Уикипедиэ
kbdwiki
https://kbd.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D1%8D%D0%BA%D3%80%D1%83%D1%8D%D1%86%D3%80_%D0%BD%D1%8D%D1%85%D1%8A%D1%8B%D1%89%D1%85%D1%8C%D1%8D
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Медиа
Служебная
Тепсэлъэхьыгъуэ
ЦӀыхухэт
ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ
Уикипедиэ
Уикипедиэм и тепсэлъыхьыгъуэ
Файл
Файл тепсэлъэхьыгъуэ
MediaWiki
MediaWiki тепсэлъэхьыгъуэ
Шаблон
Шаблон тепсэлъэхьыгъуэ
ДэӀэпыкъуэгъуэ
ДэӀэпыкъуэгъуэ тепсэлъэхьыгъуэ
Категориэ
Категориэ тепсэлъэхьыгъуэ
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ишхъэрэ Америкэ
0
179
48886
48817
2026-04-22T08:02:16Z
Marvalomrax
11490
добавлена корректная ссылка на Реку Колумбия
48886
wikitext
text/x-wiki
[[File:NorthAmericaLocation.svg|frameless|right]]
[[Файл:Location North America.svg|right|frameless]]
'''Ишхъэрэ Америкэ''' — [[континент]], ШӀыгум ИкъуэхьапӀэмрэ Ишъхъэрэ лъэныныкъуэмрэ дэлъ. 500 милыуан джылу дэс.
== Хэкумэтх ==
Ишхъэрэ Америкэр къуэхьапӀэ лъэныкъуэмкӀэ океан Шэхумрэ, Беренг хымрэ Ӏулъ, абы пэмӀыкӀыу Калифорниэмрэ Аласкэ - хыжъэхэмрэ дэкӀыгъу. КъуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ - Атлантик океаныр, хыуэ: Лабрадор, Кариб. Мексикэ хыжъэ, Сант Лаурен хыжъэ. Ишъхъэрэ Лъэныкъуэм - Ипшъэ океан абы хы игъусу: Бофорт, Баффин, Гренланд джоуэ, Гудзон хыжъэ яхэту.
КъуэхьапӀэмкӀэ Еуразиэм хэзгъэкӀыр Беренг Ӏузэвым, къуэкӀыпӀэмкӀэ Ипшъэ Америкэм хэзгъэкӀыр Панам Ӏузэвым.
== ИзэхэтыкӀэр ==
[[Файл:North America satellite globe.jpg|right|thumb]]
=== Къушъхьахэр ===
* [[Бгъуэн къушъхьахэр]]
* [[Канадэ къушъхьахэр]]
* [[Хы Ӏуфэ къушъхьахэр]]
* [[Сиерра-Невада]]
* [[Аппалач]]
* [[Кордилиерэ]]
Ӏуашъхьа нэхъ лъагэр [[Мак-Кингли]] - 6 192,5 м
=== Псыхэр ===
* [[Миссисипи]]
* [[Миссури]]
* [[Макензи]]
* [[Колумбиэ псыхъуэ|Колумбиэ]]
* [[Саскачеуан]]
* [[Иукон]]
* [[Колорадо]]
* [[Рио-Гранде]]
=== Псыхъурейхэр ===
* Псыхъуреишхуэхэр:
