Wikipedia
kcgwiki
https://kcg.wikipedia.org/wiki/A%CC%B1tsak_Wat_Wu
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Media
Wat khwo
A̱lyiat
A̱tyunta̱m
A̱lyiat a̱tyunta̱m
Wukipedia
A̱lyiat Wukipedia
Fail
A̱lyiat fail
MediaWiki
A̱lyiat MediaWiki
Ta̱mpi̱let
A̱lyiat ta̱mpi̱let
Beang
A̱lyiat beang
Sa
A̱lyiat nsa
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Nkhang Yuki̱ren
0
7025
41619
41274
2026-04-26T14:34:11Z
Kambai Akau
15
41619
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nkhang Yuki̱ren/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nkhang Yuki̱ren/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nkhang Yuki̱ren/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nkhang Yuki̱ren/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nkhang Yuki̱ren/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nkhang Yuki̱ren/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
Gbangbang nang á̱ ku tsa lyuut nkhang bah, a̱byin [[Yuki̱ren]], nang kap a̱byin-á̱kwop Pontik hu a̱ni di̱ fam [[A̱tyin Yurop]], ku yet a̱tsatsak mi̱ naat mbwuot taada Yurop-A̱siya hu, nang yai Nce Cali̱kolitik ma̱ng A̱kpeap na, cong a̱na̱nda Ndo-Yurop hu, ma̱ng saai tsaai nang kyangzwa a̱ni.<ref>Matossian ''Shaping World History'' w. 43</ref><ref>{{cite web |url= http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |title= What We Theorize – When and Where Did Domestication Occur |access-date= 12 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2010 |work= International Museum of the Horse |archive-date= 14 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191214163832/http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |url-status= dead }}(A̱ya̱fang wu bu nshyia̱ bah)</ref><ref name="cbc.ca">{{cite news |title= Horsey-aeology, Binary Black Holes, Tracking Red Tides, Fish Re-evolution, Walk Like a Man, Fact or Fiction |url= http://www.cbc.ca/quirks/episode/2009/03/07/horsey-aeology-binary-black-holes-tracking-red-tides-fish-re-evolution-walk-like-a-man-fact-or-ficti/|work= Quirks and Quarks Podcast with Bob Macdonald |publisher= CBC Radio |date=7 Zwat Tsat 2009|access-date=18 Zwat A̱kubunyiung 2010}}(A̱fwuop ka bu nshyia̱ bah)</ref>
Ma̱nang ka̱ ku yet kap a̱byin Sitya mi̱ jen gbangbang a̱ni, a̱lyiak á̱niet a̱byin Yuki̱ren wu ku yet nnwap A̱greuthungi, A̱getae, A̱got, ma̱ng A̱hun ni̱nia di̱n Jen Cong A̱na̱nda ji, ma̱nang nfam a̱tak Yuki̱ren na ku yet bibyin hwa nang A̱helen ma̱ng A̱rom ba ku ta̱wap a̱ swan a̱ni. Mi̱ Shyunshyung Nce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱byin ka si̱ bu yet a̱vwuonswat nnwap A̱si̱lap ka di̱ ntsa jen yai mba hu. A̱mami-mami a̱byin ka ku nwuo nkhang nang á̱ lyuut a̱ni ma̱ng kpaat a̱byin jen ce-a̱ka̱wa̱tyia̱ ka nang á̱ ngyei Rut Kyep a̱ni, ka̱ vwuot a̱ yet a̱byin ka̱ byia̱ cet ba̱t a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ seang di̱n jen A̱gba̱ndang Ce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱wot A̱byintyokshan Monggot ka si̱ bi̱ri̱m nka di̱ tityak mi̱ ndyia̱ 1200 na.
Mi̱ ndyia̱ 1300 ma̱ng 1400 na, nfam a̱byin Yuki̱ren a̱fwun na si̱ bai tafa ncet nnaai nta nia: Ulug Ulut wu, A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, A̱gba̱ndang A̱byintyokdyuk Litweniya wu ma̱ng Bungtyok A̱byintyok Polan ka. Ncet nfeang naan na na ki mmun a̱ yet Munswat Polan–Litweniya hu a̱zaghyi mun Badundung Ki̱rewo ma̱ng Badundung Lubi̱lin hu. A̱wot, A̱byintyokshan A̱toman ka si̱ kin ngyet a̱gba̱ndang cet fam wu mi̱ mbeang di̱ hyia̱k [[A̱dyundyung Kyai A̱sa̱khwot]] wu, di̱n vak bibyin-cok nang A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, bi̱ri̱ng ma̱ng bibyin nang á̱ nyia̱ tyok tazwa nhu di̱di̱ri̱k a̱ni.
Nang tyei-zat Munswat Polan-Litweniya a̱lyia̱ 1648 A̱kozak ba sii du tyak a̱ni, Hetman wu Bohdan Khmelnytsky si̱ shim La̱p-a̱ka̱be Pereyaslav mi̱ Zwat Jhyiung 1654.
