Уикипедиэ kbdwiki https://kbd.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D1%8D%D0%BA%D3%80%D1%83%D1%8D%D1%86%D3%80_%D0%BD%D1%8D%D1%85%D1%8A%D1%8B%D1%89%D1%85%D1%8C%D1%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Медиа Служебная Тепсэлъэхьыгъуэ ЦӀыхухэт ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ Уикипедиэ Уикипедиэм и тепсэлъыхьыгъуэ Файл Файл тепсэлъэхьыгъуэ MediaWiki MediaWiki тепсэлъэхьыгъуэ Шаблон Шаблон тепсэлъэхьыгъуэ ДэӀэпыкъуэгъуэ ДэӀэпыкъуэгъуэ тепсэлъэхьыгъуэ Категориэ Категориэ тепсэлъэхьыгъуэ TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 272 48903 48178 2026-05-12T04:28:07Z Aybeg 5136 48903 wikitext text/x-wiki {{Statesman | адыгэцӀэ = <small>Гази маршал</small><br>Мыстафэ Кэмал Ататурк<br><small>Пащэ</small> | и цӀэдыдэ = | сурэт = Atatürk Kemal.jpg | сурэтым и бгъуагъыр = 200 | псалъэкӀэдзэ = | ӀэнатӀэпӀэ = Тыркум и япэрей президент | нып = Flag of Turkey.svg | нып2 = | ӀэнатӀэр щиштар = 1923 джэпуэгъуэм и 29 | ӀэнатӀэр къыщигъэнар = 1938 шъакӀуэгъуэм и 10 | япэ итар = япэрей президент;<br />[[Уэсмэн империэ]], сулътӀан [[Мэхьмэд VI]] | яуж ихьэр = [[Исмет Инёню]] | къыщыхъуар = | къыздэхъуар = [[Салоники]]<br />[[Уэсмэн империэ]] | дунем щехыжьар = | дунем здехыжьар = [[Истанбыл]] [[Тырку]] | лъэпкъыр =Тырку | адэр = Али Рыза-эфенди | анэр = Зубейдэ хъанум | быныр = ипыну къыштауэ нэрыбгий | ӀэпэкӀэдзыр = Signature of Mustafa Kemal Atatürk.svg | Commons = Mustafa Kemal Atatürk |диныр=Агностик<ref>Reşat Kasaba, "Atatürk", The Cambridge history of Turkey: Volume 4: Turkey in the Modern World, Cambridge University Press, 2008; ISBN 978-0-521-62096-3 p. 163</ref><ref>Political Islam in Turkey by Gareth Jenkins, Palgrave Macmillan, 2008, p. 84; ISBN 0230612458</ref> е [[Ислъам]]<ref>Ethem Ruhi Fığlalı (1993) "Atatürk and the Religion of Islam" Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 26, Cilt: IX.</ref><ref>Prof. Utkan Kocatürk, Atatürk'ün Fikir ve Düşünceleri (Atatürk ve Din Eğitimi, A. Gürtaş, p. 26), Atatürk Research Center, 2007; ISBN 9789751611741</ref><ref>Prof. Ethem Ruhi Fığlalı, "Atatürk'ün Din ve Laiklik Anlayışı", Atatürk Research Center, 2012; ISBN 978-975-16-2490-1, p. 86</ref>|и цӀэдыдэр=|и пӀэр=|къэрал=|щытетар=|зэкӀэлъыпыту=|фызхэр-зэкӀэлъыпыту=|цӀэ зэрихьэр=|цӀэ=Mustafa Kemal Atatürk}} '''Мыстафэ Кэмал Ататурк''' ({{Lang-tr|Mustafa Kemal Atatürk}}, 1881 — 1938 шъакӀуэгъуэм и 10) - тырку цӀэрыӀуэ политикист, [[Тырку]]м и япэрей президент. == Гъашъэтхыдэр == Мыстафэр 1881 гъэм къэхъуа къалэ [[Салоники]]м (иджырей [[Алыдж]]ым, а зэманым [[Уэсмэн империэ]]м хэтам). Саби джану щытт, шэн бзаджэ иӀу, и ныбджэгъухэм ядэкӀыгъуным нэхърэ изакъу зэманыр игъэкӀуэн ифӀэфӀт. И анэр хуэбжу мыслымэн диным пылъти [[Къурӏан]]ым иригъэджэну и къуэр пылът, ядэрамэ зэманыгъуэм теухуа шъэныгъэхэм еджэну икъэр пылът. Зым къыхуэмыкӀу янэ-ядэр Мыстафэ япэреуэ мыслымэн еджэщым кӀохьэ, здэпсоуа хьэблэм щыӀам яужым и адэм езым зыпылъ еджэщым егъакӀуэр Шемси-эфендим, абдежьым и япэрей егъэджэныр Мыстафэм къеухыр. 1905 гъэм Мыстафэ дзэм къулыкъу ехьын кӀедзэ, а зэманыгъуэм идежь шъэху-гуп зэхегъэхьэ дзэм хэт коррупциэм пэщытыну. 1913 гъэм дзэм и атташе мэхъур [[София|Софиам]]. [[Япэрей дунейпсо зауэ]]м щыгъуэ бэлыхьу тыркудзэм и дзэзэчу тета Чанаккалем идежь зауэ екӀуэкӀам. 1915 гъэм инджылыз-фрэнджыдзэхэр Арыбуруным дежь къигъэувыӀа яуж Мыстафэр полковник ӀэнатӀэгъуэ ирата. Яужым текӀуэныгъэ бжыгъэ къихьа а зауэм. Зауэр иуха яуж 1918 гъэм Мыстафэ [[Истанбыл]] игъэзэжьа, абдежьым хъумэным и министериэм лэжьэн кӀидза. [[Уэсмэн империэ]]м апкӀэнтӀэху и дзэр зэхигъэкӀыу и Ӏэшэр итын хуэй хъуа зауэ нэужым. Мыстафэм инспекциэ иригъэкӀуэкӀыу 1919 накъыгъэм и 19 [[Самсун]] дохьэр. 1919 мэкъуауэгъуэм и 22 тхылъ къеӀохур: «Джылэм и хуитыныгъэр зыхъумэфынур езы джылэра, абым хуеуэ, пылъу щытмэ», абым пэмыкӀыу депутат зэхечэсыр "Сивас хасэм". 1919 дыгъэгъазэм и 27 Мыстафэ Кэмалыр [[Анкара]]м и джылэхэм хуэбжу къырагъэблагъэ, (Истанбыл инджылызхэм я оккупациэм хэта яуж, парламентыр зэбгырахуат 1920 гъатхэпэм и 16) езым и парламент абдежьым зэхегъэхьэ - [[Тыркум и Лъэпкъ Хасэшхуэ]]. Езы Мыстафэр парламентым и тхьэмаду хахыр, ӀэнатӀэгъуэхасэми и нэхъышъхьу. == ТехьэпӀэхэр == * [http://www.ataturktoday.com/ Ататюркым теухуауэ хъуар] [[Категориэ:Тхыдэ]] [[Категориэ:Мыслъымэнхэр]] {{Political-stub}} t9lx767pmgps9zjgzvh8wkazshg614u