Уикипедиэ kbdwiki https://kbd.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D1%8D%D0%BA%D3%80%D1%83%D1%8D%D1%86%D3%80_%D0%BD%D1%8D%D1%85%D1%8A%D1%8B%D1%89%D1%85%D1%8C%D1%8D MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Медиа Служебная Тепсэлъэхьыгъуэ ЦӀыхухэт ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ Уикипедиэ Уикипедиэм и тепсэлъыхьыгъуэ Файл Файл тепсэлъэхьыгъуэ MediaWiki MediaWiki тепсэлъэхьыгъуэ Шаблон Шаблон тепсэлъэхьыгъуэ ДэӀэпыкъуэгъуэ ДэӀэпыкъуэгъуэ тепсэлъэхьыгъуэ Категориэ Категориэ тепсэлъэхьыгъуэ TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Азгъей 0 45 48859 48200 2026-04-10T13:54:00Z Marvalomrax 11490 ссылка на Никарагуа добавлена 48859 wikitext text/x-wiki {{Country |АдыгэцӀэр = Азгъей Республикэ |ИцӀэдыдэр = {{lang-ab|Аҧсны Аҳәынҭқарра}}<br />{{Lang-ru|Республика Абхазия}} |ИцӀэм еуэ = Азгъейм |Нып = Flag of the Republic of Abkhazia.svg |Дэмыгъэ = Abkhazia COA.svg |Гоуидзэр = |Къэрал уэрэдым и цӀэр = Аиааира |ШӀыпӀэтхыпхъэм = Abkhaziaorthographicprojection.svg |lat_dir = N|lat_deg = 43|lat_min = 1|lat_sec = 0 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 2|lon_sec = 0 |region = |CoordScale = |Бзэхэр = [[Азгъэбзэ|азгъэбзэрэ]] [[урысыбзэ]]рэ |Щыхалъхьар = VIII лъэхъэнэм Азгъэ пэштыхьей хуэду |Хуитыныгъэм и махуэ = 1994 щакӀуэгъуэм и 26 |КъызхэкӀар = [[Хъырцей]]м |Зэпаубыд статус = true |ДипломатиэмкӀэ къэзылъытэ = [[Урысей]], [[Венесуэлэ]], [[Никарагуэ]], [[Науру]] |Къалэ нэхъыщъхьэр = [[Согъум]] |ӀэнатӀэ хабзэр = Президентымрэ Парламентымрэ я Республикэ |Къалэ нэхъ инхэр = [[Согъум]], [[Гагра]], [[Гудаута]] |Тхьэмадэхэм я пӀэхэр = Президент<br />Вице-президент<br /> |Тхьэмадэхэр = Анкуаб Александр<br /> |И инагъымкӀэ и пӀэр = 163 |ШӀыпӀэр = 8600 |Псым и процентыр = куэдкъым |Этнохоронимыр = азгъэ, [[азгъэхэр]] |ДжылэмкӀэ и пӀэр = |Джылэр = 250 000 |Джылэбжыгъэм и гъэр = 2003 |Джылэм и Ӏувагъыр = 29 |ВКӀуП = |ВКӀуП-р гъэ щатар = |ВКӀуП-мкӀэ и пӀэр = |ВКӀуП-цӀыхум техуэр = |Валутэр = [[Урысей рубл|рубл]] |Доменхэр = |Телефон кодыр = +7 840; +7 940 |Къагъэсэбэп зэманыгъуэхэр = +3; гъэмахуэм +4 |Гулъытыгъуэ = <!-- <references/> --> }} '''Азгъей Республикэ''', '''Азгъей''' ({{lang-ab|Аҧсны Аҳәынҭқарра, Аҧсны — Апсны́}} (къикӀыр «Апсхэм якъэрал», {{Lang-ru|Республика Абхазия, Абхазия}}) — КъуэхьапӀэм Къэукъазым иде хэт, Хы ФӀыцӀэм и ипшъэ-къуэкӀыпӀэ Ӏуфэм идей. ИцӀэдыдэр псоуэ: Аҧсны Аҳәынҭқарра (Азгъей Республикэ). Къалэ нэхъышъхьар — [[Согъум]]. == Тхыдэ == Къэрал джоуэ Азгъейм зэфӀэувэн щыкӀидзар VI илъэсишъэхэм, икъалэ Ӏаташъхьу Лыхныр. Къэру къыщиштар Леон I щытехьам., Азгъейр Визэнтиэм хэкӀыу хуит щыхъур VIII илъэсишъэхэм, Леон II щытехьам. Апщыгъуэм Азгъейм Курджым икъуэхьапӀэ лъэныкъуэри хиубыдэт. Къэралым лъэпӀкъ дэсхэтэр: азгъэхэр, курджы лъэпӀкъ: рачин, гурий, имерет, мегрел, сууан… Азгъейм къалэ, быдапӀэ, чылисэ бжыгъэ иӀат. Къалэ Ӏэташъхьар япӀэкӀэ Анакопиэм (Афон КӀэм) щыӀа, яужым 806 гъэм Кутаис куэча. 