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
6nxd2x9bkuhacewx7i843ye6k0ha7v3
41620
41619
2026-04-26T17:02:59Z
Kambai Akau
15
41620
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nkhang Yuki̱ren/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nkhang Yuki̱ren/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nkhang Yuki̱ren/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nkhang Yuki̱ren/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nkhang Yuki̱ren/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nkhang Yuki̱ren/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
Gbangbang nang á̱ ku tsa lyuut nkhang bah, a̱byin [[Yuki̱ren]], nang kap a̱byin-á̱kwop Pontik hu a̱ni di̱ fam [[A̱tyin Yurop]], ku yet a̱tsatsak mi̱ naat mbwuot taada Yurop-A̱siya hu, nang yai Nce Cali̱kolitik ma̱ng A̱kpeap na, cong a̱na̱nda Ndo-Yurop hu, ma̱ng saai tsaai nang kyangzwa a̱ni.<ref>Matossian ''Shaping World History'' w. 43</ref><ref>{{cite web |url= http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |title= What We Theorize – When and Where Did Domestication Occur |access-date= 12 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2010 |work= International Museum of the Horse |archive-date= 14 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191214163832/http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |url-status= dead }}(A̱ya̱fang wu bu nshyia̱ bah)</ref><ref name="cbc.ca">{{cite news |title= Horsey-aeology, Binary Black Holes, Tracking Red Tides, Fish Re-evolution, Walk Like a Man, Fact or Fiction |url= http://www.cbc.ca/quirks/episode/2009/03/07/horsey-aeology-binary-black-holes-tracking-red-tides-fish-re-evolution-walk-like-a-man-fact-or-ficti/|work= Quirks and Quarks Podcast with Bob Macdonald |publisher= CBC Radio |date=7 Zwat Tsat 2009|access-date=18 Zwat A̱kubunyiung 2010}}(A̱fwuop ka bu nshyia̱ bah)</ref>
Ma̱nang ka̱ ku yet kap a̱byin Sitya mi̱ jen gbangbang a̱ni, a̱lyiak á̱niet a̱byin Yuki̱ren wu ku yet nnwap A̱greuthungi, A̱getae, A̱got, ma̱ng A̱hun ni̱nia di̱n Jen Cong A̱na̱nda ji, ma̱nang nfam a̱tak Yuki̱ren na ku yet bibyin hwa nang A̱helen ma̱ng A̱rom ba ku ta̱wap a̱ swan a̱ni. Mi̱ Shyunshyung Nce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱byin ka si̱ bu yet a̱vwuonswat nnwap A̱si̱lap ka di̱ ntsa jen yai mba hu. A̱mami-mami a̱byin ka ku nwuo nkhang nang á̱ lyuut a̱ni ma̱ng kpaat a̱byin jen ce-a̱ka̱wa̱tyia̱ ka nang á̱ ngyei Rut Kyep a̱ni, ka̱ vwuot a̱ yet a̱byin ka̱ byia̱ cet ba̱t a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ seang di̱n jen A̱gba̱ndang Ce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱wot A̱byintyokshan Monggot ka si̱ bi̱ri̱m nka di̱ tityak mi̱ ndyia̱ 1200 na.
Mi̱ ndyia̱ 1300 ma̱ng 1400 na, nfam a̱byin Yuki̱ren a̱fwun na si̱ bai tafa ncet nnaai nta nia: Ulug Ulut wu, A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, A̱gba̱ndang A̱byintyokdyuk Litweniya wu ma̱ng Bungtyok A̱byintyok Polan ka. Ncet nfeang naan na na ki mmun a̱ yet Munswat Polan–Litweniya hu a̱zaghyi mun Badundung Ki̱rewo ma̱ng Badundung Lubi̱lin hu. A̱wot, A̱byintyokshan A̱toman ka si̱ kin ngyet a̱gba̱ndang cet fam wu mi̱ mbeang di̱ hyia̱k [[A̱dyundyung Kyai A̱sa̱khwot]] wu, di̱n vak bibyin-cok nang A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, bi̱ri̱ng ma̱ng bibyin nang á̱ nyia̱ tyok tazwa nhu di̱di̱ri̱k a̱ni.
Nang tyei-zat Munswat Polan-Litweniya a̱lyia̱ 1648 A̱kozak ba sii du tyak a̱ni, Hetman wu Bohdan Khmelnytsky si̱ shim La̱p-a̱ka̱be Pereyaslav mi̱ Zwat Jhyiung 1654. A̱ca̱caat yet a̱meang ka nang a̱ka̱be kani tsi̱tsak A̱byintyok Hetman Kosak ka ma̱ng Roshya ku kpaat a̱ni yet a̱lyiat ya fwuang a̱yaagwakfang nia.<ref>{{Cite book|last=Kroll|first=Piotr|date=2008|title=Od ugody hadziackiej do Cudnowa. Kozaczyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658-1660|doi=10.31338/uw.9788323518808|isbn=978-83-235-1880-8}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
hyv0l340t87qnk9ehgyjwxvvmg64257
41621
41620
2026-04-26T17:13:45Z
Kambai Akau
15
41621
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nkhang Yuki̱ren/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nkhang Yuki̱ren/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nkhang Yuki̱ren/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nkhang Yuki̱ren/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nkhang Yuki̱ren/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nkhang Yuki̱ren/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
Gbangbang nang á̱ ku tsa lyuut nkhang bah, a̱byin [[Yuki̱ren]], nang kap a̱byin-á̱kwop Pontik hu a̱ni di̱ fam [[A̱tyin Yurop]], ku yet a̱tsatsak mi̱ naat mbwuot taada Yurop-A̱siya hu, nang yai Nce Cali̱kolitik ma̱ng A̱kpeap na, cong a̱na̱nda Ndo-Yurop hu, ma̱ng saai tsaai nang kyangzwa a̱ni.<ref>Matossian ''Shaping World History'' w. 43</ref><ref>{{cite web |url= http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |title= What We Theorize – When and Where Did Domestication Occur |access-date= 12 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2010 |work= International Museum of the Horse |archive-date= 14 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191214163832/http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |url-status= dead }}(A̱ya̱fang wu bu nshyia̱ bah)</ref><ref name="cbc.ca">{{cite news |title= Horsey-aeology, Binary Black Holes, Tracking Red Tides, Fish Re-evolution, Walk Like a Man, Fact or Fiction |url= http://www.cbc.ca/quirks/episode/2009/03/07/horsey-aeology-binary-black-holes-tracking-red-tides-fish-re-evolution-walk-like-a-man-fact-or-ficti/|work= Quirks and Quarks Podcast with Bob Macdonald |publisher= CBC Radio |date=7 Zwat Tsat 2009|access-date=18 Zwat A̱kubunyiung 2010}}(A̱fwuop ka bu nshyia̱ bah)</ref>
Ma̱nang ka̱ ku yet kap a̱byin Sitya mi̱ jen gbangbang a̱ni, a̱lyiak á̱niet a̱byin Yuki̱ren wu ku yet nnwap A̱greuthungi, A̱getae, A̱got, ma̱ng A̱hun ni̱nia di̱n Jen Cong A̱na̱nda ji, ma̱nang nfam a̱tak Yuki̱ren na ku yet bibyin hwa nang A̱helen ma̱ng A̱rom ba ku ta̱wap a̱ swan a̱ni. Mi̱ Shyunshyung Nce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱byin ka si̱ bu yet a̱vwuonswat nnwap A̱si̱lap ka di̱ ntsa jen yai mba hu. A̱mami-mami a̱byin ka ku nwuo nkhang nang á̱ lyuut a̱ni ma̱ng kpaat a̱byin jen ce-a̱ka̱wa̱tyia̱ ka nang á̱ ngyei Rut Kyep a̱ni, ka̱ vwuot a̱ yet a̱byin ka̱ byia̱ cet ba̱t a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ seang di̱n jen A̱gba̱ndang Ce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱wot A̱byintyokshan Monggot ka si̱ bi̱ri̱m nka di̱ tityak mi̱ ndyia̱ 1200 na.