# Ишъхьэ.
# Эри.
# Гурон.
# Мичиган.
# Онтарио.
* Мышъэм я псыхъуреишхуэ
* Хуимыт псыхъуреишхуэ
* Шыугъэ псыхъуреишхуэ
* Виннипег
* Крейтер
== Къэралхэр ==
{| class="wikitable"
|-
! ЦӀэр<br /><small>''(ЦӀэдыэдыдэр)''</small>
! Ныпр
! Къалэ Ӏаташъхьар
! Бзэр
! Ахъшэр
! Инагъыр, км²<br /><small>Дунем</small>
! Джылэ, цӀых.<br /><small>Джылэм иӀувагъыр, цӀых./км²</small>
! ВВП<sup>ппс</sup>, млрд Доллар $<br /><small>ВВП цӀыхум техуэр, Доллар $</small>
! Тхыгъэ
|-
| '''[[Антигуэрэ Барбудэрэ]]'''
| <imagemap> File:Flag of Antigua and Barbuda.svg|border|85px
default [[Антигуэрэ Барбудэрэ я нып]]
desc none</imagemap>
| Сент-Джонс
| [[Инджылыбзэ]]
| [[КъуэкӀыпӀэ-кариб доллэр]]
| align=center| 442<hr />195
| align=center| 86 654<hr />194
| align=center| 1,627<hr />19 340
| [[Файл:LocationAntiguaAndBarbuda.png|border|120px]]
|-
| '''[[Бахамэ тӀыгухэр]]'''<br /><small>''(Бахамэ Хы ТӀыгу Зэгуэт)''</small>
| <imagemap> File:Flag of the Bahamas.svg|border|85px
default [[Бахамэ хы тӀыгухэм я нып]]
desc none</imagemap>
| Нассау
| [[Инджылыбзэ]]
| [[Бахамэ доллар]]
| align=center| 13 878<hr />160
| align=center| 338 958<hr />25
| align=center| 9,383<hr />27 735
| [[Файл:LocationBahamas.svg|border|120px]]
|-
| '''[[Барбадос]]'''
| <imagemap> File:Flag of Barbados.svg|border|85px
default [[Барбадосым инып]]
desc none</imagemap>
| Бриджтаун
| [[Инджылыбзэ]]
| [[Барбадос доллар]]
| align=center| 430<hr />199
| align=center| 284 589<hr />660
| align=center| 5,231<hr />18 977
| [[Файл:LocationBarbados.png|border|120px]]
|-
| '''[[Белиз]]'''
| <imagemap> File:Flag of Belize.svg|border|85px
default [[Белизым инып]]
desc none</imagemap>
| Белмопан
| [[Инджылыбзэ]]
| [[Белиз доллар]]
| align=center| 22 966<hr />150
| align=center| 307 899<hr />14
| align=center| 2,548<hr />7 953
| [[Файл:Bh large locator.gif|border|120px]]
|-
| '''[[Гаити Республикэ|Гаити]]'''<br /><small>''(Гаити Республикэ)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Haiti.svg|border|85px
default [[Гаити инып]]
desc none</imagemap>
| Порт-о-Пренс
| [[Гаитибзэ]]<br />[[Креолыбзэ]]<br />[[Фрэнджыбзэ]]
| [[Гаити гурд]]
| align=center| 27 750<hr />143
| align=center| 10 033 000<hr />361
| align=center| 11,570<hr />1 317
| [[Файл:LocationHaiti.svg|border|120px]]
|-
| '''[[Гуатемалэ]]'''<br /><small>''(Гуатемала Республикэ)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Guatemala.svg|border|85px
default [[Гуатемалэ и нып]]
desc none</imagemap>
| Гуатемалэ
| [[Эспаныбзэ|Испаныбзэ]]
| [[Гуатемалэ кетцал]]
| align=center| 108 890<hr />103
| align=center| 11 237 196<hr />119
| align=center| 62,530<hr />4 000
| [[Файл:LocationGuatemala.svg|border|120px]]
|-
| '''[[Хондурас]]'''<br /><small>''(Хондурас Республикэ)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Honduras (2022–present).svg|border|85px
default [[Хондурас инып]]
desc none</imagemap>
| Тегусигалпа
| [[Эспаныбзэ|Испаныбзэ]]
| [[Хондурас лемпирэ]]
| align=center| 112 090<hr />100
| align=center| 7 875 204<hr />63
| align=center| 30,650<hr />2 900
| [[Файл:Honduras (orthographic projection).svg|border|120px]]
|-
| '''[[Гренадэ]]'''
| <imagemap> File:Flag of Grenada.svg|border|85px
default [[Гренадэ и нып]]
desc none</imagemap>
| Сент-Джорджес
| [[Инджылыбзэ]]
| [[КъуэкӀыпӀэ-кариб доллар]]
| align=center| 344<hr />217
| align=center| 89 502<hr />672