975 гъэм Азгъейр Курджым хохьа икъэрур XI—XIII илъэсишъэхэм фӀыуэ зэфӀэувау. Азгъейр зэрхэхьар пщы-унэхэр Багратхэрэ Леонхэрэ благъэ зэхохъури абыкӀэ нэхъри зэрагъэубыд. XV илъэсишъэхэм Курджы къэралыр зэхохур. Азгъей пщыхэр Чачба лъэпӀкъым щыщхэр Азгъейм Къэрал Хуит траӀуэ. Адрей азгъэ пщыхэмрэ, мигрел пщы Дадиани лъэпӀкъмрэ япэщытахэ. XVI илъэсишъэхэм Усмэн Пэштыхьейм къеныкъуэкъу мэхъу Азгъеймрэ Хъырцеймрэ. Хы ФӀыцӀэм иӀуфэм быдапӀэ бжыгъэ ещыр (Согъум-Къалэ, Поти, Ӏанапэ…) икъэрур хэкум зэфӀигъэуву. 1809 гъэм азгъэ пщыхэм ягугъэкӀэ Урысейм хохьахэ Александр I абы хуэарэзыуэ. 1918 гъэм Курджым хохьа. 1921 гъэм Совет Социал Республикэ Азгъей мэхъу 1931 гъэм Аутоном Совет Социал Республикэ мэхъу Хъырцейм хэту 1990 гъэм Азгъейр аргуэру Совет Социал Республикэ мэхъу 2008—2009 гъэхэм Урысеймрэ, Никарагуамрэ, Венесуэлэмрэ, Науру къэралхэм Азгъейр къэрал хуиту къалъыту тхылъхэм яӀэташъхьахэм Ӏапэ кӀадз. == Джылэр == Джылэ бжыгъэ ирагъэкӀуэкӀамкӀэ 2003 гъэм Азгъейм 215 972 цӀыху дэс. == Бзэхэр == Къэралым иӀаташъхьа бзэр — Азгъэбзэ. Урысыбзэр азгъэбзэм хуэдуи къэралыбзу къалъытэ. Азгъейм лъэпӀкъу ису хъуар ябзэмкӀэ хуит щытыну: псэлъэну, тхэну Кэралым арэзы ешъ. == Диныр == '''Азгъейм инэхъыбэр Чыристан диным пылъхэ. КӀэупшӀакӀуэ 2003 гъэм джылэм ирагъэкӀуэкӀам къыхэкӀар мыра:''' * Чыристану — 60 % * Мыслъымэну — 16 % * ЛъэпӀкъ диныжъым пылъу — 3 % * ПэмыкӀ динхэр — 15 % * Джэуап зымтыфахэр — 6 % == Администрациэ гуэшыгъуэр == {{Main|Азгъейм и администрациэ гуэшыгъуэр}} Азгъейр къедзыгъуи 7-кӀэ гуэча, къедзыгъу хъуам къалащхьэ яӀэ. {| class="wikitable" style="margin:auto" ! № ! Куейр ! Къалэ нэхъышъхьэр | rowspan="28" | [[Файл:Abkhazia districts map numbered.svg|frameless|center]] |- | 1 | [[Гагрэ къедзыгъуэ]] | [[Гагра]] |- | 2 | [[Гудаутэ къедзыгъуэ]] | [[Гудаута]] |- | 3 | [[Согъум къедзыгъуэ]] | [[Согъум]] |- | 4 | [[Гулрыпщ къедзыгъуэ]] | [[Гулрыпщ]] |- | 5 | [[Очамчырэ къедзыгъуэ]] | [[Очамчырэ]] |- | 6 | [[ТӀкъуарчал къедзыгъуэ]] | [[ТӀкъуарчал]] |- | 7 | [[Гал къедзыгъуэ]] | [[Гал]] |} Абы пэмыкӀыу къалэ нэхъ инхэмрэ, джылу дэсхэмрэ: * [[Согъум]] — 43 700 * [[Гагра]] — 10 700 * [[Гудаута]] — 7 700 == ТехьэпӀэхэр == * [https://web.archive.org/web/20080520120401/http://www.abkhaziagov.org/ Азгъей республикэм и президентым и официал сайтыр] * [https://web.archive.org/web/20120428113422/http://www.mfaabkhazia.net/ru/ Азгъей республикэм и МИД-ым и официал сайтыр] * [https://web.archive.org/web/20120119103715/http://www.abkhaziagov.org/ru/state/sovereignty/index.php Азгъей республикэм и конституциэр] {{Къаукъаз}} {{Geo-stub}} [[Категориэ:Къэралхэр]] [[Категориэ:Азгъей]] 7eff8k2l6gvxxs1xms74zk73ewa7xzz Шэшэн Республикэ 0 276 48860 44637 