Mi̱ ndyia̱ 1300 ma̱ng 1400 na, nfam a̱byin Yuki̱ren a̱fwun na si̱ bai tafa ncet nnaai nta nia: Ulug Ulut wu, A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, A̱gba̱ndang A̱byintyokdyuk Litweniya wu ma̱ng Bungtyok A̱byintyok Polan ka. Ncet nfeang naan na na ki mmun a̱ yet Munswat Polan–Litweniya hu a̱zaghyi mun Badundung Ki̱rewo ma̱ng Badundung Lubi̱lin hu. A̱wot, A̱byintyokshan A̱toman ka si̱ kin ngyet a̱gba̱ndang cet fam wu mi̱ mbeang di̱ hyia̱k [[A̱dyundyung Kyai A̱sa̱khwot]] wu, di̱n vak bibyin-cok nang A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, bi̱ri̱ng ma̱ng bibyin nang á̱ nyia̱ tyok tazwa nhu di̱di̱ri̱k a̱ni.
Nang tyei-zat Munswat Polan-Litweniya a̱lyia̱ 1648 A̱kozak ba sii du tyak a̱ni, Hetman wu Bohdan Khmelnytsky si̱ shim La̱p-a̱ka̱be Pereyaslav mi̱ Zwat Jhyiung 1654. A̱ca̱caat yet a̱meang ka nang a̱ka̱be kani tsi̱tsak A̱byintyok Hetman Kosak ka ma̱ng Roshya ku kpaat a̱ni yet a̱lyiat ya fwuang a̱yaagwakfang nia.<ref>{{Cite book|last=Kroll|first=Piotr|date=2008|title=Od ugody hadziackiej do Cudnowa. Kozaczyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658-1660|doi=10.31338/uw.9788323518808|isbn=978-83-235-1880-8}}</ref> Shim huni si̱ tsa Zwang bibyin Roshya ma̱ng Polan ji (1654–1667) ma̱ng A̱ka̱be Hadyakh ka ka̱ fwan a̱ni, zang kikya za̱ ma yet kyang ku na nfwuop Munswat Litweniya ma̱ng Polan hu. Mat a̱nia, A̱ka̱be A̱gba̱mgbam Swat-nyinyang ka nang á̱ ku la̱p ma̱ a̱lyia̱ 1686 a̱ni, fam a̱tyin A̱ghyui Dnieper a̱byin Yuki̱ren hu si̱ bai shyia̱ a̱tafa tyok Roshya hu,<ref>{{cite book |title= A History of Russia |page= 199 |author = Riasanovsky, Nicholas V. |publisher= Oxford University Press |year= 1963}}</ref> á̱ si̱ tan a̱byin Polan ruble 146,000 á̱ jang mba mat nwai khwong-a̱zayak Yuki̱ren hu,<ref name="dict">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=S6aUBuWPqywC&q=Eternal+Peace+Treaty+1686&pg=PA183|title=Historical dictionary of Poland, 966-1945|author1=Jerzy Jan Lerski|author2=Piotr Wróbel|author3=Richard J. Kozicki|publisher=Greenwood Publishing Group|year=1996|isbn=978-0-313-26007-0|page=183}}</ref> a̱wot ba̱ si̱ shim nyia̱ ba̱ na la̱p a̱ka̱be a̱ghyang ma̱ng A̱byintyok A̱toman ka bah.<ref name="dict"/> The treaty was strongly opposed in Poland and was not ratified by the [[Sejm of the Polish–Lithuanian Commonwealth|Polish–Lithuanian Sejm]] until 1710.<ref name="dict"/><ref name="Davies1982">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=WdO7hoxNThAC&pg=PA406|title=God's Playground, a History of Poland: The origins to 1795|author=Norman Davies|publisher=Columbia University Press|year=1982|isbn=978-0-231-05351-8|page=406}}</ref> The legal legitimacy of its ratification has been disputed.<ref>[[Eugeniusz Romer]], O wschodniej granicy Polski z przed 1772 r., w: Księga Pamiątkowa ku czci Oswalda Balzera, t. II, Lwów 1925, s. [355].</ref> According to [[:pl:Jacek Staszewski|Jacek Staszewski]], the treaty was not confirmed by a resolution of the Sejm until its [[Convocation Sejm (1764)|1764 session]].<ref>Jacek Staszewski, August II Mocny, Wrocław 1998, p. 100.</ref>
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
s52jl78whdxtld4q0ny3p38kdtm7wi5
41622
41621
2026-04-26T17:18:53Z
Kambai Akau
15
41622
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nkhang Yuki̱ren/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nkhang Yuki̱ren/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nkhang Yuki̱ren/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nkhang Yuki̱ren/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nkhang Yuki̱ren/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nkhang Yuki̱ren/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
Gbangbang nang á̱ ku tsa lyuut nkhang bah, a̱byin [[Yuki̱ren]], nang kap a̱byin-á̱kwop Pontik hu a̱ni di̱ fam [[A̱tyin Yurop]], ku yet a̱tsatsak mi̱ naat mbwuot taada Yurop-A̱siya hu, nang yai Nce Cali̱kolitik ma̱ng A̱kpeap na, cong a̱na̱nda Ndo-Yurop hu, ma̱ng saai tsaai nang kyangzwa a̱ni.<ref>Matossian ''Shaping World History'' w. 43</ref><ref>{{cite web |url= http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |title= What We Theorize – When and Where Did Domestication Occur |access-date= 12 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2010 |work= International Museum of the Horse |archive-date= 14 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191214163832/http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |url-status= dead }}(A̱ya̱fang wu bu nshyia̱ bah)</ref><ref name="cbc.ca">{{cite news |title= Horsey-aeology, Binary Black Holes, Tracking Red Tides, Fish Re-evolution, Walk Like a Man, Fact or Fiction |url= http://www.cbc.ca/quirks/episode/2009/03/07/horsey-aeology-binary-black-holes-tracking-red-tides-fish-re-evolution-walk-like-a-man-fact-or-ficti/|work= Quirks and Quarks Podcast with Bob Macdonald |publisher= CBC Radio |date=7 Zwat Tsat 2009|access-date=18 Zwat A̱kubunyiung 2010}}(A̱fwuop ka bu nshyia̱ bah)</ref>
Ma̱nang ka̱ ku yet kap a̱byin Sitya mi̱ jen gbangbang a̱ni, a̱lyiak á̱niet a̱byin Yuki̱ren wu ku yet nnwap A̱greuthungi, A̱getae, A̱got, ma̱ng A̱hun ni̱nia di̱n Jen Cong A̱na̱nda ji, ma̱nang nfam a̱tak Yuki̱ren na ku yet bibyin hwa nang A̱helen ma̱ng A̱rom ba ku ta̱wap a̱ swan a̱ni. Mi̱ Shyunshyung Nce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱byin ka si̱ bu yet a̱vwuonswat nnwap A̱si̱lap ka di̱ ntsa jen yai mba hu. A̱mami-mami a̱byin ka ku nwuo nkhang nang á̱ lyuut a̱ni ma̱ng kpaat a̱byin jen ce-a̱ka̱wa̱tyia̱ ka nang á̱ ngyei Rut Kyep a̱ni, ka̱ vwuot a̱ yet a̱byin ka̱ byia̱ cet ba̱t a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ seang di̱n jen A̱gba̱ndang Ce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱wot A̱byintyokshan Monggot ka si̱ bi̱ri̱m nka di̱ tityak mi̱ ndyia̱ 1200 na.
Mi̱ ndyia̱ 1300 ma̱ng 1400 na, nfam a̱byin Yuki̱ren a̱fwun na si̱ bai tafa ncet nnaai nta nia: Ulug Ulut wu, A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, A̱gba̱ndang A̱byintyokdyuk Litweniya wu ma̱ng Bungtyok A̱byintyok Polan ka. Ncet nfeang naan na na ki mmun a̱ yet Munswat Polan–Litweniya hu a̱zaghyi mun Badundung Ki̱rewo ma̱ng Badundung Lubi̱lin hu. A̱wot, A̱byintyokshan A̱toman ka si̱ kin ngyet a̱gba̱ndang cet fam wu mi̱ mbeang di̱ hyia̱k [[A̱dyundyung Kyai A̱sa̱khwot]] wu, di̱n vak bibyin-cok nang A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, bi̱ri̱ng ma̱ng bibyin nang á̱ nyia̱ tyok tazwa nhu di̱di̱ri̱k a̱ni.
Nang tyei-zat Munswat Polan-Litweniya a̱lyia̱ 1648 A̱kozak ba sii du tyak a̱ni, Hetman wu Bohdan Khmelnytsky si̱ shim La̱p-a̱ka̱be Pereyaslav mi̱ Zwat Jhyiung 1654. A̱ca̱caat yet a̱meang ka nang a̱ka̱be kani tsi̱tsak A̱byintyok Hetman Kosak ka ma̱ng Roshya ku kpaat a̱ni yet a̱lyiat ya fwuang a̱yaagwakfang nia.<ref>{{Cite book|last=Kroll|first=Piotr|date=2008|title=Od ugody hadziackiej do Cudnowa. Kozaczyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658-1660|doi=10.31338/uw.9788323518808|isbn=978-83-235-1880-8}}</ref> Shim huni si̱ tsa Zwang bibyin Roshya ma̱ng Polan ji (1654–1667) ma̱ng A̱ka̱be Hadyakh ka ka̱ fwan a̱ni, zang kikya za̱ ma yet kyang ku na nfwuop Munswat Litweniya ma̱ng Polan hu. Mat a̱nia, A̱ka̱be A̱gba̱mgbam Swat-nyinyang ka nang á̱ ku la̱p ma̱ a̱lyia̱ 1686 a̱ni, fam a̱tyin A̱ghyui Dnieper a̱byin Yuki̱ren hu si̱ bai shyia̱ a̱tafa tyok Roshya hu,<ref>{{cite book |title= A History of Russia |page= 199 |author = Riasanovsky, Nicholas V. |publisher= Oxford University Press |year= 1963}}</ref> á̱ si̱ tan a̱byin Polan ruble 146,000 á̱ jang mba mat nwai khwong-a̱zayak Yuki̱ren hu,<ref name="dict">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=S6aUBuWPqywC&q=Eternal+Peace+Treaty+1686&pg=PA183|title=Historical dictionary of Poland, 966-1945|author1=Jerzy Jan Lerski|author2=Piotr Wróbel|author3=Richard J. Kozicki|publisher=Greenwood Publishing Group|year=1996|isbn=978-0-313-26007-0|page=183}}</ref> a̱wot ba̱ si̱ shim nyia̱ ba̱ na la̱p a̱ka̱be a̱ghyang ma̱ng A̱byintyokshan A̱toman ka bah.<ref name="dict"/> Ma̱ a̱di̱di̱t ku nyia̱ fi̱p ma̱ng a̱ka̱be kani ma̱ a̱byin Polan a̱wot a̱sorong Sejm Polan-Litweniya ka si̱ lak shim nka ba̱ng si̱ tat a̱lyia̱ 1710.<ref name="dict"/><ref name="Davies1982">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=WdO7hoxNThAC&pg=PA406|title=God's Playground, a History of Poland: The origins to 1795|author=Norman Davies|publisher=Columbia University Press|year=1982|isbn=978-0-231-05351-8|page=406}}</ref> The legal legitimacy of its ratification has been disputed.<ref>[[Eugeniusz Romer]], O wschodniej granicy Polski z przed 1772 r., w: Księga Pamiątkowa ku czci Oswalda Balzera, t. II, Lwów 1925, s. [355].</ref> According to [[:pl:Jacek Staszewski|Jacek Staszewski]], the treaty was not confirmed by a resolution of the Sejm until its [[Convocation Sejm (1764)|1764 session]].<ref>Jacek Staszewski, August II Mocny, Wrocław 1998, p. 100.</ref>
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
45uoir0tk2tf8dqjoujo2jsnfvbc2e5
41623
41622
2026-04-26T17:27:41Z
Kambai Akau
15
41623
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nkhang Yuki̱ren/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nkhang Yuki̱ren/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nkhang Yuki̱ren/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nkhang Yuki̱ren/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nkhang Yuki̱ren/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nkhang Yuki̱ren/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
