოიცავს, რომელთა სიგრძე ექვს მეტრამდე აღწევს. ამ ორღანზე [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტი]] 1787 წელს უკრავდა. მოცარტის ცნობილი შედევრი, „მესა დო მაჟორში“ (Mass in C), მისი ვიზიტიდან მალევე პირველად სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში შესრულდა. 79 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო უშუალოდ უკავშირდება ეკლესიის მასიურ გუმბათს. [[სამრეკლო]], საიდანაც ქალაქის შესანიშნავი პანორამული ხედები იშლება, ეკლესიისგან განსხვავებით, [[როკოკო]]ს სტილში აშენდა. მისი მშენებლობა [[1751]]–[[1756]] წლებში ანსელმო ლურაგომ დაასრულა. == სქოლიო == gf7n3vuqps3riyekmcsfqdvlapzz3iw 5417086 5417084 2026-06-19T19:33:34Z GagaMumladze2020 126180 /* მორთულობა */ 5417086 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. ბაროკოს [[ორგანი (მუსიკა)|ორგანი]] 4000-ზე მეტ მილს მოიცავს, რომელთა სიგრძე ექვს მეტრამდე აღწევს. ამ ორღანზე [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტი]] 1787 წელს უკრავდა. მოცარტის ცნობილი შედევრი, „მესა დო მაჟორში“ (Mass in C), მისი ვიზიტიდან მალევე პირველად სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში შესრულდა. 79 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო უშუალოდ უკავშირდება ეკლესიის მასიურ გუმბათს. [[სამრეკლო]], საიდანაც ქალაქის შესანიშნავი პანორამული ხედები იშლება, ეკლესიისგან განსხვავებით, [[როკოკო]]ს სტილში აშენდა. მისი მშენებლობა [[1751]]–[[1756]] წლებში ანსელმო ლურაგომ დაასრულა.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/about-the-church/ |title=About the Church |website=St. Nicholas Church Prague – Official Website |access-date=2026-06-19 |quote=The belfry, which, unlike the church, belongs to the city, was completed in diminutive Rococo forms in 1751-56 by Anselmo Lurago. }}</ref> == სქოლიო == n1vjbj8eho9bb1rbktc2rx4ndpt84f8 5417089 5417086 2026-06-19T19:36:35Z GagaMumladze2020 126180 5417089 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. ბაროკოს [[ორგანი (მუსიკა)|ორგანი]] 4000-ზე მეტ მილს მოიცავს, რომელთა სიგრძე ექვს მეტრამდე აღწევს. ამ ორღანზე [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტი]] 1787 წელს უკრავდა. მოცარტის ცნობილი შედევრი, „მესა დო მაჟორში“ (Mass in C), მისი ვიზიტიდან მალევე პირველად სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში შესრულდა. 79 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო უშუალოდ უკავშირდება ეკლესიის მასიურ გუმბათს. [[სამრეკლო]], საიდანაც ქალაქის შესანიშნავი პანორამული ხედები იშლება, ეკლესიისგან განსხვავებით, [[როკოკო]]ს სტილში აშენდა. მისი მშენებლობა [[1751]]–[[1756]] წლებში ანსელმო ლურაგომ დაასრულა.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/about-the-church/ |title=About the Church |website=St. Nicholas Church Prague – Official Website |access-date=2026-06-19 |quote=The belfry, which, unlike the church, belongs to the city, was completed in diminutive Rococo forms in 1751-56 by Anselmo Lurago. }}</ref> ==დღევანდელობა== ეკლესია მალა-სტრანის სამრევლოს დაქვემდებარებული ეკლესიაა, თუმცა მას ჰყავს საკუთარი რექტორი რექტორი, რომელიც ყოველ კვირა დღეს, 20:30 საათზე აღავლენს მესას. == სქოლიო == q2xacamy54mtgrqa0r67exdh9alph0c 5417090 5417089 2026-06-19T19:38:37Z GagaMumladze2020 126180 5417090 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. ბაროკოს [[ორგანი (მუსიკა)|ორგანი]] 4000-ზე მეტ მილს მოიცავს, რომელთა სიგრძე ექვს მეტრამდე აღწევს. ამ ორღანზე [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტი]] 1787 წელს უკრავდა. მოცარტის ცნობილი შედევრი, „მესა დო მაჟორში“ (Mass in C), მისი ვიზიტიდან მალევე პირველად სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში შესრულდა. 79 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო უშუალოდ უკავშირდება ეკლესიის მასიურ გუმბათს. [[სამრეკლო]], საიდანაც ქალაქის შესანიშნავი პანორამული ხედები იშლება, ეკლესიისგან განსხვავებით, [[როკოკო]]ს სტილში აშენდა. მისი მშენებლობა [[1751]]–[[1756]] წლებში ანსელმო ლურაგომ დაასრულა.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/about-the-church/ |title=About the Church |website=St. Nicholas Church Prague – Official Website |access-date=2026-06-19 |quote=The belfry, which, unlike the church, belongs to the city, was completed in diminutive Rococo forms in 1751-56 by Anselmo Lurago. }}</ref> ==დღევანდელობა== ეკლესია მალა-სტრანის სამრევლოს დაქვემდებარებული ეკლესიაა, თუმცა მას ჰყავს საკუთარი რექტორი რექტორი, რომელიც ყოველ კვირა დღეს, 20:30 საათზე აღავლენს მესას.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana/ |title=St Nicholas Church at Malá Strana |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> [[ორგანი (საკრავი)|ორგანისა]] და საეკლესიო მუსიკის კონცერტები ყოველდღიურად იმართება აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით. == სქოლიო == 7hlrm00b95f7ow994p72kmiv1lbilru 5417092 5417090 2026-06-19T19:39:55Z GagaMumladze2020 126180 5417092 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. ბაროკოს [[ორგანი (მუსიკა)|ორგანი]] 4000-ზე მეტ მილს მოიცავს, რომელთა სიგრძე ექვს მეტრამდე აღწევს. ამ ორღანზე [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტი]] 1787 წელს უკრავდა. მოცარტის ცნობილი შედევრი, „მესა დო მაჟორში“ (Mass in C), მისი ვიზიტიდან მალევე პირველად სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში შესრულდა. 79 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო უშუალოდ უკავშირდება ეკლესიის მასიურ გუმბათს. [[სამრეკლო]], საიდანაც ქალაქის შესანიშნავი პანორამული ხედები იშლება, ეკლესიისგან განსხვავებით, [[როკოკო]]ს სტილში აშენდა. მისი მშენებლობა [[1751]]–[[1756]] წლებში ანსელმო ლურაგომ დაასრულა.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/about-the-church/ |title=About the Church |website=St. Nicholas Church Prague – Official Website |access-date=2026-06-19 |quote=The belfry, which, unlike the church, belongs to the city, was completed in diminutive Rococo forms in 1751-56 by Anselmo Lurago. }}</ref> ==დღევანდელობა== ეკლესია მალა-სტრანის სამრევლოს დაქვემდებარებული ეკლესიაა, თუმცა მას ჰყავს საკუთარი რექტორი რექტორი, რომელიც ყოველ კვირა დღეს, 20:30 საათზე აღავლენს მესას.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana/ |title=St Nicholas Church at Malá Strana |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> [[ორგანი (საკრავი)|ორგანისა]] და საეკლესიო მუსიკის კონცერტები ყოველდღიურად იმართება აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/concerts/ |title=Concerts |website=St. Nicholas Church Prague |access-date=2026-06-19 }}</ref> == სქოლიო == giatlaf1xytiur4xp23v44uk8k99o99 5417095 5417092 2026-06-19T19:48:47Z GagaMumladze2020 126180 5417095 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. ბაროკოს [[ორგანი (მუსიკა)|ორგანი]] 4000-ზე მეტ მილს მოიცავს, რომელთა სიგრძე ექვს მეტრამდე აღწევს. ამ ორღანზე [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტი]] 1787 წელს უკრავდა. მოცარტის ცნობილი შედევრი, „მესა დო მაჟორში“ (Mass in C), მისი ვიზიტიდან მალევე პირველად სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში შესრულდა. 79 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო უშუალოდ უკავშირდება ეკლესიის მასიურ გუმბათს. [[სამრეკლო]], საიდანაც ქალაქის შესანიშნავი პანორამული ხედები იშლება, ეკლესიისგან განსხვავებით, [[როკოკო]]ს სტილში აშენდა. მისი მშენებლობა [[1751]]–[[1756]] წლებში ანსელმო ლურაგომ დაასრულა.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/about-the-church/ |title=About the Church |website=St. Nicholas Church Prague – Official Website |access-date=2026-06-19 |quote=The belfry, which, unlike the church, belongs to the city, was completed in diminutive Rococo forms in 1751-56 by Anselmo Lurago. }}</ref> ==დღევანდელობა== ეკლესია მალა-სტრანის სამრევლოს დაქვემდებარებული ეკლესიაა, თუმცა მას ჰყავს საკუთარი რექტორი რექტორი, რომელიც ყოველ კვირა დღეს, 20:30 საათზე აღავლენს მესას.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana/ |title=St Nicholas Church at Malá Strana |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> [[ორგანი (საკრავი)|ორგანისა]] და საეკლესიო მუსიკის კონცერტები ყოველდღიურად იმართება აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/concerts/ |title=Concerts |website=St. Nicholas Church Prague |access-date=2026-06-19 }}</ref> [[ფაილი:|მინი]] == ფოტოგალერეა == <gallery> Image:Chram sv Mikulase z upati Petrina.jpg|პეტრჟინიდან გადაღებული პანორამული ხედი Image:მალა სტრანას წმინდა ნიკოლოზის მოხატულობა.jpg|<center>მოხატულობის ფრაგმენტი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center> </gallery> </center> == სქოლიო == 54enped40pkggro5ql3ns54ojxb0ye5 5417098 5417095 2026-06-19T19:52:40Z GagaMumladze2020 126180 5417098 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოთიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. ბაროკოს [[ორგანი (მუსიკა)|ორგანი]] 4000-ზე მეტ მილს მოიცავს, რომელთა სიგრძე ექვს მეტრამდე აღწევს. ამ ორღანზე [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტი]] 1787 წელს უკრავდა. მოცარტის ცნობილი შედევრი, „მესა დო მაჟორში“ (Mass in C), მისი ვიზიტიდან მალევე პირველად სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში შესრულდა. 79 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო უშუალოდ უკავშირდება ეკლესიის მასიურ გუმბათს. [[სამრეკლო]], საიდანაც ქალაქის შესანიშნავი პანორამული ხედები იშლება, ეკლესიისგან განსხვავებით, [[როკოკო]]ს სტილში აშენდა. მისი მშენებლობა [[1751]]–[[1756]] წლებში ანსელმო ლურაგომ დაასრულა.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/about-the-church/ |title=About the Church |website=St. Nicholas Church Prague – Official Website |access-date=2026-06-19 |quote=The belfry, which, unlike the church, belongs to the city, was completed in diminutive Rococo forms in 1751-56 by Anselmo Lurago. }}</ref> ==დღევანდელობა== ეკლესია მალა-სტრანის სამრევლოს დაქვემდებარებული ეკლესიაა, თუმცა მას ჰყავს საკუთარი რექტორი რექტორი, რომელიც ყოველ კვირა დღეს, 20:30 საათზე აღავლენს მესას.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana/ |title=St Nicholas Church at Malá Strana |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> [[ორგანი (საკრავი)|ორგანისა]] და საეკლესიო მუსიკის კონცერტები ყოველდღიურად იმართება აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/concerts/ |title=Concerts |website=St. Nicholas Church Prague |access-date=2026-06-19 }}</ref> [[ფაილი:|მინი]] == ფოტოგალერეა == <gallery> Image:Chram sv Mikulase z upati Petrina.jpg|პეტრჟინიდან გადაღებული პანორამული ხედი Image:მალა სტრანას წმინდა ნიკოლოზის მოხატულობა.jpg|<center>მოხატულობის ფრაგმენტი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center> Image:Night picture of St. Nicholas Church in Lesser Town of Prague.png|ტაძრის შესასვლელი ღამით Image:Johann Lucas Kracker – Apoteóza sv. Mikuláše (1761, Praha).jpg|ჭერის ფრესკა, რომელიც წმინდა ნიკოლოზის აპოთეოზს გამოსახავს </gallery> </center> == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] nahpl6zk8i6z4temt5ib5wia4pg88a9 5417101 5417098 2026-06-19T19:56:04Z GagaMumladze2020 126180 5417101 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია 1704–1755 წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე XIII საუკუნის [[გოტიკა|გოტიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის XIII საუკუნეში ააგეს. 1620 წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. 1628 წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო 1673 წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1775 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. ბაროკოს [[ორგანი (მუსიკა)|ორგანი]] 4000-ზე მეტ მილს მოიცავს, რომელთა სიგრძე ექვს მეტრამდე აღწევს. ამ ორღანზე [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტი]] 1787 წელს უკრავდა. მოცარტის ცნობილი შედევრი, „მესა დო მაჟორში“ (Mass in C), მისი ვიზიტიდან მალევე პირველად სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში შესრულდა. 79 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო უშუალოდ უკავშირდება ეკლესიის მასიურ გუმბათს. [[სამრეკლო]], საიდანაც ქალაქის შესანიშნავი პანორამული ხედები იშლება, ეკლესიისგან განსხვავებით, [[როკოკო]]ს სტილში აშენდა. მისი მშენებლობა [[1751]]–[[1756]] წლებში ანსელმო ლურაგომ დაასრულა.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/about-the-church/ |title=About the Church |website=St. Nicholas Church Prague – Official Website |access-date=2026-06-19 |quote=The belfry, which, unlike the church, belongs to the city, was completed in diminutive Rococo forms in 1751-56 by Anselmo Lurago. }}</ref> ==დღევანდელობა== ეკლესია მალა-სტრანის სამრევლოს დაქვემდებარებული ეკლესიაა, თუმცა მას ჰყავს საკუთარი რექტორი რექტორი, რომელიც ყოველ კვირა დღეს, 20:30 საათზე აღავლენს მესას.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana/ |title=St Nicholas Church at Malá Strana |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> [[ორგანი (საკრავი)|ორგანისა]] და საეკლესიო მუსიკის კონცერტები ყოველდღიურად იმართება აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/concerts/ |title=Concerts |website=St. Nicholas Church Prague |access-date=2026-06-19 }}</ref> [[ფაილი:|მინი]] == ფოტოგალერეა == <gallery> Image:Chram sv Mikulase z upati Petrina.jpg|პეტრჟინიდან გადაღებული პანორამული ხედი Image:მალა სტრანას წმინდა ნიკოლოზის მოხატულობა.jpg|<center>მოხატულობის ფრაგმენტი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center> Image:Night picture of St. Nicholas Church in Lesser Town of Prague.png|ტაძრის შესასვლელი ღამით Image:Johann Lucas Kracker – Apoteóza sv. Mikuláše (1761, Praha).jpg|ჭერის ფრესკა, რომელიც წმინდა ნიკოლოზის აპოთეოზს გამოსახავს Image:St. Nikolaus auf der Kleinseite Innenraum 1.jpg|ინტერიერი </gallery> </center> == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] nh3n1xz4pva1rjyg86snm5l2qa9lt61 5417104 5417101 2026-06-19T20:00:20Z GagaMumladze2020 126180 5417104 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Praag, Tsjechië Aug 17, 2019 05-12-38 PM.jpeg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = მალა-სტრანა | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|05|17|N|14|24|12|E}} |format= |display=inline,title}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — [[ბაროკო]]ს სტილის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[მალა-სტრანა]]ს (მცირე მხარის) ისტორიულ უბანში. ტაძარი აგებულია [[1704]]–[[1755]] წლებში იმ ადგილას, სადაც მანამდე [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] [[გოტიკა|გოტიკური]] ეკლესია იდგა, რომელიც ასევე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიის არქიტექტორია [[კრისტოფ დინცენჰოფერი]]. ნაგებობა ბაზილიკის ტიპს მიეკუთვნება, მისი სიმაღლე 49 მეტრია. ტაძარი ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს სამრევლო ტაძარს [[პრაღის რომის კათოლიკური არქიეპარქია|პრაღის არქიეპარქიაში]]. პრაღის [[წმინდა ნიკოლოზი|წმინდა ნიკოლოზის]] ეკლესია მიჩნეულია პრაღული ბაროკოს უდიდეს ნიმუშად.<ref>Neil Wilson, Mark Baker. ''Prague''. 9th edition. Lonely Planet, 2010. ISBN 9781741796681. გვ. 9.</ref><ref>Jack Messenger, Brigitte Lee. ''Prague''. 5th edition. New Holland Publishers, 2008. გვ. 51.</ref> [[ფაილი:წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი, მალა-სტრანა.jpg|მინი|<center>წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ინტერიერი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center>]] ==ისტორია== ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას თავდაპირველად იდგა [[გოტიკა|გოტიკური]] სტილის სამრევლო ეკლესია, რომელიც აგრეთვე [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელს ატარებდა, ის [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნეში]] ააგეს. [[1620]] წლის შემდეგ იგი [[იეზუიტთა ორდენი|იეზუიტებს]] გადაეცათ, ხოლო სამრევლო წმინდა ვაცლავის ეკლესიაში გადაიტანეს. [[1628]] წელს აქ გახსნეს დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლა.<ref name=prague>[https://www.prague.eu/en/object/places/166/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana?back=1 "St Nicholas Church at Malá Strana", Prague.eu]</ref> [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] მეორე ნახევარში იეზუიტებმა ახალი ეკლესიის აგება გადაწყვიტეს, რომლის პროექტიც [[ჯოვანი დომენიკო ორსი]]მ შეადგინა. ტაძრის თავდაპირველად დაგეგმილი იერსახის შესახებ წარმოდგენას გვიქმნის წმინდა ბარბარეს კაპელა, რომელიც პირველად აშენდა, რათა ღვთისმსახურების ჩატარება შესაძლებელი ყოფილიყო. ძველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო [[1673]] წელს ახალი ტაძრის საძირკვლის პირველი ქვა დაიდო. ეკლესია [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] განმავლობაში ორ ეტაპად აშენდა. 1703–1711 წლებში აიგო დასავლეთის ფასადი, მგალობელთა გუნდის დარბაზი, წმინდა ბარბარესა და წმინდა ანას კაპელები. გრაფი ვაცლავ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკი ([[1634]] — [[1659]]), ცნობილი ჩეხური კოლოვრატების საგვარეულოდან, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის უმსხვილესი ქტიტორი იყო. მან მთელი თავისი ქონება შესწირა ეკლესიისა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობების მშენებლობას მალა-სტრანაში. ახალი პროექტი ითვალისწინებდა ურთიერთდაკავშირებული ცილინდრების რთულ გეომეტრიულ სისტემას, რომელთა ცენტრში ტრანსეპტის თავზე გუმბათი იყო აღმართული. მასიური ნავი გვერდითი კაპელებითა და გადაკვეთილი ელიფსოიდების სისტემაზე დაფუძნებული ტალღოვანი კამარით [[კრისტოფ დინცენჰოფერი|კრისტოფ დინცენჰოფერმა]] ააგო. ფართო არკადებს შორის განლაგებული ბურჯები, რომლებიც ტრიფორიუმს იჭერდა, ტაძრის დინამიკური ეფექტის მაქსიმალურად გასაძლიერებლად იყო განკუთვნილი. საკურთხეველი და მისი დამახასიათებელი სპილენძის გუმბათი [[1737]]–[[1752]] წლებში აშენდა უკვე კრისტოფის ვაჟის, [[კილიან იგნაც დიენტცენჰოფერი]]ს პროექტის მიხედვით. [[1752]] წელს, დინცენჰოფერის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, დასრულდა ეკლესიის სამრეკლოს მშენებლობა. მომდევნო წლებში ეკლესიის ინტერიერი კიდევ უფრო გამდიდრდა. [[კლემენტ XIV|პაპ კლემენტ XIV-ის]] მიერ იეზუიტთა ორდენის გაუქმების შემდეგ, [[1775]] წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მალა-სტრანის მთავარი სამრევლო ტაძარი გახდა. [[ჩეხოსლოვაკიის ისტორია (1948–1989)|კომუნისტური რეჟიმის]] პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის სადამკვირვებლო პუნქტად გამოიყენებოდა, რადგან იქიდან შესაძლებელი იყო ამერიკისა და იუგოსლავიის საელჩოების, აგრეთვე დასავლეთ გერმანიის საელჩოსკენ მიმავალი გზის კონტროლი.<ref>{{cite web |title=St Nicholas Bell Tower |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-bell-tower-svatomikulasska-mestska-zvonice/ |website=Prague City Tourism |access-date=19 June 2026 }}</ref> ==მორთულობა== ეკლესიას ახასიათებენ როგორც „პრაღული ბაროკოს ყველაზე შთამბეჭდავი ნიმუში“, ასევე როგორც „უდავოდ უდიდესი ბაროკოს ეკლესია პრაღაში და დინცენჰოფერების უმაღლესი მიღწევა“. ფარზე გამოსახულია ნაგებობის სავარაუდო ქტიტორის, ფრანტიშეკ კარელ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის საგვარეულო ნიშანი. ტაძრის ფასადზე არ გვხვდება მისი ნამდვილი ქტიტორის, ვაცლავ გრაფ კოლოვრატ-ლიბშტეინსკის გერბი. იგი იმდენად მოკრძალებული იყო, რომ არ სურდა მისი სახელი ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებულიყო, ამიტომ მშენებლობის დასრულების შემდეგ გამოყენებულ იქნა მისი ბიძის საგვარეულო გერბი. ეკლესია გამოირჩევა არა მხოლოდ არქიტექტურით, არამედ დეკორაციითაც. გარე ფასადი მოყავისფრო შეფერილობისაა და შემკულია [[იან ლუკაშ კრაკერი|იან ლუკაშ კრაკერის]] ფრესკებით, ხოლო 70 მეტრის სიმაღლის [[გუმბათი]]ს შიდა ნაწილი მოხატულია [[ფრანტიშეკ ქსავერ პალკო|ფრანტიშეკ ქსავერ პალკოს]] ფრესკით. ინტერიერს დამატებით ამშვენებს [[ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერი|ფრანტიშეკ იგნაც პლაცერის]] შექმნილი [[ქანდაკება|ქანდაკებები]]. ბაროკოს [[ორგანი (მუსიკა)|ორგანი]] 4000-ზე მეტ მილს მოიცავს, რომელთა სიგრძე ექვს მეტრამდე აღწევს. ამ ორღანზე [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტი]] 1787 წელს უკრავდა. მოცარტის ცნობილი შედევრი, „მესა დო მაჟორში“ (Mass in C), მისი ვიზიტიდან მალევე პირველად სწორედ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში შესრულდა. 79 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო უშუალოდ უკავშირდება ეკლესიის მასიურ გუმბათს. [[სამრეკლო]], საიდანაც ქალაქის შესანიშნავი პანორამული ხედები იშლება, ეკლესიისგან განსხვავებით, [[როკოკო]]ს სტილში აშენდა. მისი მშენებლობა [[1751]]–[[1756]] წლებში ანსელმო ლურაგომ დაასრულა.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/about-the-church/ |title=About the Church |website=St. Nicholas Church Prague – Official Website |access-date=2026-06-19 |quote=The belfry, which, unlike the church, belongs to the city, was completed in diminutive Rococo forms in 1751-56 by Anselmo Lurago. }}</ref> ==დღევანდელობა== ეკლესია მალა-სტრანის სამრევლოს დაქვემდებარებული ეკლესიაა, თუმცა მას ჰყავს საკუთარი რექტორი რექტორი, რომელიც ყოველ კვირა დღეს, 20:30 საათზე აღავლენს მესას.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/en/objevujte/st-nicholas-church-at-mala-strana-kostel-sv-mikulase-mala-strana/ |title=St Nicholas Church at Malá Strana |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> [[ორგანი (საკრავი)|ორგანისა]] და საეკლესიო მუსიკის კონცერტები ყოველდღიურად იმართება [[აპრილი|აპრილიდან]] [[ოქტომბერი|ოქტომბრის]] ჩათვლით.<ref>{{cite web |url=https://www.stnicholas.cz/en/concerts/ |title=Concerts |website=St. Nicholas Church Prague |access-date=2026-06-19 }}</ref> == ფოტოგალერეა == <gallery> Image:Chram sv Mikulase z upati Petrina.jpg|პეტრჟინიდან გადაღებული პანორამული ხედი Image:მალა სტრანას წმინდა ნიკოლოზის მოხატულობა.jpg|<center>მოხატულობის ფრაგმენტი<br /><small>გაგა მუმლაძის ფოტო</small></center> Image:Night picture of St. Nicholas Church in Lesser Town of Prague.png|ტაძრის შესასვლელი ღამით Image:Johann Lucas Kracker – Apoteóza sv. Mikuláše (1761, Praha).jpg|ჭერის ფრესკა, რომელიც წმინდა ნიკოლოზის აპოთეოზს გამოსახავს Image:St. Nikolaus auf der Kleinseite Innenraum 1.jpg|ინტერიერი </gallery> </center> == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] aozueqqay3hy5au5fl7uqzgkozyjyxq 1 892891 5416993 2026-06-19T16:01:31Z GagaMumladze2020 126180 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5416993 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892892 5417000 2026-06-19T16:15:06Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1830 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ოკეანეთში]] 5417000 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1830 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ოკეანეთში]] 3jn8fio2ys4n34yyd5m2ncvrq9jd28b 15 892893 5417001 2026-06-19T16:15:28Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417001 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 1 892894 5417002 2026-06-19T16:15:38Z MariamV2009 175528 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417002 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892895 5417003 2026-06-19T16:15:53Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1830]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები კონტინენტების მიხედვით]] 5417003 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1830]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები კონტინენტების მიხედვით]] 5amck0l2m3wmzvlq5d5qaxnd5aofn7b 15 892896 5417004 2026-06-19T16:16:12Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417004 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892897 5417005 2026-06-19T16:16:55Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1830 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1830 წელი ოკეანეთში]] 5417005 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1830 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XIX საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1830-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1830 წელი ოკეანეთში]] h9wb8p475m4ae0oq24zga4e0cp0lq2p 15 892898 5417007 2026-06-19T16:17:19Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417007 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892899 5417015 2026-06-19T16:27:38Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 ახალი გვერდი: {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2026}} '''2026 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' 5417015 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2026}} '''2026 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' 8dsqr672ia5hy5mjd8wkxaey5uwjhjv 5417019 5417015 2026-06-19T16:56:19Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417019 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2026}} '''2026 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] 03o1akxq7s9yajkvdp4x268t2zdmrpb 5417024 5417019 2026-06-19T17:05:50Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417024 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2026}} '''2026 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე – [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===იანვარი=== *1 იანვარი – კვიპროსი [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] საბჭოს თავმჯდომარეობას იბარებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus back at the helm of EU Council presidency |url=https://www.dw.com/en/back-at-the-helm-of-eu-council-cyprus-focus-is-russias-war-in-ukraine-and-middle-east/a-75328041 |access-date=2026-01-02 |website=DW |language=en}}</ref> *12 იანვარი – ხარალამბოს ხარალამბუსი, პრეზიდენტ ნიკოს ქრისტოდულიდისის აპარატის ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გადადგა იმ ბრალდებების ფონზე, რომ იგი თავის თანამდებობას პოტენციური ინვესტორებისგან ნაღდი ფულის სანაცვლოდ შეღავათების გასაწევად იყენებდა.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/cyprus-president-aide-resigns-disinformation-video-russia-3bcdffc1431e959915f950a0eb6c7132 |title=Cyprus president’s top aide quits after online video alleging government corruption |website=AP News |date=13 January 2026}}</ref> ===მარტი=== *1 მარტი – [[ირანი|ირანზე]], [[ისრაელი|ისრაელისა]] და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატების]] [[2026]] წლის დარტყმების საპასუხოდ, ირანი უშვებს ორ ბალისტიკურ რაკეტას კვიპროსის მიმართულებით, აკროტირისა და დეკელიის ბრიტანულ სამხედრო ბაზებთან ახლოს, თუმცა ორივე მათგანი კუნძულთან მიღწევამდე გადაჭრეს.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Christodoulides says Cyprus not a target as Iran missiles fired towards UK bases |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/01/iran-missiles-fired-towards-uk-bases-in-cyprus |access-date=2026-03-01 |website=Cyprus Mail|language=en}}</ref> 22ar21akywu04d7nqlzh81ksaqlqzr9 5417028 5417024 2026-06-19T17:11:22Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 /* მოვლენები */ 5417028 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2026}} '''2026 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე – [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===იანვარი=== *1 იანვარი – კვიპროსი [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] საბჭოს თავმჯდომარეობას იბარებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus back at the helm of EU Council presidency |url=https://www.dw.com/en/back-at-the-helm-of-eu-council-cyprus-focus-is-russias-war-in-ukraine-and-middle-east/a-75328041 |access-date=2026-01-02 |website=DW |language=en}}</ref> *12 იანვარი – ხარალამბოს ხარალამბუსი, პრეზიდენტ ნიკოს ქრისტოდულიდისის აპარატის ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გადადგა იმ ბრალდებების ფონზე, რომ იგი თავის თანამდებობას პოტენციური ინვესტორებისგან ნაღდი ფულის სანაცვლოდ შეღავათების გასაწევად იყენებდა.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/cyprus-president-aide-resigns-disinformation-video-russia-3bcdffc1431e959915f950a0eb6c7132 |title=Cyprus president’s top aide quits after online video alleging government corruption |website=AP News |date=13 January 2026}}</ref> ===მარტი=== *1 მარტი – [[ირანი|ირანზე]], [[ისრაელი|ისრაელისა]] და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატების]] [[2026]] წლის დარტყმების საპასუხოდ, ირანი უშვებს ორ ბალისტიკურ რაკეტას კვიპროსის მიმართულებით, აკროტირისა და დეკელიის ბრიტანულ სამხედრო ბაზებთან ახლოს, თუმცა ორივე მათგანი კუნძულთან მიღწევამდე გადაჭრეს.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Christodoulides says Cyprus not a target as Iran missiles fired towards UK bases |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/01/iran-missiles-fired-towards-uk-bases-in-cyprus |access-date=2026-03-01 |website=Cyprus Mail|language=en}}</ref> *2 მარტი – „დრონის მუქარის“ გამო [[პაფოსი (ქალაქი)|პაფოსის]] საერთაშორისო აეროპორტიდან ევაკუაცია განხორციელდა, ხოლო საბერძნეთი მზარდი დაძაბულობის ფონზე კვიპროსში ორ ფრეგატსა და F-16 ტიპის გამანადგურებელ თვითმფრინავებს გზავნის.<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=Two drones headed to RAF base intercepted, Cyprus says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o |access-date=2026-03-02 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> *3 მარტი – ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი [[კირ სტარმერი]] აცხადებს, რომ მან დაამტკიცა სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდის, HMS Dragon-ის კვიპროსში გაგზავნა, რათა დაიცვას [[აკროტირი და დეკელია]] ირანის შემდგომი თავდასხმებისგან.<ref>{{Cite web |date=2026-03-03 |title=UK’s Starmer announces deployment of HMS Dragon warship to Cyprus |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/03/uks-starmer-announces-deployment-of-hms-dragon-warship-to-cyprus |access-date=2026-03-03 |website=Cyprus Mail |language=en}}</ref> *5 მარტი **[[იტალია|იტალიის]] თავდაცვის სამინისტრო აცხადებს, რომ იტალია კვიპროსში სამხედრო-საზღვაო ძალებს გაგზავნის. [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდების]] სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტი ასევე უერთდება ევროპულ საზღვაო ოპერატიულ ჯგუფს.<ref>{{Cite web |title=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |access-date=2026-03-05 |website=Euronews}}</ref> **[[ესპანეთი]] აცხადებს, რომ ფრეგატი Cristóbal Colón შეუერთდება ფრანგულ ავიამზიდ Charles de Gaulle-სა და საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდებს კვიპროსის დასაცავად.<ref>{{Cite news |date=2026-03-05 |title=Spain to send frigate to Cyprus after drone strike by Iran |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/spain-to-send-frigate-to-cyprus-after-drone-strike |access-date=2026-03-05 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> ka43cd1v8b2eqhcnqwp3zzdk3tj6dz7 5417033 5417028 2026-06-19T17:16:00Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417033 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2026}} '''2026 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე – [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===იანვარი=== *1 იანვარი – კვიპროსი [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] საბჭოს თავმჯდომარეობას იბარებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus back at the helm of EU Council presidency |url=https://www.dw.com/en/back-at-the-helm-of-eu-council-cyprus-focus-is-russias-war-in-ukraine-and-middle-east/a-75328041 |access-date=2026-01-02 |website=DW |language=en}}</ref> *12 იანვარი – ხარალამბოს ხარალამბუსი, პრეზიდენტ ნიკოს ქრისტოდულიდისის აპარატის ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გადადგა იმ ბრალდებების ფონზე, რომ იგი თავის თანამდებობას პოტენციური ინვესტორებისგან ნაღდი ფულის სანაცვლოდ შეღავათების გასაწევად იყენებდა.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/cyprus-president-aide-resigns-disinformation-video-russia-3bcdffc1431e959915f950a0eb6c7132 |title=Cyprus president’s top aide quits after online video alleging government corruption |website=AP News |date=13 January 2026}}</ref> ===მარტი=== *1 მარტი – [[ირანი|ირანზე]], [[ისრაელი|ისრაელისა]] და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატების]] [[2026]] წლის დარტყმების საპასუხოდ, ირანი უშვებს ორ ბალისტიკურ რაკეტას კვიპროსის მიმართულებით, აკროტირისა და დეკელიის ბრიტანულ სამხედრო ბაზებთან ახლოს, თუმცა ორივე მათგანი კუნძულთან მიღწევამდე გადაჭრეს.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Christodoulides says Cyprus not a target as Iran missiles fired towards UK bases |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/01/iran-missiles-fired-towards-uk-bases-in-cyprus |access-date=2026-03-01 |website=Cyprus Mail|language=en}}</ref> *2 მარტი – „დრონის მუქარის“ გამო [[პაფოსი (ქალაქი)|პაფოსის]] საერთაშორისო აეროპორტიდან ევაკუაცია განხორციელდა, ხოლო საბერძნეთი მზარდი დაძაბულობის ფონზე კვიპროსში ორ ფრეგატსა და F-16 ტიპის გამანადგურებელ თვითმფრინავებს გზავნის.<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=Two drones headed to RAF base intercepted, Cyprus says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o |access-date=2026-03-02 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> *3 მარტი – ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი [[კირ სტარმერი]] აცხადებს, რომ მან დაამტკიცა სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდის, HMS Dragon-ის კვიპროსში გაგზავნა, რათა დაიცვას [[აკროტირი და დეკელია]] ირანის შემდგომი თავდასხმებისგან.<ref>{{Cite web |date=2026-03-03 |title=UK’s Starmer announces deployment of HMS Dragon warship to Cyprus |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/03/uks-starmer-announces-deployment-of-hms-dragon-warship-to-cyprus |access-date=2026-03-03 |website=Cyprus Mail |language=en}}</ref> *5 მარტი **[[იტალია|იტალიის]] თავდაცვის სამინისტრო აცხადებს, რომ იტალია კვიპროსში სამხედრო-საზღვაო ძალებს გაგზავნის. [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდების]] სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტი ასევე უერთდება ევროპულ საზღვაო ოპერატიულ ჯგუფს.<ref>{{Cite web |title=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |access-date=2026-03-05 |website=Euronews}}</ref> **[[ესპანეთი]] აცხადებს, რომ ფრეგატი Cristóbal Colón შეუერთდება ფრანგულ ავიამზიდ Charles de Gaulle-სა და საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდებს კვიპროსის დასაცავად.<ref>{{Cite news |date=2026-03-05 |title=Spain to send frigate to Cyprus after drone strike by Iran |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/spain-to-send-frigate-to-cyprus-after-drone-strike |access-date=2026-03-05 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> *10 მარტი – ბრიტანული სამხედრო ხომალდი HMS Dragon ტოვებს პორტსმუთს და მიემართება კვიპროსისკენ, ბრიტანეთის სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალების „აკროტირის“ ბაზაზე განხორციელებული დრონით დარტყმის საპასუხოდ.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Cargo ship catches fire in Strait of Hormuz after three vessels hit by 'unknown projectiles' |url=https://www.bbc.com/news/live/cd70wzw9vqlt |access-date=2026-03-11 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *24 მაისი – 2026 წლის კვიპროსის საპარლამენტო არჩევნებში „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ მოიპოვა ხმათა უმრავლესობა — 17 ადგილი წარმომადგენელთა პალატაში.<ref>{{cite news|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/05/24/cyprus-parliamentary-elections-disy-and-akel-race-for-first-place-as-far-right-make-gains|publisher=[[Euronews]]|title=Democratic Rally wins Cyprus election as far right and newcomers make gains|date=24 May 2026|author1=Konstantinos Tsellos|author2=Sertac Aktan}}</ref> qepq2a23y3fvziegn9zb93skbcxr639 5417035 5417033 2026-06-19T17:17:12Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417035 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2026}} '''2026 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე – [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===იანვარი=== *1 იანვარი – კვიპროსი [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] საბჭოს თავმჯდომარეობას იბარებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus back at the helm of EU Council presidency |url=https://www.dw.com/en/back-at-the-helm-of-eu-council-cyprus-focus-is-russias-war-in-ukraine-and-middle-east/a-75328041 |access-date=2026-01-02 |website=DW |language=en}}</ref> *12 იანვარი – ხარალამბოს ხარალამბუსი, პრეზიდენტ ნიკოს ქრისტოდულიდისის აპარატის ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გადადგა იმ ბრალდებების ფონზე, რომ იგი თავის თანამდებობას პოტენციური ინვესტორებისგან ნაღდი ფულის სანაცვლოდ შეღავათების გასაწევად იყენებდა.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/cyprus-president-aide-resigns-disinformation-video-russia-3bcdffc1431e959915f950a0eb6c7132 |title=Cyprus president’s top aide quits after online video alleging government corruption |website=AP News |date=13 January 2026}}</ref> ===მარტი=== *1 მარტი – [[ირანი|ირანზე]], [[ისრაელი|ისრაელისა]] და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატების]] [[2026]] წლის დარტყმების საპასუხოდ, ირანი უშვებს ორ ბალისტიკურ რაკეტას კვიპროსის მიმართულებით, აკროტირისა და დეკელიის ბრიტანულ სამხედრო ბაზებთან ახლოს, თუმცა ორივე მათგანი კუნძულთან მიღწევამდე გადაჭრეს.