2026-04-10T13:57:01Z Marvalomrax 11490 добавлены ссылки некоторые 48860 wikitext text/x-wiki {{Subject of Russia | OfNm1 = {{lang-ce|Нохчийн Республика}} | OfNm2 = {{Lang-ru|Чеченская Республика}} | KbdPostfix = Республикэ | KbdNm = Шэшэн | FSFlag = Flag of the Chechen Republic.svg | Flag size = | FSCoA = Coat of Arms of Chechnya (2020-).svg | CoA size = | FlagLnk = Шэшэн Республикэм и нып | CoALnk = Шэшэн Республикэм и дэмыгъэ | FSAnthem = Шэшэн Республикэм и къэрал уэрэдыр | FSMapName = Chechen | FSCtrWhat = Къалэ нэхъышъхьэр | FSCtrNm = [[Грознэ]] | AreaRnk = 75 | TotArea = 17 300 | WaterPrcnt = 0,8 | PopRnk = 44 | PopQty = 1 370 042 | PopCtDate = 2010 | PopDens = 79,1 | GDP = 65,6 | GDPCtDate = 2008 | GDP(PPP) = 53,6 | GDPRnk = | PolStatLnk = | PolStatNm = | FedDistrNm = Ишъхъэрэ-Къаукъаз | EcRegNm = Ишъхъэрэ-Къаукъаз | CadNo = 20, 95 | OfLangs = [[урысыбзэ]], [[мычгышыбзэ]] | HeadTtl = Республикэм и тхьэмадэр | HeadNm = [[Къадыр Рэмэзан]] | ViceTtl = Хасэм и тхьэмадэр | ViceNm = [[Хучиев Муслим]] | LegislTtl = Парламентым и тхьэмадэр | LegislNm = [[Даудов Мухьаммад]] | MSKS = 0 | Commons = Chechnya }} '''Шэшэней, Шэшэн Республикэ''' ({{lang-ce|Нохчийн Республика, Нохчийчьо}}, {{Lang-ru|Чеченская Республика, Чечня}}) — республикэ [[Урысей]]м хиубыдэ. Къалэ нэхъышъхьэр — [[Грознэ]]. == Хэкумэтхыр == {{Main|Шэшэн Республикэм и хэкумэтх}} Шэшэн къэралыр [[Ишъхъэрэ Къаукъаз]]ым хэт. И гъунапкъэхэр здыӀухьэхэр: къуэхьэпӀэмкӀэ — [[Ингуш къэрал|Ингушымрэ]] [[Ишхъэрэ Ӏэсетиэ|Ишъхъэрэ Осетиэмрэ]], ишъхъэрэм — [[Ставропол Къэрал|Ставропол къэралым]], къуэкӀыпӀэмкӀэ — [[Дагъыстэн|Дагъыстэным]], ипшъэмкӀэ — [[Курджы|Курджейм]]. ШӀыпӀэр ишъхъэрэ лъэныкъуэмкӀэ губгъу щыт ([[Тэрч губгъуэ]]), ипшъэмкӀэ къушъхьу, [[Къаукъаз Ӏуашъхьэшхуэхэр]] ирокӀуэ. Псы нэхъ инхэр — [[Тэрч]], [[Сунжа]], [[Аргун]]. Мычгышейм и Веденской куейм Къозэн-Ӏэм ({{lang-ce|Къоьвзанан Ӏам}}) псыхъурей дэт, [[Ипшъэ Къаукъаз]]ым и нэхъ ин, и нэхъ куу. == Тхыдэр == {{Main|Шэшэн Республикэм и тхыдэ}} Шэшэн Республикэм я хабзэкӀэ счыгъуи унагъуэ-лъэпкъэгъу ([[тейп]]) зэхэтхэт, ахэр [[Тукхум|тукхумху]] зэхэхьэжьху. Лъэпкъ нэхъ гъунэгу мычгышхэм яхущытхэр [[Ингушхэр|ингушхэра]], зэхэтху лъэпкъ гуп [[мышкъышхэр]] мэхъухэ. [[Курыт лъэхъэнэхэр|Курыт лъэхъэнэхэм]] Шэшэн Республикэм и шӀыпӀэр [[Аланиэ]]м хиубыдэт. XIX лъэхъэнэм [[Урыс империэ]]м и гъунапкъэхэр хигъэкӀуэтэн кӀедзэри [[Урыс-Къаукъаз зауэ|Урыс-Къаукъа зауэр]] къыхокӀ абым. Шэшэныр а зауэр 1860 гъэм еухыр. [[ЩакӀуэгъуэм и револуциэ|Револуциэ]] 1917 гъэм щыӀэм нэс Мычгышейр [[Урыс империэ]]м и [[Терскэ област]]ым хэта. [[ЕтӀуанэ дунейпсо зауэ|ЕтӀуанэ дунейпсо зауэм]] щыгъуэ [[Мычгыш-Ингуш РССА|МИРССА-м]] и шӀыпӀэр джэрмэныдзэм оккупациэ ишъат, абым шъхьэкӀэ 1944 гъэм мычгыш джылэмрэ ингуш джылэмрэ [[Курыт Азиэ]]м ирагъэкӀахэ, джэрмэныдзэм дэӀэпыкъуэгъу хуашъауэ тралъхьэри лъэпкъхэм. [[Мычгыш-Ингуш РССА|МИРССА-р]] ликвидациэ яшъри абым ипӀэкӀэ [[Грознэ област]] халъхьэ. 1957 гъэм [[Шэшэн-Ингуш РССА|МИРССА-р]] зафӀагъувэжь. [[Файл:Grozny - Bazaar (2006).jpg|thumb|left|Грознэ къалэ 2006 гъэм, зауэ нэужым]] 1991 гъэм [[Республикэ Совет Социал Зэгуэтхэр|РССЗ-р]] зэгохур, къэралым и ӀэнатӀашъхьэр къэрууншэ мэхъур, Мычгыш Республикэ Нохчи-чо (Ичкериэ) къыхагъэкӀ, и тхьэмаду техьэр [[Дудай Джохар]]. Шэшэн Республикэм и хутыныгъэр дунейм и зы къэралым къилъытакъым [[Урысей]]ри яхэту. 1994 гъэм [[Япэрей шэшэн зауэ]]р йокӀуэкӀ, 1996 гъэм нэгъунэ, Хасавюрт тхылъхэр кӀэтхэнымкӀэ еухыр, абыхэм зэритымкӀэ [[Урысей]]м и дзэхэр Мычгышейм къыдичыжьын хуэйт. Къэралыр Ӏэуэ хэкӀуэдат зауэ нэужым. 1999 гъэм [[ЕтӀуанэ шэшэн зауэ|ЕтӀуанэ мычгышей зауэр]] кӀедзэ, 2000 гъэм нэс зауэр йокӀуэкӀ, [[Урысей]]м и ӀэнатӀэм кӀегъэхьэжь къэралыр. 2009 гъэм контыртеррор лэжьыгъэр щагъэтыжь, ауэ зауэ иухам хуэсакъыгъэ хузэрахьэ, иджыри къыздынэсым террористыгъэм и зэраныгъуэ куэду къонэ. == Къэрал-политикэ зэхэтыкӀэр == [[Файл:Dmitry Medvedev 28 August 2009-1.jpg|thumb|right|Дмитрий Медведеврэ Къадыр Рэмэзанрэ]] {{Main|Шэшэн Республикэм и къэрал-политикэ зэхэтыкӀэр}} Хэбзэ нэхъышъхьу щытыр Конституциэ, 2003 гъатхэпэм и 23-м къыдагъэкӀар. Шэшэн Республикэм и нэхъышъхьу щытыр президент (2011 гъэм щыкӀэдзауэ ӀэнатӀэпӀашъхьэм зэреджэнур тхьэмадэ). 2007 щыкӀэдзауэ къэралым и президентыр [[Къадыр Рэмэзан]]. Парламентым 41 депутату хэт, илъэситхукӀэ хаххэр. == Джылэр == {{Main|Шэшэн Республикэм и джылэр}} [[Росстат]]ым зэригъэлъагъуэмкӀэ, 2010 гъэм джылу дэсым и бжыгъэр 1 267 740 цӀыху хъут. Ӏувагъыр — 85 цӀыху/км². Къалэдэсу джылэм къахэкӀар 35,3 %. Абсолуту джылэм и нэхъыбэр [[Мычгышхэр|мычгышхэра]] (95,5 %). ПэмыкӀыу дэсхэр [[урысхэр]], [[къумукъухэр]], [[авархэр]], [[Нэгъуэйхэр|нэгъуейхэр]], [[ингушхэр]]. {| class="wikitable" !colspan="2" | 2002 гъэмкэ лэпкъ дэсахэр |- !Лъэпкъ !!Бжыгъэр<ref>[https://web.archive.org/web/20120126074108/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 Урысейпсом и джылэбжыгъэ 2002 гъэм]</ref>, мин цӀыху |- |[[Шэшэнхэр]]|| 1 031,6 (93,5 %) |- |[[Урысхэр]]|| 40,6 (3,7 %) |- |[[Къумукъухэр]]|| 8,9 |- |[[Авархэр]]|| 4,1 |- |[[Нэгъуейхэр|Нэгъуэйхэр]]|| 3,6 |- |[[Ингушхэр]]|| 2,9 |- |[[Къэзанхэр]]|| 2,1 |- |[[Тыркухэр]]|| 1,7 |- !colspan="2" |<center><small>Гъэлъэгъуа лъэпкъхэр зи бжыгъэр <br /> 1000 фӀэкӀыра</small></center> |} == Хьэблэхэр == {{Main|Шэшэн Республикэм и хьэблэхэр}} {| class="toccolours" style="margin:auto" |- | bgcolor="#C0C0C0" | '''Мин 10 фӀэкӀыу джылэ здыдэс хьэблэхэр'''<br /> 2009 щӀшылэм и 1-мкӀэ |- | <table width="600" border="0" cellspacing="1" cellpadding="0"> <tr align="left"> <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Грознэ|Грознэ]]</td> <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">250,8<ref name="gks.ru">[https://web.archive.org/web/20120201134027/http://www.gks.ru/bgd/regl/b10_109/IssWWW.exe/Stg//%3Cextid%3E/%3Cstoragepath%3E%3A%3A%7Ctabl-23-10.xls Урысей Федерациэм и къалэдэс бжыгъэр 2010 щӀышылэм и 1-мкӀэ]</ref></td> <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Бачи-Юрт|Бачи-Юрт]]</td> <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">17,0</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Урус-Мартан|Урус-Мартан]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">52,4<ref name="gks.ru" /></td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Мескер-Юрт|Мескер-Юрт]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">15,0</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Шали|Шали]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">46,1<ref name="gks.ru" /></td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Ойсхара|Ойсхара]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">14,5<ref name="gks.ru" /></td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Гудермес|Гудермес]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">44,0<ref name="gks.ru" /></td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Гелдаган|Гелдаган]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">13,0</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Аргун (къалэ)|Аргун]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">42,8<ref name="gks.ru" /></td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Самашки|Самашки]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">12,0</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Курчалой|Курчалой]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">23,0</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Майртуп|Майртуп]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">12,0</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Автуры|Автуры]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">20,0</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Алхан-Кала|Алхан-Кала]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">15,0</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Гойты|Гойты]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">18,0</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Ассиновскэ|Ассиновскэ]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">11,0</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Ачхой-Мартан|Ачхой-Мартан]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">21,0</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Атагиижъ|Атагиижь]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">12,0</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Цоцин-Юрт|Цоцин-Юрт]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">20,0</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Аллерой|Аллерой]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">12,0</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Тазбичи|Тазбичи]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">0,5</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Серноводскэ|Серноводскэ]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">10,0</td> </tr> </table> |} == Экономикэр == {{Main|Шэшэн Республикэм и экономикэр}} Шэшэн Республикэм и нэхъышъхьэ лэжьыгъу экономикэр зпылъыр [[Фатэгын|фатэгынымрэ]] [[гас]] къыкӀэхынымрэ елэжьынымрэ, абым пэмыкӀыу губгъуэ лэжьыгъэхэр. Мычгышейм и фабрикэхэр зауэ нэужым куэду хэкӀуэдахэ. == Администациэ гуэшыгъуэр == {{Main|Мычгышейм и администрациэ-шӀыпӀэ гуэшыгъуэр}} Къэралым и къалэ нэхъышъхьу щытыр [[Грознэ]], пэмыкӀыу къалэ джоуэ пӀэ зиӀэхэр хьэблэ [[Аргун (къалэ)|Аргунрэ]] [[Гудермес]]рэ. АдминистрациэкӀэ Шэшэн Республикэр куеё 15 мэгъуэшыр. {| class="wikitable" style="margin:auto" ! Куей ! Къалэ нэхъышъхьэр ! rowspan="16"| [[Файл:Rus-Chechnya-district.png|280px]] |- | Ачхой-Мартан | Ачхой-Мартан |- | Ведено | Ведено |- | Грознэ | Грознэ |- | Гудермес | Гудермес |- | Итум-Кале | Итум-Кале |- | Курчалой | Курчалой |- | Надтеречнэ | Знаменскаэ |- | Наурскэ | Наурскэ |- | Ножай-Юрт | Ножай-Юрт |- | Сунженскэ | Серноводскэ |- | Урус-Мартан | Урус-Мартан |- | Шали | Шали |- | Шарой | Шарой |- | Шатой | Шатой |- | Шелковскаэ | Шелковскаэ |} == Гулъытыгъуэхэр == {{Reflist}} == ТехьэпӀэхэр == {{Commons|Chechnya}} * [https://web.archive.org/web/20030807164429/http://chechnya.gov.ru/ Шэшэн Республикэм я Президентымрэ Хасэмрэ я сайтыр] * [http://www.minfinchr.ru/ Шэшэн Республикэм и Финанс министерствэм и сайт] * [https://web.archive.org/web/20080504040817/http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=20 Шэшэн Республикэм католог «Вся Россиям»] {{Къаукъаз}} {{Subdivisions of Russia}} [[Категориэ:Мычгышей]] ti6wwix4q2wnijl1kt9idr77ygr53bf Гуатемалэ 0 8388 48861 48833 2026-04-10T17:09:41Z InternetArchiveBot 8299 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 48861 wikitext text/x-wiki '''Гуатемалэ''' ([[Испаныбзэ|исп]].Guatemala, [ˈwateˈmala]), официальнэ фӏэщыгъэцӏэр — Гуатемалэ Республикэ (исп. República de Guatemala, [reˈpuβlika ðe ðwateˈmala]) — Америкэ Курытым щыӏэ къэрал. Ипщэ-къухьэпӏэмкӏэ Щыӏэ Сальвадорым, ипщэкӏэ Щыӏэ Гондурасым, ищхъэрэ-къуэкӏыпӏэмкӏэ Щыӏэ Белизым, ищхъэрэкӏэ Щыӏэ Мексикэм я гъунэжщ. Къуэкӏыпӏэмкӏэ Щыӏэ Кариб тенджызымрэ ипщэкӏэ щыӏэ хы Щэхумрэ ятхьэщӏ.<ref>https://web.archive.org/web/20230221182003/https://old.bigenc.ru/geography/text/2346584</ref> Къалащхьэр — Гуатемалэ къалэ. Официальнэ бзэр [[испаныбзэ]].<ref>https://web.archive.org/web/20230221182003/https://old.bigenc.ru/geography/text/2346584</ref> ajuxrjn71nein1aarst6rrew7zligip