Gbangbang nang á̱ ku tsa lyuut nkhang bah, a̱byin [[Yuki̱ren]], nang kap a̱byin-á̱kwop Pontik hu a̱ni di̱ fam [[A̱tyin Yurop]], ku yet a̱tsatsak mi̱ naat mbwuot taada Yurop-A̱siya hu, nang yai Nce Cali̱kolitik ma̱ng A̱kpeap na, cong a̱na̱nda Ndo-Yurop hu, ma̱ng saai tsaai nang kyangzwa a̱ni.<ref>Matossian ''Shaping World History'' w. 43</ref><ref>{{cite web |url= http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |title= What We Theorize – When and Where Did Domestication Occur |access-date= 12 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2010 |work= International Museum of the Horse |archive-date= 14 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191214163832/http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |url-status= dead }}(A̱ya̱fang wu bu nshyia̱ bah)</ref><ref name="cbc.ca">{{cite news |title= Horsey-aeology, Binary Black Holes, Tracking Red Tides, Fish Re-evolution, Walk Like a Man, Fact or Fiction |url= http://www.cbc.ca/quirks/episode/2009/03/07/horsey-aeology-binary-black-holes-tracking-red-tides-fish-re-evolution-walk-like-a-man-fact-or-ficti/|work= Quirks and Quarks Podcast with Bob Macdonald |publisher= CBC Radio |date=7 Zwat Tsat 2009|access-date=18 Zwat A̱kubunyiung 2010}}(A̱fwuop ka bu nshyia̱ bah)</ref>
Ma̱nang ka̱ ku yet kap a̱byin Sitya mi̱ jen gbangbang a̱ni, a̱lyiak á̱niet a̱byin Yuki̱ren wu ku yet nnwap A̱greuthungi, A̱getae, A̱got, ma̱ng A̱hun ni̱nia di̱n Jen Cong A̱na̱nda ji, ma̱nang nfam a̱tak Yuki̱ren na ku yet bibyin hwa nang A̱helen ma̱ng A̱rom ba ku ta̱wap a̱ swan a̱ni. Mi̱ Shyunshyung Nce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱byin ka si̱ bu yet a̱vwuonswat nnwap A̱si̱lap ka di̱ ntsa jen yai mba hu. A̱mami-mami a̱byin ka ku nwuo nkhang nang á̱ lyuut a̱ni ma̱ng kpaat a̱byin jen ce-a̱ka̱wa̱tyia̱ ka nang á̱ ngyei Rut Kyep a̱ni, ka̱ vwuot a̱ yet a̱byin ka̱ byia̱ cet ba̱t a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ seang di̱n jen A̱gba̱ndang Ce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱wot A̱byintyokshan Monggot ka si̱ bi̱ri̱m nka di̱ tityak mi̱ ndyia̱ 1200 na.
Mi̱ ndyia̱ 1300 ma̱ng 1400 na, nfam a̱byin Yuki̱ren a̱fwun na si̱ bai tafa ncet nnaai nta nia: Ulug Ulut wu, A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, A̱gba̱ndang A̱byintyokdyuk Litweniya wu ma̱ng Bungtyok A̱byintyok Polan ka. Ncet nfeang naan na na ki mmun a̱ yet Munswat Polan–Litweniya hu a̱zaghyi mun Badundung Ki̱rewo ma̱ng Badundung Lubi̱lin hu. A̱wot, A̱byintyokshan A̱toman ka si̱ kin ngyet a̱gba̱ndang cet fam wu mi̱ mbeang di̱ hyia̱k [[A̱dyundyung Kyai A̱sa̱khwot]] wu, di̱n vak bibyin-cok nang A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, bi̱ri̱ng ma̱ng bibyin nang á̱ nyia̱ tyok tazwa nhu di̱di̱ri̱k a̱ni.
Nang tyei-zat Munswat Polan-Litweniya a̱lyia̱ 1648 A̱kozak ba sii du tyak a̱ni, Hetman wu Bohdan Khmelnytsky si̱ shim La̱p-a̱ka̱be Pereyaslav mi̱ Zwat Jhyiung 1654. A̱ca̱caat yet a̱meang ka nang a̱ka̱be kani tsi̱tsak A̱byintyok Hetman Kosak ka ma̱ng Roshya ku kpaat a̱ni yet a̱lyiat ya fwuang a̱yaagwakfang nia.<ref>{{Cite book|last=Kroll|first=Piotr|date=2008|title=Od ugody hadziackiej do Cudnowa. Kozaczyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658-1660|doi=10.31338/uw.9788323518808|isbn=978-83-235-1880-8}}</ref> Shim huni si̱ tsa Zwang bibyin Roshya ma̱ng Polan ji (1654–1667) ma̱ng A̱ka̱be Hadyakh ka ka̱ fwan a̱ni, zang kikya za̱ ma yet kyang ku na nfwuop Munswat Litweniya ma̱ng Polan hu. Mat a̱nia, A̱ka̱be A̱gba̱mgbam Swat-nyinyang ka nang á̱ ku la̱p ma̱ a̱lyia̱ 1686 a̱ni, fam a̱tyin A̱ghyui Dnieper a̱byin Yuki̱ren hu si̱ bai shyia̱ a̱tafa tyok Roshya hu,<ref>{{cite book |title= A History of Russia |page= 199 |author = Riasanovsky, Nicholas V. |publisher= Oxford University Press |year= 1963}}</ref> á̱ si̱ tan a̱byin Polan ruble 146,000 á̱ jang mba mat nwai khwong-a̱zayak Yuki̱ren hu,<ref name="dict">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=S6aUBuWPqywC&q=Eternal+Peace+Treaty+1686&pg=PA183|title=Historical dictionary of Poland, 966-1945|author1=Jerzy Jan Lerski|author2=Piotr Wróbel|author3=Richard J. Kozicki|publisher=Greenwood Publishing Group|year=1996|isbn=978-0-313-26007-0|page=183}}</ref> a̱wot ba̱ si̱ shim nyia̱ ba̱ na la̱p a̱ka̱be a̱ghyang ma̱ng A̱byintyokshan A̱toman ka bah.<ref name="dict"/> Ma̱ a̱di̱di̱t ku nyia̱ fi̱p ma̱ng a̱ka̱be kani ma̱ a̱byin Polan a̱wot a̱sorong Sejm Polan-Litweniya ka si̱ lak shim nka ba̱ng si̱ tat a̱lyia̱ 1710.<ref name="dict"/><ref name="Davies1982">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=WdO7hoxNThAC&pg=PA406|title=God's Playground, a History of Poland: The origins to 1795|author=Norman Davies|publisher=Columbia University Press|year=1982|isbn=978-0-231-05351-8|page=406}}</ref> Á̱ fwuon zook tazwa yet a̱cucuk mi̱ cam a̱byin nka hu.<ref>[[Eugeniusz Romer]], O wschodniej granicy Polski z przed 1772 r., w: Księga Pamiątkowa ku czci Oswalda Balzera, t. II, Lwów 1925, s. [355].</ref> Ca̱caat ma̱ng [[:pl:Jacek Staszewski|Jacek Staszewski]], a̱sorong Sejm ka shim a̱ka̱be kani bah ba̱ng si̱ tat swat 1764 nka hu.<ref>Jacek Staszewski, Zwat A̱ni̱nai II Mocny, Wrocław 1998, w. 100.</ref>
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
bze27lzyy03t0xyb0g3rslv4xfm8qse
41624
41623
2026-04-26T17:28:23Z
Kambai Akau
15
41624
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nkhang Yuki̱ren/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nkhang Yuki̱ren/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nkhang Yuki̱ren/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nkhang Yuki̱ren/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nkhang Yuki̱ren/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nkhang Yuki̱ren/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
Gbangbang nang á̱ ku tsa lyuut nkhang bah, a̱byin [[Yuki̱ren]], nang kap a̱byin-á̱kwop Pontik hu a̱ni di̱ fam [[A̱tyin Yurop]], ku yet a̱tsatsak mi̱ naat mbwuot taada Yurop-A̱siya hu, nang yai Nce Cali̱kolitik ma̱ng A̱kpeap na, cong a̱na̱nda Ndo-Yurop hu, ma̱ng saai tsaai nang kyangzwa a̱ni.<ref>Matossian ''Shaping World History'' w. 43</ref><ref>{{cite web |url= http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |title= What We Theorize – When and Where Did Domestication Occur |access-date= 12 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2010 |work= International Museum of the Horse |archive-date= 14 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191214163832/http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |url-status= dead }}(A̱ya̱fang wu bu nshyia̱ bah)</ref><ref name="cbc.ca">{{cite news |title= Horsey-aeology, Binary Black Holes, Tracking Red Tides, Fish Re-evolution, Walk Like a Man, Fact or Fiction |url= http://www.cbc.ca/quirks/episode/2009/03/07/horsey-aeology-binary-black-holes-tracking-red-tides-fish-re-evolution-walk-like-a-man-fact-or-ficti/|work= Quirks and Quarks Podcast with Bob Macdonald |publisher= CBC Radio |date=7 Zwat Tsat 2009|access-date=18 Zwat A̱kubunyiung 2010}}(A̱fwuop ka bu nshyia̱ bah)</ref>
Ma̱nang ka̱ ku yet kap a̱byin Sitya mi̱ jen gbangbang a̱ni, a̱lyiak á̱niet a̱byin Yuki̱ren wu ku yet nnwap A̱greuthungi, A̱getae, A̱got, ma̱ng A̱hun ni̱nia di̱n Jen Cong A̱na̱nda ji, ma̱nang nfam a̱tak Yuki̱ren na ku yet bibyin hwa nang A̱helen ma̱ng A̱rom ba ku ta̱wap a̱ swan a̱ni. Mi̱ Shyunshyung Nce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱byin ka si̱ bu yet a̱vwuonswat nnwap A̱si̱lap ka di̱ ntsa jen yai mba hu. A̱mami-mami a̱byin ka ku nwuo nkhang nang á̱ lyuut a̱ni ma̱ng kpaat a̱byin jen ce-a̱ka̱wa̱tyia̱ ka nang á̱ ngyei Rut Kyep a̱ni, ka̱ vwuot a̱ yet a̱byin ka̱ byia̱ cet ba̱t a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ seang di̱n jen A̱gba̱ndang Ce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱wot A̱byintyokshan Monggot ka si̱ bi̱ri̱m nka di̱ tityak mi̱ ndyia̱ 1200 na.
Mi̱ ndyia̱ 1300 ma̱ng 1400 na, nfam a̱byin Yuki̱ren a̱fwun na si̱ bai tafa ncet nnaai nta nia: Ulug Ulut wu, A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, A̱gba̱ndang A̱byintyokdyuk Litweniya wu ma̱ng Bungtyok A̱byintyok Polan ka. Ncet nfeang naan na na ki mmun a̱ yet Munswat Polan–Litweniya hu a̱zaghyi mun Badundung Ki̱rewo ma̱ng Badundung Lubi̱lin hu. A̱wot, A̱byintyokshan A̱toman ka si̱ kin ngyet a̱gba̱ndang cet fam wu mi̱ mbeang di̱ hyia̱k [[A̱dyundyung Kyai A̱sa̱khwot]] wu, di̱n vak bibyin-cok nang A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, bi̱ri̱ng ma̱ng bibyin nang á̱ nyia̱ tyok tazwa nhu di̱di̱ri̱k a̱ni.