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Christodoulides says Cyprus not a target as Iran missiles fired towards UK bases |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/01/iran-missiles-fired-towards-uk-bases-in-cyprus |access-date=2026-03-01 |website=Cyprus Mail|language=en}}</ref> *2 მარტი – „დრონის მუქარის“ გამო [[პაფოსი (ქალაქი)|პაფოსის]] საერთაშორისო აეროპორტიდან ევაკუაცია განხორციელდა, ხოლო საბერძნეთი მზარდი დაძაბულობის ფონზე კვიპროსში ორ ფრეგატსა და F-16 ტიპის გამანადგურებელ თვითმფრინავებს გზავნის.<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=Two drones headed to RAF base intercepted, Cyprus says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o |access-date=2026-03-02 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> *3 მარტი – ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი [[კირ სტარმერი]] აცხადებს, რომ მან დაამტკიცა სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდის, HMS Dragon-ის კვიპროსში გაგზავნა, რათა დაიცვას [[აკროტირი და დეკელია]] ირანის შემდგომი თავდასხმებისგან.<ref>{{Cite web |date=2026-03-03 |title=UK’s Starmer announces deployment of HMS Dragon warship to Cyprus |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/03/uks-starmer-announces-deployment-of-hms-dragon-warship-to-cyprus |access-date=2026-03-03 |website=Cyprus Mail |language=en}}</ref> *5 მარტი **[[იტალია|იტალიის]] თავდაცვის სამინისტრო აცხადებს, რომ იტალია კვიპროსში სამხედრო-საზღვაო ძალებს გაგზავნის. [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდების]] სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტი ასევე უერთდება ევროპულ საზღვაო ოპერატიულ ჯგუფს.<ref>{{Cite web |title=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |access-date=2026-03-05 |website=Euronews}}</ref> **[[ესპანეთი]] აცხადებს, რომ ფრეგატი Cristóbal Colón შეუერთდება ფრანგულ ავიამზიდ Charles de Gaulle-სა და საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდებს კვიპროსის დასაცავად.<ref>{{Cite news |date=2026-03-05 |title=Spain to send frigate to Cyprus after drone strike by Iran |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/spain-to-send-frigate-to-cyprus-after-drone-strike |access-date=2026-03-05 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> *10 მარტი – ბრიტანული სამხედრო ხომალდი HMS Dragon ტოვებს პორტსმუთს და მიემართება კვიპროსისკენ, ბრიტანეთის სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალების „აკროტირის“ ბაზაზე განხორციელებული დრონით დარტყმის საპასუხოდ.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Cargo ship catches fire in Strait of Hormuz after three vessels hit by 'unknown projectiles' |url=https://www.bbc.com/news/live/cd70wzw9vqlt |access-date=2026-03-11 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *24 მაისი – 2026 წლის კვიპროსის საპარლამენტო არჩევნებში „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ მოიპოვა ხმათა უმრავლესობა — 17 ადგილი წარმომადგენელთა პალატაში.<ref>{{cite news|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/05/24/cyprus-parliamentary-elections-disy-and-akel-race-for-first-place-as-far-right-make-gains|publisher=[[Euronews]]|title=Democratic Rally wins Cyprus election as far right and newcomers make gains|date=24 May 2026|author1=Konstantinos Tsellos|author2=Sertac Aktan}}</ref> ===ივნისი=== *4 ივნისი – ანიტა დემეტრიუ ხელახლა აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატის თავმჯდომარედ.<ref>{{cite news|url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/06/cyprus-re-elects-parliamentary-speaker |publisher=[[AL-Monitor]] |title=Cyprus re-elects parliamentary speaker |date=4 June 2026}}</ref> ===პროგნოზირებული და დაგეგმილი მოვლენები=== *2026 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] საპარლამენტო არჩევნები hvwl9mij3p3gzwaw4apsgx60b0j62pl 5417038 5417035 2026-06-19T17:28:56Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417038 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2026}} '''2026 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე – [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===იანვარი=== *1 იანვარი – კვიპროსი [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] საბჭოს თავმჯდომარეობას იბარებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus back at the helm of EU Council presidency |url=https://www.dw.com/en/back-at-the-helm-of-eu-council-cyprus-focus-is-russias-war-in-ukraine-and-middle-east/a-75328041 |access-date=2026-01-02 |website=DW |language=en}}</ref> *12 იანვარი – ხარალამბოს ხარალამბუსი, პრეზიდენტ ნიკოს ქრისტოდულიდისის აპარატის ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გადადგა იმ ბრალდებების ფონზე, რომ იგი თავის თანამდებობას პოტენციური ინვესტორებისგან ნაღდი ფულის სანაცვლოდ შეღავათების გასაწევად იყენებდა.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/cyprus-president-aide-resigns-disinformation-video-russia-3bcdffc1431e959915f950a0eb6c7132 |title=Cyprus president’s top aide quits after online video alleging government corruption |website=AP News |date=13 January 2026}}</ref> ===მარტი=== *1 მარტი – [[ირანი|ირანზე]], [[ისრაელი|ისრაელისა]] და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატების]] [[2026]] წლის დარტყმების საპასუხოდ, ირანი უშვებს ორ ბალისტიკურ რაკეტას კვიპროსის მიმართულებით, აკროტირისა და დეკელიის ბრიტანულ სამხედრო ბაზებთან ახლოს, თუმცა ორივე მათგანი კუნძულთან მიღწევამდე გადაჭრეს.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Christodoulides says Cyprus not a target as Iran missiles fired towards UK bases |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/01/iran-missiles-fired-towards-uk-bases-in-cyprus |access-date=2026-03-01 |website=Cyprus Mail|language=en}}</ref> *2 მარტი – „დრონის მუქარის“ გამო [[პაფოსი (ქალაქი)|პაფოსის]] საერთაშორისო აეროპორტიდან ევაკუაცია განხორციელდა, ხოლო საბერძნეთი მზარდი დაძაბულობის ფონზე კვიპროსში ორ ფრეგატსა და F-16 ტიპის გამანადგურებელ თვითმფრინავებს გზავნის.<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=Two drones headed to RAF base intercepted, Cyprus says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o |access-date=2026-03-02 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> *3 მარტი – ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი [[კირ სტარმერი]] აცხადებს, რომ მან დაამტკიცა სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდის, HMS Dragon-ის კვიპროსში გაგზავნა, რათა დაიცვას [[აკროტირი და დეკელია]] ირანის შემდგომი თავდასხმებისგან.<ref>{{Cite web |date=2026-03-03 |title=UK’s Starmer announces deployment of HMS Dragon warship to Cyprus |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/03/uks-starmer-announces-deployment-of-hms-dragon-warship-to-cyprus |access-date=2026-03-03 |website=Cyprus Mail |language=en}}</ref> *5 მარტი **[[იტალია|იტალიის]] თავდაცვის სამინისტრო აცხადებს, რომ იტალია კვიპროსში სამხედრო-საზღვაო ძალებს გაგზავნის. [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდების]] სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტი ასევე უერთდება ევროპულ საზღვაო ოპერატიულ ჯგუფს.<ref>{{Cite web |title=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |access-date=2026-03-05 |website=Euronews}}</ref> **[[ესპანეთი]] აცხადებს, რომ ფრეგატი Cristóbal Colón შეუერთდება ფრანგულ ავიამზიდ Charles de Gaulle-სა და საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდებს კვიპროსის დასაცავად.<ref>{{Cite news |date=2026-03-05 |title=Spain to send frigate to Cyprus after drone strike by Iran |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/spain-to-send-frigate-to-cyprus-after-drone-strike |access-date=2026-03-05 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> *10 მარტი – ბრიტანული სამხედრო ხომალდი HMS Dragon ტოვებს პორტსმუთს და მიემართება კვიპროსისკენ, ბრიტანეთის სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალების „აკროტირის“ ბაზაზე განხორციელებული დრონით დარტყმის საპასუხოდ.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Cargo ship catches fire in Strait of Hormuz after three vessels hit by 'unknown projectiles' |url=https://www.bbc.com/news/live/cd70wzw9vqlt |access-date=2026-03-11 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *24 მაისი – 2026 წლის კვიპროსის საპარლამენტო არჩევნებში „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ მოიპოვა ხმათა უმრავლესობა — 17 ადგილი წარმომადგენელთა პალატაში.<ref>{{cite news|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/05/24/cyprus-parliamentary-elections-disy-and-akel-race-for-first-place-as-far-right-make-gains|publisher=[[Euronews]]|title=Democratic Rally wins Cyprus election as far right and newcomers make gains|date=24 May 2026|author1=Konstantinos Tsellos|author2=Sertac Aktan}}</ref> ===ივნისი=== *4 ივნისი – ანიტა დემეტრიუ ხელახლა აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატის თავმჯდომარედ.<ref>{{cite news|url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/06/cyprus-re-elects-parliamentary-speaker |publisher=[[AL-Monitor]] |title=Cyprus re-elects parliamentary speaker |date=4 June 2026}}</ref> ===პროგნოზირებული და დაგეგმილი მოვლენები=== *2026 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] საპარლამენტო არჩევნები ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:<ref>{{Cite web|url=https://publicholidays.eu/cyprus/#2026-public-holidays |title= Cyprus Public Holidays 2026|access-date=24 July 2025 |website=Public Holidays Global}}</ref> *1 იანვარი – ახალი წლის დღე *6 იანვარი – [[ნათლისღება]] *23 თებერვალი – სუფთა ორშაბათი *25 მარტი – [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი – კვიპროსის ეროვნული დღე *10 აპრილი – [[დიდი პარასკევი|მართლმადიდებლური წითელი პარასკევი]] *12 აპრილი – [[აღდგომა|მართლმადიდებლური აღდგომის კვირა]] *13 აპრილი – მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი *1 მაისი – შრომის დღე *1 ივნისი – მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო – მიძინების დღე *1 ოქტომბერი – კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი – საბერძნეთის ეროვნული საიუბილეო დღე (ოხის დღე) *24 დეკემბერი – შობის წინა დღე *25 დეკემბერი – [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი – საჩუქრების დღე (Boxing Day) ==გარდაცვალება== *13 იანვარი – [[ჯორჯ ვასილიუ]], 94 წლის, პრეზიდენტი ([[1988]]–[[1993]]) და პარლამენტის წევრი ([[1996]]–[[2001]])<ref>{{cite web |last1=Hadjicostis |first1=Menelaos |title=Former Cyprus President George Vassiliou, who put the country on the path to EU membership, has died |url=https://apnews.com/article/cyprus-vassiliou-president-eu-obituary-dies-8e836d101856417eaeb7036039108f9c |publisher=AP News |access-date=14 January 2026 |date=14 January 2026}}</ref> *29 იანვარი – [[გეორგიოს პიკისი]], 87 წლის, უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე ([[1995]]–[[2004]]) და სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლე ([[2003]]–[[2009]])<ref>{{Cite web|title=Former President of Supreme Court Georgios Pikis died at 87|url=https://en.sigmalive.com/former-president-of-supreme-court-georgios-pikis-died-at-87/|website=Sigmalive English|date=2026-01-29|access-date=2026-01-30|language=en-US}}</ref> ly0fmlghlm3pi8jsrqw385vo433dyxu 5417041 5417038 2026-06-19T17:31:25Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417041 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2026}} '''2026 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე – [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===იანვარი=== *1 იანვარი – კვიპროსი [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] საბჭოს თავმჯდომარეობას იბარებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus back at the helm of EU Council presidency |url=https://www.dw.com/en/back-at-the-helm-of-eu-council-cyprus-focus-is-russias-war-in-ukraine-and-middle-east/a-75328041 |access-date=2026-01-02 |website=DW |language=en}}</ref> *12 იანვარი – ხარალამბოს ხარალამბუსი, პრეზიდენტ ნიკოს ქრისტოდულიდისის აპარატის ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გადადგა იმ ბრალდებების ფონზე, რომ იგი თავის თანამდებობას პოტენციური ინვესტორებისგან ნაღდი ფულის სანაცვლოდ შეღავათების გასაწევად იყენებდა.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/cyprus-president-aide-resigns-disinformation-video-russia-3bcdffc1431e959915f950a0eb6c7132 |title=Cyprus president’s top aide quits after online video alleging government corruption |website=AP News |date=13 January 2026}}</ref> ===მარტი=== *1 მარტი – [[ირანი|ირანზე]], [[ისრაელი|ისრაელისა]] და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატების]] [[2026]] წლის დარტყმების საპასუხოდ, ირანი უშვებს ორ ბალისტიკურ რაკეტას კვიპროსის მიმართულებით, აკროტირისა და დეკელიის ბრიტანულ სამხედრო ბაზებთან ახლოს, თუმცა ორივე მათგანი კუნძულთან მიღწევამდე გადაჭრეს.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Christodoulides says Cyprus not a target as Iran missiles fired towards UK bases |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/01/iran-missiles-fired-towards-uk-bases-in-cyprus |access-date=2026-03-01 |website=Cyprus Mail|language=en}}</ref> *2 მარტი – „დრონის მუქარის“ გამო [[პაფოსი (ქალაქი)|პაფოსის]] საერთაშორისო აეროპორტიდან ევაკუაცია განხორციელდა, ხოლო საბერძნეთი მზარდი დაძაბულობის ფონზე კვიპროსში ორ ფრეგატსა და F-16 ტიპის გამანადგურებელ თვითმფრინავებს გზავნის.<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=Two drones headed to RAF base intercepted, Cyprus says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o |access-date=2026-03-02 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> *3 მარტი – ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი [[კირ სტარმერი]] აცხადებს, რომ მან დაამტკიცა სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდის, HMS Dragon-ის კვიპროსში გაგზავნა, რათა დაიცვას [[აკროტირი და დეკელია]] ირანის შემდგომი თავდასხმებისგან.<ref>{{Cite web |date=2026-03-03 |title=UK’s Starmer announces deployment of HMS Dragon warship to Cyprus |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/03/uks-starmer-announces-deployment-of-hms-dragon-warship-to-cyprus |access-date=2026-03-03 |website=Cyprus Mail |language=en}}</ref> *5 მარტი **[[იტალია|იტალიის]] თავდაცვის სამინისტრო აცხადებს, რომ იტალია კვიპროსში სამხედრო-საზღვაო ძალებს გაგზავნის. [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდების]] სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტი ასევე უერთდება ევროპულ საზღვაო ოპერატიულ ჯგუფს.<ref>{{Cite web |title=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |access-date=2026-03-05 |website=Euronews}}</ref> **[[ესპანეთი]] აცხადებს, რომ ფრეგატი Cristóbal Colón შეუერთდება ფრანგულ ავიამზიდ Charles de Gaulle-სა და საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდებს კვიპროსის დასაცავად.<ref>{{Cite news |date=2026-03-05 |title=Spain to send frigate to Cyprus after drone strike by Iran |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/spain-to-send-frigate-to-cyprus-after-drone-strike |access-date=2026-03-05 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> *10 მარტი – ბრიტანული სამხედრო ხომალდი HMS Dragon ტოვებს პორტსმუთს და მიემართება კვიპროსისკენ, ბრიტანეთის სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალების „აკროტირის“ ბაზაზე განხორციელებული დრონით დარტყმის საპასუხოდ.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Cargo ship catches fire in Strait of Hormuz after three vessels hit by 'unknown projectiles' |url=https://www.bbc.com/news/live/cd70wzw9vqlt |access-date=2026-03-11 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *24 მაისი – 2026 წლის კვიპროსის საპარლამენტო არჩევნებში „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ მოიპოვა ხმათა უმრავლესობა — 17 ადგილი წარმომადგენელთა პალატაში.<ref>{{cite news|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/05/24/cyprus-parliamentary-elections-disy-and-akel-race-for-first-place-as-far-right-make-gains|publisher=[[Euronews]]|title=Democratic Rally wins Cyprus election as far right and newcomers make gains|date=24 May 2026|author1=Konstantinos Tsellos|author2=Sertac Aktan}}</ref> ===ივნისი=== *4 ივნისი – ანიტა დემეტრიუ ხელახლა აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატის თავმჯდომარედ.<ref>{{cite news|url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/06/cyprus-re-elects-parliamentary-speaker |publisher=[[AL-Monitor]] |title=Cyprus re-elects parliamentary speaker |date=4 June 2026}}</ref> ===პროგნოზირებული და დაგეგმილი მოვლენები=== *2026 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] საპარლამენტო არჩევნები ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:<ref>{{Cite web|url=https://publicholidays.eu/cyprus/#2026-public-holidays |title= Cyprus Public Holidays 2026|access-date=24 July 2025 |website=Public Holidays Global}}</ref> *1 იანვარი – ახალი წლის დღე *6 იანვარი – [[ნათლისღება]] *23 თებერვალი – სუფთა ორშაბათი *25 მარტი – [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი – კვიპროსის ეროვნული დღე *10 აპრილი – [[დიდი პარასკევი|მართლმადიდებლური წითელი პარასკევი]] *12 აპრილი – [[აღდგომა|მართლმადიდებლური აღდგომის კვირა]] *13 აპრილი – მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი *1 მაისი – შრომის დღე *1 ივნისი – მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო – მიძინების დღე *1 ოქტომბერი – კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი – საბერძნეთის ეროვნული საიუბილეო დღე (ოხის დღე) *24 დეკემბერი – შობის წინა დღე *25 დეკემბერი – [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი – საჩუქრების დღე (Boxing Day) ==გარდაცვალება== *13 იანვარი – [[ჯორჯ ვასილიუ]], 94 წლის, პრეზიდენტი ([[1988]]–[[1993]]) და პარლამენტის წევრი ([[1996]]–[[2001]])<ref>{{cite web |last1=Hadjicostis |first1=Menelaos |title=Former Cyprus President George Vassiliou, who put the country on the path to EU membership, has died |url=https://apnews.com/article/cyprus-vassiliou-president-eu-obituary-dies-8e836d101856417eaeb7036039108f9c |publisher=AP News |access-date=14 January 2026 |date=14 January 2026}}</ref> *29 იანვარი – [[გეორგიოს პიკისი]], 87 წლის, უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე ([[1995]]–[[2004]]) და სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლე ([[2003]]–[[2009]])<ref>{{Cite web|title=Former President of Supreme Court Georgios Pikis died at 87|url=https://en.sigmalive.com/former-president-of-supreme-court-georgios-pikis-died-at-87/|website=Sigmalive English|date=2026-01-29|access-date=2026-01-30|language=en-US}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2026 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2026 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2026 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2026 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] r2fqyw0ybchyexb0q0q5oogsv7ldvjj 5417050 5417041 2026-06-19T17:40:01Z Jaba1977 3604 /* გარდაცვალება */ 5417050 wikitext text/x-wiki {{კვიპროსი წლების მიხედვით|2026}} '''2026 წლის მოვლენები კვიპროსში.''' ==მოქმედი პირები== * [[კვიპროსის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]: [[ნიკოს ქრისტოდულიდისი]] * [[კვიპროსის პარლამენტის პრეზიდენტი]]: [[ანიტა დემეტრიუ]] ==მოვლენები== მიმდინარე – [[კვიპროსის კონფლიქტი]] ===იანვარი=== *1 იანვარი – კვიპროსი [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] საბჭოს თავმჯდომარეობას იბარებს.<ref>{{Cite web |title=Cyprus back at the helm of EU Council presidency |url=https://www.dw.com/en/back-at-the-helm-of-eu-council-cyprus-focus-is-russias-war-in-ukraine-and-middle-east/a-75328041 |access-date=2026-01-02 |website=DW |language=en}}</ref> *12 იანვარი – ხარალამბოს ხარალამბუსი, პრეზიდენტ ნიკოს ქრისტოდულიდისის აპარატის ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გადადგა იმ ბრალდებების ფონზე, რომ იგი თავის თანამდებობას პოტენციური ინვესტორებისგან ნაღდი ფულის სანაცვლოდ შეღავათების გასაწევად იყენებდა.<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/cyprus-president-aide-resigns-disinformation-video-russia-3bcdffc1431e959915f950a0eb6c7132 |title=Cyprus president’s top aide quits after online video alleging government corruption |website=AP News |date=13 January 2026}}</ref> ===მარტი=== *1 მარტი – [[ირანი|ირანზე]], [[ისრაელი|ისრაელისა]] და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატების]] [[2026]] წლის დარტყმების საპასუხოდ, ირანი უშვებს ორ ბალისტიკურ რაკეტას კვიპროსის მიმართულებით, აკროტირისა და დეკელიის ბრიტანულ სამხედრო ბაზებთან ახლოს, თუმცა ორივე მათგანი კუნძულთან მიღწევამდე გადაჭრეს.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Christodoulides says Cyprus not a target as Iran missiles fired towards UK bases |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/01/iran-missiles-fired-towards-uk-bases-in-cyprus |access-date=2026-03-01 |website=Cyprus Mail|language=en}}</ref> *2 მარტი – „დრონის მუქარის“ გამო [[პაფოსი (ქალაქი)|პაფოსის]] საერთაშორისო აეროპორტიდან ევაკუაცია განხორციელდა, ხოლო საბერძნეთი მზარდი დაძაბულობის ფონზე კვიპროსში ორ ფრეგატსა და F-16 ტიპის გამანადგურებელ თვითმფრინავებს გზავნის.<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=Two drones headed to RAF base intercepted, Cyprus says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o |access-date=2026-03-02 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> *3 მარტი – ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი [[კირ სტარმერი]] აცხადებს, რომ მან დაამტკიცა სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდის, HMS Dragon-ის კვიპროსში გაგზავნა, რათა დაიცვას [[აკროტირი და დეკელია]] ირანის შემდგომი თავდასხმებისგან.<ref>{{Cite web |date=2026-03-03 |title=UK’s Starmer announces deployment of HMS Dragon warship to Cyprus |url=https://cyprus-mail.com/2026/03/03/uks-starmer-announces-deployment-of-hms-dragon-warship-to-cyprus |access-date=2026-03-03 |website=Cyprus Mail |language=en}}</ref> *5 მარტი **[[იტალია|იტალიის]] თავდაცვის სამინისტრო აცხადებს, რომ იტალია კვიპროსში სამხედრო-საზღვაო ძალებს გაგზავნის. [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდების]] სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტი ასევე უერთდება ევროპულ საზღვაო ოპერატიულ ჯგუფს.<ref>{{Cite web |title=Spain, Italy and Netherlands join European naval deployment to Cyprus |url=https://www.euronews.com/2026/03/05/spain-italy-and-netherlands-join-european-naval-deployment-to-cyprus |access-date=2026-03-05 |website=Euronews}}</ref> **[[ესპანეთი]] აცხადებს, რომ ფრეგატი Cristóbal Colón შეუერთდება ფრანგულ ავიამზიდ Charles de Gaulle-სა და საბერძნეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდებს კვიპროსის დასაცავად.<ref>{{Cite news |date=2026-03-05 |title=Spain to send frigate to Cyprus after drone strike by Iran |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/spain-to-send-frigate-to-cyprus-after-drone-strike |access-date=2026-03-05 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> *10 მარტი – ბრიტანული სამხედრო ხომალდი HMS Dragon ტოვებს პორტსმუთს და მიემართება კვიპროსისკენ, ბრიტანეთის სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალების „აკროტირის“ ბაზაზე განხორციელებული დრონით დარტყმის საპასუხოდ.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Cargo ship catches fire in Strait of Hormuz after three vessels hit by 'unknown projectiles' |url=https://www.bbc.com/news/live/cd70wzw9vqlt |access-date=2026-03-11 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ===მაისი=== *24 მაისი – 2026 წლის კვიპროსის საპარლამენტო არჩევნებში „დემოკრატიულმა შეკრებამ“ მოიპოვა ხმათა უმრავლესობა — 17 ადგილი წარმომადგენელთა პალატაში.<ref>{{cite news|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/05/24/cyprus-parliamentary-elections-disy-and-akel-race-for-first-place-as-far-right-make-gains|publisher=[[Euronews]]|title=Democratic Rally wins Cyprus election as far right and newcomers make gains|date=24 May 2026|author1=Konstantinos Tsellos|author2=Sertac Aktan}}</ref> ===ივნისი=== *4 ივნისი – ანიტა დემეტრიუ ხელახლა აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატის თავმჯდომარედ.<ref>{{cite news|url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/06/cyprus-re-elects-parliamentary-speaker |publisher=[[AL-Monitor]] |title=Cyprus re-elects parliamentary speaker |date=4 June 2026}}</ref> ===პროგნოზირებული და დაგეგმილი მოვლენები=== *2026 წლის [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] საპარლამენტო არჩევნები ==უქმე დღეები== {{small|წყარო}}:<ref>{{Cite web|url=https://publicholidays.eu/cyprus/#2026-public-holidays |title= Cyprus Public Holidays 2026|access-date=24 July 2025 |website=Public Holidays Global}}</ref> *1 იანვარი – ახალი წლის დღე *6 იანვარი – [[ნათლისღება]] *23 თებერვალი – სუფთა ორშაბათი *25 მარტი – [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის დღე]] *1 აპრილი – კვიპროსის ეროვნული დღე *10 აპრილი – [[დიდი პარასკევი|მართლმადიდებლური წითელი პარასკევი]] *12 აპრილი – [[აღდგომა|მართლმადიდებლური აღდგომის კვირა]] *13 აპრილი – მართლმადიდებლური აღდგომის ორშაბათი *1 მაისი – შრომის დღე *1 ივნისი – მართლმადიდებლური სულთმოფენობის ორშაბათი *15 აგვისტო – მიძინების დღე *1 ოქტომბერი – კვიპროსის დამოუკიდებლობის დღე *28 ოქტომბერი – საბერძნეთის ეროვნული საიუბილეო დღე (ოხის დღე) *24 დეკემბერი – შობის წინა დღე *25 დეკემბერი – [[ქრისტეს შობა]] *26 დეკემბერი – საჩუქრების დღე (Boxing Day) ==გარდაცვალება== *13 იანვარი – [[გეორგიოს ვასილიუ]], 94 წლის, პრეზიდენტი ([[1988]]–[[1993]]) და პარლამენტის წევრი ([[1996]]–[[2001]])<ref>{{cite web |last1=Hadjicostis |first1=Menelaos |title=Former Cyprus President George Vassiliou, who put the country on the path to EU membership, has died |url=https://apnews.com/article/cyprus-vassiliou-president-eu-obituary-dies-8e836d101856417eaeb7036039108f9c |publisher=AP News |access-date=14 January 2026 |date=14 January 2026}}</ref> *29 იანვარი – [[გეორგიოს პიკისი]], 87 წლის, უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე ([[1995]]–[[2004]]) და სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლე ([[2003]]–[[2009]])<ref>{{Cite web|title=Former President of Supreme Court Georgios Pikis died at 87|url=https://en.sigmalive.com/former-president-of-supreme-court-georgios-pikis-died-at-87/|website=Sigmalive English|date=2026-01-29|access-date=2026-01-30|language=en-US}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები კვიპროსში}} [[კატეგორია:2026 წელი კვიპროსში]] [[კატეგორია:2026 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:2026 წელი ევროპაში]] [[კატეგორია:2026 წელი აზიაში]] [[კატეგორია:2020-იანი წლები კვიპროსში]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კვიპროსში]] ms44svbcjbi5a0u137yibyepg74544o 0 892900 5417016 2026-06-19T16:53:04Z წადი 159914 შექმნილია გვერდის თარგმნით „[[:en:Special:Redirect/revision/1359864567|Ruby Rose Turner]]“ 5417016 wikitext text/x-wiki '''რუბი როუზ ტერნერი''' (Ruby Rose Turner; დ. [[16 ოქტომბერი]], [[2005]]) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავეა. მან კარიერა დაიწყო, როგორც შეჯიბრებითი მოცეკვავემ და მრავალი ეროვნული ტიტული მოიპოვა [[2012]] წელს ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“-ში ტელევიზიით დებიუტის შემდეგ. მან აღიარება მოიპოვა „Dancing with the Stars“-ში მონაწილეობით და ისეთ სატელევიზიო სერიალებში შესრულებული როლებით, როგორიცაა „Coop & Cami Ask the World “ ([[2018]]–<nowiki/>[[2020]]), სადაც მან კამის როლი შეასრულა. მან ასევე ითამაშა ბრიჯიტის როლი ფილმში „Descendants: The Rise of Red“ ([[2024]]), სადაც კვლავ შეასრულა როლი „Descendants“ ფრენჩაიზის სხვა მედიაში. მსახიობობის გარდა, ტერნერი [[მუსიკა|მუსიკასა]] და გახმოვანებას მისდევდა, მათ შორის მთავარი გახმოვანების როლი [[Netflix|Netflix-ის]] სერიალში „Eden“ ([[2021]]). == პირადი ცხოვრება == ტერნერს ბევრი ინტერესი და ჰობი აქვს. ცურვასა და ცეკვას თავის საყვარელ საქმიანობად მიიჩნევს. [[2022]] წლის მონაცემებით, ის მშობლებთან ცხოვრობს და ახლო ურთიერთობა აქვს დედასთან და დასთან,<ref name="buzz">{{Cite web |last=Cardoso |first=Paul |date=2022-04-18 |title=Who is Ruby Rose Turner, how old is she, here are facts you need to know |url=https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212063243/https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/ |archive-date=2025-12-12 |access-date=2025-07-14 |website=Buzz |language=en-US}}</ref> ამბობს, რომ სამივე „განუყოფელია“.<ref name="sweetyhigh.com">{{cite web |last1=Hudson |first1=Shawna |date=31 October 2018 |title=Fun Facts and Trivia About Disney Star Ruby Rose Turner |url=https://www.sweetyhigh.com/read/ruby-rose-turner-disney-channel-facts-wcw-103118 |access-date=15 June 2026 |website=www.sweetyhigh.com}}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} == რესურსები ინტერნეტში == * {{Imdb სახელი|7240111}} [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:დაბადებული 2005]] jn05kvxubwrzyuq1r3t4e6om6rbs030 5417017 5417016 2026-06-19T16:53:33Z წადი 159914 5417017 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/წადი|წადი]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მწერალი}} '''რუბი როუზ ტერნერი''' (Ruby Rose Turner; დ. [[16 ოქტომბერი]], [[2005]]) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავეა. მან კარიერა დაიწყო, როგორც შეჯიბრებითი მოცეკვავემ და მრავალი ეროვნული ტიტული მოიპოვა [[2012]] წელს ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“-ში ტელევიზიით დებიუტის შემდეგ. მან აღიარება მოიპოვა „Dancing with the Stars“-ში მონაწილეობით და ისეთ სატელევიზიო სერიალებში შესრულებული როლებით, როგორიცაა „Coop & Cami Ask the World “ ([[2018]]–<nowiki/>[[2020]]), სადაც მან კამის როლი შეასრულა. მან ასევე ითამაშა ბრიჯიტის როლი ფილმში „Descendants: The Rise of Red“ ([[2024]]), სადაც კვლავ შეასრულა როლი „Descendants“ ფრენჩაიზის სხვა მედიაში. მსახიობობის გარდა, ტერნერი [[მუსიკა|მუსიკასა]] და გახმოვანებას მისდევდა, მათ შორის მთავარი გახმოვანების როლი [[Netflix|Netflix-ის]] სერიალში „Eden“ ([[2021]]). == პირადი ცხოვრება == ტერნერს ბევრი ინტერესი და ჰობი აქვს. ცურვასა და ცეკვას თავის საყვარელ საქმიანობად მიიჩნევს. [[2022]] წლის მონაცემებით, ის მშობლებთან ცხოვრობს და ახლო ურთიერთობა აქვს დედასთან და დასთან,<ref name="buzz">{{Cite web |last=Cardoso |first=Paul |date=2022-04-18 |title=Who is Ruby Rose Turner, how old is she, here are facts you need to know |url=https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212063243/https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/ |archive-date=2025-12-12 |access-date=2025-07-14 |website=Buzz |language=en-US}}</ref> ამბობს, რომ სამივე „განუყოფელია“.<ref name="sweetyhigh.com">{{cite web |last1=Hudson |first1=Shawna |date=31 October 2018 |title=Fun Facts and Trivia About Disney Star Ruby Rose Turner |url=https://www.sweetyhigh.com/read/ruby-rose-turner-disney-channel-facts-wcw-103118 |access-date=15 June 2026 |website=www.sweetyhigh.com}}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} == რესურსები ინტერნეტში == * {{Imdb სახელი|7240111}} [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:დაბადებული 2005]] gwpfhm5pa067m5y0jd6iaivfvzz7yzr 5417021 5417017 2026-06-19T16:57:51Z წადი 159914 5417021 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/წადი|წადი]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მწერალი}} '''რუბი როუზ ტერნერი''' (Ruby Rose Turner; დ. [[16 ოქტომბერი]], [[2005]]) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავეა. მან კარიერა დაიწყო, როგორც შეჯიბრებითი მოცეკვავემ და მრავალი ეროვნული ტიტული მოიპოვა [[2012]] წელს ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“-ში ტელევიზიით დებიუტის შემდეგ. მან აღიარება მოიპოვა „Dancing with the Stars“-ში მონაწილეობით და ისეთ სატელევიზიო სერიალებში შესრულებული როლებით, როგორიცაა „Coop & Cami Ask the World “ ([[2018]]–<nowiki/>[[2020]]), სადაც მან კამის როლი შეასრულა. მან ასევე ითამაშა ბრიჯიტის როლი ფილმში „Descendants: The Rise of Red“ ([[2024]]), სადაც კვლავ შეასრულა როლი „Descendants“ ფრენჩაიზის სხვა მედიაში. მსახიობობის გარდა, ტერნერი [[მუსიკა|მუსიკასა]] და გახმოვანებას მისდევდა, მათ შორის მთავარი გახმოვანების როლი [[Netflix|Netflix-ის]] სერიალში „Eden“ ([[2021]]). == პირადი ცხოვრება == ტერნერს ბევრი ინტერესი და ჰობი აქვს. ცურვასა და ცეკვას თავის საყვარელ საქმიანობად მიიჩნევს. [[2022]] წლის მონაცემებით, ის მშობლებთან ცხოვრობს და ახლო ურთიერთობა აქვს დედასთან და დასთან,<ref name="buzz">{{Cite web |last=Cardoso |first=Paul |date=2022-04-18 |title=Who is Ruby Rose Turner, how old is she, here are facts you need to know |url=https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212063243/https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/ |archive-date=2025-12-12 |access-date=2025-07-14 |website=Buzz |language=en-US}}</ref> ამბობს, რომ სამივე „განუყოფელია“.<ref name="sweetyhigh.com">{{cite web |last1=Hudson |first1=Shawna |date=31 October 2018 |title=Fun Facts and Trivia About Disney Star Ruby Rose Turner |url=https://www.sweetyhigh.com/read/ruby-rose-turner-disney-channel-facts-wcw-103118 |access-date=15 June 2026 |website=www.sweetyhigh.com}}</ref> == რესურსები ინტერნეტში == *{{commonscat-inline|Ruby Rose Turner}} *{{instagram|rubyroseturner}} *{{imdb სახელი|7240111}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{DEFAULTSORT:ტერნერი, რუბი როუზ}} [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:დაბადებული 2005]] fe4i9z0tdf24mol5xkgjfch0o38v6gg 5417022 5417021 2026-06-19T16:59:08Z წადი 159914 5417022 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/წადი|წადი]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მწერალი}} '''რუბი როუზ ტერნერი''' ({{lang-en|Ruby Rose Turner}}; დ. [[16 ოქტომბერი]], [[2005]]) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავეა. მან კარიერა დაიწყო, როგორც შეჯიბრებითი მოცეკვავემ და მრავალი ეროვნული ტიტული მოიპოვა [[2012]] წელს ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“-ში ტელევიზიით დებიუტის შემდეგ. მან აღიარება მოიპოვა „Dancing with the Stars“-ში მონაწილეობით და ისეთ სატელევიზიო სერიალებში შესრულებული როლებით, როგორიცაა „Coop & Cami Ask the World “ ([[2018]]–<nowiki/>[[2020]]), სადაც მან კამის როლი შეასრულა. მან ასევე ითამაშა ბრიჯიტის როლი ფილმში „Descendants: The Rise of Red“ ([[2024]]), სადაც კვლავ შეასრულა როლი „Descendants“ ფრენჩაიზის სხვა მედიაში. მსახიობობის გარდა, ტერნერი [[მუსიკა|მუსიკასა]] და გახმოვანებას მისდევდა, მათ შორის მთავარი გახმოვანების როლი [[Netflix|Netflix-ის]] სერიალში „Eden“ ([[2021]]). == პირადი ცხოვრება == ტერნერს ბევრი ინტერესი და ჰობი აქვს. ცურვასა და ცეკვას თავის საყვარელ საქმიანობად მიიჩნევს. [[2022]] წლის მონაცემებით, ის მშობლებთან ცხოვრობს და ახლო ურთიერთობა აქვს დედასთან და დასთან,<ref name="buzz">{{Cite web |last=Cardoso |first=Paul |date=2022-04-18 |title=Who is Ruby Rose Turner, how old is she, here are facts you need to know |url=https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212063243/https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/ |archive-date=2025-12-12 |access-date=2025-07-14 |website=Buzz |language=en-US}}</ref> ამბობს, რომ სამივე „განუყოფელია“.<ref name="sweetyhigh.com">{{cite web |last1=Hudson |first1=Shawna |date=31 October 2018 |title=Fun Facts and Trivia About Disney Star Ruby Rose Turner |url=https://www.sweetyhigh.com/read/ruby-rose-turner-disney-channel-facts-wcw-103118 |access-date=15 June 2026 |website=www.sweetyhigh.com}}</ref> == რესურსები ინტერნეტში == *{{commonscat-inline|Ruby Rose Turner}} *{{instagram|rubyroseturner}} *{{imdb სახელი|7240111}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{DEFAULTSORT:ტერნერი, რუბი როუზ}} [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:დაბადებული 2005]] ff1kp2fv07l679wdz3j0ebjc2e1pdqu 5417027 5417022 2026-06-19T17:10:16Z წადი 159914 5417027 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/წადი|წადი]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მწერალი}} '''რუბი როუზ ტერნერი''' ({{lang-en|Ruby Rose Turner}}; დ. [[16 ოქტომბერი]], [[2005]]) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავეა. მან კარიერა დაიწყო, როგორც შეჯიბრებითი მოცეკვავემ და მრავალი ეროვნული ტიტული მოიპოვა [[2012]] წელს ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“-ში ტელევიზიით დებიუტის შემდეგ. მან აღიარება მოიპოვა „Dancing with the Stars“-ში მონაწილეობით და ისეთ სატელევიზიო სერიალებში შესრულებული როლებით, როგორიცაა „Coop & Cami Ask the World “ ([[2018]]–<nowiki/>[[2020]]), სადაც მან კამის როლი შეასრულა. მან ასევე ითამაშა ბრიჯიტის როლი ფილმში „Descendants: The Rise of Red“ ([[2024]]), სადაც კვლავ შეასრულა როლი „Descendants“ ფრენჩაიზის სხვა მედიაში. მსახიობობის გარდა, ტერნერი [[მუსიკა|მუსიკასა]] და გახმოვანებას მისდევდა, მათ შორის მთავარი გახმოვანების როლი [[Netflix|Netflix-ის]] სერიალში „Eden“ ([[2021]]). == ადრეული ცხოვრება და კარიერა == რუბი როუზ ტერნერი დაიბადა [[2005]] წლის [[16 ოქტომბერი|16 ოქტომბერს]], [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]].