Уикипедиэ kbdwiki https://kbd.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D1%8D%D0%BA%D3%80%D1%83%D1%8D%D1%86%D3%80_%D0%BD%D1%8D%D1%85%D1%8A%D1%8B%D1%89%D1%85%D1%8C%D1%8D MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter Медиа Служебная Тепсэлъэхьыгъуэ ЦӀыхухэт ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ Уикипедиэ Уикипедиэм и тепсэлъыхьыгъуэ Файл Файл тепсэлъэхьыгъуэ MediaWiki MediaWiki тепсэлъэхьыгъуэ Шаблон Шаблон тепсэлъэхьыгъуэ ДэӀэпыкъуэгъуэ ДэӀэпыкъуэгъуэ тепсэлъэхьыгъуэ Категориэ Категориэ тепсэлъэхьыгъуэ TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 6934 48824 47077 2026-03-28T13:51:15Z InternetArchiveBot 8299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 48824 wikitext text/x-wiki {{Merge| [[ЦӀыхухэт:Frhdkazan|Frhdkazan]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Frhdkazan|talk]]) 13:00, 2 Накъыгъэм и 2017 (MSK) | КъардэнгъущӀ, Зырамыку}} {{Person | цӀэр = КъардэнгъущӀ Зырамыку, ПӀатӀурэ и къуэ | и лэжьыгъэр = тхакӀуэ, этнограф, уэрэджыӀакӀуэ | къыщыхъуар = | къыздэхъуар = [[Псыгуэнсу]], [[:ru:Терская область|Тэрч область]], [[:ru:Российская империя|Урыс Пащтыхьыгъуэ]] | дунейм щехыжар = | дунейм здехыжар = [[НалщӀэч]], [[Къэбэрдей-Балъкъэр|КъБР]], [[Урысей]] | къэрал зыщыщыр = [[:ru:Российская империя|Урыс Пащтыхьыгъуэ]], [[Республикэ Совет Социал Зэгуэтхэр|РССЗ]], [[Урысей]] }} '''КъардэнгъущӀ Зырамыку, ПӀатӀурэ и къуэ''' — адыгэ тхакӀуэ, этнограф, уэрэджыӀакӀуэ. КъБР-м и цӀыхубэ артист, КъБР-м, АР-м гъуазджэмкӀэ, щэнхабзэмкӀэ щӀыхь зиӀэ я лэжьакӀуэ, КъБР-м и Совет нэхъыщхьэм и Президиумым и щӀыхь тхылъыр тӀо зыхуагъэфэща. == Биографиэ == КъардэнгъущӀ Зырамыку 1910 гъэм [[Псыгуэнсу]] къуажэм къыщалъхуащ, ауэ илъэс ныкъуэ мыхъуа щӀыкӀэ и адэр, илъэс 11 иримыкъуа щӀыкӀэ и анэр фӀэкӀуэдащ. Адэ-анэншэу къэна щхьэкӀэ зеиншэ хъуакъым – и къуэш нэхъыжь Мурид зришалӀэри ипӀыжащ, гъуэгу захуэми тригъэуващ. Псыгуэнсу къуажэ еджапӀэм классибл къиуханэужь [[Мэзкуу]] Лунэчарскэм и цӀэр зезыхьэ ГИТИС-м щӀэтӀысхьащ, Сталиным и стипендие къырату еджащ. 1940 гъэм Зырамыку актеру мазитху фӀэкӀа мылажьэу Дзэ плъыжьым къулыкъу щищӀэну яшэ. Десант бригадэм хэту Борисполь къалэм къулыкъур щрихьэкӀыу 1941 гъэм Хэку зауэшхуэм щӀедзэ. А гъэ дыдэм КъардэнгъущӀыр зыхэт дзэр фашистхэм къаухъуреихь, Зырамыку уӀэгъэ хьэлъэ мэхъури гъэрыпӀэм йохуэ. 1944 гъэм Зырамыку дзэм хохьэж, Хэку зауэшхуэм и ордени къырат. 1949 гъэм [[:ru:Шортанов, Аскерби Тахирович|Шортэн Асчэрбий]] ӀуэрыӀуатэ зэхуэхьэсыным хешэ, ди щӀэныгъэхутэ институтым я экспедицэхьэм хэтщ. 1941 гъэм иужькӀэ КъБНИИ-м адыгэбзэкӀэ къыдигъэкӀа ӀуэрыӀуатэ тхылъхэр Шортэнымрэ КъардэнгъущӀымрэ здащӀа лэжьыгъэщ. 1950 гъэм къыдэкӀа «Нартхэр» тхылъым и макетыр зэхалъхьэ КхъуэӀуфэ Хьэжбат, БищӀо Аслъэн, Албэч Ӏэуес, КъардэнгъущӀ Зырамыку сымэ. 1981 гъэм профессор Гиппиус и редакцэм щӀэту антологием и томиплӀ къыдэкӀащ, абы хыхьэу уэрэд макъамэхэу 414–м щыщу КъардэнгъущӀым жиӀэу ятхыжа уэрэдыр 45 мэхъу, езым къилъыхъуэжурэ магнитофонкӀэ итхыжауэ хэтыр 118 мэхъу. Адыгэ уэрэдыжьыр къиӀэтыжу, радиом, телевидением, концертхэм щӀэзыхьар КъардэнгъущӀ Зырамыкущ. Ар Зырамыку и Ӏуащхьэмахуэхэм язщ. 2008 гъэм, дыгъэгъэзэм и 25 НалщӀэч дунейм щехыжащ. == Унагъуэ == И щхьэгъусэр Къуралей Зулихъан, къуэ къыхуилъхуащ. <ref>{{cite web|url=http://mkkbr.ru/?p=5695|title=Штрихи к портрету Зарамука Кардангушева}} {{Ref-ru}}</ref> == Уэрэдхэр == [https://www.youtube.com/watch?v=lSf8IiTQDCg Сэрмахуэ] КъардэнгъущӀ Зырамыку (зыусар [[Абазэ Къамбот]])<br /> [https://www.youtube.com/watch?v=2SehpMym9O0 Андемыркъан и уэрэд] КъардэнгъущӀ Зырамыку<br /> [https://www.youtube.com/watch?v=bLjkow1xp_g Хьэтх Мыхьэмэт и уэрэд] КъардэнгъущӀ Зырамыку == Гулъытэгъуэ == {{Reflist}} == ТехьэпӀэхэр == * [https://web.archive.org/web/20171220021058/http://www.myshared.ru/slide/22218 КъардэнгъущӀ Зырамыку илъэс 90 ирокъу] * [https://web.archive.org/web/20170417220045/http://fond-adygi.ru/page/pamjati-zaramuka-kardangusheva Сайт Фонда черкесской культуры «Адыги» имени Ю. Х. Калмыкова: Памяти Зарамука Кардангушева] {{Ref-ru}} * [http://aheku.net/articles/russian/prz/63 ГушыӀэ таурыхъхьэр] КъардэнгъущӀ Зырамыку [[Категориэ:ТхакӀуэхэр]] [[Категориэ:Адыгэ тхакӀуэхэр]] [[Категориэ:Мыслъымэнхэр]] gidag8ftqjrawn95lslq5fcfjg6e7mt 0 6938 48825 47088 2026-03-28T14:02:42Z InternetArchiveBot 8299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 48825 wikitext text/x-wiki {{Person | цӀэр = Нало Заур, Мыхьэмэт и къуэ | и лэжьыгъэр = тхакӀуэ, усакӀуэ, жылагъуэ лэжьакӀуэ | къыщыхъуар = 15.07.1928 | къыздэхъуар = [[Хьэтуей]], [[Къэбэрдей-Балъкъэр|КъБР]], [[Республикэ Совет Социал Зэгуэтхэр|РССЗ]] | дунейм щехыжар = 5.07.2012 | дунейм здехыжар = [[Къэбэрдей-Балъкъэр|КъБР]], [[Урысей]] | къэрал зыщыщтэр = [[Республикэ Совет Социал Зэгуэтхэр|РССЗ]], [[Урысей]] |сурэт=Naloev-zaurbijj-magometovich.jpg|лъэпкъ=Адыгэ|дин=[[Ислъам]]}} '''Нало Заур, Мыхьэмэт и къуэ''' - адыгэ тхакӀуэ, усакӀуэ, еджагъэшхуэ, жылагъуэ лэжьакӀуэ. Филологие щӀэныгъэхэм я кандидат, «КъБР-м щӀэныгъэмкӀэ щӀыхь зиӀэ и лэжьакӀуэ», «Абхъаз Республикэм культурэмкӀэ щӀыхь зиӀэ и лэжьакӀуэ» цӀэ лъапӀэхэр зиӀэ, КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и депутату, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я тхьэмадэу щытащ. <ref>{{cite web|url=http://www.sk-news.ru/news/kultura/19132/|title=КБР прощается с Зауром Налоевым}} {{Ref-ru}}</ref> == Биографиэ == Нало Заур 1928 гъэм [[Хьэтуей]] къуажэ къыщалъхуащ. 1952 гъэм Къэбэрдей пединститутыр къиухри, щригъэджэн щӀидзащ. 1954 гъэм щыщӀэдзауэ КъБР-м щӀэныгъэхутэ иджы гуманитар къэхутэныгъэхэмкӀэ и институтым щылэжьащ. Усэ тхылъ зыбжанэм, новеллэ тхылъым, повестым, рассказхэм, адыгэ культурэм и тхыдэм пыщӀа къэхутэныгъэ тхылъхэм, статья щхьэхуэ куэдым я авторщ. И усэхэр, нэгъуэщӀ литературэ лэжьыгъэхэр дунйем къытохьэ 1948 гъэ лъандэрэ. Ахэр щызэхуэхьэсащ «Бзухэм я бзэм» (1959), «Аслъэныкъуэ» (1967), «Усэхэр» (1973), «Дыгъэеджэ» (1976) тхылъхэм, нэгъуэщӀхэми. == Тхыгъэхэр == «Послевоенная кабардинская поэзия», 3.М. Налоев, Нальчик: «Эльбрус», 1970 <br/> «Из истории культуры адыгов», 3.М. Налоев, Нальчик: «Эльбрус», 1978 <br/> «Культура и быт адыгов. Выпуск III», 3.М. Налоев, Майкоп: АдНИИЭЯЛИ, 1980 <br/> «Этюды по истории культуры адыгов», 3.М. Налоев, Нальчик: «Эльбрус», 1985 <br/> «Институт джегуако», 3.М. Налоев, Нальчик: ООО «Тетраграф», 2011 (ISBN 978-5-905288-23-4) == Гулъытэгъуэ == {{Reflist}} == ТехьэпӀэхэр == * [https://web.archive.org/web/20170425050013/http://www.myshared.ru/slide/728951 Нало Заур] * [https://www.youtube.com/watch?v=H8c8jKGg4VA Агънокъуэ Лашэ теухуауэ] Нало Заур * [http://fond-adygi.ru/page/ne-stalo-zaura-naloeva Сайт Фонда черкесской культуры «Адыги» имени Ю. Х. Калмыкова: Не стало Заура Налоева] {{Ref-ru}} [[Категориэ:Адыгэ тхакӀуэхэр]] [[Категориэ:Адыгэ усакӀуэхэр]] [[Категориэ:Мыслъымэнхэр]] bix557rxi2tyzuzmj5wlnequwlzrnve 0 8387 48823 48822 2026-03-28T13:26:26Z InternetArchiveBot 8299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 48823 wikitext text/x-wiki '''Гаити Республикэ''' ([[гаит. креол.]] Repiblik Ayiti [ɣepibˈlik ajiti], [[Фрэнджыбзэ|фр]]. République d'Haïti [ʁe.py.bˈlik da.i'ti]) — къитӏуа хытӏыгу къарал и къухьэпӏэ лъэныкъуэм (абы и къуэкӏыпӏэ лъэныкъуэр Доминикан Республикэм еубыд) псы ӏуфэ хытӏыгу зыбжанэмрэ щыӏэ.<ref>https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti#people-and-society</ref> Гаитим и къалащхьэр — [[Порт-о-Пренс]]. Официальнэ бзэхэр франджыбзэмрэ, [[гаитяныбзэмрэ креолыбзэ]]. [[Ишхъэрэ Америкэ|Ищхьэрэ Америкэ континентым]] ар франджыбзэр щытепщэ къэрал щхьэхуит закъуэ тӏум яз, Канадэм къыдэкӏуэу, ар официальнэу здэщыӏэр. Къэралым щыпсэухэр — цӏыху 11 470 261 (2023 гъэ, абыхэм ящыщу мелуани 1-м нэблагъэр хамэ къэралхэм щопсэу - нэхъыбэу, [[Америкэ Штат Зэгуэтхэр|АШЗ-м]]). Гаити республикэм [[Фрэндж|Франджым]] щхьэхуитыныгъэ къыщихьа 1804 гъэм гаитян революцэ ехъулӏам икӏи АШЗ-м и ужькӏэ Америкэм етӏуанэ къэрал щхьэхуит, цӏыху фӏыцӏэхэр зи пашэ дунейм щыяпэ республикэ хъуа. Гаитир дунейм и къэрал нэхъ къулейсыз дыдэхэм, мыбэлэрыгъхэм ящыщщ; Америкэмрэ Къухьэпӏэ лъэныкъуэмрэ я къэрал нэхъ къулейсыз дыдэ, мэжэщӏалӏагъэм, дунейм и къэхъукъащӏэхэм, къэрал зэхъуэкӏыныгъэхэм зэпымыууэ гугъу ирегъэхь. Хытӏыгу къэралхэм Ящыщу Гаити Республикэр дуней псом щынэхъ къулейсыз дыдэхэм ящыщ. Гаити хытӏыгум и гъунэгъу Доминикан Республикэм и къэралым и экономикэр, цӏыху нэхъ мащӏэм деж, ВВП-мкӏэ (ппс) процент 572-кӏэ, ВВП-мкӏэ (номиналымкӏэ) Гаитим и экономикэм нэхърэ процент 552-кӏэ нэхъыбэ. 2022 гъэм щыщӏэдзауэ Гаитим зы цӏыхум хуэзэу къыщабж ВВП-р (номиналыр) доллар 1 702-рэ, [[Доминикан Республикэ|Доминикан Республикэм]] — доллар 10 711-рэ, Зы цӏыхум ХУЭЗЭУ ВВП-МКӀЭ (ППС) Гаитим доллар 3 161 — рэ, Доминикан Республикэм-доллар 24 117-рэ<ref>https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=243,263,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PCPIPCH,LUR,LP,GGXWDG_NGDP,&sy=2018&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1</ref>. qpot6boigf6p8mapogodw4dt5if6mti