Nang tyei-zat Munswat Polan-Litweniya a̱lyia̱ 1648 A̱kozak ba sii du tyak a̱ni, Hetman wu Bohdan Khmelnytsky si̱ shim La̱p-a̱ka̱be Pereyaslav mi̱ Zwat Jhyiung 1654. A̱ca̱caat yet a̱meang ka nang a̱ka̱be kani tsi̱tsak A̱byintyok Hetman Kosak ka ma̱ng Roshya ku kpaat a̱ni yet a̱lyiat ya fwuang a̱yaagwakfang nia.<ref>{{Cite book|last=Kroll|first=Piotr|date=2008|title=Od ugody hadziackiej do Cudnowa. Kozaczyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658-1660|doi=10.31338/uw.9788323518808|isbn=978-83-235-1880-8}}</ref> Shim huni si̱ tsa Zwang bibyin Roshya ma̱ng Polan ji (1654–1667) ma̱ng A̱ka̱be Hadyakh ka ka̱ fwan a̱ni, zang kikya za̱ ma yet kyang ku na nfwuop Munswat Litweniya ma̱ng Polan hu. Mat a̱nia, A̱ka̱be A̱gba̱mgbam Swat-nyinyang ka nang á̱ ku la̱p ma̱ a̱lyia̱ 1686 a̱ni, fam a̱tyin A̱ghyui Dnieper a̱byin Yuki̱ren hu si̱ bai shyia̱ a̱tafa tyok Roshya hu,<ref>{{cite book |title= A History of Russia |page= 199 |author = Riasanovsky, Nicholas V. |publisher= Oxford University Press |year= 1963}}</ref> á̱ si̱ tan a̱byin Polan ruble 146,000 á̱ jang mba mat nwai khwong-a̱zayak Yuki̱ren hu,<ref name="dict">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=S6aUBuWPqywC&q=Eternal+Peace+Treaty+1686&pg=PA183|title=Historical dictionary of Poland, 966-1945|author1=Jerzy Jan Lerski|author2=Piotr Wróbel|author3=Richard J. Kozicki|publisher=Greenwood Publishing Group|year=1996|isbn=978-0-313-26007-0|page=183}}</ref> a̱wot ba̱ si̱ shim nyia̱ ba̱ na la̱p a̱ka̱be a̱ghyang ma̱ng A̱byintyokshan A̱toman ka bah.<ref name="dict"/> Ma̱ a̱di̱di̱t ku nyia̱ fi̱p ma̱ng a̱ka̱be kani ma̱ a̱byin Polan a̱wot a̱sorong Sejm Polan-Litweniya ka si̱ lak shim nka ba̱ng si̱ tat a̱lyia̱ 1710.<ref name="dict"/><ref name="Davies1982">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=WdO7hoxNThAC&pg=PA406|title=God's Playground, a History of Poland: The origins to 1795|author=Norman Davies|publisher=Columbia University Press|year=1982|isbn=978-0-231-05351-8|page=406}}</ref> Á̱ fwuon zook tazwa yet a̱cucuk mi̱ cam a̱byin nka hu.<ref>[[Eugeniusz Romer]], O wschodniej granicy Polski z przed 1772 r., w: Księga Pamiątkowa ku czci Oswalda Balzera, t. II, Lwów 1925, s. [355].</ref> Ca̱caat ma̱ng [[:pl:Jacek Staszewski|Jacek Staszewski]], a̱sorong Sejm ka shim a̱ka̱be kani bah ba̱ng si̱ tat swat 1764 nka hu.<ref>Jacek Staszewski, Zwat A̱ni̱nai II Mocny, Wrocław 1998, w. 100.</ref>
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
[[Sa:Yuki̱ren]]
7ik19qc78kk58k38xr6zvp2ms4rhkj7
41626
41624
2026-04-27T00:35:30Z
Kambai Akau
15
41626
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nkhang Yuki̱ren/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nkhang Yuki̱ren/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nkhang Yuki̱ren/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nkhang Yuki̱ren/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nkhang Yuki̱ren/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nkhang Yuki̱ren/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
Gbangbang nang á̱ ku tsa lyuut nkhang bah, a̱byin [[Yuki̱ren]], nang kap a̱byin-á̱kwop Pontik hu a̱ni di̱ fam [[A̱tyin Yurop]], ku yet a̱tsatsak mi̱ naat mbwuot taada Yurop-A̱siya hu, nang yai Nce Cali̱kolitik ma̱ng A̱kpeap na, cong a̱na̱nda Ndo-Yurop hu, ma̱ng saai tsaai nang kyangzwa a̱ni.<ref>Matossian ''Shaping World History'' w. 43</ref><ref>{{cite web |url= http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |title= What We Theorize – When and Where Did Domestication Occur |access-date= 12 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2010 |work= International Museum of the Horse |archive-date= 14 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191214163832/http://imh.org/history-of-the-horse/legacy-of-the-horse/the-domestication-of-the-horse/what-we-theorize-when-and-where-did-domestication-occur.html/ |url-status= dead }}(A̱ya̱fang wu bu nshyia̱ bah)</ref><ref name="cbc.ca">{{cite news |title= Horsey-aeology, Binary Black Holes, Tracking Red Tides, Fish Re-evolution, Walk Like a Man, Fact or Fiction |url= http://www.cbc.ca/quirks/episode/2009/03/07/horsey-aeology-binary-black-holes-tracking-red-tides-fish-re-evolution-walk-like-a-man-fact-or-ficti/|work= Quirks and Quarks Podcast with Bob Macdonald |publisher= CBC Radio |date=7 Zwat Tsat 2009|access-date=18 Zwat A̱kubunyiung 2010}}(A̱fwuop ka bu nshyia̱ bah)</ref>
Ma̱nang ka̱ ku yet kap a̱byin Sitya mi̱ jen gbangbang a̱ni, a̱lyiak á̱niet a̱byin Yuki̱ren wu ku yet nnwap A̱gi̱ra̱utungi, A̱gete, A̱got, ma̱ng A̱hun ni̱nia di̱n Jen Cong A̱na̱nda ji, ma̱nang nfam a̱tak Yuki̱ren na ku yet bibyin hwa nang A̱helen ma̱ng A̱rom ba ku ta̱wap a̱ swan a̱ni. Mi̱ Shyunshyung Nce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱byin ka si̱ bu yet a̱vwuonswat nnwap A̱si̱lap ka di̱ ntsa jen yai mba hu. A̱mami-mami a̱byin ka ku nwuo nkhang nang á̱ lyuut a̱ni ma̱ng kpaat a̱byin jen ce-a̱ka̱wa̱tyia̱ ka nang á̱ ngyei Rut Kyep a̱ni, ka̱ vwuot a̱ yet a̱byin ka̱ byia̱ cet ba̱t a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ seang di̱n jen A̱gba̱ndang Ce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱wot A̱byintyokshan Monggot ka si̱ bi̱ri̱m nka di̱ tityak mi̱ ndyia̱ 1200 na.
Mi̱ ndyia̱ 1300 ma̱ng 1400 na, nfam a̱byin Yuki̱ren a̱fwun na si̱ bai tafa ncet nnaai nta nia: Ulug Ulut wu, A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, A̱gba̱ndang A̱byintyokdyuk Litweniya wu ma̱ng Bungtyok A̱byintyok Polan ka. Ncet nfeang naan na na ki mmun a̱ yet Munswat Polan–Litweniya hu a̱zaghyi mun Badundung Ki̱rewo ma̱ng Badundung Lubi̱lin hu. A̱wot, A̱byintyokshan A̱toman ka si̱ kin ngyet a̱gba̱ndang cet fam wu mi̱ mbeang di̱ hyia̱k [[A̱dyundyung Kyai A̱sa̱khwot]] wu, di̱n vak bibyin-cok nang A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, bi̱ri̱ng ma̱ng bibyin nang á̱ nyia̱ tyok tazwa nhu di̱di̱ri̱k a̱ni.
Nang tyei-zat Munswat Polan-Lityweniya a̱lyia̱ 1648 A̱kozak ba sii du tyak a̱ni, Hetman wu Bohdan Khi̱meli̱niti̱si̱ki si̱ shim La̱p-a̱ka̱be Pereyasi̱lap mi̱ Zwat Jhyiung 1654. A̱ca̱caat yet a̱meang ka nang a̱ka̱be kani tsi̱tsak A̱byintyok Hetman Kosak ka ma̱ng Roshya ku kpaat a̱ni yet a̱lyiat ya fwuang a̱yaagwakfang nia.<ref>{{Cite book|last=Kroll|first=Piotr|date=2008|title=Od ugody hadziackiej do Cudnowa. Kozaczyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658-1660|doi=10.31338/uw.9788323518808|isbn=978-83-235-1880-8}}</ref> Shim huni si̱ tsa Zwang bibyin Roshya ma̱ng Polan ji (1654–1667) ma̱ng A̱ka̱be Hadyakh ka ka̱ fwan a̱ni, zang kikya za̱ ma yet kyang ku na nfwuop Munswat Lityweniya ma̱ng Polan hu. Mat a̱nia, A̱ka̱be A̱gba̱mgbam Swat-nyinyang ka nang á̱ ku la̱p ma̱ a̱lyia̱ 1686 a̱ni, fam a̱tyin A̱ghyui Dnieper a̱byin Yuki̱ren hu si̱ bai shyia̱ a̱tafa tyok Roshya hu,<ref>{{cite book |title= A History of Russia |page= 199 |author = Riasanovsky, Nicholas V. |publisher= Oxford University Press |year= 1963}}</ref> á̱ si̱ tan a̱byin Polan ruble 146,000 á̱ jang mba mat nwai khwong-a̱zayak Yuki̱ren hu,<ref name="dict">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=S6aUBuWPqywC&q=Eternal+Peace+Treaty+1686&pg=PA183|title=Historical dictionary of Poland, 966-1945|author1=Jerzy Jan Lerski|author2=Piotr Wróbel|author3=Richard J. Kozicki|publisher=Greenwood Publishing Group|year=1996|isbn=978-0-313-26007-0|page=183}}</ref> a̱wot ba̱ si̱ shim nyia̱ ba̱ na la̱p a̱ka̱be a̱ghyang ma̱ng A̱byintyokshan A̱toman ka bah.<ref name="dict"/> Ma̱ a̱di̱di̱t ku nyia̱ fi̱p ma̱ng a̱ka̱be kani ma̱ a̱byin Polan a̱wot a̱sorong Sejm Polan-Litweniya ka si̱ lak shim nka ba̱ng si̱ tat a̱lyia̱ 1710.<ref name="dict"/><ref name="Davies1982">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=WdO7hoxNThAC&pg=PA406|title=God's Playground, a History of Poland: The origins to 1795|author=Norman Davies|publisher=Columbia University Press|year=1982|isbn=978-0-231-05351-8|page=406}}</ref> Á̱ fwuon zook tazwa yet a̱cucuk mi̱ cam a̱byin nka hu.<ref>[[Eugeniusz Romer]], O wschodniej granicy Polski z przed 1772 r., w: Księga Pamiątkowa ku czci Oswalda Balzera, t. II, Lwów 1925, s. [355].</ref> Ca̱caat ma̱ng [[:pl:Jacek Staszewski|Jacek Staszewski]], a̱sorong Sejm ka shim a̱ka̱be kani bah ba̱ng si̱ tat swat 1764 nka hu.<ref>Jacek Staszewski, Zwat A̱ni̱nai II Mocny, Wrocław 1998, w. 100.</ref>
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
[[Sa:Yuki̱ren]]
6jggp1z1ff1bx63zcuxfzoisifb81zw
Salo (kyayak)
0
7105
41625
2026-04-26T18:02:42Z
Kambai Akau
15
Created page with "'''Salo''' ku '''si̱lanina'''{{efn|{{bulleted list|{{langx|uk|сало|salo}}, {{IPA|uk|ˈsɑlo|pron|Uk-сало.ogg}}|{{langx|ru|сало|salo}}, {{IPA|ru|ˈsalə|pron|Ru-сало.ogg}}|{{langx|be|сала|sała}}|{{langx|hu|szalonna}}|{{langx|pl|słonina}}|{{langx|ro|slănină}}|[[Bulgarian language|Bulgarian]] and {{langx|mk|сланина|slanina}}|[[Czech language|Czech]], [[Slovak language|Slovak]], [[Serbo-Croatian]] and {{langx|sl|slanina}}|{{langx|lt|lašiniai}..."
41625
wikitext
text/x-wiki
'''Salo''' ku '''si̱lanina'''{{efn|{{bulleted list|{{langx|uk|сало|salo}}, {{IPA|uk|ˈsɑlo|pron|Uk-сало.ogg}}|{{langx|ru|сало|salo}}, {{IPA|ru|ˈsalə|pron|Ru-сало.ogg}}|{{langx|be|сала|sała}}|{{langx|hu|szalonna}}|{{langx|pl|słonina}}|{{langx|ro|slănină}}|[[Bulgarian language|Bulgarian]] and {{langx|mk|сланина|slanina}}|[[Czech language|Czech]], [[Slovak language|Slovak]], [[Serbo-Croatian]] and {{langx|sl|slanina}}|{{langx|lt|lašiniai}}.}}}}{{efn|The Russian, as well as Rusyn and Ukrainian cognate {{lang|ru|[[:ru:солонина|солонина]]}} ({{transliteration|ru|solonina}}, {{transliteration|uk|solonyna}}) is a [[brine]]-treated meat, such as [[corned beef]].}} yet kyayak Yurop hwa nang á̱ ntyei salt-cured slabs of [[pork]] [[subcutaneous fat]]<ref>{{Cite news |last=Shearlaw |first=Maeve |date=2015-03-06 |title=A foodie's guide to salo: the Ukrainian delicacy made of cured pork fat |url=https://www.theguardian.com/world/2015/mar/06/salo-ukraine-national-obsession |access-date=2024-11-17 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> with or without skin and with or without layers of [[meat]]. It is commonly eaten and known under different names across Central, Eastern and Southeastern Europe. It is usually dry salt or [[brine]] [[curing (food preservation)|cured]]. The [[East Slavs|East Slavic]], [[Hungarians|Hungarian]] and [[Romanians|Romanian]] variety may also be cured with [[paprika]] or other seasonings added, whereas the [[South Slavs|South]] and [[West Slavs|West Slavic]] version is often [[Smoking (cooking)|smoked]].
6dnzxdrlm83qeb1n7cb768tvi44exve