<ref name="buzz22">{{Cite web |last=Cardoso|first=Paul|date=2022-04-18|title=Who is Ruby Rose Turner, how old is she, here are facts you need to know|archive-date=2025-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212063243/https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|url=https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|access-date=2025-07-14|website=Buzz|language=en-US|url-status=dead}}</ref> ის ოთხი შვილიდან მეორე უფროსია.<ref name="buzz22" /> ტერნერმა გასართობი კარიერა [[2012]] წელს, შვიდი წლის ასაკში დაიწყო, დებიუტი როგორც მოცეკვავემ ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“. მან ოთხი წელი გაატარა შეჯიბრებითი ცეკვის ტრენინგში, მოიპოვა არაერთი მცირე ეროვნული კონკურსი და ჯილდო.<ref name="buzz22" /> მისი, როგორც მოცეკვავის ნიჭის წყალობით, [[2014]] წელს მან მონაწილეობა მიიღო „Dancing with the Stars“-ში, სადაც მან მონაწილეობა მიიღო ფილმ „Annie“ პოპულარიზაციისთვის „It's a Hard Knock Life“-ის ცოცხალ შესრულებაში, ხოლო მოგვიანებით ჯულიანთან და დერეკ ჰაფთან ერთად ტრიბუტის შესრულებაში.<ref name="buzz22" /><ref name=":02">{{Cite web |last=Otterson|first=Joe|date=2020-02-05|title=Ruby Rose Turner Signs With CAA (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|access-date=2026-03-02|website=Variety|language=en-US|archive-date=March 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323092256/https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|url-status=live}}</ref><ref name="Disney TV Press Show Bios">{{cite web |title=Coop & Cami Ask the World Show Bios |url=https://www.wdtvpress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301094452/https://www.dgepress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-date=March 1, 2021 |access-date=June 2, 2019 |publisher=Walt Disney Television Press}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burtt |first=Kristyn |date=2018-10-12 |title=Ruby Rose Turner Leaps Into Disney Channel's 'Coop & Cami Ask the World' |url=https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427143739/https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |archive-date=April 27, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=dancedishwithkb |language=en}}</ref> იმავე წელს მან მოკლედ გამოჩნდა „Annie“ ფილმში, როგორც ერთ-ერთი ობოლი.<ref name=":02" /><ref name="buzz22" /> [[2016]] წლისთვის ტერნერმა სამსახიობო კარიერა დაიწყო და ისეთ შოუებში მიიღო მონაწილეობა, როგორიცაა „Black-ish“ და „Fuller House“, სადაც [[2016]] წლიდან [[2020]] წლამდე ფილის გლადსტონის როლს ასრულებდა [[Netflix|Netflix-ის]] „Fuller House“-ში მისი როლი მსახიობის რანგში პირველი მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო.<ref name="direct.com2">{{Cite web |last=McDonough|first=Jennifer|date=2024-08-01|title=Who Is Ruby Rose Turner? 5 Things To Know About Descendants 4 Actress - Wiki Bio Details|url=https://thedirect.com/article/ruby-rose-turner-descendants-4-actress-wiki-bio-details|access-date=2025-07-14|website=The Direct|language=en}}</ref> ამ პერიოდში ის ასევე გამოჩნდა რეკლამებსა და ბეჭდურ კამპანიებში ისეთი მნიშვნელოვანი ბრენდებისთვის, როგორიცაა Under Armour, Isabella და [[Chloé]].<ref name="buzz22" /><ref name="direct.com2" /> == პირადი ცხოვრება == ტერნერს ბევრი ინტერესი და ჰობი აქვს. ცურვასა და ცეკვას თავის საყვარელ საქმიანობად მიიჩნევს. [[2022]] წლის მონაცემებით, ის მშობლებთან ცხოვრობს და ახლო ურთიერთობა აქვს დედასთან და დასთან,<ref name="buzz22" /> ამბობს, რომ სამივე „განუყოფელია“.<ref name="sweetyhigh.com">{{cite web |last1=Hudson |first1=Shawna |date=31 October 2018 |title=Fun Facts and Trivia About Disney Star Ruby Rose Turner |url=https://www.sweetyhigh.com/read/ruby-rose-turner-disney-channel-facts-wcw-103118 |access-date=15 June 2026 |website=www.sweetyhigh.com}}</ref> == რესურსები ინტერნეტში == *{{commonscat-inline|Ruby Rose Turner}} *{{instagram|rubyroseturner}} *{{imdb სახელი|7240111}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{DEFAULTSORT:ტერნერი, რუბი როუზ}} [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:დაბადებული 2005]] 0zlqwh3iq3h7xwnf5u7bol5n54tfcku 5417029 5417027 2026-06-19T17:15:20Z წადი 159914 5417029 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/წადი|წადი]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მწერალი}} '''რუბი როუზ ტერნერი''' ({{lang-en|Ruby Rose Turner}}; დ. [[16 ოქტომბერი]], [[2005]]) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავეა. მან კარიერა დაიწყო, როგორც შეჯიბრებითი მოცეკვავემ და მრავალი ეროვნული ტიტული მოიპოვა [[2012]] წელს ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“-ში ტელევიზიით დებიუტის შემდეგ. მან აღიარება მოიპოვა „Dancing with the Stars“-ში მონაწილეობით და ისეთ სატელევიზიო სერიალებში შესრულებული როლებით, როგორიცაა „Coop & Cami Ask the World “ ([[2018]]–<nowiki/>[[2020]]), სადაც მან კამის როლი შეასრულა. მან ასევე ითამაშა ბრიჯიტის როლი ფილმში „Descendants: The Rise of Red“ ([[2024]]), სადაც კვლავ შეასრულა როლი „Descendants“ ფრენჩაიზის სხვა მედიაში. მსახიობობის გარდა, ტერნერი [[მუსიკა|მუსიკასა]] და გახმოვანებას მისდევდა, მათ შორის მთავარი გახმოვანების როლი [[Netflix|Netflix-ის]] სერიალში „Eden“ ([[2021]]). == ადრეული ცხოვრება და კარიერა == რუბი როუზ ტერნერი დაიბადა [[2005]] წლის [[16 ოქტომბერი|16 ოქტომბერს]], [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]].<ref name="buzz22">{{Cite web |last=Cardoso|first=Paul|date=2022-04-18|title=Who is Ruby Rose Turner, how old is she, here are facts you need to know|archive-date=2025-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212063243/https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|url=https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|access-date=2025-07-14|website=Buzz|language=en-US|url-status=dead}}</ref> ის ოთხი შვილიდან მეორე უფროსია.<ref name="buzz22" /> ტერნერმა გასართობი კარიერა [[2012]] წელს, შვიდი წლის ასაკში დაიწყო, დებიუტი როგორც მოცეკვავემ ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“. მან ოთხი წელი გაატარა შეჯიბრებითი ცეკვის ტრენინგში, მოიპოვა არაერთი მცირე ეროვნული კონკურსი და ჯილდო.<ref name="buzz22" /> მისი, როგორც მოცეკვავის ნიჭის წყალობით, [[2014]] წელს მან მონაწილეობა მიიღო „Dancing with the Stars“-ში, სადაც მან მონაწილეობა მიიღო ფილმ „Annie“ პოპულარიზაციისთვის „It's a Hard Knock Life“-ის ცოცხალ შესრულებაში, ხოლო მოგვიანებით ჯულიანთან და დერეკ ჰაფთან ერთად ტრიბუტის შესრულებაში.<ref name="buzz22" /><ref name=":02">{{Cite web |last=Otterson|first=Joe|date=2020-02-05|title=Ruby Rose Turner Signs With CAA (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|access-date=2026-03-02|website=Variety|language=en-US|archive-date=March 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323092256/https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|url-status=live}}</ref><ref name="Disney TV Press Show Bios">{{cite web |title=Coop & Cami Ask the World Show Bios |url=https://www.wdtvpress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301094452/https://www.dgepress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-date=March 1, 2021 |access-date=June 2, 2019 |publisher=Walt Disney Television Press}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burtt |first=Kristyn |date=2018-10-12 |title=Ruby Rose Turner Leaps Into Disney Channel's 'Coop & Cami Ask the World' |url=https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427143739/https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |archive-date=April 27, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=dancedishwithkb |language=en}}</ref> იმავე წელს მან მოკლედ გამოჩნდა „Annie“ ფილმში, როგორც ერთ-ერთი ობოლი.<ref name=":02" /><ref name="buzz22" /> [[2016]] წლისთვის ტერნერმა სამსახიობო კარიერა დაიწყო და ისეთ შოუებში მიიღო მონაწილეობა, როგორიცაა „Black-ish“ და „Fuller House“, სადაც [[2016]] წლიდან [[2020]] წლამდე ფილის გლადსტონის როლს ასრულებდა [[Netflix|Netflix-ის]] „Fuller House“-ში მისი როლი მსახიობის რანგში პირველი მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო.<ref name="direct.com2">{{Cite web |last=McDonough|first=Jennifer|date=2024-08-01|title=Who Is Ruby Rose Turner? 5 Things To Know About Descendants 4 Actress - Wiki Bio Details|url=https://thedirect.com/article/ruby-rose-turner-descendants-4-actress-wiki-bio-details|access-date=2025-07-14|website=The Direct|language=en}}</ref> ამ პერიოდში ის ასევე გამოჩნდა რეკლამებსა და ბეჭდურ კამპანიებში ისეთი მნიშვნელოვანი ბრენდებისთვის, როგორიცაა Under Armour, Isabella და [[Chloé]].<ref name="buzz22" /><ref name="direct.com2" /> ტერნერის როლი [[2018]] წელს გახდა ცნობილი, როდესაც ის კამერონ „კამი“ ვრეიტერის როლზე აირჩიეს [[Disney Channel|Disney Channel-ის]] კომედიურ სერიალში „Coop & Cami Ask the World“.<ref>{{Cite web |last=Beard |first=Katherine |date=2018-11-28 |title=Learn a Dance Routine from Disney Channel Star Ruby Rose Turner |url=https://dancespirit.com/now-you-can-learn-a-ruby-rose-turner-dance-routine-from-ruby/ |access-date=2025-07-14 |website=Dance Spirit |language=en-US}}</ref><ref name="signalscv">{{Cite web |last=Dixson |first=Brennon |date=2018-05-08 |title=Saugus resident to star in new Disney Channel series |url=https://signalscv.com/2018/05/saugus-resident-to-star-in-new-disney-channel-series/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001083405/https://signalscv.com/2018/05/saugus-resident-to-star-in-new-disney-channel-series/ |archive-date=October 1, 2020 |access-date=2026-03-02 |website=Santa Clarita Valley Signal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2019-01-25 |title='Coop & Cami Ask The World' Renewed For Season 2 By Disney Channel |url=https://deadline.com/2019/01/coop-cami-ask-the-world-renewed-season-2-disney-channel-1202541790/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251217164902/https://deadline.com/2019/01/coop-cami-ask-the-world-renewed-season-2-disney-channel-1202541790/ |archive-date=December 17, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nordyke |first=Kimberly |date=2018-05-04 |title=Disney Channel Greenlights Live-Action Comedy 'Coop and Cami Ask the World' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/disney-channel-greenlights-live-action-comedy-coop-cami-ask-world-1108637/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251129172931/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/disney-channel-greenlights-live-action-comedy-coop-cami-ask-world-1108637/ |archive-date=November 29, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref> მან ეს პერსონაჟი ორი სეზონის განმავლობაში შეასრულა, რომელიც [[2020]] წელს დასრულდა. [[2018]] წლის [[ნოემბერი|ნოემბერში]] მან ასევე ითამაშა Disney Channel-ის მუსიკალურ ვიდეოში სახელწოდებით „Ruby Rock“, სადაც მან სიმღერისა და ცეკვის უნარები აჩვენა.<ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Avery |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Shows Off Epic Dance Moves In 'Ruby Rock' Video Sneak Peek — Watch |url=https://hollywoodlife.com/2018/11/12/ruby-rock-dance-video-first-look-ruby-rose-turner/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602153131/https://hollywoodlife.com/2018/11/12/ruby-rock-dance-video-first-look-ruby-rose-turner/ |archive-date=June 2, 2019 |access-date=2026-03-02 |website=Hollywood Life |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Has Your New Dance Craze – Watch the "Ruby Rock" Video Now! |url=https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905191901/https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Celeb Secrets |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Has Your New Dance Craze – Watch the "Ruby Rock" Video Now! |url=https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905191901/https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Celeb Secrets |language=en-US}}</ref> ამას მოჰყვა „Disney Music“-ის „The Mirror“ [[2019]] წლის [[აპრილი|აპრილში]], სადაც მან ასევე აჩვენა თავისი სიმღერის უნარები, გარდა სამსახიობო უნარებისა.<ref name="BSC-TM">{{cite web |last1=Justus |first1=Jenny |date=15 April 2019 |title=Ruby Rose Turner – The Mirror Lyric Video |url=https://www.bsckids.com/2019/04/ruby-rose-turner-the-mirror-lyric-video/ |access-date=2 June 2026 |website=BSCkids}}</ref> [[2020]] წლის თებერვალში მან სააგენტო CAA-სთან გააფორმა კონტრაქტი.<ref name=":02" /> მომდევნო წელს მან გააფართოვა გახმოვანების უნარი და [[Netflix|Netflix-ის]] ანიმაციურ სამეცნიერო ფანტასტიკურ სერიალში „Eden“ პერსონაჟ სარას გახმოვანებით დაიწყო მუშაობა.<ref>{{Cite web |date=2025-07-14 |title=Netflix's Eden Anime Reveals English Dub Cast |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/netflix-eden-anime-reveals-english-dub-cast/.172724 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609024614/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/netflix-eden-anime-reveals-english-dub-cast/.172724 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Anime News Network |language=en}}</ref><ref name="radiotimes.com eden">{{Cite web |title=Eden release date {{!}} Cast, plot and trailer for Netflix anime {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/eden-release-date-netflix/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725151844/https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/eden-release-date-netflix/ |archive-date=July 25, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> == პირადი ცხოვრება == ტერნერს ბევრი ინტერესი და ჰობი აქვს. ცურვასა და ცეკვას თავის საყვარელ საქმიანობად მიიჩნევს. [[2022]] წლის მონაცემებით, ის მშობლებთან ცხოვრობს და ახლო ურთიერთობა აქვს დედასთან და დასთან,<ref name="buzz22" /> ამბობს, რომ სამივე „განუყოფელია“.<ref name="sweetyhigh.com">{{cite web |last1=Hudson |first1=Shawna |date=31 October 2018 |title=Fun Facts and Trivia About Disney Star Ruby Rose Turner |url=https://www.sweetyhigh.com/read/ruby-rose-turner-disney-channel-facts-wcw-103118 |access-date=15 June 2026 |website=www.sweetyhigh.com}}</ref> == რესურსები ინტერნეტში == *{{commonscat-inline|Ruby Rose Turner}} *{{instagram|rubyroseturner}} *{{imdb სახელი|7240111}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{DEFAULTSORT:ტერნერი, რუბი როუზ}} [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:დაბადებული 2005]] bf7j1a4w9eyqwqhhms3c415w94akjg2 5417036 5417029 2026-06-19T17:24:03Z წადი 159914 5417036 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მწერალი}} '''რუბი როუზ ტერნერი''' ({{lang-en|Ruby Rose Turner}}; დ. [[16 ოქტომბერი]], [[2005]]) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავეა. მან კარიერა დაიწყო, როგორც შეჯიბრებითი მოცეკვავემ და მრავალი ეროვნული ტიტული მოიპოვა [[2012]] წელს ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“-ში ტელევიზიით დებიუტის შემდეგ. მან აღიარება მოიპოვა „Dancing with the Stars“-ში მონაწილეობით და ისეთ სატელევიზიო სერიალებში შესრულებული როლებით, როგორიცაა „Coop & Cami Ask the World “ ([[2018]]–<nowiki/>[[2020]]), სადაც მან კამის როლი შეასრულა. მან ასევე ითამაშა ბრიჯიტის როლი ფილმში „Descendants: The Rise of Red“ ([[2024]]), სადაც კვლავ შეასრულა როლი „Descendants“ ფრენჩაიზის სხვა მედიაში. მსახიობობის გარდა, ტერნერი [[მუსიკა|მუსიკასა]] და გახმოვანებას მისდევდა, მათ შორის მთავარი გახმოვანების როლი [[Netflix|Netflix-ის]] სერიალში „Eden“ ([[2021]]). == ადრეული ცხოვრება და კარიერა == რუბი როუზ ტერნერი დაიბადა [[2005]] წლის [[16 ოქტომბერი|16 ოქტომბერს]], [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]].<ref name="buzz22">{{Cite web |last=Cardoso|first=Paul|date=2022-04-18|title=Who is Ruby Rose Turner, how old is she, here are facts you need to know|archive-date=2025-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212063243/https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|url=https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|access-date=2025-07-14|website=Buzz|language=en-US|url-status=dead}}</ref> ის ოთხი შვილიდან მეორე უფროსია.<ref name="buzz22" /> ტერნერმა გასართობი კარიერა [[2012]] წელს, შვიდი წლის ასაკში დაიწყო, დებიუტი როგორც მოცეკვავემ ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“. მან ოთხი წელი გაატარა შეჯიბრებითი ცეკვის ტრენინგში, მოიპოვა არაერთი მცირე ეროვნული კონკურსი და ჯილდო.<ref name="buzz22" /> მისი, როგორც მოცეკვავის ნიჭის წყალობით, [[2014]] წელს მან მონაწილეობა მიიღო „Dancing with the Stars“-ში, სადაც მან მონაწილეობა მიიღო ფილმ „Annie“ პოპულარიზაციისთვის „It's a Hard Knock Life“-ის ცოცხალ შესრულებაში, ხოლო მოგვიანებით ჯულიანთან და დერეკ ჰაფთან ერთად ტრიბუტის შესრულებაში.<ref name="buzz22" /><ref name=":02">{{Cite web |last=Otterson|first=Joe|date=2020-02-05|title=Ruby Rose Turner Signs With CAA (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|access-date=2026-03-02|website=Variety|language=en-US|archive-date=March 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323092256/https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|url-status=live}}</ref><ref name="Disney TV Press Show Bios">{{cite web |title=Coop & Cami Ask the World Show Bios |url=https://www.wdtvpress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301094452/https://www.dgepress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-date=March 1, 2021 |access-date=June 2, 2019 |publisher=Walt Disney Television Press}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burtt |first=Kristyn |date=2018-10-12 |title=Ruby Rose Turner Leaps Into Disney Channel's 'Coop & Cami Ask the World' |url=https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427143739/https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |archive-date=April 27, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=dancedishwithkb |language=en}}</ref> იმავე წელს მან მოკლედ გამოჩნდა „Annie“ ფილმში, როგორც ერთ-ერთი ობოლი.<ref name=":02" /><ref name="buzz22" /> [[2016]] წლისთვის ტერნერმა სამსახიობო კარიერა დაიწყო და ისეთ შოუებში მიიღო მონაწილეობა, როგორიცაა „Black-ish“ და „Fuller House“, სადაც [[2016]] წლიდან [[2020]] წლამდე ფილის გლადსტონის როლს ასრულებდა [[Netflix|Netflix-ის]] „Fuller House“-ში მისი როლი მსახიობის რანგში პირველი მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო.<ref name="direct.com2">{{Cite web |last=McDonough|first=Jennifer|date=2024-08-01|title=Who Is Ruby Rose Turner? 5 Things To Know About Descendants 4 Actress - Wiki Bio Details|url=https://thedirect.com/article/ruby-rose-turner-descendants-4-actress-wiki-bio-details|access-date=2025-07-14|website=The Direct|language=en}}</ref> ამ პერიოდში ის ასევე გამოჩნდა რეკლამებსა და ბეჭდურ კამპანიებში ისეთი მნიშვნელოვანი ბრენდებისთვის, როგორიცაა Under Armour, Isabella და [[Chloé]].<ref name="buzz22" /><ref name="direct.com2" /> ტერნერის როლი [[2018]] წელს გახდა ცნობილი, როდესაც ის კამერონ „კამი“ ვრეიტერის როლზე აირჩიეს [[Disney Channel|Disney Channel-ის]] კომედიურ სერიალში „Coop & Cami Ask the World“.<ref>{{Cite web |last=Beard |first=Katherine |date=2018-11-28 |title=Learn a Dance Routine from Disney Channel Star Ruby Rose Turner |url=https://dancespirit.com/now-you-can-learn-a-ruby-rose-turner-dance-routine-from-ruby/ |access-date=2025-07-14 |website=Dance Spirit |language=en-US}}</ref><ref name="signalscv">{{Cite web |last=Dixson |first=Brennon |date=2018-05-08 |title=Saugus resident to star in new Disney Channel series |url=https://signalscv.com/2018/05/saugus-resident-to-star-in-new-disney-channel-series/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001083405/https://signalscv.com/2018/05/saugus-resident-to-star-in-new-disney-channel-series/ |archive-date=October 1, 2020 |access-date=2026-03-02 |website=Santa Clarita Valley Signal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2019-01-25 |title='Coop & Cami Ask The World' Renewed For Season 2 By Disney Channel |url=https://deadline.com/2019/01/coop-cami-ask-the-world-renewed-season-2-disney-channel-1202541790/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251217164902/https://deadline.com/2019/01/coop-cami-ask-the-world-renewed-season-2-disney-channel-1202541790/ |archive-date=December 17, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nordyke |first=Kimberly |date=2018-05-04 |title=Disney Channel Greenlights Live-Action Comedy 'Coop and Cami Ask the World' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/disney-channel-greenlights-live-action-comedy-coop-cami-ask-world-1108637/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251129172931/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/disney-channel-greenlights-live-action-comedy-coop-cami-ask-world-1108637/ |archive-date=November 29, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref> მან ეს პერსონაჟი ორი სეზონის განმავლობაში შეასრულა, რომელიც [[2020]] წელს დასრულდა. [[2018]] წლის [[ნოემბერი|ნოემბერში]] მან ასევე ითამაშა Disney Channel-ის მუსიკალურ ვიდეოში სახელწოდებით „Ruby Rock“, სადაც მან სიმღერისა და ცეკვის უნარები აჩვენა.<ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Avery |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Shows Off Epic Dance Moves In 'Ruby Rock' Video Sneak Peek — Watch |url=https://hollywoodlife.com/2018/11/12/ruby-rock-dance-video-first-look-ruby-rose-turner/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602153131/https://hollywoodlife.com/2018/11/12/ruby-rock-dance-video-first-look-ruby-rose-turner/ |archive-date=June 2, 2019 |access-date=2026-03-02 |website=Hollywood Life |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Has Your New Dance Craze – Watch the "Ruby Rock" Video Now! |url=https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905191901/https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Celeb Secrets |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Has Your New Dance Craze – Watch the "Ruby Rock" Video Now! |url=https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905191901/https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Celeb Secrets |language=en-US}}</ref> ამას მოჰყვა „Disney Music“-ის „The Mirror“ [[2019]] წლის [[აპრილი|აპრილში]], სადაც მან ასევე აჩვენა თავისი სიმღერის უნარები, გარდა სამსახიობო უნარებისა.<ref name="BSC-TM">{{cite web |last1=Justus |first1=Jenny |date=15 April 2019 |title=Ruby Rose Turner – The Mirror Lyric Video |url=https://www.bsckids.com/2019/04/ruby-rose-turner-the-mirror-lyric-video/ |access-date=2 June 2026 |website=BSCkids}}</ref> [[2020]] წლის თებერვალში მან სააგენტო CAA-სთან გააფორმა კონტრაქტი.<ref name=":02" /> მომდევნო წელს მან გააფართოვა გახმოვანების უნარი და [[Netflix|Netflix-ის]] ანიმაციურ სამეცნიერო ფანტასტიკურ სერიალში „Eden“ პერსონაჟ სარას გახმოვანებით დაიწყო მუშაობა.<ref>{{Cite web |date=2025-07-14 |title=Netflix's Eden Anime Reveals English Dub Cast |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/netflix-eden-anime-reveals-english-dub-cast/.172724 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609024614/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/netflix-eden-anime-reveals-english-dub-cast/.172724 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Anime News Network |language=en}}</ref><ref name="radiotimes.com eden">{{Cite web |title=Eden release date {{!}} Cast, plot and trailer for Netflix anime {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/eden-release-date-netflix/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725151844/https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/eden-release-date-netflix/ |archive-date=July 25, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> [[2024]] წელს მან ითამაშა ბრიჯიტის, გულების დედოფლის ახალგაზრდა ვერსიის, როლი [[Disney+|Disney+-ის]] ფილმში „Descendants: The Rise of Red“.<ref name="GirlsLife20242">{{cite web|url=https://www.girlslife.com/trending/celebs/43150/california-dreamin-ruby-rose-turner|title=EXCLUSIVE! We're California dreamin' with Ruby Rose Turner|author=Katherine Hammer|date=July 12, 2024|website=Girl's Life|access-date=July 24, 2024|archive-date=July 24, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724053816/https://www.girlslife.com/trending/celebs/43150/california-dreamin-ruby-rose-turner|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-04-08 |title=Ruby Rose Turner's First Look In 'Descendants: The Rise of Red' |url=https://www.j-14.com/posts/ruby-rose-turners-first-look-in-descendants-the-rise-of-red/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813005500/https://www.j-14.com/posts/ruby-rose-turners-first-look-in-descendants-the-rise-of-red/ |archive-date=August 13, 2024 |access-date=2025-07-14 |website=J-14 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Meet the Descendants: The Rise of Red Cast, Including the New and Returning Characters |url=https://people.com/descendants-the-rise-of-red-cast-everything-to-know-8674206 |access-date=2025-07-14 |website=[[People.com]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-07-12 |title=I tried to learn how to dance like a Disney Channel star — and surprised myself |url=https://www.today.com/popculture/movies/descendants-the-rise-of-red-dance-class-rcna128679 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725024906/https://www.today.com/popculture/movies/descendants-the-rise-of-red-dance-class-rcna128679 |archive-date=July 25, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=[[TODAY.com]] |language=en}}</ref> როდესაც მიხვდა, რომ [[2021]] ან [[2022]] წელს თვითმფრინავიდან ჩამოსვლის შემდეგ „Descendants 4“-ში მიიღეს მონაწილეობა, მან ატირდა და თქვა: „ეს წარმოუდგენელი იყო და ეს გრძნობა, გულწრფელად რომ ვთქვათ, არ გამქრალა“.<ref name="direct.com2" /> მან ასევე შეასრულა თავისი სიმღერა „Shuffle of Love“, რომელიც ფილმის საუნდტრეკიდან სწრაფად გავრცელდა და 12 კვირაში 33 მილიონზე მეტი ნახვა დააგროვა.<ref name="ABC Chicago">{{cite news|date=13 February 2025|title=Ruby Rose Turner Returns in 'Shuffle of Love,' a new 'Descendants: The Rise of Red' musical short|work=[[ABC7 Chicago]]|url=https://abc7chicago.com/post/ruby-rose-turner-returns-shuffle-love-new-descendants-rise-red-musical-short/15902705/|access-date=2 June 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Disney's New 'Descendants' Short, 'Shuffle of Love', Has a Twist That Completely Changes Everything for the Franchise (Exclusive) |url=https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227090227/https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |archive-date=February 27, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=People.com |language=en}}</ref> მან კვლავ შეასრულა ბრიჯიტის როლი 2025 წლის მოკლემეტრაჟიან ფილმში „სიყვარულის შერევა: შთამომავლების მოკლე ისტორია“.<ref name="Shuffle of Love">{{cite web |author=Kelsie Gibson |date=February 12, 2025 |title=Disney's New Descendants Short, Shuffle of Love, Has a Twist That Completely Changes Everything for the Franchise (Exclusive) |url=https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227090227/https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |archive-date=February 27, 2025 |access-date=June 23, 2025 |website=People.com}}</ref> მან ასევე ითამაშა სუზი კუინის როლი ფილმში „Almost Popular“, რომლის პრემიერაც „Dances With Films“-ზე [[2024]] წელს შედგა, ხოლო კინოთეატრებში მომდევნო წელს გამოვიდა.<ref name="GirlsLife20242" /><ref name="DWF">{{cite news|title=Almost Popular|website=Dances With Films|url=https://danceswithfilms.com/almost-popular/|url-status=live|access-date=September 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917044518/https://danceswithfilms.com/almost-popular/|archive-date=September 17, 2025}}</ref><ref>{{cite news|title=Almost Popular|website=AMC Theatres|url=https://www.amctheatres.com/movies/almost-popular-80757|access-date=September 3, 2025}}</ref> [[2025]] წლის იანვარში გამოცხადდა, რომ იგი მონაწილეობას იღებდა სრულწლოვანების შესახებ გადაღებულ ფილმში „Someone Saved My Life“ ბეთისთვის.<ref name="SSML">{{cite web |author=Brittany Marshall |date=January 2, 2025 |title=Someone Saved My Life: Critically Acclaimed Director, Angelo Pizzo, Films Independent Passion Project |url=https://www.voice-tribune.com/post/someone-saved-my-life-critically-acclaimed-director-angelo-pizzo-films-independent-passion-projec |website=voice-tribune.com}}</ref> ამას მოჰყვა მისი მონაწილეობა შავ კომედიაში „My New Friend Jim“ ათი თვის შემდეგ, 2025 წლის ნოემბერში.<ref name="My New Friend Jim">{{cite web |author=Matt Grobar |date=November 14, 2025 |title=Charlie Plummer, Ruby Rose Turner, Sky Katz & Richie Merritt Among Final Additions To Dark Comedy 'My New Friend Jim' |url=https://deadline.com/2025/11/my-new-friend-jim-casts-charlie-plummer-ruby-rose-turner-more-1236617585/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114195108/https://deadline.com/2025/11/my-new-friend-jim-casts-charlie-plummer-ruby-rose-turner-more-1236617585/ |archive-date=November 14, 2025 |access-date=November 14, 2025 |website=Deadline}}</ref> == პირადი ცხოვრება == ტერნერს ბევრი ინტერესი და ჰობი აქვს. ცურვასა და ცეკვას თავის საყვარელ საქმიანობად მიიჩნევს. [[2022]] წლის მონაცემებით, ის მშობლებთან ცხოვრობს და ახლო ურთიერთობა აქვს დედასთან და დასთან,<ref name="buzz22" /> ამბობს, რომ სამივე „განუყოფელია“.<ref name="sweetyhigh.com">{{cite web |last1=Hudson |first1=Shawna |date=31 October 2018 |title=Fun Facts and Trivia About Disney Star Ruby Rose Turner |url=https://www.sweetyhigh.com/read/ruby-rose-turner-disney-channel-facts-wcw-103118 |access-date=15 June 2026 |website=www.sweetyhigh.com}}</ref> == რესურსები ინტერნეტში == *{{commonscat-inline|Ruby Rose Turner}} *{{instagram|rubyroseturner}} *{{imdb სახელი|7240111}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{DEFAULTSORT:ტერნერი, რუბი როუზ}} [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:დაბადებული 2005]] itzbe7ewjwzh1qnbjh0i8ulr9007nrn 5417037 5417036 2026-06-19T17:27:03Z წადი 159914 5417037 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მწერალი}} '''რუბი როუზ ტერნერი''' ({{lang-en|Ruby Rose Turner}}; დ. [[16 ოქტომბერი]], [[2005]]) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავეა. მან კარიერა დაიწყო, როგორც შეჯიბრებითი მოცეკვავემ და მრავალი ეროვნული ტიტული მოიპოვა [[2012]] წელს ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“-ში ტელევიზიით დებიუტის შემდეგ. მან აღიარება მოიპოვა „Dancing with the Stars“-ში მონაწილეობით და ისეთ სატელევიზიო სერიალებში შესრულებული როლებით, როგორიცაა „Coop & Cami Ask the World “ ([[2018]]–<nowiki/>[[2020]]), სადაც მან კამის როლი შეასრულა. მან ასევე ითამაშა ბრიჯიტის როლი ფილმში „Descendants: The Rise of Red“ ([[2024]]), სადაც კვლავ შეასრულა როლი „Descendants“ ფრენჩაიზის სხვა მედიაში. მსახიობობის გარდა, ტერნერი [[მუსიკა|მუსიკასა]] და გახმოვანებას მისდევდა, მათ შორის მთავარი გახმოვანების როლი [[Netflix|Netflix-ის]] სერიალში „Eden“ ([[2021]]). == ადრეული ცხოვრება და კარიერა == რუბი როუზ ტერნერი დაიბადა [[2005]] წლის [[16 ოქტომბერი|16 ოქტომბერს]], [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]].<ref name="buzz22">{{Cite web |last=Cardoso|first=Paul|date=2022-04-18|title=Who is Ruby Rose Turner, how old is she, here are facts you need to know|archive-date=2025-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212063243/https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|url=https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|access-date=2025-07-14|website=Buzz|language=en-US|url-status=dead}}</ref> ის ოთხი შვილიდან მეორე უფროსია.<ref name="buzz22" /> ტერნერმა გასართობი კარიერა [[2012]] წელს, შვიდი წლის ასაკში დაიწყო, დებიუტი როგორც მოცეკვავემ ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“. მან ოთხი წელი გაატარა შეჯიბრებითი ცეკვის ტრენინგში, მოიპოვა არაერთი მცირე ეროვნული კონკურსი და ჯილდო.<ref name="buzz22" /> მისი, როგორც მოცეკვავის ნიჭის წყალობით, [[2014]] წელს მან მონაწილეობა მიიღო „Dancing with the Stars“-ში, სადაც მან მონაწილეობა მიიღო ფილმ „Annie“ პოპულარიზაციისთვის „It's a Hard Knock Life“-ის ცოცხალ შესრულებაში, ხოლო მოგვიანებით ჯულიანთან და დერეკ ჰაფთან ერთად ტრიბუტის შესრულებაში.<ref name="buzz22" /><ref name=":02">{{Cite web |last=Otterson|first=Joe|date=2020-02-05|title=Ruby Rose Turner Signs With CAA (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|access-date=2026-03-02|website=Variety|language=en-US|archive-date=March 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323092256/https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|url-status=live}}</ref><ref name="Disney TV Press Show Bios">{{cite web |title=Coop & Cami Ask the World Show Bios |url=https://www.wdtvpress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301094452/https://www.dgepress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-date=March 1, 2021 |access-date=June 2, 2019 |publisher=Walt Disney Television Press}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burtt |first=Kristyn |date=2018-10-12 |title=Ruby Rose Turner Leaps Into Disney Channel's 'Coop & Cami Ask the World' |url=https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427143739/https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |archive-date=April 27, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=dancedishwithkb |language=en}}</ref> იმავე წელს მან მოკლედ გამოჩნდა „Annie“ ფილმში, როგორც ერთ-ერთი ობოლი.<ref name=":02" /><ref name="buzz22" /> [[2016]] წლისთვის ტერნერმა სამსახიობო კარიერა დაიწყო და ისეთ შოუებში მიიღო მონაწილეობა, როგორიცაა „Black-ish“ და „Fuller House“, სადაც [[2016]] წლიდან [[2020]] წლამდე ფილის გლადსტონის როლს ასრულებდა [[Netflix|Netflix-ის]] „Fuller House“-ში მისი როლი მსახიობის რანგში პირველი მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო.<ref name="direct.com2">{{Cite web |last=McDonough|first=Jennifer|date=2024-08-01|title=Who Is Ruby Rose Turner? 5 Things To Know About Descendants 4 Actress - Wiki Bio Details|url=https://thedirect.com/article/ruby-rose-turner-descendants-4-actress-wiki-bio-details|access-date=2025-07-14|website=The Direct|language=en}}</ref> ამ პერიოდში ის ასევე გამოჩნდა რეკლამებსა და ბეჭდურ კამპანიებში ისეთი მნიშვნელოვანი ბრენდებისთვის, როგორიცაა Under Armour, Isabella და [[Chloé]].<ref name="buzz22" /><ref name="direct.com2" /> ტერნერის როლი [[2018]] წელს გახდა ცნობილი, როდესაც ის კამერონ „კამი“ ვრეიტერის როლზე აირჩიეს [[Disney Channel|Disney Channel-ის]] კომედიურ სერიალში „Coop & Cami Ask the World“.<ref>{{Cite web |last=Beard |first=Katherine |date=2018-11-28 |title=Learn a Dance Routine from Disney Channel Star Ruby Rose Turner |url=https://dancespirit.com/now-you-can-learn-a-ruby-rose-turner-dance-routine-from-ruby/ |access-date=2025-07-14 |website=Dance Spirit |language=en-US}}</ref><ref name="signalscv">{{Cite web |last=Dixson |first=Brennon |date=2018-05-08 |title=Saugus resident to star in new Disney Channel series |url=https://signalscv.com/2018/05/saugus-resident-to-star-in-new-disney-channel-series/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001083405/https://signalscv.com/2018/05/saugus-resident-to-star-in-new-disney-channel-series/ |archive-date=October 1, 2020 |access-date=2026-03-02 |website=Santa Clarita Valley Signal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2019-01-25 |title='Coop & Cami Ask The World' Renewed For Season 2 By Disney Channel |url=https://deadline.com/2019/01/coop-cami-ask-the-world-renewed-season-2-disney-channel-1202541790/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251217164902/https://deadline.com/2019/01/coop-cami-ask-the-world-renewed-season-2-disney-channel-1202541790/ |archive-date=December 17, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nordyke |first=Kimberly |date=2018-05-04 |title=Disney Channel Greenlights Live-Action Comedy 'Coop and Cami Ask the World' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/disney-channel-greenlights-live-action-comedy-coop-cami-ask-world-1108637/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251129172931/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/disney-channel-greenlights-live-action-comedy-coop-cami-ask-world-1108637/ |archive-date=November 29, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref> მან ეს პერსონაჟი ორი სეზონის განმავლობაში შეასრულა, რომელიც [[2020]] წელს დასრულდა. [[2018]] წლის [[ნოემბერი|ნოემბერში]] მან ასევე ითამაშა Disney Channel-ის მუსიკალურ ვიდეოში სახელწოდებით „Ruby Rock“, სადაც მან სიმღერისა და ცეკვის უნარები აჩვენა.<ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Avery |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Shows Off Epic Dance Moves In 'Ruby Rock' Video Sneak Peek — Watch |url=https://hollywoodlife.com/2018/11/12/ruby-rock-dance-video-first-look-ruby-rose-turner/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602153131/https://hollywoodlife.com/2018/11/12/ruby-rock-dance-video-first-look-ruby-rose-turner/ |archive-date=June 2, 2019 |access-date=2026-03-02 |website=Hollywood Life |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Has Your New Dance Craze – Watch the "Ruby Rock" Video Now! |url=https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905191901/https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Celeb Secrets |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Has Your New Dance Craze – Watch the "Ruby Rock" Video Now! |url=https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905191901/https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Celeb Secrets |language=en-US}}</ref> ამას მოჰყვა „Disney Music“-ის „The Mirror“ [[2019]] წლის [[აპრილი|აპრილში]], სადაც მან ასევე აჩვენა თავისი სიმღერის უნარები, გარდა სამსახიობო უნარებისა.<ref name="BSC-TM">{{cite web |last1=Justus |first1=Jenny |date=15 April 2019 |title=Ruby Rose Turner – The Mirror Lyric Video |url=https://www.bsckids.com/2019/04/ruby-rose-turner-the-mirror-lyric-video/ |access-date=2 June 2026 |website=BSCkids}}</ref> [[2020]] წლის თებერვალში მან სააგენტო CAA-სთან გააფორმა კონტრაქტი.<ref name=":02" /> მომდევნო წელს მან გააფართოვა გახმოვანების უნარი და [[Netflix|Netflix-ის]] ანიმაციურ სამეცნიერო ფანტასტიკურ სერიალში „Eden“ პერსონაჟ სარას გახმოვანებით დაიწყო მუშაობა.<ref>{{Cite web |date=2025-07-14 |title=Netflix's Eden Anime Reveals English Dub Cast |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/netflix-eden-anime-reveals-english-dub-cast/.172724 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609024614/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/netflix-eden-anime-reveals-english-dub-cast/.172724 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Anime News Network |language=en}}</ref><ref name="radiotimes.com eden">{{Cite web |title=Eden release date {{!}} Cast, plot and trailer for Netflix anime {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/eden-release-date-netflix/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725151844/https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/eden-release-date-netflix/ |archive-date=July 25, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> [[2024]] წელს მან ითამაშა ბრიჯიტის, გულების დედოფლის ახალგაზრდა ვერსიის, როლი [[Disney+|Disney+-ის]] ფილმში „Descendants: The Rise of Red“.<ref name="GirlsLife20242">{{cite web|url=https://www.girlslife.com/trending/celebs/43150/california-dreamin-ruby-rose-turner|title=EXCLUSIVE! We're California dreamin' with Ruby Rose Turner|author=Katherine Hammer|date=July 12, 2024|website=Girl's Life|access-date=July 24, 2024|archive-date=July 24, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724053816/https://www.girlslife.com/trending/celebs/43150/california-dreamin-ruby-rose-turner|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-04-08 |title=Ruby Rose Turner's First Look In 'Descendants: The Rise of Red' |url=https://www.j-14.com/posts/ruby-rose-turners-first-look-in-descendants-the-rise-of-red/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813005500/https://www.j-14.com/posts/ruby-rose-turners-first-look-in-descendants-the-rise-of-red/ |archive-date=August 13, 2024 |access-date=2025-07-14 |website=J-14 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Meet the Descendants: The Rise of Red Cast, Including the New and Returning Characters |url=https://people.com/descendants-the-rise-of-red-cast-everything-to-know-8674206 |access-date=2025-07-14 |website=[[People.com]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-07-12 |title=I tried to learn how to dance like a Disney Channel star — and surprised myself |url=https://www.today.com/popculture/movies/descendants-the-rise-of-red-dance-class-rcna128679 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725024906/https://www.today.com/popculture/movies/descendants-the-rise-of-red-dance-class-rcna128679 |archive-date=July 25, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=[[TODAY.com]] |language=en}}</ref> როდესაც მიხვდა, რომ [[2021]] ან [[2022]] წელს თვითმფრინავიდან ჩამოსვლის შემდეგ „Descendants 4“-ში მიიღეს მონაწილეობა, მან ატირდა და თქვა: „ეს წარმოუდგენელი იყო და ეს გრძნობა, გულწრფელად რომ ვთქვათ, არ გამქრალა“.<ref name="direct.com2" /> მან ასევე შეასრულა თავისი სიმღერა „Shuffle of Love“, რომელიც ფილმის საუნდტრეკიდან სწრაფად გავრცელდა და 12 კვირაში 33 მილიონზე მეტი ნახვა დააგროვა.<ref name="ABC Chicago">{{cite news|date=13 February 2025|title=Ruby Rose Turner Returns in 'Shuffle of Love,' a new 'Descendants: The Rise of Red' musical short|work=[[ABC7 Chicago]]|url=https://abc7chicago.com/post/ruby-rose-turner-returns-shuffle-love-new-descendants-rise-red-musical-short/15902705/|access-date=2 June 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Disney's New 'Descendants' Short, 'Shuffle of Love', Has a Twist That Completely Changes Everything for the Franchise (Exclusive) |url=https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227090227/https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |archive-date=February 27, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=People.com |language=en}}</ref> მან კვლავ შეასრულა ბრიჯიტის როლი 2025 წლის მოკლემეტრაჟიან ფილმში „სიყვარულის შერევა: შთამომავლების მოკლე ისტორია“.<ref name="Shuffle of Love">{{cite web |author=Kelsie Gibson |date=February 12, 2025 |title=Disney's New Descendants Short, Shuffle of Love, Has a Twist That Completely Changes Everything for the Franchise (Exclusive) |url=https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227090227/https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |archive-date=February 27, 2025 |access-date=June 23, 2025 |website=People.com}}</ref> მან ასევე ითამაშა სუზი კუინის როლი ფილმში „Almost Popular“, რომლის პრემიერაც „Dances With Films“-ზე [[2024]] წელს შედგა, ხოლო კინოთეატრებში მომდევნო წელს გამოვიდა.<ref name="GirlsLife20242" /><ref name="DWF">{{cite news|title=Almost Popular|website=Dances With Films|url=https://danceswithfilms.com/almost-popular/|url-status=live|access-date=September 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917044518/https://danceswithfilms.com/almost-popular/|archive-date=September 17, 2025}}</ref><ref>{{cite news|title=Almost Popular|website=AMC Theatres|url=https://www.amctheatres.com/movies/almost-popular-80757|access-date=September 3, 2025}}</ref> [[2025]] წლის იანვარში გამოცხადდა, რომ იგი მონაწილეობას იღებდა სრულწლოვანების შესახებ გადაღებულ ფილმში „Someone Saved My Life“ ბეთისთვის.<ref name="SSML">{{cite web |author=Brittany Marshall |date=January 2, 2025 |title=Someone Saved My Life: Critically Acclaimed Director, Angelo Pizzo, Films Independent Passion Project |url=https://www.voice-tribune.com/post/someone-saved-my-life-critically-acclaimed-director-angelo-pizzo-films-independent-passion-projec |website=voice-tribune.com}}</ref> ამას მოჰყვა მისი მონაწილეობა შავ კომედიაში „My New Friend Jim“ ათი თვის შემდეგ, 2025 წლის ნოემბერში.<ref name="My New Friend Jim">{{cite web |author=Matt Grobar |date=November 14, 2025 |title=Charlie Plummer, Ruby Rose Turner, Sky Katz & Richie Merritt Among Final Additions To Dark Comedy 'My New Friend Jim' |url=https://deadline.com/2025/11/my-new-friend-jim-casts-charlie-plummer-ruby-rose-turner-more-1236617585/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114195108/https://deadline.com/2025/11/my-new-friend-jim-casts-charlie-plummer-ruby-rose-turner-more-1236617585/ |archive-date=November 14, 2025 |access-date=November 14, 2025 |website=Deadline}}</ref> == პირადი ცხოვრება == ტერნერს ბევრი ინტერესი და ჰობი აქვს. ცურვასა და ცეკვას თავის საყვარელ საქმიანობად მიიჩნევს. [[2022]] წლის მონაცემებით, ის მშობლებთან ცხოვრობს და ახლო ურთიერთობა აქვს დედასთან და დასთან,<ref name="buzz22" /> ამბობს, რომ სამივე „განუყოფელია“.<ref name="sweetyhigh.com">{{cite web |last1=Hudson |first1=Shawna |date=31 October 2018 |title=Fun Facts and Trivia About Disney Star Ruby Rose Turner |url=https://www.sweetyhigh.com/read/ruby-rose-turner-disney-channel-facts-wcw-103118 |access-date=15 June 2026 |website=www.sweetyhigh.com}}</ref> == რესურსები ინტერნეტში == *{{commonscat-inline|Ruby Rose Turner}} *{{instagram|rubyroseturner}} *{{imdb სახელი|7240111}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{DEFAULTSORT:ტერნერი, რუბი როუზ}} [[კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი]] [[კატეგორია:დაბადებული 2005]] [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] mrlb5ms9wlgar2d4osts3uv06fvb85f 5417039 5417037 2026-06-19T17:29:09Z წადი 159914 დაემატა [[კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით 5417039 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მწერალი}} '''რუბი როუზ ტერნერი''' ({{lang-en|Ruby Rose Turner}}; დ. [[16 ოქტომბერი]], [[2005]]) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავეა. მან კარიერა დაიწყო, როგორც შეჯიბრებითი მოცეკვავემ და მრავალი ეროვნული ტიტული მოიპოვა [[2012]] წელს ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“-ში ტელევიზიით დებიუტის შემდეგ. მან აღიარება მოიპოვა „Dancing with the Stars“-ში მონაწილეობით და ისეთ სატელევიზიო სერიალებში შესრულებული როლებით, როგორიცაა „Coop & Cami Ask the World “ ([[2018]]–<nowiki/>[[2020]]), სადაც მან კამის როლი შეასრულა. მან ასევე ითამაშა ბრიჯიტის როლი ფილმში „Descendants: The Rise of Red“ ([[2024]]), სადაც კვლავ შეასრულა როლი „Descendants“ ფრენჩაიზის სხვა მედიაში. მსახიობობის გარდა, ტერნერი [[მუსიკა|მუსიკასა]] და გახმოვანებას მისდევდა, მათ შორის მთავარი გახმოვანების როლი [[Netflix|Netflix-ის]] სერიალში „Eden“ ([[2021]]). == ადრეული ცხოვრება და კარიერა == რუბი როუზ ტერნერი დაიბადა [[2005]] წლის [[16 ოქტომბერი|16 ოქტომბერს]], [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]].<ref name="buzz22">{{Cite web |last=Cardoso|first=Paul|date=2022-04-18|title=Who is Ruby Rose Turner, how old is she, here are facts you need to know|archive-date=2025-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212063243/https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|url=https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|access-date=2025-07-14|website=Buzz|language=en-US|url-status=dead}}</ref> ის ოთხი შვილიდან მეორე უფროსია.<ref name="buzz22" /> ტერნერმა გასართობი კარიერა [[2012]] წელს, შვიდი წლის ასაკში დაიწყო, დებიუტი როგორც მოცეკვავემ ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“. მან ოთხი წელი გაატარა შეჯიბრებითი ცეკვის ტრენინგში, მოიპოვა არაერთი მცირე ეროვნული კონკურსი და ჯილდო.<ref name="buzz22" /> მისი, როგორც მოცეკვავის ნიჭის წყალობით, [[2014]] წელს მან მონაწილეობა მიიღო „Dancing with the Stars“-ში, სადაც მან მონაწილეობა მიიღო ფილმ „Annie“ პოპულარიზაციისთვის „It's a Hard Knock Life“-ის ცოცხალ შესრულებაში, ხოლო მოგვიანებით ჯულიანთან და დერეკ ჰაფთან ერთად ტრიბუტის შესრულებაში.<ref name="buzz22" /><ref name=":02">{{Cite web |last=Otterson|first=Joe|date=2020-02-05|title=Ruby Rose Turner Signs With CAA (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|access-date=2026-03-02|website=Variety|language=en-US|archive-date=March 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323092256/https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|url-status=live}}</ref><ref name="Disney TV Press Show Bios">{{cite web |title=Coop & Cami Ask the World Show Bios |url=https://www.wdtvpress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301094452/https://www.dgepress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-date=March 1, 2021 |access-date=June 2, 2019 |publisher=Walt Disney Television Press}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burtt |first=Kristyn |date=2018-10-12 |title=Ruby Rose Turner Leaps Into Disney Channel's 'Coop & Cami Ask the World' |url=https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427143739/https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |archive-date=April 27, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=dancedishwithkb |language=en}}</ref> იმავე წელს მან მოკლედ გამოჩნდა „Annie“ ფილმში, როგორც ერთ-ერთი ობოლი.<ref name=":02" /><ref name="buzz22" /> [[2016]] წლისთვის ტერნერმა სამსახიობო კარიერა დაიწყო და ისეთ შოუებში მიიღო მონაწილეობა, როგორიცაა „Black-ish“ და „Fuller House“, სადაც [[2016]] წლიდან [[2020]] წლამდე ფილის გლადსტონის როლს ასრულებდა [[Netflix|Netflix-ის]] „Fuller House“-ში მისი როლი მსახიობის რანგში პირველი მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო.<ref name="direct.com2">{{Cite web |last=McDonough|first=Jennifer|date=2024-08-01|title=Who Is Ruby Rose Turner? 5 Things To Know About Descendants 4 Actress - Wiki Bio Details|url=https://thedirect.com/article/ruby-rose-turner-descendants-4-actress-wiki-bio-details|access-date=2025-07-14|website=The Direct|language=en}}</ref> ამ პერიოდში ის ასევე გამოჩნდა რეკლამებსა და ბეჭდურ კამპანიებში ისეთი მნიშვნელოვანი ბრენდებისთვის, როგორიცაა Under Armour, Isabella და [[Chloé]].<ref name="buzz22" /><ref name="direct.com2" /> ტერნერის როლი [[2018]] წელს გახდა ცნობილი, როდესაც ის კამერონ „კამი“ ვრეიტერის როლზე აირჩიეს [[Disney Channel|Disney Channel-ის]] კომედიურ სერიალში „Coop & Cami Ask the World“.<ref>{{Cite web |last=Beard |first=Katherine |date=2018-11-28 |title=Learn a Dance Routine from Disney Channel Star Ruby Rose Turner |url=https://dancespirit.com/now-you-can-learn-a-ruby-rose-turner-dance-routine-from-ruby/ |access-date=2025-07-14 |website=Dance Spirit |language=en-US}}</ref><ref name="signalscv">{{Cite web |last=Dixson |first=Brennon |date=2018-05-08 |title=Saugus resident to star in new Disney Channel series |url=https://signalscv.com/2018/05/saugus-resident-to-star-in-new-disney-channel-series/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001083405/https://signalscv.com/2018/05/saugus-resident-to-star-in-new-disney-channel-series/ |archive-date=October 1, 2020 |access-date=2026-03-02 |website=Santa Clarita Valley Signal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2019-01-25 |title='Coop & Cami Ask The World' Renewed For Season 2 By Disney Channel |url=https://deadline.com/2019/01/coop-cami-ask-the-world-renewed-season-2-disney-channel-1202541790/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251217164902/https://deadline.com/2019/01/coop-cami-ask-the-world-renewed-season-2-disney-channel-1202541790/ |archive-date=December 17, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nordyke |first=Kimberly |date=2018-05-04 |title=Disney Channel Greenlights Live-Action Comedy 'Coop and Cami Ask the World' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/disney-channel-greenlights-live-action-comedy-coop-cami-ask-world-1108637/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251129172931/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/disney-channel-greenlights-live-action-comedy-coop-cami-ask-world-1108637/ |archive-date=November 29, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref> მან ეს პერსონაჟი ორი სეზონის განმავლობაში შეასრულა, რომელიც [[2020]] წელს დასრულდა. [[2018]] წლის [[ნოემბერი|ნოემბერში]] მან ასევე ითამაშა Disney Channel-ის მუსიკალურ ვიდეოში სახელწოდებით „Ruby Rock“, სადაც მან სიმღერისა და ცეკვის უნარები აჩვენა.<ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Avery |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Shows Off Epic Dance Moves In 'Ruby Rock' Video Sneak Peek — Watch |url=https://hollywoodlife.com/2018/11/12/ruby-rock-dance-video-first-look-ruby-rose-turner/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602153131/https://hollywoodlife.com/2018/11/12/ruby-rock-dance-video-first-look-ruby-rose-turner/ |archive-date=June 2, 2019 |access-date=2026-03-02 |website=Hollywood Life |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Has Your New Dance Craze – Watch the "Ruby Rock" Video Now! |url=https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905191901/https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Celeb Secrets |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Has Your New Dance Craze – Watch the "Ruby Rock" Video Now! |url=https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905191901/https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Celeb Secrets |language=en-US}}</ref> ამას მოჰყვა „Disney Music“-ის „The Mirror“ [[2019]] წლის [[აპრილი|აპრილში]], სადაც მან ასევე აჩვენა თავისი სიმღერის უნარები, გარდა სამსახიობო უნარებისა.<ref name="BSC-TM">{{cite web |last1=Justus |first1=Jenny |date=15 April 2019 |title=Ruby Rose Turner – The Mirror Lyric Video |url=https://www.bsckids.com/2019/04/ruby-rose-turner-the-mirror-lyric-video/ |access-date=2 June 2026 |website=BSCkids}}</ref> [[2020]] წლის თებერვალში მან სააგენტო CAA-სთან გააფორმა კონტრაქტი.<ref name=":02" /> მომდევნო წელს მან გააფართოვა გახმოვანების უნარი და [[Netflix|Netflix-ის]] ანიმაციურ სამეცნიერო ფანტასტიკურ სერიალში „Eden“ პერსონაჟ სარას გახმოვანებით დაიწყო მუშაობა.<ref>{{Cite web |date=2025-07-14 |title=Netflix's Eden Anime Reveals English Dub Cast |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/netflix-eden-anime-reveals-english-dub-cast/.172724 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609024614/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/netflix-eden-anime-reveals-english-dub-cast/.172724 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Anime News Network |language=en}}</ref><ref name="radiotimes.com eden">{{Cite web |title=Eden release date {{!}} Cast, plot and trailer for Netflix anime {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/eden-release-date-netflix/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725151844/https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/eden-release-date-netflix/ |archive-date=July 25, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> [[2024]] წელს მან ითამაშა ბრიჯიტის, გულების დედოფლის ახალგაზრდა ვერსიის, როლი [[Disney+|Disney+-ის]] ფილმში „Descendants: The Rise of Red“.<ref name="GirlsLife20242">{{cite web|url=https://www.girlslife.com/trending/celebs/43150/california-dreamin-ruby-rose-turner|title=EXCLUSIVE! We're California dreamin' with Ruby Rose Turner|author=Katherine Hammer|date=July 12, 2024|website=Girl's Life|access-date=July 24, 2024|archive-date=July 24, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724053816/https://www.girlslife.com/trending/celebs/43150/california-dreamin-ruby-rose-turner|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-04-08 |title=Ruby Rose Turner's First Look In 'Descendants: The Rise of Red' |url=https://www.j-14.com/posts/ruby-rose-turners-first-look-in-descendants-the-rise-of-red/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813005500/https://www.j-14.com/posts/ruby-rose-turners-first-look-in-descendants-the-rise-of-red/ |archive-date=August 13, 2024 |access-date=2025-07-14 |website=J-14 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Meet the Descendants: The Rise of Red Cast, Including the New and Returning Characters |url=https://people.com/descendants-the-rise-of-red-cast-everything-to-know-8674206 |access-date=2025-07-14 |website=[[People.com]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-07-12 |title=I tried to learn how to dance like a Disney Channel star — and surprised myself |url=https://www.today.com/popculture/movies/descendants-the-rise-of-red-dance-class-rcna128679 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725024906/https://www.today.com/popculture/movies/descendants-the-rise-of-red-dance-class-rcna128679 |archive-date=July 25, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=[[TODAY.com]] |language=en}}</ref> როდესაც მიხვდა, რომ [[2021]] ან [[2022]] წელს თვითმფრინავიდან ჩამოსვლის შემდეგ „Descendants 4“-ში მიიღეს მონაწილეობა, მან ატირდა და თქვა: „ეს წარმოუდგენელი იყო და ეს გრძნობა, გულწრფელად რომ ვთქვათ, არ გამქრალა“.<ref name="direct.com2" /> მან ასევე შეასრულა თავისი სიმღერა „Shuffle of Love“, რომელიც ფილმის საუნდტრეკიდან სწრაფად გავრცელდა და 12 კვირაში 33 მილიონზე მეტი ნახვა დააგროვა.<ref name="ABC Chicago">{{cite news|date=13 February 2025|title=Ruby Rose Turner Returns in 'Shuffle of Love,' a new 'Descendants: The Rise of Red' musical short|work=[[ABC7 Chicago]]|url=https://abc7chicago.com/post/ruby-rose-turner-returns-shuffle-love-new-descendants-rise-red-musical-short/15902705/|access-date=2 June 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Disney's New 'Descendants' Short, 'Shuffle of Love', Has a Twist That Completely Changes Everything for the Franchise (Exclusive) |url=https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227090227/https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |archive-date=February 27, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=People.com |language=en}}</ref> მან კვლავ შეასრულა ბრიჯიტის როლი 2025 წლის მოკლემეტრაჟიან ფილმში „სიყვარულის შერევა: შთამომავლების მოკლე ისტორია“.<ref name="Shuffle of Love">{{cite web |author=Kelsie Gibson |date=February 12, 2025 |title=Disney's New Descendants Short, Shuffle of Love, Has a Twist That Completely Changes Everything for the Franchise (Exclusive) |url=https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227090227/https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |archive-date=February 27, 2025 |access-date=June 23, 2025 |website=People.com}}</ref> მან ასევე ითამაშა სუზი კუინის როლი ფილმში „Almost Popular“, რომლის პრემიერაც „Dances With Films“-ზე [[2024]] წელს შედგა, ხოლო კინოთეატრებში მომდევნო წელს გამოვიდა.<ref name="GirlsLife20242" /><ref name="DWF">{{cite news|title=Almost Popular|website=Dances With Films|url=https://danceswithfilms.com/almost-popular/|url-status=live|access-date=September 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917044518/https://danceswithfilms.com/almost-popular/|archive-date=September 17, 2025}}</ref><ref>{{cite news|title=Almost Popular|website=AMC Theatres|url=https://www.amctheatres.com/movies/almost-popular-80757|access-date=September 3, 2025}}</ref> [[2025]] წლის იანვარში გამოცხადდა, რომ იგი მონაწილეობას იღებდა სრულწლოვანების შესახებ გადაღებულ ფილმში „Someone Saved My Life“ ბეთისთვის.<ref name="SSML">{{cite web |author=Brittany Marshall |date=January 2, 2025 |title=Someone Saved My Life: Critically Acclaimed Director, Angelo Pizzo, Films Independent Passion Project |url=https://www.voice-tribune.com/post/someone-saved-my-life-critically-acclaimed-director-angelo-pizzo-films-independent-passion-projec |website=voice-tribune.com}}</ref> ამას მოჰყვა მისი მონაწილეობა შავ კომედიაში „My New Friend Jim“ ათი თვის შემდეგ, 2025 წლის ნოემბერში.<ref name="My New Friend Jim">{{cite web |author=Matt Grobar |date=November 14, 2025 |title=Charlie Plummer, Ruby Rose Turner, Sky Katz & Richie Merritt Among Final Additions To Dark Comedy 'My New Friend Jim' |url=https://deadline.com/2025/11/my-new-friend-jim-casts-charlie-plummer-ruby-rose-turner-more-1236617585/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114195108/https://deadline.com/2025/11/my-new-friend-jim-casts-charlie-plummer-ruby-rose-turner-more-1236617585/ |archive-date=November 14, 2025 |access-date=November 14, 2025 |website=Deadline}}</ref> == პირადი ცხოვრება == ტერნერს ბევრი ინტერესი და ჰობი აქვს. ცურვასა და ცეკვას თავის საყვარელ საქმიანობად მიიჩნევს. [[2022]] წლის მონაცემებით, ის მშობლებთან ცხოვრობს და ახლო ურთიერთობა აქვს დედასთან და დასთან,<ref name="buzz22" /> ამბობს, რომ სამივე „განუყოფელია“.<ref name="sweetyhigh.com">{{cite web |last1=Hudson |first1=Shawna |date=31 October 2018 |title=Fun Facts and Trivia About Disney Star Ruby Rose Turner |url=https://www.sweetyhigh.com/read/ruby-rose-turner-disney-channel-facts-wcw-103118 |access-date=15 June 2026 |website=www.sweetyhigh.com}}</ref> == რესურსები ინტერნეტში == *{{commonscat-inline|Ruby Rose Turner}} *{{instagram|rubyroseturner}} *{{imdb სახელი|7240111}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{DEFAULTSORT:ტერნერი, რუბი როუზ}} [[კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი]] [[კატეგორია:დაბადებული 2005]] [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] [[კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები]] hsq67fa7hjxqcs35b3l3nij1yey2wd6 5417040 5417039 2026-06-19T17:30:36Z წადი 159914 5417040 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა მწერალი}} '''რუბი როუზ ტერნერი''' ({{lang-en|Ruby Rose Turner}}; დ. [[16 ოქტომბერი]], [[2005]]) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავეა. მან კარიერა დაიწყო, როგორც შეჯიბრებითი მოცეკვავემ და მრავალი ეროვნული ტიტული მოიპოვა [[2012]] წელს ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“-ში ტელევიზიით დებიუტის შემდეგ. მან აღიარება მოიპოვა „Dancing with the Stars“-ში მონაწილეობით და ისეთ სატელევიზიო სერიალებში შესრულებული როლებით, როგორიცაა „Coop & Cami Ask the World “ ([[2018]]–<nowiki/>[[2020]]), სადაც მან კამის როლი შეასრულა. მან ასევე ითამაშა ბრიჯიტის როლი ფილმში „Descendants: The Rise of Red“ ([[2024]]), სადაც კვლავ შეასრულა როლი „Descendants“ ფრენჩაიზის სხვა მედიაში. მსახიობობის გარდა, ტერნერი [[მუსიკა|მუსიკასა]] და გახმოვანებას მისდევდა, მათ შორის მთავარი გახმოვანების როლი [[Netflix|Netflix-ის]] სერიალში „Eden“ ([[2021]]). == ადრეული ცხოვრება და კარიერა == რუბი როუზ ტერნერი დაიბადა [[2005]] წლის [[16 ოქტომბერი|16 ოქტომბერს]], [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]].<ref name="buzz22">{{Cite web |last=Cardoso|first=Paul|date=2022-04-18|title=Who is Ruby Rose Turner, how old is she, here are facts you need to know|archive-date=2025-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212063243/https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|url=https://www.naijanews.com/buzz/people/who-is-ruby-rose-turner-how-old-is-she-here-are-facts-you-need-to-know/|access-date=2025-07-14|website=Buzz|language=en-US|url-status=dead}}</ref> ის ოთხი შვილიდან მეორე უფროსია.<ref name="buzz22" /> ტერნერმა გასართობი კარიერა [[2012]] წელს, შვიდი წლის ასაკში დაიწყო, დებიუტი როგორც მოცეკვავემ ესპანურენოვან შოუში „Sábado Gigante“. მან ოთხი წელი გაატარა შეჯიბრებითი ცეკვის ტრენინგში, მოიპოვა არაერთი მცირე ეროვნული კონკურსი და ჯილდო.<ref name="buzz22" /> მისი, როგორც მოცეკვავის ნიჭის წყალობით, [[2014]] წელს მან მონაწილეობა მიიღო „Dancing with the Stars“-ში, სადაც მან მონაწილეობა მიიღო ფილმ „Annie“ პოპულარიზაციისთვის „It's a Hard Knock Life“-ის ცოცხალ შესრულებაში, ხოლო მოგვიანებით ჯულიანთან და დერეკ ჰაფთან ერთად ტრიბუტის შესრულებაში.<ref name="buzz22" /><ref name=":02">{{Cite web |last=Otterson|first=Joe|date=2020-02-05|title=Ruby Rose Turner Signs With CAA (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|access-date=2026-03-02|website=Variety|language=en-US|archive-date=March 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323092256/https://variety.com/2020/tv/news/ruby-rose-turner-caa-1203494323/|url-status=live}}</ref><ref name="Disney TV Press Show Bios">{{cite web |title=Coop & Cami Ask the World Show Bios |url=https://www.wdtvpress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301094452/https://www.dgepress.com/disneychannel/shows/coop-and-cami-ask-the-world/bios/ |archive-date=March 1, 2021 |access-date=June 2, 2019 |publisher=Walt Disney Television Press}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burtt |first=Kristyn |date=2018-10-12 |title=Ruby Rose Turner Leaps Into Disney Channel's 'Coop & Cami Ask the World' |url=https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427143739/https://www.dancedishwithkb.com/post/ruby-rose-turner-coop-cami-ask-world |archive-date=April 27, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=dancedishwithkb |language=en}}</ref> იმავე წელს მან მოკლედ გამოჩნდა „Annie“ ფილმში, როგორც ერთ-ერთი ობოლი.<ref name=":02" /><ref name="buzz22" /> [[2016]] წლისთვის ტერნერმა სამსახიობო კარიერა დაიწყო და ისეთ შოუებში მიიღო მონაწილეობა, როგორიცაა „Black-ish“ და „Fuller House“, სადაც [[2016]] წლიდან [[2020]] წლამდე ფილის გლადსტონის როლს ასრულებდა [[Netflix|Netflix-ის]] „Fuller House“-ში მისი როლი მსახიობის რანგში პირველი მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო.<ref name="direct.com2">{{Cite web |last=McDonough|first=Jennifer|date=2024-08-01|title=Who Is Ruby Rose Turner? 5 Things To Know About Descendants 4 Actress - Wiki Bio Details|url=https://thedirect.com/article/ruby-rose-turner-descendants-4-actress-wiki-bio-details|access-date=2025-07-14|website=The Direct|language=en}}</ref> ამ პერიოდში ის ასევე გამოჩნდა რეკლამებსა და ბეჭდურ კამპანიებში ისეთი მნიშვნელოვანი ბრენდებისთვის, როგორიცაა Under Armour, Isabella და [[Chloé]].<ref name="buzz22" /><ref name="direct.com2" /> ტერნერის როლი [[2018]] წელს გახდა ცნობილი, როდესაც ის კამერონ „კამი“ ვრეიტერის როლზე აირჩიეს [[Disney Channel|Disney Channel-ის]] კომედიურ სერიალში „Coop & Cami Ask the World“.<ref>{{Cite web |last=Beard |first=Katherine |date=2018-11-28 |title=Learn a Dance Routine from Disney Channel Star Ruby Rose Turner |url=https://dancespirit.com/now-you-can-learn-a-ruby-rose-turner-dance-routine-from-ruby/ |access-date=2025-07-14 |website=Dance Spirit |language=en-US}}</ref><ref name="signalscv">{{Cite web |last=Dixson |first=Brennon |date=2018-05-08 |title=Saugus resident to star in new Disney Channel series |url=https://signalscv.com/2018/05/saugus-resident-to-star-in-new-disney-channel-series/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001083405/https://signalscv.com/2018/05/saugus-resident-to-star-in-new-disney-channel-series/ |archive-date=October 1, 2020 |access-date=2026-03-02 |website=Santa Clarita Valley Signal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2019-01-25 |title='Coop & Cami Ask The World' Renewed For Season 2 By Disney Channel |url=https://deadline.com/2019/01/coop-cami-ask-the-world-renewed-season-2-disney-channel-1202541790/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251217164902/https://deadline.com/2019/01/coop-cami-ask-the-world-renewed-season-2-disney-channel-1202541790/ |archive-date=December 17, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nordyke |first=Kimberly |date=2018-05-04 |title=Disney Channel Greenlights Live-Action Comedy 'Coop and Cami Ask the World' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/disney-channel-greenlights-live-action-comedy-coop-cami-ask-world-1108637/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251129172931/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/disney-channel-greenlights-live-action-comedy-coop-cami-ask-world-1108637/ |archive-date=November 29, 2025 |access-date=2026-03-02 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US}}</ref> მან ეს პერსონაჟი ორი სეზონის განმავლობაში შეასრულა, რომელიც [[2020]] წელს დასრულდა. [[2018]] წლის [[ნოემბერი|ნოემბერში]] მან ასევე ითამაშა Disney Channel-ის მუსიკალურ ვიდეოში სახელწოდებით „Ruby Rock“, სადაც მან სიმღერისა და ცეკვის უნარები აჩვენა.<ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Avery |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Shows Off Epic Dance Moves In 'Ruby Rock' Video Sneak Peek — Watch |url=https://hollywoodlife.com/2018/11/12/ruby-rock-dance-video-first-look-ruby-rose-turner/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602153131/https://hollywoodlife.com/2018/11/12/ruby-rock-dance-video-first-look-ruby-rose-turner/ |archive-date=June 2, 2019 |access-date=2026-03-02 |website=Hollywood Life |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Has Your New Dance Craze – Watch the "Ruby Rock" Video Now! |url=https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905191901/https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Celeb Secrets |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-11-12 |title=Ruby Rose Turner Has Your New Dance Craze – Watch the "Ruby Rock" Video Now! |url=https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905191901/https://celebsecrets.com/ruby-rose-turner-has-your-new-dance-craze-watch-the-ruby-rock-video-now/ |archive-date=September 5, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Celeb Secrets |language=en-US}}</ref> ამას მოჰყვა „Disney Music“-ის „The Mirror“ [[2019]] წლის [[აპრილი|აპრილში]], სადაც მან ასევე აჩვენა თავისი სიმღერის უნარები, გარდა სამსახიობო უნარებისა.<ref name="BSC-TM">{{cite web |last1=Justus |first1=Jenny |date=15 April 2019 |title=Ruby Rose Turner – The Mirror Lyric Video |url=https://www.bsckids.com/2019/04/ruby-rose-turner-the-mirror-lyric-video/ |access-date=2 June 2026 |website=BSCkids}}</ref> [[2020]] წლის თებერვალში მან სააგენტო CAA-სთან გააფორმა კონტრაქტი.<ref name=":02" /> მომდევნო წელს მან გააფართოვა გახმოვანების უნარი და [[Netflix|Netflix-ის]] ანიმაციურ სამეცნიერო ფანტასტიკურ სერიალში „Eden“ პერსონაჟ სარას გახმოვანებით დაიწყო მუშაობა.<ref>{{Cite web |date=2025-07-14 |title=Netflix's Eden Anime Reveals English Dub Cast |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/netflix-eden-anime-reveals-english-dub-cast/.172724 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250609024614/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/netflix-eden-anime-reveals-english-dub-cast/.172724 |archive-date=June 9, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=Anime News Network |language=en}}</ref><ref name="radiotimes.com eden">{{Cite web |title=Eden release date {{!}} Cast, plot and trailer for Netflix anime {{!}} Radio Times |url=https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/eden-release-date-netflix/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725151844/https://www.radiotimes.com/tv/sci-fi/eden-release-date-netflix/ |archive-date=July 25, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=www.radiotimes.com |language=en-GB}}</ref> [[2024]] წელს მან ითამაშა ბრიჯიტის, გულების დედოფლის ახალგაზრდა ვერსიის, როლი [[Disney+|Disney+-ის]] ფილმში „Descendants: The Rise of Red“.<ref name="GirlsLife20242">{{cite web|url=https://www.girlslife.com/trending/celebs/43150/california-dreamin-ruby-rose-turner|title=EXCLUSIVE! We're California dreamin' with Ruby Rose Turner|author=Katherine Hammer|date=July 12, 2024|website=Girl's Life|access-date=July 24, 2024|archive-date=July 24, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724053816/https://www.girlslife.com/trending/celebs/43150/california-dreamin-ruby-rose-turner|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wickes |first=Hanna |date=2024-04-08 |title=Ruby Rose Turner's First Look In 'Descendants: The Rise of Red' |url=https://www.j-14.com/posts/ruby-rose-turners-first-look-in-descendants-the-rise-of-red/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813005500/https://www.j-14.com/posts/ruby-rose-turners-first-look-in-descendants-the-rise-of-red/ |archive-date=August 13, 2024 |access-date=2025-07-14 |website=J-14 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Meet the Descendants: The Rise of Red Cast, Including the New and Returning Characters |url=https://people.com/descendants-the-rise-of-red-cast-everything-to-know-8674206 |access-date=2025-07-14 |website=[[People.com]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-07-12 |title=I tried to learn how to dance like a Disney Channel star — and surprised myself |url=https://www.today.com/popculture/movies/descendants-the-rise-of-red-dance-class-rcna128679 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250725024906/https://www.today.com/popculture/movies/descendants-the-rise-of-red-dance-class-rcna128679 |archive-date=July 25, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=[[TODAY.com]] |language=en}}</ref> როდესაც მიხვდა, რომ [[2021]] ან [[2022]] წელს თვითმფრინავიდან ჩამოსვლის შემდეგ „Descendants 4“-ში მიიღეს მონაწილეობა, მან ატირდა და თქვა: „ეს წარმოუდგენელი იყო და ეს გრძნობა, გულწრფელად რომ ვთქვათ, არ გამქრალა“.<ref name="direct.com2" /> მან ასევე შეასრულა თავისი სიმღერა „Shuffle of Love“, რომელიც ფილმის საუნდტრეკიდან სწრაფად გავრცელდა და 12 კვირაში 33 მილიონზე მეტი ნახვა დააგროვა.