| align=center| 1,108<hr />9 000
| [[Файл:Grenada in its region.svg|border|120px]]
|-
| '''[[Доминика]]'''<br /><small>''(Доминикэм Къэрал Зэгуэтхэр)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Dominica.svg|border|85px
default [[Доминикэм инып]]
desc none</imagemap>
| Розо
| [[Инджылыбзэ]]
| [[КъуэкӀыпӀэ-кариб доллар]]
| align=center| 754<hr />172
| align=center| 72 512<hr />93
| align=center| 0,648<hr />5 790
| [[Файл:LocationDominica.png|border|120px]]
|-
| '''[[Доминикан Республикэ]]'''
| <imagemap> File:Flag of the Dominican Republic.svg|border|85px
default [[Доминикан Республикэм инып]]
desc none</imagemap>
| Санто-Доминго
| [[Эспаныбзэ|Испаныбзэ]]
| [[Доминикан песо]]
| align=center| 48 730<hr />138
| align=center| 9 650 054<hr />201
| align=center| 61,790<hr />6 767
| [[Файл:LocationDominicanRepublic.png|border|120px]]
|-
| '''[[Канада]]'''
| <imagemap> File:Flag of Canada.svg|border|85px
default [[Канадам инып]]
desc none</imagemap>
| Оттава
| [[Инджылыбзэ]]<br />[[Фрэнджыбзэ]]
| [[Канада доллар]]
| align=center| 9 984 670<hr />2
| align=center| 34 346 251<hr />3,42
| align=center| 1 510<hr />47 066
| [[Файл:LocationCanada.png|border|120px]]
|-
| '''[[Коста-Рика]]'''<br /><small>''(Коста-Рика Республикэ)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Costa Rica.svg|border|85px
default [[Коста-Рика инып]]
desc none</imagemap>
| Сан-Хосе
| [[Эспаныбзэ|Испаныбзэ]]
| [[Коста-Рика колон]]
| align=center| 51 100<hr />125
| align=center| 4 509 290<hr />85
| align=center| 45,770<hr />10,752
| [[Файл:Costa Rica (orthographic projection).svg|border|120px]]
|-
| '''[[Куба]]'''<br /><small>''(Куба Республикэ)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Cuba.svg|border|85px
default [[Кубэм инып]]
desc none</imagemap>
| Авана
| [[Эспаныбзэ|Испаныбзэ]]
| [[Кубэ песо]]<br />[[ЗэрахъуэкӀ кубэ песо]]
| align=center| 110 860<hr />104
| align=center| 11 451 652<hr />102
| align=center| 55,18<hr />4 800
| [[Файл:Cuba (orthographic projection).svg|border|120px]]
|-
| '''[[Мексикэ]]'''<br /><small>''(Мексикэ Штат Зэгуэт)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Mexico.svg|border|85px
default [[Мексикэм инып]]
desc none</imagemap>
| Мехико
| [[Эспаныбзэ|Испаныбзэ]] {{Nobr|([[де-факто]])}}
| [[Мексикэ песо]]
| align=center| 1 972 550<hr />14
| align=center| 111 211 789<hr />55
| align=center| 949,576<hr />8 914
| [[Файл:Mexico (orthographic projection).svg|border|120px]]
|-
| '''[[Никарагуэ]]'''<br /><small>''(Никарагуэ Республикэ)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Nicaragua.svg|border|85px
default [[Никарагуэ и нып]]
desc none</imagemap>
| Манагуа
| [[Эспаныбзэ|Испаныбзэ]]
| [[Никарагуэ кордоба]]
| align=center| 129 494<hr />95
| align=center| 5 891 199<hr />43,99
| align=center| 6,35<hr />1 100
| [[Файл:Nicaragua (orthographic projection).svg|border|120px]]
|-
| '''[[Панама]]'''<br /><small>''(Панама Республикэ)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Panama.svg|border|85px
default [[Панамэ инып]]
desc none</imagemap>
| Панама
| [[Эспаныбзэ|Испаныбзэ]]
| [[Панамэ балбоа]]
| align=center| 75 517<hr />115
| align=center| 3 360 474<hr />43
| align=center| 34,510<hr />11 361
| [[Файл:Panama (orthographic projection).svg|border|120px]]
|-
| '''[[Салвадор]]'''<br /><small>''(Эл-Салвадор Республикэ)''</small>
| <imagemap> File:Flag of El Salvador.svg|border|85px
default [[Салвадор инып]]
desc none</imagemap>
| Сан-Салвадор
| [[Эспаныбзэ|Испаныбзэ]]
| [[АШЗ доллар]]
| align=center| 21 040<hr />148
| align=center| 6 470 379<hr />307,5
| align=center| 41,650<hr />4 600
| [[Файл:LocationElSalvador.svg|border|120px]]
|-
| '''[[Сент-Лиусиэ]]'''
| <imagemap> File:Flag of Saint Lucia.svg|border|85px
default [[Сент-Лиусиэ инып]]
desc none</imagemap>
| Кастри
| [[Инджылыбзэ]]
| [[КъуэкӀыпӀэ-кариб доллар]]
| align=center| 620<hr />177
| align=center| 160 145<hr />260
| align=center| 1,794<hr />4 800
| [[Файл:LocationSaintLucia.png|border|120px]]
|-
| '''[[Сент-Винсентрэ Гренадинрэ]]'''
| <imagemap> File:Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|border|85px
default [[Сент-Винсентрэ Гренадинрэ я нып]]
desc none</imagemap>
| Кингстаун
| [[Инджылыбзэ]]
| [[КъуэкӀыпӀэ-кариб доллар]]
| align=center| 389,3<hr />182
| align=center| 117 534<hr />300,3
| align=center| 1,042<hr />10 163
| [[Файл:LocationSaintVincentAndTheGrenadines.png|border|120px]]
|-
| '''[[Сент-Китсрэ Невисрэ]]'''<br /><small>''(Федерациэ Сент-Китсрэ Невисрэ)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|border|85px
default [[Сент-Китсрэ Невисрэ я нып]]
desc none</imagemap>
| Бастер
| [[Инджылыбзэ]]
| [[КъуэкӀыпӀэ-кариб доллар]]
| align=center| 261<hr />207
| align=center| 42 696<hr />164
| align=center| 0,721<hr />5 700
| [[Файл:LocationSaintKittsAndNevis.png|border|120px]]
|-
| '''[[Америкэ Штат Зэгуэт]]'''
| <imagemap> File:Flag of the United States.svg|border|85px
default [[Америкэ Штатхэм я нып]]
desc none</imagemap>
| Уашингтон
| [[Инджылыбзэ]] {{Nobr|([[де-факто]])}}<ref>Абы пэмыкӀыу штат гуэрэхэм [[Гаваибзэ]], [[Эспаныбзэ|испаныбзэ]], [[фрэнджыбзэ]]</ref>
| [[АШЗ доллар]]
| align=center| 9 518 900<hr />4
| align=center| 307 960 711<hr />31
| align=center| 14 580<hr />46 954
| [[Файл:United States (orthographic projection).svg|border|120px]]
|-
| '''[[Тринидадрэ Тобагорэ]]'''<br /><small>''(Тринидадрэ Тобагорэ Республикэ)''</small>
| <imagemap> File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|border|85px
default [[Тринидадрэ Тобагорэ я нып]]
desc none</imagemap>
| Порт-оф-Спейн
| [[Инджылыбзэ]]
| [[Тринидадрэ Тобагорэ я доллар]]
| align=center| 5 128<hr />164
| align=center| 1 299 953<hr />215
| align=center| 25,925<hr />19,869
| [[Файл:LocationTrinidadAndTobago.png|border|120px]]
|-
| '''[[Ямайка]]'''
| <imagemap> File:Flag of Jamaica.svg|border|85px
default [[Ямайкэ инып]]
desc none</imagemap>
| Кингстон
| [[Инджылыбзэ]]
| [[Ямайкэ доллар]]
| align=center| 10 991<hr />160
| align=center| 2 825 928<hr />252
| align=center| 20,670<hr />8,967
| [[Файл:Jamaica (orthographic projection).svg|border|120px]]
|}
<references/>
{{Continents}}
[[Категориэ:Ишъхъэрэ Америкэ]]
toiwrnk87ueq9dw5j67vqs0cjlcu4rt
Урысейм и федерациэ зэхэтыкӀэр
0
395
48885
41685
2026-04-22T08:01:08Z
Marvalomrax
11490
добавлена ссылка на республику Адыгея
48885
wikitext
text/x-wiki
'''Урысей Федерациэр''' — къэрал пӀалъэкӀэ зэхуэгъэзахэу, гуэшауэ щыт, я бжыгъэр (2014 гъэмкӀэ) зэрыхъур '''85'''. Федерациэм и къэралхэр урысыбзэкӀэ зэрзэхэкӀхэр: ''Республика'' (22 мэхъу), Област (46 мэхъу), Край (9 мэхъу), Автоном округ (4 мэхъу), Федерал Къалэхэр (3 мэхъу), Автоном област (1 мэхъу).
== Республикэхэр ==
[[Файл:Субъекты Российской Федерации 2014.png|right|thumb|350px|УФ-м и гуэшыгъуэ шӀыпӀэтхыпхъэ]]
# [[Адыгэ Республикэ|Адыгей]]
# [[Алтай къэрал|Алтай]]
# [[Башкыр къэрал|Башкырей]]
# [[Бурат къэрал|Буратей]]
# [[Республикэ Дагъыстэн|Дагъыстэн]]
# [[Ингуш къэрал|Ингушей]]
# [[Карел къэрал|Карелей]]
# [[Коми къэрал|Коми]]
# [[Къалмыкъ къэрал|Къалмыкъэй]]
# [[Къэбэрдей-Балъкъэр|Къабардей-Балъкъэр]]
# [[Къэзан къэрал|Къэзаней (Татарстан)]]
# [[Къэрэшей-Шэрджэс]]
# [[Марий Эл къэрал|Марий Эл]]
# [[Мордов къэрал|Мордовей]]
# [[Мычгыш къэрал|Мычгышей]]
# [[Якут къэрал|Якутей]]
# [[Республикэ Ишъхъэрэ Осетиэ|Ишъхъэрэ Осетиэ]]
# [[Тыва къэрал|Тыва]]
# [[Удмурт къэрал|Удмуртей]]
# [[Хакас къэрал|Хакасей]]
# [[Чуваш къэрал|Чувашей]]
# [[Чечня]]
== Крайхэр ==
# [[Алтай къэрал|Алтайскэ]]
# [[Забайкал къэрал|Забайкалскэ]]
# [[Камчаткэ къэрал|Камчатскэ]]
# [[Краснодар Къэрал|Краснодарскэ]]
# [[Красноярск къэрал|Красноярскэ]]
# [[Перм къэрал|Пермскэ]]
# [[Примор къэрал|Приморскэ]]
# [[Ставропол Къэрал|Ставрополскэ]]
# [[Хабаровск къэрал|Хабаровскэ]]
== Областхэр ==
# [[Амур област|Амурскэ]]
# [[Архангелск област|Архангелскэ]]
# [[Астрэхъан област|Астэрхъанскэ]]
# [[Белгород област|Белгородскэ]]
# [[Бранск област|Бранскэ]]
# [[Владимир област|Владимирскэ]]
# [[Волгоград област|Волгоградскэ]]
# [[Вологдэ област|Вологодскэ]]
# [[Воронеж област|Воронежскэ]]
# [[Иваново област|Ивановскэ]]
# [[Иркутск област|Иркутскэ]]
# [[Калининград област|Калининградскэ]]
# [[Калуга област|Калужскэ]]
# [[Кемеров област|Кемеровскэ]]
# [[Кировскэ област|Кировскэ]]
# [[Кострома област|Костромскаэ]]
# [[Курганинск област|Курганинскэ]]
# [[Курск област|Курскэ]]
# [[Ленинград област|Ленинградскэ]]
# [[Липецк област|Липецкэ]]
# [[Магадан област|Магаданскэ]]
# [[Мэзкуу област|Московскэ]]
# [[Мурмэнск област|Мурмэнскэ]]
# [[Нижнэновгород област|Нижегородскэ]]
# [[Новгород област|Новгородскэ]]
# [[Новосибирск област|Новосибирскэ]]
# [[Омск област|Омскэ]]
# [[Оренбург област|Оребургскэ]]
# [[Орол област|Орловскэ]]
# [[Пензэ област|Пензенскэ]]
# [[Псков област|Псковскэ]]
# [[Ростов област|Ростовскэ]]
# [[Разан област|Разанскэ]]
# [[Самара област|Самарскэ]]
# [[Саратов област|Саратовскэ]]
# [[Сахалин област|Сахалинскэ]]
# [[Свердловск област|Свердловскэ]]
# [[Смоленск област|Смоленскэ]]
# [[Тамбов област|Тамбовскэ]]
# [[Твер област|Тверскэ]]
# [[Томск област|Томскэ]]
# [[Тула област|Тулскэ]]
# [[Тюменская област]]
# [[Улиановск област|Улиановскэ]]
# [[Челабинск област|Челабинскэ]]
# [[Ярослав област|Ярославскэ]]
== Федерал къалэхэр ==
# [[Мэзкуу]]
# [[Бытырбыху]]
# [[Севастополь]]
== Автоном област ==
# [[Джуртей автоном куей|Джуртей автоном]]
== Автоном округа ==
# [[Ненэй автоном хэку|Ненецкэ]]
# [[Хантей-Манси автоном хэку|Хантей-Мансийскэ]]
# [[Чукчэ автоном хэку|Чукотскэ]]
# [[Ямал-Ненэй автоном хэку|Ямал-Ненецкэ]]
{{Russia-stub}}
[[Категория:Урысей]]
rn1bkgkshbl20kzsm8zwlc7al4l71th
Стефан Черкезов
0
8345
48889
48261
2026-04-22T11:21:35Z
EmausBot
35
Бот: исправление двойного перенаправления на [[TӀэшъу Стефан]]
48889
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[TӀэшъу Стефан]]
mjndrn6g0wq3k0fisozox5vdfre9or9
Колумбиэ псыхъуэ
0
8409
48887
2026-04-22T08:10:58Z
Marvalomrax
11490
создана страница по реке Колмубия
48887
wikitext
text/x-wiki
Колумбиэ псыхъуэ (англ. Columbia River) — Америкэ Ищхэм и ищхъэрэ-къухьэпӏэ лъэныкъуэмкӏэ щыӏэ псыхъуэ. Канадэм и Британием и Колумбие провинцэри, Америкэм и Вашингтон, Орегон штатхэри зэпеупщӏ. Кӏыхьагъыр - 2000 километр.<ref>https://web.archive.org/web/20120924004400/http://columbiariverkeeper.org/the-river/</ref>
0r3hyyqgpjvqudoztvppa0g3u8zm9t1
48888
48887
2026-04-22T08:13:43Z
Marvalomrax
11490
добавлено примечание и ссылки на Северную Америку и Канаду
48888
wikitext
text/x-wiki
Колумбиэ псыхъуэ (англ. Columbia River) — [[Ишхъэрэ Америкэ|Америкэ Ищхэм]] и ищхъэрэ-къухьэпӏэ лъэныкъуэмкӏэ щыӏэ псыхъуэ. [[Канадэ|Канадэм]] и Британием и Колумбие провинцэри, Америкэм и Вашингтон, Орегон штатхэри зэпеупщӏ. Кӏыхьагъыр - 2000 километр<ref>https://web.archive.org/web/20120924004400/http://columbiariverkeeper.org/the-river/</ref>.
== Гулъытэгъуэ ==
5odiq0bb07lubf13k2falks2tft26o5