<ref name="ABC Chicago">{{cite news|date=13 February 2025|title=Ruby Rose Turner Returns in 'Shuffle of Love,' a new 'Descendants: The Rise of Red' musical short|work=[[ABC7 Chicago]]|url=https://abc7chicago.com/post/ruby-rose-turner-returns-shuffle-love-new-descendants-rise-red-musical-short/15902705/|access-date=2 June 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Disney's New 'Descendants' Short, 'Shuffle of Love', Has a Twist That Completely Changes Everything for the Franchise (Exclusive) |url=https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227090227/https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |archive-date=February 27, 2025 |access-date=2025-07-14 |website=People.com |language=en}}</ref> მან კვლავ შეასრულა ბრიჯიტის როლი 2025 წლის მოკლემეტრაჟიან ფილმში „სიყვარულის შერევა: შთამომავლების მოკლე ისტორია“.<ref name="Shuffle of Love">{{cite web |author=Kelsie Gibson |date=February 12, 2025 |title=Disney's New Descendants Short, Shuffle of Love, Has a Twist That Completely Changes Everything for the Franchise (Exclusive) |url=https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227090227/https://people.com/shuffle-of-love-a-descendants-short-story-first-look-exclusive-9498414 |archive-date=February 27, 2025 |access-date=June 23, 2025 |website=People.com}}</ref> მან ასევე ითამაშა სუზი კუინის როლი ფილმში „Almost Popular“, რომლის პრემიერაც „Dances With Films“-ზე [[2024]] წელს შედგა, ხოლო კინოთეატრებში მომდევნო წელს გამოვიდა.<ref name="GirlsLife20242" /><ref name="DWF">{{cite news|title=Almost Popular|website=Dances With Films|url=https://danceswithfilms.com/almost-popular/|url-status=live|access-date=September 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917044518/https://danceswithfilms.com/almost-popular/|archive-date=September 17, 2025}}</ref><ref>{{cite news|title=Almost Popular|website=AMC Theatres|url=https://www.amctheatres.com/movies/almost-popular-80757|access-date=September 3, 2025}}</ref> [[2025]] წლის იანვარში გამოცხადდა, რომ იგი მონაწილეობას იღებდა სრულწლოვანების შესახებ გადაღებულ ფილმში „Someone Saved My Life“ ბეთისთვის.<ref name="SSML">{{cite web |author=Brittany Marshall |date=January 2, 2025 |title=Someone Saved My Life: Critically Acclaimed Director, Angelo Pizzo, Films Independent Passion Project |url=https://www.voice-tribune.com/post/someone-saved-my-life-critically-acclaimed-director-angelo-pizzo-films-independent-passion-projec |website=voice-tribune.com}}</ref> ამას მოჰყვა მისი მონაწილეობა შავ კომედიაში „My New Friend Jim“ ათი თვის შემდეგ, 2025 წლის ნოემბერში.<ref name="My New Friend Jim">{{cite web |author=Matt Grobar |date=November 14, 2025 |title=Charlie Plummer, Ruby Rose Turner, Sky Katz & Richie Merritt Among Final Additions To Dark Comedy 'My New Friend Jim' |url=https://deadline.com/2025/11/my-new-friend-jim-casts-charlie-plummer-ruby-rose-turner-more-1236617585/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114195108/https://deadline.com/2025/11/my-new-friend-jim-casts-charlie-plummer-ruby-rose-turner-more-1236617585/ |archive-date=November 14, 2025 |access-date=November 14, 2025 |website=Deadline}}</ref> == პირადი ცხოვრება == ტერნერს ბევრი ინტერესი და ჰობი აქვს. ცურვასა და ცეკვას თავის საყვარელ საქმიანობად მიიჩნევს. [[2022]] წლის მონაცემებით, ის მშობლებთან ცხოვრობს და ახლო ურთიერთობა აქვს დედასთან და დასთან,<ref name="buzz22" /> ამბობს, რომ სამივე „განუყოფელია“.<ref name="sweetyhigh.com">{{cite web |last1=Hudson |first1=Shawna |date=31 October 2018 |title=Fun Facts and Trivia About Disney Star Ruby Rose Turner |url=https://www.sweetyhigh.com/read/ruby-rose-turner-disney-channel-facts-wcw-103118 |access-date=15 June 2026 |website=www.sweetyhigh.com}}</ref> == რესურსები ინტერნეტში == *{{commonscat-inline|Ruby Rose Turner}} *{{instagram|rubyroseturner}} *{{imdb სახელი|7240111}} == სქოლიო == {{სქოლიოს სია}} {{DEFAULTSORT:ტერნერი, რუბი როუზ}} [[კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი]] [[კატეგორია:დაბადებული 2005]] [[კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები]] [[კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები]] [[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]] eji80lmpnixlwd62xi8zkxog4n2x5aj 1 892901 5417018 2026-06-19T16:55:19Z წადი 159914 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417018 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 1 892902 5417023 2026-06-19T17:02:57Z Lazare zanguri 170233 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417023 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 1 892903 5417042 2026-06-19T17:32:05Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417042 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892904 5417046 2026-06-19T17:37:10Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:დაცული თარგები]] 5417046 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:დაცული თარგები]] 83awvjb7mr75ef5lolmzmk36v7dxqqw 15 892905 5417047 2026-06-19T17:37:24Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417047 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892906 5417048 2026-06-19T17:38:46Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:XIV საუკუნე კონტინენტების მიხედვით]] 5417048 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:XIV საუკუნე კონტინენტების მიხედვით]] 89ltgeokvdwlfholx2k0x8bwi2zbwlo 15 892907 5417049 2026-06-19T17:39:10Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417049 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892908 5417052 2026-06-19T17:44:13Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}} 5417052 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/თეკლა ბიჭიკაშვილი|თეკლა ბიჭიკაშვილი]].|19|06|2026}} 9r0q9vhqdukonfawitlsbtow935y93g 5417054 5417052 2026-06-19T17:45:01Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417054 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/თეკლა ბიჭიკაშვილი|თეკლა ბიჭიკაშვილი]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1794}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1794]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენები. 1wxczaftds1xlknozmdlfdapsrlcx9i 5417064 5417054 2026-06-19T17:57:50Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417064 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/თეკლა ბიჭიკაშვილი|თეკლა ბიჭიკაშვილი]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1794}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1794]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== *მონარქი – [[ჯორჯ III]] *ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი — ლეიტენანტ-გუბერნატორი [[ფრენსის გროუსი]] *კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი — [[ფილიპ გიდლი კინგი]] *ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაური — ფრენსის გროუსი ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1794 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1794 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1794 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] o9t0l1o1p6l0mq6i1pmv5os2pznjsah 5417065 5417064 2026-06-19T18:05:28Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417065 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/თეკლა ბიჭიკაშვილი|თეკლა ბიჭიკაშვილი]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1794}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1794]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== *მონარქი – [[ჯორჯ III]] *ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი — ლეიტენანტ-გუბერნატორი [[ფრენსის გროუსი]] *კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი — [[ფილიპ გიდლი კინგი]] *ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაური — ფრენსის გროუსი *საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი – [[ჯონ მაკარტური]] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1794 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1794 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1794 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] etotcksmghg0vhk40hj173tky9mfigr 5417066 5417065 2026-06-19T18:14:09Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417066 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/თეკლა ბიჭიკაშვილი|თეკლა ბიჭიკაშვილი]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1794}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1794]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== *მონარქი – [[ჯორჯ III]] *ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი — ლეიტენანტ-გუბერნატორი [[ფრენსის გროუსი]] *კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი — [[ფილიპ გიდლი კინგი]] *ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაური — ფრენსის გროუსი *საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი – [[ჯონ მაკარტური]] ==მოვლენები== *6 თებერვალი – კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (ხომალდ HMS Sirius-ის ყოფილი მეთაური) არტურ ფილიპის შემცვლელად, გუბერნატორის თანამდებობაზე ინიშნება. თუმცა, ამ დროს იგი [[ინგლისი|ინგლისში]] იმყოფება და კოლონიაში ჩამოსვლას [[1795]] წლის სექტემბრამდე ვერ შეძლებს. *1 აპრილი – ჯონ მაკარტური [[პარამატა]]ში დამატებით 100 აკრ (0.40 კმ²) მიწის ნაკვეთს იღებს. *18 მაისი – [[იემერავანი]] ინგლისში გარდაიცვალა. *20 აგვისტო – [[ცისფერი მთები|ცისფერი მთების]] გადაკვეთის მესამე მცდელობა იწყება, რომელსაც ამჯერად [[ჰენრი ჰეკინგი]] ხელმძღვანელობს; ექსპედიცია 27 აგვისტოს უშედეგოდ ბრუნდება. *17 დეკემბერი – გროუსი [[ახალი სამხრეთ უელსი|ახალ სამხრეთ უელსს]] ტოვებს და ინგლისში მიემგზავრება. გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებლისა და ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაურის თანამდებობებზე მას [[უილიამ პატერსონი]] ცვლის. *გაიყვანეს პირველი გზა [[სიდნეი|სიდნეისა]] და პარამატას შორის. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1794 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1794 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1794 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] qj7cr0uyddy89zxjimw422r16v44oij 5417068 5417066 2026-06-19T18:20:58Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417068 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/თეკლა ბიჭიკაშვილი|თეკლა ბიჭიკაშვილი]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1794}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1794]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== *მონარქი – [[ჯორჯ III]] *ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი — ლეიტენანტ-გუბერნატორი [[ფრენსის გროუსი]] *კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი — [[ფილიპ გიდლი კინგი]] *ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაური — ფრენსის გროუსი *საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი – [[ჯონ მაკარტური]] ==მოვლენები== *6 თებერვალი – კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (ხომალდ HMS Sirius-ის ყოფილი მეთაური) არტურ ფილიპის შემცვლელად, გუბერნატორის თანამდებობაზე ინიშნება. თუმცა, ამ დროს იგი [[ინგლისი|ინგლისში]] იმყოფება და კოლონიაში ჩამოსვლას [[1795]] წლის სექტემბრამდე ვერ შეძლებს. *1 აპრილი – ჯონ მაკარტური [[პარამატა]]ში დამატებით 100 აკრ (0.40 კმ²) მიწის ნაკვეთს იღებს. *18 მაისი – [[იემერავანი]] ინგლისში გარდაიცვალა. *20 აგვისტო – [[ცისფერი მთები|ცისფერი მთების]] გადაკვეთის მესამე მცდელობა იწყება, რომელსაც ამჯერად [[ჰენრი ჰეკინგი]] ხელმძღვანელობს; ექსპედიცია 27 აგვისტოს უშედეგოდ ბრუნდება. *17 დეკემბერი – გროუსი [[ახალი სამხრეთ უელსი|ახალ სამხრეთ უელსს]] ტოვებს და ინგლისში მიემგზავრება. გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებლისა და ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაურის თანამდებობებზე მას [[უილიამ პატერსონი]] ცვლის. *გაიყვანეს პირველი გზა [[სიდნეი|სიდნეისა]] და პარამატას შორის. ==დაბადება== *22 მარტი – [[ფრედერიკ ირვინი]], [[დასავლეთი ავსტრალია|დასავლეთ ავსტრალიის]] გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი (გ. 1860) *10 ნოემბერი – [[რობერტ თაუნსი]], გემის კაპიტანი და მეწარმე (გ. 1873) *''თარიღი უცნობია'' **[[ელიზაბეთ ანდერვუდი]], ახალი სამხრეთ უელსის ქალაქ ეშფილდის დამფუძნებელი (გ. 1858) ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1794 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1794 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1794 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] 4tni3flv1f7jxzvmnpvnw5rypxuneqm 5417069 5417068 2026-06-19T18:24:05Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417069 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/თეკლა ბიჭიკაშვილი|თეკლა ბიჭიკაშვილი]].|19|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1794}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1794]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== *მონარქი – [[ჯორჯ III]] *ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი — ლეიტენანტ-გუბერნატორი [[ფრენსის გროუსი]] *კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი — [[ფილიპ გიდლი კინგი]] *ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაური — ფრენსის გროუსი *საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი – [[ჯონ მაკარტური]] ==მოვლენები== *6 თებერვალი – კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (ხომალდ HMS Sirius-ის ყოფილი მეთაური) არტურ ფილიპის შემცვლელად, გუბერნატორის თანამდებობაზე ინიშნება. თუმცა, ამ დროს იგი [[ინგლისი|ინგლისში]] იმყოფება და კოლონიაში ჩამოსვლას [[1795]] წლის სექტემბრამდე ვერ შეძლებს. *1 აპრილი – ჯონ მაკარტური [[პარამატა]]ში დამატებით 100 აკრ (0.40 კმ²) მიწის ნაკვეთს იღებს. *18 მაისი – [[იემერავანი]] ინგლისში გარდაიცვალა. *20 აგვისტო – [[ცისფერი მთები|ცისფერი მთების]] გადაკვეთის მესამე მცდელობა იწყება, რომელსაც ამჯერად [[ჰენრი ჰეკინგი]] ხელმძღვანელობს; ექსპედიცია 27 აგვისტოს უშედეგოდ ბრუნდება. *17 დეკემბერი – გროუსი [[ახალი სამხრეთ უელსი|ახალ სამხრეთ უელსს]] ტოვებს და ინგლისში მიემგზავრება. გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებლისა და ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაურის თანამდებობებზე მას [[უილიამ პატერსონი]] ცვლის. *გაიყვანეს პირველი გზა [[სიდნეი|სიდნეისა]] და პარამატას შორის. ==დაბადება== *22 მარტი – [[ფრედერიკ ირვინი]], [[დასავლეთი ავსტრალია|დასავლეთ ავსტრალიის]] გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი (გ. 1860) *10 ნოემბერი – [[რობერტ თაუნსი]], გემის კაპიტანი და მეწარმე (გ. 1873) *''თარიღი უცნობია'' **[[ელიზაბეთ ანდერვუდი]], ახალი სამხრეთ უელსის ქალაქ ეშფილდის დამფუძნებელი (გ. 1858) ==გარდაცვალება== *9 ივნისი – [[რობერტ როსი|რობერტ როსის]] სავარაუდო გარდაცვალების თარიღი (ჩანაწერები ბუნდოვანია). ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 1-86373-986-6 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1794 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1794 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1794 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] 3kpw8lwt2e8dxpkw7068s0a6ye5djb1 5417071 5417069 2026-06-19T18:25:44Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417071 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1794}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1794]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== *მონარქი – [[ჯორჯ III]] *ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი — ლეიტენანტ-გუბერნატორი [[ფრენსის გროუსი]] *კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი — [[ფილიპ გიდლი კინგი]] *ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაური — ფრენსის გროუსი *საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი – [[ჯონ მაკარტური]] ==მოვლენები== *6 თებერვალი – კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (ხომალდ HMS Sirius-ის ყოფილი მეთაური) არტურ ფილიპის შემცვლელად, გუბერნატორის თანამდებობაზე ინიშნება. თუმცა, ამ დროს იგი [[ინგლისი|ინგლისში]] იმყოფება და კოლონიაში ჩამოსვლას [[1795]] წლის სექტემბრამდე ვერ შეძლებს. *1 აპრილი – ჯონ მაკარტური [[პარამატა]]ში დამატებით 100 აკრ (0.40 კმ²) მიწის ნაკვეთს იღებს. *18 მაისი – [[იემერავანი]] ინგლისში გარდაიცვალა. *20 აგვისტო – [[ცისფერი მთები|ცისფერი მთების]] გადაკვეთის მესამე მცდელობა იწყება, რომელსაც ამჯერად [[ჰენრი ჰეკინგი]] ხელმძღვანელობს; ექსპედიცია 27 აგვისტოს უშედეგოდ ბრუნდება. *17 დეკემბერი – გროუსი [[ახალი სამხრეთ უელსი|ახალ სამხრეთ უელსს]] ტოვებს და ინგლისში მიემგზავრება. გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებლისა და ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაურის თანამდებობებზე მას [[უილიამ პატერსონი]] ცვლის. *გაიყვანეს პირველი გზა [[სიდნეი|სიდნეისა]] და პარამატას შორის. ==დაბადება== *22 მარტი – [[ფრედერიკ ირვინი]], [[დასავლეთი ავსტრალია|დასავლეთ ავსტრალიის]] გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი (გ. 1860) *10 ნოემბერი – [[რობერტ თაუნსი]], გემის კაპიტანი და მეწარმე (გ. 1873) *''თარიღი უცნობია'' **[[ელიზაბეთ ანდერვუდი]], ახალი სამხრეთ უელსის ქალაქ ეშფილდის დამფუძნებელი (გ. 1858) ==გარდაცვალება== *9 ივნისი – [[რობერტ როსი|რობერტ როსის]] სავარაუდო გარდაცვალების თარიღი (ჩანაწერები ბუნდოვანია). ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 1-86373-986-6 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1794 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1794 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1794 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] tvvlscs4soow6gkr7yjrgie1kh1vgsj 5417073 5417071 2026-06-19T19:00:37Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 5417073 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1794}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1794]] წელს [[ავსტრალია]]ში მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== *მონარქი – [[ჯორჯ III]] *ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი — ლეიტენანტ-გუბერნატორი [[ფრენსის გროუსი]] *კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი — [[ფილიპ გიდლი კინგი]] *ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაური — ფრენსის გროუსი *საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი – [[ჯონ მაკარტური]] ==მოვლენები== *6 თებერვალი – კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (ხომალდ HMS Sirius-ის ყოფილი მეთაური) არტურ ფილიპის შემცვლელად, გუბერნატორის თანამდებობაზე ინიშნება. თუმცა, ამ დროს იგი [[ინგლისი|ინგლისში]] იმყოფება და კოლონიაში ჩამოსვლას [[1795]] წლის სექტემბრამდე ვერ შეძლებს. *1 აპრილი – ჯონ მაკარტური [[პარამატა]]ში დამატებით 100 აკრ (0.40 კმ²) მიწის ნაკვეთს იღებს. *18 მაისი – [[იემერავანი]] ინგლისში გარდაიცვალა. *20 აგვისტო – [[ცისფერი მთები|ცისფერი მთების]] გადაკვეთის მესამე მცდელობა იწყება, რომელსაც ამჯერად [[ჰენრი ჰეკინგი]] ხელმძღვანელობს; ექსპედიცია 27 აგვისტოს უშედეგოდ ბრუნდება. *17 დეკემბერი – გროუსი [[ახალი სამხრეთ უელსი|ახალ სამხრეთ უელსს]] ტოვებს და ინგლისში მიემგზავრება. გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებლისა და ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის მეთაურის თანამდებობებზე მას [[უილიამ პატერსონი]] ცვლის. *გაიყვანეს პირველი გზა [[სიდნეი|სიდნეისა]] და პარამატას შორის. ==დაბადება== *22 მარტი – [[ფრედერიკ ირვინი]], [[დასავლეთი ავსტრალია|დასავლეთ ავსტრალიის]] გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი (გ. 1860) *10 ნოემბერი – [[რობერტ თაუნსი]], გემის კაპიტანი და მეწარმე (გ. 1873) *''თარიღი უცნობია'' **[[ელიზაბეთ ანდერვუდი]], ახალი სამხრეთ უელსის ქალაქ ეშფილდის დამფუძნებელი (გ. 1858) ==გარდაცვალება== *9 ივნისი – [[რობერტ როსი|რობერტ როსის]] სავარაუდო გარდაცვალების თარიღი (ჩანაწერები ბუნდოვანია). ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 1-86373-986-6 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1794 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1794 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1794 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] 3xy996665syrudnedapizc14pjivjis 14 892909 5417053 2026-06-19T17:44:50Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:დროშები ქვეყნების მიხედვით]] 5417053 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:დროშები ქვეყნების მიხედვით]] 9b5601shogbjidjll0d57yc6g219rt8 15 892910 5417055 2026-06-19T17:45:34Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417055 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892911 5417057 2026-06-19T17:46:38Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:დროშები ქვეყნების მიხედვით]] 5417057 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:დროშები ქვეყნების მიხედვით]] 9b5601shogbjidjll0d57yc6g219rt8 15 892912 5417058 2026-06-19T17:47:02Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417058 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 1 892913 5417070 2026-06-19T18:25:30Z თეკლა ბიჭიკაშვილი 166292 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417070 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892914 5417105 2026-06-19T20:14:37Z GagaMumladze2020 126180 ახალი გვერდი: {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რა... 5417105 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> == სქოლიო == tt2d46z5ntekmcp9n8ncr26ubniwoma 5417107 5417105 2026-06-19T20:22:26Z GagaMumladze2020 126180 5417107 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი. == სქოლიო == 8bgfzjbznn9rc4kkd6h5w13g1elkjux 5417108 5417107 2026-06-19T20:24:23Z GagaMumladze2020 126180 5417108 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> == სქოლიო == 1qks2r27w53dogkpobt8jdiu5yjkv7o 5417109 5417108 2026-06-19T20:27:19Z GagaMumladze2020 126180 5417109 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> == სქოლიო == qyagf73fm5u0yfooy8urb39truowpd8 5417111 5417109 2026-06-19T20:30:40Z GagaMumladze2020 126180 5417111 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. == სქოლიო == tmwsn5a92uhqtvwvnvuwknm0lf2i9vd 5417112 5417111 2026-06-19T20:33:41Z GagaMumladze2020 126180 5417112 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] 2g7fo9kw6l7y9lx18a74hrf6lw1ia26 5417114 5417112 2026-06-19T20:36:04Z GagaMumladze2020 126180 5417114 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] pdm4oa9e4tld8rju8zezqfufph2j0qr 5417115 5417114 2026-06-19T20:39:42Z GagaMumladze2020 126180 /* აღწერა */ 5417115 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] cz01ww6ivgfmtyq1y55vjqr1r3op80u 5417116 5417115 2026-06-19T20:42:25Z GagaMumladze2020 126180 /* აღწერა */ 5417116 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, 1511 წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] avwalhbiekdt6tc65beud7i4hihgowa 5417119 5417116 2026-06-19T20:45:00Z GagaMumladze2020 126180 5417119 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, 1511 წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. 1923 წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] hr4ai6tgir6sjwjdrsvhe3n1bqlovy1 5417121 5417119 2026-06-19T20:46:28Z GagaMumladze2020 126180 5417121 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, 1511 წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. 1923 წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] 8r25ylkanfd5pabmz8z5pjhm98fyey8 5417122 5417121 2026-06-19T20:48:22Z GagaMumladze2020 126180 5417122 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, 1511 წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. 1923 წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. გადმოცემის თანახმად, როდესაც ვრშოვიცეს საბჭომ 1866 წელს [[სობოტკა]]ში მცხოვრები [[იან პროკეში]]სგან საათი შეიძინა, მასში 600 ოქროს მონეტა გადაიხადა. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] 2deanpwqr3iufwpkiocta420cdm6oqp 5417127 5417122 2026-06-19T21:01:40Z GagaMumladze2020 126180 5417127 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, 1511 წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. 1923 წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. გადმოცემის თანახმად, როდესაც ვრშოვიცეს საბჭომ [[1866]] წელს [[სობოტკა]]ში მცხოვრები [[იან პროკეში]]სგან საათი შეიძინა, მასში 600 ოქროს მონეტა გადაიხადა.<ref>{{Cite web |url=http://www.orloj.eu/cs/prokes.htm |title=Jan Prokes – orlojník from Sobotka |website=Orloj.eu |access-date=2013-11-17}}</ref> == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] cequc1raqxmryurjuy53i15svqihz5z 5417129 5417127 2026-06-19T21:05:39Z GagaMumladze2020 126180 5417129 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, 1511 წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. 1923 წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. გადმოცემის თანახმად, როდესაც ვრშოვიცეს საბჭომ [[1866]] წელს [[სობოტკა]]ში მცხოვრები [[იან პროკეში]]სგან საათი შეიძინა, მასში 600 ოქროს მონეტა გადაიხადა.<ref>{{Cite web |url=http://www.orloj.eu/cs/prokes.htm |title=Jan Prokes – orlojník from Sobotka |website=Orloj.eu |access-date=2013-11-17}}</ref> ჩრდილოეთ კედელთან დგას წმინდა [[იოანე ნეპომუკელი]]ს ქანდაკება. იგი 1393 წელს [[ვაცლავ IV (ბოჰემია)|ვაცლავ IV-ის]] ბრძანებით აწამეს და მოკლეს, რადგან, გადმოცემის მიხედვით, უარი განაცხადა დედოფლის საიდუმლოებების გამხელაზე, რომლებიც მას აღსარების დროს ჰქონდა მინდობილი. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] ghouigq303xx7q656uts9wcbxtpjmv2 5417130 5417129 2026-06-19T21:06:24Z GagaMumladze2020 126180 5417130 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, 1511 წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. 1923 წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. გადმოცემის თანახმად, როდესაც ვრშოვიცეს საბჭომ [[1866]] წელს [[სობოტკა]]ში მცხოვრები [[იან პროკეში]]სგან საათი შეიძინა, მასში 600 ოქროს მონეტა გადაიხადა.<ref>{{Cite web |url=http://www.orloj.eu/cs/prokes.htm |title=Jan Prokes – orlojník from Sobotka |website=Orloj.eu |access-date=2013-11-17}}</ref> ჩრდილოეთ კედელთან დგას წმინდა [[იოანე ნეპომუკელი]]ს ქანდაკება. იგი 1393 წელს [[ვაცლავ IV (ბოჰემია)|ვაცლავ IV-ის]] ბრძანებით აწამეს და მოკლეს, რადგან, გადმოცემის მიხედვით, უარი განაცხადა დედოფლის საიდუმლოებების გამხელაზე, რომლებიც მას აღსარების დროს ჰქონდა მინდობილი.<ref>{{Cite web |url=http://www.sjn.cz/eng/chronological_summary.htm |title=St. John of Nepomuk – Chronological summary |website=sjn.cz |access-date=2013-11-17 }}</ref> == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] n687d0px8n80zcoscoxhpkx9le580cg 5417133 5417130 2026-06-19T21:09:19Z GagaMumladze2020 126180 5417133 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, 1511 წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. 1923 წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. გადმოცემის თანახმად, როდესაც ვრშოვიცეს საბჭომ [[1866]] წელს [[სობოტკა]]ში მცხოვრები [[იან პროკეში]]სგან საათი შეიძინა, მასში 600 ოქროს მონეტა გადაიხადა.<ref>{{Cite web |url=http://www.orloj.eu/cs/prokes.htm |title=Jan Prokes – orlojník from Sobotka |website=Orloj.eu |access-date=2013-11-17}}</ref> ჩრდილოეთ კედელთან დგას წმინდა [[იოანე ნეპომუკელი]]ს ქანდაკება. იგი 1393 წელს [[ვაცლავ IV (ბოჰემია)|ვაცლავ IV-ის]] ბრძანებით აწამეს და მოკლეს, რადგან, გადმოცემის მიხედვით, უარი განაცხადა დედოფლის საიდუმლოებების გამხელაზე, რომლებიც მას აღსარების დროს ჰქონდა მინდობილი.<ref>{{Cite web |url=http://www.sjn.cz/eng/chronological_summary.htm |title=St. John of Nepomuk – Chronological summary |website=sjn.cz |access-date=2013-11-17 }}</ref> ქანდაკების ქვეშ განთავსებული წარწერის თანახმად, ქალაქი სწორედ ამ წმინდანს ეძღვნება. ეკლესია [[1973]] წელს განახლდა, ხოლო 1988 წელს წმინდა ნიკოლოზის ხატი მოიპარეს. მის ნაცვლად ახალი ხატი [[2001]] წელს [[ვაცლავ რადი]]სგან შეიძინეს. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] am779i1n1v2gtzf506da4n6vpgp5omc 5417134 5417133 2026-06-19T21:10:07Z GagaMumladze2020 126180 5417134 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, 1511 წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. 1923 წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. გადმოცემის თანახმად, როდესაც ვრშოვიცეს საბჭომ [[1866]] წელს [[სობოტკა]]ში მცხოვრები [[იან პროკეში]]სგან საათი შეიძინა, მასში 600 ოქროს მონეტა გადაიხადა.<ref>{{Cite web |url=http://www.orloj.eu/cs/prokes.htm |title=Jan Prokes – orlojník from Sobotka |website=Orloj.eu |access-date=2013-11-17}}</ref> ჩრდილოეთ კედელთან დგას წმინდა [[იოანე ნეპომუკელი]]ს ქანდაკება. იგი 1393 წელს [[ვაცლავ IV (ბოჰემია)|ვაცლავ IV-ის]] ბრძანებით აწამეს და მოკლეს, რადგან, გადმოცემის მიხედვით, უარი განაცხადა დედოფლის საიდუმლოებების გამხელაზე, რომლებიც მას აღსარების დროს ჰქონდა მინდობილი.<ref>{{Cite web |url=http://www.sjn.cz/eng/chronological_summary.htm |title=St. John of Nepomuk – Chronological summary |website=sjn.cz |access-date=2013-11-17 }}</ref> ქანდაკების ქვეშ განთავსებული წარწერის თანახმად, ქალაქი სწორედ ამ წმინდანს ეძღვნება. ეკლესია [[1973]] წელს განახლდა, ხოლო 1988 წელს წმინდა ნიკოლოზის ხატი მოიპარეს. მის ნაცვლად ახალი ხატი [[2001]] წელს [[ვაცლავ რადი]]სგან შეიძინეს.<ref>{{Cite web |url=http://www.takemetoprague.eu/index.php/en/2011-02-08-08-56-18/anotherquarters/vrsovice/kostelsvmikulasevrsovice.html |title=Church of St Nicholas |website=Takemetoprague |access-date=2013-11-16 }}</ref> == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] aez7y7dmjklmdjcx1lbrns2uzmool66 5417135 5417134 2026-06-19T21:11:10Z GagaMumladze2020 126180 5417135 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, 1511 წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. 1923 წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. გადმოცემის თანახმად, როდესაც ვრშოვიცეს საბჭომ [[1866]] წელს [[სობოტკა]]ში მცხოვრები [[იან პროკეში]]სგან საათი შეიძინა, მასში 600 ოქროს მონეტა გადაიხადა.<ref>{{Cite web |url=http://www.orloj.eu/cs/prokes.htm |title=Jan Prokes – orlojník from Sobotka |website=Orloj.eu |access-date=2013-11-17}}</ref> ჩრდილოეთ კედელთან დგას წმინდა [[იოანე ნეპომუკელი]]ს ქანდაკება. იგი 1393 წელს [[ვაცლავ IV (ბოჰემია)|ვაცლავ IV-ის]] ბრძანებით აწამეს და მოკლეს, რადგან, გადმოცემის მიხედვით, უარი განაცხადა დედოფლის საიდუმლოებების გამხელაზე, რომლებიც მას აღსარების დროს ჰქონდა მინდობილი.<ref>{{Cite web |url=http://www.sjn.cz/eng/chronological_summary.htm |title=St. John of Nepomuk – Chronological summary |website=sjn.cz |access-date=2013-11-17 }}</ref> ქანდაკების ქვეშ განთავსებული წარწერის თანახმად, ქალაქი სწორედ ამ წმინდანს ეძღვნება. ეკლესია [[1973]] წელს განახლდა, ხოლო 1988 წელს წმინდა ნიკოლოზის ხატი მოიპარეს. მის ნაცვლად ახალი ხატი [[2001]] წელს [[ვაცლავ რადი]]სგან შეიძინეს.<ref>{{Cite web |url=http://www.takemetoprague.eu/index.php/en/2011-02-08-08-56-18/anotherquarters/vrsovice/kostelsvmikulasevrsovice.html |title=Church of St Nicholas |website=Takemetoprague |access-date=2013-11-16 }}</ref> 2012 წლის სექტემბერში ეს ნაგებობა საზოგადოებისთვის გაიხსნა [[ევროპის მემკვიდრეობის დღეები]]ს ინიციატივის ფარგლებში. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] qsf4ovi2pq0bb4qi4bjq21tb2sshseb 5417136 5417135 2026-06-19T21:14:36Z GagaMumladze2020 126180 5417136 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, [[1511]] წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. [[1923]] წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. გადმოცემის თანახმად, როდესაც ვრშოვიცეს საბჭომ [[1866]] წელს [[სობოტკა]]ში მცხოვრები [[იან პროკეში]]სგან საათი შეიძინა, მასში 600 ოქროს მონეტა გადაიხადა.<ref>{{Cite web |url=http://www.orloj.eu/cs/prokes.htm |title=Jan Prokes – orlojník from Sobotka |website=Orloj.eu |access-date=2013-11-17}}</ref> ჩრდილოეთ კედელთან დგას წმინდა [[იოანე ნეპომუკელი]]ს ქანდაკება. იგი [[1393]] წელს [[ვაცლავ IV (ბოჰემია)|ვაცლავ IV-ის]] ბრძანებით აწამეს და მოკლეს, რადგან, გადმოცემის მიხედვით, უარი განაცხადა დედოფლის საიდუმლოებების გამხელაზე, რომლებიც მას აღსარების დროს ჰქონდა მინდობილი.<ref>{{Cite web |url=http://www.sjn.cz/eng/chronological_summary.htm |title=St. John of Nepomuk – Chronological summary |website=sjn.cz |access-date=2013-11-17 }}</ref> ქანდაკების ქვეშ განთავსებული წარწერის თანახმად, ქალაქი სწორედ ამ წმინდანს ეძღვნება. ეკლესია [[1973]] წელს განახლდა, ხოლო [[1988]] წელს წმინდა ნიკოლოზის ხატი მოიპარეს. მის ნაცვლად ახალი ხატი [[2001]] წელს [[ვაცლავ რადი]]სგან შეიძინეს.<ref>{{Cite web |url=http://www.takemetoprague.eu/index.php/en/2011-02-08-08-56-18/anotherquarters/vrsovice/kostelsvmikulasevrsovice.html |title=Church of St Nicholas |website=Takemetoprague |access-date=2013-11-16 }}</ref> [[2012]] წლის სექტემბერში ეკლესიის შიდა სივრცე დამთვალიერებელთათვის გაიხსნა [[ევროპის მემკვიდრეობის დღეები]]ს ინიციატივის ფარგლებში.<ref>{{Cite web |url=http://www.cnews.cz/praha-10-spousti-qrpedii-pamatky-oznackuje-qr-kody |title=Praha 10 spouští QRpedii. Památky označkuje QR kódy |website=CNews.cz |author=Lukáš Václavík |date=2012-09 |access-date=2013-11-16 }}</ref> == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] rpzk571rq5g3510x1nvsln74u94z0ik 5417219 5417136 2026-06-20T09:18:19Z GagaMumladze2020 126180 5417219 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, [[1511]] წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. [[1923]] წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. გადმოცემის თანახმად, როდესაც ვრშოვიცეს საბჭომ [[1866]] წელს [[სობოტკა]]ში მცხოვრები [[იან პროკეში]]სგან საათი შეიძინა, მასში 600 ოქროს მონეტა გადაიხადა.<ref>{{Cite web |url=http://www.orloj.eu/cs/prokes.htm |title=Jan Prokes – orlojník from Sobotka |website=Orloj.eu |access-date=2013-11-17}}</ref> ჩრდილოეთ კედელთან დგას წმინდა [[იოანე ნეპომუკელი]]ს ქანდაკება. იგი [[1393]] წელს [[ვაცლავ IV (ბოჰემია)|ვაცლავ IV-ის]] ბრძანებით აწამეს და მოკლეს, რადგან, გადმოცემის მიხედვით, უარი განაცხადა დედოფლის საიდუმლოებების გამხელაზე, რომლებიც მას აღსარების დროს ჰქონდა მინდობილი.<ref>{{Cite web |url=http://www.sjn.cz/eng/chronological_summary.htm |title=St. John of Nepomuk – Chronological summary |website=sjn.cz |access-date=2013-11-17 }}</ref> ქანდაკების ქვეშ განთავსებული წარწერის თანახმად, ქალაქი სწორედ ამ წმინდანს ეძღვნება. ეკლესია [[1973]] წელს განახლდა, ხოლო [[1988]] წელს წმინდა ნიკოლოზის ხატი მოიპარეს. მის ნაცვლად ახალი ხატი [[2001]] წელს [[ვაცლავ რადი]]სგან შეიძინეს.<ref>{{Cite web |url=http://www.takemetoprague.eu/index.php/en/2011-02-08-08-56-18/anotherquarters/vrsovice/kostelsvmikulasevrsovice.html |title=Church of St Nicholas |website=Takemetoprague |access-date=2013-11-16 }}</ref> [[2012]] წლის სექტემბერში ეკლესიის შიდა სივრცე დამთვალიერებელთათვის გაიხსნა [[ევროპის მემკვიდრეობის დღეები]]ს ინიციატივის ფარგლებში.<ref>{{Cite web |url=http://www.cnews.cz/praha-10-spousti-qrpedii-pamatky-oznackuje-qr-kody |title=Praha 10 spouští QRpedii. Památky označkuje QR kódy |website=CNews.cz |author=Lukáš Václavík |date=2012-09 |access-date=2013-11-16 }}</ref> == საინტერესო ფაქტები == ცნობილი ჩეხი მხატვარი იაკუბ შიკანედერი 1884 წლის [[5 ივლისი|5 ივლისს]] სწორედ ამ ტაძარში დაქორწინდა ემილია ნევოლოვაზე (1859–1931), პრაღის რკინიგზის თანამშრომლის, იოსებ ნევოლოვას ქალიშვილზე. „კეთილი ჯარისკაცის შვეიკის“ მოქმედება ამ ეკლესიაში ვითარდება, როდესაც შვეიკი და საველე კურატი კაცი აქ მიდიან საკურთხევლის წასაღებად, რადგან საველე კურატმა ის შეცდომით გაყიდა. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] 2oh2fzqfezstnfvzruxxa3idnmo9inq 5417223 5417219 2026-06-20T09:20:30Z GagaMumladze2020 126180 5417223 wikitext text/x-wiki {{მმ*|პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია}} {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | სურათი = Vršovice kostel sv. Mikuláše 2a.jpg | infobox_width = | წარწერა = წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია | რაიონი = ვრშოვიცე | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|04|10|N|14|27|07|E}} | ადგილმდებარეობა = ვრშოვიცე, პრაღა 10 | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[ნეოგოთიკა]] | ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი | თარიღდება = [[1704]] | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°27′07″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°04′10″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = სამრევლო ეკლესია }}{{დივ}} '''პრაღის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svatého Mikuláše}}) — ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, [[პრაღა 10]]-ის ვრშოვიცეს უბანში. ამ ადგილზე ეკლესია სულ მცირე [[XI საუკუნე|XI საუკუნიდან]] არსებობდა, თუმცა დღევანდელი ნაგებობა, თავისი ნეოგოთიკური ფასადით, [[XVIII საუკუნე|XVIII]] და [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეებში]] აშენდა.<ref>{{cite web |url=https://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=Praha stověžatá |access-date=2026-06-19 }}</ref> ეკლესია ეკუთვნის [[რომის კათოლიკური ეკლესია|რომის კათოლიკურ ეკლესიას]] და წარმოადგენს მოქმედ სამრევლო ტაძარს.<ref>{{cite web |url=https://prague.eu/de/objevujte/kirche-des-hl-nikolaus-vrsovice/ |title=Kirche des hl. Nikolaus — Vršovice |website=Prague City Tourism |access-date=2026-06-19 }}</ref> ==აღწერა== ეს მოკრძალებული ეკლესია, სულ მცირე, მესამე რელიგიური ნაგებობაა ამ ადგილზე. პირველი ქრისტიანული ეკლესია აქ [[XI საუკუნე|XI საუკუნეში]] არსებობდა და [[მარიამ მაგდალინელი]]ს სახელზე იყო ნაკურთხი.<ref>{{cite web |url=http://virtualni.praha.eu/towers/church-of-st-nicholas-in-vrsovice.html |title=Church of St. Nicholas in Vršovice |website=virtualni.praha.eu |access-date=16 ნოემბერი 2013 }}</ref> პირველი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აქ 1422 წელს აიგო.<ref>{{cite web |url=http://www.1pragueguide.com/church-of-st-nicholas-in-vrsovice |title=Church of St Nicholas in Vrsovice |website=1PragueGuide |access-date=2013-11-16 }}</ref> თუმცა ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილას საკულტო ნაგებობა რომაელთა პერიოდიდანვე არსებობდა. ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე იყო ნაკურთხი, თუმცა ეს პრაღაში ამ სახელობის ერთადერთი ტაძარი არ ყოფილა. დღეს პრაღაში [[წმინდა ნიკოლოზი]]ს სახელზე ნაკურთხი სამი ეკლესიაა. [[1704]] წელს ძველი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ნაგებობა ახალი ეკლესიით შეიცვალა, თუმცა იგი მზარდი მოსახლეობისთვის მალე მცირე აღმოჩნდა. [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] 90-იან წლებში ტაძარი გააფართოეს და მას [[ბოჰუმილ ჰოლეჩეკი]]ს მიერ დაპროექტებული ფასადი მიაშენეს. ამ დროისთვის ეკლესიის გარშემო არსებული სასაფლაო უკვე გაუქმებული იყო. სწორედ ესაა ის ეკლესია, რომელიც დღეს არსებობს. კოშკსა და ხახვისებურ გუმბათზე აღმართული დიდი რვაწახნაგა ჯვარი 28 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. [[ფაილი:Vrsovice-vavrousek2.jpg|მინი|ვრშოვიცეს ეკლესიის ხედი შაფარჟიკოვას ქუჩიდან, 1910 წელი]] შემორჩენილია [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ორღანი და აღსარების კაბინები. 1890-იანი წლების შემდეგ განხორციელებული ძირითადი ცვლილებები მხოლოდ მთავარი კიბის შეცვლა და ორი ზარიდან ერთ-ერთის მოხსნა იყო. ეს ზარი [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩამოხსნეს. დარჩენილი დიდი ზარი, რომლის წონა 300 კილოგრამია, [[1511]] წლით თარიღდება და იგი ცნობილმა ზარების ოსტატმა „პრაღელმა ბართლომემ“ ჩამოასხა. [[1923]] წელს მთავარი გუმბათის ქვემოთ დამატებით დამონტაჟდა 35-კილოგრამიანი პატარა ზარი, რომელიც სამგლოვიარო ზარად გამოიყენება. მისი ავტორია [[ოკტავ ვინტერი]]. კოშკის ასტრონომიულ საათს დასავლეთ მხარეს მთვარის ციფერბლატი აქვს, რომელიც მთვარის ფაზებსა და საღამოს ცაზე [[ვენერა (პლანეტა)|ვენერის]] („საღამოს ვარსკვლავის“) მდებარეობას აჩვენებს. გადმოცემის თანახმად, როდესაც ვრშოვიცეს საბჭომ [[1866]] წელს [[სობოტკა]]ში მცხოვრები [[იან პროკეში]]სგან საათი შეიძინა, მასში 600 ოქროს მონეტა გადაიხადა.<ref>{{Cite web |url=http://www.orloj.eu/cs/prokes.htm |title=Jan Prokes – orlojník from Sobotka |website=Orloj.eu |access-date=2013-11-17}}</ref> ჩრდილოეთ კედელთან დგას წმინდა [[იოანე ნეპომუკელი]]ს ქანდაკება. იგი [[1393]] წელს [[ვაცლავ IV (ბოჰემია)|ვაცლავ IV-ის]] ბრძანებით აწამეს და მოკლეს, რადგან, გადმოცემის მიხედვით, უარი განაცხადა დედოფლის საიდუმლოებების გამხელაზე, რომლებიც მას აღსარების დროს ჰქონდა მინდობილი.<ref>{{Cite web |url=http://www.sjn.cz/eng/chronological_summary.htm |title=St. John of Nepomuk – Chronological summary |website=sjn.cz |access-date=2013-11-17 }}</ref> ქანდაკების ქვეშ განთავსებული წარწერის თანახმად, ქალაქი სწორედ ამ წმინდანს ეძღვნება. ეკლესია [[1973]] წელს განახლდა, ხოლო [[1988]] წელს წმინდა ნიკოლოზის ხატი მოიპარეს. მის ნაცვლად ახალი ხატი [[2001]] წელს [[ვაცლავ რადი]]სგან შეიძინეს.<ref>{{Cite web |url=http://www.takemetoprague.eu/index.php/en/2011-02-08-08-56-18/anotherquarters/vrsovice/kostelsvmikulasevrsovice.html |title=Church of St Nicholas |website=Takemetoprague |access-date=2013-11-16 }}</ref> [[2012]] წლის სექტემბერში ეკლესიის შიდა სივრცე დამთვალიერებელთათვის გაიხსნა [[ევროპის მემკვიდრეობის დღეები]]ს ინიციატივის ფარგლებში.<ref>{{Cite web |url=http://www.cnews.cz/praha-10-spousti-qrpedii-pamatky-oznackuje-qr-kody |title=Praha 10 spouští QRpedii. Památky označkuje QR kódy |website=CNews.cz |author=Lukáš Václavík |date=2012-09 |access-date=2013-11-16 }}</ref> == საინტერესო ფაქტები == ცნობილი ჩეხი მხატვარი იაკუბ შიკანედერი 1884 წლის [[5 ივლისი|5 ივლისს]] სწორედ ამ ტაძარში დაქორწინდა ემილია ნევოლოვაზე (1859–1931), პრაღის რკინიგზის თანამშრომლის, იოსებ ნევოლოვას ქალიშვილზე.<ref>{{Citace elektronického periodika | titul = Jakub Schikaneder | periodikum = Encyklopedie Prahy 2 | url = https://encyklopedie.praha2.cz/node/2109 | datum přístupu = 20. 6. 2026 }}</ref> „კეთილი ჯარისკაცის შვეიკის“ მოქმედება ამ ეკლესიაში ვითარდება, როდესაც შვეიკი და საველე კურატი კაცი აქ მიდიან საკურთხევლის წასაღებად, რადგან საველე კურატმა ის შეცდომით გაყიდა. == სქოლიო == [[კატეგორია: პრაღის ტაძრები]] n1laxxjxpwo24spvtya0ynw9w4xf5qy 1 892915 5417106 2026-06-19T20:17:08Z GagaMumladze2020 126180 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417106 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892916 5417118 2026-06-19T20:44:29Z Ninuca-QR 175479 ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}} ქეითი ჯეინ ტეილორი (ქალიშვილობის გვარი — პერი; დაბადებული 1980 წლის 30 დეკემბერს) — ავსტრალიელი მოდის დიზაინერი. მისი ბრენდი თავდაპირველად პადინგტონის ბაზრობაზე... 5417118 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Ninuca-QR|Ninuca-QR]].|19|06|2026}} ქეითი ჯეინ ტეილორი (ქალიშვილობის გვარი — პერი; დაბადებული 1980 წლის 30 დეკემბერს) — ავსტრალიელი მოდის დიზაინერი. მისი ბრენდი თავდაპირველად პადინგტონის ბაზრობაზე დაიწყო, მოგვიანებით კი საქმიანობა სიდნეიში მდებარე მაღაზიაში გააგრძელა. ცხოვრება და კარიერა პერი დაიბადა კემდენში, ლონდონში, ინგლისში. ადრეულ წლებში, მშობლების დაშორების შემდეგ, იგი დედასთან და დედის პარტნიორთან ერთად მოგზაურობდა და ოთხ კონტინენტზე — აზიაში, ევროპაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში — ცხოვრობდა. ამჟამად იგი სიდნეიში ცხოვრობს. მისი დედა მჭიდროდ თანამშრომლობდა ბენეტონის ძმებთან, სანამ 1970-იან წლებში საკუთარ მოდის ბრენდს შექმნიდა. მისი კლიენტები იყვნენ ისეთი ცნობილი პირები, როგორებიც იყვნენ დიანა, უელსის პრინცესა, და პოლ მაკ-კარტნი. პერიმ განათლება მიიღო FBI-ის მოდის კოლეჯში, რომელიც სიდნეის რაიონ გლებში მდებარეობს. მან გადაწყვიტა, რომ მისი კოლექცია ავსტრალიაში დამზადებულიყო და ამისათვის ავსტრალიური ჯერსის ქსოვილი გამოიყენა. 2008 წლის სექტემბერში პერიმ თავისი ბრენდისთვის სავაჭრო ნიშნის რეგისტრაციის განაცხადი შეიტანა. განაცხადი ოფიციალურად დამტკიცდა, როგორც სავაჭრო ნიშანი №1264761, 2009 წლის 29 იანვარს, ავსტრალიის სავაჭრო ნიშნების ოფიციალურ ჟურნალში. 2009 წლის ივნისში მან გახსნა Katie Perry Studio სიდნეის გარეუბან მოსმანში. სახელთან დაკავშირებული დავა 2009 წლის ივნისში, ბრიზბენში მდებარე ინტელექტუალური საკუთრების იურიდიულმა ფირმამ Fisher Adams Kelly, რომელიც ამერიკელი მომღერლის, Katy Perry ინტერესებს წარმოადგენდა, მიმართა IP Australia-ს ახალი სავაჭრო ნიშნის წინააღმდეგობის მიზნით. ამის საფუძველი სახელების მსგავსება იყო. IP Australia-ში მოსმენა 2009 წლის 10 ივლისისთვის დაინიშნა, სადაც მხარე უნდა ეცადა სტანდარტული სამთვიანი ვადის გახანგრძლივებას, რომლის განმავლობაშიც ახალი სავაჭრო ნიშნის გასაჩივრება შეიძლებოდა. ზოგიერთმა მედიასაშუალებამ ეს პროცესი „სასამართლო დავად“ აღწერა. თუმცა, IP Australia-ში შეტანილი განაცხადი სასამართლო სარჩელი არ ყოფილა, ხოლო ქეთი პერიმ საკუთარ ბლოგზე უარყო ინფორმაცია რაიმე სასამართლო დავის არსებობის შესახებ. 2009 წლის 29 ივნისს ქეითი პერიმ მომღერალ ქეთი პერის პირადი ვიდეომიმართვა გამოაქვეყნა YouTube-ზე, სადაც იურისტების გვერდის ავლით უშუალო კომუნიკაციას ცდილობდა. მან გამოთქვა სურვილი, რომ ორივე ქალს საკუთარი ოცნებების განხორციელება შეძლებოდა და მომღერალს წარმატება უსურვა მომავალი ავსტრალიური ტურნესთვის. 2019 წლის ოქტომბერში პერიმ ავსტრალიაში სავაჭრო ნიშნის დარღვევის გამო სამართლებრივი პროცესი წამოიწყო მომღერლის წინააღმდეგ. იგი ამტკიცებდა, რომ მომღერალი უგულებელყოფდა მის უფლებებს რეგისტრირებულ ავსტრალიურ სავაჭრო ნიშანზე და, მიუხედავად იმისა, რომ ამ უფლებების შესახებ სრულად იყო ინფორმირებული, ავსტრალიაში იყენებდა სახელწოდებას „Katy Perry“ ტანსაცმლისა და მსგავსი საქონლის გასაყიდად. ქეითი პერის მტკიცებით, ნიშანი „Katy Perry“ არსებითად იდენტური ან მოტყუებით მსგავსია მისი რეგისტრირებული ნიშნისა „Katie Perry“, რომელიც ტანსაცმლისთვის (25-ე კლასი) არის რეგისტრირებული, რის გამოც მომღერალი მის სავაჭრო ნიშანს არღვევდა. 2023 წლის აპრილში ავსტრალიის ფედერალურმა სასამართლომ გამოაქვეყნა გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც დაადგინა, რომ მომღერალმა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი დაარღვია ავსტრალიაში. 2023 წლის 14 ივნისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ქეთი პერიმ და მისმა კომპანიებმა აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს. 2024 წლის 22 ნოემბერს ქეთი პერიმ სააპელაციო სასამართლოში მოიგო საქმე. ავსტრალიის ფედერალური სასამართლოს სრული შემადგენლობის სასამართლომ მის სასარგებლოდ მიიღო გადაწყვეტილება, რის შედეგადაც ქეითი პერის სავაჭრო ნიშნის გაუქმებაც კი შესაძლებელი გახდა. თუმცა, 2026 წლის მარტში ავსტრალიის უმაღლესმა სასამართლომ ძალაში დატოვა დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ქეთი პერი სისტემატურად არღვევდა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანს. უმრავლესობის გადაწყვეტილებით, სასამართლომ დაადგინა, რომ ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი არ აზიანებდა მომღერლის რეპუტაციას და არ ქმნიდა მომხმარებელთა დაბნევის მნიშვნელოვან რისკს. სასამართლო ხარჯების ანაზღაურებაც ქეითი პერის სასარგებლოდ განისაზღვრა. a7smaovg9z75ogx61b1o2gud3yz7ln3 5417125 5417118 2026-06-19T20:57:37Z Ninuca-QR 175479 5417125 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Ninuca-QR|Ninuca-QR]].|19|06|2026}} '''ქეითი ჯეინ ტეილორი''' (ქალიშვილობის გვარი — პერი; დაბადებული 1980 წლის 30 დეკემბერს) — ავსტრალიელი მოდის დიზაინერი. მისი ბრენდი თავდაპირველად პადინგტონის ბაზრობაზე დაიწყო, მოგვიანებით კი საქმიანობა სიდნეიში მდებარე მაღაზიაში გააგრძელა. ==ცხოვრება და კარიერა== პერი დაიბადა კემდენში, ლონდონში, ინგლისში. ადრეულ წლებში, მშობლების დაშორების შემდეგ, იგი დედასთან და დედის პარტნიორთან ერთად მოგზაურობდა და ოთხ კონტინენტზე — აზიაში, ევროპაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში — ცხოვრობდა. ამჟამად იგი სიდნეიში ცხოვრობს. მისი დედა მჭიდროდ თანამშრომლობდა ბენეტონის ძმებთან, სანამ 1970-იან წლებში საკუთარ მოდის ბრენდს შექმნიდა. მისი კლიენტები იყვნენ ისეთი ცნობილი პირები, როგორებიც იყვნენ დიანა, უელსის პრინცესა, და პოლ მაკ-კარტნი. პერიმ განათლება მიიღო FBI-ის მოდის კოლეჯში, რომელიც სიდნეის რაიონ გლებში მდებარეობს. მან გადაწყვიტა, რომ მისი კოლექცია ავსტრალიაში დამზადებულიყო და ამისათვის ავსტრალიური ჯერსის ქსოვილი გამოიყენა. 2008 წლის სექტემბერში პერიმ თავისი ბრენდისთვის სავაჭრო ნიშნის რეგისტრაციის განაცხადი შეიტანა. განაცხადი ოფიციალურად დამტკიცდა, როგორც სავაჭრო ნიშანი №1264761, 2009 წლის 29 იანვარს, ავსტრალიის სავაჭრო ნიშნების ოფიციალურ ჟურნალში. 2009 წლის ივნისში მან გახსნა Katie Perry Studio სიდნეის გარეუბან მოსმანში. ==სახელთან დაკავშირებული დავა== 2009 წლის ივნისში, ბრიზბენში მდებარე ინტელექტუალური საკუთრების იურიდიულმა ფირმამ Fisher Adams Kelly, რომელიც ამერიკელი მომღერლის, Katy Perry ინტერესებს წარმოადგენდა, მიმართა IP Australia-ს ახალი სავაჭრო ნიშნის წინააღმდეგობის მიზნით. ამის საფუძველი სახელების მსგავსება იყო. IP Australia-ში მოსმენა 2009 წლის 10 ივლისისთვის დაინიშნა, სადაც მხარე უნდა ეცადა სტანდარტული სამთვიანი ვადის გახანგრძლივებას, რომლის განმავლობაშიც ახალი სავაჭრო ნიშნის გასაჩივრება შეიძლებოდა. ზოგიერთმა მედიასაშუალებამ ეს პროცესი „სასამართლო დავად“ აღწერა. თუმცა, IP Australia-ში შეტანილი განაცხადი სასამართლო სარჩელი არ ყოფილა, ხოლო ქეთი პერიმ საკუთარ ბლოგზე უარყო ინფორმაცია რაიმე სასამართლო დავის არსებობის შესახებ. 2009 წლის 29 ივნისს ქეითი პერიმ მომღერალ ქეთი პერის პირადი ვიდეომიმართვა გამოაქვეყნა YouTube-ზე, სადაც იურისტების გვერდის ავლით უშუალო კომუნიკაციას ცდილობდა. მან გამოთქვა სურვილი, რომ ორივე ქალს საკუთარი ოცნებების განხორციელება შეძლებოდა და მომღერალს წარმატება უსურვა მომავალი ავსტრალიური ტურნესთვის. 2019 წლის ოქტომბერში პერიმ ავსტრალიაში სავაჭრო ნიშნის დარღვევის გამო სამართლებრივი პროცესი წამოიწყო მომღერლის წინააღმდეგ. იგი ამტკიცებდა, რომ მომღერალი უგულებელყოფდა მის უფლებებს რეგისტრირებულ ავსტრალიურ სავაჭრო ნიშანზე და, მიუხედავად იმისა, რომ ამ უფლებების შესახებ სრულად იყო ინფორმირებული, ავსტრალიაში იყენებდა სახელწოდებას „Katy Perry“ ტანსაცმლისა და მსგავსი საქონლის გასაყიდად. ქეითი პერის მტკიცებით, ნიშანი „Katy Perry“ არსებითად იდენტური ან მოტყუებით მსგავსია მისი რეგისტრირებული ნიშნისა „Katie Perry“, რომელიც ტანსაცმლისთვის (25-ე კლასი) არის რეგისტრირებული, რის გამოც მომღერალი მის სავაჭრო ნიშანს არღვევდა. 2023 წლის აპრილში ავსტრალიის ფედერალურმა სასამართლომ გამოაქვეყნა გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც დაადგინა, რომ მომღერალმა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი დაარღვია ავსტრალიაში. 2023 წლის 14 ივნისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ქეთი პერიმ და მისმა კომპანიებმა აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს. 2024 წლის 22 ნოემბერს ქეთი პერიმ სააპელაციო სასამართლოში მოიგო საქმე. ავსტრალიის ფედერალური სასამართლოს სრული შემადგენლობის სასამართლომ მის სასარგებლოდ მიიღო გადაწყვეტილება, რის შედეგადაც ქეითი პერის სავაჭრო ნიშნის გაუქმებაც კი შესაძლებელი გახდა. თუმცა, 2026 წლის მარტში ავსტრალიის უმაღლესმა სასამართლომ ძალაში დატოვა დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ქეთი პერი სისტემატურად არღვევდა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანს. უმრავლესობის გადაწყვეტილებით, სასამართლომ დაადგინა, რომ ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი არ აზიანებდა მომღერლის რეპუტაციას და არ ქმნიდა მომხმარებელთა დაბნევის მნიშვნელოვან რისკს. სასამართლო ხარჯების ანაზღაურებაც ქეითი პერის სასარგებლოდ განისაზღვრა. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} 8hbjaot4ud23gumk1wqczfohel8lt4p 5417126 5417125 2026-06-19T20:58:39Z Ninuca-QR 175479 5417126 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Ninuca-QR|Ninuca-QR]].|19|06|2026}} '''ქეითი ჯეინ ტეილორი''' (დ. [[30 დეკემბერი]], [[1980]]) — ავსტრალიელი მოდის დიზაინერი. მისი ბრენდი თავდაპირველად პადინგტონის ბაზრობაზე დაიწყო, მოგვიანებით კი საქმიანობა სიდნეიში მდებარე მაღაზიაში გააგრძელა. ==ცხოვრება და კარიერა== პერი დაიბადა კემდენში, ლონდონში, ინგლისში. ადრეულ წლებში, მშობლების დაშორების შემდეგ, იგი დედასთან და დედის პარტნიორთან ერთად მოგზაურობდა და ოთხ კონტინენტზე — აზიაში, ევროპაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში — ცხოვრობდა. ამჟამად იგი სიდნეიში ცხოვრობს. მისი დედა მჭიდროდ თანამშრომლობდა ბენეტონის ძმებთან, სანამ 1970-იან წლებში საკუთარ მოდის ბრენდს შექმნიდა. მისი კლიენტები იყვნენ ისეთი ცნობილი პირები, როგორებიც იყვნენ დიანა, უელსის პრინცესა, და პოლ მაკ-კარტნი. პერიმ განათლება მიიღო FBI-ის მოდის კოლეჯში, რომელიც სიდნეის რაიონ გლებში მდებარეობს. მან გადაწყვიტა, რომ მისი კოლექცია ავსტრალიაში დამზადებულიყო და ამისათვის ავსტრალიური ჯერსის ქსოვილი გამოიყენა. 2008 წლის სექტემბერში პერიმ თავისი ბრენდისთვის სავაჭრო ნიშნის რეგისტრაციის განაცხადი შეიტანა. განაცხადი ოფიციალურად დამტკიცდა, როგორც სავაჭრო ნიშანი №1264761, 2009 წლის 29 იანვარს, ავსტრალიის სავაჭრო ნიშნების ოფიციალურ ჟურნალში. 2009 წლის ივნისში მან გახსნა Katie Perry Studio სიდნეის გარეუბან მოსმანში. ==სახელთან დაკავშირებული დავა== 2009 წლის ივნისში, ბრიზბენში მდებარე ინტელექტუალური საკუთრების იურიდიულმა ფირმამ Fisher Adams Kelly, რომელიც ამერიკელი მომღერლის, Katy Perry ინტერესებს წარმოადგენდა, მიმართა IP Australia-ს ახალი სავაჭრო ნიშნის წინააღმდეგობის მიზნით. ამის საფუძველი სახელების მსგავსება იყო. IP Australia-ში მოსმენა 2009 წლის 10 ივლისისთვის დაინიშნა, სადაც მხარე უნდა ეცადა სტანდარტული სამთვიანი ვადის გახანგრძლივებას, რომლის განმავლობაშიც ახალი სავაჭრო ნიშნის გასაჩივრება შეიძლებოდა. ზოგიერთმა მედიასაშუალებამ ეს პროცესი „სასამართლო დავად“ აღწერა. თუმცა, IP Australia-ში შეტანილი განაცხადი სასამართლო სარჩელი არ ყოფილა, ხოლო ქეთი პერიმ საკუთარ ბლოგზე უარყო ინფორმაცია რაიმე სასამართლო დავის არსებობის შესახებ. 2009 წლის 29 ივნისს ქეითი პერიმ მომღერალ ქეთი პერის პირადი ვიდეომიმართვა გამოაქვეყნა YouTube-ზე, სადაც იურისტების გვერდის ავლით უშუალო კომუნიკაციას ცდილობდა. მან გამოთქვა სურვილი, რომ ორივე ქალს საკუთარი ოცნებების განხორციელება შეძლებოდა და მომღერალს წარმატება უსურვა მომავალი ავსტრალიური ტურნესთვის. 2019 წლის ოქტომბერში პერიმ ავსტრალიაში სავაჭრო ნიშნის დარღვევის გამო სამართლებრივი პროცესი წამოიწყო მომღერლის წინააღმდეგ. იგი ამტკიცებდა, რომ მომღერალი უგულებელყოფდა მის უფლებებს რეგისტრირებულ ავსტრალიურ სავაჭრო ნიშანზე და, მიუხედავად იმისა, რომ ამ უფლებების შესახებ სრულად იყო ინფორმირებული, ავსტრალიაში იყენებდა სახელწოდებას „Katy Perry“ ტანსაცმლისა და მსგავსი საქონლის გასაყიდად. ქეითი პერის მტკიცებით, ნიშანი „Katy Perry“ არსებითად იდენტური ან მოტყუებით მსგავსია მისი რეგისტრირებული ნიშნისა „Katie Perry“, რომელიც ტანსაცმლისთვის (25-ე კლასი) არის რეგისტრირებული, რის გამოც მომღერალი მის სავაჭრო ნიშანს არღვევდა. 2023 წლის აპრილში ავსტრალიის ფედერალურმა სასამართლომ გამოაქვეყნა გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც დაადგინა, რომ მომღერალმა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი დაარღვია ავსტრალიაში. 2023 წლის 14 ივნისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ქეთი პერიმ და მისმა კომპანიებმა აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს. 2024 წლის 22 ნოემბერს ქეთი პერიმ სააპელაციო სასამართლოში მოიგო საქმე. ავსტრალიის ფედერალური სასამართლოს სრული შემადგენლობის სასამართლომ მის სასარგებლოდ მიიღო გადაწყვეტილება, რის შედეგადაც ქეითი პერის სავაჭრო ნიშნის გაუქმებაც კი შესაძლებელი გახდა. თუმცა, 2026 წლის მარტში ავსტრალიის უმაღლესმა სასამართლომ ძალაში დატოვა დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ქეთი პერი სისტემატურად არღვევდა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანს. უმრავლესობის გადაწყვეტილებით, სასამართლომ დაადგინა, რომ ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი არ აზიანებდა მომღერლის რეპუტაციას და არ ქმნიდა მომხმარებელთა დაბნევის მნიშვნელოვან რისკს. სასამართლო ხარჯების ანაზღაურებაც ქეითი პერის სასარგებლოდ განისაზღვრა. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} e7xwxguci1g2f8k3py6j5rfoiiqxad1 5417272 5417126 2026-06-20T10:56:11Z Ninuca-QR 175479 5417272 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Ninuca-QR|Ninuca-QR]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მოდის დიზაინერი | სახელი= ქეითი პერი | სურათი= | სურათის აღწერა= | ნამდვილი სახელი= ქეითი ჯეინ ტეილორი | საქმიანობა= მოდის დიზაინერი | ლეიბლი= | თანამშრომლობა= | დაბადება= 30 დეკემბერი, 1980 | საიდან= ლონდონი, გაერთიანებული სამეფო | მოქალაქეობა= ავსტრალია | საცხოვრებელი= | გარდაცვალება= | ადგილი= | მიზეზი= | ეროვნება= | ნათესავები= | მამა= | დედა= | მეუღლე= | შვილები= | ჯილდოები და პრემიები= | საიტი= }} '''ქეითი ჯეინ ტეილორი''' (დ. [[30 დეკემბერი]], [[1980]]) — ავსტრალიელი მოდის დიზაინერი. მისი ბრენდი თავდაპირველად პადინგტონის ბაზრობაზე დაიწყო, მოგვიანებით კი საქმიანობა სიდნეიში მდებარე მაღაზიაში გააგრძელა. ==ცხოვრება და კარიერა== პერი დაიბადა კემდენში, ლონდონში, ინგლისში. ადრეულ წლებში, მშობლების დაშორების შემდეგ, იგი დედასთან და დედის პარტნიორთან ერთად მოგზაურობდა და ოთხ კონტინენტზე — აზიაში, ევროპაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში — ცხოვრობდა. ამჟამად იგი სიდნეიში ცხოვრობს. მისი დედა მჭიდროდ თანამშრომლობდა ბენეტონის ძმებთან, სანამ 1970-იან წლებში საკუთარ მოდის ბრენდს შექმნიდა. მისი კლიენტები იყვნენ ისეთი ცნობილი პირები, როგორებიც იყვნენ დიანა, უელსის პრინცესა, და პოლ მაკ-კარტნი. პერიმ განათლება მიიღო FBI-ის მოდის კოლეჯში, რომელიც სიდნეის რაიონ გლებში მდებარეობს. მან გადაწყვიტა, რომ მისი კოლექცია ავსტრალიაში დამზადებულიყო და ამისათვის ავსტრალიური ჯერსის ქსოვილი გამოიყენა. 2008 წლის სექტემბერში პერიმ თავისი ბრენდისთვის სავაჭრო ნიშნის რეგისტრაციის განაცხადი შეიტანა. განაცხადი ოფიციალურად დამტკიცდა, როგორც სავაჭრო ნიშანი №1264761, 2009 წლის 29 იანვარს, ავსტრალიის სავაჭრო ნიშნების ოფიციალურ ჟურნალში. 2009 წლის ივნისში მან გახსნა Katie Perry Studio სიდნეის გარეუბან მოსმანში. ==სახელთან დაკავშირებული დავა== 2009 წლის ივნისში, ბრიზბენში მდებარე ინტელექტუალური საკუთრების იურიდიულმა ფირმამ Fisher Adams Kelly, რომელიც ამერიკელი მომღერლის, Katy Perry ინტერესებს წარმოადგენდა, მიმართა IP Australia-ს ახალი სავაჭრო ნიშნის წინააღმდეგობის მიზნით. ამის საფუძველი სახელების მსგავსება იყო. IP Australia-ში მოსმენა 2009 წლის 10 ივლისისთვის დაინიშნა, სადაც მხარე უნდა ეცადა სტანდარტული სამთვიანი ვადის გახანგრძლივებას, რომლის განმავლობაშიც ახალი სავაჭრო ნიშნის გასაჩივრება შეიძლებოდა. ზოგიერთმა მედიასაშუალებამ ეს პროცესი „სასამართლო დავად“ აღწერა. თუმცა, IP Australia-ში შეტანილი განაცხადი სასამართლო სარჩელი არ ყოფილა, ხოლო ქეთი პერიმ საკუთარ ბლოგზე უარყო ინფორმაცია რაიმე სასამართლო დავის არსებობის შესახებ. 2009 წლის 29 ივნისს ქეითი პერიმ მომღერალ ქეთი პერის პირადი ვიდეომიმართვა გამოაქვეყნა YouTube-ზე, სადაც იურისტების გვერდის ავლით უშუალო კომუნიკაციას ცდილობდა. მან გამოთქვა სურვილი, რომ ორივე ქალს საკუთარი ოცნებების განხორციელება შეძლებოდა და მომღერალს წარმატება უსურვა მომავალი ავსტრალიური ტურნესთვის. 2019 წლის ოქტომბერში პერიმ ავსტრალიაში სავაჭრო ნიშნის დარღვევის გამო სამართლებრივი პროცესი წამოიწყო მომღერლის წინააღმდეგ. იგი ამტკიცებდა, რომ მომღერალი უგულებელყოფდა მის უფლებებს რეგისტრირებულ ავსტრალიურ სავაჭრო ნიშანზე და, მიუხედავად იმისა, რომ ამ უფლებების შესახებ სრულად იყო ინფორმირებული, ავსტრალიაში იყენებდა სახელწოდებას „Katy Perry“ ტანსაცმლისა და მსგავსი საქონლის გასაყიდად. ქეითი პერის მტკიცებით, ნიშანი „Katy Perry“ არსებითად იდენტური ან მოტყუებით მსგავსია მისი რეგისტრირებული ნიშნისა „Katie Perry“, რომელიც ტანსაცმლისთვის (25-ე კლასი) არის რეგისტრირებული, რის გამოც მომღერალი მის სავაჭრო ნიშანს არღვევდა. 2023 წლის აპრილში ავსტრალიის ფედერალურმა სასამართლომ გამოაქვეყნა გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც დაადგინა, რომ მომღერალმა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი დაარღვია ავსტრალიაში. 2023 წლის 14 ივნისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ქეთი პერიმ და მისმა კომპანიებმა აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს. 2024 წლის 22 ნოემბერს ქეთი პერიმ სააპელაციო სასამართლოში მოიგო საქმე. ავსტრალიის ფედერალური სასამართლოს სრული შემადგენლობის სასამართლომ მის სასარგებლოდ მიიღო გადაწყვეტილება, რის შედეგადაც ქეითი პერის სავაჭრო ნიშნის გაუქმებაც კი შესაძლებელი გახდა. თუმცა, 2026 წლის მარტში ავსტრალიის უმაღლესმა სასამართლომ ძალაში დატოვა დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ქეთი პერი სისტემატურად არღვევდა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანს. უმრავლესობის გადაწყვეტილებით, სასამართლომ დაადგინა, რომ ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი არ აზიანებდა მომღერლის რეპუტაციას და არ ქმნიდა მომხმარებელთა დაბნევის მნიშვნელოვან რისკს. სასამართლო ხარჯების ანაზღაურებაც ქეითი პერის სასარგებლოდ განისაზღვრა. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} 57kjhfqs82j4b9yw09gsb9lcha2fgxf 5417273 5417272 2026-06-20T10:58:21Z Ninuca-QR 175479 5417273 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Ninuca-QR|Ninuca-QR]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მოდის დიზაინერი | სახელი= ქეითი პერი | სურათი= | სურათის აღწერა= | ნამდვილი სახელი= ქეითი ჯეინ ტეილორი | საქმიანობა= მოდის [[დიზაინერი]] | ლეიბლი= | თანამშრომლობა= | დაბადება= [[30 დეკემბერი]], [[1980]] | საიდან= [[ლონდონი]], [[გაერთიანებული სამეფო]] | მოქალაქეობა= [[ავსტრალია]] | საცხოვრებელი= | გარდაცვალება= | ადგილი= | მიზეზი= | ეროვნება= | ნათესავები= | მამა= | დედა= | მეუღლე= | შვილები= | ჯილდოები და პრემიები= | საიტი= }} '''ქეითი ჯეინ ტეილორი''' (დ. [[30 დეკემბერი]], [[1980]]) — ავსტრალიელი მოდის დიზაინერი. მისი ბრენდი თავდაპირველად პადინგტონის ბაზრობაზე დაიწყო, მოგვიანებით კი საქმიანობა სიდნეიში მდებარე მაღაზიაში გააგრძელა. ==ცხოვრება და კარიერა== პერი დაიბადა კემდენში, ლონდონში, ინგლისში. ადრეულ წლებში, მშობლების დაშორების შემდეგ, იგი დედასთან და დედის პარტნიორთან ერთად მოგზაურობდა და ოთხ კონტინენტზე — აზიაში, ევროპაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში — ცხოვრობდა. ამჟამად იგი სიდნეიში ცხოვრობს. მისი დედა მჭიდროდ თანამშრომლობდა ბენეტონის ძმებთან, სანამ 1970-იან წლებში საკუთარ მოდის ბრენდს შექმნიდა. მისი კლიენტები იყვნენ ისეთი ცნობილი პირები, როგორებიც იყვნენ დიანა, უელსის პრინცესა, და პოლ მაკ-კარტნი. პერიმ განათლება მიიღო FBI-ის მოდის კოლეჯში, რომელიც სიდნეის რაიონ გლებში მდებარეობს. მან გადაწყვიტა, რომ მისი კოლექცია ავსტრალიაში დამზადებულიყო და ამისათვის ავსტრალიური ჯერსის ქსოვილი გამოიყენა. 2008 წლის სექტემბერში პერიმ თავისი ბრენდისთვის სავაჭრო ნიშნის რეგისტრაციის განაცხადი შეიტანა. განაცხადი ოფიციალურად დამტკიცდა, როგორც სავაჭრო ნიშანი №1264761, 2009 წლის 29 იანვარს, ავსტრალიის სავაჭრო ნიშნების ოფიციალურ ჟურნალში. 2009 წლის ივნისში მან გახსნა Katie Perry Studio სიდნეის გარეუბან მოსმანში. ==სახელთან დაკავშირებული დავა== 2009 წლის ივნისში, ბრიზბენში მდებარე ინტელექტუალური საკუთრების იურიდიულმა ფირმამ Fisher Adams Kelly, რომელიც ამერიკელი მომღერლის, Katy Perry ინტერესებს წარმოადგენდა, მიმართა IP Australia-ს ახალი სავაჭრო ნიშნის წინააღმდეგობის მიზნით. ამის საფუძველი სახელების მსგავსება იყო. IP Australia-ში მოსმენა 2009 წლის 10 ივლისისთვის დაინიშნა, სადაც მხარე უნდა ეცადა სტანდარტული სამთვიანი ვადის გახანგრძლივებას, რომლის განმავლობაშიც ახალი სავაჭრო ნიშნის გასაჩივრება შეიძლებოდა. ზოგიერთმა მედიასაშუალებამ ეს პროცესი „სასამართლო დავად“ აღწერა. თუმცა, IP Australia-ში შეტანილი განაცხადი სასამართლო სარჩელი არ ყოფილა, ხოლო ქეთი პერიმ საკუთარ ბლოგზე უარყო ინფორმაცია რაიმე სასამართლო დავის არსებობის შესახებ. 2009 წლის 29 ივნისს ქეითი პერიმ მომღერალ ქეთი პერის პირადი ვიდეომიმართვა გამოაქვეყნა YouTube-ზე, სადაც იურისტების გვერდის ავლით უშუალო კომუნიკაციას ცდილობდა. მან გამოთქვა სურვილი, რომ ორივე ქალს საკუთარი ოცნებების განხორციელება შეძლებოდა და მომღერალს წარმატება უსურვა მომავალი ავსტრალიური ტურნესთვის. 2019 წლის ოქტომბერში პერიმ ავსტრალიაში სავაჭრო ნიშნის დარღვევის გამო სამართლებრივი პროცესი წამოიწყო მომღერლის წინააღმდეგ. იგი ამტკიცებდა, რომ მომღერალი უგულებელყოფდა მის უფლებებს რეგისტრირებულ ავსტრალიურ სავაჭრო ნიშანზე და, მიუხედავად იმისა, რომ ამ უფლებების შესახებ სრულად იყო ინფორმირებული, ავსტრალიაში იყენებდა სახელწოდებას „Katy Perry“ ტანსაცმლისა და მსგავსი საქონლის გასაყიდად. ქეითი პერის მტკიცებით, ნიშანი „Katy Perry“ არსებითად იდენტური ან მოტყუებით მსგავსია მისი რეგისტრირებული ნიშნისა „Katie Perry“, რომელიც ტანსაცმლისთვის (25-ე კლასი) არის რეგისტრირებული, რის გამოც მომღერალი მის სავაჭრო ნიშანს არღვევდა. 2023 წლის აპრილში ავსტრალიის ფედერალურმა სასამართლომ გამოაქვეყნა გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც დაადგინა, რომ მომღერალმა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი დაარღვია ავსტრალიაში. 2023 წლის 14 ივნისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ქეთი პერიმ და მისმა კომპანიებმა აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს. 2024 წლის 22 ნოემბერს ქეთი პერიმ სააპელაციო სასამართლოში მოიგო საქმე. ავსტრალიის ფედერალური სასამართლოს სრული შემადგენლობის სასამართლომ მის სასარგებლოდ მიიღო გადაწყვეტილება, რის შედეგადაც ქეითი პერის სავაჭრო ნიშნის გაუქმებაც კი შესაძლებელი გახდა. თუმცა, 2026 წლის მარტში ავსტრალიის უმაღლესმა სასამართლომ ძალაში დატოვა დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ქეთი პერი სისტემატურად არღვევდა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანს. უმრავლესობის გადაწყვეტილებით, სასამართლომ დაადგინა, რომ ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი არ აზიანებდა მომღერლის რეპუტაციას და არ ქმნიდა მომხმარებელთა დაბნევის მნიშვნელოვან რისკს. სასამართლო ხარჯების ანაზღაურებაც ქეითი პერის სასარგებლოდ განისაზღვრა. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} 44o1f1jeqy69nqymph5ldhojnengktt 5417279 5417273 2026-06-20T11:29:56Z Ninuca-QR 175479 5417279 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Ninuca-QR|Ninuca-QR]].|19|06|2026}} {{ინფოდაფა მოდის დიზაინერი | სახელი= ქეითი პერი | სურათი= | სურათის აღწერა= | ნამდვილი სახელი= ქეითი ჯეინ ტეილორი | საქმიანობა= მოდის [[დიზაინერი]] | ლეიბლი= | თანამშრომლობა= | დაბადება= [[30 დეკემბერი]], [[1980]] | საიდან= [[ლონდონი]], [[გაერთიანებული სამეფო]] | მოქალაქეობა= [[ავსტრალია]] | საცხოვრებელი= | გარდაცვალება= | ადგილი= | მიზეზი= | ეროვნება= | ნათესავები= | მამა= | დედა= | მეუღლე= | შვილები= | ჯილდოები და პრემიები= | საიტი= }} '''ქეითი ჯეინ ტეილორი''' (დ. [[30 დეკემბერი]], [[1980]]) — [[ავსტრალიელი]] მოდის [[დიზაინერი]]. ქეითის ბრენდი თავდაპირველად პადინგტონის ბაზრობაზე დაიწყო, მოგვიანებით კი საქმიანობა [[სიდნეი|სიდნეიში]] მდებარე მაღაზიაში გააგრძელა. ==ცხოვრება და კარიერა== პერი დაიბადა [[კემდენი (ლონდონის რაიონი)|კემდენში]], [[ლონდონი|ლონდონში]], [[ინგლისი|ინგლისში]]. ადრეულ წლებში, მშობლების დაშორების შემდეგ, პერიმ დედასთან და მამინაცვალთან ერთად მოგზაურობდა და ოთხ კონტინენტზე — [[აზია|აზიაში]], [[ევროპა|ევროპაში]], [[აფრიკა|აფრიკასა]] და [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] — ცხოვრობდა. ამჟამად ქეითი [[სიდნეი|სიდნეიში]] ცხოვრობს. მისი დედა მჭიდროდ თანამშრომლობდა ბენეტონის ძმებთან, სანამ 1970-იან წლებში საკუთარ მოდის ბრენდს შექმნიდა. მისი კლიენტები იყვნენ ისეთი ცნობილი პირები, როგორებიც იყვნენ დიანა, უელსის პრინცესა, და პოლ მაკ-კარტნი. პერიმ განათლება მიიღო FBI-ის მოდის კოლეჯში, რომელიც სიდნეის რაიონ გლებში მდებარეობს. მან გადაწყვიტა, რომ მისი კოლექცია ავსტრალიაში დამზადებულიყო და ამისათვის ავსტრალიური ჯერსის ქსოვილი გამოიყენა. 2008 წლის სექტემბერში პერიმ თავისი ბრენდისთვის სავაჭრო ნიშნის რეგისტრაციის განაცხადი შეიტანა. განაცხადი ოფიციალურად დამტკიცდა, როგორც სავაჭრო ნიშანი №1264761, 2009 წლის 29 იანვარს, ავსტრალიის სავაჭრო ნიშნების ოფიციალურ ჟურნალში. 2009 წლის ივნისში მან გახსნა Katie Perry Studio სიდნეის გარეუბან მოსმანში. ==სახელთან დაკავშირებული დავა== 2009 წლის ივნისში, ბრიზბენში მდებარე ინტელექტუალური საკუთრების იურიდიულმა ფირმამ Fisher Adams Kelly, რომელიც ამერიკელი მომღერლის, Katy Perry ინტერესებს წარმოადგენდა, მიმართა IP Australia-ს ახალი სავაჭრო ნიშნის წინააღმდეგობის მიზნით. ამის საფუძველი სახელების მსგავსება იყო. IP Australia-ში მოსმენა 2009 წლის 10 ივლისისთვის დაინიშნა, სადაც მხარე უნდა ეცადა სტანდარტული სამთვიანი ვადის გახანგრძლივებას, რომლის განმავლობაშიც ახალი სავაჭრო ნიშნის გასაჩივრება შეიძლებოდა. ზოგიერთმა მედიასაშუალებამ ეს პროცესი „სასამართლო დავად“ აღწერა. თუმცა, IP Australia-ში შეტანილი განაცხადი სასამართლო სარჩელი არ ყოფილა, ხოლო ქეთი პერიმ საკუთარ ბლოგზე უარყო ინფორმაცია რაიმე სასამართლო დავის არსებობის შესახებ. 2009 წლის 29 ივნისს ქეითი პერიმ მომღერალ ქეთი პერის პირადი ვიდეომიმართვა გამოაქვეყნა YouTube-ზე, სადაც იურისტების გვერდის ავლით უშუალო კომუნიკაციას ცდილობდა. მან გამოთქვა სურვილი, რომ ორივე ქალს საკუთარი ოცნებების განხორციელება შეძლებოდა და მომღერალს წარმატება უსურვა მომავალი ავსტრალიური ტურნესთვის. 2019 წლის ოქტომბერში პერიმ ავსტრალიაში სავაჭრო ნიშნის დარღვევის გამო სამართლებრივი პროცესი წამოიწყო მომღერლის წინააღმდეგ. იგი ამტკიცებდა, რომ მომღერალი უგულებელყოფდა მის უფლებებს რეგისტრირებულ ავსტრალიურ სავაჭრო ნიშანზე და, მიუხედავად იმისა, რომ ამ უფლებების შესახებ სრულად იყო ინფორმირებული, ავსტრალიაში იყენებდა სახელწოდებას „Katy Perry“ ტანსაცმლისა და მსგავსი საქონლის გასაყიდად. ქეითი პერის მტკიცებით, ნიშანი „Katy Perry“ არსებითად იდენტური ან მოტყუებით მსგავსია მისი რეგისტრირებული ნიშნისა „Katie Perry“, რომელიც ტანსაცმლისთვის (25-ე კლასი) არის რეგისტრირებული, რის გამოც მომღერალი მის სავაჭრო ნიშანს არღვევდა. 2023 წლის აპრილში ავსტრალიის ფედერალურმა სასამართლომ გამოაქვეყნა გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც დაადგინა, რომ მომღერალმა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი დაარღვია ავსტრალიაში. 2023 წლის 14 ივნისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ქეთი პერიმ და მისმა კომპანიებმა აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს. 2024 წლის 22 ნოემბერს ქეთი პერიმ სააპელაციო სასამართლოში მოიგო საქმე. ავსტრალიის ფედერალური სასამართლოს სრული შემადგენლობის სასამართლომ მის სასარგებლოდ მიიღო გადაწყვეტილება, რის შედეგადაც ქეითი პერის სავაჭრო ნიშნის გაუქმებაც კი შესაძლებელი გახდა. თუმცა, 2026 წლის მარტში ავსტრალიის უმაღლესმა სასამართლომ ძალაში დატოვა დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ქეთი პერი სისტემატურად არღვევდა ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანს. უმრავლესობის გადაწყვეტილებით, სასამართლომ დაადგინა, რომ ქეითი პერის სავაჭრო ნიშანი არ აზიანებდა მომღერლის რეპუტაციას და არ ქმნიდა მომხმარებელთა დაბნევის მნიშვნელოვან რისკს. სასამართლო ხარჯების ანაზღაურებაც ქეითი პერის სასარგებლოდ განისაზღვრა. ==სქოლიო== {{სქოლიო}} 9yfkx5fpp7txq1t7ovn48nf9ehheu3h 1 892917 5417124 2026-06-19T20:56:28Z Ninuca-QR 175479 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417124 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 3 892918 5417132 2026-06-19T21:08:06Z ქართული ვიკიპედია 174425 დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე 5417132 wikitext text/x-wiki {{გამარჯობა}} -- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 21:08, 19 ივნისი 2026 (UTC) t9lvnii8uq632f83ewl4pa6h1wb6lfa 3 892919 5417142 2026-06-19T22:23:49Z ქართული ვიკიპედია 174425 დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე 5417142 wikitext text/x-wiki {{გამარჯობა}} -- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 22:23, 19 ივნისი 2026 (UTC) 6gokhu99v869mywlm2e269x1h48oej7 0 892920 5417205 2026-06-20T08:26:51Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1796]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. 5417205 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1796]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. 3ew4hzt5bw4vw7aybz2xuxhmgjpqpga 5417206 5417205 2026-06-20T08:28:40Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417206 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1796}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1796]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. 3mat5lnpid02jxs35dyppl1u32oeixk 5417208 5417206 2026-06-20T08:33:55Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417208 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1796}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1796]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[ჯონ მაკარტური]] / რიჩარდ ატკინსი jr47mh7b39w04upd3bvn6hza61hyksd 5417209 5417208 2026-06-20T08:47:20Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417209 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1796}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1796]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[ჯონ მაკარტური]] / რიჩარდ ატკინსი ==მოვლენები== [[File:Sydney1796.jpg|frame|სიდნეის ნახატი (კალამი და აკვარელი), 1796 წელი]] * 16 იანვარი: [[სიდნეი]]ში ავსტრალიის პირველი თეატრი იხსნება. პირველი წარმოდგენილი ნაწარმოებებია ედუარდ იანგის „შურისძიება“ და კომედია „სასტუმრო“. * 23 იანვარი: სპირტიანი სასმელების გამოხდა იკრძალება. * 5 თებერვალი: ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის ჯარისკაცები წისქვილის მშენებლის, ჯონ ბოჰანის სახლს ანგრევენ. * 10 თებერვალი: მაგისტრატი [[უილიამ ბალმეინი]] სახლის დანგრევის ინციდენტის გამო ჯონ მაკარტურს უპირისპირდება. * 29 თებერვალი: ჯონ მაკარტური საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორის თანამდებობიდან გადადგება და მას [[რიჩარდ ატკინსი]] ანაცვლებს. * ივნისი: [[ჯორჯ ბასი]] [[ცისფერი მთები]]ს გადაკვეთის წარუმატებელ მცდელობას ახორციელებს. პორტ-სტივენსის მახლობლად ქვანახშირს აღმოაჩენენ. * 14 სექტემბერი: გუბერნატორი ჰანტერი კოლონიების მინისტრთან მაკარტურის ქცევის გამო ჩივის. * 15 სექტემბერი: მაკარტური კოლონიების მინისტრთან ჰანტერის მმართველობის სტილის გამო ჩივის. * 9 ნოემბერი: სიდნეის ზრდასთან ერთად, ჰანტერი მსჯავრდებულთა ღამის გუშაგთა რაზმს აუქმებს. ის სიდნეის ოთხ რაიონად ყოფს, რომლებიც თავადვე ხდებიან პასუხისმგებელნი საკუთარ გუშაგებზე, და გაცემს განკარგულებას სახლების დანომრვის შესახებ. 8sfri3rvqyjfnjgga3yuwspzqi43rpq 5417210 5417209 2026-06-20T08:49:29Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417210 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1796}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1796]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[ჯონ მაკარტური]] / რიჩარდ ატკინსი ==მოვლენები== [[File:Sydney1796.jpg|frame|სიდნეის ნახატი (კალამი და აკვარელი), 1796 წელი]] * 16 იანვარი: [[სიდნეი]]ში ავსტრალიის პირველი თეატრი იხსნება. პირველი წარმოდგენილი ნაწარმოებებია ედუარდ იანგის „შურისძიება“ და კომედია „სასტუმრო“. * 23 იანვარი: სპირტიანი სასმელების გამოხდა იკრძალება. * 5 თებერვალი: ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის ჯარისკაცები წისქვილის მშენებლის, ჯონ ბოჰანის სახლს ანგრევენ. * 10 თებერვალი: მაგისტრატი [[უილიამ ბალმეინი]] სახლის დანგრევის ინციდენტის გამო ჯონ მაკარტურს უპირისპირდება. * 29 თებერვალი: ჯონ მაკარტური საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორის თანამდებობიდან გადადგება და მას [[რიჩარდ ატკინსი]] ანაცვლებს. * ივნისი: [[ჯორჯ ბასი]] [[ცისფერი მთები]]ს გადაკვეთის წარუმატებელ მცდელობას ახორციელებს. პორტ-სტივენსის მახლობლად ქვანახშირს აღმოაჩენენ. * 14 სექტემბერი: გუბერნატორი ჰანტერი კოლონიების მინისტრთან მაკარტურის ქცევის გამო ჩივის. * 15 სექტემბერი: მაკარტური კოლონიების მინისტრთან ჰანტერის მმართველობის სტილის გამო ჩივის. * 9 ნოემბერი: სიდნეის ზრდასთან ერთად, ჰანტერი მსჯავრდებულთა ღამის გუშაგთა რაზმს აუქმებს. ის სიდნეის ოთხ რაიონად ყოფს, რომლებიც თავადვე ხდებიან პასუხისმგებელნი საკუთარ გუშაგებზე, და გაცემს განკარგულებას სახლების დანომრვის შესახებ. ==დაიბადნენ== * 20 მარტი: [[ედუარდ გიბონ ვეიკფილდი]] * თარიღი უცნობია: [[ჰენრი ვინსენტი]], როტნესტის კუნძულის აბორიგენთა ციხის პირველი ზედამხედველი (გ. [[1869]]) d41o6n47zwfunueve35n3jl60lgax0m 5417211 5417210 2026-06-20T08:50:37Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417211 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1796}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1796]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[ჯონ მაკარტური]] / რიჩარდ ატკინსი ==მოვლენები== [[File:Sydney1796.jpg|frame|სიდნეის ნახატი (კალამი და აკვარელი), 1796 წელი]] * 16 იანვარი: [[სიდნეი]]ში ავსტრალიის პირველი თეატრი იხსნება. პირველი წარმოდგენილი ნაწარმოებებია ედუარდ იანგის „შურისძიება“ და კომედია „სასტუმრო“. * 23 იანვარი: სპირტიანი სასმელების გამოხდა იკრძალება. * 5 თებერვალი: ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის ჯარისკაცები წისქვილის მშენებლის, ჯონ ბოჰანის სახლს ანგრევენ. * 10 თებერვალი: მაგისტრატი [[უილიამ ბალმეინი]] სახლის დანგრევის ინციდენტის გამო ჯონ მაკარტურს უპირისპირდება. * 29 თებერვალი: ჯონ მაკარტური საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორის თანამდებობიდან გადადგება და მას [[რიჩარდ ატკინსი]] ანაცვლებს. * ივნისი: [[ჯორჯ ბასი]] [[ცისფერი მთები]]ს გადაკვეთის წარუმატებელ მცდელობას ახორციელებს. პორტ-სტივენსის მახლობლად ქვანახშირს აღმოაჩენენ. * 14 სექტემბერი: გუბერნატორი ჰანტერი კოლონიების მინისტრთან მაკარტურის ქცევის გამო ჩივის. * 15 სექტემბერი: მაკარტური კოლონიების მინისტრთან ჰანტერის მმართველობის სტილის გამო ჩივის. * 9 ნოემბერი: სიდნეის ზრდასთან ერთად, ჰანტერი მსჯავრდებულთა ღამის გუშაგთა რაზმს აუქმებს. ის სიდნეის ოთხ რაიონად ყოფს, რომლებიც თავადვე ხდებიან პასუხისმგებელნი საკუთარ გუშაგებზე, და გაცემს განკარგულებას სახლების დანომრვის შესახებ. ==დაბადებულები== * 20 მარტი: [[ედუარდ გიბონ ვეიკფილდი]] * თარიღი უცნობია: [[ჰენრი ვინსენტი]], როტნესტის კუნძულის აბორიგენთა ციხის პირველი ზედამხედველი (გ. [[1869]]) ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} 6jpdm20qejvuxe5n0775lt708x6ddw2 5417212 5417211 2026-06-20T08:51:29Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417212 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1796}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1796]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[ჯონ მაკარტური]] / რიჩარდ ატკინსი ==მოვლენები== [[File:Sydney1796.jpg|frame|სიდნეის ნახატი (კალამი და აკვარელი), 1796 წელი]] * 16 იანვარი: [[სიდნეი]]ში ავსტრალიის პირველი თეატრი იხსნება. პირველი წარმოდგენილი ნაწარმოებებია ედუარდ იანგის „შურისძიება“ და კომედია „სასტუმრო“. * 23 იანვარი: სპირტიანი სასმელების გამოხდა იკრძალება. * 5 თებერვალი: ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის ჯარისკაცები წისქვილის მშენებლის, ჯონ ბოჰანის სახლს ანგრევენ. * 10 თებერვალი: მაგისტრატი [[უილიამ ბალმეინი]] სახლის დანგრევის ინციდენტის გამო ჯონ მაკარტურს უპირისპირდება. * 29 თებერვალი: ჯონ მაკარტური საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორის თანამდებობიდან გადადგება და მას [[რიჩარდ ატკინსი]] ანაცვლებს. * ივნისი: [[ჯორჯ ბასი]] [[ცისფერი მთები]]ს გადაკვეთის წარუმატებელ მცდელობას ახორციელებს. პორტ-სტივენსის მახლობლად ქვანახშირს აღმოაჩენენ. * 14 სექტემბერი: გუბერნატორი ჰანტერი კოლონიების მინისტრთან მაკარტურის ქცევის გამო ჩივის. * 15 სექტემბერი: მაკარტური კოლონიების მინისტრთან ჰანტერის მმართველობის სტილის გამო ჩივის. * 9 ნოემბერი: სიდნეის ზრდასთან ერთად, ჰანტერი მსჯავრდებულთა ღამის გუშაგთა რაზმს აუქმებს. ის სიდნეის ოთხ რაიონად ყოფს, რომლებიც თავადვე ხდებიან პასუხისმგებელნი საკუთარ გუშაგებზე, და გაცემს განკარგულებას სახლების დანომრვის შესახებ. ==დაბადებულები== * 20 მარტი: [[ედუარდ გიბონ ვეიკფილდი]] * თარიღი უცნობია: [[ჰენრი ვინსენტი]], როტნესტის კუნძულის აბორიგენთა ციხის პირველი ზედამხედველი (გ. [[1869]]) ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1796 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1796 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1796 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] ckvgw916yek25z600k12huillys52p1 5417213 5417212 2026-06-20T08:52:21Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417213 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1796}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1796]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[ჯონ მაკარტური]] / რიჩარდ ატკინსი ==მოვლენები== [[File:Sydney1796.jpg|frame|სიდნეის ნახატი (კალამი და აკვარელი), 1796 წელი]] * 16 იანვარი: [[სიდნეი]]ში ავსტრალიის პირველი თეატრი იხსნება. პირველი წარმოდგენილი ნაწარმოებებია ედუარდ იანგის „შურისძიება“ და კომედია „სასტუმრო“. * 23 იანვარი: სპირტიანი სასმელების გამოხდა იკრძალება. * 5 თებერვალი: ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის ჯარისკაცები წისქვილის მშენებლის, ჯონ ბოჰანის სახლს ანგრევენ. * 10 თებერვალი: მაგისტრატი [[უილიამ ბალმეინი]] სახლის დანგრევის ინციდენტის გამო ჯონ მაკარტურს უპირისპირდება. * 29 თებერვალი: ჯონ მაკარტური საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორის თანამდებობიდან გადადგება და მას [[რიჩარდ ატკინსი]] ანაცვლებს. * ივნისი: [[ჯორჯ ბასი]] [[ცისფერი მთები]]ს გადაკვეთის წარუმატებელ მცდელობას ახორციელებს. პორტ-სტივენსის მახლობლად ქვანახშირს აღმოაჩენენ. * 14 სექტემბერი: გუბერნატორი ჰანტერი კოლონიების მინისტრთან მაკარტურის ქცევის გამო ჩივის. * 15 სექტემბერი: მაკარტური კოლონიების მინისტრთან ჰანტერის მმართველობის სტილის გამო ჩივის. * 9 ნოემბერი: სიდნეის ზრდასთან ერთად, ჰანტერი მსჯავრდებულთა ღამის გუშაგთა რაზმს აუქმებს. ის სიდნეის ოთხ რაიონად ყოფს, რომლებიც თავადვე ხდებიან პასუხისმგებელნი საკუთარ გუშაგებზე, და გაცემს განკარგულებას სახლების დანომრვის შესახებ. ==დაბადებულები== * 20 მარტი: [[ედუარდ გიბონ ვეიკფილდი]] * თარიღი უცნობია: [[ჰენრი ვინსენტი]], როტნესტის კუნძულის აბორიგენთა ციხის პირველი ზედამხედველი (გ. [[1869]]) ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1796 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1796 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1796 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] bjjfa6x872p9ko0ogksqu65zixz2z24 1 892921 5417207 2026-06-20T08:29:08Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417207 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892922 5417214 2026-06-20T08:53:48Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1797}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1797]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. 5417214 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1797}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1797]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. 6ep2ox6uktetqejamy4a7r9zu0edhmv 5417216 5417214 2026-06-20T08:55:17Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417216 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1797}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1797]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] fz5uaxe4pjxwi5x3ncn3ircuhk0x25w 5417217 5417216 2026-06-20T09:15:03Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417217 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1797}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1797]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 9 თებერვალი: გემი „Sydney Cove“ [[ტასმანია|ტასმანიის]] სანაპიროსთან იძირება. ეკიპაჟის რამდენიმე წევრი ახერხებს 600 კილომეტრზე მეტი მანძილის გავლით [[სიდნეი]]მდე მიღწევას, რაც საფუძვლად ედება ეკიპაჟის დანარჩენი წევრების გადარჩენას. * 26 ივნისი: გემი „HMS Reliance“ [[კეთილი იმედის კონცხი]]დან სიდნეიში ჩადის. მას ჩააქვს გუბერნატორ ჯონ ჰანტერის მიერ შეკვეთილი მარაგი და კაპიტან [[ჰენრი ვატერჰაუსი]]სა და ლეიტენანტ [[უილიამ კენტი]]ს მიერ შესყიდული 26 [[მერინოსი|მერინოს]] ჯიშის ცხვარი. მეცხვარეობისა და მატყლის წარმოების პიონერი, [[ჯონ მაკარტური]], თავის პირველ მერინოს ჯიშის ცხვრებს სწორედ მათგან შეიძენს. * 3 ივლისი: ჰოკსბერის რეგიონში ფერმებზე [[აბორიგენი|აბორიგენთა]] თავდასხმების შემდეგ, გუბერნატორი ჰანტერი ადგილობრივი მოსახლეობის დასაცავად ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის ჯარისკაცთა რაზმს გზავნის. * 1 აგვისტო: გემ „Sydney Cove“-ის კაპიტნის რეკომენდაციის საფუძველზე, რომელიც პრეზერვეიშენის კუნძულზე გემის დაღუპვისას დინებებსა და მოქცევებს აკვირდებოდა, გუბერნატორი ჰანტერი ჯოზეფ ბენქსს წერილს სწერს, სადაც აღნიშნავს, რომ ჯერ კიდევ აღმოუჩენელი [[ბასის სრუტე|ბასის სრუტის]] არსებობა თითქმის ეჭვგარეშეა. * 19 სექტემბერი: ჯონ შორტლენდი ხდება პირველი ევროპელი, რომელიც ნიუკასლის პორტში შედის. 9 სექტემბერს მან ჰანტერის მდინარის შესართავი და ქვანახშირი აღმოაჩინა. * 3 დეკემბერი: ჯორჯ ბასი სიდნეიდან ექვსნიჩბიანი ვეშაპსამნადი ნავით გადის, რათა სანაპიროს გასწვრივ სამხრეთის მიმართულება გამოიკვლიოს. ის აღმოაჩენს კიამას გეიზერს (6 დეკემბერი) და მდინარე შოალჰავენს (7 დეკემბერი), ასევე სტუმრობს ჯერვისის ყურეს, 19 დეკემბერს სახელს არქმევს ტუფოლდის ყურეს, ხოლო მოგვიანებით უილსონის კონცხს ([[1798]] წლის 2 იანვარი) და ვესტერნ-პორტს (5 იანვარი). სიდნეიში იგი ორი თვის შემდეგ ბრუნდება, რითაც მნიშვნელოვნად აფართოებს კოლონისტების ცოდნას [[ავსტრალიის გეოგრაფია|ავსტრალიის გეოგრაფიის]] შესახებ. 6fyiliaigl2ynpd8yjrjvo11xnfsqv0 5417220 5417217 2026-06-20T09:18:27Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417220 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1797}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1797]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 9 თებერვალი: გემი „Sydney Cove“ [[ტასმანია|ტასმანიის]] სანაპიროსთან იძირება. ეკიპაჟის რამდენიმე წევრი ახერხებს 600 კილომეტრზე მეტი მანძილის გავლით [[სიდნეი]]მდე მიღწევას, რაც საფუძვლად ედება ეკიპაჟის დანარჩენი წევრების გადარჩენას. * 26 ივნისი: გემი „HMS Reliance“ [[კეთილი იმედის კონცხი]]დან სიდნეიში ჩადის. მას ჩააქვს გუბერნატორ ჯონ ჰანტერის მიერ შეკვეთილი მარაგი და კაპიტან [[ჰენრი ვატერჰაუსი]]სა და ლეიტენანტ [[უილიამ კენტი]]ს მიერ შესყიდული 26 [[მერინოსი|მერინოს]] ჯიშის ცხვარი. მეცხვარეობისა და მატყლის წარმოების პიონერი, [[ჯონ მაკარტური]], თავის პირველ მერინოს ჯიშის ცხვრებს სწორედ მათგან შეიძენს. * 3 ივლისი: ჰოკსბერის რეგიონში ფერმებზე [[აბორიგენი|აბორიგენთა]] თავდასხმების შემდეგ, გუბერნატორი ჰანტერი ადგილობრივი მოსახლეობის დასაცავად ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის ჯარისკაცთა რაზმს გზავნის. * 1 აგვისტო: გემ „Sydney Cove“-ის კაპიტნის რეკომენდაციის საფუძველზე, რომელიც პრეზერვეიშენის კუნძულზე გემის დაღუპვისას დინებებსა და მოქცევებს აკვირდებოდა, გუბერნატორი ჰანტერი ჯოზეფ ბენქსს წერილს სწერს, სადაც აღნიშნავს, რომ ჯერ კიდევ აღმოუჩენელი [[ბასის სრუტე|ბასის სრუტის]] არსებობა თითქმის ეჭვგარეშეა. * 19 სექტემბერი: ჯონ შორტლენდი ხდება პირველი ევროპელი, რომელიც ნიუკასლის პორტში შედის. 9 სექტემბერს მან ჰანტერის მდინარის შესართავი და ქვანახშირი აღმოაჩინა. * 3 დეკემბერი: ჯორჯ ბასი სიდნეიდან ექვსნიჩბიანი ვეშაპსამნადი ნავით გადის, რათა სანაპიროს გასწვრივ სამხრეთის მიმართულება გამოიკვლიოს. ის აღმოაჩენს კიამას გეიზერს (6 დეკემბერი) და მდინარე შოალჰავენს (7 დეკემბერი), ასევე სტუმრობს ჯერვისის ყურეს, 19 დეკემბერს სახელს არქმევს ტუფოლდის ყურეს, ხოლო მოგვიანებით უილსონის კონცხს ([[1798]] წლის 2 იანვარი) და ვესტერნ-პორტს (5 იანვარი). სიდნეიში იგი ორი თვის შემდეგ ბრუნდება, რითაც მნიშვნელოვნად აფართოებს კოლონისტების ცოდნას [[ავსტრალიის გეოგრაფია|ავსტრალიის გეოგრაფიის]] შესახებ. ==დაბადებულები== * 8 მაისი: [[ჯონ სეპტიმუს როე]] * 19 ივნისი: ავსტრალიელი მკვლევარი, [[ჰამილტონ ჰიუმი]], დაიბადა პარამატაში, ახალი სამხრეთ უელსი * 20 ივლისი: [[პაველ ედმუნდ სტრჟელეცკი]] 37jgdtssgc2k9b3nvlnmimkgpnmy5au 5417221 5417220 2026-06-20T09:18:54Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417221 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1797}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1797]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 9 თებერვალი: გემი „Sydney Cove“ [[ტასმანია|ტასმანიის]] სანაპიროსთან იძირება. ეკიპაჟის რამდენიმე წევრი ახერხებს 600 კილომეტრზე მეტი მანძილის გავლით [[სიდნეი]]მდე მიღწევას, რაც საფუძვლად ედება ეკიპაჟის დანარჩენი წევრების გადარჩენას. * 26 ივნისი: გემი „HMS Reliance“ [[კეთილი იმედის კონცხი]]დან სიდნეიში ჩადის. მას ჩააქვს გუბერნატორ ჯონ ჰანტერის მიერ შეკვეთილი მარაგი და კაპიტან [[ჰენრი ვატერჰაუსი]]სა და ლეიტენანტ [[უილიამ კენტი]]ს მიერ შესყიდული 26 [[მერინოსი|მერინოს]] ჯიშის ცხვარი. მეცხვარეობისა და მატყლის წარმოების პიონერი, [[ჯონ მაკარტური]], თავის პირველ მერინოს ჯიშის ცხვრებს სწორედ მათგან შეიძენს. * 3 ივლისი: ჰოკსბერის რეგიონში ფერმებზე [[აბორიგენი|აბორიგენთა]] თავდასხმების შემდეგ, გუბერნატორი ჰანტერი ადგილობრივი მოსახლეობის დასაცავად ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის ჯარისკაცთა რაზმს გზავნის. * 1 აგვისტო: გემ „Sydney Cove“-ის კაპიტნის რეკომენდაციის საფუძველზე, რომელიც პრეზერვეიშენის კუნძულზე გემის დაღუპვისას დინებებსა და მოქცევებს აკვირდებოდა, გუბერნატორი ჰანტერი ჯოზეფ ბენქსს წერილს სწერს, სადაც აღნიშნავს, რომ ჯერ კიდევ აღმოუჩენელი [[ბასის სრუტე|ბასის სრუტის]] არსებობა თითქმის ეჭვგარეშეა. * 19 სექტემბერი: ჯონ შორტლენდი ხდება პირველი ევროპელი, რომელიც ნიუკასლის პორტში შედის. 9 სექტემბერს მან ჰანტერის მდინარის შესართავი და ქვანახშირი აღმოაჩინა. * 3 დეკემბერი: ჯორჯ ბასი სიდნეიდან ექვსნიჩბიანი ვეშაპსამნადი ნავით გადის, რათა სანაპიროს გასწვრივ სამხრეთის მიმართულება გამოიკვლიოს. ის აღმოაჩენს კიამას გეიზერს (6 დეკემბერი) და მდინარე შოალჰავენს (7 დეკემბერი), ასევე სტუმრობს ჯერვისის ყურეს, 19 დეკემბერს სახელს არქმევს ტუფოლდის ყურეს, ხოლო მოგვიანებით უილსონის კონცხს ([[1798]] წლის 2 იანვარი) და ვესტერნ-პორტს (5 იანვარი). სიდნეიში იგი ორი თვის შემდეგ ბრუნდება, რითაც მნიშვნელოვნად აფართოებს კოლონისტების ცოდნას [[ავსტრალიის გეოგრაფია|ავსტრალიის გეოგრაფიის]] შესახებ. ==დაბადებულები== * 8 მაისი: [[ჯონ სეპტიმუს როე]] * 19 ივნისი: ავსტრალიელი მკვლევარი, [[ჰამილტონ ჰიუმი]], დაიბადა პარამატაში, ახალი სამხრეთ უელსი * 20 ივლისი: [[პაველ ედმუნდ სტრჟელეცკი]] ==ლიტერატურა== * {{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} * {{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} jg4o62wqprdicvxgsaw0w9l3ophmr07 5417222 5417221 2026-06-20T09:19:29Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417222 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1797}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1797]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 9 თებერვალი: გემი „Sydney Cove“ [[ტასმანია|ტასმანიის]] სანაპიროსთან იძირება. ეკიპაჟის რამდენიმე წევრი ახერხებს 600 კილომეტრზე მეტი მანძილის გავლით [[სიდნეი]]მდე მიღწევას, რაც საფუძვლად ედება ეკიპაჟის დანარჩენი წევრების გადარჩენას. * 26 ივნისი: გემი „HMS Reliance“ [[კეთილი იმედის კონცხი]]დან სიდნეიში ჩადის. მას ჩააქვს გუბერნატორ ჯონ ჰანტერის მიერ შეკვეთილი მარაგი და კაპიტან [[ჰენრი ვატერჰაუსი]]სა და ლეიტენანტ [[უილიამ კენტი]]ს მიერ შესყიდული 26 [[მერინოსი|მერინოს]] ჯიშის ცხვარი. მეცხვარეობისა და მატყლის წარმოების პიონერი, [[ჯონ მაკარტური]], თავის პირველ მერინოს ჯიშის ცხვრებს სწორედ მათგან შეიძენს. * 3 ივლისი: ჰოკსბერის რეგიონში ფერმებზე [[აბორიგენი|აბორიგენთა]] თავდასხმების შემდეგ, გუბერნატორი ჰანტერი ადგილობრივი მოსახლეობის დასაცავად ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის ჯარისკაცთა რაზმს გზავნის. * 1 აგვისტო: გემ „Sydney Cove“-ის კაპიტნის რეკომენდაციის საფუძველზე, რომელიც პრეზერვეიშენის კუნძულზე გემის დაღუპვისას დინებებსა და მოქცევებს აკვირდებოდა, გუბერნატორი ჰანტერი ჯოზეფ ბენქსს წერილს სწერს, სადაც აღნიშნავს, რომ ჯერ კიდევ აღმოუჩენელი [[ბასის სრუტე|ბასის სრუტის]] არსებობა თითქმის ეჭვგარეშეა. * 19 სექტემბერი: ჯონ შორტლენდი ხდება პირველი ევროპელი, რომელიც ნიუკასლის პორტში შედის. 9 სექტემბერს მან ჰანტერის მდინარის შესართავი და ქვანახშირი აღმოაჩინა. * 3 დეკემბერი: ჯორჯ ბასი სიდნეიდან ექვსნიჩბიანი ვეშაპსამნადი ნავით გადის, რათა სანაპიროს გასწვრივ სამხრეთის მიმართულება გამოიკვლიოს. ის აღმოაჩენს კიამას გეიზერს (6 დეკემბერი) და მდინარე შოალჰავენს (7 დეკემბერი), ასევე სტუმრობს ჯერვისის ყურეს, 19 დეკემბერს სახელს არქმევს ტუფოლდის ყურეს, ხოლო მოგვიანებით უილსონის კონცხს ([[1798]] წლის 2 იანვარი) და ვესტერნ-პორტს (5 იანვარი). სიდნეიში იგი ორი თვის შემდეგ ბრუნდება, რითაც მნიშვნელოვნად აფართოებს კოლონისტების ცოდნას [[ავსტრალიის გეოგრაფია|ავსტრალიის გეოგრაფიის]] შესახებ. ==დაბადებულები== * 8 მაისი: [[ჯონ სეპტიმუს როე]] * 19 ივნისი: ავსტრალიელი მკვლევარი, [[ჰამილტონ ჰიუმი]], დაიბადა პარამატაში, ახალი სამხრეთ უელსი * 20 ივლისი: [[პაველ ედმუნდ სტრჟელეცკი]] ==ლიტერატურა== * {{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} * {{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1797 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1797 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1797 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები fq5gb2s18066eet68oe0xey4repux4z 5417230 5417222 2026-06-20T09:30:58Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417230 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1797}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1797]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 9 თებერვალი: გემი „Sydney Cove“ [[ტასმანია|ტასმანიის]] სანაპიროსთან იძირება. ეკიპაჟის რამდენიმე წევრი ახერხებს 600 კილომეტრზე მეტი მანძილის გავლით [[სიდნეი]]მდე მიღწევას, რაც საფუძვლად ედება ეკიპაჟის დანარჩენი წევრების გადარჩენას. * 26 ივნისი: გემი „HMS Reliance“ [[კეთილი იმედის კონცხი]]დან სიდნეიში ჩადის. მას ჩააქვს გუბერნატორ ჯონ ჰანტერის მიერ შეკვეთილი მარაგი და კაპიტან [[ჰენრი ვატერჰაუსი]]სა და ლეიტენანტ [[უილიამ კენტი]]ს მიერ შესყიდული 26 [[მერინოსი|მერინოს]] ჯიშის ცხვარი. მეცხვარეობისა და მატყლის წარმოების პიონერი, [[ჯონ მაკარტური]], თავის პირველ მერინოს ჯიშის ცხვრებს სწორედ მათგან შეიძენს. * 3 ივლისი: ჰოკსბერის რეგიონში ფერმებზე [[აბორიგენი|აბორიგენთა]] თავდასხმების შემდეგ, გუბერნატორი ჰანტერი ადგილობრივი მოსახლეობის დასაცავად ახალი სამხრეთ უელსის კორპუსის ჯარისკაცთა რაზმს გზავნის. * 1 აგვისტო: გემ „Sydney Cove“-ის კაპიტნის რეკომენდაციის საფუძველზე, რომელიც პრეზერვეიშენის კუნძულზე გემის დაღუპვისას დინებებსა და მოქცევებს აკვირდებოდა, გუბერნატორი ჰანტერი ჯოზეფ ბენქსს წერილს სწერს, სადაც აღნიშნავს, რომ ჯერ კიდევ აღმოუჩენელი [[ბასის სრუტე|ბასის სრუტის]] არსებობა თითქმის ეჭვგარეშეა. * 19 სექტემბერი: ჯონ შორტლენდი ხდება პირველი ევროპელი, რომელიც ნიუკასლის პორტში შედის. 9 სექტემბერს მან ჰანტერის მდინარის შესართავი და ქვანახშირი აღმოაჩინა. * 3 დეკემბერი: ჯორჯ ბასი სიდნეიდან ექვსნიჩბიანი ვეშაპსამნადი ნავით გადის, რათა სანაპიროს გასწვრივ სამხრეთის მიმართულება გამოიკვლიოს. ის აღმოაჩენს კიამას გეიზერს (6 დეკემბერი) და მდინარე შოალჰავენს (7 დეკემბერი), ასევე სტუმრობს ჯერვისის ყურეს, 19 დეკემბერს სახელს არქმევს ტუფოლდის ყურეს, ხოლო მოგვიანებით უილსონის კონცხს ([[1798]] წლის 2 იანვარი) და ვესტერნ-პორტს (5 იანვარი). სიდნეიში იგი ორი თვის შემდეგ ბრუნდება, რითაც მნიშვნელოვნად აფართოებს კოლონისტების ცოდნას [[ავსტრალიის გეოგრაფია|ავსტრალიის გეოგრაფიის]] შესახებ. ==დაბადებულები== * 8 მაისი: [[ჯონ სეპტიმუს როე]] * 19 ივნისი: ავსტრალიელი მკვლევარი, [[ჰამილტონ ჰიუმი]], დაიბადა პარამატაში, ახალი სამხრეთ უელსი * 20 ივლისი: [[პაველ ედმუნდ სტრჟელეცკი]] ==ლიტერატურა== * {{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} * {{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1797 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1797 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1797 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები]] 6nafevmopibmq94z76k554y5inuwa2t 1 892923 5417215 2026-06-20T08:53:57Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417215 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892924 5417224 2026-06-20T09:21:25Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1798}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1798]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. 5417224 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1798}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1798]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. gcxxgwzgi8g66m8ax4u9o09qiqby67c 5417226 5417224 2026-06-20T09:22:32Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417226 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1798}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1798]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] 8ittcv4hx0lg3e24uoq4kwvqzvzrcyi 5417227 5417226 2026-06-20T09:29:41Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417227 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1798}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1798]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 2 იანვარი: ჯორჯ ბასი აღმოაჩენს უილსონის კონცხს. * 26 იანვარი: ჯონ უილსონის ხელმძღვანელობით მოწყობილი ექსპედიციის დროს, ჯონ პრაისი პირველად აკვირდება [[კოალა]]სა და ლირაკუდას. * 12 თებერვალი: [[მეთიუ ფლინდერსი]] [[ფიურნოს კუნძულები|ფიურნოს კუნძულებს]] იკვლევს. * 25 თებერვალი: ჯონ ჰანტერი [[ბასის სრუტე]]ს სახელს არქმევს ჯორჯ ბასის პატივსაცემად. * 14 მაისი: გემი „HMS Nautilus“ სიდნეიში ჩადის, რომელსაც [[ლონდონი]]ს [[მისიონერობა|მისიონერული]] საზოგადოების წევრები ჩაჰყავს. * 1 ოქტომბერი: სიდნეის პირველი ეკლესია, წმინდა ფილიპეს ტაძარი ხანძრის შედეგად ნადგურდება. * 7 ოქტომბერი: ჯორჯ ბასი და მეთიუ ფლინდერსი გემით „Norfolk“ სიდნეიდან ვან დიმენის მიწის გამოსაკვლევად მიემგზავრებიან. * 7 ოქტომბერი: სიდნეიში საფუძველი ეყრება წმინდა ფილიპეს ეკლესიას (ახალ შენობას), რომლის მშენებლობაც [[1809]] წელს დასრულდა. * 8 ნოემბერი: ჯონ ფერნი აღმოაჩენს [[ნაურუ]]ს. * 9 დეკემბერი: ბასი და ფლინდერსი საბოლოოდ ადასტურებენ ბასის სრუტის არსებობას. * 22 დეკემბერი: გემი „Norfolk“ მდინარე დერუენტში შედის. * 25 დეკემბერი: ჯორჯ ბასი მთა ველინგტონზე ადის. 8ae0ftfox1zjcup6irlclws9miokowb 5417228 5417227 2026-06-20T09:30:12Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417228 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1798}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1798]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 2 იანვარი: ჯორჯ ბასი აღმოაჩენს უილსონის კონცხს. * 26 იანვარი: ჯონ უილსონის ხელმძღვანელობით მოწყობილი ექსპედიციის დროს, ჯონ პრაისი პირველად აკვირდება [[კოალა]]სა და ლირაკუდას. * 12 თებერვალი: [[მეთიუ ფლინდერსი]] [[ფიურნოს კუნძულები|ფიურნოს კუნძულებს]] იკვლევს. * 25 თებერვალი: ჯონ ჰანტერი [[ბასის სრუტე]]ს სახელს არქმევს ჯორჯ ბასის პატივსაცემად. * 14 მაისი: გემი „HMS Nautilus“ სიდნეიში ჩადის, რომელსაც [[ლონდონი]]ს [[მისიონერობა|მისიონერული]] საზოგადოების წევრები ჩაჰყავს. * 1 ოქტომბერი: სიდნეის პირველი ეკლესია, წმინდა ფილიპეს ტაძარი ხანძრის შედეგად ნადგურდება. * 7 ოქტომბერი: ჯორჯ ბასი და მეთიუ ფლინდერსი გემით „Norfolk“ სიდნეიდან ვან დიმენის მიწის გამოსაკვლევად მიემგზავრებიან. * 7 ოქტომბერი: სიდნეიში საფუძველი ეყრება წმინდა ფილიპეს ეკლესიას (ახალ შენობას), რომლის მშენებლობაც [[1809]] წელს დასრულდა. * 8 ნოემბერი: ჯონ ფერნი აღმოაჩენს [[ნაურუ]]ს. * 9 დეკემბერი: ბასი და ფლინდერსი საბოლოოდ ადასტურებენ ბასის სრუტის არსებობას. * 22 დეკემბერი: გემი „Norfolk“ მდინარე დერუენტში შედის. * 25 დეკემბერი: ჯორჯ ბასი მთა ველინგტონზე ადის. ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} plkoma752fg2zbv3qqxivo6tnze5eli 5417229 5417228 2026-06-20T09:30:39Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417229 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1798}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1798]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 2 იანვარი: ჯორჯ ბასი აღმოაჩენს უილსონის კონცხს. * 26 იანვარი: ჯონ უილსონის ხელმძღვანელობით მოწყობილი ექსპედიციის დროს, ჯონ პრაისი პირველად აკვირდება [[კოალა]]სა და ლირაკუდას. * 12 თებერვალი: [[მეთიუ ფლინდერსი]] [[ფიურნოს კუნძულები|ფიურნოს კუნძულებს]] იკვლევს. * 25 თებერვალი: ჯონ ჰანტერი [[ბასის სრუტე]]ს სახელს არქმევს ჯორჯ ბასის პატივსაცემად. * 14 მაისი: გემი „HMS Nautilus“ სიდნეიში ჩადის, რომელსაც [[ლონდონი]]ს [[მისიონერობა|მისიონერული]] საზოგადოების წევრები ჩაჰყავს. * 1 ოქტომბერი: სიდნეის პირველი ეკლესია, წმინდა ფილიპეს ტაძარი ხანძრის შედეგად ნადგურდება. * 7 ოქტომბერი: ჯორჯ ბასი და მეთიუ ფლინდერსი გემით „Norfolk“ სიდნეიდან ვან დიმენის მიწის გამოსაკვლევად მიემგზავრებიან. * 7 ოქტომბერი: სიდნეიში საფუძველი ეყრება წმინდა ფილიპეს ეკლესიას (ახალ შენობას), რომლის მშენებლობაც [[1809]] წელს დასრულდა. * 8 ნოემბერი: ჯონ ფერნი აღმოაჩენს [[ნაურუ]]ს. * 9 დეკემბერი: ბასი და ფლინდერსი საბოლოოდ ადასტურებენ ბასის სრუტის არსებობას. * 22 დეკემბერი: გემი „Norfolk“ მდინარე დერუენტში შედის. * 25 დეკემბერი: ჯორჯ ბასი მთა ველინგტონზე ადის. ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1798 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1798 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1798 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები tp5pq878zvorpny4o0nlu2pbf42tn9r 5417231 5417229 2026-06-20T09:31:04Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417231 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1798}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1798]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 2 იანვარი: ჯორჯ ბასი აღმოაჩენს უილსონის კონცხს. * 26 იანვარი: ჯონ უილსონის ხელმძღვანელობით მოწყობილი ექსპედიციის დროს, ჯონ პრაისი პირველად აკვირდება [[კოალა]]სა და ლირაკუდას. * 12 თებერვალი: [[მეთიუ ფლინდერსი]] [[ფიურნოს კუნძულები|ფიურნოს კუნძულებს]] იკვლევს. * 25 თებერვალი: ჯონ ჰანტერი [[ბასის სრუტე]]ს სახელს არქმევს ჯორჯ ბასის პატივსაცემად. * 14 მაისი: გემი „HMS Nautilus“ სიდნეიში ჩადის, რომელსაც [[ლონდონი]]ს [[მისიონერობა|მისიონერული]] საზოგადოების წევრები ჩაჰყავს. * 1 ოქტომბერი: სიდნეის პირველი ეკლესია, წმინდა ფილიპეს ტაძარი ხანძრის შედეგად ნადგურდება. * 7 ოქტომბერი: ჯორჯ ბასი და მეთიუ ფლინდერსი გემით „Norfolk“ სიდნეიდან ვან დიმენის მიწის გამოსაკვლევად მიემგზავრებიან. * 7 ოქტომბერი: სიდნეიში საფუძველი ეყრება წმინდა ფილიპეს ეკლესიას (ახალ შენობას), რომლის მშენებლობაც [[1809]] წელს დასრულდა. * 8 ნოემბერი: ჯონ ფერნი აღმოაჩენს [[ნაურუ]]ს. * 9 დეკემბერი: ბასი და ფლინდერსი საბოლოოდ ადასტურებენ ბასის სრუტის არსებობას. * 22 დეკემბერი: გემი „Norfolk“ მდინარე დერუენტში შედის. * 25 დეკემბერი: ჯორჯ ბასი მთა ველინგტონზე ადის. ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1798 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1798 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1798 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები]] 92oqvhv9prgsa8m7sacb3vigt0v7ql4 5417232 5417231 2026-06-20T09:31:18Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417232 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1798}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1798]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 2 იანვარი: ჯორჯ ბასი აღმოაჩენს უილსონის კონცხს. * 26 იანვარი: ჯონ უილსონის ხელმძღვანელობით მოწყობილი ექსპედიციის დროს, ჯონ პრაისი პირველად აკვირდება [[კოალა]]სა და ლირაკუდას. * 12 თებერვალი: [[მეთიუ ფლინდერსი]] [[ფიურნოს კუნძულები|ფიურნოს კუნძულებს]] იკვლევს. * 25 თებერვალი: ჯონ ჰანტერი [[ბასის სრუტე]]ს სახელს არქმევს ჯორჯ ბასის პატივსაცემად. * 14 მაისი: გემი „HMS Nautilus“ სიდნეიში ჩადის, რომელსაც [[ლონდონი]]ს [[მისიონერობა|მისიონერული]] საზოგადოების წევრები ჩაჰყავს. * 1 ოქტომბერი: სიდნეის პირველი ეკლესია, წმინდა ფილიპეს ტაძარი ხანძრის შედეგად ნადგურდება. * 7 ოქტომბერი: ჯორჯ ბასი და მეთიუ ფლინდერსი გემით „Norfolk“ სიდნეიდან ვან დიმენის მიწის გამოსაკვლევად მიემგზავრებიან. * 7 ოქტომბერი: სიდნეიში საფუძველი ეყრება წმინდა ფილიპეს ეკლესიას (ახალ შენობას), რომლის მშენებლობაც [[1809]] წელს დასრულდა. * 8 ნოემბერი: ჯონ ფერნი აღმოაჩენს [[ნაურუ]]ს. * 9 დეკემბერი: ბასი და ფლინდერსი საბოლოოდ ადასტურებენ ბასის სრუტის არსებობას. * 22 დეკემბერი: გემი „Norfolk“ მდინარე დერუენტში შედის. * 25 დეკემბერი: ჯორჯ ბასი მთა ველინგტონზე ადის. ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1798 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1798 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1798 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები]] ndgvd10ssdcu9ppo5862l0ggc3q8b8p 1 892925 5417225 2026-06-20T09:21:59Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417225 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892926 5417233 2026-06-20T09:32:36Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1799}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1799]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. 5417233 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1799}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1799]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. bwy9wrlj2il3j6c0xjy4dbcwiftqz62 5417235 5417233 2026-06-20T09:34:34Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417235 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1799}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1799]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] 9wuq4zyamgxozpkeeir6zl8aqjipvtw 5417237 5417235 2026-06-20T09:40:42Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417237 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1799}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1799]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 7 იანვარი: [[ჯორჯ ბასი]] და [[მეთიუ ფლინდერსი]] შლუპით „Norfolk“ ვან დიმენის მიწის გარშემო ნაოსნობას ასრულებენ. * 11 თებერვალი: სიდნეის ციხეს განზრახ ცეცხლს უკიდებენ და წვავენ. * 3 მარტი: მდინარე ჰოკსბერის წყალდიდობას ერთი ადამიანი ემსხვერპლა. * 12 მარტი: [[ისააკ ნიკოლსი|ისააკ ნიკოლსს]] მოპარული ნივთების მითვისებაში სდებენ ბრალს და ნორფოლკის კუნძულზე 14-წლიან პატიმრობას უსჯიან; გუბერნატორი ჰანტერი 1 აპრილს მის სასჯელს დროებით აჩერებს. * 8 ივლისი: მეთიუ ფლინდერსი შლუპით „Norfolk“ პორტ-ჯექსონიდან აღმოსავლეთ სანაპიროს გამოსაკვლევად მიემგზავრება; 15-დან 31 ივლისამდე პერიოდში ის მორტონის ყურეს სწავლობს, ხოლო 2 აგვისტოს ჰერვის ყურის რუკას ადგენს. სიდნეიში იგი 20 აგვისტოს ბრუნდება. * 18 ოქტომბერი: ხუთი კოლონისტი დამნაშავედ ცნეს ჰოკსბერის რეგიონში [[აბორიგენები|აბორიგენების]] მკვლელობაში, თუმცა მოგვიანებით ისინი შეიწყალეს. * 5 ნოემბერი: გუბერნატორ ჰანტერს თანამდებობიდან იწვევენ, მის მემკვიდრედ კი ფილიპ გიდლი კინგი ინიშნება. * 28 დეკემბერი: პარამატას ციხე განზრახ გაჩენილი ხანძრის შედეგად მთლიანად ნადგურდება. mefnvyc6zwyj3vc91lgm63b1kjd2wq0 5417240 5417237 2026-06-20T09:42:46Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417240 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1799}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1799]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 7 იანვარი: [[ჯორჯ ბასი]] და [[მეთიუ ფლინდერსი]] შლუპით „Norfolk“ ვან დიმენის მიწის გარშემო ნაოსნობას ასრულებენ. * 11 თებერვალი: სიდნეის ციხეს განზრახ ცეცხლს უკიდებენ და წვავენ. * 3 მარტი: მდინარე ჰოკსბერის წყალდიდობას ერთი ადამიანი ემსხვერპლა. * 12 მარტი: [[ისააკ ნიკოლსი|ისააკ ნიკოლსს]] მოპარული ნივთების მითვისებაში სდებენ ბრალს და ნორფოლკის კუნძულზე 14-წლიან პატიმრობას უსჯიან; გუბერნატორი ჰანტერი 1 აპრილს მის სასჯელს დროებით აჩერებს. * 8 ივლისი: მეთიუ ფლინდერსი შლუპით „Norfolk“ პორტ-ჯექსონიდან აღმოსავლეთ სანაპიროს გამოსაკვლევად მიემგზავრება; 15-დან 31 ივლისამდე პერიოდში ის მორტონის ყურეს სწავლობს, ხოლო 2 აგვისტოს ჰერვის ყურის რუკას ადგენს. სიდნეიში იგი 20 აგვისტოს ბრუნდება. * 18 ოქტომბერი: ხუთი კოლონისტი დამნაშავედ ცნეს ჰოკსბერის რეგიონში [[აბორიგენები|აბორიგენების]] მკვლელობაში, თუმცა მოგვიანებით ისინი შეიწყალეს. * 5 ნოემბერი: გუბერნატორ ჰანტერს თანამდებობიდან იწვევენ, მის მემკვიდრედ კი ფილიპ გიდლი კინგი ინიშნება. * 28 დეკემბერი: პარამატას ციხე განზრახ გაჩენილი ხანძრის შედეგად მთლიანად ნადგურდება. ==დაბადებულები== * 25 აგვისტო: [[ჯონ დანმორ ლენგი]] * 2 ოქტომბერი: [[უილიამ ლონსდეილი]] * 15 ოქტომბერი: [[არჩიბალდ მოსმანი]] ==გარდაცვალება== * 26 იანვარი: თომას მიური 4b3lt5rwgxr1wrmyvw9x4gj8s7glwvk 5417241 5417240 2026-06-20T09:43:18Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417241 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1799}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1799]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 7 იანვარი: [[ჯორჯ ბასი]] და [[მეთიუ ფლინდერსი]] შლუპით „Norfolk“ ვან დიმენის მიწის გარშემო ნაოსნობას ასრულებენ. * 11 თებერვალი: სიდნეის ციხეს განზრახ ცეცხლს უკიდებენ და წვავენ. * 3 მარტი: მდინარე ჰოკსბერის წყალდიდობას ერთი ადამიანი ემსხვერპლა. * 12 მარტი: [[ისააკ ნიკოლსი|ისააკ ნიკოლსს]] მოპარული ნივთების მითვისებაში სდებენ ბრალს და ნორფოლკის კუნძულზე 14-წლიან პატიმრობას უსჯიან; გუბერნატორი ჰანტერი 1 აპრილს მის სასჯელს დროებით აჩერებს. * 8 ივლისი: მეთიუ ფლინდერსი შლუპით „Norfolk“ პორტ-ჯექსონიდან აღმოსავლეთ სანაპიროს გამოსაკვლევად მიემგზავრება; 15-დან 31 ივლისამდე პერიოდში ის მორტონის ყურეს სწავლობს, ხოლო 2 აგვისტოს ჰერვის ყურის რუკას ადგენს. სიდნეიში იგი 20 აგვისტოს ბრუნდება. * 18 ოქტომბერი: ხუთი კოლონისტი დამნაშავედ ცნეს ჰოკსბერის რეგიონში [[აბორიგენები|აბორიგენების]] მკვლელობაში, თუმცა მოგვიანებით ისინი შეიწყალეს. * 5 ნოემბერი: გუბერნატორ ჰანტერს თანამდებობიდან იწვევენ, მის მემკვიდრედ კი ფილიპ გიდლი კინგი ინიშნება. * 28 დეკემბერი: პარამატას ციხე განზრახ გაჩენილი ხანძრის შედეგად მთლიანად ნადგურდება. ==დაბადებულები== * 25 აგვისტო: [[ჯონ დანმორ ლენგი]] * 2 ოქტომბერი: [[უილიამ ლონსდეილი]] * 15 ოქტომბერი: [[არჩიბალდ მოსმანი]] ==გარდაცვლილები== * 26 იანვარი: თომას მიური ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} 0dv913pl85b6ne2euu1i7z9n6j5arld 5417242 5417241 2026-06-20T09:43:52Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417242 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1799}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1799]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==ლიდერები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი: ჯონ ჰანტერი * კუნძულ ნორფოლკის ლეიტენანტ-გუბერნატორი: [[ფილიპ გიდლი კინგი]] * საზოგადოებრივი სამუშაოების ინსპექტორი: [[რიჩარდ ატკინსი]] ==მოვლენები== * 7 იანვარი: [[ჯორჯ ბასი]] და [[მეთიუ ფლინდერსი]] შლუპით „Norfolk“ ვან დიმენის მიწის გარშემო ნაოსნობას ასრულებენ. * 11 თებერვალი: სიდნეის ციხეს განზრახ ცეცხლს უკიდებენ და წვავენ. * 3 მარტი: მდინარე ჰოკსბერის წყალდიდობას ერთი ადამიანი ემსხვერპლა. * 12 მარტი: [[ისააკ ნიკოლსი|ისააკ ნიკოლსს]] მოპარული ნივთების მითვისებაში სდებენ ბრალს და ნორფოლკის კუნძულზე 14-წლიან პატიმრობას უსჯიან; გუბერნატორი ჰანტერი 1 აპრილს მის სასჯელს დროებით აჩერებს. * 8 ივლისი: მეთიუ ფლინდერსი შლუპით „Norfolk“ პორტ-ჯექსონიდან აღმოსავლეთ სანაპიროს გამოსაკვლევად მიემგზავრება; 15-დან 31 ივლისამდე პერიოდში ის მორტონის ყურეს სწავლობს, ხოლო 2 აგვისტოს ჰერვის ყურის რუკას ადგენს. სიდნეიში იგი 20 აგვისტოს ბრუნდება. * 18 ოქტომბერი: ხუთი კოლონისტი დამნაშავედ ცნეს ჰოკსბერის რეგიონში [[აბორიგენები|აბორიგენების]] მკვლელობაში, თუმცა მოგვიანებით ისინი შეიწყალეს. * 5 ნოემბერი: გუბერნატორ ჰანტერს თანამდებობიდან იწვევენ, მის მემკვიდრედ კი ფილიპ გიდლი კინგი ინიშნება. * 28 დეკემბერი: პარამატას ციხე განზრახ გაჩენილი ხანძრის შედეგად მთლიანად ნადგურდება. ==დაბადებულები== * 25 აგვისტო: [[ჯონ დანმორ ლენგი]] * 2 ოქტომბერი: [[უილიამ ლონსდეილი]] * 15 ოქტომბერი: [[არჩიბალდ მოსმანი]] ==გარდაცვლილები== * 26 იანვარი: თომას მიური ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1799 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1799 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1799 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები]] czzkr0171d1jyrtbisphmx22w219h92 1 892927 5417234 2026-06-20T09:33:24Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417234 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892928 5417238 2026-06-20T09:41:37Z GagaMumladze2020 126180 ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპ... 5417238 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — ყოფილი გოტიკური ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, 1319–1330 წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იან ლუქსემბურგელი]], დედოფალი ელისაბედ პრჟემისლოვნა, ასევე პანები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. კატეგორია: პრაღის ტაძრები [[კატეგორია:კულტურული ძეგლები პრაღაში]] 5s8ht5kgyhlwkn04yrrhtf24slitdil 5417253 5417238 2026-06-20T09:59:24Z GagaMumladze2020 126180 5417253 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იან ლუქსემბურგელი]], დედოფალი ელისაბედ პრჟემისლოვნა, ასევე პანები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა. == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. კატეგორია: პრაღის ტაძრები [[კატეგორია:კულტურული ძეგლები პრაღაში]] 81br0hpiihe1olwag412zclej9xbh77 5417260 5417253 2026-06-20T10:13:47Z GagaMumladze2020 126180 5417260 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იან ლუქსემბურგელი]], დედოფალი ელისაბედ პრჟემისლოვნა, ასევე პანები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა. == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:კულტურული ძეგლები პრაღაში]] myltd38s5lkjq4l2fl229hh4czhzoia 5417261 5417260 2026-06-20T10:16:40Z GagaMumladze2020 126180 /* ისტორია */ 5417261 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იან ლუქსემბურგელი]], დედოფალი ელისაბედ პრჟემისლოვნა, ასევე პანები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:კულტურული ძეგლები პრაღაში]] 7upbdc491qatb5ve9bxdpjugrjvpbrz 5417263 5417261 2026-06-20T10:18:12Z GagaMumladze2020 126180 5417263 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იან ლუქსემბურგელი]], დედოფალი ელისაბედ პრჟემისლოვნა, ასევე პანები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ტერიტორია ტამპლიერთა ორდენის ხელში გადავიდა. მათ გადააკეთეს არსებული ნაგებობა, დააარსეს კომენდა (ორდენის ადგილობრივი ცენტრი) და ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოეს. ტამპლიერების ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1312 წელს ქონება იოანიტებმა შეიძინეს, ხოლო 1313 წელს იგი [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელ]] მონაზვნებს მიჰყიდეს. == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:კულტურული ძეგლები პრაღაში]] br6k19u8z0eblrmq4yxgu5207y8klu7 5417264 5417263 2026-06-20T10:18:51Z GagaMumladze2020 126180 5417264 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იან ლუქსემბურგელი]], დედოფალი ელისაბედ პრჟემისლოვნა, ასევე პანები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ტერიტორია ტამპლიერთა ორდენის ხელში გადავიდა. მათ გადააკეთეს არსებული ნაგებობა, დააარსეს კომენდა (ორდენის ადგილობრივი ცენტრი) და ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოეს. ტამპლიერების ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1312 წელს ქონება იოანიტებმა შეიძინეს, ხოლო 1313 წელს იგი [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელ]] მონაზვნებს მიჰყიდეს.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vize.cz/kultura/prazska-krizovatka/historie-kostela/ |title=Historie kostela |publisher=Nadace VIZE 97 |access-date=20 June 2026}}</ref> == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:კულტურული ძეგლები პრაღაში]] rc3tx4o3b1oirybavni6hywdp3twl4m 5417265 5417264 2026-06-20T10:22:11Z GagaMumladze2020 126180 5417265 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]], დედოფალი [[ელიშკა პრჟემისლოვნა]], ასევე დიდგვაროვნები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ტერიტორია ტამპლიერთა ორდენის ხელში გადავიდა. მათ გადააკეთეს არსებული ნაგებობა, დააარსეს კომენდა (ორდენის ადგილობრივი ცენტრი) და ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოეს. ტამპლიერების ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1312 წელს ქონება იოანიტებმა შეიძინეს, ხოლო 1313 წელს იგი [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელ]] მონაზვნებს მიჰყიდეს.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vize.cz/kultura/prazska-krizovatka/historie-kostela/ |title=Historie kostela |publisher=Nadace VIZE 97 |access-date=20 June 2026}}</ref> დომინიკელთა ახალი მონასტრის და ეკლესიის მშენებლობას მხარს უჭერდნენ მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]] და დედოფალი ელიშკა პრჟემისლოვნა. მნიშვნელოვან შემომწირველებს შორის იყვნენ ასევე რიჟანების საგვარეულოს წარმომადგენლები და ლიტომეჟიცელი პრობოსტი კონრადი. == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:კულტურული ძეგლები პრაღაში]] pn28uz3xu1z9g6u89tnn6lzvgmhz6yr 5417267 5417265 2026-06-20T10:24:32Z GagaMumladze2020 126180 5417267 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]], დედოფალი [[ელიშკა პრჟემისლოვნა]], ასევე დიდგვაროვნები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ტერიტორია ტამპლიერთა ორდენის ხელში გადავიდა. მათ გადააკეთეს არსებული ნაგებობა, დააარსეს კომენდა (ორდენის ადგილობრივი ცენტრი) და ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოეს. ტამპლიერების ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1312 წელს ქონება იოანიტებმა შეიძინეს, ხოლო 1313 წელს იგი [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელ]] მონაზვნებს მიჰყიდეს.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vize.cz/kultura/prazska-krizovatka/historie-kostela/ |title=Historie kostela |publisher=Nadace VIZE 97 |access-date=20 June 2026}}</ref> დომინიკელთა ახალი მონასტრის და ეკლესიის მშენებლობას მხარს უჭერდნენ მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]] და დედოფალი ელიშკა პრჟემისლოვნა. მნიშვნელოვან შემომწირველებს შორის იყვნენ ასევე რიჟანების საგვარეულოს წარმომადგენლები და ლიტომეჟიცელი პრობოსტი კონრადი.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:კულტურული ძეგლები პრაღაში]] 4o7c1xq7stsg192z81ki47w7t372wmb 5417268 5417267 2026-06-20T10:25:49Z GagaMumladze2020 126180 5417268 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]], დედოფალი [[ელიშკა პრჟემისლოვნა]], ასევე დიდგვაროვნები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ტერიტორია ტამპლიერთა ორდენის ხელში გადავიდა. მათ გადააკეთეს არსებული ნაგებობა, დააარსეს კომენდა (ორდენის ადგილობრივი ცენტრი) და ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოეს. ტამპლიერების ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1312 წელს ქონება იოანიტებმა შეიძინეს, ხოლო 1313 წელს იგი [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელ]] მონაზვნებს მიჰყიდეს.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vize.cz/kultura/prazska-krizovatka/historie-kostela/ |title=Historie kostela |publisher=Nadace VIZE 97 |access-date=20 June 2026}}</ref> დომინიკელთა ახალი მონასტრის და ეკლესიის მშენებლობას მხარს უჭერდნენ მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]] და დედოფალი ელიშკა პრჟემისლოვნა. მნიშვნელოვან შემომწირველებს შორის იყვნენ ასევე რიჟანების საგვარეულოს წარმომადგენლები და ლიტომეჟიცელი პრობოსტი კონრადი.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> 1355 წლის დოკუმენტებში ნაგებობა ჯერ კიდევ წმინდა ლავრენტის ეკლესიად იხსენიება, ხოლო 1365 წლისთვის უკვე წმინდა ანას სახელწოდებას ატარებდა. მონასტრის კონვენტს ახლომდებარე წმინდა კლიმენტის მონასტრის დომინიკელები ემსახურებოდნენ. == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:პრაღის ტაძრები]] i1khjx49ozfn4tmpemd3w4iuhzgehoc 5417269 5417268 2026-06-20T10:32:11Z GagaMumladze2020 126180 5417269 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]], დედოფალი [[ელიშკა პრჟემისლოვნა]], ასევე დიდგვაროვნები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ტერიტორია ტამპლიერთა ორდენის ხელში გადავიდა. მათ გადააკეთეს არსებული ნაგებობა, დააარსეს კომენდა (ორდენის ადგილობრივი ცენტრი) და ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოეს. ტამპლიერების ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1312 წელს ქონება იოანიტებმა შეიძინეს, ხოლო 1313 წელს იგი [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელ]] მონაზვნებს მიჰყიდეს.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vize.cz/kultura/prazska-krizovatka/historie-kostela/ |title=Historie kostela |publisher=Nadace VIZE 97 |access-date=20 June 2026}}</ref> დომინიკელთა ახალი მონასტრის და ეკლესიის მშენებლობას მხარს უჭერდნენ მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]] და დედოფალი ელიშკა პრჟემისლოვნა. მნიშვნელოვან შემომწირველებს შორის იყვნენ ასევე რიჟანების საგვარეულოს წარმომადგენლები და ლიტომეჟიცელი პრობოსტი კონრადი.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> 1355 წლის დოკუმენტებში ნაგებობა ჯერ კიდევ წმინდა ლავრენტის ეკლესიად იხსენიება, ხოლო 1365 წლისთვის უკვე წმინდა ანას სახელწოდებას ატარებდა. მონასტრის კონვენტს ახლომდებარე წმინდა კლიმენტის მონასტრის დომინიკელები ემსახურებოდნენ.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:პრაღის ტაძრები]] qlhd48peth5zmch12i45j7terxl537c 5417270 5417269 2026-06-20T10:33:51Z GagaMumladze2020 126180 5417270 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]], დედოფალი [[ელიშკა პრჟემისლოვნა]], ასევე დიდგვაროვნები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ტერიტორია ტამპლიერთა ორდენის ხელში გადავიდა. მათ გადააკეთეს არსებული ნაგებობა, დააარსეს კომენდა (ორდენის ადგილობრივი ცენტრი) და ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოეს. ტამპლიერების ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1312 წელს ქონება იოანიტებმა შეიძინეს, ხოლო 1313 წელს იგი [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელ]] მონაზვნებს მიჰყიდეს.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vize.cz/kultura/prazska-krizovatka/historie-kostela/ |title=Historie kostela |publisher=Nadace VIZE 97 |access-date=20 June 2026}}</ref> დომინიკელთა ახალი მონასტრის და ეკლესიის მშენებლობას მხარს უჭერდნენ მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]] და დედოფალი ელიშკა პრჟემისლოვნა. მნიშვნელოვან შემომწირველებს შორის იყვნენ ასევე რიჟანების საგვარეულოს წარმომადგენლები და ლიტომეჟიცელი პრობოსტი კონრადი.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> 1355 წლის დოკუმენტებში ნაგებობა ჯერ კიდევ წმინდა ლავრენტის ეკლესიად იხსენიება, ხოლო 1365 წლისთვის უკვე წმინდა ანას სახელწოდებას ატარებდა. მონასტრის კონვენტს ახლომდებარე წმინდა კლიმენტის მონასტრის დომინიკელები ემსახურებოდნენ.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> არქიტექტურული კვლევების მიხედვით, ეკლესიის მშენებლობა ორ ძირითად ეტაპად მიმდინარეობდა. პირველი ეტაპი 1313 წლის შემდეგ დაიწყო, როდესაც დომინიკელმა მონაზვნებმა არსებული ეკლესიის გამოყენებასთან ერთად დასავლეთ ნაწილში ახალი ნავი და მონაზონთა ემპორა ააგეს. == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:პრაღის ტაძრები]] 1f2cimoi02wqkftvpers94t8e6qa1bz 5417275 5417270 2026-06-20T11:12:24Z GagaMumladze2020 126180 5417275 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]], დედოფალი [[ელიშკა პრჟემისლოვნა]], ასევე დიდგვაროვნები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ტერიტორია ტამპლიერთა ორდენის ხელში გადავიდა. მათ გადააკეთეს არსებული ნაგებობა, დააარსეს კომენდა (ორდენის ადგილობრივი ცენტრი) და ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოეს. ტამპლიერების ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1312 წელს ქონება იოანიტებმა შეიძინეს, ხოლო 1313 წელს იგი [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელ]] მონაზვნებს მიჰყიდეს.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vize.cz/kultura/prazska-krizovatka/historie-kostela/ |title=Historie kostela |publisher=Nadace VIZE 97 |access-date=20 June 2026}}</ref> დომინიკელთა ახალი მონასტრის და ეკლესიის მშენებლობას მხარს უჭერდნენ მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]] და დედოფალი ელიშკა პრჟემისლოვნა. მნიშვნელოვან შემომწირველებს შორის იყვნენ ასევე რიჟანების საგვარეულოს წარმომადგენლები და ლიტომეჟიცელი პრობოსტი კონრადი.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> 1355 წლის დოკუმენტებში ნაგებობა ჯერ კიდევ წმინდა ლავრენტის ეკლესიად იხსენიება, ხოლო 1365 წლისთვის უკვე წმინდა ანას სახელწოდებას ატარებდა. მონასტრის კონვენტს ახლომდებარე წმინდა კლიმენტის მონასტრის დომინიკელები ემსახურებოდნენ.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:პრაღის ტაძრები]] qlhd48peth5zmch12i45j7terxl537c 5417276 5417275 2026-06-20T11:14:32Z GagaMumladze2020 126180 5417276 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]], დედოფალი [[ელიშკა პრჟემისლოვნა]], ასევე დიდგვაროვნები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ტერიტორია ტამპლიერთა ორდენის ხელში გადავიდა. მათ გადააკეთეს არსებული ნაგებობა, დააარსეს კომენდა (ორდენის ადგილობრივი ცენტრი) და ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოეს. ტამპლიერების ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1312 წელს ქონება იოანიტებმა შეიძინეს, ხოლო 1313 წელს იგი [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელ]] მონაზვნებს მიჰყიდეს.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vize.cz/kultura/prazska-krizovatka/historie-kostela/ |title=Historie kostela |publisher=Nadace VIZE 97 |access-date=20 June 2026}}</ref> დომინიკელთა ახალი მონასტრის და ეკლესიის მშენებლობას მხარს უჭერდნენ მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]] და დედოფალი ელიშკა პრჟემისლოვნა. მნიშვნელოვან შემომწირველებს შორის იყვნენ ასევე რიჟანების საგვარეულოს წარმომადგენლები და ლიტომეჟიცელი პრობოსტი კონრადი.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> 1355 წლის დოკუმენტებში ნაგებობა ჯერ კიდევ წმინდა ლავრენტის ეკლესიად იხსენიება, ხოლო 1365 წლისთვის უკვე წმინდა ანას სახელწოდებას ატარებდა. მონასტრის კონვენტს ახლომდებარე წმინდა კლიმენტის მონასტრის დომინიკელები ემსახურებოდნენ.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> არქიტექტურული კვლევების მიხედვით, ეკლესიის მშენებლობა ორ ძირითად ეტაპად მიმდინარეობდა. პირველი ეტაპი 1313 წლის შემდეგ დაიწყო, როდესაც დომინიკელმა მონაზვნებმა არსებული ეკლესიის გამოყენებასთან ერთად დასავლეთ ნაწილში ახალი ნავი და მონაზონთა ემპორა ააგეს. == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:პრაღის ტაძრები]] 1f2cimoi02wqkftvpers94t8e6qa1bz 5417289 5417276 2026-06-20T11:47:09Z GagaMumladze2020 126180 5417289 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტაძარი | ტაძრის_სახელი = წმინდა ანას ეკლესია (სტარე-მესტო) | სურათი = Praha sv. Anna vstup 3.jpg | infobox_width = | წარწერა = | რაიონი = სტარე-მესტო | ფუნქციური_სტატუსი = კულტურული ცენტრი | რუკა_ტიპი = | რუკა_ზომა = | რუკა_წარწერა = | გეო = {{coord|50|5|5.86|N|14|24|57.35|E}} | ადგილმდებარეობა = ანენსკას ქუჩა, პრაღა 1 — სტარე-მესტო | ქვეყანა = [[ჩეხეთი]] | ტიპი = ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მონასტრის ეკლესია | ხუროთმოძღვრული_სტილი = [[გოტიკა]] | თარიღდება = 1319–1330 | რელიგიური_წევრობა = [[რომის კათოლიკური ეკლესია]] | გრძედი = 14°24′57.35″ აღმ. გრძ. | განედი = 50°5′5.86″ ჩრდ. განედ. | დეტალები = ყოფილი მონასტრის ეკლესია, კულტურული ცენტრი „პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“ }}{{დივ}} '''წმინდა ანას ეკლესია''' ({{lang-cs|Kostel svaté Anny}}) — [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ერთნავიანი მონასტრის ეკლესია [[ჩეხეთი]]ს დედაქალაქ [[პრაღა]]ში, სტარე-მესტოს ისტორიულ უბანში. ის დღეს მოქმედი ტაძარი არ არის. ეკლესია მდებარეობს ანენსკას მოედანსა და ლილიოვას ქუჩას შორის, ზლატას ქუჩის მიმდებარედ. ნაგებობა აშენდა [[XIV საუკუნე]]ში, [[1319]]–[[1330]] წლებში და წარმოადგენს მოწყალების მთხოვნელი სამონასტრო ორდენების, კერძოდ კი მათი ქალთა შტოებისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურის მნიშვნელოვან ნიმუშს. ეკლესია წმინდა ანას სახელზეა ნაკურთხი და თავდაპირველად ანენსკის მონასტრის შემადგენლობაში შედიოდა. მონასტრის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბოჰემიის მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]], დედოფალი [[ელიშკა პრჟემისლოვნა]], ასევე დიდგვაროვნები ჟიჟანიდან და კონრად ლიტომეჟიცელი. ტაძრის არქიტექტორი უცნობია. ინტერიერში და დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია [[ბაროკო]]ს ეპოქის ელემენტები, თუმცა ნაგებობის ძირითადი ხუროთმოძღვრული სახე გოთიკურია. ეკლესია 1782 წლიდან აღარ გამოიყენება თავდაპირველი რელიგიური დანიშნულებით. მოგვიანებით შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ბინები და სტამბა. ამჟამად ეკლესიის მფლობელია [[ჩეხეთის ეროვნული თეატრი]], ხოლო 2004 წლიდან შენობას კულტურულ ცენტრად იყენებს „ვიზე 97“-ის ფონდი. ამ სახელწოდებით მოქმედი კულტურული სივრცე ცნობილია როგორც '''„პრაჟსკა კრჟიჟოვატკა“''' (Pražská křižovatka). [[1958]] წლის 3 მაისს წმინდა ანას ეკლესია და ანენსკის მონასტრის კომპლექსი (სახლები №211, 951, 948, 212 და 213) გამოცხადდა ჩეხეთის რესპუბლიკის კულტურულ ძეგლად. == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ისტორია == ეკლესია აშენდა 1319–1330 წლებში დომინიკელი მონაზვნების (დომინიკანკების) მონასტრისთვის, უფრო ძველი წმინდა ლავრენტის როტონდისა და ეკლესიის ადგილზე. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ამ ადგილას XII საუკუნეში უკვე არსებობდა რომანული საკულტო ნაგებობა, რომელიც ადრეული ფეოდალური სასახლის კერძო ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/mobile/uvod/aktuality/132-z-nejstari-historie-praske-kiovatky-kostela-sv-anny- |title=Z nejstarší historie Pražské křižovatky – kostela sv. Anny |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> XIII საუკუნის პირველ ნახევარში ტერიტორია ტამპლიერთა ორდენის ხელში გადავიდა. მათ გადააკეთეს არსებული ნაგებობა, დააარსეს კომენდა (ორდენის ადგილობრივი ცენტრი) და ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოეს. ტამპლიერების ორდენის გაუქმების შემდეგ, 1312 წელს ქონება იოანიტებმა შეიძინეს, ხოლო 1313 წელს იგი [[დომინიკელთა ორდენი|დომინიკელ]] მონაზვნებს მიჰყიდეს.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vize.cz/kultura/prazska-krizovatka/historie-kostela/ |title=Historie kostela |publisher=Nadace VIZE 97 |access-date=20 June 2026}}</ref> დომინიკელთა ახალი მონასტრის და ეკლესიის მშენებლობას მხარს უჭერდნენ მეფე [[იოჰან ბოჰემიელი]] და დედოფალი ელიშკა პრჟემისლოვნა. მნიშვნელოვან შემომწირველებს შორის იყვნენ ასევე რიჟანების საგვარეულოს წარმომადგენლები და ლიტომეჟიცელი პრობოსტი კონრადი.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> 1355 წლის დოკუმენტებში ნაგებობა ჯერ კიდევ წმინდა ლავრენტის ეკლესიად იხსენიება, ხოლო 1365 წლისთვის უკვე წმინდა ანას სახელწოდებას ატარებდა. მონასტრის კონვენტს ახლომდებარე წმინდა კლიმენტის მონასტრის დომინიკელები ემსახურებოდნენ.<ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/historie-kostela |title=Historie kostela |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> არქიტექტურული კვლევების მიხედვით, ეკლესიის მშენებლობა ორ ძირითად ეტაპად მიმდინარეობდა. პირველი ეტაპი 1313 წლის შემდეგ დაიწყო, როდესაც დომინიკელმა მონაზვნებმა არსებული ეკლესიის გამოყენებასთან ერთად დასავლეთ ნაწილში ახალი ნავი და მონაზონთა ემპორა ააგეს. XIV საუკუნის მეორე ნახევარში დასრულდა აღმოსავლეთი ნაწილი და საკურთხეველი, რის შედეგადაც შეიქმნა მაღალი ერთნავიანი [[გოტიკური არქიტექტურა|გოტიკური]] ეკლესია.<ref>{{cite web |url=https://www.vize.cz/kultura/prazska-krizovatka/historie-kostela/ |title=Historie kostela |publisher=Nadace VIZE 97 |access-date=20 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.prazskakrizovatka.cz/historie-a-zajimavosti/chronologicka-historie |title=Chronologická historie |publisher=Pražská křižovatka |access-date=20 June 2026}}</ref> == ლიტერატურა == * Poche, Emanuel. ''Prahou krok za krokem''. Praha: Panorama, 1985. * Vlček, Pavel a kol. ''Umělecké památky Prahy: Staré Město a Josefov''. Praha: Academia, 1996. == სქოლიო == [[კატეგორია:პრაღის ტაძრები]] 836gesyyrxstu9acmyc6w89yrwfqcjh 1 892929 5417239 2026-06-20T09:42:37Z GagaMumladze2020 126180 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417239 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 0 892930 5417243 2026-06-20T09:45:48Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1800}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1800]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. 5417243 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1800}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1800]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. 5zt7cyzri7i2wehsj3sw314fu0vm9ij 5417246 5417243 2026-06-20T09:48:10Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417246 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1800}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1800]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==მოქმედი პირები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი — კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (20 აპრილამდე), შემდგომ კაპიტანი [[ფილიპ გიდლი კინგი|ფილიპ კინგი]] (28 სექტემბრიდან) 15idp0hl9i795e9njcgstvg8fbwv7lw 5417250 5417246 2026-06-20T09:54:07Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417250 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1800}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1800]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==მოქმედი პირები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი — კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (20 აპრილამდე), შემდგომ კაპიტანი [[ფილიპ გიდლი კინგი|ფილიპ კინგი]] (28 სექტემბრიდან) ==მოვლენები== * 26 აპრილი: უილიამ ბალმეინი იღებს მიწის ნაკვეთს კოკლის ყურის აღმოსავლეთ მხარეს. * 26 ივნისი: მაიორი [[ჯოზეფ ფოვო]] [[ნორფოლკი (კუნძული)|ნორფოლკის]] კუნძულის ვიცე-გუბერნატორად ინიშნება. * 16 ივლისი: რიჩარდ ჯონსონი და [[სამუელ მარსდენი]] კისინგ-პოინტში საეკლესიო სკოლას ხსნიან. * 7 სექტემბერი: [[ჯოზეფ ჰოლტი]] დააპატიმრეს ირლანდიელთა აჯანყების ორგანიზების ეჭვით. * 28 სექტემბერი: კაპიტანი [[ფილიპ კინგი]] ოფიციალურად დებს გუბერნატორის ფიცს, ხოლო წინა გუბერნატორი, კაპიტანი ჯონ ჰანტერი, ინგლისში ბრუნდება. 67shdhsf3r16drompbcgfa43cp8b93v 5417254 5417250 2026-06-20T09:59:45Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417254 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1800}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1800]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==მოქმედი პირები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი — კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (20 აპრილამდე), შემდგომ კაპიტანი [[ფილიპ გიდლი კინგი|ფილიპ კინგი]] (28 სექტემბრიდან) ==მოვლენები== * 26 აპრილი: უილიამ ბალმეინი იღებს მიწის ნაკვეთს კოკლის ყურის აღმოსავლეთ მხარეს. * 26 ივნისი: მაიორი [[ჯოზეფ ფოვო]] [[ნორფოლკი (კუნძული)|ნორფოლკის]] კუნძულის ვიცე-გუბერნატორად ინიშნება. * 16 ივლისი: რიჩარდ ჯონსონი და [[სამუელ მარსდენი]] კისინგ-პოინტში საეკლესიო სკოლას ხსნიან. * 7 სექტემბერი: [[ჯოზეფ ჰოლტი]] დააპატიმრეს ირლანდიელთა აჯანყების ორგანიზების ეჭვით. * 28 სექტემბერი: კაპიტანი [[ფილიპ კინგი]] ოფიციალურად დებს გუბერნატორის ფიცს, ხოლო წინა გუბერნატორი, კაპიტანი ჯონ ჰანტერი, ინგლისში ბრუნდება. * 29 სექტემბერი: უილიამ პატერსონი კოლონიის ვიცე-გუბერნატორად ინიშნება. * 19 ნოემბერი: ახალ სამხრეთ უელსში მიმოქცევაში პირველი სპილენძის მონეტები ეშვება. კოლონიიდან მათი გატანის აღსაკვეთად, ისინი ნომინალურზე ორჯერ მაღალი ღირებულებით გამოიცა; ანუ მონეტა, რომელიც ინგლისში ერთ პენად ფასობდა, ახალ სამხრეთ უელსში ორ პენს უტოლდებოდა. * 3 დეკემბერი: [[ბრიგი]] „Lady Nelson“ და ლეიტენანტი ჯეიმზ გრანტი სამხრეთ ავსტრალიაში ჩადიან. გრანტი სახელს არქმევს ნორთამბერლენდის კონცხს, ბენქსის კონცხს, შენკის მთასა და [[მაუნტ-გამბირი|მაუნტ-გამბირს]]. * 7 დეკემბერი: გრანტი სახელს არქმევს ოტუეის კონცხს; „Lady Nelson“ ხდება პირველი გემი, რომელიც [[ბასის სრუტე]]ს დასავლეთიდან კვეთს. * თარიღი უცნობია: ჯონ მაკარტური ხარისხის დასადგენად ავსტრალიიდან [[ინგლისი|ინგლისში]] [[მერინოსი]]ს მატყლის საცდელ ნიმუშებს გზავნის. paebyz2ekk2sa94vghgyrys1vawt2q1 5417255 5417254 2026-06-20T10:00:51Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417255 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1800}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1800]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==მოქმედი პირები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი — კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (20 აპრილამდე), შემდგომ კაპიტანი [[ფილიპ გიდლი კინგი|ფილიპ კინგი]] (28 სექტემბრიდან) ==მოვლენები== * 26 აპრილი: უილიამ ბალმეინი იღებს მიწის ნაკვეთს კოკლის ყურის აღმოსავლეთ მხარეს. * 26 ივნისი: მაიორი [[ჯოზეფ ფოვო]] [[ნორფოლკი (კუნძული)|ნორფოლკის]] კუნძულის ვიცე-გუბერნატორად ინიშნება. * 16 ივლისი: რიჩარდ ჯონსონი და [[სამუელ მარსდენი]] კისინგ-პოინტში საეკლესიო სკოლას ხსნიან. * 7 სექტემბერი: [[ჯოზეფ ჰოლტი]] დააპატიმრეს ირლანდიელთა აჯანყების ორგანიზების ეჭვით. * 28 სექტემბერი: კაპიტანი [[ფილიპ კინგი]] ოფიციალურად დებს გუბერნატორის ფიცს, ხოლო წინა გუბერნატორი, კაპიტანი ჯონ ჰანტერი, ინგლისში ბრუნდება. * 29 სექტემბერი: უილიამ პატერსონი კოლონიის ვიცე-გუბერნატორად ინიშნება. * 19 ნოემბერი: ახალ სამხრეთ უელსში მიმოქცევაში პირველი სპილენძის მონეტები ეშვება. კოლონიიდან მათი გატანის აღსაკვეთად, ისინი ნომინალურზე ორჯერ მაღალი ღირებულებით გამოიცა; ანუ მონეტა, რომელიც ინგლისში ერთ პენად ფასობდა, ახალ სამხრეთ უელსში ორ პენს უტოლდებოდა. * 3 დეკემბერი: [[ბრიგი]] „Lady Nelson“ და ლეიტენანტი ჯეიმზ გრანტი სამხრეთ ავსტრალიაში ჩადიან. გრანტი სახელს არქმევს ნორთამბერლენდის კონცხს, ბენქსის კონცხს, შენკის მთასა და [[მაუნტ-გამბირი|მაუნტ-გამბირს]]. * 7 დეკემბერი: გრანტი სახელს არქმევს ოტუეის კონცხს; „Lady Nelson“ ხდება პირველი გემი, რომელიც [[ბასის სრუტე]]ს დასავლეთიდან კვეთს. * თარიღი უცნობია: ჯონ მაკარტური ხარისხის დასადგენად ავსტრალიიდან [[ინგლისი|ინგლისში]] [[მერინოსი]]ს მატყლის საცდელ ნიმუშებს გზავნის. ==დაბადებულები== * 1 ივნისი: უილიამ ბრედლი, ახალი სამხრეთ უელსის პოლიტიკოსი * 11 დეკემბერი: უილიამ ბოუმენი, ახალი სამხრეთ უელსის პოლიტიკოსი ib4wkl10cii6oeg2xcb1tbrusd51v6j 5417256 5417255 2026-06-20T10:01:20Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417256 wikitext text/x-wiki {{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ბარბარე ულუმბელაშვილი|ბარბარე ულუმბელაშვილი]].|20|06|2026}} {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1800}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1800]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==მოქმედი პირები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი — კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (20 აპრილამდე), შემდგომ კაპიტანი [[ფილიპ გიდლი კინგი|ფილიპ კინგი]] (28 სექტემბრიდან) ==მოვლენები== * 26 აპრილი: უილიამ ბალმეინი იღებს მიწის ნაკვეთს კოკლის ყურის აღმოსავლეთ მხარეს. * 26 ივნისი: მაიორი [[ჯოზეფ ფოვო]] [[ნორფოლკი (კუნძული)|ნორფოლკის]] კუნძულის ვიცე-გუბერნატორად ინიშნება. * 16 ივლისი: რიჩარდ ჯონსონი და [[სამუელ მარსდენი]] კისინგ-პოინტში საეკლესიო სკოლას ხსნიან. * 7 სექტემბერი: [[ჯოზეფ ჰოლტი]] დააპატიმრეს ირლანდიელთა აჯანყების ორგანიზების ეჭვით. * 28 სექტემბერი: კაპიტანი [[ფილიპ კინგი]] ოფიციალურად დებს გუბერნატორის ფიცს, ხოლო წინა გუბერნატორი, კაპიტანი ჯონ ჰანტერი, ინგლისში ბრუნდება. * 29 სექტემბერი: უილიამ პატერსონი კოლონიის ვიცე-გუბერნატორად ინიშნება. * 19 ნოემბერი: ახალ სამხრეთ უელსში მიმოქცევაში პირველი სპილენძის მონეტები ეშვება. კოლონიიდან მათი გატანის აღსაკვეთად, ისინი ნომინალურზე ორჯერ მაღალი ღირებულებით გამოიცა; ანუ მონეტა, რომელიც ინგლისში ერთ პენად ფასობდა, ახალ სამხრეთ უელსში ორ პენს უტოლდებოდა. * 3 დეკემბერი: [[ბრიგი]] „Lady Nelson“ და ლეიტენანტი ჯეიმზ გრანტი სამხრეთ ავსტრალიაში ჩადიან. გრანტი სახელს არქმევს ნორთამბერლენდის კონცხს, ბენქსის კონცხს, შენკის მთასა და [[მაუნტ-გამბირი|მაუნტ-გამბირს]]. * 7 დეკემბერი: გრანტი სახელს არქმევს ოტუეის კონცხს; „Lady Nelson“ ხდება პირველი გემი, რომელიც [[ბასის სრუტე]]ს დასავლეთიდან კვეთს. * თარიღი უცნობია: ჯონ მაკარტური ხარისხის დასადგენად ავსტრალიიდან [[ინგლისი|ინგლისში]] [[მერინოსი]]ს მატყლის საცდელ ნიმუშებს გზავნის. ==დაბადებულები== * 1 ივნისი: უილიამ ბრედლი, ახალი სამხრეთ უელსის პოლიტიკოსი * 11 დეკემბერი: უილიამ ბოუმენი, ახალი სამხრეთ უელსის პოლიტიკოსი ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} hijro68s1kmgn09ifprrvxx82chlg7x 5417258 5417256 2026-06-20T10:03:24Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 5417258 wikitext text/x-wiki {{ავსტრალია წლების მიხედვით|1800}} ქვემოთ ჩამოთვლილია [[1800]] წელს [[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] მომხდარი მოვლენები. ==მოქმედი პირები== * მონარქი: [[ჯორჯ III]] * ახალი სამხრეთ უელსის გუბერნატორი — კაპიტანი [[ჯონ ჰანტერი]] (20 აპრილამდე), შემდგომ კაპიტანი [[ფილიპ გიდლი კინგი|ფილიპ კინგი]] (28 სექტემბრიდან) ==მოვლენები== * 26 აპრილი: უილიამ ბალმეინი იღებს მიწის ნაკვეთს კოკლის ყურის აღმოსავლეთ მხარეს. * 26 ივნისი: მაიორი [[ჯოზეფ ფოვო]] [[ნორფოლკი (კუნძული)|ნორფოლკის]] კუნძულის ვიცე-გუბერნატორად ინიშნება. * 16 ივლისი: რიჩარდ ჯონსონი და [[სამუელ მარსდენი]] კისინგ-პოინტში საეკლესიო სკოლას ხსნიან. * 7 სექტემბერი: [[ჯოზეფ ჰოლტი]] დააპატიმრეს ირლანდიელთა აჯანყების ორგანიზების ეჭვით. * 28 სექტემბერი: კაპიტანი [[ფილიპ კინგი]] ოფიციალურად დებს გუბერნატორის ფიცს, ხოლო წინა გუბერნატორი, კაპიტანი ჯონ ჰანტერი, ინგლისში ბრუნდება. * 29 სექტემბერი: უილიამ პატერსონი კოლონიის ვიცე-გუბერნატორად ინიშნება. * 19 ნოემბერი: ახალ სამხრეთ უელსში მიმოქცევაში პირველი სპილენძის მონეტები ეშვება. კოლონიიდან მათი გატანის აღსაკვეთად, ისინი ნომინალურზე ორჯერ მაღალი ღირებულებით გამოიცა; ანუ მონეტა, რომელიც ინგლისში ერთ პენად ფასობდა, ახალ სამხრეთ უელსში ორ პენს უტოლდებოდა. * 3 დეკემბერი: [[ბრიგი]] „Lady Nelson“ და ლეიტენანტი ჯეიმზ გრანტი სამხრეთ ავსტრალიაში ჩადიან. გრანტი სახელს არქმევს ნორთამბერლენდის კონცხს, ბენქსის კონცხს, შენკის მთასა და [[მაუნტ-გამბირი|მაუნტ-გამბირს]]. * 7 დეკემბერი: გრანტი სახელს არქმევს ოტუეის კონცხს; „Lady Nelson“ ხდება პირველი გემი, რომელიც [[ბასის სრუტე]]ს დასავლეთიდან კვეთს. * თარიღი უცნობია: ჯონ მაკარტური ხარისხის დასადგენად ავსტრალიიდან [[ინგლისი|ინგლისში]] [[მერინოსი]]ს მატყლის საცდელ ნიმუშებს გზავნის. ==დაბადებულები== * 1 ივნისი: უილიამ ბრედლი, ახალი სამხრეთ უელსის პოლიტიკოსი * 11 დეკემბერი: უილიამ ბოუმენი, ახალი სამხრეთ უელსის პოლიტიკოსი ==ლიტერატურა== *{{cite book | last = Barker | first = Anthony | title =What Happened When | publisher = Allen & Unwin | year = 1996 | location = St Leonards | isbn = 978-1-86373-986-3 }} *{{cite web | last =National Library of Australia | title = The World Upside Down: Australia 1788 – 1830 | url =http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html | access-date= 9 February 2007 <!--Added by DASHBot-->| archive-url= https://web.archive.org/web/20070320021016/http://www.nla.gov.au/exhibitions/upsidedown/index.html| archive-date= 20 March 2007 <!--Added by DASHBot-->}} {{წლები ავსტრალიაში}} [[კატეგორია:1800 წელი ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1800 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:1800 წელი ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1800-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები]] 8qotws653kk3qh5s0v5g21jbn9e98x6 1 892931 5417244 2026-06-20T09:46:08Z ბარბარე ულუმბელაშვილი 164873 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417244 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892932 5417280 2026-06-20T11:42:56Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1796 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ოკეანეთში]] 5417280 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1796 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ოკეანეთში]] klsn8g4jthtzhu9yuccuxbdqhb74io8 15 892933 5417281 2026-06-20T11:43:16Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417281 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892934 5417282 2026-06-20T11:43:53Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1796 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1796 წელი ოკეანეთში]] 5417282 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1796 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1796 წელი ოკეანეთში]] ckyxt8dlh7y2g9wtp8hqgbmcfg4mitl 15 892935 5417283 2026-06-20T11:44:13Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417283 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892936 5417284 2026-06-20T11:45:02Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1797 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ოკეანეთში]] 5417284 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1797 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ოკეანეთში]] ru6ljpkqjpmya28xuov0din4659hlz8 15 892937 5417285 2026-06-20T11:45:23Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417285 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892938 5417286 2026-06-20T11:45:47Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1797]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები კონტინენტების მიხედვით]] 5417286 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1797]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები კონტინენტების მიხედვით]] 4dir7b2i8zjgec3tpmt5h88ehys8ogs 15 892939 5417287 2026-06-20T11:46:10Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417287 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892940 5417288 2026-06-20T11:46:45Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1797]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ქვეყნების მიხედვით]] 5417288 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1797]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ქვეყნების მიხედვით]] n230d8idx7y6crkwglpvrfbnoc9zlkw 15 892941 5417290 2026-06-20T11:47:28Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417290 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892942 5417291 2026-06-20T11:48:07Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1797 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1797 წელი ოკეანეთში]] 5417291 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1797 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1797 წელი ოკეანეთში]] 0sjs41dm9eyrkx70e136pmc4o9j4bmk 15 892943 5417292 2026-06-20T11:48:26Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417292 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892944 5417293 2026-06-20T11:49:12Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1798 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ოკეანეთში]] 5417293 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1798 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ოკეანეთში]] 0pg0q6y91md4xcp0kjsmkhb8cm9ancc 14 892945 5417294 2026-06-20T11:49:42Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417294 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 15 892946 5417296 2026-06-20T11:50:01Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417296 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892947 5417297 2026-06-20T11:50:46Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1798]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ქვეყნების მიხედვით]] 5417297 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1798]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ქვეყნების მიხედვით]] lvg4g3i8orrifelb19wbe7oujz00jr5 15 892948 5417298 2026-06-20T11:51:08Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417298 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892949 5417299 2026-06-20T11:51:53Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1798 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1798 წელი ოკეანეთში]] 5417299 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1798 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1798 წელი ოკეანეთში]] 5nmkdle72gie0ttyxerzx4pa7acl51i 15 892950 5417300 2026-06-20T11:52:20Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417300 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892951 5417301 2026-06-20T11:53:09Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1799 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ოკეანეთში]] 5417301 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1799 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ოკეანეთში]] 10gm3w36bm1w1408bur14vuupxn1pys 15 892952 5417302 2026-06-20T11:53:36Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417302 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892953 5417303 2026-06-20T11:54:16Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1799]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები კონტინენტების მიხედვით]] 5417303 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1799]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები კონტინენტების მიხედვით]] iuaezu133l2fdd8640yr9r0hoc7kys7 15 892954 5417304 2026-06-20T11:54:41Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417304 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892955 5417305 2026-06-20T11:55:13Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1799]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ქვეყნების მიხედვით]] 5417305 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1799]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ქვეყნების მიხედვით]] ajna4a87l1dhotonergb970v1de65p2 15 892956 5417306 2026-06-20T11:55:35Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417306 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892957 5417307 2026-06-20T11:56:18Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1799 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1799 წელი ოკეანეთში]] 5417307 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1799 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1790-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1799 წელი ოკეანეთში]] f7cwvwxnom2uj0yctrrr3i1hmf8nqke 15 892958 5417308 2026-06-20T11:56:41Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417308 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892959 5417309 2026-06-20T11:57:14Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1800 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1800-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1800 წელი ოკეანეთში]] 5417309 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1800 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1800-იანი წლები ავსტრალიაში]] [[კატეგორია:1800 წელი ოკეანეთში]] msocj04sjt8ib8lblpsp3rcpz8d38cl 15 892960 5417310 2026-06-20T11:57:34Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417310 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf 14 892961 5417311 2026-06-20T11:58:17Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: [[კატეგორია:1800 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1800-იანი წლები ოკეანეთში]] 5417311 wikitext text/x-wiki [[კატეგორია:1800 წელი კონტინენტების მიხედვით]] [[კატეგორია:XVIII საუკუნის წლები ოკეანეთში]] [[კატეგორია:1800-იანი წლები ოკეანეთში]] ttbd5chnry3tyxum6a5zi2qd8lqmeeg 15 892962 5417312 2026-06-20T11:58:39Z Jaba1977 3604 ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} 5417312 wikitext text/x-wiki {{განხილვის სათაური}} as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf