Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 1652 3603383 3575653 2026-05-11T14:50:02Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603383 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан облысы |облыстың атауы = Алматы облысы |елтаңба = Алматы облысы герб.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |lat_dir = N |lat_deg = 45 |lat_min = 0 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 78 |lon_min = 0 |lon_sec = |region = KZ |облыс орталығы = {{байрақ|Қонаев}} |аудандар саны = 9 |ауылдық округтер саны = 131 |кенттік әкімдіктер саны = |қалалық әкімдіктер саны = 5 |ауылдар саны = 368 |әкімі = [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]]<ref>[https://qazaqstan.tv/news/159520/ Марат Сұлтанғазиев Алматы облысының жаңа әкімі болып тағайындалды]</ref> |құрылған уақыты = [[10 наурыз]] [[1932 жыл]]ы |жер аумағы = 105 263 |жер аумағы бойынша орны = 15- |максималды биіктігі = 7010 [[Хан Тәңірі шыңы]] |орташа биіктігі = |минималды биіктігі = |экономикалық аудан = [[Оңтүстік Қазақстан]] |тұрғыны = 1 556 257<ref>[https://stat.gov.kz/region/ Халық саны (2025 жылғы 1 наурызға)]</ref> |санақ жылы = 2025 |халық саны бойынша орны =2 |тығыздығы = 14,78 |тығыздығы бойынша орны =2 |ұлттық құрамы = [[қазақтар]] 72,62 %<br />[[орыстар]] 9,99 %<br />[[ұйғырлар]] 7,99 %<br />[[әзербайжандар]] 2,13 %<br />[[түріктер]] 1,68 %<br />[[күрдтер]] 0,94 %<br />басқалары 4,65 % (2023 ж.)<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT482938 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2023 жыл басына)]</ref> |ресми тілі = |ЖІӨ = |ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ жылы = |жан басына шаққанда ЖІӨ = |телефон коды = +7 728 xx x-xx-xx |пошта индекстері = 04xxxx |ISO 3166-2 коды = KZ-ALM |add1n = Әкімдіктің мекенжайы |add1 = Қонаев қаласы, Индустриальная көшесі, №16/4 |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl?lang=kk Алматы облысының әкімдігі |карта = Almaty (province) in Kazakhstan.svg |ортаққордағы санаты = Almaty Province }} {{мағына|Алматы (айрық)}} '''Алматы облысы''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]]ның оңтүстік-шығысындағы [[Қазақстан әкімшілік бірліктері|әкімшілік бөлігі]]. Жерінің аумағы 105,3 мың км². Облыс аумағында 9 аудан және 2 облыстық маңыздағы қала бар. Тұрғыны 1 505 984 адам (2023). Әкімшілік орталығы — [[Қонаев (қала)|Қонаев]] қаласы. Алматы облысы батысында [[Жамбыл облысы|Жамбыл]], солтүстігінде [[Балқаш көлі]] арқылы [[Қарағанды]], солтүстік-шығысында [[Жетісу облысы|Жетісу облыстарымен]], шығысында [[Қытай|Қытай Халық Республикасымен]], оңтүстігінде [[Қырғызстан|Қырғыз Республикасы]]мен шектеседі. == Тарихы == [[Сурет:Tamgaly-Tas.JPG|нобай|оңға|Тамғалытас]] Алматы облысының жері ежелден Сақ, Үйсін, Қаңлы тайпаларының, Ұлы жүз қазақтарының атамекені болды. 19 ғасырдың ортасында Жетісуды патшалық Ресей жаулап алды. 1848 ж. 10 қаңтарда отаршылық-әкімшілік құрылым — Ұлы Орда приставтығы құрылды. Ол 1856 ж. Алатау округі аталды. 1867 ж. Түркістан генерал-губернаторлығы құрылғанда қазіргі Алматы облысының бірталай бөлігі Верный уезі атанып, Жетісу облысының құрамына кірді. Сонымен қатар орталығы Верный (Алматы) бекінісі болып белгіленген жаңа облысқа Жаркент, Қапал, Сергиополь, Тоқмақ, Ыстықкөл уездері енді. 1882 – 97 жылдары Жетісу облысы Дала генерал-губернаторлығына қарады. 1897 ж. бастап ол Түркістан генерал-губернаторлығының, 1918 – 24 жылдары Түркістан АКСР-і құрамында болып келді. 1924 ж. Орта Азияда жүргізілген ұлттық-территориялық межелеу нәтижесінде Жетісу облысының қазақ аудандары Қазақ АКСР-іне енді. 1929 – 32 жылдары Алматы округі аталды. 1932 жылдың 10 наурызында Алматы облысы болып қайта құрылды. 1944 ж. 16 наурызда Алматы облысынан Талдықорған облысы бөлініп шықты. Талдықорған облысы 1959 – 1967 жылдары Алматы облысы құрамында болып, 1967 ж. 23 желтоқсанда қайта бөлінді. 1997 ж. 22 сәуірде Талдықорған облысы таратылып, оның аудандары Алматы облысына қосылды. Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 14 сәуірдегі "Алматы облысының әкімшілік орталығын көшіру туралы" № 585 Жарлығына сәйкес 2001 жылдан бастап Талдықорған қаласы облыс орталығы болды. == Облысты басқарғандар == {| class="wikitable" ! Аты-жөні !! Басқарған жылдары |- | [[Бәйкен Әшімұлы Әшімов]] || [[1968 жыл]] – [[1970 жыл]] |- | [[Бименді Садуақасұлы Садуақасов]] || [[1970 жыл]] – [[1972 жыл]] |- | [[Әріпбай Әлібайұлы|Әріпбай Әлібайұлы Алыбаев]] || [[1972 жыл]] – [[1978 жыл]] |- | [[Сахан Құсайынұлы Құсайынов]] || [[1978 жыл]] – [[1982 жыл]] |- | [[Әубәкір Тыныбайұлы Тынышбаев]] || [[1982 жыл]] – [[1987 жыл]] |- | [[Владислав Ануфриев]] || [[1987 жыл]] – [[1989 жыл]] |- | [[Анатолий Сергеевич Жигулин]] || [[1989 жыл]] – [[1990 жыл]] |- | [[Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов]] || [[1990 жыл]] – [[1993 жыл]] |- | [[Серік Ахымбекұлы Ахымбеков]] || [[1993 жыл]] – [[1996 жыл]] |- | [[Өмірзақ Өзбекұлы Өзбеков]] || [[1996 жыл]] – [[1997 жыл]] |- | [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]] || [[1997 жыл]] – [[2001 жыл]] |- | [[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]] || [[2001 жыл]] – [[2005 жыл]] |- | [[Серік Әбікенұлы Үмбетов]] || [[2005 жыл]] – [[2011 жыл]] |- | [[Аңсар Тұрсынханұлы Мұсаханов]] || [[2011 жыл]] – [[2014 жыл]] |- | [[Амандық Ғаббасұлы Баталов]] || [[20 тамыз]] [[2014 жыл]] – [[25 қараша]] [[2021 жыл]] |- |[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]] || [[24 қараша]] [[2021 жыл]] – [[10 маусым]] [[2022 жыл]] |- | [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]] || [[11 маусым]] [[2022 жыл]] – |} ==Табиғаты== [[Сурет:Kolsay_Lake.jpeg|нобай|оңға|Көлсай көлі]] [[Сурет:Түрген_сарқырамасы_(Алматы_облысы).JPG|нобай|оңға|Түрген сарқырамасы]] [[Сурет:Tekeli,_Mountains_-_panoramio.jpg|нобай|оңға|Текелі тауы]] Облыстың табиғаты мен жер бедері ала-құла. Балқаш және Алакөлге ұласатын солтүстігі көлбеулеген құмды жазық алқап. Бұл өңір негізінен антропогеннің аллювийлік және эолдық шөгінділерінен түзілген. Оның басым бөлігін Сарыесікатыраудың, Тауқұмның, Лөкқұмның, Қарақұмның, Қорғанқұмның қырқалы және төбешікті құмды алқаптары алып жатыр. Балқаш маңы жазығының [[Іле]] аңғары өтетін атыраулық бөлігі көне құрғақ арналармен тілімделген. Солтүстік шығыста Жетісу Алатауы мен Барлық тауының аралығында [[Жетісу]] ([[Жоңғар]]) қақпасы орналасқан. Облыстың шығысын [[Жетісу Алатау]]ының сілемдері толығымен қамтыған. Олар тауаралық ойпаңдар мен қазаншұңқырлар арқылы бөлінген. Осы тұста Жетісу Алатауының ең биік тауы — Бесбақан (4442 м) орналасқан. Тау сілемдерінде 1300-ден астам мұздық бар, олардың жалпы ауданы 1,0 мың км²-ге жуық. Жетісу Алатауының кейбір сілемдері (Қолдытау, Алтынемел, Малайсары, Тышқантау, Текелі, Сайқан т.б.) өзен маңындағы жазық өңірлерге сұғына еніп жатыр. Облыстың оңтүстік және оңтүстік-шығысы Іле, Күнгей, Теріскей Алатаулары, Кетпен (Ұзынқара) жотасы және Солтүстік [[Тянь-Шань]] сілемдерінің т.б. жоталарынан құралған. Жетісу Алатауы мен Іле, Күнгей Алатаулары және Кетпен таулары аралығында Іле ойысы (аңғары) жатыр. Алматы облысының оңтүстік-батысын және батысын Шу, Іле таулы үстірттері мен далалары қамтыған (Жусандала, Бозой, Қараой үстірттері). == Геологиясы == Облыстағы таулар Тянь-Шань тау жүйесінен бой түзеген және кембрийге дейінгі кристалды тақта-тасты тау жыныстары қабаттарынан түзілген. Сондай-ақ мұнда конгломераттар, туфтар, әктастар, граниттер т.б. палеозой жыныстары кеңінен тараған. Тау етегі және облыстың биіктігі орташа өңірлері плейстоцен мен антропогендік шөгінділерден түзілген. Облыстағы таулардың алғашқы қалыптаса бастау кезеңі герцин қатпарлығымен тығыз байланысты. Одан кейінгі кезеңдерде бұл таулар бірте-бірте мүжіліп, адырлы жазық (пенеплен) қалыптасқан. Плейстоцен кезеңінің басында альпілік орогенез кезінде пенепленге айналған өңір тектоник процестер нәтижесінде кәдімгі тауларды түзген. Мұнда осы кезге дейін тектоникалық процестер жалғасуда. Оқтын-оқтын болатын жер сілкінулер — соның айқын дәлелі. Кен байлықтарынан облыс қойнауында полиметалл (Текелі), [[вольфрам]] (Бұғыты), [[молибден]] кентасының едәуір қоры, фарфор тастары (Қапшағай), барит, бентонит сазы ([[Ақсу]], [[Алакөл ауданы|Алакөл аудандары]]), отқа төзімді балшық, [[кварц]] құмы, [[гипс]], [[тас]] және қоңыр [[көмір]] (Ойқарағай, Тышқанбай), шымтезек, тұз кен орындары және минералды жерасты сулары бар. ==Климаты== Алматы облысының климаты негізінен континенттік. Қысы қоңыржай салқын. Қаңтар айындағы орташа температура солтүстік жазық бөлігінде — 10-16°С, оңтүстікте — 4-9°С. Жазы ыстық және қуаң. Шілде айының орташа температурасы солтүстігінде 25°С, оңтүстігінде 27°С. Бұл жазық өңірлерде жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері 110-250 мм. Тау бөктерінің климаттық жағдайы жұмсақ. Қаңтар айының орташа температурасы — 5-9°С, жылымық жиі болып тұрады. Шілде айының орташа температурасы тау бөктерінде 21-23°С, тау аңғарларында 19-22°С. Жауын-шашын тау бөктерінде 400-600 мм, тау аңғарларында 700-1000 мм. Облыс жерінде жауын-шашын негізінен көктем мен жаз айының басында жауады. Солт. өңірдің жазығы мен тау бөктерлерінде қар жамылғысының орташа қалыңдығы 10-30 см, тау беткейлерінде 40-100 см. Балқаш және Алакөл жағалауларында бриз желі соғады. ==Гидрографиясы== [[Сурет:РекаЧиликКазахстанМай2013_001.JPG|нобай|оңға|Шілікті]] [[Сурет:River-ili-1.jpg|нобай|оңға|Іле]] [[Сурет:Река_Лепсы_выше_Антоновки.jpg|нобай|оңға|Лепсі]] [[Сурет:Karatal_River.jpg|нобай|оңға|Қаратал]] [[Сурет:Конаев,_Капчагайская_ГЭС_сверху.jpg|нобай|оңға|Қапшағай ГЭС-і]] Өзендері Балқаш — Алакөл тұйық алабында жатыр және жер беті ағын суына тапшы келеді. Олар қар, мұздық суларымен толысады. Ірі өзендері: [[Іле]], Қаратал, Ақсу, Шелек, [[Шарын (өзен)|Шарын]], Лепсі, [[Жаманты (өзен)|Жаманты]], Ырғайты, Шілікті, Түрген, Есік, Бүйен. Ірі көлі: [[Балқаш]], Іле өзен бойында Қапшағай бөгені және СЭС-і салынған. Тау бөктерлерінде минералды бұлақ сулары көптеп кездеседі. ==Топырағы мен өсімдік дүниесі== Облыстың топырақ және өсімдік жамылғылары вертикаль белдемдікке байланысты қалыптасқан. Жазық бөлігінде шөлдің де, даланың да қоңыр топырағы тараған. Онда жусан, өлеңшөп, жүзгін, сораң, сексеуіл, көктемде эфемер өсімдіктер басым тараған. Балқаш, Алакөл к-дерінің батпақты жағалауында, Іле өз-нің аңғары мен атырауында қамыс, құрақ өседі. Тау етегінде сұр және боз, қызыл қоңыр, тау беткейлері мен таулы үстірттерде таулы даланың қызыл қоңыр және қара топырақтары қалыптасқан. Мұндай жерлерде (биіктігі 600-1300 м) астық тұқымдас өсімдіктері басым жусанды, бетегелі-боз далаға ауысады. Таулы бөлігінің бұдан жоғары жағында көктерек, қайың, алма ағашы, ал одан да жоғарырақта Тянь-Шань шыршасы, кейде биік таудың шалғыны өседі. Биік таудың альпілік шалғынында өлең шөп, алтай, қоғажайы, тастесер т.б. өсімдіктер басым. Бұл өңір — облыс малшыларының жазғы жайлауы. ==Жануарлар дүниесі== Жазық жерінде қарақұйрық, бөкен, елік, қасқыр, жабайы шошқа, түлкі, борсық, жабайы мысық; кеміргіштерден: ондатр т.б. кездеседі. Таулы бөлігінде: [[барыс]], [[сілеусін]], [[қоңыр аю]], [[ақкіс]], [[арқар]], [[тау ешкі]], [[марал]], [[аққұлақ]], [[бұлғын]]; құстардан: [[дуадақ]], [[үйрек]], [[қаз]], [[қырғауыл]], [[кекілік]], [[аққу]], [[тырна]], тау құры, [[бұлбұл]], [[ұлар]], альпілік қарға т.б. мекендейді. Бауырымен жорғалаушылардан: жылан, тасбақа, кесіртке, зиянды жәндіктерден: қарақұрт, бүйі т.б. кездеседі. Өзен-көлдері мен су айдындарында сазан, маринка, алабұға, аққайраң т.б. балықтар бар. ==Тұрғындары== Тұрғындарының орташа тығыздығы 1 км²-ге 7,3 адамнан (1997), тау етегінде (теңіз деңгейінен 500-900 м) 1 км²-ге 19 адамнан, Балқаш атырабында 1 км²-ге 2,6 адамнан келеді. Олардың 30,3 пайызы (Алматы қаласын қоспағанда) қалада тұрады. Қалалары: [[Талдықорған]], [[Қапшағай]], [[Текелі]], [[Талғар]], [[Жаркент]], [[Үштөбе]], [[Үшарал]], [[Қаскелең]], [[Есік]], [[Сарқан]]. == Халқы == Алматы облысы халқының саны<ref>{{cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-division.htm|title=Division of Kazakhstan|publisher=pop-stat.mashke.org|lang=en|accessdate=2016-03-29}}</ref> <ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/kaz_pop.php Қазақстан Республикасының облыстары, қалалары және аудандары бойынша халық саны, 2003-2012]</ref> {| class="wikitable" |- ! 1970!! 1979!! 1989!! 1999!! 2003!! 2004!! 2005!! 2006!! 2007!! 2008!! 2009!! 2010!! |- |1 322 194 |1 514 807 |1 699 054 |1 558 534 |1 560 267 |1 571 194 |1 589 751 |1 603 758 |1 620 696 |1 643 278 |1 804 005 |1 836 162 |} {| class="wikitable" |- !2011!! 2012!! 2013!! 2014!! 2015!! 2016!! 2017!! 2018!! 2019!! 2020 (1 ақпанға)!! 2021 |- |1 872 844 |1 908 785 |1 946 831 |1 984 572 |1 921 888 |1 947 552 |1 983 465 |2 017 277 |2 038 934 |2 057 800 |1 438 558 |} == Еңбек және табыс == 2024 жылғы III тоқсанда жұмыссыздар саны 35,3 мың адамды құрады.<ref>https://stat.gov.kz/region/almatyobl/</ref> Жұмыссыздық деңгейі жұмыс күшіне қарағанда 4,7% құрады. 2024 жылдың қараша айының соңына жұмыспен қамту органдарында жұмыссыздар ретінде тіркелгендер саны 16576 адамды құрады немесе жұмыс күшінің санына 2,2% болып қалыптасты. 2024 жылғы III тоқсанда қызметкерлерге есептелген (кәсіпкерлік қызметпен айналысатын, шағын кәсіпорындарсыз), орташа айлық атаулы жалақы 308314 теңгені құрады, өсім 2023 жылғы III тоқсанға 13,1% құрады. 2024 жылғы III тоқсанда нақты жалақы индексі 107,2% болып қалыптасты. 2024 жылғы II тоқсанда облыс халқының  орташа жан басына шаққандағы атаулы ақшалай табысы бағалау бойынша 148630 теңгені құрады, 2023 жылғы II тоқсанға қарағанда 9,8%-ға жоғары, аталған кезеңге нақты ақшалай табыстың өсу қарқыны 3,8%. 2025 жылғы III тоқсанда жұмыссыздар саны 35,7 мың адамды құрады.<ref>https://stat.gov.kz/region/almatyobl/</ref> Жұмыссыздық деңгейі жұмыс күшіне қарағанда 4,6% құрады.<ref>https://stat.gov.kz/region/almatyobl/</ref> 2025 жылдың қараша айының соңына жұмыспен қамту органдарында жұмыссыздар ретінде тіркелгендер саны 20799 адамды құрады немесе жұмыс күшінің санына 2,7% болып қалыптасты.<ref name=":0">https://stat.gov.kz/region/almatyobl/</ref> 2025 жылғы III тоқсанда қызметкерлерге есептелген (кәсіпкерлік қызметпен айналысатын, шағын кәсіпорындарсыз), орташа айлық атаулы жалақы 343625 теңгені құрады, өсім 2024 жылғы III тоқсанға 11,5 % құрады.<ref name=":0" /> 2025 жылғы III тоқсанда нақты жалақы индексі 99,6% болып қалыптасты.                              <ref name=":0" /> 2025 жылғы II тоқсанда облыс халқының  орташа жан басына шаққандағы атаулы ақшалай табысы бағалау бойынша 175396 теңгені құрады, 2024 жылғы II тоқсанға қарағанда 11,8%-ға жоғары, аталған кезеңге нақты ақшалай табыстың өсу қарқыны 2,4%.<ref>https://stat.gov.kz/region/almatyobl/</ref> == Әкімшілік бөлінісі == {| class="wikitable" |- ! Әкімшілік бірлік !! Орталығы!! Халқы (2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- | [[Балқаш ауданы]] || [[Бақанас (ауыл)|Бақанас]] ауылы|| {{құлдырау}}29209 |- | [[Еңбекшіқазақ ауданы]] || [[Есік]] қаласы||{{өсім}}278581 |- | [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]] ||[[Ұзынағаш (Алматы облысы)|Ұзынағаш]] ауылы|| {{өсім}}163052 |- | [[Кеген ауданы]] ||[[Кеген (ауыл)|Кеген]] ауылы|| {{құлдырау}}29003 |- | [[Қарасай ауданы]] ||[[Қаскелең]] қаласы ||{{өсім}}307870 |- | [[Райымбек ауданы]] ||[[Нарынқол]] ауылы ||{{құлдырау}}29941 |- | [[Талғар ауданы]] || [[Талғар]] қаласы ||{{өсім}}227344 |- | [[Ұйғыр ауданы]] || [[Шонжы]] ауылы ||{{өсім}}63598 |- | [[Іле ауданы]]|| [[Өтеген батыр]] ауылы ||{{өсім}}213064 |- |[[Алатау (қала)|Алатау]] қаласы ||—||{{өсім}}49145 |- | '''[[Қонаев (қала)|Қонаев]]''' қаласы ||—||{{өсім}}62971 |- | '''ЖАЛПЫ САНЫ''' || —||{{өсім}}1438558 |} === Әкімшілік бөліну тарихы === Алматы облысы 1932 жылы құрылып, құрамына [[Ақсу ауданы|Ақсу]], [[Алакөл ауданы|Алакөл]], [[Аягөз ауданы|Аягөз]], [[Балқаш ауданы|Балқаш]], [[Еңбекшіқазақ ауданы|Еңбекшіқазақ]], [[Панфилов ауданы|Жаркент]], [[Калинин ауданы (Алматы облысы)|Калинин]], [[Кеген ауданы|Кеген]], [[Қаратал ауданы|Қаратал]], [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Қастек]], [[Қоңырат ауданы (Қарағанды облысы)|Қоңырат]], [[Қордай ауданы|Қордай]], [[Лепсі ауданы|Лепсі]], [[Октябрь ауданы (Талдықорған облысы)|Октябрь]], [[Ескелді ауданы|Талдықорған]], [[Үржар ауданы|Үржар]], [[Шет ауданы|Шет]], [[Шелек ауданы|Шелек]], [[Шұбартау ауданы|Шұбартау]], [[Шу ауданы|Шу]], [[Іле ауданы|Іле]] аудандары енді. 1933 жылы Бөрлітөбе, Қоғалы аудандары құрылып, Калинин ауданы таратылды. Шет ауданы [[Қарағанды облысы]]на берілді. 1934 жылы Қоңырат ауданы [[Қарқаралы округі]]не берілді. 1935 жылы [[Үйгентас ауданы|Андреев]], [[Қарасай ауданы|Қаскелең]], [[Красногор ауданы|Красногор]], [[Мақаншы ауданы|Мақаншы]], [[Сарқан ауданы|Сарқан]], [[Ұйғыр ауданы|Ұйғыр]] аудандары құрылып, Лепсі ауданы таратылды. 1936 жылы [[Дзержин ауданы|Дзержин]], [[Райымбек ауданы|Нарынқол]] аудандары құрылды. 1939 жылы жаңа облыстардың құрылуына байланысты [[Семей облысы]]на Аягөз, Мақаншы, Үржар, Шұбартау аудандары және [[Жамбыл облысы]]на Красногор, Қордай, Шу аудандары берілді. Сондай-ақ облыс құрамында [[Алматы ауданы (Алматы облысы)|Алматы]], [[Қапал ауданы|Қапал]] аудандары құрылып, Қастек ауданы Жамбыл ауданы болып өзгертілді. 1942 жылы Қоғалы ауданы 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы аудан, ал Жаркент ауданы Панфилов ауданы болып өзгертілді. 1944 жылы [[Талдықорған облысы]] бөлініп шығып, құрамына Ақсу, Алакөл, Андреев, Бөрлітөбе, Дзержин, 28 гвардияшылар, Қапал, Қаратал, Октябрь, Панфилов, Сарқан, Талдықорған аудандары берілді. 1957 жылы Алматы ауданы таратылды. 1959 жылы Талдықорған облысы таратылып, Алматы облысына Ақсу, Алакөл, Андреев, Бөрлітөбе, Гвардия, Киров, Қапал, Қаратал, Панфилов, Сарқан, Талдықорған аудандары берілді. 1960 жылы Бөрлітөбе, 1961 жылы Талдықорған аудандары таратылды. 1963 жылы бұрынғы аудандардың орнына Ақсу, Алакөл, Балқаш, Гвардия, Еңбекшіқазақ, Жамбыл, Кеген, Қаратал, Қаскелең, Панфилов, Сарқан, Талдықорған, Шелек ауылдық аудандары құрылып, Андреев, Киров, Қапал, Нарынқол, Ұйғыр, Іле аудандары таратылды. 1964 жылы Андреев, Ұйғыр, 1966 жылы Нарынқол, Іле аудандары қайта құрылды. 1967 жылы Талдықорған облысы қайта құрылып, оған Ақсу, Алакөл, Андреев, Гвардия, Қаратал, Панфилов, Сарқан, Талдықорған аудандары берілді. 1969 жылы [[Талғар ауданы|Талғар]], 1972 жылы [[Күрті ауданы|Күрті]] аудандары құрылды. 1993 жылы Нарынқол ауданының атауы Райымбек ауданы болып өзгертілді. 1997 жылы сәуірде Талдықорған облысы екінші рет таратылып, аумағы Алматы облысының құрамына енді. Мамыр айында Гвардия, Қапал, Кеген, Күртi, Үйгентас, Шелек аудандары таратылды. 1998 жылы Қаскелең ауданы Қарасай, 2000 жылы Талдықорған ауданы Ескелді ауданы болып өзгертілді. 2001 жылы Алматы облысының орталығы Алматы қаласынан Талдықорған қаласына көшірілді. 2018 жылы Кеген ауданы қайта құрылды. 2022 жылы бұрынғы Талдықорған облысының аумағында [[Жетісу облысы]] бөлініп шығып, Алматы облысының орталығы [[Қонаев (қала)|Қонаев]] қаласына көшірілді. 2024 жылы Алатау қаласы құрылды. == Этникалық құрамы == {| class="wikitable sortable standard" Алматы облысы халқының жекелеген этностар бойынша саны, 2019 жылдың басындағы мәліметтер] ! ||[[1989 жыл|1989]],<br> ад.<ref name="совр">В современных границах Алматинской области, включая бывшую Талды-Курганскую область и исключая город Алма-Ата</ref><ref >[http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1989reg-census.htm Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по регионам Казахской ССР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150627155207/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1989reg-census.htm |date=2015-06-27 }}</ref><br> || %<ref name="совр"/> ||[[1999]] ,<br> ад.<ref >[http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1999reg-census.htm Перепись населения 1999 года. Национальный состав населения по регионам Казахстана] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150627102705/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic1999reg-census.htm |date=2015-06-27 }}</ref> || % ||[[2009]] , <br> ад.<ref name="перепись2009">[http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2009-census.htm Перепись населения 2009 года. Национальный состав населения по регионам Казахстана] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150627144728/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2009-census.htm |date=2015-06-27 }}</ref> || % ||[[2019 жыл|2019]], <br> ад.<ref name="оценка2018">[http://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT306055 Численность населения Алматинской области по отдельным этносам на начало 2019 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601223013/http://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT306055 |date=2020-06-01 }}</ref>|| % |- || барлығы ||align="right" | 1642917 ||align="right" | 100,00% ||align="right" | 1558534 ||align="right" | 100,00% ||align="right" | 1807894 ||align="right" | 100,00% ||align="right" | 2038934 || align="right" | 100,00% |- || [[Қазақтар]] ||align="right" | 741737 ||align="right" | 45,15% ||align="right" | 926137 ||align="right" | 59,42% ||align="right" | 1223181 ||align="right" | 67,66% ||align="right" | 1469519 || align="right" | 72,07% |- || [[Орыстар]] ||align="right" | 518315 ||align="right" | 31,55% ||align="right" | 339984 ||align="right" | 21,81% ||align="right" | 306383 ||align="right" | 16,95% ||align="right" | 271886 || align="right" | 13,33% |- || [[Ұйғырлар]] ||align="right" | 128057 ||align="right" | 7,79% ||align="right" | 140725 ||align="right" | 9,03% ||align="right" | 144063 ||align="right" | 7,97% ||align="right" | 157655 || align="right" | 7,73% |- || [[Түріктер]] ||align="right" | 18352 ||align="right" | 1,12% ||align="right" | 29448 ||align="right" | 1,89% ||align="right" | 35599 ||align="right" | 1,97% ||align="right" | 37564 || align="right" | 1,84% |- || [[Әзербайжандар]] ||align="right" | 18922 ||align="right" | 1,15% ||align="right" | 16073 ||align="right" | 1,03% ||align="right" | 14881 ||align="right" | 0,82% ||align="right" | 17617 || align="right" | 0,86% |- || [[Корейлер]] ||align="right" | 18483 ||align="right" | 1,13% ||align="right" | 17488 ||align="right" | 1,12% ||align="right" | 16627 ||align="right" | 0,92% ||align="right" | 14987 || align="right" | 0,74% |- || [[Күрдтер]] ||align="right" | 8966 ||align="right" | 0,55% ||align="right" | 13264 ||align="right" | 0,85% ||align="right" | 13517 ||align="right" | 0,75% ||align="right" | 15028 || align="right" | 0,74% |- || [[Татарлар]] ||align="right" | 19551 ||align="right" | 1,19% ||align="right" | 15647 ||align="right" | 1,00% ||align="right" | 13513 ||align="right" | 0,75% ||align="right" | 12448 || align="right" | 0,61% |- || [[Немістер]] ||align="right" | 94123 ||align="right" | 5,73% ||align="right" | 18927 ||align="right" | 1,21% ||align="right" | 8709 ||align="right" | 0,48% ||align="right" | 8551 || align="right" | 0,42% |- || [[Шешендер]] ||align="right" | 9304 ||align="right" | 0,57% ||align="right" | 6091 ||align="right" | 0,39% ||align="right" | 5891 ||align="right" | 0,33% ||align="right" | 5874 || align="right" | 0,29% |- || [[Өзбектер]] ||align="right" | 736 ||align="right" | 0,04% ||align="right" | 2650 ||align="right" | 0,17% ||align="right" | 3581 ||align="right" | 0,20% ||align="right" | 5252 || align="right" | 0,26% |- || [[Украиндар]] ||align="right" | 29971 ||align="right" | 1,82% ||align="right" | 13512 ||align="right" | 0,87% ||align="right" | 6458 ||align="right" | 0,36% ||align="right" | 3580 || align="right" | 0,18% |- || [[Қырғыздар]] ||align="right" | 1536 ||align="right" | 0,09% ||align="right" | 1231 ||align="right" | 0,08% ||align="right" | 2174 ||align="right" | 0,12% ||align="right" | 3736 || align="right" | 0,18% |- || [[Гректер]] ||align="right" | 5016 ||align="right" | 0,31% ||align="right" | 2052 ||align="right" | 0,13% ||align="right" | 1535 ||align="right" | 0,08% ||align="right" | 1520 || align="right" | 0,07% |- || [[Дүңгендер]]|| align="right" | 570 ||align="right" | 0,03% ||align="right" | 1542 ||align="right" | 0,10% ||align="right" | 1608 ||align="right" | 0,09% ||align="right" | 1269 || align="right" | 0,06% |- || [[Поляктар]] ||align="right" | 2909 ||align="right" | 0,18% ||align="right" | 2106 ||align="right" | 0,14% ||align="right" | 1221 ||align="right" | 0,07% ||align="right" | 1023 || align="right" | 0,05% |- || [[Беларустар]]|| align="right" | 4721 ||align="right" | 0,29% ||align="right" | 2053 ||align="right" | 0,13% ||align="right" | 879 ||align="right" | 0,05% ||align="right" | 527 || align="right" | 0,03% |- || басқалары ||align="right" | 21648 ||align="right" | 1,32% ||align="right" | 9604 ||align="right" | 0,62% ||align="right" | 8074 ||align="right" | 0,45% ||align="right" | 10898 || align="right" | 0,53% |} ==Экономикасы== Алматы облысының экономикалық әлеуеті (потенциал) көп салалы өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, көлік пен байланыс және сауда құрылымдарынан тұрады. Өнеркәсіпте электр энергетикасы (1997 ж. жалпы өнеркәсіп өнімдегі үлесі 39,9 пайыз), машина жасау және металл өңдеу (6,5 пайыз), құрылыс материалдары (6,2 пайыз), тамақ өнеркәсібі (38,2 пайыз), ұн, жарма және құрама жем (5,5 пайыз) салалары жақсы дамыған. Облыста жеңіл өнеркәсіп, ағаш өңдеу, фарфор-фаянс өндірістері қалыптасқан. 1991 — 97 ж. өнеркәсіп өнімі 2,6 есе артты. Сонымен қатар қызылша, картоп, көкөніс, бақша жеміс-жидек және жүзім шаруашылықтары айрықша дамыған. Одан тыс мал ш., құс ш., бал, сүт және қымыз өндірістік шаруашылықтары бар. Балқаш, Алакөл к-дерінен сазан, көксерке, табан балық, алабұға ауланады. Алматы облысы Еуропа, Азия және Америка құрлықтарының қырық шақты елімен сауда қатынасын жасайды. Экспортқа шығарылған өнімдерге тері шикізаттары, жүн, аккумулятор, түсті металдар жатады. Сырттан электр аппараттары, есептеу техникасы т.б. құрал-жабдықтар алынады. Қазақстанның ішкі жиынтық өніміндегі облыстың үлесі 6,5 пайыз шамасында (1997). '''Жетісу бойынша археологологиялық бағыт және бағдар''' [[Жетісу]] (Алматы облысы) мәдениет және тарихи түрлі ескерткіштердің болуы территорияның туризмнің дамуына қолайлы жерлердің бірі. Жетісуда бір күннің ішінде барлық табиғи зоналарды шөлдерден [[Іле Алатауы|Іле Алатау]]ларына дейін баруға болады. Алматының жанында тарих және мәдениет ескерткіштерінің қатары бар. Бұл бірінші көпсаналы және түрлі образдағы сәулет ескерткіштері: Іле қорғандары және сақтардың алтын бұйымдары, Ұлы Жібек жолындағы ортағасырлы қалалар және қола дәуіріндегі таулы суреттері (петроглифтер). '''Жетісу территориясындағы ежелгі қоныстар''' Берілген мекенде ежелгі адамның іздері тұрақ немесе еңбектің тасты бұйымдары ретінде сақталған. Мекеннің қоныстануы бірнеше жүзжылдыққа созылды. Бұл малшылар тайпасы болды. Ауа райының жылынуымен қонысты тау бөктеріне аударып, одан кейін Тянь-Шань тауларына орын ауыстыратын. Жетісуда қола дәуірінің бірнеше қоныстары қазылған. Бұл балшық қоспасымен тастан жасалған жердегі қабырғалар тереңдігі 1-2 м шым үйлер және жер кепелері. Осындай қазбаларды Түрген шатқалындағы Асы жерінде (XII –X ғ.ғ.) және Көксу өзенінің бойындағы (X – IX ғ.ғ. Құйған және Талапты қоныстар). Жетісудағы ерте темір дәуіріндегі жүйенің іздерімен ең ірі қоныс Шарын-Сары-Тоғай өзенінің бойында орналасқан. Оның ұзындығы екі метрден астам. Сыртқы көріністе шойын қазанның, ыдыстар, құмыраның, сонымен қатар еңбектің тас құралдары суреттелген. '''Жетісу территориясындағы петроглифтері Тамғалы асқан құнды адамзат мұрасы ретінде ЮНЕСКО тізіміне енгізілді.''' Тамғалы шатқалы Алматы қаласынан солтүстік-батысқа қарай 180 шақырым жердегі түрлі жануарларды, құдайларды суреттейтін 4500 петроглифтерімен ежелгі орны орналасады. Шатқал б. э.д. XIV-XIII ғ.ғ. құрылған ежелгі түрік және Сақты қола дәуірінің петроглифтерін ұсынады. Суреттер шыңдардың бетінде орналасқандықтан бірден оңай оларды көруге болады. Ежелгі суретшілер түрлі жауралардың, аңды аңлау көрініс, мифологиялық сюжеттерді суреттеген болатын. Петроглифтер маңызды ақпаратты жеткізу үшін қызмет етті. Бұл өзіндік белгілі жүйе болды. Салатын орындар сакралды болып есептелді. Бұл ескерткіштер ашық аспанның астында орналасты. [[Алматы]] –[[Талдықорған]] 110 км созылған жол Қербұлак ауылына дейін 13 км қашықтықта Тамғалытас (Жазылған тастар) шатқалы Іле өзенімен қиылысқан жолда орналасты. Бұл жерде будда құдайлардың бейнелері бейнеленген тастарды көруге болады. Бұл мекенге буддизмді миссионерлер әкелген еді. Шатқалдың шыңында қызыл тас укесегі биіктігі оның екі этажды үймен тең. Онда үш түрлі фигуралар: діни орналасқан, йогтармен тең төрт қолды Будда суреттелген. Будда жақтарында оның айналатын тағы екі құдайдың бейнесі беріледі. Үш басты құдайдың шығысында вертикальды кесегеде айдаһарлар ханы бейнеленген. Ойжайлау шатқалы 15-20 км солтүстігінде Қордай орында Кіндіктас тауларында Отар бекетінен батысқа қарай 40 км жерде орналасқан. Ол теңізден 1200 км биіктіктегі кішкене шектелген шоқылар таулы аймақты ұсынады. Ежелгі өзендермен, далаларымен қиылысады. Сол жағалаудағы солтүстік-батыс бөлігіндегі шатқалдарда, шыңдарда петроглиф тер қашалған. Түрік уақытының композициясы шығыста қарай 50- 70 метр. Бұнда екі салт аттылар бейнесі суреттеледі. Ешкіөлмес жотасы Жетісу Алатауының батыс бөлігі. Бағыттың ені 30 км және Талдықорған қаласынан 30 км қашықтықта созылған. Жотаның солтүстік жағынан жазық далаға көтеріліп, оңтүстік жағынан Жетісу-Көксу сулы өзендердің бір саласына құяды. Теңіз деңгейінен тереңдігі 1300 м. құрайды. Ешкіөлмес жотасы және оң жағалуы Көксу өзенінің арасындағы жолында көптеген қола дәуірінен орта ғасыр дәуіріне дейінгі археологиялық ескерткіштер қоныс ежелден мекендегенін хабарлайды. '''Ерте темір дәуірінің қабірлері''' Осы уақытта [[Жетісу]] аймағында сақ тайпалары қоныстанған еді. Көптеген сақ-көшпенділер қорғандары өзінің мөлшерімен таң қалдырады: диаметрі шамамен 100 метр. Үлкен қорғандарды патшалық деп аталады. Көбі ежелден ұрланған болатын. [[Ыстық көл]] қаласының жанында белгілі қорғандар сақталып, жерленген ұлдар және бірнеше жүз алтын бұйымдар табылған. Бесшатыр қызықты қорғандары [[Алтын-Емел ұлттық саябағы]]нда бір жерде 31 қорған орналасқан. Ең үлкені - диаметрі 108 м, биіктігі 17 м. Қорғандар вертикалды және горизанталды орнатылған жеті тасты топтарымен шектелген. '''Қазақстан және Жетісудың ортағасырлы қалалар''' [[Тараз]], [[Түркістан (қала)|Түркістан]], [[Отырар|Отрар]] ежелгі қалаларына соғатын [[Ұлы жібек жолы]] бойынша саяхат қызықты болып келеді. Жетісуда ең ірі Қоялық қаласының қалдықтары (қазіргі Қойлық ауылы) сақталған. Қаланың құрылыс қалдықтары биіктігі 5-тен 10 м дейін және периметр бойынша бірнеше километрге дейін жетеді. Шығыс Жетісудың қаласының жоспарлануы Батыстан ерекшеленеді. Шығыс Жетісу қалашықтарында қамалдар жоқ, болса да мөлшерімен кіші болады. VII ғасырдан бастап Жетісу қалалары салына басталып, олардың көбі X ғасырдан XIII ғасырға дейін салынды. Ортағасырлық қалалар керуен жолдарының бойында пайда болған. Бүгінгі күнге дейін Ұлы Жібек жолының бөліктері сақталды. Мысалы, [[Тараз]] қаласынан Құлан ауылына дейін, одан кейін [[Шу (өзен)|Шу өзенінен]] Шу даласына дейін созылады. Шу өзенінің даласынан шығыс Жетісуға Қастек асуы арқылы жоғарыда орналасқан Қастек қалашығына дейін созылады. '''«Медеу» стадионы''' [[Медеу]] – Алматыдан 15 км орналасқан бейнелі шатқалы. Сұлу табиғаттан басқа – ең үлкен жоғарытаулы [[мұз]] айдыны Медеуді – қаланы селден қорғайтын [[инженер]] өнерінің шедеврі Бөгетін көріге болады. Бөгет коллекторының көлемі - 6 000 000 су кубометрі. Мұз айдынының 1972 жылы 1691,2 биіктікте бүкіл әлемге “сырғанау спортының рекордтарының жиынтығы” деп атайды. Медеу шатқалының жақсы климаты, сәулелі [[радиация]] деңгейі, [[атмосфера]]лық қысым, желсіз, таза мұзды [[өзен]] барлық әлемнің туристтерін қызықтырады. Қазақстан мәдениеті және тарихи мемлекеттік ескерткіштер тізіміне енгізілді. '''"Алтын-Емел" Ұлттық паркі''' Алматы қаласынан 300 км жердегі жабайы табиғатты сүйетіндерге жер үстіндегі жұмақ ашылып – оң жағалаудағы Іле өзенімен Қапшағай суқоймасынан жоғары орналасқан "Алтын-Емел" ұлттық паркі. Бұл мекен бай және ежелгі тарихымен, сақ мәдениетінің ескерткіштерімен құпиялы болып келеді. Саябақтың аймағында ежелгі керуен жолдары өтіп, қазақ хандарының орындары, Бесшатыр моласы (б.э.д. 3-4 ғасырда), ежелгі таулы суреттері, әуенді фонтаны, Қалқанның Үлкен және Кіші таулары, Қаратау және [[Ақтау]] [[тау]]ларының айлы [[ландшафт]]ары бар “[[Шолақ]]” тауы орналасқан. Белгілі [[“Әуенді бархан”]] құмды тауының биіктігі 120 метр және шамамен 3 км ұзындығы саябақтың бір бұрышында өзеннен бірнеше километрде немесе Үлкен және Кіші Қалқан таулары арасында орналасады. Бұл құмды тау ұсақ таза құмнан, желі болғанда тау “ән” салып, даусы бірнеше километрге жетеді және органның даусын еске түсіреді. Әуенді барханды барып, үш биіктіктің біріне көтерілгенді жақсы көретін туристтер Іле Алатауының жотасы көрінісін көре алады. Егер тау дыбыс білдірмесе, келушілер “дыбыс шығаратын”. Ол үшін таудың бағытымен жүгіру қажет. Аяқ астындағы құмды қозғалтып, гуілдеу жүреді. Кейде бархан дыбыстарды білдіруден басқа жерсілкініс әсерін көрсетіп, дірілдейді. Әнші бархан Іле өзенінің құмынан пайда болды. Екі бағытта да өзенде көзге көрінбейтін Барханның өзіндік құйрықтары тартылуда. Үлкен және Кіші қалқанның бір-біріне желдің әсерінен құмның тас жоталарға соғылып, қоныстануына байланысты қалыптасады. Көптеген ғасырлар мен ғасырлар бойы қуатты құм тау көтерілді, ол шамамен 3-5 мың жыл бойы қозғалыссыз қалады. Барханның биіктігі сол аймаққа белгілі, әрдайым өзгеріп тұратын климатқа, сондай-ақ жауын-шашын мөлшеріне, Іле өзеніндегі су деңгейіне және су астындағы таулардың ағып кетуіне байланысты. '''Аксу-Жабағылы''' [[Ақсу]]-Жабағылы қорығы – [[ЮНЕСКО]] қорғауымен [[Орталық Азия]]да жалғыз қорық. 70 жылдан астам таулы ормандарда кесілуден, ал өсімдік әлемі өндіріс қалдықтарымен ластанбаған. Айнала көк шөпке толы. Грейг қызғалдағы Қорық символы ретінде таңдалған. Аксу арнасының табиғаты ерекше – алып арнаның ұзындығы 15 км және тереңдігі 500 м. Табиғатының байлығы және түрлі болуы шамамен 1200 өсімдіктер түрлері, 42 жануарлар түрлері, 238 құстар түрлерін қамтиды. '''Түрген шатқалы ''' "Түрген сарқырамасы" – Іле-Алатау ұлттық саябақтың құрамында сұлу шатқалында, Алматы облысының туристер баратын орындарының бірі. Бағыт Алматы қаласының орталығында басталады. Жолы бұрын керуендердің өтетін жолдарында [[Еуропа]]ға шығыстан – Қытайдан және Үндістаннан келетін болған. Түрген шатқалында 7 сарқырама бар. Адамдар көп баратыны: біріншісі “Аюлы” және екіншісі “Тескенсу”. Алғашқы сарқырама (биіктігі 30 метр) жасыл шыршалар және шыңдар арасындағы бейнелі орында орналасқан. Шатқалда шыңдар жерсілкініс кезінде бөлініп, мұзды кезеңге дейін іздерді сақтаған. “Аюлы” сарқырамасына баратын көпірден жоғары 300 метрде “сұлулық көз” мұзды бұлақты суымен бұлақ орналасқан. Тескенсу сарқырамасы бұлақтан шамамен 2 сағаттық жерде орналасқан. Негізгі ағынның құлау биіктігі – 40 метрді , ал егер жалпы биіктікті санайтын болсақ – 74 метрді құрайды. Шатқал өзінің Шың-Түргендік жердегі шыршалы алаңды түкті құрайтын шыршаларымен белгілі. '''Жамбыл мұражайы ''' Алматыдан батысқа қарай [[Жамбыл (Жамбыл ауданы, Алматы облысы)|Жамбыл ауылы]]на дейін – 70 км қашықтықты құрайды. Бағыт [[Алматы]]-[[Ташкент]] жолымен өтеді. Ғасырлар бұрын Қытайдан жерорта теңізіне және Орта Азияға және қайтадан оралатын түйелер жүктерімен, кішкене қоңырауларымен сыңғырлап, белгілі “Ұлы [[Жібек жолы]]мен” өтетін, қазір бұрынғы автобустар жедел өтеді. [[Ұзынағаш (Алматы облысы)|Ұзынағаш]]тан 56 километр жерде автомагистралдан оңтүстікке қарай Жамбыл ауылына жетеді. Жол таудың артында биіктікте сұрғылт граниттен жасалған ескерткіштен басталады. XX ғасырдың 60 жылдарында Жетісудың болашақ губернаторы және орыс әскері подполковнигі Г.А. Колпаковтың жетекшілігімен қазақ әскерімен бірігіп, Ұзынағаштың астындағы Қоқанды хандығын талқандайды. Тарихи жеңістің құрметіне орай алыстан көрінетін монумент салынды. Алматыдан 70 км қашықтықта жол сол бұрылады. Алдарыңызда алмалы саябақтың үстінен сәулелі күмбез Жамбыл кесенесі көрінеді. Теректермен отырғызылған ауылдың бас көшесі ақынның үй-мұражайына әкеледі. 12 бөлмеде экспозициялар орналасып, ғасырлы өмір сүрген халықтың ақынына арналып, оның биографиясымен шығармашылығын сипаттайды. Үй-мұражайдың әйнектерінен кесенеден кейін Майтөбе шоқысының төбесі көрінеді. Осы жерде Жамбыл жазда күнді жайлауда демалуды жақсы көріп және оны осы жерде жаңа өлеңдерді тудыратын. '''Жұлдыздай жарқ етіп...''' 1861 жылы көктемде қазақтың ағартушысы, географы және этнографы Шоқан Уалиханов, денсаулығына байланысты [[Санкт-Петербург]]тегі қызметін тастап, Жетісу еліне қайтып келеді. Ол өмірінің соңы 1865 жылға дейін Алтын Емел жотасының жоғары таулары Майтөбенің баурайындағы Тезек сұлтанның ауылында тұрған. Әйгілі ғалым Тезек сұлтан ауылынан алыс емес қыратында жерленген. 1881 ж. оның моласына тасты араб және орыс тілдерінде мәтін төсемнің үстіне жазылып, ал 1958 ж. Қазақстан үкіметі моласының жанында ескерткіш орналастырды. Сатылы постаменттің ортасында граниттен бес метрлі қоладан, қызыл әктастан «Шоқан Уалиханов 1835-1865» деген жазылым қойылды. Ескерткіштің оңтүстік-шығыс бөлігінде Алтын Емел жотасының қабырғасы тұр. Алматыдан [[экскурсия]] бағыты [[Сары-Өзек]] станциясына дейін ( 160 км ), одан кейін шығыс бағытта 15 км-ге дейін жүріп, оңтүстікке бұрылу қажет. Алыс жол Май-Төбе өзенінің бойымен созылып, 10 км кейін таулы суреттермен шатқалға өтіп, 10 км кейін Шанханай ауылына әкеліп, одан 2 км (оңтүстік-шығысқа қарай) жерде ғалым ескерткіші көрінетін жол торабына әкеледі. Ескерткіш – мүсінші Хәкімжан Наурызбаевтың жұмыстарының бірі. Шоқанның денесі қоладан құйылған. Ескерткіш өңделген қара габбродан жасалып, ескерткіштің сыртқы жағында [[Шоқан Уалиханов]]тың суреттері және қазақ ұлттық [[ою]]лар қолданған. 2024 жылғы қаңтар-маусымға жалпы өңірлік өнім көлемі қолданыстағы бағамен 2406534,8 млн. теңгені құрады. 2023 жылғы қаңтар-маусымға салыстырғанда нақты ЖӨӨ 7,3% өсті. ЖӨӨ құрылымында тауарларды өндіру үлесі – 40,1%, қызметтер көрсету – 53,2% құрады.<ref>https://stat.gov.kz/region/almatyobl/</ref> Тұтыну баға индексі 2024 жылдың қаңтар – қарашаға 2023 жылғы қаңтар-қарашамен салыстырғанда 106,2% құрады. Азық-түлік тауарларының бағасы – 4,8%, азық – түлік емес тауарлардың – 6,3%, халыққа көрсетілетін ақылы қызметтердің бағасы – 9,5% өсті. 2023 жылдың қаңтар-қарашамен салыстырғанда 2024 жылдың қаңтар–қарашада өндіруші кәсіпорындардың өнеркәсіп өнімдерінің бағалары 6,6% ұлғайды. 2024 жылғы қаңтар-қарашадағы бөлшек сауда көлемі 597740,8 млн.теңгені құрады немесе 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 103% құрады. 2024 жылғы қаңтар-қарашадағы көтерме сауда көлемі 943944,5 млн. теңгені құрады немесе 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 120,3% құрады. Алдын ала деректер бойынша 2024 жылғы қаңтар-қазандағы ЕАЭО елдерімен өзара сауда 824,5 млн. АҚШ долларын құрап, 2023 жылғы қаңтар-қазанмен салыстырғанда 3% азайды, оның ішінде экспорт – 284,3 млн. АҚШ долларын (0,5% азайды ), импорт – 540,2 млн. АҚШ долларын құрады (4,3% азайды). {| class="wikitable sortable" |+ Аудандар мен облыстық маңыздағы қалалар !№ !Атауы !Халқы, (адам. 2022 ж.)<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT470856 2022 жылғы 1 қазанға Қазақстан Республикасы халқының облыстары, қалалары, аудандары, аудан орталықтары және кенттері бөлінісіндегі халық саны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221119184040/https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT470856 |date=2022-11-19 }}</ref> !алаңы, км² !Әкімшілік орталығы !Халқы, (адам. 2022 ж.) |- | |'''Аудандар''' | | | | |- |1 |[[Балқаш ауданы]] |28901 |37400 |[[Бақанас (ауыл)|Бақанас]] |6239 |- |2 |[[Еңбекшіқазақ ауданы]] |283684 |8300 |[[Есік]] |41215 |- |3 |[[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]] |167380 |19300 |[[Ұзынағаш (Алматы облысы)|Ұзынағаш]] |47544 |- |4 |[[Іле ауданы]] |264515 |7800 |[[Өтеген батыр]] |32318 |- |5 |[[Қарасай ауданы]] |323151 |2000 |[[Қаскелең]] |81850 |- |6 |[[Кеген ауданы]] |28433 | |[[Кеген (ауыл)|Кеген]] |8628 |- |7 |[[Райымбек ауданы]] |29377 |14200 |[[Нарынқол]] |6090 |- |8 |[[Талғар ауданы]] |237869 |3700 |[[Талғар]] |64713 |- |9 |[[Ұйғыр ауданы]] |63498 |8787 |[[Шонжы]] |22328 |- | |'''Облыстық маңыздағы қалалар''' | | | | |- |10 |[[Қонаев қалалық әкімдігі|Қонаев қ.]] |70217 |3654,03 |Қонаев қ. |54907 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтеме == * [http://www.dmoz.org/World/Kazakh/Региондық/Азия/Қазақстан/Әкiмшiлiк-аумақтық_құрылысы/Алматы_облысы Алматы облысы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309225704/https://www.dmoz.org/World/Kazakh/%D0%A0%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B/%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD/%D3%98%D0%BAi%D0%BC%D1%88i%D0%BBi%D0%BA-%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B/%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B/ |date=2017-03-09 }} в [[Ашық Тізімдеме Жобасы|Ашық Тізімдеме Жобасы (ODP)]] {{Қазақстан Республикасының әкімшілік аумақтары}} {{Алматы облысы}} [[Санат:Алматы облысы]] nd0va9xsqfga9t11dblt8yxylehwpjd 0 6228 3603405 3543438 2026-05-11T16:00:13Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Public_Seal_of_Niue.svg]]» деген «[[:File:Public_Seal_of_Niue_(1974–2021).svg]]» дегенмен алмастырылды. 3603405 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Ниуэ |Шынайы атауы = {{lang-en|Niue}} |Септік = |Елтаңба = Public Seal of Niue (1974–2021).svg |Байрақ = Flag of Niue.svg |Ұраны = |Әнұранның аты = Ko e Iki he Lagi |Аудио = |lat_dir = S |lat_deg = 19 |lat_min = 3 |lat_sec = 7 |lon_dir = W |lon_deg = 169 |lon_min = 51 |lon_sec = 20 |region = NU |CoordScale = 100000 |Картада = Niue_on_the_globe_(Polynesia_centered).svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = [[Унитарлы мемлекет|Унитарлы]] [[Партиясыз жүйе|партиясыз]] [[Парламентаризм|парламенттік]] [[конституциялық монархия]] |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = |Тәуелсіздігін алды = |Тілдері = [[Ниуэ тілі|ниуэ]], [[ағылшын тілі|ағылшын]] тілдері |Мемлекеттік діні =[[зайырлы мемлекет]] |Астанасы = [[Алофи (Ниуэ)|Алофи]] |Ірі қаласы = Алофи |Басшы қызметі = [[Британ монархиясы|Патшасы]]<br>[[Жаңа Зеландия генерал-губернаторы|Тәж өкілі]]<br>[[Ниуэ премьері|Премьері]] |Басшылары = [[III Чарльз]]<br>[[Синди Киро]]<br>[[Далтон Тагелаги]] |Жер аумағы = 261,46 |Жер аумағы бойынша орны = |Судың үлесі = |Этнохороним = |Жұрты = {{өсім}} 1618 |Халық саны бойынша орны = 243 |Сарап жылы = |Санақ бойынша халық саны = |Санақ жылы = 2017 |Халық тығыздығы = 6.19 |Тығыздық бойынша орны = |ЖІӨ = 7.6 млн |ЖІӨ сараптаған жылы = 2005 |ЖІӨ бойынша орны = 230 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = 5800 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = |АДИ жылдық есебі = |АДИ бойынша орны = |АДИ деңгейі = |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Жаңа Зеландия доллары]] (NZD) |Интернет үйшігі = [[.nu]] |ISO = |Телефон коды = 683 |Уақыт белдеуі = [[UTC-11]] |Түсініктемелер = }} '''Ниуэ''' ({{lang-en|Niue}} {{IPA|[ˈnjuːeɪ]}}) — [[Жаңа Зеландия]]ның иелігіндегі оңтүстік [[Тынық мұхит]]ында орналасқан арал. Ниуэ – дүние жүзіндегі ең ірі маржанды арал. [[Метрополия]]дан 2500 км-дей қашықтықта, Тынық мұхиттың оңтүстік бөлігінде, [[Полинезия]]да<ref>Большая иллюстрированная энциклопедия географии, М., 2005</ref> орналасқан. Аумағы 259 км². Халқы — 1800 адам (2005), әкімшілік орталығы – [[Алофи (Ниуэ)|Алофи]]. Аралдың ішіндегі үстірттің биікт. 60 м-ге дейін жетеді. Халқының негізгі бөлігі қалың пальма ормандары өскен жағалаудағы құнарлы жерлерге шоғырлана қоныстанған. Аумағының 1/4-і егіншілікке жарамды. Мұнда банан мен кокос өсіріледі. Өзендер мен бұлақтар жоқ. Сондықтан арал тұрғындары жаңбыр суын жинап, сақтайды. == Климаты == Жылдық орташа жауын-шашын мөлш. 2000 мм-ге жетеді. Жыл бойы температура 20-28 °C (68-82 °F) аралығында ауытқиды. Жоғары ылғалдылық, әсіресе жаңбырлы маусымда басым, ол жайсыздық тудыруы мүмкін. Жаңбырлы маусым қараша айынан сәуірге дейін созылады, бұл кезде қатты жаңбырлар мен дауылдар болуы мүмкін. == Туризм == Аралға жылына 800-дей турист демалуға келеді. Ниуэ аралына тікелей рейстер шектеулі, бұл туристердің келуін қиындатады. Маркетингтің жеткіліксіздігі: Ниуэ аралы туристер арасында жеткілікті дәрежеде танымал емес. === Даму бағыттары === Қонақ үйлер, резорты, және туристтерге арналған басқа инфрақұрылымды дамыту қажет. Ниуэге тікелей рейстер санын арттыру қажет. Ниуэ аралын туристтер арасында танымалдату және маркетингтік стратегияларды жақсарту қажет. == Тарихы == Аралды 1774 жылы [[Джеймс Кук]] ашқан. Ниуэге алғашқы ағылшындар 1830 жылы келді. 19 ғасырда Еуропалықтардың келуімен аралдағы христиан діні таралып, сауда-саттық жақсарып, сонымен қатар еуропалықтармен қақтығыстар мен жер таласы басталды. 1900 жылы Ниуэ аралы Жаңа Зеландияның қорғауына берілді. 1901 жылы Ниуэ Жаңа Зеландияның “біріккен территориясы” болып жарияланды. 1904 жылы Ниуэде бірінші мекемелік билік құрылды.1966 жылы Ниуэ Жаңа Зеландия билігінен “өзін-өзі басқаратын ассоциация” статусын алды. 1974 жылы Ниуэ конституциясы қабылданды және Ниуэде өзін-өзі басқару жүйесі қалыптасты. == Экономикасы == Экспортының негізін [[Кокос|кокос жаңғақтары]], [[копра]], [[Ара балы|бал]] мен [[Жеміс|жемістер]] құрайды. Ниуэ аралдарында балық аулау маңызды рөл атқарады, бірақ ресурстар шектеулі. Жаңа Зеландия Ниуэге елеулі қаржы көмегін береді, бұл аралдың экономикасын қолдау үшін маңызды рөл атқарады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}}{{Сыртқы сілтемелер}}{{Навигациялық блок |тақырып = Ниуэ |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Океания елдері }} [[Санат:Ниуэ]] [[Санат:Қауымдастырылған елдер]] 9czdsac21vpb7be6hboym9ehbvy3i0c 0 7492 3603644 3082334 2026-05-12T02:55:46Z Casserium 68287 3603644 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography | subject_name = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | image_name = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | image_size = 180px | image_caption = | date_of_birth = 21.09.1957 | place_of_birth = [[Павлодар облысы]]ның [[Шарбақты ауданы]]ндағы Галкино ауылы | date_of_death = | place_of_death = | occupation = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары]] | spouse = }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' — Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары. == Қысқаша өмірбаяны == [[1957]] ж. [[Павлодар облысы]]ның [[Шарбақты ауданы]]ндағы Галкино ауылында туған. [[Уақ]] тайпасынан шыққан.<ref>{{кітап |авторы = Дәйкенов Темірболат |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = |шынайы атауы = Уақ шежіресі |сілтеме = |уикитека = |жауапты = Омаров Асан, Смайылов Ермұханбет |басылым = 2 |орны = Астана |баспасы = Фолиант |жыл = 2021 |томы = |беттері = |барлық беті = 992 |сериясы = |isbn = 978-601-338-848-9 |тиражы = 1000 }}</ref> Павлодар педагогикалық институты мен Алматы халық шаруашылығы институтын математик және экономист мамандықтары бойынша бітірген. Еңбек жолын Павлодар стансасының локомотив депосында слесарь болудан бастаған. 1982-1988 жылдары Павлодар облысының қаржы және салық органдарында жұмыс істеп, бас экономистен Павлодар облысының салық комитетінің төрағасына дейін көтерілді. 1998-2002 жылдары Қазақстан Республикасы Энергетика, индустрия және сауда вице-министрі, ҚР Мемлекеттік кіріс вице-министрі қызметтерін атқарды. 2002 жылдан бастап Павлодар қаласының әкімі, 2003 жылдан бастап Павлодар облысының әкімі болды. 2008 жылдың қазанынан ҚР Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары. 2009 жылдың тамызынан ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы. 2012-2013 жылдары ҚР Парламенті Сенатының аппарат басшысы. 2013 жылғы қыркүйек айынан бастап ҚР Парламентіндегі ҚР Президенті өкілдігінің басшысы болды. 2019 жылы 26 тамызда Қазақстанның Қырғыз Республикасындағы Елшісі болып тағайындалған еді.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/kayrat-nurpeyisov-kazakstannyn-kyrgyzstandagy-elshisi-lauazymynan-bosatyldy_a3777925]</ref> == Марапаттары == * "Құрмет" ордені (2005); * "Қазақстан Республикасы Парламентіне 10 жыл" мерекелік медалі; * "Қазақстан Республикасы Конституциясына 10 жыл" мерекелік медалі; * "Астанаға 10 жыл" медалі (2008). ==Хоббиі== * Хоббиі - оқу, [[спорт]]. ==Үй жағдайы== * Үйленген. Жұбайы - Нұрпейісова Любовь Ивановна (1960 жылы туған). Қыздары - Нұрпейісова Айгүл Қайратқызы (1987 жылы туған), Нұрпейісова Әсем Қайратқызы (1990 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:21 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:1957 жылы туғандар]] [[Санат:Шарбақты ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Павлодар әкімдері]] [[Санат:Павлодар облысының әкімдері]] [[Санат:Қазақстан вице-министрлері]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері]] i9izn3s6v58edfdy643ea7taao3p14o 3603645 3603644 2026-05-12T02:57:40Z Casserium 68287 /* Қысқаша өмірбаяны */ 3603645 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography | subject_name = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | image_name = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | image_size = 180px | image_caption = | date_of_birth = 21.09.1957 | place_of_birth = [[Павлодар облысы]]ның [[Шарбақты ауданы]]ндағы Галкино ауылы | date_of_death = | place_of_death = | occupation = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары]] | spouse = }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' — Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары. == Қысқаша өмірбаяны == [[1957]] ж. [[Павлодар облысы]]ның [[Шарбақты ауданы]]ндағы Галкино ауылында туған. [[Уақ]] тайпасынан шыққан.<ref>{{кітап |авторы = Дәйкенов Темірболат |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = |шынайы атауы = Уақ шежіресі |сілтеме = |уикитека = |жауапты = Омаров Асан, Смайылов Ермұханбет |басылым = 2 |орны = Астана |баспасы = Фолиант |жыл = 2021 |томы = |беттері = |барлық беті = 992 |сериясы = |isbn = 978-601-338-848-9 |тиражы = 1000 }}</ref> Павлодар педагогикалық институты мен Алматы халық шаруашылығы институтын математик және экономист мамандықтары бойынша бітірген. Еңбек жолын Павлодар стансасының локомотив депосында слесарь болудан бастаған. 1982-1988 жылдары Павлодар облысының қаржы және салық органдарында жұмыс істеп, бас экономистен Павлодар облысының салық комитетінің төрағасына дейін көтерілді. 1998-2002 жылдары Қазақстан Республикасы Энергетика, индустрия және сауда вице-министрі, ҚР Мемлекеттік кіріс вице-министрі қызметтерін атқарды. 2002 жылдан бастап Павлодар қаласының әкімі, 2003 жылдан бастап Павлодар облысының әкімі болды. 2008 жылдың қазанынан ҚР Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары. 2009 жылдың тамызынан 2011 жылға дейін ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы. 2012-2013 жылдары ҚР Парламенті Сенатының аппарат басшысы. 2013 жылғы қыркүйек айынан бастап ҚР Парламентіндегі ҚР Президенті өкілдігінің басшысы болды. 2019 жылы 26 тамызда Қазақстанның Қырғыз Республикасындағы Елшісі болып тағайындалған еді.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/kayrat-nurpeyisov-kazakstannyn-kyrgyzstandagy-elshisi-lauazymynan-bosatyldy_a3777925]</ref> 2021 жылы 19 сәуірде лауазымынан босатылды.<ref>[https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5065814-aza-stanny-yr-yz-respublikasynda-y-elsh.html Қазақстанның Қырғыз Республикасындағы елшісі тағайындалды]</ref> == Марапаттары == * "Құрмет" ордені (2005); * "Қазақстан Республикасы Парламентіне 10 жыл" мерекелік медалі; * "Қазақстан Республикасы Конституциясына 10 жыл" мерекелік медалі; * "Астанаға 10 жыл" медалі (2008). ==Хоббиі== * Хоббиі - оқу, [[спорт]]. ==Үй жағдайы== * Үйленген. Жұбайы - Нұрпейісова Любовь Ивановна (1960 жылы туған). Қыздары - Нұрпейісова Айгүл Қайратқызы (1987 жылы туған), Нұрпейісова Әсем Қайратқызы (1990 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:21 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:1957 жылы туғандар]] [[Санат:Шарбақты ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Павлодар әкімдері]] [[Санат:Павлодар облысының әкімдері]] [[Санат:Қазақстан вице-министрлері]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері]] 3boqkylzcxtooz15tq53vuvfkh488x3 3603652 3603645 2026-05-12T03:04:51Z Casserium 68287 /* */ 3603652 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады = 19 сәуір 2021 | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Кәрім Нәсбекұлы Көкірекбаев|Кәрім Көкірекбаев]] | Ізбасары = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттегі]] Өкілдігінің басшысы | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Coat of arms of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 4 қыркүйек 2013 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 шілде 2019 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] | Ізбасары_2 = [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] |Титулы_3 =[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі|Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің]] төрағасы |Ту_3 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg |Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_3= 24 тамыз 2009 |Басқаруын аяқтады_3= 1 шілде 2011 |Президент_3= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_3= [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Ғабидолла Әбдірахымов]] |Ізбасары_3= [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады_4 = 13 қазан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 24 тамыз 2009 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] | Ізбасары_4 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] | Титулы_5 = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады_5 = 14 маусым 2003 | Басқаруын аяқтады_5 = 30 қыркүйек 2008 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Ізбасары_5 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Туған күні = 21.09.1957 | Туған жері = [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], {{туғанжері|Шарбақты ауданы|Шарбақты ауданында}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = Павлодар педагогикалық институты <br/>Алматы халық шаруашылығы институты | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = математик, экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' ([[21 қыркүйек]] [[1957 жыл]], [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], [[Шарбақты ауданы]], [[Павлодар облысы]]) — қазақстандық саясаткер, математик, экономист. 2022 жылдан бастап [[Жетісу облысы]]ның әкімі. Саяси ғылымдар кандидаты. == Қысқаша өмірбаяны == [[1957]] ж. [[Павлодар облысы]]ның [[Шарбақты ауданы]]ндағы Галкино ауылында туған. [[Уақ]] тайпасынан шыққан.<ref>{{кітап |авторы = Дәйкенов Темірболат |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = |шынайы атауы = Уақ шежіресі |сілтеме = |уикитека = |жауапты = Омаров Асан, Смайылов Ермұханбет |басылым = 2 |орны = Астана |баспасы = Фолиант |жыл = 2021 |томы = |беттері = |барлық беті = 992 |сериясы = |isbn = 978-601-338-848-9 |тиражы = 1000 }}</ref> Павлодар педагогикалық институты мен Алматы халық шаруашылығы институтын математик және экономист мамандықтары бойынша бітірген. Еңбек жолын Павлодар стансасының локомотив депосында слесарь болудан бастаған. 1982-1988 жылдары Павлодар облысының қаржы және салық органдарында жұмыс істеп, бас экономистен Павлодар облысының салық комитетінің төрағасына дейін көтерілді. 1998-2002 жылдары Қазақстан Республикасы Энергетика, индустрия және сауда вице-министрі, ҚР Мемлекеттік кіріс вице-министрі қызметтерін атқарды. 2002 жылдан бастап Павлодар қаласының әкімі, 2003 жылдан бастап Павлодар облысының әкімі болды. 2008 жылдың қазанынан ҚР Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары. 2009 жылдың тамызынан 2011 жылға дейін ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы. 2012-2013 жылдары ҚР Парламенті Сенатының аппарат басшысы. 2013 жылғы қыркүйек айынан бастап ҚР Парламентіндегі ҚР Президенті өкілдігінің басшысы болды. 2019 жылы 26 тамызда Қазақстанның Қырғыз Республикасындағы Елшісі болып тағайындалған еді.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/kayrat-nurpeyisov-kazakstannyn-kyrgyzstandagy-elshisi-lauazymynan-bosatyldy_a3777925]</ref> 2021 жылы 19 сәуірде лауазымынан босатылды.<ref>[https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5065814-aza-stanny-yr-yz-respublikasynda-y-elsh.html Қазақстанның Қырғыз Республикасындағы елшісі тағайындалды]</ref> == Марапаттары == * "Құрмет" ордені (2005); * "Қазақстан Республикасы Парламентіне 10 жыл" мерекелік медалі; * "Қазақстан Республикасы Конституциясына 10 жыл" мерекелік медалі; * "Астанаға 10 жыл" медалі (2008). ==Хоббиі== * Хоббиі - оқу, [[спорт]]. ==Үй жағдайы== * Үйленген. Жұбайы - Нұрпейісова Любовь Ивановна (1960 жылы туған). Қыздары - Нұрпейісова Айгүл Қайратқызы (1987 жылы туған), Нұрпейісова Әсем Қайратқызы (1990 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:21 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:1957 жылы туғандар]] [[Санат:Шарбақты ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Павлодар әкімдері]] [[Санат:Павлодар облысының әкімдері]] [[Санат:Қазақстан вице-министрлері]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері]] o9emzrdiolyklfina2hvy2tpu5z5j36 3603655 3603652 2026-05-12T03:08:45Z Casserium 68287 3603655 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады = 19 сәуір 2021 | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Кәрім Нәсбекұлы Көкірекбаев|Кәрім Көкірекбаев]] | Ізбасары = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттегі]] Өкілдігінің басшысы | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Coat of arms of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 4 қыркүйек 2013 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 шілде 2019 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] | Ізбасары_2 = [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] |Титулы_3 =[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі|Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің]] төрағасы |Ту_3 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg |Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_3= 24 тамыз 2009 |Басқаруын аяқтады_3= 1 шілде 2011 |Президент_3= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_3= [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Ғабидолла Әбдірахымов]] |Ізбасары_3= [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады_4 = 13 қазан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 24 тамыз 2009 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] | Ізбасары_4 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] | Титулы_5 = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады_5 = 14 маусым 2003 | Басқаруын аяқтады_5 = 30 қыркүйек 2008 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Ізбасары_5 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Туған күні = 21.09.1957 | Туған жері = [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], {{туғанжері|Шарбақты ауданы|Шарбақты ауданында}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = Павлодар педагогикалық институты <br/>Алматы халық шаруашылығы институты | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = математик, экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' ([[21 қыркүйек]] [[1957 жыл]], [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], [[Шарбақты ауданы]], [[Павлодар облысы]]) — қазақстандық саясаткер, математик, экономист. 2022 жылдан бастап [[Жетісу облысы]]ның әкімі. Саяси ғылымдар кандидаты. == Қысқаша өмірбаяны == [[1957]] ж. [[Павлодар облысы]]ның [[Шарбақты ауданы]]ндағы Галкино ауылында туған. [[Уақ]] тайпасынан шыққан.<ref>{{кітап |авторы = Дәйкенов Темірболат |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = |шынайы атауы = Уақ шежіресі |сілтеме = |уикитека = |жауапты = Омаров Асан, Смайылов Ермұханбет |басылым = 2 |орны = Астана |баспасы = Фолиант |жыл = 2021 |томы = |беттері = |барлық беті = 992 |сериясы = |isbn = 978-601-338-848-9 |тиражы = 1000 }}</ref> Павлодар педагогикалық институты мен Алматы халық шаруашылығы институтын математик және экономист мамандықтары бойынша бітірген. Еңбек жолын Павлодар стансасының локомотив депосында слесарь болудан бастаған. 1982-1988 жылдары Павлодар облысының қаржы және салық органдарында жұмыс істеп, бас экономистен Павлодар облысының салық комитетінің төрағасына дейін көтерілді. 1998-2002 жылдары Қазақстан Республикасы Энергетика, индустрия және сауда вице-министрі, ҚР Мемлекеттік кіріс вице-министрі қызметтерін атқарды. 2003 жылғы наурыздан бастап Павлодар қаласының әкімі, маусымнан бастап Павлодар облысының әкімі болды. 2008 жылдың қазанынан ҚР Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары. 2008 жылғы қыркүйектен бастап ҚР Қаржы вице-министрі.<ref>[https://nomad.su/?a=19-200810010431 Кадровые перестановки. Назначены новые аким Павлодарской области и председатель правления АО "Алматы Пауэр Консолидэйтед"]</ref> 2009 жылдың тамызынан 2011 жылға дейін ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы. 2012-2013 жылдары ҚР Парламенті Сенатының аппарат басшысы. 2013 жылғы қыркүйек айынан бастап ҚР Парламентіндегі ҚР Президенті өкілдігінің басшысы болды. 2019 жылы 26 тамызда Қазақстанның Қырғыз Республикасындағы Елшісі болып тағайындалған еді.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/kayrat-nurpeyisov-kazakstannyn-kyrgyzstandagy-elshisi-lauazymynan-bosatyldy_a3777925]</ref> 2021 жылы 19 сәуірде лауазымынан босатылды.<ref>[https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5065814-aza-stanny-yr-yz-respublikasynda-y-elsh.html Қазақстанның Қырғыз Республикасындағы елшісі тағайындалды]</ref> == Марапаттары == * "Құрмет" ордені (2005); * "Қазақстан Республикасы Парламентіне 10 жыл" мерекелік медалі; * "Қазақстан Республикасы Конституциясына 10 жыл" мерекелік медалі; * "Астанаға 10 жыл" медалі (2008). ==Хоббиі== * Хоббиі - оқу, [[спорт]]. ==Үй жағдайы== * Үйленген. Жұбайы - Нұрпейісова Любовь Ивановна (1960 жылы туған). Қыздары - Нұрпейісова Айгүл Қайратқызы (1987 жылы туған), Нұрпейісова Әсем Қайратқызы (1990 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:21 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:1957 жылы туғандар]] [[Санат:Шарбақты ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Павлодар әкімдері]] [[Санат:Павлодар облысының әкімдері]] [[Санат:Қазақстан вице-министрлері]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері]] r2ys52i00daywkdm6dgj9pnnnzms91k 3603656 3603655 2026-05-12T03:09:53Z Casserium 68287 3603656 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады = 19 сәуір 2021 | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Кәрім Нәсбекұлы Көкірекбаев|Кәрім Көкірекбаев]] | Ізбасары = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттегі]] Өкілдігінің басшысы | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Coat of arms of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 4 қыркүйек 2013 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 шілде 2019 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] | Ізбасары_2 = [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] |Титулы_3 =[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі|Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің]] төрағасы |Ту_3 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg |Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_3= 24 тамыз 2009 |Басқаруын аяқтады_3= 1 шілде 2011 |Президент_3= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_3= [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Ғабидолла Әбдірахымов]] |Ізбасары_3= [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады_4 = 13 қазан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 24 тамыз 2009 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] | Ізбасары_4 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] | Титулы_5 = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады_5 = 14 маусым 2003 | Басқаруын аяқтады_5 = 30 қыркүйек 2008 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Ізбасары_5 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Туған күні = 21.09.1957 | Туған жері = [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], {{туғанжері|Шарбақты ауданы|Шарбақты ауданында}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = Павлодар педагогикалық институты <br/>Алматы халық шаруашылығы институты | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = математик, экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' ([[21 қыркүйек]] [[1957 жыл]], [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], [[Шарбақты ауданы]], [[Павлодар облысы]]) — қазақстандық саясаткер, математик, экономист. [[Павлодар облысы]]ның бұрынғы әкімі (2003–2006). == Қысқаша өмірбаяны == [[1957]] ж. [[Павлодар облысы]]ның [[Шарбақты ауданы]]ндағы Галкино ауылында туған. [[Уақ]] тайпасынан шыққан.<ref>{{кітап |авторы = Дәйкенов Темірболат |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = |шынайы атауы = Уақ шежіресі |сілтеме = |уикитека = |жауапты = Омаров Асан, Смайылов Ермұханбет |басылым = 2 |орны = Астана |баспасы = Фолиант |жыл = 2021 |томы = |беттері = |барлық беті = 992 |сериясы = |isbn = 978-601-338-848-9 |тиражы = 1000 }}</ref> Павлодар педагогикалық институты мен Алматы халық шаруашылығы институтын математик және экономист мамандықтары бойынша бітірген. Еңбек жолын Павлодар стансасының локомотив депосында слесарь болудан бастаған. 1982-1988 жылдары Павлодар облысының қаржы және салық органдарында жұмыс істеп, бас экономистен Павлодар облысының салық комитетінің төрағасына дейін көтерілді. 1998-2002 жылдары Қазақстан Республикасы Энергетика, индустрия және сауда вице-министрі, ҚР Мемлекеттік кіріс вице-министрі қызметтерін атқарды. 2003 жылғы наурыздан бастап Павлодар қаласының әкімі, маусымнан бастап Павлодар облысының әкімі болды. 2008 жылдың қазанынан ҚР Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары. 2008 жылғы қыркүйектен бастап ҚР Қаржы вице-министрі.<ref>[https://nomad.su/?a=19-200810010431 Кадровые перестановки. Назначены новые аким Павлодарской области и председатель правления АО "Алматы Пауэр Консолидэйтед"]</ref> 2009 жылдың тамызынан 2011 жылға дейін ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы. 2012-2013 жылдары ҚР Парламенті Сенатының аппарат басшысы. 2013 жылғы қыркүйек айынан бастап ҚР Парламентіндегі ҚР Президенті өкілдігінің басшысы болды. 2019 жылы 26 тамызда Қазақстанның Қырғыз Республикасындағы Елшісі болып тағайындалған еді.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/kayrat-nurpeyisov-kazakstannyn-kyrgyzstandagy-elshisi-lauazymynan-bosatyldy_a3777925]</ref> 2021 жылы 19 сәуірде лауазымынан босатылды.<ref>[https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5065814-aza-stanny-yr-yz-respublikasynda-y-elsh.html Қазақстанның Қырғыз Республикасындағы елшісі тағайындалды]</ref> == Марапаттары == * "Құрмет" ордені (2005); * "Қазақстан Республикасы Парламентіне 10 жыл" мерекелік медалі; * "Қазақстан Республикасы Конституциясына 10 жыл" мерекелік медалі; * "Астанаға 10 жыл" медалі (2008). ==Хоббиі== * Хоббиі - оқу, [[спорт]]. ==Үй жағдайы== * Үйленген. Жұбайы - Нұрпейісова Любовь Ивановна (1960 жылы туған). Қыздары - Нұрпейісова Айгүл Қайратқызы (1987 жылы туған), Нұрпейісова Әсем Қайратқызы (1990 жылы туған).<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені - 2011 жыл. Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 ІSВN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:21 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:1957 жылы туғандар]] [[Санат:Шарбақты ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Павлодар әкімдері]] [[Санат:Павлодар облысының әкімдері]] [[Санат:Қазақстан вице-министрлері]] [[Санат:Құрмет орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері]] k73nuy63ivmtolnaj1v7fywzw27vvmf 0 9751 3603753 3590790 2026-05-12T08:21:28Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603753 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Omega_Nebula.jpg|thumb|right|400px|Омега Небула, [[Хаббл телескопы]]мен түсірілген сурет]] '''Астрономия''' ({{lang-grc|ἄστρον}} «[[жұлдыз]]» + {{lang-grc2|νόμος}} (номос), «заң» ) — ғарыштық денелердің құрылысы, дамуы, олар құрайтын ғарыштық жүйелер және тұтас [[ғалам]] туралы ғылым. Астрономия ғарыш кеңістігіндегі жекелеген денелерді немесе денелер жүйелерін, олардың құрылысын, пайда болуын және динамикасын, сондай-ақ, оларда болып жатқан құбылыстарды зерттейді. Аспан денелеріне жұлдыздар (соның бірі - Күн), планеталар (соның бірі - Жер), планеталардың серіктері: мысалы, Жер серігі - Ай, сондай-ақ [[комета]]лар, [[метеорит]]тер жатады. Сондай-ақ, ғаламшараралық , жұлдызаралық ортаны, [[пульсар]]ларды, [[қара құрдым]]дарды, [[тұмандық]]тарды, [[галактика]]ларды, квазарларды және тағы да басқа ғарыш объекттерін зерттейді. == Астрономияның зерттеу бағыттары == [[Сурет:Solar_sys.jpg|thumb|left|200px|Күн жүйесі]] Қазіргі заманғы астрономия аспан денелерін зерттеудің тәсіліне қарай бірнеше бөлімге бөлінеді. Астрометрияда аспан объектілерінің орындары мен қозғалысы анықталады, Жердің айналу заңдылықтары зерттеліп, астрономиялық тұрақты шамалардың мәндері анықталады. Сфералық астрономияда аспан нысандарының орны мен қозғалысы математикалық тәсілдермен анықталады. Ал тәжірибелік астрономияда бұрыш өлшейтін аспаптардың жаңа теориялары жасалып, уақытты, географиялық координаттарды (''бойлық пен ендікті''), белгілі бір бағыттағы азимуттарды анықтау әдістері жүйеленеді. Аспан механикасында бүкіләлемдік тартылыс күшінің әсерінен болатын аспан денелерінің, соның ішінде жасанды денелердің қозғалысы, сондай-ақ аспан денелерінің тепе-теңдік жағдайы зерттеледі. Жұлдыздық астрономияда біздің Галактиканы (''Жұлдызаралды'') құрайтын жұлдыздар жүйесі, ал [[галактика]] сырты астрономиясында басқа галактикалар және олардың жүйелері қарастырылады. Құрамына [[астрофотометрия]], астроспектроскопия, т.б. бөлімдер енетін астрофизика аспан денелерінде, олардың жүйелерінде және ғарыштық кеңістікте болып жататын физикалық құбылыстар мен химиялық процестерді зерттейді. [[Радиоастрономия]]<nowiki/>да ғарыштан келген радиотолқындардың қасиеттері және олардың кеңістікте таралуы зерттеледі. Жердің жасанды серіктері, ғарыштық кемелер мен ғарыштық телескоптардың (''мысалы, америкалық «Хаббл» телескопы'') жасалуы астрономиялық зерттеулерді атмосферадан тыс жүргізуге жол ашты. [[Космогонияда]] жеке аспан денелерінің, сондай-ақ олардың жүйелерінің, атап айтқанда Күн жүйесінің пайда болу мәселелері, ал космологиядағы жалпы Ғаламның құрылысы мен заңдылықтары қарастырылады. == Астрономияның негізгі бөлімдері == [[Сурет:USA.NM.VeryLargeArray.02.jpg|thumb|left|200px]] Қазіргі астрономияның зерттеу ауқымы кеңейіп, көпсалалы ғылымға айналды. Қазіргі астрономия келесі бағыттарға бөлінген: * [[Астрометрия]]  * Теоретикалық астрономия * [[Аспан механикасы]] * [[Астрофизика]] - Астрономия '''нысандарын''' (объектілерін) физикалық әдістермен зерттейтін ғылым саласы - [[астрофизика]] деп аталады. * [[Жұлдыз астрономиясы]] * [[Космохимия]] * [[Космогония]] * [[Космология]] XX ғасырдың екінші жартысында көне астрономиялық зерттеулерді, ежелгі астрономиялық құрылыстарды зерттейтін археоастрономия ғылымы қалыптасты. ==Астрономияның даму тарихы== [[Сурет:Codex_Duran,_page_1.jpg|thumb|right|200px]] Астрономия - табиғат туралы көне ғылымдардың бірі. Оның дамуына ертедегі адамдардың тұрмыс тіршілігіне байланысты қажеттілік әсер етті. Ол кезде уақытты, бағыт-бағдарды дәл көрсететін құралдар мен жабдықтар болмаған. Сондықтан да адамдар [[Күн]] мен [[Ай]]ға, аспандағы жұлдыздарға қарап жыл мерзімі мен уақытты айыратын болған. Ал мұндай жұмыс аспан денелерінің қозғалысын үнемі бақылап отыруды талап етті. Аспан денелерінің қозғалысын бақылау қажеттігінен туындаған ежелгі құрылыстардың орны [[Қазақстан]]да көптеп кездеседі. Сөйтіп практикалық қажеттілік астрономия ғылымының тууына ең басты түрткі болды. Шығыс халықтарында біздің заманымыздан б.з.б. 6-шы ғ-дың өзінде-ақ алғашқы астрономиялық түсініктер пайда болған. [[Ежелгі Қытай]] мен [[Вавилон]]<nowiki/>да негізгі уақыт бірлігінен басқа, экватордың эклиптикаға көлбеулігі, Күн мен Ай тұтылуының қайталану периоды (''сарос'') белгілі еді. [[Грекия]]да Жердің шар тәрізділігі туралы ілім қалыптасты. [[Сурет:Utagawa_Kuniyoshi,_Portrait_of_Chicasei_Goy%C3%B4_(Wu_Yong)_(1827%E2%80%931830).jpg|thumb|left|200px|Қытай астрономы, 1675 ж. салынған сурет]] Шығыс халықтарында б.з.б. 6 ғасырдың өзінде-ақ алғашқы астрономиялық түсініктер пайда болған. Ежелгі Қытай мен Вавилонда негізгі уақыт бірлігінен басқа, экватордың эклиптикаға көлбеулігі, Күн мен Ай тұтылуының қайталану периоды (сарос) белгілі еді. Грекияда Жердің шар тәрізділігі туралы ілім қалыптасты. Ежелгі қазақ даласын мекендеген халық жұлдыздар мен шоқжұлдыздардың орны бойынша жыл мезгілдері мен жер тараптарын айыра білген. Іле өзенінің орта ағысындағы Малайсары адырының батыс тұсынан б.з.б 5 ғасырда жарты сақина түріндегі тастардан қаланған қорған табылған. Орыс ғалымы П.И.Мариковскийдің зерттеуінше батыс және шығыс тұстардағы екі қорған арасындағы тік сызық жазғы күн тоқырауы, солтүстік және шығыс қорғандар арасындағы тік сызық қысқы күн тоқырауы сәтіндегі көкжиектен көрініс бере бастаған Күн сәулесінің жолын көрсетеді. Орталық Қазақстандағы Толағай тауының маңындағы қорғанның оңтүстік және солтүстік үштағандарының ұшында қосымша үйілген тас қорғандар арқылы жыл мезгілдерінің басталуы, Ай мен жұлдыздардың тоғысулары анықталып отырған. Б.з.б. 4 ғасырда Қытайдың тұңғыш жұлдыө каталогы (тізімі) жасалды. Сол ғасырда Ежелгі Грекияда Аристотель дүние құрылысының жалпы жүйесін жасаған, оның орталығы Жер деп есептеген. Б.з.б. 3 ғасырда Александрия ғалымы Эратосфен Жердің мөлшерін анықтаған. Б.з.б. 2 ғасырда [[Гиппарх]] Жер дүниенің ортасында қозғалмай тұрады деп есептеп, планеталардың қозғалу теориясын жасаған. Ол 1022 жұлдыздың каталогын ұсынды. === Әлемнің геоцентрлік жүйесі' === [[Сурет:CD009-Richer_Guyane.jpg|thumb|right|400px]] Астрономияның алғашқы жетістіктерін б.д. ІІ ғасырда Александрия астрономы Клавдий Птоломей қорытындылады. Ол жасаған дүниенің геоцентрлік жүйесі бойынша қозғалмайтын Жерді айнала Ай, Меркурий, Шолпан, Күн, Марс, Юпитер, Сатурн мен «жылжымайтын жұлдыздар сферасы» қозғалып жүретін болды. Көптеген ғасырлар бойына шіркеу дүниенің геоцентрлік жүйесін қолдап келді, өйткені шіркеу оқуының өзінде Жер «Ғаламның орталығы» болып саналды. Птоломейдің дүние жүйесі Ғаламның құрылымы жөніндегі мүлдем қате түсінікке негізделгенімен , қанше дегенмен де ол аспан шырақтарының көрінерлік қозғалысының көптеген ерекшеліктерін, соның ішінде ғаламшарлардың тұзақ тәрізді қозғалысының мәнісін түсіндірді. Бұған Птоломей әрбір ғаламшардың қозғалысын бірнеше бірқалыпты қозғалыстар үйлесімі ретінде қарастыра отырып, көз жеткізді. Мысалы, ғаламшар Жерді айнала қозғалып қана қоймайды, оның өзі де Жерді айнала қозғалатын нүктенің маңайында қозғалады деп есептелді. Птоломей жасаған кестелер аспандағы ғаламшардың орындарын алдын ала анықтауға мүмкіндік туғызды. Бірақ уақыт өте келе астрономдар бақыланып отырған ғаламшардың орындары мен оның алдын ала есептелген орындарында айырмашылық бар екенін байқады. Ғасырлар бойы астрономдар Птоломейдің жүйесі қажетті деңгейге дейін жетілмеген деп, оны жетілдіре түсу жолында әрбір ғаламшар үшін дөңгелектік қозғалыстардың жаңа үйлесімдерін енгізді. 9 ғасырда Халиф Мамунның нұсқауы бойынша Бағдат маңындағы Жер меридианы доғасының ұзындығы өлшенген. 11 ғасырда [[Әбу Райхан әл-Бируни]] Жердің қозғалуы мүмкін деген идея айтқан. 13 ғасырда Әбу Жафар ат-Туси Оңтүстік Әзірбайжанда обсерватория салдырып, планеталар қозғалысының жаңа кестесін жасады. Осы ғасырда Пекинде де обсерватория салынды. 1428-29ж. Ұлықбек Самарқанда салдырған обсерваториясын үлкен мәрмәр секстантпен жабдықтатып, 1019 жұлдыздың каталогын және планеталар қозғалысының кестесін түзді. === Дүниенің гелиоцентрлік жүйесі === Өзінің дүние жүйесі туралы поляктың ұлы астрономы [[Николай Коперник]] (1473-1543) ол өзі қайтыс болған жылы жарық көрген «Аспан сферасының айнала қозғалысы жөнінде» деген еңбегінде жазған еді. Оның ілімі бойынша, дүние орталығынде Жер емес, Күн тұр. Жерді айнала Ай ғана қозғалып жүреді. Жердің өзі Күннен қашықтығы бойынша (Меркурий мен Шолпаннан кейін) үшінші ғаламшар болып саналады. Ол Күнді айнала және өз осінен айналады. Жер орбитасының сыртында Марстың, Юпитердіңжәне Сатурнның орбиталары орналасқан. Коперник «жылжымайтын жұлдыздар сферасын» Күннен өте қашыққа орналастырды. Коперник ұсынған дүние жүйесі гелоиоцентрлік деп аталды. Ол ғаламшарлардың тұзақ тәрізді қозғалысын біздің Күнді айнала қозғалатын ғаламшарларды қозғалмайтын Жерден емес өзі де Күнді айнала қозғалатын Жерден бақылайтындығымыздан бізге солай көрінеді деп қарапайым және табиғи түрде түсіндірді. Коперник астрономияда алғаш рет Күн жүйесі құрылымының схемасын құрып қана қоймай , сонымен бірге ғаламшарлардың Күннен салыстырмалы қашықтықтарын (Жердің Күннен қашықтық бірлігімен көрсете отырып) анықтады және олардың Күнді айналып шығу периодын есептеп шығарды. === Гелиоцентрлік дүниетанымның қалыптасуы === Коперниктің ілімі бір дегеннен мойындалып қабылданған жоқ. Мысалы, 1600 жылы инквизицияның үкімімен Римде Италияның ұлы философы, Коперниктің ізін қуушы Джордано Бруно (1548-1600) өртелді. Бруно Коперниктің ілімін дамыта отырып, Ғаламда центр жоқ және болуы мүмкін емес, ал Күн - бұл Күн жүйесінің ғана орталығы деп пайымдады. Ол сондай-ақ жұлдыздар - біздің Күн сияқты басқа жүйедегі «Күндер», сонымен бірге сансыз жұлдыздарды айнала ғаламшарлар айналып жүреді, олардың көпшілігінде саналы өмір бар деген данышпан ой-болжам жасады. Инквизицияның ешқандай от-жалыны Джордано Бруноның жігерін жасыта алмады, оны жаңа ілімінен бас тартқыза алмады. 1609 жылы [[Галилео Галилей]] (1564-1642) тұңғыш рет телескопты аспанға бағыттап, Коперниктің ілімін көрнекі түрде дәлелдейтін жаңалық ашты. Ай бетінен ол тауларды көрді. [[Ай]]дың беті Жер бетіне біршама ұқсас және «Жер» мен «[[аспан]]» арасында принциптілік айырмашылық жоқ. Галилей [[Юпитер]]дің төрт серігін ашты. Олардың [[Юпитер]]ді айнала қозғалысы аспан денелері қозғалысының орталығы тек Жер болуы керек деген қате түсінікті жоққа шығарды. Галилей Шолпанның да Ай сияқты өз фазаларын өзгертетінін байқады.[[Шолпан]] - Күннің сәулесіне шағылысып жарық шығаратын шар тәрізді дене. Шолпан көрінісі өзгерістерінің ерекшеліктерін зерттей келе, Галилей ол Жерді ғана емес, Күнді де айнала қозғалады деген дұрыс тұжырым жасады. «Аспан тазалығын» көрсететін Күн бетінен Галилей дақтарды көрді, оларды бақылай жүріп, Күннің өз осінен айналатынын анықтады. Ендеше, әр түрлі аспан денелеріне, мысалы, Күнге, осьтік айналу тән екен. Ақырында ол, Құс жолы - жай көзбен ажыратуға келмейтін мың-сан көмескі жұлдыздар екенін анықтады. Олай болса, Ғалам ертеде ойлағандағыдан әлдеқайда ғаламат екен, ал ол кішкентай Жерді айнала бір тәулік ішінде толық айналым жасап шығады деп болжау мейлінше аңғырт түсінік еді. Галилейдің ашқан жаңалықтары дүниенің гелиоцентрлік жүйесін қолдаушылардың санын көбейтті және сонымен қатар шіркеуді коперникшілдерді қудалауын күшейтуге мәжбүр етті. 1616 жылы Коперниктің «Аспан сферасының айнала қозғалысы жөнінде» атты кітабы оқуға тыйым салынған кітаптар тізіміне енгізілді, ал ондағы ілім Қасиетті Жазбаға қайшы келеді деп жарияланды. Галилейге Коперниктің ілімін насихаттауға тыйым салынды. Солай бола тұрса да 1632 жылы оған өзінің «Дүниенің екі ең басты жүйелері - Птоломей және Коперник жүйелері жөніндегі диалог» атты кітабын жариялаудың мүмкіндігі туды, онда ол гелиоцентрлік жүйенің ақиқаттығын нанымды көрсете білді, сөйтіп ол католиктік шіркеудің оған деген ашу-ызасын күшейтіп алды. 1633 жылы Галилей инквизиция сотының алдына шақырылды. Жасы келген ғалымды өзінің көзқарасынан «бас тартуға» қол қоюға мәжбүр етті және өмірінің соңына дейін инквизицияның бақылауында ұстады. Тек 1992 жылы ғана католиктік шіркеу Галилейді біржолата ақтады. Бруноның қазасы, Коперник іліміне ресми тыйым салыну, Галилейдің сот алдында тұруы коперникандықтың таралуын тоқтата алмады. [[Австрия]]да [[Иоганн Кеплер]] (1571-1630) ғаламшарлардың қозғалу заңдарын аша отырып, Коперниктің ілімін дамытты. Ежелгі уақыттан бері аспан денелері «идеал қисық» - шеңбер бойымен қозғалады деп есептеліп келді. Коперниктің теориясында да айнала қозғалу күмән туғызған жоқ.17 ғасырда аспан денелерінің орбиталары шын мәнінде шеңберден өзгеше екені анықталды. Бұл маңызды жаңалықты Иоганн Кеплер ашты. [[Англия]]да [[Исаак Ньютон]] (1643-1727) өзінің әйгілі бүкіләлемдік тартылыс заңын жариялады. [[Ресей]]де Шолпан атмосферасының бар екенін ашқан М.В.Ломоносов (1711-1765) Коперниктің ілімін батыл қолдады, тіршілік әлемдері көп екені жөніндегі идеяны қоғады және өзінің мазмұны терең өлеңдерінде геоцентрлікті жақтаушыларды мұқатты. 1755 жылы И.Кант және 1776 жылы П.Лаплас Күн жүйесінің пайда болуы туралы алғашқы гипотезаны ұсынған болатын. 19 ғасырдың ортасынан аспан физикалық табиғаты жүйелі түрде зерттеле бастады. === Астрономияның қалыптасуының қысқаша хронологиясы === * Б.з.б.4 ғасырда Қытайда тұңғыш жұлдыз каталогы (''тізімі'') жасалды. Сол ғасырда Ежелгі Грекияда Аристотель дүние құрылысының жалпы жүйесін жасаған, оның орталығы Жер деп есептеген. * Б.з.б.3 ғасырда [[Александрия]] ғалымы Эратосфен Жердің мөлшерін анықтаған. * Б.з.б.2 ғасырда [[Гиппарх]] Жер дүниенің ортасында қозғалмай тұрады деп есептеп, планеталардың қозғалу теориясын жасаған. Ол ''1022 жұлдыздың'' каталогын ұсынды. Ежелгі қазақ даласын мекендеген халық жұлдыздар мен шоқжұлдыздардың орны бойынша жыл мезгілдері мен жер тараптарын айыра білген. * 9-шы ғасырда Халиф Мамунның нұсқауы бойынша [[Бағдат]] маңындағы Жер меридианы доғасының ұзындығы өлшенген. * 11 ғасырда [[Бируни]] Жердің қозғалуы мүмкін деген идея айтқан. * 13 ғасырда ат-Туси Оңтүстік Әзербайжанда обсерватория салдырып, планеталар қозғалысының жаңа кестесін жасады. Осы ғасырда [[Пекин]]<nowiki/>де де обсерватория салынды. * [[1428]] – [[1429 жыл]]ы Ұлықбек Самарқанда салдырған обсерваториясын үлкен мәрмәр секстантпен жабдықтатып, 1019 жұлдыздың каталогын және планеталар қозғалысының кестесін түзді. * 1543 жылы поляк ғалымы Николай Коперник '''''«Аспан сфераларының айналысы туралы»''''' деген еңбегінде Жер қозғалмайды және бүкіл Ғаламның ортасында тұрады деген ілімді жоққа шығарып, [[Күн жүйесі]]<nowiki/>нің құрылысын – дүниенің гелиоцентрлік жүйесін түсіндіріп берген. Осы еңбектің негізінде италия ғалымы [[Джордано Бруно]] Ғаламның шексіздігі, ал оны мекендеуші дүниелердің сансыз көптігі туралы тұжырымдама жасады. * [[Галилео Галилей]] өзі құрастырған [[телескоп]]тың көмегімен ''1609 – 1610 жылы'' алғаш рет астрономиялық бақылаулар жүргізді. * 17 ғасырдың басында [[Иоганн Кеплер]] планеталар қозғалысындағы үш заңдылықты, ал сол ғасырдың аяғында [[Исаак Ньютон]] бүкіләлемдік тартылыс заңын ашқан. * 17 ғасырдың соңы – 18 ғасырдың басында Франция, [[Англия]], т.б. елдерде обсерваториялар салына бастады. * [[1718 жыл]]ы ағылшын астрономы [[Эдмунд Галлей]] жұлдыздың меншікті қозғалысын тапқан. * [[1761 жыл]]ы орыс ғалымы Михаил Ломоносов Шолпан планетасының атмосферасын ашты. * [[1755 жыл]]ы [[Иммануил Кант]] және [[1776 жыл]]ы Пьер Лаплас Күн жүйесінің пайда болуы туралы алғашқы гипотезаны ұсынды. * 19 ғасырдың ортасынан аспан денелерінің физикалық табиғаты жүйелі түрде зерттеле бастады. === Қазақстанда Астрономияның дамуы === [[Сурет:Milky_Way_2005.jpg|thumb|left|300px]] Қазақстанда Іле өзенінің орта ағысындағы Малайсары адырының батыс тұсын біздің заманымыздан бұрынғы ''5 ғасырда'' жарты сақина түріндегі тастардан қаланған қорған табылды. Батыс және шығыс тұстардағы екі қорған арасындағы тік сызық жазғы күн тоқырауы, солтүстік және шығыс қорғандар арасындағы тік жазық қысқы күн тоқырауы сәтіндегі Күн сәулесіне сәйкес келеді. Орталық Қазақстандағы Толағай тауының маңындағы қорғанның оңтүстік және солтүстік үштағандарының ұшында қосымша үйілген тас қорғандар арқылы жыл мезгілдерінің басталуы, Ай мен жұлдыздардың тоғысулары анықталып отырған. Республикамызда ''1942 жылы'' Алматыға жақын жердегі теңіз деңгейінен ''1500 м'' биіктікте алғашқы отандық обсерваторияның негізі қаланды. ''1950 жылы'' Астрономия және физикалық институтынан Қазақстан Ғылым академиясының Астрофизика институты бөлініп шықты. ''1957 жылдан'' бастап ғарыштық аппараттардың координаттарын анықтау мақсатында жүйелі бақылаулар жүргізіліп келеді. Тұмандықтардың каталогы (''1968'') жарияланды. Бұл каталогта галактикадағы ''120 нысанның жарқырауы'', морфологиясы және олардың ғарышта тарала орналасуы жөнінде жаңа деректер қамтылды. Осы жылы диффузиялық тұмандықтар спектр фотометриялық әдіспен зерттеліп, 100-ге жуық диффузиялық тұмандық спектрлерінің каталогы жасалды. Алынған спектрлерді талдау барысында иондалған сутектің спектрлік сызықтары инфрақызыл және радиодиапазонда ғана емес, спектрдің оптикалық аймағында да болатыны анықталды. ''800-ге жуық'' актив галактикадан тыс объектілердің спектрлері зерттелді, ''50-ге жуық'' Сейферт галактикасы табылды. '''''«Жұлдыздардың жинақталған спектрфотометриялық каталогы»''''' (''1978'') басылып шығарылды. ''1000-нан астам'' жұлдыздардың абсолюттік спектрлері туралы мәліметтер жарияланды (''1985''). Алғаш рет Юпитердегі қызыл дақтың газ-тозаңнан құралатыны жөніндегі болжам бақылаулар негізінде расталды және сол планета атмосферасындағы процестердің аксиметриясы байқалды. Соңғы жылдары астрономиялық зерттеулер ҚР Ғылым министрлігі Ғылым академиясының Астрофизика институтының Асы-Түрген обсерваториясында қарқынды түрде дамытылып келеді.<ref>Балалар Энциклопедиясы, II- том</ref><ref>[[Қазақ энциклопедиясы]]</ref><ref>Әбішев Х., Аспан сыры, А., 1966;</ref><ref>Исқақов М.Ө., Халық календары, А., 1980;</ref><ref>Климишин И. А., Элементарная астрономия, М., 1991.</ref><ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын- Павлодар: ҒӨФ «ЭКО», 2006 жыл. - 430 б. ISBN 9965-808-78-3</ref> == Дереккөздер == <references/> == Сыртқы сілтемелер== * [http://astro-all.narod.ru/ Астрономия] * [http://referattar.com/load/20 Астрономия - Қазақша рефераттар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110506011039/http://referattar.com/load/20 |date=2011-05-06 }} * [http://Malimetter.kz/astronomiya/ Malimetter.kz Астрономия реферат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927174605/http://malimetter.kz/astronomiya/ |date=2013-09-27 }} (қазақша) * [http://Malimetter.kz/sferalyk-astronomiya/ Malimetter.kz Сфералық астрономия реферат]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (қазақша) {{Жеті еркін өнер}} {{wikify}} [[Санат:Астрономия]] 9s0er18vxqszpto5cbq1kma9wh99o3g 0 11512 3603501 3458719 2026-05-11T21:09:25Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603501 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент|тип=Бейметалдар|қб қысымы 1=37|тор параметрлері=5,661|жылуөткізгіштік=0,026|CAS тіркелу нөмірі=17778-88-0 <br/> 7727-37-9 (N2)|фаза=Газ|период=2|блок=p|топ=15|қб қысымы 10=41|тор құрылымы=кубтық|қб қысымы 100=46|қб қысымы 1 k=53|қб қысымы 10 k=62|қб қысымы 100 k=77|сурет=Liquidnitrogen.jpg|сурет анықтамасы=Сұйық азот|Ван-дер-Ваальс радиусы=155 пм|иондалу энергиясы 2=2856|Тор құрылымы=кубтық|молярлық көлем=22,4{{e|3}}|нөмірі=7|ковалентті радиус=71±1 pm|асты=[[Фосфор|P]]|символ=N|сыртқы түрі=қалыпты және стандартты жағдайларда-түсі, дәмі мен иісі жоқ газ.|атауы=Азот|атомдық масса=(14,00643; 14,00728)|конфигурация=&#91;[[Гелий|He]]&#93; 2s² 2p³|атом радиусы=75|ион радиусы=13 (+5e) 171 (−3e)|жылусыйымдылығы=29,125|электртерістілігі=3,04<ref>{{cite web |url=http://www.webelements.com/nitrogen/electronegativity.html |title=Nitrogen: electronegativities |publisher=WebElements |lang=en |accessdate=2010-08-05}}</ref>|тотығу дәрежелері=5, 4, 3, 2, 1, 0, −1, −2, −3|иондалу энергиясы 1=1402.3 (14,53)|тығыздық=0,808 г/см³ (-195,8&nbsp;°C); МЕМСТ 2939-63 бойынша стандартты жағдайларда 1,1649 кг/м³; н. у. 0,001251 кезінде|балқу температурасы=63,29 [[Кельвин|K]] (−209,86 °C)|қайнау температурасы=77,4 [[Кельвин|K]] (−195,75 °C)|балқу жылуы=(N₂) 0,720|булану жылуы=(N₂) 5,57|иондалу энергиясы 3=4578.1}}[[File:Азот - N.jpg|thumb|Азот - N|солға|93x93px]] '''Азот''' ( {{lang-el|ázōos}} – тіршіліксіз; [[Латын тілі|латын]]. ''Nitrogenium''; '''N''') — [[Химиялық элементтер|химиялық элемент]] – түссіз, иіссіз, дәмсіз – суда аз еритін газ. Бұл элемент [[аминқышқылдары]]ның амидтердің ақуыздардың-нуклейін қышқылдарының-нуклеотидтердің және өмірде өте маңызды басқада көптеген [[Органикалық қосылыстар|органикалық қоспалардың]] құрамына енеді.<ref name="name">Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007. - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3</ref> N – [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі|элементтердің периодты жүйесінің]] V тобындағы химиялық элемент, реттік нөмірі – 7, атом салмағы – 14.0067. Табиғатта екі изотопы кездеседі: '''¹⁴N (99.635%)''', '''¹⁵N (0.365%)'''. == Жалпы мәліметтер == Азотты [[1772]] жылы ағылшын ғалымы [[Резерфорд, Даниэль|Даниэль Резерфорд]] ашқан. [[Жер қыртысы]]ндағы азоттың мөлшері [[0.03%]]. Табиғатта азот дербес және қосылыстар күйінде кездеседі және негізгі қоры екі атомнан тұратын молекула түрінде ауа құрамында болады. Азоттың ауадағы салмақ үлесі [[75.6%]] , көлем үлесі [[78.1%]]. Жер қыртысының 1 т массасына 1 кг азоттан келеді, әрі ол бейорганикалық және органикалық қосылыстар күйінде кездеседі. Оның бейорганикалық қосылыстарының негізгілеріне натрий нитраты (чили селитрі), калий нитраты (үнді селитрі) жатады. Органикалық қосылыстар күйіндегі азоттың негізгі қоры барлық тірі ағзалардың ақуыздарында құрамына кіреді. Кезінде жанбайтын қасиетіне байланысты “тіршіліксіз” деп аталып кеткенімен азот тіршілікке өте керек элемент. Қалыпты температурада азот түссіз, иіссіз газ. [[Қайнау температурасы]] – 196&nbsp;°C, [[қату температурасы]] – 210&nbsp;°C. [[Судың|Су]] бір өлшем көлемінде (20&nbsp;°C-та) 0.0154 көлем азот ериді, яғни азоттың суда ерігіштігі оттектің ерігігтігінен төмен. [[Ауа]]дан аздап жеңіл болады.<ref>Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдықтары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.</ref> Азот молекуласының атомдары өзара үш байланыспен тартылатындықтан, оларды бір-бірінен ажыратуға көп энергия керек. Сол себепті азот кәдімгі жағдайда тұрақты болып келеді де, литийден басқа ешқандай жай және күржелі затпен әрекеттеспейді. Химиялық белсенділігінің төмендіг жөнінен азот [[инертті газдар]]дан кейінгі орынды иемденеді. Азотты қыздырса, көптеген металдармен әрекеттесіп, нитридтер түзеді. Бейметалдармен аса жоғары температурада ғана әрекеттеседі. Мысалы, оның оттекпен әрекеттесуі 3000-4000&nbsp;°C-та басталады. Өнеркәсіпте азот ауаны сұйылту арқылы алынса, лабораториялық жағдайда аммоний нитритін немесе бихроматын қыздырып алады. Азот негізінен аммиак өндіруге, ал инертті болғандықтан, электр шамдарын толтыруға қолданылады.<ref name="source1">[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]]</ref> Химиялық элементтердің периодтық жүйесінде азот ''II'' периодта, ''V'' топтың негізгі топшасында орналасқан. Азоттан басқа ол топшаны, [[фосфор]] ''Р'', [[мышьяк]] ''As'', сурьма ''Sb'' және висмут'' Ві'' элементтері кұрайды. Азотты алғаш рет 1772 жылы ағылшын ғалымы [[Резерфорд|Д. Резерфорд]] ашты. Азот грекше «өмірді қуаттамайды» деген [[мағына]] береді. Периодтық [[жүйе]]дегі орны. Азот екінші периодтың, бесінші топтың негізгі топшасының элементі, реттік нөмірі 7. Олай болса азоттың ядросында 7 [[протон]] мен 7 [[нейтрон]] бар. Электрондарының жалпы саны да 7. Осы 7 электрон екі электрондық [[қабат]]та былай бөлініп орналасқан: 1s²2s²2p³. Сондықтан азот қосылыстарында үш валентті, негізгі жағдайдағы қосылыстарында азоттың тотығу дәрежелері -3, 0, +3 болады, мысалы: ::NH₃, N₂, N₂O₃ [[Қосылыс]] түзген кезде азот атомында бос d қабаты болмағандықтан 2s деңгейшесіндегі [[электрон]] жұбы ажырайды. [[Байланыс]] түзу үшін бір электрон электртерістілігі басымырақ элементке ауысып, азоттың тотығу [[дәреже]]сі +1, әрі қарай +2, +3, +4, +5-ке дейін жетеді. Бұл тізбеде N₂О мен NО [[тұз]] тұзбейтін [[оксидтер]]. Қалғандары қышқылдық оксидтер; оларға сәйкес қышқылдарының [[формула]]лары HNО₂ - азотты қышқыл, HNО₃ - [[азот кышқылы]]. == Физикалық қасиеттері == Азот [[көлем]]і бойынша ауаның 78%-ын құрайды. Ол - [[түс]]сіз, [[иіс]]сіз, [[су]]да нашар еритін, [[ауа]]дан сәл ғана жеңіл D (ауа) = 0,97,D (H₂) = 14 болатын, жануды қолдамайтын, [[тыныс]] алуға жарамсыз [[газ]]. Ауадағы 1 л азот газының массасы 1,25 г. Азот -196°С-та сұйылады, -210°С-та қатады (қар тектес). 209,86&nbsp;°C кезінде азот қатты күйде қарға ұқсас масса немесе үлкен қарлы ақ кристалдар түрінде өтеді. Ауамен жанасқан кезде одан оттегіні сіңіреді, бұл ретте азотта оттегі ерітіндісін түзе отырып, ерітіледі. Қатты азоттың үш кристалды модификациялары белгілі. 3.гексагональды тығыз қаптамасы бар β — N2 фазасы бар, p63/mmc кеңістіктік тобы, тор параметрлері a=3,93 Å и c=6,50 Å. 36,61 К-ден төмен температурада pa3 немесе P213 кеңістіктік тобы және A=5,660 Å периоды бар α-N2 текше торлы фазасы бар. 3500 атмосферадан астам қысым мен 83 K төмен [[температура]] астында γ-N2 гексагоналды фаза түзіледі. == Құрылысы == Азот [[молекула]]сында екі азот атомы өзара үш еселі [[байланыс]]пен байланысқан, сондықтан оның химиялық, белсенділігі төмен газ. Азот - 19б°С [[температура]]да сұйықка айналады. Ол тіпті ауадағы күшті тотықтырғыш [[оттегі]]мен де әрекеттеспейді, бірақ [[найзағай]] отында мына [[реакция]] жүреді: N₂ + О₂ = 2NO Азоттың маңызды қосылыстары [[селитралар]]: NaNО₃ (чили селитрасы), KNO₃ (үнді селитрасы). [[Топырақ]]та нитраттар күйінде кездеседі. [[Өсімдік]] пен [[жануарлар]] ағзасында маңызды [[рөл]] атқарады. Азоттың молекулааралық күштер әлсіз Ван-дер-Ваальса күштері. Диатомды молекулалар еркін болады. Үш есе байланыс болғандықтан, байланыс энергиясы өте жоғары. Азоттың байланыс диссоциациясының энергиясы 945,4 кДж / моль құрайды. Осы жоғары байланыстың диссоциациялану энергиясына азот қалыпты жағдайда белсенді емес көрінеді. сондықтан азот белсенді емес газ болып саналады. N2 неге соншалықты белсенді емес? N2 гидросфера, биосфера және атмосфераның температурасы мен қысымында , оның үштік байланысы әсерінен химиялық белсенді емес. Бұл үштік байланыс тек экстремалды температурада және / немесе қысым кезінде немесе селективті ферменттер болған кезде бұзылуы мүмкін. == Биологиялық маңызы == ''Азот нәруызды заттардың негізгі құрам бөлігі болғандықтан, тіршілік үшін аса маңызды элемент. [[Азоттың осксидтері|Ауа азотын]] сіңіре алатын кейбір азот бактериялары болмаса, басқа тірі организмдер азотты қосылыс түрінде ғана сіңіре алады. Өсімдіктер топырақтан азотты нитрат және аммоний тұздары түрінде алады. Электрон беріп немесе қосып алып, -3 дәрежесі +5 түріндегі жай зат түзеді. Жануарлар организмінде азот мөлшері 1%-дан 10%-ға, ал малдың мүйізінде, жүнінде 15%-ға дейін жетеді. Азот адам денесінің 3%-ын құрайды.Адам азотты ауадан емес, азотты қосылысы бар тағамдар арқылы алады. "Нәруызсыз тіршілік жоқ, азотсыз нәруыз жоқ" деген қағидалы сөз осының дәлелі болса керек.'' == Химиялық қасиеттері == [[Aзот]] химиялық реакцияларда әрі тотықтырғыш, әрі тотықсыздандырғыш. Азот оттегімен, [[фтор]]мен [[әрекет]]тескенде тотықсыздандырғыш болса; [[фосфор]]мен, [[сутегі]]мен, [[алюминий]]мен әрекеттескенде тотықтырғыш болады. Азот молекуласы өте берік болуына байланысты реакцияга түсу қабілеті төмен, химиялык енжар зат. Жоғары температура мен кысымда, өршіткі ([[катализатор]]) қатысында азот сутекпен тікелей әрекеттесіп, аммиак түзеді: N2 + 3H2 = 2NH3 Бос күйдегі азот оттекпен электр ұшқыны кезінде әрекеттеседі. Табиғатта бұл реакция найзағай жарқылдағанда жүреді: N2 + О2 = 2NO Бөлме температурасында азот тотықтырғыш ретінде тек металл литиймен әрекеттеседі: N2 + 6Li = 2Li3N Қыздырғанда басқа металдармен де осылайша әрекеттеседі: 3Mg + N2 = Mg3N2 == Қолданылуы == Азот [[химия]]лық [[синтез]]де инертті [[атмосфера]] жасау үшін пайдаланылады. Тоңазытқышта, [[медицина]]да, [[аммиак]] алу үшін қолданылады.<ref>Химия: Усманова М. Б., Сақариянова Қ. Н. Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген, толықтырылған. — Алматы: «Атамұра» баспасы, 2009. - 288 бет. ISBN 9965-34-929-0</ref> Сұйық азот салқындаткыш жүйелер саласында кеңінен қолданылады. Азот, негізінен, аммиак алуға, одан әрі азот қышкылы және азот тыңайтқыштарын алу үшін қолданылады. Азотты салғырт (инертті) атмосфералық орта жасау үшін де пайдаланады (электр лампасын толтыруға, т.б.). ''Азот молекуласы — берік қосылыс. Ол тотықтырғыш ретінде ерекше жағдайда металлдармен, сутекпен әрекеттеседі. Табиғатта азот бос күйінде кездеседі, ол ауаның негізгі құрам бөлігі. Селигралардың құрамында болады. Азот адам және жануарлар, өсімдіктер организмінде маңызды тіршілік процестерін жүзеге асыратын нәруыздың құрамына кіреді. '' <ref name="ReferenceA">Химия: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. Өңделген, толықтырылған 2-бас. / Н. Нұрахметов, К. Сарманова, К. Жексембина, т.б. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2009. — 208 бет: суретті. ISBN 9965-36-702-7</ref> == Түрлері == * Байланысқан азот — [[молекула]]лық азоттан басқа кез келген [[химия]]лық қосылыстың құрамына кіретін азот. * Молекулалық азот - N₂ молекуласы түріндегі азот. * Нәруыздық азот — [[нәруыз]] құрамындағы азот. * Нитраттық азот - қосылыстардың құрамына [[нитротоп]] түрінде кіретін азот. * Сіңімтал азот— [[өсімдіктер]] сіңіре алатын түрдегі азот.<ref name="h1">Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: [[Химия]]. Н.Нұрахметов, А.Ниязбаева, Р.Рысқалиева, Н.Далабаева. — [[Алматы]]: "Мектеп" баспасы, [[2007]]. — 336 бет. ISBN 9965-36-416-8</ref> == Азот қышқылы == HNO3 Азот қышқылы — күшті бір негізді [[қышқыл]], түссіз [[сұйықтық]]. == Азот фиксациясы == Азот фиксациясы — [[ауа]]дағы азотты [[химия]]лық қосылыстар түзе байланыстыру процесі; ауадағы молекулалық азотты өсімдіктерге сіңімтал азотты қосылыстарға ауыстыру, табиғи жағдайда арнайы [[микроорганизмдер]]дің көмегімен іске асады.<ref name="h1"/> == Азот өлшегіш == Азот өлшегіш — [[реакция]] нәтижесінде бөлініп шыққан бос азотты өлшеуге арналған аспап. == Азоттау == Азоттау — [[металл]] бұйымдарының беткі қабатын азотпен қанықтыру процесі; олардың қаттылығын, жемірілуге тұрақтылығын және тозуға беріктігін арттыру үшін қолданылады.<ref name="h1"/> Азоттау (нитрлеу) — [[болат]] және [[титан]] бұйымдарының сыртқы бетін қатайту және тот баспайтын ету үшін [[аммиак]]ке салып (қызуы 480—650°С) азотқа қанықтыру процесі. Бұл процесті нитрлеу деп атайды.<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік. (Тау-кен ісі, кен байыту және металлургия салалары бойынша) Жалпы редакциясын басқарған Ә. Бектібаев. Алматы: Ғылым, 1999.ISBN5—628—00001—9</ref>. == Азоттың табиғаттағы айналымы == Азот табиғатта өте көп тараған элементтің бірі болып есептеледі. Жер бетіндегі оның негізгі түрлері — литосферадағы байланысқан және атмосферадағы молекулалық азот. Атмосферадағы бос азотты өсімдіктер өздігінен сіңіре алмайды. Органикалық заттар шірігенде ондағы азоттың біраз бөлігі аммиакқа айналады. Топырақтағы нитрлеуші бактериялардың көмегімен сол аммиак азот қышқылына дейін тотығады. Өз кезегінде топырақтағы карбонаттар СаС03 қышқылмен реакцияға түсіп, нитратқа айналады да өсімдікке сіңеді. Шіру процесі кезінде азоттың біраз бөлігі атмосфераға бос күйінде бөлініп отырады. Табиғи жағдайда топырақтағы байланысқан азоттың мөлшері кемімейді. Ауадағы бос азот та түрлі себептермен толықтырылып отырады. Мысалы, ағаш, шымтезек [[(торф)]], таскөмірді жаққанда, органикалық заттар шірігенде, атмосфераға азот бөлінеді. Топырақта тіршілік ететін кейбір бактериялар да ауа жетіспейтін жағдайда нитраттардан оттекті өзіне тартып, атмосфераға бос азот бөледі ''(19-сурет)''. Осы процестер нәтижесінде табиғатта үздіксіз азот айналымы жүріп отырады. '''''Азот''' — өсімдікке қажетті қоректік элемент. Азот қышқылының тұздары — нитраттар және аммоний тұздары минералдық тыңайтқыштар ретінде қолданылады. Күміс нитраты хлорид ионын табуға қажетті реактив. Ағаш, таскөмір, органикалық заттар жанғанда, шірігенде ауаға бос азот бөлінеді. Организмдегі азот нәруыз (белок) синтездеуге қатысады.'' <ref name="ReferenceA"/> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{commons|Nitrogen}} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/N/key.html Азот на Webelements] * [http://n-t.ru/ri/ps/pb007.htm Азот в Популярной библиотеке химических элементов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015083222/http://n-t.ru/ri/ps/pb007.htm |date=2007-10-15 }} * [http://www.immertechnik.ru/products/nitrogen/ Азот и адсорбционные генераторы азота] * [http://www.grasys.ru Азот. Производство и получение азота.] <references/> {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} af0hygdjddv5zxz2bkh7rpkilya3u7e 0 15987 3603824 1762916 2026-05-12T11:07:17Z 1nter pares 146705 /* */ 3603824 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Антиспазмодик''' — құрыспаны немесе ішек құрыспасын жеңілдететін дәрі. {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Медицина]] te2ywrra02q93ze3lojg433b006ywwa 0 16002 3603834 2142674 2026-05-12T11:09:58Z 1nter pares 146705 /* */ 3603834 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Іш перде''' — Ішек пен дене қабырғасы арасындағы жұқа қабықша. Ішекті ұстап тұрған қалта. ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Анатомия]] {{stub}} 2uvl7knd9t5l439038d6y87rir9a630 0 16059 3603688 3597135 2026-05-12T05:56:03Z Amherst99 4439 3603688 wikitext text/x-wiki '''Кома''' (''cоmа'' - терең ұйқы) - Толық есінен тану, сыртқы [[тітіркендіргіш]]<nowiki/>терге реакцияларының жойылуы және организмнің өмірге маңызды функцияларының реттелуі бұзылатын орталық жүйке жүйесі қызметінің терең тежелу күйі.<ref>Патологиялық анотомия терминдерінің орысша – латынша – қазақша түсініктеме сөздігі.- Ақтөбе. ISBN 9965-437-40-8</ref> == Дереккөздер == <references/> Кома (коматозды жағдай) ( гр. κῶμα — терең ұйқы) — ОЖЖ сананың прогрессирлеп өшуімен жүретін , сыртқы орта тітіркеністеріне жауап бермейтін, өмірлік маңызды ағзалардың, тыныс алу және жүрек қан тамыр жүйесінің бұзылыстарымен жүретін жедел басталатын ауыр патологиялық жағдай. Яғни ОЖЖ қызметінің нашарлауы (әрі қарай ми өлімі) тек сананың сөнуімен емес, сонымен қатар арефлексиямен және өмірлік маңызды ағзалардың реттелуінің бұзылыстарымен жүреді. Кома жеке ауру емес; ол ОЖЖ қызметінің бұзылысы немесе ми тінінің зақымдалуы (бас миының ауыр жарақаты) нәтижесінде дамиды. Комалық жағдайлар шығу тегіне және патогенезіне байланысты ажыратылады, соған байланысты терапевтикалық шаралар қолданылады. Этиологиясына байланысты жіктелген команың классификациясында 30-ға жуық түрі көрсетілген. Соның ішінде бір бөлігі жеке ауруларға емес бір топ аурулар мен синдромдарға жатады. Біріншілік церебралды кома Команың бұл түрінің негізінде бас миының біріншілік зақымдануына байланысты ОЖЖ қызметінің бұзылуы жатыр. Жарақаттық кома (лат. coma traumaticum) — бас сүйек ми жарақаты кезінде орын алады. Эпилептикалық кома (лат. coma epilepticum) — эпилепсиялық ұстамалар кезінде дамиды. Апоплектикалық кома (лат. coma apoplecticum) — ми қан айналымының жедел бұылыстарында дамиды. Менингеалды кома (лат. coma meningeale) — инфекциялық менингиттерде интоксикация нәтижесінде дамиды. Апоплектиформды кома (лат. coma apoplectiforme) — екіншілік ми қан айналымының бұзылыстарында дамиды (Мысалы, миокард инфаркты). Ісіктік кома — ми және оның қабықтарының ісіктерінде дамиды. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Медицина]] [[Санат:Патология]] {{Stub}} d9ffbih1rkyajhjmknzlcjzmwb29wdk 0 18976 3603502 3458718 2026-05-11T21:17:23Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Оттегінің алынуы */ 3603502 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент |атауы= Оттегі |нөмірі=8 |символ=O |асты=[[Күкірт|S]] |тип=Басқа бейметалдар |топ=16 |период=2 |блок=p |сурет=Liquid oxygen in a beaker 4.jpg |атомдық масса=15,9994 |конфигурация=[He]&nbsp;2s^{<nowiki>2</nowiki>}&nbsp;2p⁴ |электрондық қабықшасы= |фаза=Газ |тығыздық=0,00142897 |балқу температурасы=54,8 К (-218,35&nbsp;°C) |қайнау температурасы=90,19 К (-182,96&nbsp;°C) |К сыни межелі= |сыни межелі МПа= |қб қысымы 1= |қб қысымы 10= |қб қысымы 100= |қб қысымы 1 k=61 |қб қысымы 10 k=73 |қб қысымы 100 k=90 |қаныққан бу= |кристаллдық құрылым=моноклинді |электртерістілігі=3,44 |иондалу энергиясы 1=1313,1 (13,61) |иондалу энергиясы 2=3388.3 |атом радиусы=60 (48) |ковалентті радиус=73 |Ван-дер-Ваальс радиусы =152 |жылуөткізгіштік=0,027 |дыбыс жылдамдығы= |CAS тіркелу нөмірі=7782-44-7 |балқу жылуы=0,444|тор параметрлері=a=5,403 b=3,429 c=5,086 β=135,53|Тор құрылымы=моноклиндік|тор құрылымы=моноклиндік|булану жылуы=3,4099|сыртқы түрі=түссіз сұйық және қатты: бозғылт көк|тотығу дәрежелері=-2, [[пероксидтер / -1]], [[пероксидтер|–½]], [[Бейорганикалық озонидтер|–⅓]], 0,½, + 1, +2|электродты потенциал=0|Электродты потенциал=0|сурет анықтамасы=Сұйық оттегі|иондалу энергиясы 3=5300.5|Дебай температурасы=155}} [[Сурет:Oxygen.gif|thumb|100px|Оттегі ''O''|солға]] '''Оттегі''', кейде '''оттек''' ([[латын тілі|лат.]] ''oxygenium'' – қышқылды тудыратын; '''O''') — элементтердің периодты жүйесінің VI-тобындағы химиялық элемент. Реттік нөмірі 8, [[атом массасы]] 15,999 (г/моль). Оттегі – [[химия]]ның ең маңызды элементі және [[Жер (ғаламшар)|Жер]] бетіндегі көптеген тірі ағзалардың тыныс алуын қамтамасыз етеді. Оттегісіз біз бірнеше минут қана өмір сүре аламыз. Жасушалар мен талшықтар өмір тіршілігіне қажетті өздеріндегі энергияны босата отырып, органикалық заттарды тотықтыру үшін оттегіні пайдаланады. Оттегінің физиологиялық әсері өте көп қырлы, алайда, оның емдік әсерінде маңызды рөлді ағза талшықтардағы оттегі жетіспеушілігін орнына қайта келтіру қабілеті атқарады. Адам ағзасының барлық мүшелері мен талшықтары қалыпты жұмыс істеуі үшін біздің айналамыздағы ауаның құрамында кем дегенде 21% таза оттегі болуы керек. Үлкен қала – бұл өте жылдам өмір ырғағы (біз күн сайын [[энергия]] жоғалтамыз), газдалған ауа (созылмалы гипоксия)! Ірі мегаполис тұрғындарының оттегіне мұқтаждықтары орасан зор. Экологиялық ахуалдың жалпы деңгейде нашарлауы ірі қалаларда ауадағы таза оттегі мөлшері кейде 10-12%-дан артпауына алып келді. Осының салдарынан гипоксия (оттегі жетіспеушілігі) туындайды. == Оттегінің алынуы == [[Сурет:Ottek.PNG|right|400px]] Оттегін [[өнеркәсіп]]те ауаны қысып сұйылтады да, [[азот]] пен оттегінің қайнау температураларының айырмашылығына қарай буландырып бөліп алады. Осылайша алынған оттегі көгілдір түсті баллондарда сақталады, себебі сұйық оттегі ашық-көгілдір түсті болады. Ал, зертханалық алу әдістері кейбір оттегіге бай күрделі қосылыстарды айыруға негізделген (8-сурет). # Тұрмыста жиі қолданылатын «[[марганцовка]]ны» айыру. Ол үшін құрғақ сынауыққа аздаған түйірлерін салып, оның аузын газ шығатын түтігі бар тығынмен жауып қыздырамыз. Сонда мына реакция жүреді: <chem>2KMnO4 ->[t] K2MnO4 + MnO2 + O2 ^</chem> Шоқтанған шырпыны түтіктің аузына апарсақ, ол лап етіп жанады, себебі оттегі жануды қолдайтынын сендер бұрыннан білесіңдер. # Калий хлоратын айыру. Бұл реакцияның жүруін тездету үшін [[марганец]] (IV) диоксидін (өршіткі) қосамыз, сонда оттегі көп мөлшерде бөліне бастайды: [[Сурет:O2v2.PNG|center|200px]] Өршіткі - реакцияның жылдамдығын өзгертетін, бірақ өзі жұмсалмайтын зат (МnO₂ — өршіткі ([[катализатор]])). Бөлінген оттегін екі әдіспен жинауға болады. # Ауадан сәл ауыр болғандықтан (М_r(O₂)=32, М_r(ауа)=29) ауаны ығыстыру арқылы (8, а-сурет). # [[Су]]да нашар еритіндігінен суды ығыстыру арқылы жинау (8, ә-сурет). Оттегін сынап (II) оксидін (HgO) айырып ағылшын ғалымы Д. Пристли алған (1774). [[Сурет:O2v3.PNG|center|300px]] [[Сурет:Gazometer.PNG|right|350px]] Газдарды зертханада жинайтын құрал газометр деп аталады. Ол қалың қабырғалы шыныдан жасалған, екі бөлімнен тұратын ыдыс, оның сол жағында табанына жақын жерде (1) және оң жақ иығында (2) тығындалатын екі тесігі бар. Ал үстіңгі бөлігі (тубус) ұзын түтікті құйғы сияқты болып жасалған, ол астыңғы бөлігіне кигізілген. Оған газ жинау үшін тубустың шүмегін (А) ашып сумен толтырамыз. Одан кейін тубустың шүмегін жауып, астыңғы тығынға кигізілген шүмекті ашамыз да, осы жерден оттегін жібереміз, ол суды ығыстырып шығарады. Газды жинап болғаннан кейін астыңғы шүмекті жабамыз. Тәжірибеге оттегі керек болғанда тубустың шүмегін ашамыз, одан аққан су оттегін ығыстырады, ол жоғары оң жақ, иықтағы шүмектен (Б) шығады, оны бір ыдысқа жинап алу керек (9-сурет). == Оттегінің қасиеттері == === Оттектің физикалық қасиеті === Оттектің кейбір физикалық қасиеттері бұрыннан белгілі. Ол иіссіз, дәмсіз, түссіз газ. Сондықтан оны ауадан ажырату қиын. Тек XVIII ғасырда тәжірибе жүзінде ағылшын химигі Дж. Пристли (1774 ж.) мен швед ғалымы К. Шееле (1772 ж.) оттекті бос күйінде алып, оның ауаның құрамдас бөлігі екенін дәлелдеді. Оттек ауадан сәл ауыр . 0°С-та және бір атм қысымда (101,325 кПа) оның бір литрінің массасы 1,43 грамм, ал ауаныкі - 1,29 грамм тартады. Оттек суда аз ериді. Қалыпты жағдайда 20°С-та және 1 атм қысымда судың 100 көлемінде небәрі 3 көлем оттек газы ериді. Осы қасиетіне орай, арнайы газ өлшегіш деп аталатын шыны аспаптағы суды ығыстыру арқылы оттек газын жинап сақтауға болады. Оттек - 183°С-та сұйылады, - 218°С-та қатады. === Химиялық қасиеттері === Оттегі қыздырған кезде көптеген заттармен әрекеттеседі, бұл үдеріс жану деп аталады, ол жылу мен жарықты бөле жүреді. [[Сурет:Arekettesu.PNG|right|300px]] ==== Жай заттармен әрекеттесуі ==== [[Сурет:Phosphor.PNG|right|350px]] [[Сурет:Temir.PNG|right|350px]] [[Бейметалдар]]мен әрекеттесуін көру үшін оттегі толтырылған сынауыққа көмірдің түйірін салсақ, ол жарқырап жана бастайды (10-сурет): :С + O₂ = СO₂ Түзілген [[көмір қышқыл газы]]н әк суына жіберсек оның лайланатыны сендерге белгілі. Бұдан басқа [[күкірт]], [[фосфор]], т.б. бейметалдар да оттегінде жанады (11-сурет): :S + O₂ = SO₂ :4Р + 5O₂ = 2Р₂O₅ Кейбір металдар да оттегінде жанып оксидтер түзеді. Мысалы, оттегімен толтырылған сынауыққа магний ұнтақтарын сепсек, оның жарқырап жанғанын көруге болады. :2Mg + O₂ = 2МgО Болат сымның ұшына кішкентай көмір түйірін шаншып алып, оны тұтатып оттегімен толтырылған ыдысқа салсақ жанған көмірден бөлінген жылудың әсерінен темір жана бастайды (12-сурет). :ЗFе + 2O₂ = Fе₃O₄ (FеO•Fе₂O₃) Элементтер оттегімен әрекеттесіп оксидтер түзеді, бұл тотығу үдерісі.<br /> Оксидтер дегеніміз молекула құрамы екі элементтен тұрып, оның бірі оттек болатын күрделі заттар. Оксидтерді атағанда элемент таңбасынан кейін жақшаның ішіне валенттілігі көрсетіледі де оксиді деген сөз қосылады. Мысалы, SO₂ - күкірт (IV) оксиді, SО₃ күкірт (VI) оксиді. Халықаралық [[номенклатура]] (атау әдісі) бойынша оксидтердің құрамындағы элемент атомдарының сандары грек сандарымен көрсетіліп аталады: CO - кеміртек монооксиді, СО₂ - көміртек диоксиді, МnO₂ - марганец диоксиді, Мn₂O₇ - димарганец гептаоксиді. ==== Күрделі заттармен әрекеттесуі ==== Кейбір күрделі заттар да оттегінде жанып оксидтер береді, мысалы, тамақ пісіргенде ас үйдегі газ пешінде қолданылатын пропанның (С₃Н₈) жануы: :С₃Н₈+ 5O₂ = ЗСO₂+ 4Н₂O Автогендік әдіспен металдарды кесу мен жалғауда мына реакция жүреді: :2С₂Н₂ + 5O₂ = 4СO₂+ 2Н₂O Металлургия өндірісінде өртеу пештерінде күрделі заттардың тотығу реакциялары жүреді: :2ZnS+3O₂ = 2ZnO + 2SO₂ :Cu₂S + 2O₂ = 2CuO + SO₂ Сонымен, оттегі жай және күрделі заттармен әрекеттескенде жану реакциялары жүріп, нәтижесінде әр түрлі оксидтер түзіледі. == Оттегінің табиғаттағы айналымы және қолданылуы == Табиғатта оттегі негізінен фотосинтез нәтижесінде түзіледі, ол жапырақтарда және теңіз балдырларында жүретін үдеріс. :6СO₂ + 6Н₂O → С₆Н₁₂O₆ + 6O₂↑ Осы оттегімен адамдар мен жануарлар тыныс алады, одан басқа жер қыртысындағы минералдар түзіледі. Табиғатта оттегінің қатысуымен тоттану, шіру, aшy сияқты бүліну үдерістері де жүріп жатады. Оттегінін, атмосферадағы қоры 1,5•10¹⁵ т, оның 1•10¹⁰ тоннасы жану үшін жұмсалады. Тыныс алу жеке ағзаның өмірі үшін, ал шіру - эволюция (даму) үшін маңызды үдерістер.<br /> Оттегінің қолданылуы оның қасиеттеріне негізделген, ол мына 4, 5-сызбанұсқаларда көрсетілген. {| class="wikitable" |- |[[Сурет:4-shema.PNG|left|500px]]|| [[Сурет:5-shema.PNG|right|500px]] |} == Оттегінің аллотропиялық түр өзгерістері. Озон == Оттегі табиғатта екі түрлі жай зат күйінде кездеседі, оның бірі O₂, екіншісі O₃, ол озон деп аталады. Енді озонмен жете таныссақ, озон найзағай ойнағанда ауада пайда болады. Сонда электр заря- дының әсерінен мына реакция жүреді: :3O₂ → 2O₃ Бір элементтің бірнеше жай зат күйінде болу құбылысы аллотропия деп аталады. Озонның формуласы О₃, салыстырмалы молекулалық массасы 48, оттегінен 1,5 есе ауыр (48 : 32 = 1,5), суда аз еритін, -112°С-да қайнайтын, -193°С-да балқитын газ күйінде қою-көк түсті, ал қатты күйінде көктен қара-күлгін түске дейін боялады. === Озонның химиялық қасиеттері === Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенді зат. Ол тіпті алтын, күміс, платина сияқты асыл металдарды да тотықтыра алады (7-кесте). :6Ag + O₃ = 3Ag₂O Нөсер жаңбырдан кейін орманға барсақ, онда ауа тазарып дем алу жеңілдейді, себебі ауада пайда болған озон айырылып, ауаны тазартады. [[Озон]]ның [[атмосфера]]дағы мөлшері өте аз - 0,004%. :О₃ → O₂ + "О" Озоннан молекулалық және атом күйіндегі оттек бөлінеді, соңғысы күштірек тотықтырғыш, ауадағы бактерияларды жояды. Озон осы қасиетіне қарай ауыз суды, құдыктарды, өндірістік сарқын суларды тазарту үшін (залалсыздандыру) және ағартқыш зат ретінде қолданылады. Атмосфераның жоғары қабатында, жерден 25 км биіктікте (стратосферада) күн сәулесінің әсерінен жерді қорғап тұратын өте жұқа озон қабаты әр түрлі кері әсерлердің салдарынан «тесіліп», сол жерлерден күннің ультракүлгін сәулелері жер бетіне жетіп, ондағы әр түрлі табиғи апаттарға әкеліп соғады. Олар: жер бетінің температурасының біртіндеп артуы, мәңгілік мұздақтар мен мұхиттардағы мұзтауларының еруі, терінің қауіпті ісігі көбейеді. Озонды зертханада озонатор деп аталатын құралда алуға болады.<ref>Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887</ref> {| class="wikitable" |+Оттегі мен озонның салыстырмалы сипаттамалары |- ! Оттегі (O₂) !! Озон (O₃) |- | Ауадан сәл ауыр, (<math>D = \frac{M(O_2)}{M(aya)} = \frac{32}{29} = 1,1</math>) түссіз, иіссіз, суда нашар еритін газ (20°С-да судың 100 көлемінде оттегінің 3 көлемі, ал 0°С-да 5 көлемі ериді. Тыныс алу, жану, тотығу, шіру үдерістеріне қатысады.|| Ашық көк түсті өзіне тән иісі бар, суда жақсы еритін, ауадан 1,655 есе, оттегіден 1,5 есе ауыр газ. Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенділігі жоғары зат, бактерицидтік, ағартқыштық қасиеттері бар. Ол озонның ыдырауы нәтижесінде атом күйіндегі оттек бөлінуімен түсіндіріледі: O₃ ↔ O₂ + "O". Концентрациясы 10⁻⁵%-дан артқанда улы болады. |} == Дереккөздер == <references/> {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Оттегі]] [[Санат:Химиялық элементтер]] [[Санат:Бейметаллдар]] [[Санат:Тағам қоспалары]] fmqpvgu5z6vwy2x6sbblkpe6yorrg9d 3603503 3603502 2026-05-11T21:21:06Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Оттегінің алынуы */ 3603503 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент |атауы= Оттегі |нөмірі=8 |символ=O |асты=[[Күкірт|S]] |тип=Басқа бейметалдар |топ=16 |период=2 |блок=p |сурет=Liquid oxygen in a beaker 4.jpg |атомдық масса=15,9994 |конфигурация=[He]&nbsp;2s^{<nowiki>2</nowiki>}&nbsp;2p⁴ |электрондық қабықшасы= |фаза=Газ |тығыздық=0,00142897 |балқу температурасы=54,8 К (-218,35&nbsp;°C) |қайнау температурасы=90,19 К (-182,96&nbsp;°C) |К сыни межелі= |сыни межелі МПа= |қб қысымы 1= |қб қысымы 10= |қб қысымы 100= |қб қысымы 1 k=61 |қб қысымы 10 k=73 |қб қысымы 100 k=90 |қаныққан бу= |кристаллдық құрылым=моноклинді |электртерістілігі=3,44 |иондалу энергиясы 1=1313,1 (13,61) |иондалу энергиясы 2=3388.3 |атом радиусы=60 (48) |ковалентті радиус=73 |Ван-дер-Ваальс радиусы =152 |жылуөткізгіштік=0,027 |дыбыс жылдамдығы= |CAS тіркелу нөмірі=7782-44-7 |балқу жылуы=0,444|тор параметрлері=a=5,403 b=3,429 c=5,086 β=135,53|Тор құрылымы=моноклиндік|тор құрылымы=моноклиндік|булану жылуы=3,4099|сыртқы түрі=түссіз сұйық және қатты: бозғылт көк|тотығу дәрежелері=-2, [[пероксидтер / -1]], [[пероксидтер|–½]], [[Бейорганикалық озонидтер|–⅓]], 0,½, + 1, +2|электродты потенциал=0|Электродты потенциал=0|сурет анықтамасы=Сұйық оттегі|иондалу энергиясы 3=5300.5|Дебай температурасы=155}} [[Сурет:Oxygen.gif|thumb|100px|Оттегі ''O''|солға]] '''Оттегі''', кейде '''оттек''' ([[латын тілі|лат.]] ''oxygenium'' – қышқылды тудыратын; '''O''') — элементтердің периодты жүйесінің VI-тобындағы химиялық элемент. Реттік нөмірі 8, [[атом массасы]] 15,999 (г/моль). Оттегі – [[химия]]ның ең маңызды элементі және [[Жер (ғаламшар)|Жер]] бетіндегі көптеген тірі ағзалардың тыныс алуын қамтамасыз етеді. Оттегісіз біз бірнеше минут қана өмір сүре аламыз. Жасушалар мен талшықтар өмір тіршілігіне қажетті өздеріндегі энергияны босата отырып, органикалық заттарды тотықтыру үшін оттегіні пайдаланады. Оттегінің физиологиялық әсері өте көп қырлы, алайда, оның емдік әсерінде маңызды рөлді ағза талшықтардағы оттегі жетіспеушілігін орнына қайта келтіру қабілеті атқарады. Адам ағзасының барлық мүшелері мен талшықтары қалыпты жұмыс істеуі үшін біздің айналамыздағы ауаның құрамында кем дегенде 21% таза оттегі болуы керек. Үлкен қала – бұл өте жылдам өмір ырғағы (біз күн сайын [[энергия]] жоғалтамыз), газдалған ауа (созылмалы гипоксия)! Ірі мегаполис тұрғындарының оттегіне мұқтаждықтары орасан зор. Экологиялық ахуалдың жалпы деңгейде нашарлауы ірі қалаларда ауадағы таза оттегі мөлшері кейде 10-12%-дан артпауына алып келді. Осының салдарынан гипоксия (оттегі жетіспеушілігі) туындайды. == Оттегінің алынуы == [[Сурет:Ottek.PNG|right|400px]] Оттегін [[өнеркәсіп]]те ауаны қысып сұйылтады да, [[азот]] пен оттегінің қайнау температураларының айырмашылығына қарай буландырып бөліп алады. Осылайша алынған оттегі көгілдір түсті баллондарда сақталады, себебі сұйық оттегі ашық-көгілдір түсті болады. Ал, зертханалық алу әдістері кейбір оттегіге бай күрделі қосылыстарды айыруға негізделген (8-сурет). # Тұрмыста жиі қолданылатын «[[марганцовка]]ны» айыру. Ол үшін құрғақ сынауыққа аздаған түйірлерін салып, оның аузын газ шығатын түтігі бар тығынмен жауып қыздырамыз. Сонда мына реакция жүреді: <chem>2KMnO4 ->[t] K2MnO4 + MnO2 + O2 ^</chem> Шоқтанған шырпыны түтіктің аузына апарсақ, ол лап етіп жанады, себебі оттегі жануды қолдайтынын сендер бұрыннан білесіңдер. # Калий хлоратын айыру. Бұл реакцияның жүруін тездету үшін [[марганец]] (IV) диоксидін (өршіткі) қосамыз, сонда оттегі көп мөлшерде бөліне бастайды: <chem>2KClO3 ->[MnO_2, t] 2KCl + 3O2 ^</chem> Өршіткі - реакцияның жылдамдығын өзгертетін, бірақ өзі жұмсалмайтын зат (МnO₂ — өршіткі ([[катализатор]])). Бөлінген оттегін екі әдіспен жинауға болады. # Ауадан сәл ауыр болғандықтан (М_r(O₂)=32, М_r(ауа)=29) ауаны ығыстыру арқылы (8, а-сурет). # [[Су]]да нашар еритіндігінен суды ығыстыру арқылы жинау (8, ә-сурет). Оттегін сынап (II) оксидін (HgO) айырып ағылшын ғалымы Д. Пристли алған (1774). [[Сурет:O2v3.PNG|center|300px]] [[Сурет:Gazometer.PNG|right|350px]] Газдарды зертханада жинайтын құрал газометр деп аталады. Ол қалың қабырғалы шыныдан жасалған, екі бөлімнен тұратын ыдыс, оның сол жағында табанына жақын жерде (1) және оң жақ иығында (2) тығындалатын екі тесігі бар. Ал үстіңгі бөлігі (тубус) ұзын түтікті құйғы сияқты болып жасалған, ол астыңғы бөлігіне кигізілген. Оған газ жинау үшін тубустың шүмегін (А) ашып сумен толтырамыз. Одан кейін тубустың шүмегін жауып, астыңғы тығынға кигізілген шүмекті ашамыз да, осы жерден оттегін жібереміз, ол суды ығыстырып шығарады. Газды жинап болғаннан кейін астыңғы шүмекті жабамыз. Тәжірибеге оттегі керек болғанда тубустың шүмегін ашамыз, одан аққан су оттегін ығыстырады, ол жоғары оң жақ, иықтағы шүмектен (Б) шығады, оны бір ыдысқа жинап алу керек (9-сурет). == Оттегінің қасиеттері == === Оттектің физикалық қасиеті === Оттектің кейбір физикалық қасиеттері бұрыннан белгілі. Ол иіссіз, дәмсіз, түссіз газ. Сондықтан оны ауадан ажырату қиын. Тек XVIII ғасырда тәжірибе жүзінде ағылшын химигі Дж. Пристли (1774 ж.) мен швед ғалымы К. Шееле (1772 ж.) оттекті бос күйінде алып, оның ауаның құрамдас бөлігі екенін дәлелдеді. Оттек ауадан сәл ауыр . 0°С-та және бір атм қысымда (101,325 кПа) оның бір литрінің массасы 1,43 грамм, ал ауаныкі - 1,29 грамм тартады. Оттек суда аз ериді. Қалыпты жағдайда 20°С-та және 1 атм қысымда судың 100 көлемінде небәрі 3 көлем оттек газы ериді. Осы қасиетіне орай, арнайы газ өлшегіш деп аталатын шыны аспаптағы суды ығыстыру арқылы оттек газын жинап сақтауға болады. Оттек - 183°С-та сұйылады, - 218°С-та қатады. === Химиялық қасиеттері === Оттегі қыздырған кезде көптеген заттармен әрекеттеседі, бұл үдеріс жану деп аталады, ол жылу мен жарықты бөле жүреді. [[Сурет:Arekettesu.PNG|right|300px]] ==== Жай заттармен әрекеттесуі ==== [[Сурет:Phosphor.PNG|right|350px]] [[Сурет:Temir.PNG|right|350px]] [[Бейметалдар]]мен әрекеттесуін көру үшін оттегі толтырылған сынауыққа көмірдің түйірін салсақ, ол жарқырап жана бастайды (10-сурет): :С + O₂ = СO₂ Түзілген [[көмір қышқыл газы]]н әк суына жіберсек оның лайланатыны сендерге белгілі. Бұдан басқа [[күкірт]], [[фосфор]], т.б. бейметалдар да оттегінде жанады (11-сурет): :S + O₂ = SO₂ :4Р + 5O₂ = 2Р₂O₅ Кейбір металдар да оттегінде жанып оксидтер түзеді. Мысалы, оттегімен толтырылған сынауыққа магний ұнтақтарын сепсек, оның жарқырап жанғанын көруге болады. :2Mg + O₂ = 2МgО Болат сымның ұшына кішкентай көмір түйірін шаншып алып, оны тұтатып оттегімен толтырылған ыдысқа салсақ жанған көмірден бөлінген жылудың әсерінен темір жана бастайды (12-сурет). :ЗFе + 2O₂ = Fе₃O₄ (FеO•Fе₂O₃) Элементтер оттегімен әрекеттесіп оксидтер түзеді, бұл тотығу үдерісі.<br /> Оксидтер дегеніміз молекула құрамы екі элементтен тұрып, оның бірі оттек болатын күрделі заттар. Оксидтерді атағанда элемент таңбасынан кейін жақшаның ішіне валенттілігі көрсетіледі де оксиді деген сөз қосылады. Мысалы, SO₂ - күкірт (IV) оксиді, SО₃ күкірт (VI) оксиді. Халықаралық [[номенклатура]] (атау әдісі) бойынша оксидтердің құрамындағы элемент атомдарының сандары грек сандарымен көрсетіліп аталады: CO - кеміртек монооксиді, СО₂ - көміртек диоксиді, МnO₂ - марганец диоксиді, Мn₂O₇ - димарганец гептаоксиді. ==== Күрделі заттармен әрекеттесуі ==== Кейбір күрделі заттар да оттегінде жанып оксидтер береді, мысалы, тамақ пісіргенде ас үйдегі газ пешінде қолданылатын пропанның (С₃Н₈) жануы: :С₃Н₈+ 5O₂ = ЗСO₂+ 4Н₂O Автогендік әдіспен металдарды кесу мен жалғауда мына реакция жүреді: :2С₂Н₂ + 5O₂ = 4СO₂+ 2Н₂O Металлургия өндірісінде өртеу пештерінде күрделі заттардың тотығу реакциялары жүреді: :2ZnS+3O₂ = 2ZnO + 2SO₂ :Cu₂S + 2O₂ = 2CuO + SO₂ Сонымен, оттегі жай және күрделі заттармен әрекеттескенде жану реакциялары жүріп, нәтижесінде әр түрлі оксидтер түзіледі. == Оттегінің табиғаттағы айналымы және қолданылуы == Табиғатта оттегі негізінен фотосинтез нәтижесінде түзіледі, ол жапырақтарда және теңіз балдырларында жүретін үдеріс. :6СO₂ + 6Н₂O → С₆Н₁₂O₆ + 6O₂↑ Осы оттегімен адамдар мен жануарлар тыныс алады, одан басқа жер қыртысындағы минералдар түзіледі. Табиғатта оттегінің қатысуымен тоттану, шіру, aшy сияқты бүліну үдерістері де жүріп жатады. Оттегінін, атмосферадағы қоры 1,5•10¹⁵ т, оның 1•10¹⁰ тоннасы жану үшін жұмсалады. Тыныс алу жеке ағзаның өмірі үшін, ал шіру - эволюция (даму) үшін маңызды үдерістер.<br /> Оттегінің қолданылуы оның қасиеттеріне негізделген, ол мына 4, 5-сызбанұсқаларда көрсетілген. {| class="wikitable" |- |[[Сурет:4-shema.PNG|left|500px]]|| [[Сурет:5-shema.PNG|right|500px]] |} == Оттегінің аллотропиялық түр өзгерістері. Озон == Оттегі табиғатта екі түрлі жай зат күйінде кездеседі, оның бірі O₂, екіншісі O₃, ол озон деп аталады. Енді озонмен жете таныссақ, озон найзағай ойнағанда ауада пайда болады. Сонда электр заря- дының әсерінен мына реакция жүреді: :3O₂ → 2O₃ Бір элементтің бірнеше жай зат күйінде болу құбылысы аллотропия деп аталады. Озонның формуласы О₃, салыстырмалы молекулалық массасы 48, оттегінен 1,5 есе ауыр (48 : 32 = 1,5), суда аз еритін, -112°С-да қайнайтын, -193°С-да балқитын газ күйінде қою-көк түсті, ал қатты күйінде көктен қара-күлгін түске дейін боялады. === Озонның химиялық қасиеттері === Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенді зат. Ол тіпті алтын, күміс, платина сияқты асыл металдарды да тотықтыра алады (7-кесте). :6Ag + O₃ = 3Ag₂O Нөсер жаңбырдан кейін орманға барсақ, онда ауа тазарып дем алу жеңілдейді, себебі ауада пайда болған озон айырылып, ауаны тазартады. [[Озон]]ның [[атмосфера]]дағы мөлшері өте аз - 0,004%. :О₃ → O₂ + "О" Озоннан молекулалық және атом күйіндегі оттек бөлінеді, соңғысы күштірек тотықтырғыш, ауадағы бактерияларды жояды. Озон осы қасиетіне қарай ауыз суды, құдыктарды, өндірістік сарқын суларды тазарту үшін (залалсыздандыру) және ағартқыш зат ретінде қолданылады. Атмосфераның жоғары қабатында, жерден 25 км биіктікте (стратосферада) күн сәулесінің әсерінен жерді қорғап тұратын өте жұқа озон қабаты әр түрлі кері әсерлердің салдарынан «тесіліп», сол жерлерден күннің ультракүлгін сәулелері жер бетіне жетіп, ондағы әр түрлі табиғи апаттарға әкеліп соғады. Олар: жер бетінің температурасының біртіндеп артуы, мәңгілік мұздақтар мен мұхиттардағы мұзтауларының еруі, терінің қауіпті ісігі көбейеді. Озонды зертханада озонатор деп аталатын құралда алуға болады.<ref>Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887</ref> {| class="wikitable" |+Оттегі мен озонның салыстырмалы сипаттамалары |- ! Оттегі (O₂) !! Озон (O₃) |- | Ауадан сәл ауыр, (<math>D = \frac{M(O_2)}{M(aya)} = \frac{32}{29} = 1,1</math>) түссіз, иіссіз, суда нашар еритін газ (20°С-да судың 100 көлемінде оттегінің 3 көлемі, ал 0°С-да 5 көлемі ериді. Тыныс алу, жану, тотығу, шіру үдерістеріне қатысады.|| Ашық көк түсті өзіне тән иісі бар, суда жақсы еритін, ауадан 1,655 есе, оттегіден 1,5 есе ауыр газ. Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенділігі жоғары зат, бактерицидтік, ағартқыштық қасиеттері бар. Ол озонның ыдырауы нәтижесінде атом күйіндегі оттек бөлінуімен түсіндіріледі: O₃ ↔ O₂ + "O". Концентрациясы 10⁻⁵%-дан артқанда улы болады. |} == Дереккөздер == <references/> {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Оттегі]] [[Санат:Химиялық элементтер]] [[Санат:Бейметаллдар]] [[Санат:Тағам қоспалары]] 5tbwavcurovrogrcsatimqy0j53uz43 3603506 3603503 2026-05-11T21:26:09Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Оттегінің табиғаттағы айналымы және қолданылуы */ 3603506 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент |атауы= Оттегі |нөмірі=8 |символ=O |асты=[[Күкірт|S]] |тип=Басқа бейметалдар |топ=16 |период=2 |блок=p |сурет=Liquid oxygen in a beaker 4.jpg |атомдық масса=15,9994 |конфигурация=[He]&nbsp;2s^{<nowiki>2</nowiki>}&nbsp;2p⁴ |электрондық қабықшасы= |фаза=Газ |тығыздық=0,00142897 |балқу температурасы=54,8 К (-218,35&nbsp;°C) |қайнау температурасы=90,19 К (-182,96&nbsp;°C) |К сыни межелі= |сыни межелі МПа= |қб қысымы 1= |қб қысымы 10= |қб қысымы 100= |қб қысымы 1 k=61 |қб қысымы 10 k=73 |қб қысымы 100 k=90 |қаныққан бу= |кристаллдық құрылым=моноклинді |электртерістілігі=3,44 |иондалу энергиясы 1=1313,1 (13,61) |иондалу энергиясы 2=3388.3 |атом радиусы=60 (48) |ковалентті радиус=73 |Ван-дер-Ваальс радиусы =152 |жылуөткізгіштік=0,027 |дыбыс жылдамдығы= |CAS тіркелу нөмірі=7782-44-7 |балқу жылуы=0,444|тор параметрлері=a=5,403 b=3,429 c=5,086 β=135,53|Тор құрылымы=моноклиндік|тор құрылымы=моноклиндік|булану жылуы=3,4099|сыртқы түрі=түссіз сұйық және қатты: бозғылт көк|тотығу дәрежелері=-2, [[пероксидтер / -1]], [[пероксидтер|–½]], [[Бейорганикалық озонидтер|–⅓]], 0,½, + 1, +2|электродты потенциал=0|Электродты потенциал=0|сурет анықтамасы=Сұйық оттегі|иондалу энергиясы 3=5300.5|Дебай температурасы=155}} [[Сурет:Oxygen.gif|thumb|100px|Оттегі ''O''|солға]] '''Оттегі''', кейде '''оттек''' ([[латын тілі|лат.]] ''oxygenium'' – қышқылды тудыратын; '''O''') — элементтердің периодты жүйесінің VI-тобындағы химиялық элемент. Реттік нөмірі 8, [[атом массасы]] 15,999 (г/моль). Оттегі – [[химия]]ның ең маңызды элементі және [[Жер (ғаламшар)|Жер]] бетіндегі көптеген тірі ағзалардың тыныс алуын қамтамасыз етеді. Оттегісіз біз бірнеше минут қана өмір сүре аламыз. Жасушалар мен талшықтар өмір тіршілігіне қажетті өздеріндегі энергияны босата отырып, органикалық заттарды тотықтыру үшін оттегіні пайдаланады. Оттегінің физиологиялық әсері өте көп қырлы, алайда, оның емдік әсерінде маңызды рөлді ағза талшықтардағы оттегі жетіспеушілігін орнына қайта келтіру қабілеті атқарады. Адам ағзасының барлық мүшелері мен талшықтары қалыпты жұмыс істеуі үшін біздің айналамыздағы ауаның құрамында кем дегенде 21% таза оттегі болуы керек. Үлкен қала – бұл өте жылдам өмір ырғағы (біз күн сайын [[энергия]] жоғалтамыз), газдалған ауа (созылмалы гипоксия)! Ірі мегаполис тұрғындарының оттегіне мұқтаждықтары орасан зор. Экологиялық ахуалдың жалпы деңгейде нашарлауы ірі қалаларда ауадағы таза оттегі мөлшері кейде 10-12%-дан артпауына алып келді. Осының салдарынан гипоксия (оттегі жетіспеушілігі) туындайды. == Оттегінің алынуы == [[Сурет:Ottek.PNG|right|400px]] Оттегін [[өнеркәсіп]]те ауаны қысып сұйылтады да, [[азот]] пен оттегінің қайнау температураларының айырмашылығына қарай буландырып бөліп алады. Осылайша алынған оттегі көгілдір түсті баллондарда сақталады, себебі сұйық оттегі ашық-көгілдір түсті болады. Ал, зертханалық алу әдістері кейбір оттегіге бай күрделі қосылыстарды айыруға негізделген (8-сурет). # Тұрмыста жиі қолданылатын «[[марганцовка]]ны» айыру. Ол үшін құрғақ сынауыққа аздаған түйірлерін салып, оның аузын газ шығатын түтігі бар тығынмен жауып қыздырамыз. Сонда мына реакция жүреді: <chem>2KMnO4 ->[t] K2MnO4 + MnO2 + O2 ^</chem> Шоқтанған шырпыны түтіктің аузына апарсақ, ол лап етіп жанады, себебі оттегі жануды қолдайтынын сендер бұрыннан білесіңдер. # Калий хлоратын айыру. Бұл реакцияның жүруін тездету үшін [[марганец]] (IV) диоксидін (өршіткі) қосамыз, сонда оттегі көп мөлшерде бөліне бастайды: <chem>2KClO3 ->[MnO_2, t] 2KCl + 3O2 ^</chem> Өршіткі - реакцияның жылдамдығын өзгертетін, бірақ өзі жұмсалмайтын зат (МnO₂ — өршіткі ([[катализатор]])). Бөлінген оттегін екі әдіспен жинауға болады. # Ауадан сәл ауыр болғандықтан (М_r(O₂)=32, М_r(ауа)=29) ауаны ығыстыру арқылы (8, а-сурет). # [[Су]]да нашар еритіндігінен суды ығыстыру арқылы жинау (8, ә-сурет). Оттегін сынап (II) оксидін (HgO) айырып ағылшын ғалымы Д. Пристли алған (1774). [[Сурет:O2v3.PNG|center|300px]] [[Сурет:Gazometer.PNG|right|350px]] Газдарды зертханада жинайтын құрал газометр деп аталады. Ол қалың қабырғалы шыныдан жасалған, екі бөлімнен тұратын ыдыс, оның сол жағында табанына жақын жерде (1) және оң жақ иығында (2) тығындалатын екі тесігі бар. Ал үстіңгі бөлігі (тубус) ұзын түтікті құйғы сияқты болып жасалған, ол астыңғы бөлігіне кигізілген. Оған газ жинау үшін тубустың шүмегін (А) ашып сумен толтырамыз. Одан кейін тубустың шүмегін жауып, астыңғы тығынға кигізілген шүмекті ашамыз да, осы жерден оттегін жібереміз, ол суды ығыстырып шығарады. Газды жинап болғаннан кейін астыңғы шүмекті жабамыз. Тәжірибеге оттегі керек болғанда тубустың шүмегін ашамыз, одан аққан су оттегін ығыстырады, ол жоғары оң жақ, иықтағы шүмектен (Б) шығады, оны бір ыдысқа жинап алу керек (9-сурет). == Оттегінің қасиеттері == === Оттектің физикалық қасиеті === Оттектің кейбір физикалық қасиеттері бұрыннан белгілі. Ол иіссіз, дәмсіз, түссіз газ. Сондықтан оны ауадан ажырату қиын. Тек XVIII ғасырда тәжірибе жүзінде ағылшын химигі Дж. Пристли (1774 ж.) мен швед ғалымы К. Шееле (1772 ж.) оттекті бос күйінде алып, оның ауаның құрамдас бөлігі екенін дәлелдеді. Оттек ауадан сәл ауыр . 0°С-та және бір атм қысымда (101,325 кПа) оның бір литрінің массасы 1,43 грамм, ал ауаныкі - 1,29 грамм тартады. Оттек суда аз ериді. Қалыпты жағдайда 20°С-та және 1 атм қысымда судың 100 көлемінде небәрі 3 көлем оттек газы ериді. Осы қасиетіне орай, арнайы газ өлшегіш деп аталатын шыны аспаптағы суды ығыстыру арқылы оттек газын жинап сақтауға болады. Оттек - 183°С-та сұйылады, - 218°С-та қатады. === Химиялық қасиеттері === Оттегі қыздырған кезде көптеген заттармен әрекеттеседі, бұл үдеріс жану деп аталады, ол жылу мен жарықты бөле жүреді. [[Сурет:Arekettesu.PNG|right|300px]] ==== Жай заттармен әрекеттесуі ==== [[Сурет:Phosphor.PNG|right|350px]] [[Сурет:Temir.PNG|right|350px]] [[Бейметалдар]]мен әрекеттесуін көру үшін оттегі толтырылған сынауыққа көмірдің түйірін салсақ, ол жарқырап жана бастайды (10-сурет): :С + O₂ = СO₂ Түзілген [[көмір қышқыл газы]]н әк суына жіберсек оның лайланатыны сендерге белгілі. Бұдан басқа [[күкірт]], [[фосфор]], т.б. бейметалдар да оттегінде жанады (11-сурет): :S + O₂ = SO₂ :4Р + 5O₂ = 2Р₂O₅ Кейбір металдар да оттегінде жанып оксидтер түзеді. Мысалы, оттегімен толтырылған сынауыққа магний ұнтақтарын сепсек, оның жарқырап жанғанын көруге болады. :2Mg + O₂ = 2МgО Болат сымның ұшына кішкентай көмір түйірін шаншып алып, оны тұтатып оттегімен толтырылған ыдысқа салсақ жанған көмірден бөлінген жылудың әсерінен темір жана бастайды (12-сурет). :ЗFе + 2O₂ = Fе₃O₄ (FеO•Fе₂O₃) Элементтер оттегімен әрекеттесіп оксидтер түзеді, бұл тотығу үдерісі.<br /> Оксидтер дегеніміз молекула құрамы екі элементтен тұрып, оның бірі оттек болатын күрделі заттар. Оксидтерді атағанда элемент таңбасынан кейін жақшаның ішіне валенттілігі көрсетіледі де оксиді деген сөз қосылады. Мысалы, SO₂ - күкірт (IV) оксиді, SО₃ күкірт (VI) оксиді. Халықаралық [[номенклатура]] (атау әдісі) бойынша оксидтердің құрамындағы элемент атомдарының сандары грек сандарымен көрсетіліп аталады: CO - кеміртек монооксиді, СО₂ - көміртек диоксиді, МnO₂ - марганец диоксиді, Мn₂O₇ - димарганец гептаоксиді. ==== Күрделі заттармен әрекеттесуі ==== Кейбір күрделі заттар да оттегінде жанып оксидтер береді, мысалы, тамақ пісіргенде ас үйдегі газ пешінде қолданылатын пропанның (С₃Н₈) жануы: :С₃Н₈+ 5O₂ = ЗСO₂+ 4Н₂O Автогендік әдіспен металдарды кесу мен жалғауда мына реакция жүреді: :2С₂Н₂ + 5O₂ = 4СO₂+ 2Н₂O Металлургия өндірісінде өртеу пештерінде күрделі заттардың тотығу реакциялары жүреді: :2ZnS+3O₂ = 2ZnO + 2SO₂ :Cu₂S + 2O₂ = 2CuO + SO₂ Сонымен, оттегі жай және күрделі заттармен әрекеттескенде жану реакциялары жүріп, нәтижесінде әр түрлі оксидтер түзіледі. == Оттегінің табиғаттағы айналымы және қолданылуы == Табиғатта оттегі негізінен фотосинтез нәтижесінде түзіледі, ол жапырақтарда және теңіз балдырларында жүретін үдеріс. <chem>6CO2 + 6H2O ->[{hν}] C6H12O6 + 6O2 ^</chem> Осы оттегімен адамдар мен жануарлар тыныс алады, одан басқа жер қыртысындағы минералдар түзіледі. Табиғатта оттегінің қатысуымен тоттану, шіру, aшy сияқты бүліну үдерістері де жүріп жатады. Оттегінін, атмосферадағы қоры 1,5•10¹⁵ т, оның 1•10¹⁰ тоннасы жану үшін жұмсалады. Тыныс алу жеке ағзаның өмірі үшін, ал шіру - эволюция (даму) үшін маңызды үдерістер.<br /> Оттегінің қолданылуы оның қасиеттеріне негізделген, ол мына 4, 5-сызбанұсқаларда көрсетілген. {| class="wikitable" |- |[[Сурет:4-shema.PNG|left|500px]]|| [[Сурет:5-shema.PNG|right|500px]] |} == Оттегінің аллотропиялық түр өзгерістері. Озон == Оттегі табиғатта екі түрлі жай зат күйінде кездеседі, оның бірі O₂, екіншісі O₃, ол озон деп аталады. Енді озонмен жете таныссақ, озон найзағай ойнағанда ауада пайда болады. Сонда электр заря- дының әсерінен мына реакция жүреді: :3O₂ → 2O₃ Бір элементтің бірнеше жай зат күйінде болу құбылысы аллотропия деп аталады. Озонның формуласы О₃, салыстырмалы молекулалық массасы 48, оттегінен 1,5 есе ауыр (48 : 32 = 1,5), суда аз еритін, -112°С-да қайнайтын, -193°С-да балқитын газ күйінде қою-көк түсті, ал қатты күйінде көктен қара-күлгін түске дейін боялады. === Озонның химиялық қасиеттері === Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенді зат. Ол тіпті алтын, күміс, платина сияқты асыл металдарды да тотықтыра алады (7-кесте). :6Ag + O₃ = 3Ag₂O Нөсер жаңбырдан кейін орманға барсақ, онда ауа тазарып дем алу жеңілдейді, себебі ауада пайда болған озон айырылып, ауаны тазартады. [[Озон]]ның [[атмосфера]]дағы мөлшері өте аз - 0,004%. :О₃ → O₂ + "О" Озоннан молекулалық және атом күйіндегі оттек бөлінеді, соңғысы күштірек тотықтырғыш, ауадағы бактерияларды жояды. Озон осы қасиетіне қарай ауыз суды, құдыктарды, өндірістік сарқын суларды тазарту үшін (залалсыздандыру) және ағартқыш зат ретінде қолданылады. Атмосфераның жоғары қабатында, жерден 25 км биіктікте (стратосферада) күн сәулесінің әсерінен жерді қорғап тұратын өте жұқа озон қабаты әр түрлі кері әсерлердің салдарынан «тесіліп», сол жерлерден күннің ультракүлгін сәулелері жер бетіне жетіп, ондағы әр түрлі табиғи апаттарға әкеліп соғады. Олар: жер бетінің температурасының біртіндеп артуы, мәңгілік мұздақтар мен мұхиттардағы мұзтауларының еруі, терінің қауіпті ісігі көбейеді. Озонды зертханада озонатор деп аталатын құралда алуға болады.<ref>Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887</ref> {| class="wikitable" |+Оттегі мен озонның салыстырмалы сипаттамалары |- ! Оттегі (O₂) !! Озон (O₃) |- | Ауадан сәл ауыр, (<math>D = \frac{M(O_2)}{M(aya)} = \frac{32}{29} = 1,1</math>) түссіз, иіссіз, суда нашар еритін газ (20°С-да судың 100 көлемінде оттегінің 3 көлемі, ал 0°С-да 5 көлемі ериді. Тыныс алу, жану, тотығу, шіру үдерістеріне қатысады.|| Ашық көк түсті өзіне тән иісі бар, суда жақсы еритін, ауадан 1,655 есе, оттегіден 1,5 есе ауыр газ. Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенділігі жоғары зат, бактерицидтік, ағартқыштық қасиеттері бар. Ол озонның ыдырауы нәтижесінде атом күйіндегі оттек бөлінуімен түсіндіріледі: O₃ ↔ O₂ + "O". Концентрациясы 10⁻⁵%-дан артқанда улы болады. |} == Дереккөздер == <references/> {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Оттегі]] [[Санат:Химиялық элементтер]] [[Санат:Бейметаллдар]] [[Санат:Тағам қоспалары]] 1fupnul0tdbu6gd45x5vpy8w6yqay6h 3603508 3603506 2026-05-11T21:31:29Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Оттегінің аллотропиялық түр өзгерістері. Озон */ 3603508 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент |атауы= Оттегі |нөмірі=8 |символ=O |асты=[[Күкірт|S]] |тип=Басқа бейметалдар |топ=16 |период=2 |блок=p |сурет=Liquid oxygen in a beaker 4.jpg |атомдық масса=15,9994 |конфигурация=[He]&nbsp;2s^{<nowiki>2</nowiki>}&nbsp;2p⁴ |электрондық қабықшасы= |фаза=Газ |тығыздық=0,00142897 |балқу температурасы=54,8 К (-218,35&nbsp;°C) |қайнау температурасы=90,19 К (-182,96&nbsp;°C) |К сыни межелі= |сыни межелі МПа= |қб қысымы 1= |қб қысымы 10= |қб қысымы 100= |қб қысымы 1 k=61 |қб қысымы 10 k=73 |қб қысымы 100 k=90 |қаныққан бу= |кристаллдық құрылым=моноклинді |электртерістілігі=3,44 |иондалу энергиясы 1=1313,1 (13,61) |иондалу энергиясы 2=3388.3 |атом радиусы=60 (48) |ковалентті радиус=73 |Ван-дер-Ваальс радиусы =152 |жылуөткізгіштік=0,027 |дыбыс жылдамдығы= |CAS тіркелу нөмірі=7782-44-7 |балқу жылуы=0,444|тор параметрлері=a=5,403 b=3,429 c=5,086 β=135,53|Тор құрылымы=моноклиндік|тор құрылымы=моноклиндік|булану жылуы=3,4099|сыртқы түрі=түссіз сұйық және қатты: бозғылт көк|тотығу дәрежелері=-2, [[пероксидтер / -1]], [[пероксидтер|–½]], [[Бейорганикалық озонидтер|–⅓]], 0,½, + 1, +2|электродты потенциал=0|Электродты потенциал=0|сурет анықтамасы=Сұйық оттегі|иондалу энергиясы 3=5300.5|Дебай температурасы=155}} [[Сурет:Oxygen.gif|thumb|100px|Оттегі ''O''|солға]] '''Оттегі''', кейде '''оттек''' ([[латын тілі|лат.]] ''oxygenium'' – қышқылды тудыратын; '''O''') — элементтердің периодты жүйесінің VI-тобындағы химиялық элемент. Реттік нөмірі 8, [[атом массасы]] 15,999 (г/моль). Оттегі – [[химия]]ның ең маңызды элементі және [[Жер (ғаламшар)|Жер]] бетіндегі көптеген тірі ағзалардың тыныс алуын қамтамасыз етеді. Оттегісіз біз бірнеше минут қана өмір сүре аламыз. Жасушалар мен талшықтар өмір тіршілігіне қажетті өздеріндегі энергияны босата отырып, органикалық заттарды тотықтыру үшін оттегіні пайдаланады. Оттегінің физиологиялық әсері өте көп қырлы, алайда, оның емдік әсерінде маңызды рөлді ағза талшықтардағы оттегі жетіспеушілігін орнына қайта келтіру қабілеті атқарады. Адам ағзасының барлық мүшелері мен талшықтары қалыпты жұмыс істеуі үшін біздің айналамыздағы ауаның құрамында кем дегенде 21% таза оттегі болуы керек. Үлкен қала – бұл өте жылдам өмір ырғағы (біз күн сайын [[энергия]] жоғалтамыз), газдалған ауа (созылмалы гипоксия)! Ірі мегаполис тұрғындарының оттегіне мұқтаждықтары орасан зор. Экологиялық ахуалдың жалпы деңгейде нашарлауы ірі қалаларда ауадағы таза оттегі мөлшері кейде 10-12%-дан артпауына алып келді. Осының салдарынан гипоксия (оттегі жетіспеушілігі) туындайды. == Оттегінің алынуы == [[Сурет:Ottek.PNG|right|400px]] Оттегін [[өнеркәсіп]]те ауаны қысып сұйылтады да, [[азот]] пен оттегінің қайнау температураларының айырмашылығына қарай буландырып бөліп алады. Осылайша алынған оттегі көгілдір түсті баллондарда сақталады, себебі сұйық оттегі ашық-көгілдір түсті болады. Ал, зертханалық алу әдістері кейбір оттегіге бай күрделі қосылыстарды айыруға негізделген (8-сурет). # Тұрмыста жиі қолданылатын «[[марганцовка]]ны» айыру. Ол үшін құрғақ сынауыққа аздаған түйірлерін салып, оның аузын газ шығатын түтігі бар тығынмен жауып қыздырамыз. Сонда мына реакция жүреді: <chem>2KMnO4 ->[t] K2MnO4 + MnO2 + O2 ^</chem> Шоқтанған шырпыны түтіктің аузына апарсақ, ол лап етіп жанады, себебі оттегі жануды қолдайтынын сендер бұрыннан білесіңдер. # Калий хлоратын айыру. Бұл реакцияның жүруін тездету үшін [[марганец]] (IV) диоксидін (өршіткі) қосамыз, сонда оттегі көп мөлшерде бөліне бастайды: <chem>2KClO3 ->[MnO_2, t] 2KCl + 3O2 ^</chem> Өршіткі - реакцияның жылдамдығын өзгертетін, бірақ өзі жұмсалмайтын зат (МnO₂ — өршіткі ([[катализатор]])). Бөлінген оттегін екі әдіспен жинауға болады. # Ауадан сәл ауыр болғандықтан (М_r(O₂)=32, М_r(ауа)=29) ауаны ығыстыру арқылы (8, а-сурет). # [[Су]]да нашар еритіндігінен суды ығыстыру арқылы жинау (8, ә-сурет). Оттегін сынап (II) оксидін (HgO) айырып ағылшын ғалымы Д. Пристли алған (1774). [[Сурет:O2v3.PNG|center|300px]] [[Сурет:Gazometer.PNG|right|350px]] Газдарды зертханада жинайтын құрал газометр деп аталады. Ол қалың қабырғалы шыныдан жасалған, екі бөлімнен тұратын ыдыс, оның сол жағында табанына жақын жерде (1) және оң жақ иығында (2) тығындалатын екі тесігі бар. Ал үстіңгі бөлігі (тубус) ұзын түтікті құйғы сияқты болып жасалған, ол астыңғы бөлігіне кигізілген. Оған газ жинау үшін тубустың шүмегін (А) ашып сумен толтырамыз. Одан кейін тубустың шүмегін жауып, астыңғы тығынға кигізілген шүмекті ашамыз да, осы жерден оттегін жібереміз, ол суды ығыстырып шығарады. Газды жинап болғаннан кейін астыңғы шүмекті жабамыз. Тәжірибеге оттегі керек болғанда тубустың шүмегін ашамыз, одан аққан су оттегін ығыстырады, ол жоғары оң жақ, иықтағы шүмектен (Б) шығады, оны бір ыдысқа жинап алу керек (9-сурет). == Оттегінің қасиеттері == === Оттектің физикалық қасиеті === Оттектің кейбір физикалық қасиеттері бұрыннан белгілі. Ол иіссіз, дәмсіз, түссіз газ. Сондықтан оны ауадан ажырату қиын. Тек XVIII ғасырда тәжірибе жүзінде ағылшын химигі Дж. Пристли (1774 ж.) мен швед ғалымы К. Шееле (1772 ж.) оттекті бос күйінде алып, оның ауаның құрамдас бөлігі екенін дәлелдеді. Оттек ауадан сәл ауыр . 0°С-та және бір атм қысымда (101,325 кПа) оның бір литрінің массасы 1,43 грамм, ал ауаныкі - 1,29 грамм тартады. Оттек суда аз ериді. Қалыпты жағдайда 20°С-та және 1 атм қысымда судың 100 көлемінде небәрі 3 көлем оттек газы ериді. Осы қасиетіне орай, арнайы газ өлшегіш деп аталатын шыны аспаптағы суды ығыстыру арқылы оттек газын жинап сақтауға болады. Оттек - 183°С-та сұйылады, - 218°С-та қатады. === Химиялық қасиеттері === Оттегі қыздырған кезде көптеген заттармен әрекеттеседі, бұл үдеріс жану деп аталады, ол жылу мен жарықты бөле жүреді. [[Сурет:Arekettesu.PNG|right|300px]] ==== Жай заттармен әрекеттесуі ==== [[Сурет:Phosphor.PNG|right|350px]] [[Сурет:Temir.PNG|right|350px]] [[Бейметалдар]]мен әрекеттесуін көру үшін оттегі толтырылған сынауыққа көмірдің түйірін салсақ, ол жарқырап жана бастайды (10-сурет): :С + O₂ = СO₂ Түзілген [[көмір қышқыл газы]]н әк суына жіберсек оның лайланатыны сендерге белгілі. Бұдан басқа [[күкірт]], [[фосфор]], т.б. бейметалдар да оттегінде жанады (11-сурет): :S + O₂ = SO₂ :4Р + 5O₂ = 2Р₂O₅ Кейбір металдар да оттегінде жанып оксидтер түзеді. Мысалы, оттегімен толтырылған сынауыққа магний ұнтақтарын сепсек, оның жарқырап жанғанын көруге болады. :2Mg + O₂ = 2МgО Болат сымның ұшына кішкентай көмір түйірін шаншып алып, оны тұтатып оттегімен толтырылған ыдысқа салсақ жанған көмірден бөлінген жылудың әсерінен темір жана бастайды (12-сурет). :ЗFе + 2O₂ = Fе₃O₄ (FеO•Fе₂O₃) Элементтер оттегімен әрекеттесіп оксидтер түзеді, бұл тотығу үдерісі.<br /> Оксидтер дегеніміз молекула құрамы екі элементтен тұрып, оның бірі оттек болатын күрделі заттар. Оксидтерді атағанда элемент таңбасынан кейін жақшаның ішіне валенттілігі көрсетіледі де оксиді деген сөз қосылады. Мысалы, SO₂ - күкірт (IV) оксиді, SО₃ күкірт (VI) оксиді. Халықаралық [[номенклатура]] (атау әдісі) бойынша оксидтердің құрамындағы элемент атомдарының сандары грек сандарымен көрсетіліп аталады: CO - кеміртек монооксиді, СО₂ - көміртек диоксиді, МnO₂ - марганец диоксиді, Мn₂O₇ - димарганец гептаоксиді. ==== Күрделі заттармен әрекеттесуі ==== Кейбір күрделі заттар да оттегінде жанып оксидтер береді, мысалы, тамақ пісіргенде ас үйдегі газ пешінде қолданылатын пропанның (С₃Н₈) жануы: :С₃Н₈+ 5O₂ = ЗСO₂+ 4Н₂O Автогендік әдіспен металдарды кесу мен жалғауда мына реакция жүреді: :2С₂Н₂ + 5O₂ = 4СO₂+ 2Н₂O Металлургия өндірісінде өртеу пештерінде күрделі заттардың тотығу реакциялары жүреді: :2ZnS+3O₂ = 2ZnO + 2SO₂ :Cu₂S + 2O₂ = 2CuO + SO₂ Сонымен, оттегі жай және күрделі заттармен әрекеттескенде жану реакциялары жүріп, нәтижесінде әр түрлі оксидтер түзіледі. == Оттегінің табиғаттағы айналымы және қолданылуы == Табиғатта оттегі негізінен фотосинтез нәтижесінде түзіледі, ол жапырақтарда және теңіз балдырларында жүретін үдеріс. <chem>6CO2 + 6H2O ->[{hν}] C6H12O6 + 6O2 ^</chem> Осы оттегімен адамдар мен жануарлар тыныс алады, одан басқа жер қыртысындағы минералдар түзіледі. Табиғатта оттегінің қатысуымен тоттану, шіру, aшy сияқты бүліну үдерістері де жүріп жатады. Оттегінін, атмосферадағы қоры 1,5•10¹⁵ т, оның 1•10¹⁰ тоннасы жану үшін жұмсалады. Тыныс алу жеке ағзаның өмірі үшін, ал шіру - эволюция (даму) үшін маңызды үдерістер.<br /> Оттегінің қолданылуы оның қасиеттеріне негізделген, ол мына 4, 5-сызбанұсқаларда көрсетілген. {| class="wikitable" |- |[[Сурет:4-shema.PNG|left|500px]]|| [[Сурет:5-shema.PNG|right|500px]] |} == Оттегінің аллотропиялық түр өзгерістері. Озон == Оттегі табиғатта екі түрлі жай зат күйінде кездеседі, оның бірі O₂, екіншісі O₃, ол озон деп аталады. Енді озонмен жете таныссақ, озон найзағай ойнағанда ауада пайда болады. Сонда электр зарядының әсерінен мына реакция жүреді: <chem>3O2 -> 2O3</chem> Бір элементтің бірнеше жай зат күйінде болу құбылысы аллотропия деп аталады. Озонның формуласы О₃, салыстырмалы молекулалық массасы 48, оттегінен 1,5 есе ауыр (48 : 32 = 1,5), суда аз еритін, -112°С-да қайнайтын, -193°С-да балқитын газ күйінде қою-көк түсті, ал қатты күйінде көктен қара-күлгін түске дейін боялады. === Озонның химиялық қасиеттері === Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенді зат. Ол тіпті алтын, күміс, платина сияқты асыл металдарды да тотықтыра алады (7-кесте). <chem>6Ag + O3 -> 3Ag2O</chem> Нөсер жаңбырдан кейін орманға барсақ, онда ауа тазарып дем алу жеңілдейді, себебі ауада пайда болған озон айырылып, ауаны тазартады. [[Озон]]ның [[атмосфера]]дағы мөлшері өте аз - 0,004%. <chem>O3 -> O2 + O</chem> Озоннан молекулалық және атом күйіндегі оттек бөлінеді, соңғысы күштірек тотықтырғыш, ауадағы бактерияларды жояды. Озон осы қасиетіне қарай ауыз суды, құдыктарды, өндірістік сарқын суларды тазарту үшін (залалсыздандыру) және ағартқыш зат ретінде қолданылады. Атмосфераның жоғары қабатында, жерден 25 км биіктікте (стратосферада) күн сәулесінің әсерінен жерді қорғап тұратын өте жұқа озон қабаты әр түрлі кері әсерлердің салдарынан «тесіліп», сол жерлерден күннің ультракүлгін сәулелері жер бетіне жетіп, ондағы әр түрлі табиғи апаттарға әкеліп соғады. Олар: жер бетінің температурасының біртіндеп артуы, мәңгілік мұздақтар мен мұхиттардағы мұзтауларының еруі, терінің қауіпті ісігі көбейеді. Озонды зертханада озонатор деп аталатын құралда алуға болады.<ref>Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887</ref> {| class="wikitable" |+Оттегі мен озонның салыстырмалы сипаттамалары |- ! Оттегі (O₂) !! Озон (O₃) |- | Ауадан сәл ауыр, (<math>D = \frac{M(O_2)}{M(aya)} = \frac{32}{29} = 1,1</math>) түссіз, иіссіз, суда нашар еритін газ (20°С-да судың 100 көлемінде оттегінің 3 көлемі, ал 0°С-да 5 көлемі ериді. Тыныс алу, жану, тотығу, шіру үдерістеріне қатысады.|| Ашық көк түсті өзіне тән иісі бар, суда жақсы еритін, ауадан 1,655 есе, оттегіден 1,5 есе ауыр газ. Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенділігі жоғары зат, бактерицидтік, ағартқыштық қасиеттері бар. Ол озонның ыдырауы нәтижесінде атом күйіндегі оттек бөлінуімен түсіндіріледі: O₃ ↔ O₂ + "O". Концентрациясы 10⁻⁵%-дан артқанда улы болады. |} == Дереккөздер == <references/> {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Оттегі]] [[Санат:Химиялық элементтер]] [[Санат:Бейметаллдар]] [[Санат:Тағам қоспалары]] 7vxtcfxk2ka9d9if84t4ptfgulbyfwu 3603510 3603508 2026-05-11T21:38:56Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Күрделі заттармен әрекеттесуі */ 3603510 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент |атауы= Оттегі |нөмірі=8 |символ=O |асты=[[Күкірт|S]] |тип=Басқа бейметалдар |топ=16 |период=2 |блок=p |сурет=Liquid oxygen in a beaker 4.jpg |атомдық масса=15,9994 |конфигурация=[He]&nbsp;2s^{<nowiki>2</nowiki>}&nbsp;2p⁴ |электрондық қабықшасы= |фаза=Газ |тығыздық=0,00142897 |балқу температурасы=54,8 К (-218,35&nbsp;°C) |қайнау температурасы=90,19 К (-182,96&nbsp;°C) |К сыни межелі= |сыни межелі МПа= |қб қысымы 1= |қб қысымы 10= |қб қысымы 100= |қб қысымы 1 k=61 |қб қысымы 10 k=73 |қб қысымы 100 k=90 |қаныққан бу= |кристаллдық құрылым=моноклинді |электртерістілігі=3,44 |иондалу энергиясы 1=1313,1 (13,61) |иондалу энергиясы 2=3388.3 |атом радиусы=60 (48) |ковалентті радиус=73 |Ван-дер-Ваальс радиусы =152 |жылуөткізгіштік=0,027 |дыбыс жылдамдығы= |CAS тіркелу нөмірі=7782-44-7 |балқу жылуы=0,444|тор параметрлері=a=5,403 b=3,429 c=5,086 β=135,53|Тор құрылымы=моноклиндік|тор құрылымы=моноклиндік|булану жылуы=3,4099|сыртқы түрі=түссіз сұйық және қатты: бозғылт көк|тотығу дәрежелері=-2, [[пероксидтер / -1]], [[пероксидтер|–½]], [[Бейорганикалық озонидтер|–⅓]], 0,½, + 1, +2|электродты потенциал=0|Электродты потенциал=0|сурет анықтамасы=Сұйық оттегі|иондалу энергиясы 3=5300.5|Дебай температурасы=155}} [[Сурет:Oxygen.gif|thumb|100px|Оттегі ''O''|солға]] '''Оттегі''', кейде '''оттек''' ([[латын тілі|лат.]] ''oxygenium'' – қышқылды тудыратын; '''O''') — элементтердің периодты жүйесінің VI-тобындағы химиялық элемент. Реттік нөмірі 8, [[атом массасы]] 15,999 (г/моль). Оттегі – [[химия]]ның ең маңызды элементі және [[Жер (ғаламшар)|Жер]] бетіндегі көптеген тірі ағзалардың тыныс алуын қамтамасыз етеді. Оттегісіз біз бірнеше минут қана өмір сүре аламыз. Жасушалар мен талшықтар өмір тіршілігіне қажетті өздеріндегі энергияны босата отырып, органикалық заттарды тотықтыру үшін оттегіні пайдаланады. Оттегінің физиологиялық әсері өте көп қырлы, алайда, оның емдік әсерінде маңызды рөлді ағза талшықтардағы оттегі жетіспеушілігін орнына қайта келтіру қабілеті атқарады. Адам ағзасының барлық мүшелері мен талшықтары қалыпты жұмыс істеуі үшін біздің айналамыздағы ауаның құрамында кем дегенде 21% таза оттегі болуы керек. Үлкен қала – бұл өте жылдам өмір ырғағы (біз күн сайын [[энергия]] жоғалтамыз), газдалған ауа (созылмалы гипоксия)! Ірі мегаполис тұрғындарының оттегіне мұқтаждықтары орасан зор. Экологиялық ахуалдың жалпы деңгейде нашарлауы ірі қалаларда ауадағы таза оттегі мөлшері кейде 10-12%-дан артпауына алып келді. Осының салдарынан гипоксия (оттегі жетіспеушілігі) туындайды. == Оттегінің алынуы == [[Сурет:Ottek.PNG|right|400px]] Оттегін [[өнеркәсіп]]те ауаны қысып сұйылтады да, [[азот]] пен оттегінің қайнау температураларының айырмашылығына қарай буландырып бөліп алады. Осылайша алынған оттегі көгілдір түсті баллондарда сақталады, себебі сұйық оттегі ашық-көгілдір түсті болады. Ал, зертханалық алу әдістері кейбір оттегіге бай күрделі қосылыстарды айыруға негізделген (8-сурет). # Тұрмыста жиі қолданылатын «[[марганцовка]]ны» айыру. Ол үшін құрғақ сынауыққа аздаған түйірлерін салып, оның аузын газ шығатын түтігі бар тығынмен жауып қыздырамыз. Сонда мына реакция жүреді: <chem>2KMnO4 ->[t] K2MnO4 + MnO2 + O2 ^</chem> Шоқтанған шырпыны түтіктің аузына апарсақ, ол лап етіп жанады, себебі оттегі жануды қолдайтынын сендер бұрыннан білесіңдер. # Калий хлоратын айыру. Бұл реакцияның жүруін тездету үшін [[марганец]] (IV) диоксидін (өршіткі) қосамыз, сонда оттегі көп мөлшерде бөліне бастайды: <chem>2KClO3 ->[MnO_2, t] 2KCl + 3O2 ^</chem> Өршіткі - реакцияның жылдамдығын өзгертетін, бірақ өзі жұмсалмайтын зат (МnO₂ — өршіткі ([[катализатор]])). Бөлінген оттегін екі әдіспен жинауға болады. # Ауадан сәл ауыр болғандықтан (М_r(O₂)=32, М_r(ауа)=29) ауаны ығыстыру арқылы (8, а-сурет). # [[Су]]да нашар еритіндігінен суды ығыстыру арқылы жинау (8, ә-сурет). Оттегін сынап (II) оксидін (HgO) айырып ағылшын ғалымы Д. Пристли алған (1774). [[Сурет:O2v3.PNG|center|300px]] [[Сурет:Gazometer.PNG|right|350px]] Газдарды зертханада жинайтын құрал газометр деп аталады. Ол қалың қабырғалы шыныдан жасалған, екі бөлімнен тұратын ыдыс, оның сол жағында табанына жақын жерде (1) және оң жақ иығында (2) тығындалатын екі тесігі бар. Ал үстіңгі бөлігі (тубус) ұзын түтікті құйғы сияқты болып жасалған, ол астыңғы бөлігіне кигізілген. Оған газ жинау үшін тубустың шүмегін (А) ашып сумен толтырамыз. Одан кейін тубустың шүмегін жауып, астыңғы тығынға кигізілген шүмекті ашамыз да, осы жерден оттегін жібереміз, ол суды ығыстырып шығарады. Газды жинап болғаннан кейін астыңғы шүмекті жабамыз. Тәжірибеге оттегі керек болғанда тубустың шүмегін ашамыз, одан аққан су оттегін ығыстырады, ол жоғары оң жақ, иықтағы шүмектен (Б) шығады, оны бір ыдысқа жинап алу керек (9-сурет). == Оттегінің қасиеттері == === Оттектің физикалық қасиеті === Оттектің кейбір физикалық қасиеттері бұрыннан белгілі. Ол иіссіз, дәмсіз, түссіз газ. Сондықтан оны ауадан ажырату қиын. Тек XVIII ғасырда тәжірибе жүзінде ағылшын химигі Дж. Пристли (1774 ж.) мен швед ғалымы К. Шееле (1772 ж.) оттекті бос күйінде алып, оның ауаның құрамдас бөлігі екенін дәлелдеді. Оттек ауадан сәл ауыр . 0°С-та және бір атм қысымда (101,325 кПа) оның бір литрінің массасы 1,43 грамм, ал ауаныкі - 1,29 грамм тартады. Оттек суда аз ериді. Қалыпты жағдайда 20°С-та және 1 атм қысымда судың 100 көлемінде небәрі 3 көлем оттек газы ериді. Осы қасиетіне орай, арнайы газ өлшегіш деп аталатын шыны аспаптағы суды ығыстыру арқылы оттек газын жинап сақтауға болады. Оттек - 183°С-та сұйылады, - 218°С-та қатады. === Химиялық қасиеттері === Оттегі қыздырған кезде көптеген заттармен әрекеттеседі, бұл үдеріс жану деп аталады, ол жылу мен жарықты бөле жүреді. [[Сурет:Arekettesu.PNG|right|300px]] ==== Жай заттармен әрекеттесуі ==== [[Сурет:Phosphor.PNG|right|350px]] [[Сурет:Temir.PNG|right|350px]] [[Бейметалдар]]мен әрекеттесуін көру үшін оттегі толтырылған сынауыққа көмірдің түйірін салсақ, ол жарқырап жана бастайды (10-сурет): :С + O₂ = СO₂ Түзілген [[көмір қышқыл газы]]н әк суына жіберсек оның лайланатыны сендерге белгілі. Бұдан басқа [[күкірт]], [[фосфор]], т.б. бейметалдар да оттегінде жанады (11-сурет): :S + O₂ = SO₂ :4Р + 5O₂ = 2Р₂O₅ Кейбір металдар да оттегінде жанып оксидтер түзеді. Мысалы, оттегімен толтырылған сынауыққа магний ұнтақтарын сепсек, оның жарқырап жанғанын көруге болады. :2Mg + O₂ = 2МgО Болат сымның ұшына кішкентай көмір түйірін шаншып алып, оны тұтатып оттегімен толтырылған ыдысқа салсақ жанған көмірден бөлінген жылудың әсерінен темір жана бастайды (12-сурет). :ЗFе + 2O₂ = Fе₃O₄ (FеO•Fе₂O₃) Элементтер оттегімен әрекеттесіп оксидтер түзеді, бұл тотығу үдерісі.<br /> Оксидтер дегеніміз молекула құрамы екі элементтен тұрып, оның бірі оттек болатын күрделі заттар. Оксидтерді атағанда элемент таңбасынан кейін жақшаның ішіне валенттілігі көрсетіледі де оксиді деген сөз қосылады. Мысалы, SO₂ - күкірт (IV) оксиді, SО₃ күкірт (VI) оксиді. Халықаралық [[номенклатура]] (атау әдісі) бойынша оксидтердің құрамындағы элемент атомдарының сандары грек сандарымен көрсетіліп аталады: CO - кеміртек монооксиді, СО₂ - көміртек диоксиді, МnO₂ - марганец диоксиді, Мn₂O₇ - димарганец гептаоксиді. ==== Күрделі заттармен әрекеттесуі ==== Кейбір күрделі заттар да оттегінде жанып оксидтер береді, мысалы, тамақ пісіргенде ас үйдегі газ пешінде қолданылатын пропанның (С₃Н₈) жануы: <chem>C3H8 + 5O2 ->[t] 3CO2 + 4H2O</chem> Автогендік әдіспен металдарды кесу мен жалғауда мына реакция жүреді: <chem>2HC#CH + 5O2 ->[t] 4CO2 + 2H2O</chem> Металлургия өндірісінде өртеу пештерінде күрделі заттардың тотығу реакциялары жүреді: <chem>2ZnS + 3O2 ->[t] 2ZnO + 2SO2 ^</chem> <chem>Cu2S + 2O2 ->[t] 2CuO + SO2 ^</chem> Сонымен, оттегі жай және күрделі заттармен әрекеттескенде жану реакциялары жүріп, нәтижесінде әр түрлі оксидтер түзіледі. == Оттегінің табиғаттағы айналымы және қолданылуы == Табиғатта оттегі негізінен фотосинтез нәтижесінде түзіледі, ол жапырақтарда және теңіз балдырларында жүретін үдеріс. <chem>6CO2 + 6H2O ->[{hν}] C6H12O6 + 6O2 ^</chem> Осы оттегімен адамдар мен жануарлар тыныс алады, одан басқа жер қыртысындағы минералдар түзіледі. Табиғатта оттегінің қатысуымен тоттану, шіру, aшy сияқты бүліну үдерістері де жүріп жатады. Оттегінін, атмосферадағы қоры 1,5•10¹⁵ т, оның 1•10¹⁰ тоннасы жану үшін жұмсалады. Тыныс алу жеке ағзаның өмірі үшін, ал шіру - эволюция (даму) үшін маңызды үдерістер.<br /> Оттегінің қолданылуы оның қасиеттеріне негізделген, ол мына 4, 5-сызбанұсқаларда көрсетілген. {| class="wikitable" |- |[[Сурет:4-shema.PNG|left|500px]]|| [[Сурет:5-shema.PNG|right|500px]] |} == Оттегінің аллотропиялық түр өзгерістері. Озон == Оттегі табиғатта екі түрлі жай зат күйінде кездеседі, оның бірі O₂, екіншісі O₃, ол озон деп аталады. Енді озонмен жете таныссақ, озон найзағай ойнағанда ауада пайда болады. Сонда электр зарядының әсерінен мына реакция жүреді: <chem>3O2 -> 2O3</chem> Бір элементтің бірнеше жай зат күйінде болу құбылысы аллотропия деп аталады. Озонның формуласы О₃, салыстырмалы молекулалық массасы 48, оттегінен 1,5 есе ауыр (48 : 32 = 1,5), суда аз еритін, -112°С-да қайнайтын, -193°С-да балқитын газ күйінде қою-көк түсті, ал қатты күйінде көктен қара-күлгін түске дейін боялады. === Озонның химиялық қасиеттері === Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенді зат. Ол тіпті алтын, күміс, платина сияқты асыл металдарды да тотықтыра алады (7-кесте). <chem>6Ag + O3 -> 3Ag2O</chem> Нөсер жаңбырдан кейін орманға барсақ, онда ауа тазарып дем алу жеңілдейді, себебі ауада пайда болған озон айырылып, ауаны тазартады. [[Озон]]ның [[атмосфера]]дағы мөлшері өте аз - 0,004%. <chem>O3 -> O2 + O</chem> Озоннан молекулалық және атом күйіндегі оттек бөлінеді, соңғысы күштірек тотықтырғыш, ауадағы бактерияларды жояды. Озон осы қасиетіне қарай ауыз суды, құдыктарды, өндірістік сарқын суларды тазарту үшін (залалсыздандыру) және ағартқыш зат ретінде қолданылады. Атмосфераның жоғары қабатында, жерден 25 км биіктікте (стратосферада) күн сәулесінің әсерінен жерді қорғап тұратын өте жұқа озон қабаты әр түрлі кері әсерлердің салдарынан «тесіліп», сол жерлерден күннің ультракүлгін сәулелері жер бетіне жетіп, ондағы әр түрлі табиғи апаттарға әкеліп соғады. Олар: жер бетінің температурасының біртіндеп артуы, мәңгілік мұздақтар мен мұхиттардағы мұзтауларының еруі, терінің қауіпті ісігі көбейеді. Озонды зертханада озонатор деп аталатын құралда алуға болады.<ref>Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887</ref> {| class="wikitable" |+Оттегі мен озонның салыстырмалы сипаттамалары |- ! Оттегі (O₂) !! Озон (O₃) |- | Ауадан сәл ауыр, (<math>D = \frac{M(O_2)}{M(aya)} = \frac{32}{29} = 1,1</math>) түссіз, иіссіз, суда нашар еритін газ (20°С-да судың 100 көлемінде оттегінің 3 көлемі, ал 0°С-да 5 көлемі ериді. Тыныс алу, жану, тотығу, шіру үдерістеріне қатысады.|| Ашық көк түсті өзіне тән иісі бар, суда жақсы еритін, ауадан 1,655 есе, оттегіден 1,5 есе ауыр газ. Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенділігі жоғары зат, бактерицидтік, ағартқыштық қасиеттері бар. Ол озонның ыдырауы нәтижесінде атом күйіндегі оттек бөлінуімен түсіндіріледі: O₃ ↔ O₂ + "O". Концентрациясы 10⁻⁵%-дан артқанда улы болады. |} == Дереккөздер == <references/> {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Оттегі]] [[Санат:Химиялық элементтер]] [[Санат:Бейметаллдар]] [[Санат:Тағам қоспалары]] rnuuf69x8ie0jhotgprztjoqc0oi74n 0 19813 3603843 3443398 2026-05-12T11:11:51Z 1nter pares 146705 3603843 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} [[Сурет:Sungnyung 2.jpg|нобай]] '''Суңнуң''' — [[күріш]] пісірілген [[қыш кұмыра]]ның түпте пісірілген күріштен (корейше: нулуңжй) жасалған [[сусын]]. [[Санат:Корей асханасы]] {{wikify}} 0ikun5f64al89ufp4lvtpor804lax2e 0 23456 3603489 3462470 2026-05-11T20:42:19Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603489 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент |атауы= Хром / Chromium (Cr) |нөмірі=24 |символ=Cr |сол= |оң= |асты=[[Молибден|Mo]] |тип=[[Ауыр металдар]] |топ=6 |период=4 |блок=d |сыртқа түрі=Ақ-сұр түсті, қатты, ауыр балқитын металл |сурет= Chromium crystals and 1cm3 cube.jpg|атомдық масса=51,9961(6)<ref>Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu.,Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report)[http://iupac.org/publications/pac/85/5/1047]/,Pure and Applied Chemistry,201,10.1351/PAC-REP-13-03-02}}</ref> |конфигурация=[Ar] 3d⁵ 4s¹ |электрондық қабықшасы= (+6e)52 (+3e)63 |фаза=Қатты дене |тығыздық= 7,19 |балқу температурасы=2130 |қайнау температурасы=2945 |К сыни межелі= |сыни межелі МПа= |қб қысымы 1=1656 |қб қысымы 10=1807 |қб қысымы 100=1991 |қб қысымы 1 k=2223 |қб қысымы 10 k=2530 |қб қысымы 100 k=2942 |кристаллдық құрылым=кубтық |электртерістілігі=1,66 |иондалу энергиясы 1= 652,4 (6,76) |иондалу энергиясы 2=1590.6 |атом радиусы= 130 |ковалентті радиус=139±5 |Ван-дер-Ваальс радиусы = |жылуөткізгіштік= 93,9 |дыбыс жылдамдығы= |CAS тіркеу нөмірі=7440-47-3 |Тор құрылымы=кубтық көлемдік орталықтанған|Бринеллий қаттылығы=687–6500|Виккерс қаттылығы=1060|Моос қаттылығы=8.5|тор параметрлері=2,885|Пуассон коэффициенті=0.21|Юнг модульі=279|Дебай температурасы=460|Электродты потенциал=−0,74|тор құрылымы=кубтық көлемдік орталықтанған|молярлық көлем=23,3|булану жылуы=342|балқу жылуы=21|электродты потенциал=−0,74|тотығу дәрежелері=−4, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6|ион радиусы=(+6e)52 (+3e)63|иондалу энергиясы 3=2987|сыртқы түрі=Көкшіл-ақ түсті қатты металл}} [[Сурет:Chromium.svg|thumb|left|120x120px|Хром ''Cr'']] '''Хром''' ({{lang-la|Chromіum}}; '''Cr''') — элементтердің периодтық жүйесінің VІ тобындағы химиялық элементі, атомдық номері 24, атомдық массасы 51,996. Тұрақты төрт изотобы ⁵⁰Cr(4,31%), ⁵²Cr (83,76%), ⁵³Cr (9,55%), ⁵⁴Cr (2,38%) бар. Олардың ішіндегі маңыздысы жасанды жолмен алынған радиоактивті изотопы ⁵¹Cr (T_1/2 = 27,8 күн ). == Физикалық қасиеттері == Хром — ақ, сұр түсті, қатты, ауыр балқитын металл, балқу температурасы 1910&nbsp;°C, қайнау температурасы 2480&nbsp;°C, тығыздығы 7,14 грамм/куб сантиметр. == Химиялық қасиеттері == Қалыпты температурада [[фтор]]мен, 600°С-тан жоғары температурада [[галогендер]]мен, [[күкірт]]пен, [[азот]]пен, [[көміртек]]пен, [[кремний]]мен, т.б. көптеген [[металдар]]мен әрекеттеседі. Оттекпен өте жоғары температурада әрекеттесіп Cr₂O₃ [[Оксидтер|тотығын]] түзеді, оның гидрототығы (Cr(OH)₃) амфотерлі. Cульфидтері суда [[гидролиз]]денеді. [[Сутек]]пен әрекеттесуге бейім емес, бірақ оны өзіне сіңіріп алады. Тотығу дәрежелері '''+1, +3, +6''', кейде '''+1, +4, +6'''. Қосылыстары күшті тотықсыздандырғыш, тотығу дәрежесі '''+6''' болатын қосылыстары (хром ангридриді CrO₃, хроматтар) тотықтырғыш. Сұйық қышқылдардан сутекті ығыстырады. Хром кешенді қосылыстар түзуге бейім. Ол құрамда оттек бар қышқылдармен әрекеттесіп нитрат Cr(NO₃)₃·9H₂O, сульфат Cr₂(SO₄)₃·18Н₂О тұздарын түзеді. Хром қолданылуына қарай таза күйінде немесе темірмен қорытпасы — феррохром түрінде (құрамында 60 — 85% Cr) өндіріледі. Оны хром кентастарын тікелей тотықсыздандыру арқылы алады. Таза хром өзінің тотығын Cr₂O₃ алюминотерм. әдіспен, сондай-ақ кейбір тұздарын электролиздеу арқылы алынады. Тотығу дәрежесі +3 болатын хром көптеген тұздар, ашудастар түзеді. Хром-калий ашудасы былғары илеуде, мата өнеркәсібінде, кино пленкасын жасауда қолданады. Хром металдан жасалған бұйымдардың бетін хромдау үшін пайдаланылады. Құрамында хром бар болат таттанбайды, қажалмайды және үйкеліс пен қызуға төзімді келеді.<ref>“Қазақ Энциклопедиясы”, II-том</ref> == Ашылу тарихы == Хромды [[1797 жыл]]ы француз химигі [[Луи-Николя Воклен]] (фр. Louis-Nicolas Vauquelin; 1763 — 1829) [[крокоит]] минералының құрамынан ашқан. == Табиғатта таралуы == Хром кең тараған элемент. Жер қыртысындағы салмақ мөлшері 2•10⁻³%. Өнеркәсіптік маңызды минералы — [[хромит]], оның бай кендері [[Солтүстік Орал]]да, [[Кавказ]] сыртында, [[Батыс Қазақстан]]да кездеседі. Батыс Қазақстандағы кені [[Ақтөбе]]дегі хром қосылыстары заты мен ферроерітінді затын хроммен қамтамасыз етеді. Оның ішінде [[Хромтау]] қаласындағы (Дөң кең байыту комбинаты) Қазақстанға ең үлкен мөлшерде хромды қамтамасыз етеді. == Хром рудалары == Хром рудалары – металл күйінде хром мен хром қосылыстарын бөліп алуға жарамды табиғи минералдық түзілімдер. Жер қыртысындағы хромның орташа мөлшері 70 г/т. Хром рудаларының минералдарынан саналатын хромпинелидтерге магнохромит, хромпикотит, алюмохромит, феррихромпикотит жатады. Металлургиялық мақсат үшін құрамында хром тотығының мөлшері 45% - тен астам жоғарңы сортты рудалар қажет. Хром рудалары Қазақстанда [[Қостанай]]да (Аққарға, Жетіқара, Құндыбай), [[Ақтөбе]]де(Кемпірсай) және [[Семей]] (Шар) облыстарының жерінде орналасқан. Барланған және пайдаланудағы ірі өндірістік кендері [[Кемпірсай хромит кендері]] тобымен байланысты. Осы кендер негізінде КСРО хромиттің барланған және жылдық өндірілу мөлшері жағынан, Қазақстанның арқасында дүние жүзілік рейтинг бойынша бірінші орынды иеленді. Дүние жүзінің қырық еліне экспортқа шығарылатын осы кендердің рудалары сапасына хром тотығы мөлшері жөнінен жер шарында сыңарлас келетін бір де бірі жоқ. Бұл кен рудалары Ақтөбе хром қосындылары зауыты, Ермак ферроқорытпа зауытында қорытылады.<ref>Қазақ ССР қысқаша энциклопедиялық-2 том-Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы-Алматы,1987-</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Менделеевтің периодтық кестесі}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} nb0m8krm9quu6llkoo983g6iq4r1mya 0 30300 3603453 3462491 2026-05-11T19:17:12Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Шығу тарихы */ 3603453 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент|нөмірі=42|жылжу модульі=126|булану жылуы=~590|жылусыйымдылығы=23,93|молярлық көлем=9,4|тор құрылымы=кубтық көлемдік орталықтанған|Тор құрылымы=кубтық көлемдік орталықтанған|тор параметрлері=3,147|Дебай температурасы=450|жылуөткізгіштік=138|Юнг модульі=329|Пуассон коэффициенті=0.31|қайнау температурасы=4885°C|Моос қаттылығы=5.5|Виккерс қаттылығы=1400–2740|Бринеллий қаттылығы=1370–2500|CAS тіркелу нөмірі=7439-98-7|қб қысымы 1=2742|қб қысымы 10=2994|қб қысымы 100=3312|қб қысымы 1 k=3707|қб қысымы 10 k=4212|қб қысымы 100 k=4879|балқу жылуы=28|балқу температурасы=2623 °C|үсті=[[Хром|Cr]]|электрондық қабықшасы=2, 8, 18, 13, 1|асты=[[Вольфрам|W]]|символ=Mo|сыртқы түрі=Күміс-ақ түсті жылтыр металл|атауы=Молибден|топ=6|период=5|блок=d|атомдық масса=95.95(1)|конфигурация=[Kr] 4d⁵ 5s¹|атом радиусы=139|тығыздық=10,22|ковалентті радиус=154±5|ион радиусы=(+6e) 62 (+4e) 70|электртерістілігі=2,16|электродты потенциал=−0,2|Электродты потенциал=−0,2|тотығу дәрежелері=−4, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6|иондалу энергиясы 1=684.3|иондалу энергиясы 2=1560|иондалу энергиясы 3=2618|фаза=Қатты дене|сурет=Molybdenum crystaline fragment and 1cm3 cube.jpg|тип=[[Ауыр металдар]]}}[[Сурет:Molybdenum.svg|thumb|113x113px|Молибден ''Мо''|солға]] '''Молибден''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Molybdaenum''; '''Мо''') — [[элемент]]тердің периодтық жүйесінің VІ тобындағы [[химия]]лық элемент, ат. н. 42, ат. м. 95,94. Табиғатта тұрақты 7 [[изотоп]]ы (массалық сандары 92, 94 – 98, 100) бар. Оның оксидін 1778 жылы К.В. Шееле (1742 – 1786) ашты, ал 1781 жылы П. Гельем молибден металлын ашты. Массалары бойынша Жер қыртысындағы мөлшері 10–4%. Негізгі минералдары: [[молибденит]], [[повеллит]] және [[молибдит]]. Молибден ашық сары түсті металл, тығыздығы 10,2 г/см³, балқу температурасы 2620 °С, қайнау температурасы 4600 °С. [[Тотығу]] дәрежелері +2-ден +6-ға дейін. Ауада, қалыпты температурада тұрақты. [[Сутек]], [[тұз]], [[күкірт]] қышқылдары және сілтілермен әрекеттеспейді. 250 – 300 °С-та F₂-мен, 1500 °С-тан жоғары N₂-мен, 1000 – 1200 °С-та С, СО және көмірсутектермен, 250 °С-тан жоғары Сl₂-мен, 450 °С-та S-пен әрекеттеседі. 600 °С-тан жоғары температурада тотығады. 80 – 100 °С-та тұз қышқылының әсерінен баяу коррозияға ұшырайды. Молибден болатты легирлеуде; авиацада ракеталар мен атомдық техникада қызуға төзімді балқымалардың негізі; электрлік [[вакуум]]дық қондырғылардың бөлшектерін және күйдіргіш шамдардың сымын жасауда қолданылады.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Машинажасау. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6</ref><ref>Қазақ Энциклопедиясы</ref> == Шығу тарихы == 1778 жылы швед химигі Карл Шееле ашқан, молибдий қышқылын күйдіру арқылы MoO₃ алған. Оны алғаш рет металл күйінде П.Гьельм 1781 жылы оксидті көмірмен тотықсыздандыру арқылы алған: көміртегімен және молибден карбидімен ластанған молибденді алды. Таза молибденді 1817 жылы Я.Берцелиус оксидті сутегімен тотықсыздандыру арқылы алған. Бұл атау ежелгі грек тілінен шыққан. μόλυβδος «қорғасын» дегенді білдіреді. Ол молибден оксиді алғаш бөлініп алынған минерал молибдениттің (MoS₂) қорғасын жылтырлығымен (PbS) сыртқы ұқсастығына байланысты берілген. 18 ғасырға дейін молибденит қорғасын жылтырлығына байланысты графиттен ерекшеленбеді; бұл минералдар жалпы түрде «молибден» деп аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Менделеевтің периодтық кестесі}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} 3zon06tvh88igf4jvf2heniephddh7h 3603488 3603453 2026-05-11T20:41:47Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603488 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент|нөмірі=42|жылжу модульі=126|булану жылуы=~590|жылусыйымдылығы=23,93|молярлық көлем=9,4|тор құрылымы=кубтық көлемдік орталықтанған|Тор құрылымы=кубтық көлемдік орталықтанған|тор параметрлері=3,147|Дебай температурасы=450|жылуөткізгіштік=138|Юнг модульі=329|Пуассон коэффициенті=0.31|қайнау температурасы=4885°C|Моос қаттылығы=5.5|Виккерс қаттылығы=1400–2740|Бринеллий қаттылығы=1370–2500|CAS тіркеу нөмірі=7439-98-7|қб қысымы 1=2742|қб қысымы 10=2994|қб қысымы 100=3312|қб қысымы 1 k=3707|қб қысымы 10 k=4212|қб қысымы 100 k=4879|балқу жылуы=28|балқу температурасы=2623 °C|үсті=[[Хром|Cr]]|электрондық қабықшасы=2, 8, 18, 13, 1|асты=[[Вольфрам|W]]|символ=Mo|сыртқы түрі=Күміс-ақ түсті жылтыр металл|атауы=Молибден|топ=6|период=5|блок=d|атомдық масса=95.95(1)|конфигурация=[Kr] 4d⁵ 5s¹|атом радиусы=139|тығыздық=10,22|ковалентті радиус=154±5|ион радиусы=(+6e) 62 (+4e) 70|электртерістілігі=2,16|электродты потенциал=−0,2|Электродты потенциал=−0,2|тотығу дәрежелері=−4, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6|иондалу энергиясы 1=684.3|иондалу энергиясы 2=1560|иондалу энергиясы 3=2618|фаза=Қатты дене|сурет=Molybdenum crystaline fragment and 1cm3 cube.jpg|тип=[[Ауыр металдар]]}}[[Сурет:Molybdenum.svg|thumb|113x113px|Молибден ''Мо''|солға]] '''Молибден''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Molybdaenum''; '''Мо''') — [[элемент]]тердің периодтық жүйесінің VІ тобындағы [[химия]]лық элемент, ат. н. 42, ат. м. 95,94. Табиғатта тұрақты 7 [[изотоп]]ы (массалық сандары 92, 94 – 98, 100) бар. Оның оксидін 1778 жылы К.В. Шееле (1742 – 1786) ашты, ал 1781 жылы П. Гельем молибден металлын ашты. Массалары бойынша Жер қыртысындағы мөлшері 10–4%. Негізгі минералдары: [[молибденит]], [[повеллит]] және [[молибдит]]. Молибден ашық сары түсті металл, тығыздығы 10,2 г/см³, балқу температурасы 2620 °С, қайнау температурасы 4600 °С. [[Тотығу]] дәрежелері +2-ден +6-ға дейін. Ауада, қалыпты температурада тұрақты. [[Сутек]], [[тұз]], [[күкірт]] қышқылдары және сілтілермен әрекеттеспейді. 250 – 300 °С-та F₂-мен, 1500 °С-тан жоғары N₂-мен, 1000 – 1200 °С-та С, СО және көмірсутектермен, 250 °С-тан жоғары Сl₂-мен, 450 °С-та S-пен әрекеттеседі. 600 °С-тан жоғары температурада тотығады. 80 – 100 °С-та тұз қышқылының әсерінен баяу коррозияға ұшырайды. Молибден болатты легирлеуде; авиацада ракеталар мен атомдық техникада қызуға төзімді балқымалардың негізі; электрлік [[вакуум]]дық қондырғылардың бөлшектерін және күйдіргіш шамдардың сымын жасауда қолданылады.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Машинажасау. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6</ref><ref>Қазақ Энциклопедиясы</ref> == Шығу тарихы == 1778 жылы швед химигі Карл Шееле ашқан, молибдий қышқылын күйдіру арқылы MoO₃ алған. Оны алғаш рет металл күйінде П.Гьельм 1781 жылы оксидті көмірмен тотықсыздандыру арқылы алған: көміртегімен және молибден карбидімен ластанған молибденді алды. Таза молибденді 1817 жылы Я.Берцелиус оксидті сутегімен тотықсыздандыру арқылы алған. Бұл атау ежелгі грек тілінен шыққан. μόλυβδος «қорғасын» дегенді білдіреді. Ол молибден оксиді алғаш бөлініп алынған минерал молибдениттің (MoS₂) қорғасын жылтырлығымен (PbS) сыртқы ұқсастығына байланысты берілген. 18 ғасырға дейін молибденит қорғасын жылтырлығына байланысты графиттен ерекшеленбеді; бұл минералдар жалпы түрде «молибден» деп аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Менделеевтің периодтық кестесі}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} i472fs8iuhfhprs9sf94o9421sv8mqh 0 31770 3603704 3538171 2026-05-12T06:37:16Z Almatrkh 172335 3603704 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауылдық округ |атауы = Ұзынағаш |сурет =Ұзынағаш.jpg |әкімшілік күйі = аудан орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =43 |lat_min = 12|lat_sec = 58 |lon_deg =76|lon_min = 18|lon_sec =54 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Алматы облысы |кестедегі облыс = Алматы облысы{{!}}Алматы |ауданы = Жамбыл ауданы (Алматы облысы) |кестедегі аудан = Жамбыл ауданы (Алматы облысы){{!}}Жамбыл |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Ұзынағаш ауылдық округі{{!}}Ұзынағаш |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = 1929 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = 47 820<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT478686 Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)]</ref> |санақ жылы = 2023 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Ұзынағаш}} '''Ұзынағаш''' — [[Алматы облысы]] [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]]ндағы ауыл, аудан ([[1934 жыл|1934]]) және [[Ұзынағаш ауылдық округі]] орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы - [[Қонаев (қала)|Қонаев]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 121 км, [[Алматы]] қаласынан батысқа қарай 44 км жерде, [[Қарасу (Іле алабындағы өзен)|Қарасу]] және Ұзынағаш өзендері аралығында, [[Іле Алатауы]]ның сайлы-жыралы келген солтүстік етегінде, бұта, ши аралас бетеге, қау, селеу өскен тауалдының сұр, сортаңды сұр топырақты шөлейтті белдемінде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||23887||{{өсім}}30585 ||{{өсім}}46159 ||150,9 ||14948 ||{{өсім}}23153 ||154,9 ||15637 ||{{өсім}}23006 ||147,1 |} == Тарихы == [[1929 жыл|1929]]-[[1956 жыл|56]] жылдары Ленин атындағы және 1956-[[1997 жыл|97]] жылдары өзімен аттас сүт өндіретін кеңшардың орталығы болды. Ұзынағаштағы бұрынғы кәсіпорындар мен мекемелердің басым көпшілігі жекешелендірілді. Олардың негізінде ЖШС, өндірістік кооперативтер мен акционерлік қоғамдар, т.б. шаруашылық субъектілері құрылды. Аудандық бағыныстағы коммуналдық шаруашылық, электрлі энергия желісі, баспахана, телекоммуникация, байланыс бөлімшелері, т.б. мекемелер бар. == Инфрақұрылымы == Аурухана, емхана, дәріхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, санэпидстанса, мектеп, мектеп-интернат, спорт мектебі, кітапхана, мәдениет үйі, клуб, стадион, мешіт, қонақ үйі, т.б. әлеуметтік және мәдени ошақтар жұмыс істейді. Ұзынағаш жанынан республикалық дәрежедегі [[Алматы]]-[[Шымкент]] автомагистралі өтеді.<ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жамбыл ауданы елді мекендері (Алматы облысы)}} [[Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері]] crkce8so9l8o6hjm6xftqp7n6e8hzrs 3603807 3603704 2026-05-12T09:41:57Z 1nter pares 146705 /* */ 3603807 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауылдық округ |атауы = Ұзынағаш |сурет = Ұзынағаш.jpg |әкімшілік күйі = аудан орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =43 |lat_min = 12|lat_sec = 58 |lon_deg =76|lon_min = 18|lon_sec =54 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Алматы облысы |кестедегі облыс = Алматы облысы{{!}}Алматы |ауданы = Жамбыл ауданы (Алматы облысы) |кестедегі аудан = Жамбыл ауданы (Алматы облысы){{!}}Жамбыл |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Ұзынағаш ауылдық округі{{!}}Ұзынағаш |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = 1929 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = 47 820<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT478686 Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)]</ref> |санақ жылы = 2023 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Ұзынағаш}} '''Ұзынағаш''' — [[Алматы облысы]] [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]]ндағы ауыл, аудан ([[1934 жыл|1934]]) және [[Ұзынағаш ауылдық округі]] орталығы. == Географиялық орны == Облыс орталығы - [[Қонаев (қала)|Қонаев]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 121 км, [[Алматы]] қаласынан батысқа қарай 44 км жерде, [[Қарасу (Іле алабындағы өзен)|Қарасу]] және Ұзынағаш өзендері аралығында, [[Іле Алатауы]]ның сайлы-жыралы келген солтүстік етегінде, бұта, ши аралас бетеге, қау, селеу өскен тауалдының сұр, сортаңды сұр топырақты шөлейтті белдемінде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||23887||{{өсім}}30585 ||{{өсім}}46159 ||150,9 ||14948 ||{{өсім}}23153 ||154,9 ||15637 ||{{өсім}}23006 ||147,1 |} == Тарихы == [[1929 жыл|1929]]-[[1956 жыл|56]] жылдары Ленин атындағы және 1956-[[1997 жыл|97]] жылдары өзімен аттас сүт өндіретін кеңшардың орталығы болды. Ұзынағаштағы бұрынғы кәсіпорындар мен мекемелердің басым көпшілігі жекешелендірілді. Олардың негізінде ЖШС, өндірістік кооперативтер мен акционерлік қоғамдар, т.б. шаруашылық субъектілері құрылды. Аудандық бағыныстағы коммуналдық шаруашылық, электрлі энергия желісі, баспахана, телекоммуникация, байланыс бөлімшелері, т.б. мекемелер бар. == Инфрақұрылымы == Аурухана, емхана, дәріхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, санэпидстанса, мектеп, мектеп-интернат, спорт мектебі, кітапхана, мәдениет үйі, клуб, стадион, мешіт, қонақ үйі, т.б. әлеуметтік және мәдени ошақтар жұмыс істейді. Ұзынағаш жанынан республикалық дәрежедегі [[Алматы]]-[[Шымкент]] автомагистралі өтеді.<ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жамбыл ауданы елді мекендері (Алматы облысы)}} [[Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері]] 5urnsh4tj4xmkoywkhbo56492mzt60b 0 35161 3603709 3521792 2026-05-12T06:43:01Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603709 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауданы |ауданның атауы = Аршалы ауданы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |lat_dir = N |lat_deg = 51 |lat_min = 02 |lat_sec = 58 |lon_dir = E |lon_deg = 73 |lon_min = 03 |lon_sec = 58 |облысы = Ақмола облысы |аудан орталығы = [[Аршалы (Ақмола облысы)|Аршалы]] |ауылдық округтер саны =12 |кенттік әкімдіктер саны = 2 |қалалық әкімдіктер саны = |ауылдар саны = 32 |қалалар саны = |әкімі = Достанбек Берікұлы Есжанов |әкімдіктің мекенжайы = Аршалы кенті, Тәшенов көшесі, №47 |құрылған уақыты = 1928 |жер аумағы = 5,8 мың |жер аумағы бойынша орны = |тұрғыны = 24 920<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT478686 Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)]</ref> |халық саны бойынша орны = |санақ жылы = 2023 |тығыздығы = 4,3 |тығыздығы бойынша орны = |ұлттық құрамы = {{nobr|[[қазақтар]] (41,55%)}}, {{nobr|[[орыстар]] (40,63%)}}, {{nobr|[[немістер]] (4,99%)}}, {{nobr|[[украиндар]] (4,87%)}}, {{nobr|[[беларустар]] (1,68%)}}, {{nobr|[[татарлар]] (1,52%)}}, {{nobr|басқалары (4,76%)}}<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT453226 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)]</ref> |телефон коды = |пошта индексі = 020200-020214<ref name="kazindex.ru">[http://kazindex.ru/02/9.html Қазақстан почталық индекстері]</ref> |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/aqmola-arshaly?lang=kk Аршалы ауданының әкімдігі |карта = Arshaly District Kazakhstan.png |әкімшілік бірліктің картасы = Akmola_Province_Arshaly.png |ортаққордағы санаты = }} '''Аршалы ауданы ''' – [[Ақмола облысы]]ның оңтүстік-шығысындағы әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 5,8 мың км². Аудан орталығы – [[Аршалы (Ақмола облысы)|Аршалы]] кенті. == Тарихы == Аудан [[1928 жыл|1928]] жылы құрылған. [[1939 жыл|1939]] жылдың қазан айына дейін [[Қарағанды облысы]]ның құрамында болды. 1928 жылы "Коммунист", 1935 жылы "Вишневка" ауданы болып аталды. [[1997 жыл|1997]] жылдан Аршалы ауданы деп аталады. == Географиялық орны және жер бедері == Батысында [[Целиноград ауданы]]мен және [[Астана]] қаласымен, шығысында [[Ерейментау ауданы]]мен, оңтүстігі мен оңтүстік-батысында [[Қарағанды облысы]]ның [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра]] және [[Осакаров ауданы|Осакаров]] аудандарымен шектеседі. Аудан [[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)|Сарыарқа]]ның орта тұсында, құрғақ дала белдемінде орналасқан. Жер бедері абсолюттік биіктігі 600 м аспайтын төбелі-белесті жазық болып келеді. Шығыс жағын [[Ерейментау таулары|Ерейментау]]дың ұсақ шоқылы оңтүстік сілемдері алып жатыр. [[Жуантөбе (тау, Целиноград ауданы)|Жуантөбе]] (498 м), Тастөбе (432 м), [[Түйетөбе]] (464 м) сияқты төбелер бар. == Климаты == Климаты тым континенттік, қысы суық, ұзақ. Жазы қоңыржай ыстық. Орташа температурасы қаңтарда –17°С, шілдеде 20°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300 – 350 мм. == Су жүйесі == Аудан жерінен [[Есіл]] өзені және оның салалары [[Мойылды өзені|Мойылды]], [[Шортанды (өзен)|Шортанды]], [[Ақтасты (өзен, Ақмола облысы)|Ақтасты]], Беріктал, [[Жыланды (өзен, Ақмола облысы)|Жыланды]], Сүгір және [[Қызылмола өзені|Қызылмола]], [[Өлеңті өзені|Өлеңті]] өзендері ағады. Олардың біразы жазда құрғап, қарасуға айналып бөлініп қалады. Ірілі-ұсақты тұщы әрі тұзды көлдер көп. Үлкендері: [[Үлкен Сарыоба|Үлкен]] және [[Кіші Сарыоба]], [[Балықтыкөл (көл, Ақмола облысы)|Балықтыкөл]], Танакөл, [[Байдалы (көл)|Байдалы]], Шалқар, [[Қызылкөл (көл, Ақмола облысы)|Қызылкөл]], т.б. == Топырағы, өсімдіктері мен жануарлар дүниесі == Аудан жерінде негізінен сортаң қара қоңыр топырақ тараған. Тың және тыңайған жерлерді игеру жылдары олардың көбі жыртылған. Құрғақ дала белдеміне тән селеу, бетеге, сұлыбас, кермек, жусан, т.б. өсімдіктер, өзен жайылмаларында, көл жағаларында әр түрлі шөпті шалғындар, шоқы беткейлерінде қайың, көктерек, итмұрын, тобылғы, ұшқат және басқа бұталар өседі. Жануарлар дүниесінен қасқыр, түлкі, борсық, ақ қоян, суыр, ақ тышқан, сарышұнақ, қосаяқ; сулы жерлерде ондатр; қамысты жерінде жабайы шошқа; құстардан шіл, құр, тырна, қаз, үйрек, балықшы, шағала, т.б. мекендейді. Көлдерде алабұға, мөңке, оңғақ, торта, шортан, ақ қайран өседі. Ауыл шаруашылығына пайдаланылатын жері 538,9 мың га, оның 201,8 мың га-сы егістік, 6,5 мың га-сы шабындық, 300,0 мың га-сы жайылымдық жерлер. Аудан жері арқылы [[Астана]] – Қарағанды, Астана – [[Павлодар]] темір жол, [[Астана]] – [[Қарағанды]] автомобиль жолдары өтеді. == Халқы == {| class="wikitable" ! 1939 !! 1959 !! 1970 !! 1979 !! 1989<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/census.php Ресей империясы,  КСРО халық санақтары]</ref> !! 1999 !! 2009<ref>[https://old.stat.gov.kz/for_users/national/ ҚР халық санақтары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231010011948/https://old.stat.gov.kz/for_users/national |date=2023-10-10 }}</ref> !! 2021 |- | 29277 || {{құлдырау}}27341 || {{өсім}}32670 || {{құлдырау}}31124 || {{өсім}}32952 || {{құлдырау}}29620 || {{құлдырау}}27940 || {{құлдырау}}24573 |} Тұрғындар саны: 27404 адам ([[2019 жыл|2019]]).<ref>[http://www.akmola.stat.kz/dinamika/dinamikadem.htm Ақмола облысының Статистика департаменті. 01.07.2019] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130630150019/http://www.akmola.stat.kz/dinamika/dinamikadem.htm |date=2013-06-30 }}</ref> * ұлттық құрамы: {{nobr|[[орыстар]] (41,63%)}}, {{nobr|[[қазақтар]] (39,84%)}}, {{nobr|[[украиндар]] (5,21%)}}, {{nobr|[[немістер]] (5,23%)}}, {{nobr|[[беларустар]] (1,72%)}}, {{nobr|[[татарлар]] (1,60%)}}, {{nobr|басқалары (4,82%)}}<ref name="пер.2019">[http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2010.htm 2009 жылғы санақ бойынша Қазақстан тұрғындарының ұлттық құрамы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130212024927/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2010.htm |date=2013-02-12 }}</ref><ref>[http://www.stat.kz/publishing/DocLib4/2010/%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/Bull_Hsany2010.rar Қазақстан Республикасының Статистика агенттігі. Қазақстан Республикасы тұрғындарының облыстар, қалалар мен аудандар, жынысы мен жас ерекшелігі топтары, этностық бөлігі бойынша 2019 жылдың басындағы саны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117233602/http://www.stat.kz/publishing/DocLib4/2010/%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/Bull_Hsany2010.rar |date=2013-01-17 }}</ref> == Әкімшілік бөлінісі == 12 ауылдық округ пен 2 кенттік әкімдікте 32 елді мекен бар: {| class="wikitable" |+ Халқының саны (2009, 2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! Ауылдық округтері!! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- | [[Ақбұлақ ауылдық округі (Аршалы ауданы)|Ақбұлақ ауылдық округі]] ||1067 ||{{құлдырау}}858 ||80,4 ||523 ||{{құлдырау}}417 ||79,7 ||544 ||{{құлдырау}}441 ||81,1 |- | [[Анар ауылдық округі]] ||1537 ||{{құлдырау}}1085 ||70,6 ||725 ||{{құлдырау}}533 ||73,5 ||812 ||{{құлдырау}}552 ||68 |- | [[Арнасай ауылдық округі]] ||1430 ||{{құлдырау}}978 ||68,4 ||731 ||{{құлдырау}}534 ||73,1 ||699 ||{{құлдырау}}444 ||63,5 |- | [[Аршалы кенттік әкімдігі]] ||7051 ||{{өсім}}7888 ||111,9 ||3395 ||{{өсім}}4085 ||120,3 ||3656 ||{{өсім}}3803 ||104 |- | [[Бұлақсай ауылдық округі]] ||1469 ||{{құлдырау}}1026 ||69,8 ||726 ||{{құлдырау}}523 ||72 ||743 ||{{құлдырау}}503 ||67,7 |- | [[Бірсуат ауылдық округі (Аршалы ауданы)|Бірсуат ауылдық округі]] ||901 ||{{құлдырау}}618 ||68,6 ||459 ||{{құлдырау}}317 ||69,1 ||442 ||{{құлдырау}}301 ||68,1 |- | [[Елтоқ ауылдық округі]] ||1557 ||{{құлдырау}}1130 ||72,6 ||790 ||{{құлдырау}}591 ||74,8 ||767 ||{{құлдырау}}539 ||70,3 |- | [[Жібек жолы ауылдық округі (Ақмола облысы)|Жібек жолы ауылдық округі]] ||754 ||{{құлдырау}}578 ||76,7 ||381 ||{{құлдырау}}308 ||80,1 ||373 ||{{құлдырау}}270 ||72,4 |- | [[Жібек жолы кенттік әкімдігі]] ||3873 ||{{өсім}}3945 ||101,9 ||1906 ||{{өсім}}2007 ||105,3 ||1967 ||{{құлдырау}}1938 ||98,5 |- | [[Ижевск ауылдық округі]] ||1962 ||{{құлдырау}}1682 ||85,7 ||944 ||{{құлдырау}}819 ||86,8 ||1018 ||{{құлдырау}}863 ||84,8 |- | [[Константинов ауылдық округі (Ақмола облысы)|Константинов ауылдық округі]] ||2011 ||{{құлдырау}}1442 ||71,7 ||995 ||{{құлдырау}}727 ||73,1 ||1016 ||{{құлдырау}}715 ||70,4 |- | [[Михайлов ауылдық округі (Ақмола облысы)|Михайлов ауылдық округі]] ||1850 ||{{құлдырау}}1553 ||83,9 ||901 ||{{құлдырау}}779 ||86,5 ||949 ||{{құлдырау}}774 ||81,6 |- | [[Сарыоба ауылдық округі]] ||1469 ||{{құлдырау}}911 ||62 ||730 ||{{құлдырау}}440 ||60,3 ||739 ||{{құлдырау}}471 ||63,7 |- | [[Түрген ауылдық округі (Ақмола облысы)|Түрген ауылдық округі]] ||1009 ||{{құлдырау}}879 ||87,1 ||493 ||{{құлдырау}}438 ||88,8 ||516 ||{{құлдырау}}441 ||85,5 |- | '''ЖАЛПЫ САНЫ''' ||27940 ||{{құлдырау}}24573 ||87,9 ||13699 ||{{құлдырау}}12518 ||91,4 ||14241 ||{{құлдырау}}12055 ||84,6 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.akmo.kz/content/arshalinskij_rajon Информация о районе на сайте области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903141326/http://www.akmo.kz/content/arshalinskij_rajon |date=2011-09-03 }} {{Ақмола облысы}} {{Аршалы ауданы елді мекендері}} [[Санат:Аршалы ауданы]] de3d3yiolq1rh5rzxqk8fc8bvmphobb 0 38655 3603509 3590662 2026-05-11T21:37:43Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603509 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Андрей Константинович Гейм |Шынайы есімі = {{lang-en|Andre Geim}} |Суреті = Andre_Geim_10.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 21.10.1958 |Туған жері = {{Туғанжері|Сочи|Сочиде}}, [[РСФСР]], [[КСРО]] |Азаматтығы = {{USSR}} → {{UK}},<br> {{байрақ|Нидерланд}} (2025-ке дейін) |Ғылыми аясы = [[графен]]ді зерттеуші, наноскотчты ойлаптапқыш |Жұмыс орны = [[РҒА Қатты дене физикасы институты|КСРО ҒА АҚДФИ]]<br> [[Неймеген университеті]] (1994—2000)<br> [[Манчестер университеті]] (2000—) |Ғылыми жетекші = [[Виктор Тихонович Петрашов|Виктор Тихонович Петрашов]] |Альма-матер = [[Мәскеу физика-техникалық институты]] |Ғылыми дәрежесі = [[физика-математика ғылымдарының кандидаты]] |Ғылыми атағы = [[Профессор]] |Атақты шәкірттері = [[Константин Сергеевич Новосёлов|К. С. Новосёлов]],<br> [[Рахуль Наир|Р. Наир]] |Несімен белгілі = [[графен]]ді алғашқылардың бірі болып алғандардың бірі ретінде белгілі |Марапаттары = [[Нидерланд арыстаны орденінің командоры]]<br> [[Рыцарь-бакалавр]] (2007)<br> [[Копли медалі]] (2013)<br> [[Хьюз медалі]] (2010)<br> [[Джон Карти сыйлығы]] (2010)<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физика саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Физика бойынша Нобель сыйлығы]] (2010)<br> [[Кёрбер сыйлығы]] (2009)<br> [[Еврофизика сыйлығы]] (2008)<br> [[Мотт сыйлығы]] (2007) [[Шнобель сыйлығы]] (2000)<br> [[Далтон медалі]] (2016)<br> |Сайты = [https://www.physics.manchester.ac.uk/research/ condmat.physics.manchester.ac.uk/…] }} '''Андрей Константинович Гейм''' ({{Lang-en|Andre Geim}}; [[21 қазан]] [[1958]], [[Сочи]], [[РСФСР]], [[КСРО]]) — [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|кеңестік]] және британдық физик, 2010 жылғы [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|физика бойынша Нобель сыйлығының]] лауреаты ([[Константин Сергеевич Новосёлов|Константин Новоселовпен]] бірге), негізінен [[графен]] алудың алғашқы әдісін жасаушылардың бірі ретінде белгілі. 2011 жылы Ұлыбритания патшайымы [[II Елизабет|Елизавета II]] жарлығымен оған ғылымға сіңірген еңбегі үшін рыцарь-бакалавры атағы берілді, оның есіміне «[[Сэр]]<nowiki/>» атағын қосуға ресми құқық берілді. Лондон Корольдік қоғамының мүшесі (2007)<ref>{{Cite web|url=http://royalsociety.org/General_WF.aspx?pageid=7449&terms=geim&fragment=&SearchType=&terms=geim|title=New Fellows — 2007 — New Fellows — The Royal Society<!-- Заголовок добавлен ботом -->|accessdate=2010-10-05|archivedate=2011-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811091312/http://royalsociety.org/General_WF.aspx?pageid=7449&terms=geim&fragment=&SearchType=&terms=geim}}</ref> және [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|АҚШ Ұлттық ғылым академиясының]] шетелдік мүшесі (2012). == Өмірбаян == 1958 жылы [[Сочи|Сочиде]] неміс тектес инженерлер отбасында дүниеге келген<ref>{{Cite web|url=http://museum.phystech.edu/gallery/scientists/mipt/nobel/geim.html?start=15&img=838737|title=Фото учебной карточки студента А. К. Гейма|format=html|publisher=сайт веб-музея МФТИ|accessdate=2010-10-06|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/66S43tBhc?url=http://museum.phystech.edu/gallery/scientists/mipt/nobel/geim.html?start=15|archivedate=2012-03-26}}</ref> (Геймнің неміс ата-бабаларының ішінде белгілі жалғыз ерекшелік — оның ана жағынан еврей болған үлкен әжесі). Гейм өзін еуропалық деп санайды және оған егжей-тегжейлі «[[Таксономия|таксономияның]]<nowiki/>» қажеті жоқ деп санайды. 1964 жылы отбасы [[Налшық|Нальчикке]] көшті. Әкесі ''Константин Алексеевич Гейм'' (1910—1998)<ref name="МК">{{Cite web|url=http://www.mk.ru/science/article/2010/10/05/534370-russkie-idut-za-nobelevkoy.html|title=Русские идут за Нобелевкой|author=Наталья Веденеева, Екатерина Свешникова|date=2010-10-06|format=html|publisher=«[[Московский комсомолец|МК]]»|accessdate=2010-10-06|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Fyb6UO0?url=http://www.mk.ru/science/article/2010/10/05/534370-russkie-idut-za-nobelevkoy.html|archivedate=2012-06-08}}</ref> 1964 жылдан бастап Нальчик электровакуум зауытында<ref name="автобио">{{Cite web|url=http://museum.phystech.edu/gallery/scientists/mipt/nobel/geim.html?start=30&img=838760|title=Фото автобиографии абитуриента А. К. Гейма, написанной [[7 июля]] [[1976 год]]а|format=html|publisher=сайт веб-музея МФТИ|accessdate=2010-10-06|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/66S45G8he?url=http://museum.phystech.edu/gallery/scientists/mipt/nobel/geim.html?start=30|archivedate=2012-03-26}}</ref> бас инженер болып жұмыс істеді; анасы ''Нина Николаевна Байер'' (1927—?) сол жерде бас технолог болып жұмыс істеді<ref name="автобио" />. Анасының ағасы — әйгілі теориялық физик Владимир Николаевич Байер, Андрей Геймнің атасы ''Николай Николаевич Байердің'' ұлы. 1975 жылы Андре Гейм Нальчиктегі №3 орта мектепті алтын медальмен бітіріп<ref name="МК">{{Cite web|url=http://www.mk.ru/science/article/2010/10/05/534370-russkie-idut-za-nobelevkoy.html|title=Русские идут за Нобелевкой|author=Наталья Веденеева, Екатерина Свешникова|date=2010-10-06|format=html|publisher=«[[Московский комсомолец|МК]]»|accessdate=2010-10-06|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/68Fyb6UO0?url=http://www.mk.ru/science/article/2010/10/05/534370-russkie-idut-za-nobelevkoy.html|archivedate=2012-06-08}}</ref><ref name="автобио">{{Cite web|url=http://museum.phystech.edu/gallery/scientists/mipt/nobel/geim.html?start=30&img=838760|title=Фото автобиографии абитуриента А. К. Гейма, написанной [[7 июля]] [[1976 год]]а|format=html|publisher=сайт веб-музея МФТИ|accessdate=2010-10-06|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/66S45G8he?url=http://museum.phystech.edu/gallery/scientists/mipt/nobel/geim.html?start=30|archivedate=2012-03-26}}</ref>, Мәскеу инженерлік физика институтына (МФИИ) түсуге тырысты, бірақ сәтсіз болды (оның неміс тегі кедергі болды)<ref name="МК" />. Нальчикке оралғаннан кейін ол Нальчик электровакуум зауытында 8 ай жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде ол В. Г. Петросянмен танысып, одан физика бойынша қарқынды дайындықтан өтті<ref>{{Cite web|url=http://www.smikbr.ru/2014/pressa/litkb/05.2014.pdf|title=Андрей Гейм - одноклассник о Нобелевском лауреате// М. Хоконов. Литературная Кабардино-Балкария (май 2014).|author=|work=|date=|publisher=|accessdate=2016-05-11|archivedate=2016-08-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160827042724/http://www.smikbr.ru/2014/pressa/litkb/05.2014.pdf}}</ref>. 1976 жылы ол [[Мәскеу физика-техникалық институты|Мәскеу физика-техникалық институтына]] оқуға түсті. 1982 жылға дейін жалпы және қолданбалы физика факультетінде оқып, оны үздік бітірді (дипломында тек социализмнің саяси экономикасы мамандығы бойынша «4») және аспирантураға түсті. 1987 жылы ол Ресей Ғылым академиясының Қатты дене физикасы институтында [[Ғылым кандидаты|физика-математика ғылымдарының кандидаты]] дәрежесін алды, [[Виктор Тихонович Петрашов|В. Т. Петрашовтың]] жетекшілігімен «''Металлдардағы тасымалдау релаксациясының механизмдерін спиральды резонанс әдісімен зерттеу''» тақырыбында диссертация қорғады<ref>{{Cite web|url=https://search.rsl.ru/ru/record/01008510123|title=Гейм, Андрей Константинович - Исследование механизмов транспортной релаксации в металлах методом геликонного резонанса : диссертация ... кандидата физико-математических наук : 01.04.07|accessdate=2023-11-26|archivedate=2023-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231126123649/https://search.rsl.ru/ru/record/01008510123}}</ref>. Ол КСРО Ғылым академиясының Қатты дене физикасы институтында және 1989 жылға дейін [[Черноголовка|Черноголовкадағы]] Микроэлектроника және аса таза материалдар технологиясының проблемалары институтында жұмыс істеді. 1990 жылы ол Корольдік қоғамның стипендиясын алып, Кеңес Одағынан кетті<ref name="KBP">{{Cite web|url=http://www.kbpravda.ru/2008/11/15.pdf|title=Графен Гейма|date=2008-11-15|format=pdf|publisher=«[[Кабардино-Балкарская правда]]»|accessdate=2008-11-15|lang=ru|description=Интервью с Андреем Геймом|archiveurl=https://www.webcitation.org/66S46so42?url=http://www.kbpravda.ru/2008/11/15.pdf|archivedate=2012-03-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vesti.ru/doc.html?id=397184&tid=84094|title=Жена Гейма: Андрей видит не так, как другие|date=2010-10-05|format=html|publisher=«[[Вести.ру]]»|accessdate=2010-10-06|lang=ru|description=Интервью с Ириной Григорьевой|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101006023741/http://www.vesti.ru/doc.html?id=397184&tid=84094|archivedate=2010-10-06}}</ref>. 1994 жылы [[Неймеген университеті|Неймеген университетінің]] ([[Нидерланд]]) қызметкері, 2001 жылы [[Манчестер университеті|Манчестер университетінің]] (Ұлыбритания) профессоры болды, 2002 жылдан бастап сонда Мезоғылым және нанотехнология орталығын басқарады. Ол графенмен жұмыс істеуден басқа биомиметикалық адгезив (жабысқақ субстанцияларсыз жабысатын материал) жасап шығарумен және бақаға диамагнитті левитациялық тәжірибе өткізуімен белгілі. Соңғысы үшін ол 2000 жылы «[[шнобель сыйлығы]]» деп аталатын сыймен марапатталды. Мәскеу маңындағы Черноголовкадағы РҒА-ның Микроэлектроника және аса таза материалдар технологиясының проблемалары институтынан шыққан бұл ғалымдардың бірлесіп жұмыс істеуі 2001 жылы Манчестер университетінде басталды. Сол кезде голланд университетінің адъюнкт-профессоры Гейм Манчестер университетінің Мезоғылым және нанотехнология орталығының басқарушысы қызметіне шақырылды. Әріптесінің зерттеулеріне [[Леверхульм қоры|Леверхульм қорының]] стипендиаты [[Константин Новоселов]] те қосылды. 2004 жылы олар графен наноматериалын тәжірибе жүзінде алу мүмкіндігін дәлелдеді. Ғылыми бірлестік үшін 2004 жылы қазанда Science журналында шыққан Electric Field Effect in Atomically Thin Carbon Films мақаласы күтпеген жағдай болды. Онда Андрей Гейм және Константин Новоселов жетекшілік еткен Манчестер университеті мен Черноголовкадағы Микроэлектроника технологиясының проблемалары институтының бір топ ғалымдары [[графен]]нің сәтті тұрақталғанын жария етті. Бұл жұмыста олар графен мен оның шын мәнінде графиттің жеке қабаты ретіндегі идентификациясын алу әдістемесін сипаттап жазды. Таңғаларлық, бірақ графеннің синтезін ғалымдар кәдімгі ленталы скотчтың көмегімен жүзеге асырды. Олар пиролититтік графит пластинкасының бетіне скотчты біртіндеп жабыстырып, одан кейін оны қайтадан алып отырып, процедураны графит жұқарғанша қайталап отырған. Бұл зат бірінші рет тек 2004 жылы ғана алынды. Нобель комитетінде «биылғы жылғы иегерлер моноқабатты көміртегі кванттық физиканың ғажайып әлемінен ағылып шығатын керемет қасиеттерге ие екенін көрсете алды» деп атап айтты. 2009 жылдан бастап ол Манчестер мезоғылым және нанотехнология орталығының басшысы, сондай-ақ конденсацияланған заттар физикасы кафедрасының меңгерушісі болды<ref>{{Cite web|url=http://www.nanotech.net/node/119|title=nanotech.net|accessdate=2009-02-19|archivedate=2008-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080610104951/http://www.nanotech.net/node/119}}</ref>. Дельфт технологиялық университетінің, [[Цюрих Швейцария жоғарғы техникалық мектебі]] және Антверпен университетінің құрметті докторлық дәрежелері. Манчестер университетінің «Лангуорти профессоры» атағына ие ({{Lang-en|Langworthy Professor}}, бұл атаққа ие болғандардың қатарында [[Эрнест Резерфорд]], [[Уильям Лоренс Брэгг|Лоуренс Брэгг]] және [[Патрик Мейнард Стюарт Блэкетт|Патрик Блэкетт]] болды). [[Сурет:Andre_Geim_2010-1.jpg|солға|нобай|281x281 нүкте|2010 жыл]] 2008 жылы ол Германиядағы Макс Планк институттарының бірін басқаруға ұсыныс алды, бірақ бас тартты<ref name="KP">{{Cite web|url=http://www.kp.ru/daily/24571/743522/|title=Лауреат Нобелевской премии Андрей Гейм: «Да у вас нормально. Утечка мозгов практически прекратилась»|date=2010-10-08|format=html|publisher=«[[Комсомольская правда]]»|accessdate=2010-10-08|lang=ru|description=Интервью с Андреем Геймом|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101011082027/http://www.kp.ru/daily/24571/743522/|archivedate=2010-10-11}}</ref>. [[Нидерланд|Нидерланды Корольдігінің]] азаматы болған<ref name="NED">{{Cite web|url=http://physicsworld.com/cws/article/news/43939|title=Graphene pioneers bag Nobel prize|author=Hamish Johnston|date=2010-10-05|publisher=physicsworld.com|lang=en|accessdate=2010-10-06|archiveurl=https://www.webcitation.org/66S42YCHO?url=http://physicsworld.com/cws/article/news/43939|archivedate=2012-03-26}}</ref>. 2025 жылы Нидерланды азаматтығынан айырылды (себебі: басқа — Ұлыбритания азаматтығын алу)<ref>{{Cite web|url=https://nltimes.nl/2025/07/02/netherlands-nobel-prize-winner-loses-dutch-nationality|title=Netherlands down a Nobel Prize as winner loses his Dutch nationality {{!}} NL Times|lang=en|work=nltimes.nl|date=2025-07-02|accessdate=2025-07-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://myprivacy.dpgmedia.nl/consent?siteKey=PUBX2BuuZfEPJ6vF&callbackUrl=https%3a%2f%2fwww.volkskrant.nl%2fprivacy-wall%2faccept%3fredirectUri%3d%252fbuitenland%252fnederlandse-nobelprijswinnaar-is-zijn-nationaliteit-kwijt-ik-ben-het-land-uitgeschopt-als-een-nutteloos-ding%257eba943b63%252f|title=DPG Media Privacy Gate|work=myprivacy.dpgmedia.nl|accessdate=2025-07-02}}</ref>. Әйелі Ирина Григорьева (Мәскеу болат және қорытпалар институтының түлегі) Гейм сияқты КСРО Ғылым академиясының Қатты дене физикасы институтында жұмыс істеді және қазіргі уақытта күйеуімен бірге Манчестер университетінің зертханасында жұмыс істейді. == Ғылыми жетістіктер == Геймнің жетістіктеріне кейінірек наноскотч деп аталатын [[Бионика|биомиметикалық]] желім жасау кірді. [[Сурет:Frog_diamagnetic_levitation.jpg|солға|нобай|100x100 нүкте|А. Гейм мен М. Берридің тәжірибесіндегі левитациялық бақа]] Сондай-ақ, [[Диамагниттік|диамагниттік левитациямен]] жүргізілген тәжірибе кеңінен танымал, оның ішінде әйгілі «ұшатын бақа»<ref>{{Cite web|url=http://www.ru.nl/hfml/research/levitation/diamagnetic/|title=The Frog That Learned to Fly; webpage in Holland|accessdate=2009-12-29|archivedate=2013-08-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130827232750/http://www.ru.nl/hfml/research/levitation/diamagnetic/}}</ref> бар, ол үшін Гейм [[Бристоль университеті|Бристоль университетінің]] атақты математикі және теоретигі сэр Майкл Берримен бірге 2000 жылы [[Шнобель сыйлығы|Шнобель сыйлығын]] алды. 2004 жылы Андре Гейм өзінің шәкірті [[Константин Сергеевич Новосёлов|Константин Новоселовпен]] бірге бір атомды көміртек қабатынан тұратын жаңа материал — [[графен]] алу технологиясын ойлап тапты. Әрі қарай жүргізілген тәжірибелер көрсеткендей, графен бірқатар ерекше қасиеттерге ие: ол өте берік, электр тогын мыс сияқты өткізеді, барлық белгілі материалдарға қарағанда жылу өткізгіштігі жоғары, жарыққа мөлдір, бірақ тіпті [[гелий]] атомдарын да жауып тастайтындай тығыз. Мұның бәрі оны [[Сенсорлы экран|сенсорлық экрандар]], жарық панельдері және мүмкін күн батареялары сияқты бірқатар қолданбалар үшін перспективалы материал етеді<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2010/press.html Пресс-релиз] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007221349/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2010/press.html |date=2010-10-07 }} Нобелевского комитета</ref>. Бұл жаңалығы үшін Физика институты (Ұлыбритания) Геймге 2007 жылы Мотт медалін берді. Сондай-ақ беделді Еврофизика сыйлығын алды (Константин Новоселовпен бірлесіп). 2010 жылы Константин Новоселовпен бөліскен «екі өлшемді графен материалымен жүргізілген озық тәжірибелері үшін» физика бойынша Нобель сыйлығына ие болды<ref>{{Cite web|date=2010-10-05|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2010/|title=The Nobel Prize in Physics 2010|publisher=Официальный сайт Нобелевского комитета|accessdate=2010-10-05|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/66S4Ez0jV?url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2010/|archivedate=2012-03-26}}</ref> Гейм жеке өзі Шнобель және Нобель сыйлығын алған алғашқы ғалым болды<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/russian/international/2012/09/120919_ignobel_prize_2012.shtml|title=Шнобель-2012: российские алмазы из боеприпасов|author=|date=2012-09-21|work=|publisher=[[Русская служба Би-би-си]]|accessdate=2012-09-21|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BdvsgyUH?url=http://www.bbc.co.uk/russian/international/2012/09/120919_ignobel_prize_2012.shtml|archivedate=2012-10-24}}</ref>. 2013 жылы ол Копли медалін алды. Нидерланды Корольдік Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі (2011). == Марапаттар мен құрметтер == * [[Шнобель сыйлығы]] (2000) * Премия Мотта (2007) * Еврофизика сыйлығы (2008) * Кёрбер сыйлығы (2009) * Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының Джон Карти сыйлығы (2010) * Хьюз медалі (2010) * {{Нобельдік медаль}} [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|Физика бойынша Нобель сыйлығы]] (2010) * Ұлыбританияның рыцарь-бакалавры (2011) * Нильс Бор институтының Құрмет медалі (2011) * Копли медалі (2013) * Science Council «Ұлыбританияның 100 жетекші тәжірибелі ғалымдарының» қатарында аталды (2014) <ref>{{Cite web|url=https://www.timeshighereducation.com/news/the-uks-100-leading-practising-scientists/2010580.article|title=The UK’s 100 leading practising scientists {{!}} Times Higher Education (THE)<!-- Заголовок добавлен ботом -->|accessdate=2018-12-17|archivedate=2018-10-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181017042907/https://www.timeshighereducation.com/news/the-uks-100-leading-practising-scientists/2010580.article}}</ref> * Carbon Medal (2016) * Нидерланды арыстаны орденінің командоры (2010) == Көзқарастар мен хоббилер == * Андрей Гейм — альпинизмге құмар адам. Оның алғашқы бес мыңдық шыңы [[Эльбрус]] болды, ал сүйікті тауы — [[Килиманджаро]]<ref name="KBP">{{Cite web|url=http://www.kbpravda.ru/2008/11/15.pdf|title=Графен Гейма|date=2008-11-15|format=pdf|publisher=«[[Кабардино-Балкарская правда]]»|accessdate=2008-11-15|lang=ru|description=Интервью с Андреем Геймом|archiveurl=https://www.webcitation.org/66S46so42?url=http://www.kbpravda.ru/2008/11/15.pdf|archivedate=2012-03-26}}</ref>. * Ғалым өзінің ерекше юмор сезімімен танымал. Мұның бір мысалы — диамагниттік левитация туралы мақала, онда Гейм өзінің сүйікті [[Атжалман|хомякы]] («хамстер») Тишті өзінің бірлескен авторы ретінде көрсетті<ref>''A. K. Geim and H.A.M.S. ter Tisha'' Physica B '''294-295''', 736—739 (2001) {{DOI|10.1016/S0921-4526(00)00753-5}}</ref>. Геймнің өзі хомяктың левитация экспериментіне қосқан үлесі ''тікелей'' болғанын айтты. Бұл жұмыс кейіннен [[PhD-доктор|оның PhD дәрежесін]] алуында пайдаланылды. === Іргелі ғылымның дамуына шолу === 2013 жылдың 5 ақпанында Financial Times газетінде жарияланған «Be afraid, very afraid, of the tech crisis» мақаласында, Гейм әлем технологиялық дағдарыстың құрсауында екенін, жаңа технологиялар қазіргі экономикалық жағдайға қарағанда әлдеқайда сирек пайда болып жатқанын айтты. {{cquote|Жаңа білім өндірісінде терең дағдарыс бар. Жаңалықтар мүлдем жасалмайды деген сөз емес, олардың саны айтарлықтай азайды. Жаңа білімсіз тек туынды технологиялар ғана мүмкін, және бұлар қаншалықты маңызды болса да, [[өнеркәсіптік революция|өнеркәсіптік революция]] басталғаннан бері әлем үйреніп қалған экономикалық өсу деңгейін ұстап тұруға қабілетсіз.}} Геймнің айтуынша, қарапайым адамға пайдасыз болып көрінуі мүмкін іргелі зерттеулерге салынған инвестициялар [[компьютер]], GPS навигациясы және [[интернет]] сияқты өнертабыстардың пайда болуына себеп болды. Гейм ХХ ғасырдың екінші жартысындағы іргелі ғылымның дамуының негізгі себебі ретінде КСРО мен Америка Құрама Штаттары арасындағы [[Қырғи қабақ соғысы|қырғи қабақ соғысты]] келтіреді, бұл елдерді болашақтағы әскери қақтығыста қарсыластарын алдау үмітімен іргелі зерттеулерге орасан зор қаражат жұмсауға мәжбүр етті. Геймнің айтуынша, [[Ғаламдық мәселелер|адамзат алдында тұрған қазіргі қиындықтар]] — [[жаһандық жылыну]] немесе табиғи ресурстардың сарқылуы — көпшілікті қорқытпайды, нәтижесінде әлемнің жетекші державаларының үкіметтері ғылымға жұмсалатын қаражатты қысқартып жатыр. Геймнің айтуынша, ғылыми жаңалықтардың жаңа серпілісі адамзаттың Жердегі өміріне төнген жаһандық қауіп, мысалы, Жермен соқтығысу қаупі төнген үлкен [[астероид]] тудыруы мүмкін. Мұның алдын алу үшін адамзат жаңа технологияларды қарқынды дамытуға мәжбүр болады. Мүмкін, содан кейін, Гейм айтқандай, «адамдар [[Әлеуметтік желі|әлеуметтік желілердің]] адамдарды өте байыта алатынын, бірақ планетаны құтқара алмайтынын ақыры түсінетін шығар. Бұл үшін іргелі жаңалықтар қажет»<ref>{{Cite web|url=http://top.rbc.ru/economics/06/02/2013/843972.shtml|title=А.Гейм: Для новой индустриальной революции нужен грозящий Земле астероид|publisher=РБК|accessdate=2013-02-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206145652/http://top.rbc.ru/economics/06/02/2013/843972.shtml|archivedate=2013-02-06}}</ref>. == Әлеуметтік іс-шаралар == 2016 жылы ол [[Greenpeace]], [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] және бүкіл әлемдегі үкіметтерді генетикалық түрлендірілген организмдерге ([[Гендік модификацияланған ағза|ГМО]]) қарсы күресті тоқтатуға шақыратын хатқа қол қойды<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/06/29/more-than-100-nobel-laureates-take-on-greenpeace-over-gmo-stance/|title=107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs|accessdate=2016-06-30|archivedate=2016-06-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160629203642/https://www.washingtonpost.com/news/speaking-of-science/wp/2016/06/29/more-than-100-nobel-laureates-take-on-greenpeace-over-gmo-stance/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://supportprecisionagriculture.org/nobel-laureate-gmo-letter_rjr.html|title=Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs)|accessdate=2016-06-30|archivedate=2016-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160707040151/http://supportprecisionagriculture.org/nobel-laureate-gmo-letter_rjr.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://supportprecisionagriculture.org/view-signatures_rjr.html|title=Список нобелевских лауреатов подписавших письмо|accessdate=2016-06-30|archivedate=2017-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170902012810/http://supportprecisionagriculture.org/view-signatures_rjr.html}}</ref>. == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2}} == Сілтемелер == * {{Cite web|url=http://museum.phystech.edu/gallery/scientists/mipt/nobel/geim.html|title=Гейм, Андрей Константинович — жеке файлдан|author=|authorlink=|coauthors=|date=|format=html|work=|publisher=сайт веб-музея МФТИ|accessdate=2010-10-06|lang=ru|description=А.К. Геймнің құжаттарының фотосуреттері (диплом, баға журналы, емтихан материалдары және т.б.)|archiveurl=https://www.webcitation.org/66S4Fnjf3?url=http://museum.phystech.edu/gallery/scientists/mipt/nobel/geim.html|archivedate=2012-03-26}} * Манчестер университетінің сайтындағы [https://web.archive.org/web/20080514125935/http://onnes.ph.man.ac.uk/~geim/index_files/slide0614.html жеке беті] {{In lang|en}} {{wiki}} {{Физика саласындағы Нобель сыйлығы 2001—2025}} [[Санат:Нидерланд өнертапқыштары]] [[Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нидерланд физиктері]] [[Санат:Копли медалінің иегерлері]] [[Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Нидерланд корольдік ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]] [[Санат:Ұлыбритания физиктері]] [[Санат:Нидерланд физиктері]] [[Санат:КСРО физиктері]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Физиктер]] mea3zw1nwjs8zns5rjn1lq3ln2fcces 0 42764 3603492 3603233 2026-05-11T20:46:23Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603492 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент|тип=Металлоидтар|қайнау температурасы=4 138 [[Кельвин|K]] (3865 °C)|блок=p|период=2|жылуөткізгіштік=27,4|Дебай температурасы=1250|c/a қатынас=0,576|тор параметрлері={{math|''a''}}=10,17; α=65,18|Тор құрылымы=ромбоэдрлік|тор құрылымы=ромбоэдрлік|молярлық көлем=4,6|жылусыйымдылығы=11,09|булану жылуы=504,5|балқу жылуы=23,60|сурет=Boron R105.jpg|балқу температурасы=2 348 [[Кельвин|K]]|нөмірі=5|тығыздық=2,34|иондалу энергиясы 1=800,2(8,29)|тотығу дәрежелері=-3; 0; +3|электртерістілігі=2,04|ион радиусы=23 (+3e)|ковалентті радиус=84±3|атом радиусы=90|конфигурация=[He] 2s^{<nowiki>2</nowiki>} 2p^{<nowiki>1</nowiki>}|атомдық масса=(10,806; 10,821)|атауы=Бор|сыртқы түрі=Қарақошқыл немесе қара зат|символ=B|асты=[[Алюминий|Al]]|топ=13|қб қысымы 1=2348|қб қысымы 10 k=3545|қб қысымы 1 k=3141|қб қысымы 100=2822|қб қысымы 10=2562|иондалу энергиясы 2=2427.1|CAS тіркеу нөмірі=7440-42-8|Моос қаттылығы=~9.5|фаза=Қатты дене|иондалу энергиясы 3=3659.7|Ван-дер-Ваальс радиусы=192|электрондық қабықшасы=2, 3|қб қысымы 100 k=4072}} [[Сурет:Boron.svg|солға|нобай|187x187 нүкте|Бор ''B'']] '''Бор''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Borum''; '''B''') — элементтердің периодты жүйесінің ІІІ тобындағы хим. элемент, ат. н. 5, ат. м. 10,84; қара сұр түсті кристалды немесе аморфты зат (өте таза Бор түссіз). Табиғи Бордың тұрақты екі изотопы бар: ¹⁰В (19%) және ¹¹В (81%). == Тарихы == Борды алғаш рет 1808 ж. француз химиктері [[Жозеф Луи-Гей Люссак|Ж. Гей-Люссак]] пен [[Луи Жак Тенар|Л. Тенар]] бор ангидридін металл калиймен тотықсыздандыру арқылы алған. == Табиғатта таралу == Жер қыртысындағы үлес салмағы 3•10–4%. Б. табиғатта тек қосылыстар құрамында (бор қышқылы H₃BO₃, бура Na₂B₄O10H₂O) кездеседі. Қазақстанда бор кендері, [[ашарит]], [[борацит]], [[гидроборацит]], пандермит, т.б. минералдар түрінде кездеседі. Таза кристалды Бордың тығыздығы 2,3 г/см^і, балқу t 2075^оC, қайнау t 3860^оC, қаттылығы жағынан алмаздан кейін екінші орында. == Қасиеттері == Кристалды Бор — шала өткізгіш. Қалыпты жағдайда электр тогын нашар өткізеді, бірақ 800^оС-қа дейін қыздырғанда оның электр өткізгіштігі артады. Бор комплексті қосылыстар түзуге бейім, көпшілік қосылыстарында үш валентті. Борды 700^оС-қа дейін қыздырғанда Бор ангидриді (В₂О₃), ал оны суда еріткенде бор қышқылы (Н₃ВО₃) түзіледі. Бор қышқылының тұздарын бораттар деп атайды. 900^оС-тан жоғары қыздырғанда Бор [[азот]]пен бор нитридін (ВN), көмірмен бор карбидін (В₄С), металдармен боридтер түзеді. Бjhды таза күйінде бор ангидридін (В₂О₃) тотықсыздандыру арқылы алады. Бjh және оның қосылыстары — диэлектриктер мен шала өткізгіш заттар ретінде және ядролық реакторларда, медициналық препараттар, полимерлер алуға қолданылады. == Дереккөздер</span> == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} 1l8tfwnali3oyegqdbkif3plyeg8mg7 3603493 3603492 2026-05-11T20:47:58Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Қасиеттері */ 3603493 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент|тип=Металлоидтар|қайнау температурасы=4 138 [[Кельвин|K]] (3865 °C)|блок=p|период=2|жылуөткізгіштік=27,4|Дебай температурасы=1250|c/a қатынас=0,576|тор параметрлері={{math|''a''}}=10,17; α=65,18|Тор құрылымы=ромбоэдрлік|тор құрылымы=ромбоэдрлік|молярлық көлем=4,6|жылусыйымдылығы=11,09|булану жылуы=504,5|балқу жылуы=23,60|сурет=Boron R105.jpg|балқу температурасы=2 348 [[Кельвин|K]]|нөмірі=5|тығыздық=2,34|иондалу энергиясы 1=800,2(8,29)|тотығу дәрежелері=-3; 0; +3|электртерістілігі=2,04|ион радиусы=23 (+3e)|ковалентті радиус=84±3|атом радиусы=90|конфигурация=[He] 2s^{<nowiki>2</nowiki>} 2p^{<nowiki>1</nowiki>}|атомдық масса=(10,806; 10,821)|атауы=Бор|сыртқы түрі=Қарақошқыл немесе қара зат|символ=B|асты=[[Алюминий|Al]]|топ=13|қб қысымы 1=2348|қб қысымы 10 k=3545|қб қысымы 1 k=3141|қб қысымы 100=2822|қб қысымы 10=2562|иондалу энергиясы 2=2427.1|CAS тіркеу нөмірі=7440-42-8|Моос қаттылығы=~9.5|фаза=Қатты дене|иондалу энергиясы 3=3659.7|Ван-дер-Ваальс радиусы=192|электрондық қабықшасы=2, 3|қб қысымы 100 k=4072}} [[Сурет:Boron.svg|солға|нобай|187x187 нүкте|Бор ''B'']] '''Бор''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Borum''; '''B''') — элементтердің периодты жүйесінің ІІІ тобындағы хим. элемент, ат. н. 5, ат. м. 10,84; қара сұр түсті кристалды немесе аморфты зат (өте таза Бор түссіз). Табиғи Бордың тұрақты екі изотопы бар: ¹⁰В (19%) және ¹¹В (81%). == Тарихы == Борды алғаш рет 1808 ж. француз химиктері [[Жозеф Луи-Гей Люссак|Ж. Гей-Люссак]] пен [[Луи Жак Тенар|Л. Тенар]] бор ангидридін металл калиймен тотықсыздандыру арқылы алған. == Табиғатта таралу == Жер қыртысындағы үлес салмағы 3•10–4%. Б. табиғатта тек қосылыстар құрамында (бор қышқылы H₃BO₃, бура Na₂B₄O10H₂O) кездеседі. Қазақстанда бор кендері, [[ашарит]], [[борацит]], [[гидроборацит]], пандермит, т.б. минералдар түрінде кездеседі. Таза кристалды Бордың тығыздығы 2,3 г/см^і, балқу t 2075^оC, қайнау t 3860^оC, қаттылығы жағынан алмаздан кейін екінші орында. == Қасиеттері == Кристалды Бор — шала өткізгіш. Қалыпты жағдайда электр тогын нашар өткізеді, бірақ 800 °С-қа дейін қыздырғанда оның электр өткізгіштігі артады. Бор комплексті қосылыстар түзуге бейім, көпшілік қосылыстарында үш валентті. Борды 700 °С-қа дейін қыздырғанда Бор ангидриді (В₂О₃), ал оны суда еріткенде бор қышқылы (Н₃ВО₃) түзіледі. Бор қышқылының тұздарын бораттар деп атайды. 900 °С-тан жоғары қыздырғанда Бор [[азот]]пен бор нитридін (ВN), көмірмен бор карбидін (В₄С), металдармен боридтер түзеді. Бjhды таза күйінде бор ангидридін (В₂О₃) тотықсыздандыру арқылы алады. Бор және оның қосылыстары — диэлектриктер мен шала өткізгіш заттар ретінде және ядролық реакторларда, медициналық препараттар, полимерлер алуға қолданылады. == Дереккөздер</span> == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} h2vd7j3jvpudd2x72x2aljztgrd3gt9 3603494 3603493 2026-05-11T20:48:37Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603494 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент|тип=Металлоидтар|қайнау температурасы=4 138 [[Кельвин|K]] (3865 °C)|блок=p|период=2|жылуөткізгіштік=27,4|Дебай температурасы=1250|c/a қатынас=0,576|тор параметрлері={{math|''a''}}=10,17; α=65,18|Тор құрылымы=ромбоэдрлік|тор құрылымы=ромбоэдрлік|молярлық көлем=4,6|жылусыйымдылығы=11,09|булану жылуы=504,5|балқу жылуы=23,60|сурет=Boron R105.jpg|балқу температурасы=2 348 [[Кельвин|K]]|нөмірі=5|тығыздық=2,34|иондалу энергиясы 1=800,2(8,29)|тотығу дәрежелері=-3; 0; +3|электртерістілігі=2,04|ион радиусы=23 (+3e)|ковалентті радиус=84±3|атом радиусы=90|конфигурация=[He] 2s^{<nowiki>2</nowiki>} 2p^{<nowiki>1</nowiki>}|атомдық масса=(10,806; 10,821)|атауы=Бор|сыртқы түрі=Қарақошқыл немесе қара зат|символ=B|асты=[[Алюминий|Al]]|топ=13|қб қысымы 1=2348|қб қысымы 10 k=3545|қб қысымы 1 k=3141|қб қысымы 100=2822|қб қысымы 10=2562|иондалу энергиясы 2=2427.1|CAS тіркеу нөмірі=7440-42-8|Моос қаттылығы=~9.5|фаза=Қатты дене|иондалу энергиясы 3=3659.7|Ван-дер-Ваальс радиусы=192|электрондық қабықшасы=2, 3|қб қысымы 100 k=4072}} [[Сурет:Boron.svg|солға|нобай|187x187 нүкте|Бор ''B'']] '''Бор''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Borum''; '''B''') — элементтердің периодты жүйесінің ІІІ тобындағы хим. элемент, ат. н. 5, ат. м. 10,84; қара сұр түсті кристалды немесе аморфты зат (өте таза Бор түссіз). Табиғи Бордың тұрақты екі изотопы бар: ¹⁰В (19%) және ¹¹В (81%). == Тарихы == Борды алғаш рет 1808 ж. француз химиктері [[Жозеф Луи-Гей Люссак|Ж. Гей-Люссак]] пен [[Луи Жак Тенар|Л. Тенар]] бор ангидридін металл калиймен тотықсыздандыру арқылы алған. == Табиғатта таралу == Жер қыртысындағы үлес салмағы 3•10–4%. Б. табиғатта тек қосылыстар құрамында (бор қышқылы H₃BO₃, бура Na₂B₄O10H₂O) кездеседі. Қазақстанда бор кендері, [[ашарит]], [[борацит]], [[гидроборацит]], пандермит, т.б. минералдар түрінде кездеседі. Таза кристалды Бордың тығыздығы 2,3 г/см^і, балқу t 2075^оC, қайнау t 3860^оC, қаттылығы жағынан алмаздан кейін екінші орында. == Қасиеттері == Кристалды Бор — шала өткізгіш. Қалыпты жағдайда электр тогын нашар өткізеді, бірақ 800 °С-қа дейін қыздырғанда оның электр өткізгіштігі артады. Бор комплексті қосылыстар түзуге бейім, көпшілік қосылыстарында үш валентті. Борды 700 °С-қа дейін қыздырғанда Бор ангидриді (В₂О₃), ал оны суда еріткенде [[бор қышқылы]] (Н₃ВО₃) түзіледі. Бор қышқылының тұздарын бораттар деп атайды. 900 °С-тан жоғары қыздырғанда Бор [[азот]]пен бор нитридін (ВN), көмірмен бор карбидін (В₄С), металдармен боридтер түзеді. Бjhды таза күйінде бор ангидридін (В₂О₃) тотықсыздандыру арқылы алады. Бор және оның қосылыстары — диэлектриктер мен шала өткізгіш заттар ретінде және ядролық реакторларда, медициналық препараттар, полимерлер алуға қолданылады. == Дереккөздер</span> == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} fb0trioht7096ypk5v7hcp2ao9d5qjq 3603495 3603494 2026-05-11T20:51:00Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603495 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент|тип=Металлоидтар|қайнау температурасы=4 138 [[Кельвин|K]] (3865 °C)|блок=p|период=2|жылуөткізгіштік=27,4|Дебай температурасы=1250|c/a қатынас=0,576|тор параметрлері={{math|''a''}}=10,17; α=65,18|Тор құрылымы=ромбоэдрлік|тор құрылымы=ромбоэдрлік|молярлық көлем=4,6|жылусыйымдылығы=11,09|булану жылуы=504,5|балқу жылуы=23,60|сурет=Boron R105.jpg|балқу температурасы=2 348 [[Кельвин|K]]|нөмірі=5|тығыздық=2,34|иондалу энергиясы 1=800,2(8,29)|тотығу дәрежелері=-3; 0; +3|электртерістілігі=2,04|ион радиусы=23 (+3e)|ковалентті радиус=84±3|атом радиусы=90|конфигурация=[He] 2s^{<nowiki>2</nowiki>} 2p^{<nowiki>1</nowiki>}|атомдық масса=(10,806; 10,821)|атауы=Бор|сыртқы түрі=Қарақошқыл немесе қара зат|символ=B|асты=[[Алюминий|Al]]|топ=13|қб қысымы 1=2348|қб қысымы 10 k=3545|қб қысымы 1 k=3141|қб қысымы 100=2822|қб қысымы 10=2562|иондалу энергиясы 2=2427.1|CAS тіркеу нөмірі=7440-42-8|Моос қаттылығы=~9.5|фаза=Қатты дене|иондалу энергиясы 3=3659.7|Ван-дер-Ваальс радиусы=192|электрондық қабықшасы=2, 3|қб қысымы 100 k=4072}} [[Сурет:Boron.svg|солға|нобай|187x187 нүкте|Бор ''B'']] '''Бор''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Borum''; '''B''') — элементтердің периодты жүйесінің ІІІ тобындағы хим. элемент, ат. н. 5, ат. м. 10,84; қара сұр түсті кристалды немесе аморфты зат (өте таза Бор түссіз). Табиғи Бордың тұрақты екі изотопы бар: ¹⁰В (19%) және ¹¹В (81%). == Тарихы == Борды алғаш рет 1808 ж. француз химиктері [[Жозеф Луи-Гей Люссак|Ж. Гей-Люссак]] пен [[Луи Жак Тенар|Л. Тенар]] бор ангидридін металл калиймен тотықсыздандыру арқылы алған. == Табиғатта таралу == Жер қыртысындағы үлес салмағы 3•10–4%. Бор табиғатта тек қосылыстар құрамында (бор қышқылы H₃BO₃, бура Na₂B₄O10H₂O) кездеседі. Қазақстанда бор кендері, [[ашарит]], [[борацит]], [[гидроборацит]], пандермит, т.б. минералдар түрінде кездеседі. Таза кристалды Бордың тығыздығы 2,3 г/см³, балқу t 2075 °C, қайнау t 3860 °C, қаттылығы жағынан алмаздан кейін екінші орында. == Қасиеттері == Кристалды Бор — шала өткізгіш. Қалыпты жағдайда электр тогын нашар өткізеді, бірақ 800 °С-қа дейін қыздырғанда оның электр өткізгіштігі артады. Бор комплексті қосылыстар түзуге бейім, көпшілік қосылыстарында үш валентті. Борды 700 °С-қа дейін қыздырғанда Бор ангидриді (В₂О₃), ал оны суда еріткенде [[бор қышқылы]] (Н₃ВО₃) түзіледі. Бор қышқылының тұздарын бораттар деп атайды. 900 °С-тан жоғары қыздырғанда Бор [[азот]]пен бор нитридін (ВN), көмірмен бор карбидін (В₄С), металдармен боридтер түзеді. Бjhды таза күйінде бор ангидридін (В₂О₃) тотықсыздандыру арқылы алады. Бор және оның қосылыстары — диэлектриктер мен шала өткізгіш заттар ретінде және ядролық реакторларда, медициналық препараттар, полимерлер алуға қолданылады. == Дереккөздер</span> == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} 4vbr84clwkeoo766gp9oe1bs4objuzt 3603498 3603495 2026-05-11T21:04:09Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603498 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент|тип=Металлоидтар|қайнау температурасы=4 138 [[Кельвин|K]] (3865 °C)|блок=p|период=2|жылуөткізгіштік=27,4|Дебай температурасы=1250|c/a қатынас=0,576|тор параметрлері={{math|''a''}}=10,17; α=65,18|Тор құрылымы=ромбоэдрлік|тор құрылымы=ромбоэдрлік|молярлық көлем=4,6|жылусыйымдылығы=11,09|булану жылуы=504,5|балқу жылуы=23,60|сурет=Boron R105.jpg|балқу температурасы=2 348 [[Кельвин|K]]|нөмірі=5|тығыздық=2,34|иондалу энергиясы 1=800,2(8,29)|тотығу дәрежелері=-3; 0; +3|электртерістілігі=2,04|ион радиусы=23 (+3e)|ковалентті радиус=84±3|атом радиусы=90|конфигурация=[He] 2s^{<nowiki>2</nowiki>} 2p^{<nowiki>1</nowiki>}|атомдық масса=(10,806; 10,821)|атауы=Бор|сыртқы түрі=Қарақошқыл немесе қара зат|символ=B|асты=[[Алюминий|Al]]|топ=13|қб қысымы 1=2348|қб қысымы 10 k=3545|қб қысымы 1 k=3141|қб қысымы 100=2822|қб қысымы 10=2562|иондалу энергиясы 2=2427.1|CAS тіркеу нөмірі=7440-42-8|Моос қаттылығы=~9.5|фаза=Қатты дене|иондалу энергиясы 3=3659.7|Ван-дер-Ваальс радиусы=192|электрондық қабықшасы=2, 3|қб қысымы 100 k=4072}} [[Сурет:Boron.svg|солға|нобай|187x187 нүкте|Бор ''B'']] '''Бор''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Borum''; '''B''') — элементтердің периодты жүйесінің ІІІ тобындағы хим. элемент, ат. н. 5, ат. м. 10,84; қара сұр түсті кристалды немесе аморфты зат (өте таза Бор түссіз). Табиғи Бордың тұрақты екі изотопы бар: ¹⁰В (19%) және ¹¹В (81%). == Тарихы == Борды алғаш рет 1808 ж. француз химиктері [[Жозеф Луи-Гей Люссак|Ж. Гей-Люссак]] пен [[Луи Жак Тенар|Л. Тенар]] бор ангидридін металл калиймен тотықсыздандыру арқылы алған. == Табиғатта таралу == Жер қыртысындағы үлес салмағы 3•10–4%. Бор табиғатта тек қосылыстар құрамында (бор қышқылы H₃BO₃, бура Na₂B₄O10H₂O) кездеседі. Қазақстанда бор кендері, [[ашарит]], [[борацит]], [[гидроборацит]], пандермит, т.б. минералдар түрінде кездеседі. Таза кристалды Бордың тығыздығы 2,3 г/см³, балқу t 2075 °C, қайнау t 3860 °C, қаттылығы жағынан алмаздан кейін екінші орында. == Қасиеттері == Кристалды Бор — шала өткізгіш. Қалыпты жағдайда электр тогын нашар өткізеді, бірақ 800 °С-қа дейін қыздырғанда оның электр өткізгіштігі артады. Бор комплексті қосылыстар түзуге бейім, көпшілік қосылыстарында үш валентті. Борды 700 °С-қа дейін қыздырғанда Бор ангидриді (В₂О₃), ал оны суда еріткенде [[бор қышқылы]] (Н₃ВО₃) түзіледі. Бор қышқылының тұздарын бораттар деп атайды. 900 °С-тан жоғары қыздырғанда Бор [[азот]]пен бор нитридін (ВN), көмірмен бор карбидін (В₄С), металдармен боридтер түзеді. Бjhды таза күйінде бор ангидридін (В₂О₃) тотықсыздандыру арқылы алады. Бор және оның қосылыстары — диэлектриктер мен шала өткізгіш заттар ретінде және ядролық реакторларда, медициналық препараттар, полимерлер алуға қолданылады. == Дереккөздер</span> == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} dl3l9g2nbjeruwzb5pbo3q9oi8xd45n 3603499 3603498 2026-05-11T21:05:10Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Табиғатта таралу */ 3603499 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент|тип=Металлоидтар|қайнау температурасы=4 138 [[Кельвин|K]] (3865 °C)|блок=p|период=2|жылуөткізгіштік=27,4|Дебай температурасы=1250|c/a қатынас=0,576|тор параметрлері={{math|''a''}}=10,17; α=65,18|Тор құрылымы=ромбоэдрлік|тор құрылымы=ромбоэдрлік|молярлық көлем=4,6|жылусыйымдылығы=11,09|булану жылуы=504,5|балқу жылуы=23,60|сурет=Boron R105.jpg|балқу температурасы=2 348 [[Кельвин|K]]|нөмірі=5|тығыздық=2,34|иондалу энергиясы 1=800,2(8,29)|тотығу дәрежелері=-3; 0; +3|электртерістілігі=2,04|ион радиусы=23 (+3e)|ковалентті радиус=84±3|атом радиусы=90|конфигурация=[He] 2s^{<nowiki>2</nowiki>} 2p^{<nowiki>1</nowiki>}|атомдық масса=(10,806; 10,821)|атауы=Бор|сыртқы түрі=Қарақошқыл немесе қара зат|символ=B|асты=[[Алюминий|Al]]|топ=13|қб қысымы 1=2348|қб қысымы 10 k=3545|қб қысымы 1 k=3141|қб қысымы 100=2822|қб қысымы 10=2562|иондалу энергиясы 2=2427.1|CAS тіркеу нөмірі=7440-42-8|Моос қаттылығы=~9.5|фаза=Қатты дене|иондалу энергиясы 3=3659.7|Ван-дер-Ваальс радиусы=192|электрондық қабықшасы=2, 3|қб қысымы 100 k=4072}} [[Сурет:Boron.svg|солға|нобай|187x187 нүкте|Бор ''B'']] '''Бор''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Borum''; '''B''') — элементтердің периодты жүйесінің ІІІ тобындағы хим. элемент, ат. н. 5, ат. м. 10,84; қара сұр түсті кристалды немесе аморфты зат (өте таза Бор түссіз). Табиғи Бордың тұрақты екі изотопы бар: ¹⁰В (19%) және ¹¹В (81%). == Тарихы == Борды алғаш рет 1808 ж. француз химиктері [[Жозеф Луи-Гей Люссак|Ж. Гей-Люссак]] пен [[Луи Жак Тенар|Л. Тенар]] бор ангидридін металл калиймен тотықсыздандыру арқылы алған. == Табиғатта таралу == Жер қыртысындағы үлес салмағы 3•10–4%. Бор табиғатта тек қосылыстар құрамында (бор қышқылы H₃BO₃, бура Na₂B₄O*10H₂O) кездеседі. Қазақстанда бор кендері, [[ашарит]], [[борацит]], [[гидроборацит]], пандермит, т.б. минералдар түрінде кездеседі. Таза кристалды Бордың тығыздығы 2,3 г/см³, балқу t 2075 °C, қайнау t 3860 °C, қаттылығы жағынан алмаздан кейін екінші орында. == Қасиеттері == Кристалды Бор — шала өткізгіш. Қалыпты жағдайда электр тогын нашар өткізеді, бірақ 800 °С-қа дейін қыздырғанда оның электр өткізгіштігі артады. Бор комплексті қосылыстар түзуге бейім, көпшілік қосылыстарында үш валентті. Борды 700 °С-қа дейін қыздырғанда Бор ангидриді (В₂О₃), ал оны суда еріткенде [[бор қышқылы]] (Н₃ВО₃) түзіледі. Бор қышқылының тұздарын бораттар деп атайды. 900 °С-тан жоғары қыздырғанда Бор [[азот]]пен бор нитридін (ВN), көмірмен бор карбидін (В₄С), металдармен боридтер түзеді. Бjhды таза күйінде бор ангидридін (В₂О₃) тотықсыздандыру арқылы алады. Бор және оның қосылыстары — диэлектриктер мен шала өткізгіш заттар ретінде және ядролық реакторларда, медициналық препараттар, полимерлер алуға қолданылады. == Дереккөздер</span> == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} 6vkfaifwniji2oghaaeccg0a3bv22n9 3603500 3603499 2026-05-11T21:06:16Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Табиғатта таралу */ 3603500 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент|тип=Металлоидтар|қайнау температурасы=4 138 [[Кельвин|K]] (3865 °C)|блок=p|период=2|жылуөткізгіштік=27,4|Дебай температурасы=1250|c/a қатынас=0,576|тор параметрлері={{math|''a''}}=10,17; α=65,18|Тор құрылымы=ромбоэдрлік|тор құрылымы=ромбоэдрлік|молярлық көлем=4,6|жылусыйымдылығы=11,09|булану жылуы=504,5|балқу жылуы=23,60|сурет=Boron R105.jpg|балқу температурасы=2 348 [[Кельвин|K]]|нөмірі=5|тығыздық=2,34|иондалу энергиясы 1=800,2(8,29)|тотығу дәрежелері=-3; 0; +3|электртерістілігі=2,04|ион радиусы=23 (+3e)|ковалентті радиус=84±3|атом радиусы=90|конфигурация=[He] 2s^{<nowiki>2</nowiki>} 2p^{<nowiki>1</nowiki>}|атомдық масса=(10,806; 10,821)|атауы=Бор|сыртқы түрі=Қарақошқыл немесе қара зат|символ=B|асты=[[Алюминий|Al]]|топ=13|қб қысымы 1=2348|қб қысымы 10 k=3545|қб қысымы 1 k=3141|қб қысымы 100=2822|қб қысымы 10=2562|иондалу энергиясы 2=2427.1|CAS тіркеу нөмірі=7440-42-8|Моос қаттылығы=~9.5|фаза=Қатты дене|иондалу энергиясы 3=3659.7|Ван-дер-Ваальс радиусы=192|электрондық қабықшасы=2, 3|қб қысымы 100 k=4072}} [[Сурет:Boron.svg|солға|нобай|187x187 нүкте|Бор ''B'']] '''Бор''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Borum''; '''B''') — элементтердің периодты жүйесінің ІІІ тобындағы хим. элемент, ат. н. 5, ат. м. 10,84; қара сұр түсті кристалды немесе аморфты зат (өте таза Бор түссіз). Табиғи Бордың тұрақты екі изотопы бар: ¹⁰В (19%) және ¹¹В (81%). == Тарихы == Борды алғаш рет 1808 ж. француз химиктері [[Жозеф Луи-Гей Люссак|Ж. Гей-Люссак]] пен [[Луи Жак Тенар|Л. Тенар]] бор ангидридін металл калиймен тотықсыздандыру арқылы алған. == Табиғатта таралу == Жер қыртысындағы үлес салмағы 3•10^–4%. Бор табиғатта тек қосылыстар құрамында (бор қышқылы H₃BO₃, бура Na₂B₄O•10H₂O) кездеседі. Қазақстанда бор кендері, [[ашарит]], [[борацит]], [[гидроборацит]], пандермит, т.б. минералдар түрінде кездеседі. Таза кристалды Бордың тығыздығы 2,3 г/см³, балқу t 2075 °C, қайнау t 3860 °C, қаттылығы жағынан алмаздан кейін екінші орында. == Қасиеттері == Кристалды Бор — шала өткізгіш. Қалыпты жағдайда электр тогын нашар өткізеді, бірақ 800 °С-қа дейін қыздырғанда оның электр өткізгіштігі артады. Бор комплексті қосылыстар түзуге бейім, көпшілік қосылыстарында үш валентті. Борды 700 °С-қа дейін қыздырғанда Бор ангидриді (В₂О₃), ал оны суда еріткенде [[бор қышқылы]] (Н₃ВО₃) түзіледі. Бор қышқылының тұздарын бораттар деп атайды. 900 °С-тан жоғары қыздырғанда Бор [[азот]]пен бор нитридін (ВN), көмірмен бор карбидін (В₄С), металдармен боридтер түзеді. Бjhды таза күйінде бор ангидридін (В₂О₃) тотықсыздандыру арқылы алады. Бор және оның қосылыстары — диэлектриктер мен шала өткізгіш заттар ретінде және ядролық реакторларда, медициналық препараттар, полимерлер алуға қолданылады. == Дереккөздер</span> == «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том {{Менделеевтің периодтық кестесі}} {{wikify}} [[Санат:Химиялық элементтер]] {{Chem-stub}} tgwryr6g83xq7wd13aw4lys2hpo5td4 0 45136 3603684 3600875 2026-05-12T05:47:11Z TalgatSnow 143530 3603684 wikitext text/x-wiki {{Кинофестиваль | атауы = Канн кинофестивалі | лого = Palme d'Or gold silhouette.svg | сурет = Patchwork-Cannes-2.jpg | сурет_ені = 200px | сурет_сипаттамасы = фотоколлаж | негізі_қаланды = 1946 жыл | орны = [[Канн]], [[Франция]] | басты_марапаты = «[[Алтын пальма бұтағы]]» | сайт = https://www.festival-cannes.com }} '''Канн кинофестивалі''' ({{lang-fr|Festival de Cannes}})<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref> — әлемдегі ең беделді кинофестиваль болып саналады.<ref>{{Cite web |last=Adlakha |first=Peter Debruge,Owen Gleiberman,Guy Lodge,Jessica Kiang,Murtada Elfadl,Siddhant |date=2025-05-25 |title=Best of Cannes: Critics Pick 17 Must-See Movies From the 2025 Festival |url=https://variety.com/lists/best-movies-2025-cannes-film-festival/ |access-date=2025-05-25 |website=Variety |language=en-US}}</ref> Францияның Канн қаласында өтетін бұл шарада барлық жанрдағы жаңа туындылар, соның ішінде деректі фильмдердің де тұсаукесерлері ұсынылады. 1946 жылы негізі қаланған фестиваль жыл сайын (әдетте мамыр айында) Фестивальдер мен конгрестер сарайында ({{lang-fr|Palais des Festivals et des Congrès}}) өтеді;<ref>{{cite web |url=http://en.palaisdesfestivals.com/presentation-du-palais |title=Presentation of the Palais |work=palaisdesfestivals.com |access-date=31 May 2017 |archive-date=20 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170620190119/http://en.palaisdesfestivals.com/presentation-du-palais |url-status=live}}</ref> оған қатысу тек арнайы шақыртумен ғана мүмкін. 1951 жылы фестиваль FIAPF (Халықаралық кинопродюсерлер қауымдастықтарының федерациясы) тарапынан ресми аккредитациядан өтті.<ref>{{cite book |last1=Moeran |first1=Brian |last2=Jesper |first2=Strandgaard Pedersen |date=2011 |title=Negotiating Values in the Creative Industries: Fairs, Festivals and Competitive Events |url=https://books.google.com/books?id=g6P4lZ5Mw30C&q=fiapf+accreditation+1956+berlin&pg=PA173 |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |page=173 |isbn=978-1-107-00450-4 |access-date=30 October 2020 |archive-date=8 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008042957/https://books.google.com/books?id=g6P4lZ5Mw30C&q=fiapf%20accreditation%201956%20berlin&pg=PA173 |url-status=live}}</ref> Канн кинофестивалі [[Венеция кинофестивалі|Венеция]] және [[Берлин кинофестивалі|Берлин]] фестивальдерімен бірге еуропалық «Үлкен үштікке», сондай-ақ [[Венеция кинофестивалі|Венеция]], [[Берлин кинофестивалі|Берлин]], [[Торонто кинофестивалі|Торонто]] және «[[Сандэнс кинофестивалі|Сандэнс]]пен» қатар халықаралық «Үлкен бестік» қатарына кіреді.<ref name="dearcinema">{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/berlin-rebooted-festival-shuffles-lineup-aims-recharged-market-1278615 |title=Berlin Rebooted: Festival Shuffles Lineup, Aims for Recharged Market |publisher=[[The Hollywood Reporter]] |author=Scott Roxborough |date=16 February 2020 |access-date=26 April 2020 |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308134209/https://www.hollywoodreporter.com/news/berlin-rebooted-festival-shuffles-lineup-aims-recharged-market-1278615 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/venice-film-festival-unveils-lineup-720770 |title=Venice: David Gordon Green's 'Manglehorn,' Abel Ferrara's 'Pasolini' in Competition Lineup |work=[[The Hollywood Reporter]] |last=Anderson |first=Ariston |date=24 July 2014 |access-date=9 September 2018 |archive-date=18 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160218220740/http://www.hollywoodreporter.com/news/venice-film-festival-unveils-lineup-720770 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://time.com/3291348/addio-lido-last-postcards-from-the-venice-film-festival/ |title=Addio, Lido: Last Postcards from the Venice Film Festival |magazine=[[Time ]] |access-date=9 September 2018 |archive-date=20 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920162423/http://time.com/3291348/addio-lido-last-postcards-from-the-venice-film-festival/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal |title=The international film festival and the making of a national cinema |first=F. |last=Chan |date=1 June 2011 |journal=Screen |volume=52 |issue=2 |pages=253–260 |doi=10.1093/screen/hjr012}}</ref> == Тарихы == === Алғашқы жылдар === Канн кинофестивалінің тарихы 1938 жылдан бастау алады. Сол кезде Францияның ұлттық білім беру министрі Жан Зей жоғары лауазымды шенеунік әрі тарихшы Филипп Эрланже мен киножурналист Роберт Фавр Ле Бренің ұсынысы бойынша халықаралық кинематографиялық фестиваль ұйымдастыру туралы шешім қабылдады. Бұл бастаманы АҚШ пен Ұлыбритания қолдады. 1939 жылы 31 мамырда [[Биарриц]] қаласының орнына [[Канн]] таңдалып, қала әкімдігі мен Франция үкіметі «Халықаралық кинофестивальдің» ({{lang-fr|Le Festival International du Film}}) ресми құрылтай құжатына қол қойды.<ref name="City">{{cite web |url=http://www.cannes.com/en/festival-de-cannes/history-of-the-cannes-film-festival/from-1939-to-the-present.html |title=History of the Cannes Film Festival |website=City of Cannes |access-date=15 March 2020 |archive-date=6 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106123832/http://www.cannes.com/en/festival-de-cannes/history-of-the-cannes-film-festival/from-1939-to-the-present.html |url-status=live}}</ref> Фестивальдің құрылуына Францияның сол кездегі жалғыз халықаралық кинофестиваль — [[Венеция кинофестивалі]]не бәсекелес жасауға деген ұмтылысы себеп болды. Венециядағы шара ол уақытта [[Фашизм|фашист]]ік көзқарастарға бейімділік танытқан еді.<ref>{{cite web |url=http://www.history.com/this-day-in-history/first-cannes-film-festival |title=First Cannes Film Festival |work=history.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227022715/http://www.history.com/this-day-in-history/first-cannes-film-festival |archive-date=27 December 2013}}</ref> Мысалы, 1937 жылы [[Бенито Муссолини]] фестиваль ісіне тікелей араласып, француздық [[Пацифизм|пацифист]]ік фильм «[[Ұлы иллюзия]]ның» ({{lang-fr|La Grande Illusion}}) жеңіске жетпеуін қадағалаған болатын.<ref name="Festivals">{{cite book |last1=Giorgi |first1=Liana |last2=Sassatelli |first2=Monica |last3=Delanty |first3=Gerard |date=2011 |title=Festivals and the Cultural Public Sphere |url=https://books.google.com/books?id=82urAgAAQBAJ&q=cannes+film+festival+Tyrone+Power+1939&pg=PT187 |location=Abingdon-on-Thames |language=en |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-58730-3 |access-date=30 October 2020 |archive-date=27 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827222358/https://books.google.com/books?id=82urAgAAQBAJ&q=cannes%20film%20festival%20Tyrone%20Power%201939&pg=PT187 |url-status=live}}</ref> Шешуші сәт 1938 жылы болды: [[Бенито Муссолини|Муссолини]] мен [[Адольф Гитлер]] қазылар алқасының шешімін жоққа шығарып, «Үздік фильм» үшін берілетін Муссолини кубогын ({{lang-it|Coppa Mussolini}}) Муссолинидің ұлының жетекшілігімен түсірілген «Ұшқыш Лучано Серра» ({{lang-it|Luciano Serra, pilota}}) атты италиялық соғыс фильміне берді. Ал «Үздік шетелдік фильм» үшін Муссолини кубогын — ереже бойынша деректі фильмдердің қатысуына тыйым салынғанына қарамастан — нацистік Халықты ағарту және насихат министрлігімен бірлесіп шығарылған 1936 жылғы [[1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Берлин Олимпиадасы]] туралы «[[Олимпия (фильм)|Олимпия]]» ({{lang-de|Olympia}}) неміс деректі фильміне табыстады. Бұл шешімге наразы болған Франция, Ұлыбритания және АҚШ-тың қазылар алқасы мүшелері фестивальге қайтып оралмауға бекініп, одан шығып кетті.<ref name="Reel">{{cite book |last=Crouse |first=Richard |date=2005 |title=Reel Winners: Movie Award Trivia |url=https://books.google.com/books?id=e9zTIVIDyMMC&q=cannes+film+festival+1939+hunchback&pg=PA38 |location=Toronto |language=en |publisher=Dundurn Press |page=38 |isbn=978-1-55002-574-3 |access-date=30 October 2020 |archive-date=27 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827222359/https://books.google.com/books?id=e9zTIVIDyMMC&q=cannes%20film%20festival%201939%20hunchback&pg=PA38 |url-status=live}}</ref> Бұл оқиға француздардың жеке фестиваль құруына түрткі болды. Канн қаласы Лазур жағалауындағы курорттық қала ретіндегі туристік тартымдылығына байланысты, сондай-ақ қала әкімдігі муниципалитеттің қаржылық үлесін арттыруға және іс-шара үшін арнайы ғимарат салуға уәде бергендіктен таңдалды. [[Metro-Goldwyn-Mayer]] компаниясы арнайы жалдаған мұхит лайнерімен Каннға [[Гэри Купер]], [[Кэри Грант]], [[Марлен Дитрих]], [[Тайрон Пауэр]], [[Джеймс Кэгни]] және [[Мэй Уэст]] бастаған [[Голливуд]] жұлдыздарының тұтас шоғыры келді. 31 тамызда фестивальдің салтанатты ашылу кешінде америкалық «[[Нотр-Дам бүкірі (фильм, 1939)|Нотр-Дам бүкірі]]» ({{lang-en|The Hunchback of Notre Dame}}) фильмінің жабық көрсетілімі өтті. Алайда келесі күні, 1 қыркүйекте, Германияның Польшаға басып кіруімен соғыс өрті тұтанды. Фестиваль 10 күнге кейінге шегеріліп, жағдай оңалса қайта жалғасады деп шешілді.<ref name="City" /> Бірақ жағдай ушыға түсіп, 3 қыркүйекте Франция мен Ұлыбритания Германияға соғыс жариялады, бұл [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]тың басталуы еді. Франция үкіметі жалпы мобилизация жариялап, ресми түрде тоқтатылды.<ref name="beginning">{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0001/1938-1951-the-birth-of-the-festival.html |title=1938–1951: The birth of the Festival |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=7 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407174714/https://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0001/1938-1951-the-birth-of-the-festival.html |url-status=live}}</ref> Соғыстан кейін, 1946 жылы фестиваль қайта жанданды. 20 қыркүйек пен 5 қазан аралығында өткен алғашқы халықаралық кинофорумға 21 мемлекет қатысып, көрсетілімдер Канн казиносының ғимаратында ұйымдастырылды.<ref>{{cite web |url=http://www.intercontinental-carlton-cannes.com/en/100th-anniversary/history/1946 |title=1st Cannes Film Festival |access-date=20 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020200436/http://www.intercontinental-carlton-cannes.com/en/100th-anniversary/history/1946 |archive-date=20 October 2013}}</ref> 1947 жылы фестиваль «Festival du film de Cannes» деген атаумен өткенімен, ұйымдастыру жұмыстары біраз қиындықтарға тап болды. Ал 1948 және 1950 жылдары қаржы тапшылығына байланысты шара мүлдем өткізілмеді. 1949 жылы Круазет жағалауында фестиваль үшін арнайы Фестивальдер сарайы ({{lang-fr|Palais des Festivals}}) бой көтерді. Дегенмен, құрылысы толық аяқталмаған ғимараттың шатыры ашылу салтанаты кезіндегі қатты дауылға шыдас бермей, ұшып кеткен. 1951 жылы күзде өтетін Венеция кинофестивалімен бәсекелестікті болдырмау мақсатында Канн фестивалінің уақыты көктемге ауыстырылды.<ref name="beginning" /> === 1950—1960 жылдар === 1950-жылдардың басында фестиваль шоу-бизнес саласындағы атышулы оқиғалар мен танымал тұлғалардың махаббат хикаялары арқылы туристер мен баспасөздің ерекше назарын аудартты. Сонымен қатар, фестивальдің көркемдік деңгейі де қарқынды дами бастады. Фильмдерді іріктеу төңірегіндегі дау-дамайларға байланысты, ерекше туындылар мен батыл режиссерлерді марапаттау мақсатында Киносыншылар сыйлығы (Critics' Prize) тағайындалды. 1954 жылы алғаш рет Қазылар алқасының арнайы жүлдесі берілді. 1951 жылы фестивальдің бас жүлдесі болған «Гран-придің» орнына [[Алтын пальма бұтағы]] ({{lang-fr|Palme d'Or}}) енгізілді. 1957 жылы Долорес дель Рио ресми іріктеу қазылар алқасының алғашқы әйел мүшесі болды.<ref name="women cannes">{{cite web |url=http://www.harpersbazaar.com/culture/film-tv/g9916486/women-cannes-film-festival/ |title=Honoring the Female Trailblazers of Cannes /2. Dolores del Río |work=harpersbazaar.com |date=25 May 2017 |access-date=31 May 2017 |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331044209/https://www.harpersbazaar.com/culture/film-tv/g9916486/women-cannes-film-festival/ |url-status=live}}</ref> 1959 жылы Кинонарық ({{lang-fr|Marché du Film}}) негізі қаланды. Бұл фестивальге коммерциялық сипат беріп, киноиндустриядағы сатып алушылар мен сатушылар арасындағы байланысты жеңілдетті. Ол кино саудасына арналған алғашқы халықаралық платформаға айналды. Соған қарамастан, 1950-жылдары «Түн мен тұман» (1956) және «Хиросима, махаббатым менің» (1959) сияқты бірқатар үздік туындылар дипломатиялық себептерге байланысты конкурстық бағдарламаға жіберілмеді. Осы жылдары қазылар алқасының үш мәрте төрағасы болған [[Жан Кокто]]: «Канн фестивалі — саясатқа орын жоқ бейтарап аймақ болуы тиіс. Бұл достардың жай ғана кездесу орнына айналуы керек», — деп атап өткен болатын.<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.fr/en/about/festivalHistory |title=Festival de Cannes – Festival History |work=festival-cannes.fr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070514112740/http://www.festival-cannes.fr/en/about/festivalHistory |archive-date=14 May 2007}}</ref><ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0002/1952-1959-celebrities-politics-and-the-film-world.html |title=1952–1959: Celebrities, politics and the film world |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116025734/https://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0002/1952-1959-celebrities-politics-and-the-film-world.html |url-status=live}}</ref> 1962 жылы Франция киносыншылар одағы Канн кинофестивалінің алғашқы параллельді секциясы ретінде Халықаралық сын апталығының ({{lang-fr|Semaine de la Critique}}) негізін қалады. Секцияның басты мақсаты — коммерциялық үрдістерге бой алдырмай, әлем режиссерлерінің алғашқы және екінші туындыларын көпшілікке таныстыру болды. 1965 жылы [[Оливия де Хэвилленд]] қазылар алқасының тұңғыш әйел төрайымы болып тағайындалды, ал 1966 жылы бұл міндетті [[Софи Лорен]] атқарды.<ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0003/1960-1968-the-growing-legitimacy-of-cinema-and-a-world-of-new-horizons.html |title=1960–1968: The growing legitimacy of cinema and a world of new horizons |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=12 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812100344/http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0003/1960-1968-the-growing-legitimacy-of-cinema-and-a-world-of-new-horizons.html |url-status=live}}</ref> 1968 жылғы фестиваль 19 мамырда өз жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. [[Карлос Саура]] мен [[Милош Форман]] сияқты режиссерлер өз фильмдерін конкурстан алып тастады. 18 мамырда режиссер [[Луи Маль]] бір топ әріптестерімен бірге Фестивальдер сарайының үлкен залын басып алып, бүкіл Франциядағы ереуілге шыққан студенттер мен жұмысшыларға қолдау көрсету мақсатында көрсетілімдерді тоқтатты.<ref>{{cite web |url=http://www.cannes-fest.com/an1968.htm |title=1968 Cannes Festival |work=cannes-fest.com |access-date=28 May 2017 |archive-date=8 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191108225157/http://www.cannes-fest.com/an1968.htm |url-status=live}}</ref> Сондай-ақ, бұл наразылық [[Француз синематекасы]] президентінің қызметінен шеттетілуіне қарсылық ретінде ұйымдастырылды. Режиссерлер президенттің қайта тағайындалуына қол жеткізіп, сол жылы Кинорежиссерлер қоғамын (SRF) құрды.<ref>{{cite web |url=http://www.quinzaine-realisateurs.com/en/the-fortnight-in-action/ |title=The Fortnight in action |work=quinzaine-realisateurs.com |access-date=28 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515154909/http://www.quinzaine-realisateurs.com/en/the-fortnight-in-action/ |archive-date=15 May 2017 |url-status=dead}}</ref> 1969 жылы Пьер-Анри Делю бастаған SRF «Режиссерлердің екі апталығы» ({{lang-fr|Quinzaine des Réalisateurs}}) атты жаңа конкурстан тыс секцияны ашты. Бұл бағдарлама әлемнің түкпір-түкпірінен іріктелген, тәуелсіз көркемдік таңдауымен ерекшеленетін фильмдерді таныстыруды қолға алды.<ref>{{cite web |url=http://www.quinzaine-realisateurs.com/en/home-en/ |title=Directors' Fortnight |publisher=Directors' Fortnight website |access-date=27 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523062117/http://www.quinzaine-realisateurs.com/en/home-en/ |archive-date=23 May 2017 |url-status=dead}}</ref> === 1970—1980 жылдар === 1970-жылдары фестивальде маңызды өзгерістер орын алды. 1972 жылы Роберт Фавр Ле Бре жаңа президент, ал Морис Бесси бас делегат болып тағайындалды. Бесси қатысатын фильмдерді іріктеу жүйесіне жаңа техникалық әдістер енгізіп, бұл процесті дипломатиялық қысымдардан босатты. «[[МЭШ (фильм)|МЭШ]]» және кейінірек «Өртті жылдар шежіресі» ({{lang-ar|Waqai' sanawat al-jamr}}) сияқты туындылар осы бетбұрыстың белгісі болды. Кей жағдайларда бұл өзгерістер [[Андрей Арсеньевич Тарковский|Андрей Тарковский]] сияқты режиссерлерге өз елдеріндегі цензура қиындықтарын жеңуге көмектесті.<ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0004/1969-1977-a-festival-that-moves-with-the-times.html |title=1969–1977: A Festival that moves with the times |work=fresques.ina.fr |access-date=30 May 2017 |archive-date=12 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812095116/http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0004/1969-1977-a-festival-that-moves-with-the-times.html |url-status=live}}</ref> Сонымен қатар, осы уақытқа дейін фестивальге қатысатын фильмдерді әр елдің өзі таңдап келсе, 1972 жылы Бесси француз фильмдерін және шетелдік фильмдерді іріктеу үшін екі бөлек комитет құрды.<ref>{{cite web |url=http://www.cannes-fest.com/an1972.htm |title=1972 – Tout le monde il est beau, tout le monde il est gentil |work=cannes-fest.com |access-date=28 May 2017 |archive-date=16 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116165103/http://www.cannes-fest.com/an1972.htm |url-status=live}}</ref> 1978 жылы Жиль Жакоб бас делегат лауазымына келіп, кез келген секциядағы ең үздік дебюттік жұмысқа берілетін «[[Алтын камера]]» сыйлығын және конкурстан тыс санаттарға арналған «[[Ерекше көзқарас]]» секциясын енгізді. Басқа да өзгерістердің қатарында фестиваль ұзақтығының он үш күнге дейін қысқаруы болды, бұл таңдалған фильмдер санының азаюына әкелді. Сондай-ақ, Жакобқа дейін қазылар алқасы негізінен кино академиктерінен құралса, ол алқа құрамына танымал тұлғалар мен киноиндустрия кәсіби мамандарын тарта бастады.<ref>{{cite web |url=http://www.cannes-fest.com/an1978.htm |title=1978 – Cannes, Le Retour |work=Cannes-fest.com |access-date=28 May 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501054240/http://www.cannes-fest.com/an1978.htm |url-status=live}}</ref> 1983 жылы фестиваль өткізу үшін Фестивальдер мен конгрестер сарайының ({{lang-fr|Palais des Festivals et des Congrès}}) жаңа, әлдеқайда үлкен ғимараты салынды, ал «Режиссерлердің екі апталығы» ескі ғимаратта қалды. Жаңа ғимаратқа «Бункер» деген лақап ат беріліп, ол көптеген сынға ұшырады; әсіресе, іс-шара басталғанда құрылыстың әлі толық аяқталмауы және бірнеше техникалық ақаулардың орын алуы наразылық тудырды.<ref>{{cite web |url=http://www.cannes-fest.com/an1983.htm |title=1983 – Le Festival blessé |work=Cannes-fest.com archive |access-date=28 May 2017 |archive-date=20 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720200638/http://www.cannes-fest.com/an1983.htm |url-status=live}}</ref> 1984 жылы Пьер Вио Роберт Фавр Ле Бренің орнына фестиваль президенті болып келді.<ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0005/1978-1986-a-wind-of-change.html |title=1978–1986: A wind of change |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=12 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812095613/http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0005/1978-1986-a-wind-of-change.html |url-status=live}}</ref> Оның басқаруы кезінде фестиваль бағдарламасына Филиппин, Қытай, Куба, Аустралия, Үндістан, Жаңа Зеландия және Аргентина сияқты көбірек елдердің фильмдері ене бастады. 1987 жылы фестиваль тарихында алғаш рет Сарайдың кіреберісіне қызыл кілем төселді. 1989 жылы өткен бірінші «Кино және бостандық» форумында көптеген елдерден келген жүздеген режиссер «әлемде әлі де бар цензураның барлық түріне қарсы» декларацияға қол қойды.<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/69-editions/history |title=The History of the Festival / The 80s: The Modern Era |work=festival-cannes.com |access-date=31 May 2017 |archive-date=13 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413083303/https://www.festival-cannes.com/en/69-editions/history |url-status=live}}</ref> === 1990 — қазіргі уақыт === 1998 жылы Жиль Жакоб ресми іріктеудің соңғы секциясы — Синефондасьонның ({{lang-fr|La Cinéfondation}}) негізін қалады. Оның мақсаты — әлемдік кинотуындылардың жасалуына қолдау көрсету және жаңа сценарий авторларының танымал тұлғалар қатарына қосылуына ықпал ету болды.<ref>{{cite web |url=http://www.cinefondation.com/en/selectioninformation |title=Presentation |work=Cinéfondation |access-date=28 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529122754/http://www.cinefondation.com/en/selectioninformation |archive-date=29 May 2017 |url-status=usurped}}</ref> 2000 жылы бұл жоба жас режиссерлердің жазу шеберлігі мен сценарийлерін жетілдіруге арналған «Резиденция» ({{lang-fr|La Résidence}}) бағдарламасымен, ал 2005 жылы жылына жиырма режиссерге өз фильмдерін қаржыландыруға көмектесетін «Ателье» ({{lang-fr|L'Atelier}}) бөлімімен толықты. 2000 жылы Жиль Жакоб Құрметті президент болып тағайындалды, ал 2002 жылы фестиваль ресми түрде «Канн кинофестивалі» ({{lang-fr|Festival de Cannes}}) атауын қабылдады.<ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0006/1987-1996-the-first-palme-d-or-for-a-woman-director.html |title=1987–1996: The first Palme d'Or for a woman director |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=20 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320104817/https://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0006/1987-1996-the-first-palme-d-or-for-a-woman-director.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0007/1997-today-the-festival-enters-a-new-century.html |title=1997-today: The Festival enters a new century |work=fresques.ina.fr |access-date=28 May 2017 |archive-date=20 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320104806/https://fresques.ina.fr/festival-de-cannes-en/parcours/0007/1997-today-the-festival-enters-a-new-century.html |url-status=live}}</ref> 2000-жылдары фестиваль кино әлеміндегі технологиялық жетістіктерге, әсіресе цифрлық әдістерге көбірек көңіл бөле бастады. 2004 жылы фестивальдің реставрацияланған тарихи фильмдері мен деректі туындылары «Канн классикасы» ({{lang-fr|Cannes Classics}}) бағдарламасы аясында ұсынылды. 2007 жылы Тьерри Фремо Бас делегат болды. 2020 жылғы 20 наурызда ұйымдастырушылар [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19]] пандемиясына байланысты 2020 жылғы фестивальдің кейінге шегерілгенін хабарлады. Коммерциялық мақсатта бірнеше фильмдер «Ресми іріктеу» тізіміне енгізілгенімен,<ref>{{cite web |date=10 May 2020 |title=Cannes Will Announce Official Selection in June, but There'll Be No Physical Edition This Year |url=https://www.indiewire.com/2020/05/cannes-2020-official-selection-june-canceled-1202230377/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604015207/https://www.indiewire.com/2020/05/cannes-2020-official-selection-june-canceled-1202230377/ |archive-date=4 June 2020 |access-date=10 May 2020 |work=IndieWire}}</ref> көп ұзамай бұл жылғы шара ресми түрде тоқтатылды. Ұйымдастырушылар басқа шетелдік фестивальдер сияқты онлайн форматты қолданудан бас тартты.<ref>{{Cite news |last=Marshall |first=Alex |date=19 March 2020 |title=Cannes Film Festival Postponed Over Coronavirus Concerns |url=https://www.nytimes.com/2020/03/19/movies/cannes-film-festival-coronavirus.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319201548/https://www.nytimes.com/2020/03/19/movies/cannes-film-festival-coronavirus.html |archive-date=19 March 2020 |access-date=29 March 2020 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Осылайша, 1968 жылдан бері алғаш рет фестиваль өткізілмеді. 2021 жылы Францияда пандемия толық бақылауға алынбағандықтан, фестиваль әдеттегі мамыр айынан екі айға кейінге шегерілді. Қызыл кілемдегі түсірілім тобы мен актерлерден басқа барлық қатысушыларға маска тағу міндеттелді. 2020 жылы қазылар алқасының төрағасы болып таңдалған [[Спайк Ли]] 2021 жылғы фестивальдің негізгі конкурсына қайтадан төрағалық етуге шақырылды.<ref>{{Cite news |last=Marshall |first=Alex |url=https://www.nytimes.com/2020/01/14/arts/spike-lee-cannes-film-festival.html |title=Spike Lee to Head Cannes Film Festival Jury |date=14 January 2020 |work=The New York Times |access-date=29 March 2020 |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=20 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320104738/https://www.nytimes.com/2020/01/14/arts/spike-lee-cannes-film-festival.html |url-status=live}}</ref> 2020 жылы жарық көрмеген көптеген туындыларды орналастыру үшін «Канн премьералары» секциясы құрылды. Сондай-ақ, «Климат үшін кино» атты арнайы секция ашылды, бірақ кейінгі жылдары ол бағдарламадан алынып тасталды. 2022 жылы фестиваль әкімшілігі [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|Ресей-Украина соғысына]] қарсы шықпаған ресейлік [[Бұқаралық ақпарат құралдары|БАҚ]] өкілдеріне баспасөз аккредитациясын беруден бас тартты.<ref>{{Cite web |last=Roxborough |first=Scott |date=9 May 2022 |title=Cannes Fest Declines Accreditation for Russian Journalists From Outlets That Don't Oppose War on Ukraine |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/cannes-2022-festival-bars-russian-journalists-ukraine-war-1235143013/ |access-date=10 May 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]] |language=en-US |archive-date=10 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220510154254/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/cannes-2022-festival-bars-russian-journalists-ukraine-war-1235143013/ |url-status=live}}</ref> Фестивальдің ашылу кешінде Украина президенті [[Владимир Александрович Зеленский|Владимир Зеленский]] бейнебайланыс арқылы сөз сөйлеп, соғыс және ондағы киноның рөлі туралы баяндады.<ref>{{Cite web |last=Garvey |first=Marianne |title=Zelensky made a special appearance at Cannes Film Festival |url=https://www.cnn.com/2022/05/18/entertainment/cannes-volodymyr-zelensky/index.html |access-date=19 May 2022 |website=CNN |date=18 May 2022 |archive-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519151706/https://www.cnn.com/2022/05/18/entertainment/cannes-volodymyr-zelensky/index.html |url-status=live}}</ref> Режиссер Кирилл Серебренниковтың «Чайковскийдің әйелі» фильмінің ресми іріктеуге енуі Еуропалық киноакадемияның президенті [[Агнешка Холланд]] тарапынан сынға ұшырады; режиссер соғысты айыптап, Германияда қуғында өмір сүріп жатқанына қарамастан, бұл таңдау наразылық тудырды.<ref>{{Cite web |last=Holdsworth |first=Nick |date=May 21, 2022 |title=European Film Academy President Agnieszka Holland Slams Cannes for Welcoming a Russian Movie |url=https://variety.com/2022/film/global/european-film-academy-agnieszka-holland-cannes-russia-1235274070/ |website=[[Variety]]}}</ref> Сол жылы Ирис Кноблох фестиваль тарихындағы тұңғыш әйел президент болып сайланды.<ref>{{Cite news |date=17 May 2022 |title=Cannes 2022: How Iris Knobloch became the festival's first woman president |url=https://www.lemonde.fr/en/culture/article/2022/05/17/cannes-2022-how-iris-knobloch-became-the-festival-s-first-woman-president_5983839_30.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518100759/https://www.lemonde.fr/en/culture/article/2022/05/17/cannes-2022-how-iris-knobloch-became-the-festival-s-first-woman-president_5983839_30.html |archive-date=18 May 2024 |access-date=18 May 2024 |work=Le Monde.fr |language=en}}</ref> Ол бұл қызметте 2014 жылдан бері басқарып келген француздық «Canal+» операторының негізін қалаушысы Пьер Лескюрдің орнына келді.<ref>{{cite magazine |title=Cannes Film Festival Names Pierre Lescure President |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/cannes-film-festival-names-president-670706 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210401002427/https://www.hollywoodreporter.com/news/cannes-film-festival-names-president-670706 |archive-date=1 April 2021 |access-date=14 January 2014 |magazine=The Hollywood Reporter}}</ref><ref>{{cite web |title=Pierre Lescure elected President of the Festival de Cannes |url=http://www.festival-cannes.com/en/article/60485.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160326193148/http://www.festival-cannes.fr/en/article/60485.html |archive-date=26 March 2016 |access-date=28 March 2015 |publisher=Festival de Cannes}}</ref> 2025 жылғы фестивальде әйел режиссерлер түсірген фильмдердің үлесі рекордтық көрсеткішке — 45%-ға жетті.<ref>{{Cite web |last=Erbland |first=Kate |date=2025-05-08 |title=Did the Success of ‘The Substance’ and ‘Anatomy of a Fall’ Finally Teach Cannes a Lesson? |url=https://www.indiewire.com/features/commentary/cannes-2025-female-filmmakers-competition-1235114334/ |access-date=2025-08-12 |website=IndieWire |language=en-US}}</ref> ACID бағдарламасының ресми тізімі жарияланғаннан кейін бір күн өткенде, «Жаныңды уысыңа алып жүр» ({{lang-fr|Mets ton âme dans ta paume et marche}}) деректі фильмінің басты кейіпкерлерінің бірі, палестиналық фотожурналист Фатима Хассуна қаза тапты. Ол 2025 жылғы 16 сәуірде Газа секторындағы үйіне жасалған Израильдің әуе соққысынан отбасының он мүшесімен бірге мерт болды.<ref>{{Cite news |date=17 April 2025 |title=Gaza photojournalist Fatima Hassouna killed in a strike with 10 of her relatives |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/04/17/gaza-photojournalist-fatima-hassouna-killed-in-a-strike-with-10-of-her-relatives_6740338_4.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417214901/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/04/17/gaza-photojournalist-fatima-hassouna-killed-in-a-strike-with-10-of-her-relatives_6740338_4.html |archive-date=17 April 2025 |access-date=18 April 2025 |work=Le Monde}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dalton |first=Ben |date=17 April 2025 |title=Cannes ACID responds to death of Fatma Hassona, subject of 2025 film selection, killed in Gaza |url=https://www.screendaily.com/news/cannes-acid-responds-to-death-of-fatma-hassona-subject-of-2025-film-selection-killed-in-gaza/5204061.article |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417170354/https://www.screendaily.com/news/cannes-acid-responds-to-death-of-fatma-hassona-subject-of-2025-film-selection-killed-in-gaza/5204061.article |archive-date=17 April 2025 |access-date=17 April 2025 |website=[[Screen International]]}}</ref><ref name="deadline">{{Cite news |last=Barraclough |first=Leo |date=17 April 2025 |title=Gaza Photojournalist In Cannes Doc Killed In Israeli Strike |url=https://deadline.com/2025/04/gaza-photojournalist-cannes-doc-killed-israeli-strike-1236370699/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418085827/https://deadline.com/2025/04/gaza-photojournalist-cannes-doc-killed-israeli-strike-1236370699/ |archive-date=18 April 2025 |access-date=18 April 2025 |work=Deadline}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2025 |title=Guerre à Gaza : la photojournaliste Fatima Hassouna assassinée dans le bombardement de sa maison par Israël |url=https://www.humanite.fr/culture-et-savoir/guerre-israel-hamas/guerre-a-gaza-la-photojournaliste-fatima-hassouna-assassinee-dans-le-bombardement-de-sa-maison-par-israel |access-date=18 April 2025 |website=L'Humanité |language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nabaa |first=Clara |date=17 April 2025 |title=Photographer Fatima Hassona killed ahead of Cannes documentary debut |url=https://www.euronews.com/culture/2025/04/17/photojournalist-fatima-hassona-killed-in-gaza-day-after-documentary-selected-for-cannes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418105456/https://www.euronews.com/culture/2025/04/17/photojournalist-fatima-hassona-killed-in-gaza-day-after-documentary-selected-for-cannes |archive-date=18 April 2025 |access-date=18 April 2025 |work=[[Euronews]] |language=en}}</ref> Фестиваль әкімшілігі ресми мәлімдеме жасап, көңіл айтты және [[Газадағы соғыс]] пен зорлық-зомбылықты айыптады.<ref>{{Cite web |date=2025-04-23 |title=Tribute to Fatma Hassona |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/tribute-to-fatma-hassona/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423132942/https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/tribute-to-fatma-hassona/ |archive-date=23 April 2025 |access-date=2025-04-23 |website=Festival de Cannes}}</ref><ref>{{Cite news |date=12 May 2025 |title=A Cannes, l'horreur de Gaza ne doit pas être silenciée |url=https://www.liberation.fr/idees-et-debats/tribunes/a-cannes-lhorreur-de-gaza-ne-doit-pas-etre-silenciee-20250513_RQ4G7A75Y5AEDJ2ZIMB66ZS6OQ/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514113312/https://www.liberation.fr/idees-et-debats/tribunes/a-cannes-lhorreur-de-gaza-ne-doit-pas-etre-silenciee-20250513_RQ4G7A75Y5AEDJ2ZIMB66ZS6OQ/ |archive-date=14 May 2025 |newspaper=Liberation |language=fr}}</ref> Фестивальдің ашылу күні 350-ден астам режиссер, актер және продюсер Хассунаның өлімін айыптап, Газадағы болып жатқан геноцидке қарсы хатқа қол қойды.<ref>{{Cite web |last=Mouriquand |first=David |date=13 May 2025 |title=More than 350 stars condemn Gaza 'genocide' in open letter in time for Cannes opening, despite Minecraft fans cheered up |url=https://www.euronews.com/culture/2025/05/13/more-than-350-stars-condemn-gaza-genocide-in-open-letter-in-time-for-cannes-opening |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518174113/https://www.euronews.com/culture/2025/05/13/more-than-350-stars-condemn-gaza-genocide-in-open-letter-in-time-for-cannes-opening |archive-date=18 May 2025 |access-date=13 May 2025 |website=Euronews}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 May 2025 |title=Shame on You, Zombies!: Hollywood stars condemn Gaza 'genocide' and a Minecraft party on eve of Cannes Film Festival |url=https://www.france24.com/en/culture/20250512-cannes-gaza-hollywood |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250516113943/https://www.france24.com/en/culture/20250512-cannes-gaza-hollywood |archive-date=16 May 2025 |access-date=13 May 2025 |website=France 24}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ritman |first=Alex |date=12 May 2025 |title=Mark Ruffalo, Guy Pearce, Melissa Barrera and Ralph Fiennes Among 350+ Figures to Sign Letter About Killing of Palestinian Protagonist of Cannes-Bound Doc: 'We Are Ashamed' of Industry 'Passivity' (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2025/film/global/letter-about-killing-of-fatma-hassona-1236391687/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514170023/https://variety.com/2025/film/global/letter-about-killing-of-fatma-hassona-1236391687/ |archive-date=14 May 2025 |access-date=12 May 2025 |website=Variety}}</ref> == Іріктеу == Көрсетілімге қатысатын фильмдерді іріктеу және жеңімпаздарды анықтау процесі бірнеше кезеңнен тұрады. Канн кинофестивалінің ресми және бейресми бағдарламаларына алдын ала қойылған шарттарға сай келетін кез келген туынды үміткер бола алады. Іріктеуге ұсынылатын фильмдер Канн фестиваліне дейінгі соңғы он екі ай ішінде түсірілген болуы және бұған дейін басқа кинематографиялық форумдардың конкурстық бағдарламаларына қатыспауы тиіс. Фильмдердің ұзақтығына қойылатын талаптар: * Қысқа метражды фильм — титрларымен қосқанда 15 минутқа дейін; * Толық метражды фильм — 60 минуттан жоғары. 1970-жылдардың соңына дейін фестивальге қатысатын фильмдерді елдердің өздері ұсынатын, ал қазіргі уақытта іріктеуді фестиваль әкімшілігі дербес жүргізеді.<ref name=kommers1>[http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=760612 «Александру Сокурову нашли пару» № 67(3643) от 20.04.2007 Андрей Ъ-Плахов.] Газета «Коммерсантъ» {{Wayback|url=http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=760612 |date=20090327070816 }}</ref> Арнайы комиссия конкурстық талаптарға сай келетін үміткерлердің ішінен фестивальге қатысатындарын таңдап алады. == Бағдарламалар == Канн кинофестивалі бірнеше түрлі секциялардан тұрады:<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/ |title=Festival de Cannes – Official Site |access-date=28 May 2017}}</ref> === Ресми іріктеу === * '''Негізгі конкурс''' ({{lang-fr|Compétition}}) – Әдетте [[Алтын пальма бұтағы]] үшін бақ сынайтын 22 фильмнен тұрады. Барлық туындылар Каннның 2300-ден астам орны бар басты залы — Луи Люмьер атындағы үлкен аудиторияда (''Théâtre Lumière'') көрсетіледі.<ref>{{Cite web |title=Auditorium Louis Lumière |url=https://en.palaisdesfestivals.com/space-and-equipment/all-areas-of-le-palais/auditorium-louis-lumiere/ |access-date=2025-10-08 |website=Palais des Festivals}}</ref> * '''Ерекше көзқарас''' ({{lang-fr|Un Certain Regard}}) – Фестивальдің маңыздылығы жағынан екінші секциясы. Мұнда көбінесе дебюттік жұмыстарын ұсынған жас режиссерлер «Ерекше көзқарас» жүлдесі (''Prix un certain regard'') үшін бақ сынайды. Фильмдер Дебюсси залында (''Salle Debussy'') көрсетіледі. * '''Конкурстан тыс бағдарлама''' ({{lang-fr|Hors Compétition}}) – Әдетте негізгі конкурсқа таңдалмаған француз, америкалық немесе азиялық блокбастерлер, сондай-ақ фестивальдің ашылу фильмі. Көрсетілімдер Луи Люмьер атындағы үлкен аудиторияда өтеді. * '''Түнгі көрсетілімдер''' ({{lang-fr|Séances de minuit}}) – Әдетте коммерциялық әлеуеті жоғары қорқынышты фильмдер немесе комедиялар. Көрсетілімдер Луи Люмьер атындағы үлкен аудиторияда өтеді. * '''Канн премьералары''' ({{lang-fr|Cannes Première}}) – Әдетте негізгі конкурсқа өтпей қалған фильмдер. Дебюсси залында көрсетіледі, бірақ ресми жүлделер үшін таласпайды. * '''Арнайы көрсетілімдер''' ({{lang-fr|Séances spéciales}}) – Әртүрлі жанрдағы көркем фильмдер. Дебюсси залында немесе Бунюэль залында (''Salle Buñuel'') көрсетіледі, бірақ ресми жүлделерге қатыспайды. * '''Синефондасьон''' ({{lang-fr|Cinéfondation}}) – Әлемдегі киномектептерден іріктелген он бес шақты қысқа және орта метражды туындылар. Ақшалай жүлделер үшін бақ сынайды. Көрсетілімдер Бунюэль залында өтеді. * '''Қысқа метражды фильмдер конкурсы''' ({{lang-fr|Courts métrages}}) – Қысқа метражды фильмге арналған Алтын пальма бұтағы үшін таласатын он шақты туынды. Дебюсси залында көрсетіледі. * '''Канн классикасы''' ({{lang-fr|Cannes Classics}}) – Әлемдік кино мұрасын дәріптейтін секция. Мұнда жаңартылған (реставрацияланған) классикалық фильмдер, кино туралы деректі туындылар мен белгілі тұлғаларға арналған фильмдер көрсетіледі. * '''Жағажайдағы кино''' ({{lang-fr|Cinéma de la Plage}}) – Фестивальдің жалғыз тегін секциясы. Масе жағажайында қалың жұртшылыққа арналған классикалық фильмдер мен жаңа туындылар ұсынылады.<ref>{{cite web | url=https://variety.com/2022/film/global/cannes-film-festival-cinema-de-la-plage-1235262855/ | title=Cannes Film Festival Unveils Cinema de la Plage Lineup | date=10 May 2022 | access-date=18 April 2024}}</ref> * '''Канн иммерсивті киносы''' ({{lang-fr|Cannes Immersive}}) – 2024 жылдан бастап енгізілген секция. Мұнда виртуалды шындық (VR) өнімдері көрсетіліп, секцияның бас жүлдесі сарапқа салынады. === Параллельді секциялар === * '''Халықаралық сын апталығы''' ({{lang-fr|Semaine de la Critique}}) – 1962 жылдан бері жұмыс істейді. Негізгі мақсаты — жаңа таланттарды ашу және әлем режиссерлерінің алғашқы немесе екінші толық метражды фильмдерін таныстыру. Секция аясында толық және қысқа метражды фильмдердің шағын конкурсы мен арнайы көрсетілімдер өтеді. * '''Режиссерлердің екі апталығы''' ({{lang-fr|Quinzaine des Réalisateurs}}) – 1969 жылдан бері өткізіліп келеді. Жаңа таланттарды іздеуге, авангардтық туындыларды немесе танымал режиссерлердің ерекше жұмыстарын көрсетуге бағытталған. * '''ACID''' ({{lang-fr|Association du cinéma indépendant pour sa diffusion}}) – 1992 жылдан бастап тәуелсіз фильмдерді таратуға, авангардтық өндірісті қолдауға және жаңа есімдерді танытуға күш салады. * '''Әлемнің барлық кинолары''' ({{lang-fr|Tous les Cinémas du Monde}}) – Әлемдік кинематографтың сан алуандығын паш ететін секция. Күн сайын бір ел қонаққа шақырылып, өз мәдениеті мен бірегейлігін көрсететін толық және қысқа метражды фильмдерін ұсынады. === Параллельді іс-шаралар === * '''Marché du Film''' (Кинонарық) – Әлемдегі ең ірі кино нарығы. «Think-Film Impact Production» компаниясымен бірлесе отырып, Marché du Film аясында «impACT» бағдарламасы енгізілді. Ол панельдік пікірталастар мен шеберлік сыныптары арқылы маңызды әлеуметтік тақырыптарды көтереді. Соның ішінде, киноөндірісті экологиялық тұрғыдан тұрақты ету стратегияларын талқылайтын «Киноның болашағы — жасыл» (The Future of Film is Green) сияқты жобалар бар.<ref>{{cite web |title=Think-Film Impact Production returns to Cannes with new cutting-edge topics on film & society |url=https://www.marchedufilm.com/news/think-film-impact-production-returns-to-cannes-with-new-cutting-edge-topics-on-film-society/ |website=Marché du Film |date=16 May 2023 |access-date=21 May 2025}}</ref> * '''Шеберлік сыныптары''' – Әлемге әйгілі режиссерлер мен киногерлердің көпшілік алдында өткізетін дәрістері. * '''Құрмет көрсету''' ({{lang-fr|Hommages}}) – Халықаралық деңгейде танымал әртістердің құрметіне олардың фильмдері көрсетіліп, Фестиваль трофейі (Festival Trophee) табысталады. * '''Продюсерлер желісі''' (Producers Network) – Халықаралық ко-продукция (бірлескен өндіріс) жасауға арналған алаң. * '''Көрмелер''' – Жыл сайын белгілі бір суретшіге, шығармашылыққа немесе кино тақырыбына арналған көрмелер ұйымдастырылып, фестиваль бағдарламасын толықтыра түседі. == Ресми қазылар алқасы == Әрбір іс-шара басталар алдында фестивальдің директорлар кеңесі Канн марапаттарын иеленетін фильмдерді таңдауға толық жауапты қазылар алқасын тағайындайды. Қазылар алқасының мүшелері халықаралық деңгейдегі өнер қайраткерлерінің арасынан олардың шығармашылық еңбегі мен кәсіби беделіне қарай таңдалады.<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/festival/juries |title=Festival de Cannes: Juries |work=festival-cannes.com |access-date=2026-05-06}}</ref> Қазылар алқасының төрағасын тағайындау күзде жасалатын бірнеше жыл сайынғы басқарушылық ұсыныстардан кейін жүзеге асады және бекіту үшін фестивальдің директорлар кеңесіне ұсынылады.<ref>{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/article/56994.html |title=Festival de Cannes: Juries |work=festival-cannes.com |access-date=2026-05-06}}</ref> * '''Негізгі конкурс''' — төрағадан және конкурсқа қатысатын толық метражды фильмдердің жүлделерін анықтайтын түрлі кино немесе өнер қайраткерлерінен тұратын халықаралық қазылар алқасы. * '''Синефондасьон және қысқа метражды фильмдер''' — төрағадан және төрт кино қайраткерінен тұрады. Олар «Қысқа метражды фильмдердің Алтын пальма бұтағын», сондай-ақ «Синефондасьон» секциясының үш үздік фильмін анықтайды. * '''Ерекше көзқарас''' — төрағадан, журналистерден, кино мамандығының студенттерінен және сала мамандарынан тұрады. Олар «Ерекше көзқарас» басты жүлдесін табычтайды және бұған қоса тағы екі фильмді ерекше атап өте алады. * '''Алтын камера''' — төрағадан, сонымен қатар кинорежиссерлерден, техник мамандардан, француздық және халықаралық сыншылардан тұрады. Олар кез келген санаттағы ең үздік алғашқы фильмді марапаттайды. Қазылар алқасы жеңімпаздарды анықтау үшін жыл сайын тарихи [[Вилла Домерг]] ({{lang-fr|Villa Domergue}}) ғимаратында бас қосады.<ref name="cannesvilla">{{cite web |title=Patrimoine: Villa Domergue |url=http://www.cannes.com/fr/cadre-de-vie/patrimoine/hotels-et-belles-demeures/villa-domergue.html |website=Site officiel de la Ville de Cannes |access-date=6 July 2017}}</ref> === Негізгі конкурс төрағалары === {{Div col|4}} * [[Жорж Юисман]] (1946-49), * [[Андре Моруа]] (1951, 1957), * [[Морис Женевуа]] (1952), * [[Жан Кокто]] (1953-54), * [[Марсель Паньоль]] (1955), * [[Морис Леман]] (1956), * [[Марсель Ашар]] (1958-59), * [[Жорж Сименон]] (1960), * [[Жан Жионо]] (1961), * [[Тэцуро Фурукаки]] (1962), * [[Арман Салакру]] (1963), * [[Фриц Ланг]] (1964), * [[Оливия де Хэвилленд]] (1965), * [[Софи Лорен]] (1966), * [[Алессандро Блазетти]] (1967), * [[Андре Шамсон]] (1968), * [[Лукино Висконти]] (1969), * [[Мигель Анхель Астуриас]] (1970), * [[Мишель Морган]] (1971), * [[Джозеф Лоузи]] (1972), * [[Ингрид Бергман]] (1973), * [[Рене Клер]] (1974), * [[Жанна Моро]] (1975, 1995), * [[Теннесси Уильямс]] (1976), * [[Роберто Росселлини]] (1977), * [[Алан Пакула]] (1978), * [[Франсуаза Саган]] (1979), * [[Кирк Дуглас]] (1980), * [[Жак Дере]] (1981), * [[Джорджо Стрелер]] (1982), * [[Уильям Стайрон]] (1983), * [[Дирк Богард]] (1984), * [[Милош Форман]] (1985), * [[Сидни Поллак]] (1986), * [[Ив Монтан]] (1987), * [[Этторе Скола]] (1988), * [[Вим Вендерс]] (1989), * [[Бернардо Бертолуччи]] (1990), * [[Роман Полански]] (1991), * [[Жерар Депардьё]] (1992), * [[Луи Маль]] (1993), * [[Клинт Иствуд]] (1994), * [[Фрэнсис Форд Коппола]] (1996), * [[Изабель Аджани]] (1997), * [[Мартин Скорсезе]] (1998), * [[Дэвид Кроненберг]] (1999), * [[Люк Бессон]] (2000), * [[Лив Ульман]] (2001), * [[Дэвид Линч]] (2002), * [[Патрис Шеро]] (2003), * [[Квентин Тарантино]] (2004), * [[Эмир Кустурица]] (2005), * [[Вонг Карвай]] (2006), * [[Стивен Фрирз]] (2007), * [[Шон Пенн]] (2008), * [[Изабель Юппер]] (2009), * [[Тим Бёртон]] (2010), * [[Роберт Де Ниро]] (2011), * [[Нанни Моретти]] (2012), * [[Стивен Спилберг]] (2013), * [[Джейн Кэмпион]] (2014), * [[Ағайынды Коэн]] (2015), * [[Джордж Миллер]] (2016), * [[Педро Альмодовар]] (2017), * [[Кейт Бланшетт]] (2018), * [[Алехандро Гонсалес Иньярриту]] (2019), * [[Спайк Ли]] (2021), * [[Венсан Линдон]] (2022), * [[Рубен Эстлунд]] (2023), * [[Грета Гервиг]] (2024), * [[Жюльет Бинош]] (2025), * [[Пак Чхан Ук]] (2026). {{Div col end}} == Марапаттар == [[Сурет:Palmed'or.jpg|thumb|300px|«[[Алтын пальма бұтағы]]»]] Канн кинофестивалінің ең беделді марапаты — үздік фильмге берілетін [[Алтын пальма бұтағы]] болып табылады. * '''Негізгі конкурс''' ** [[Алтын пальма бұтағы]] ({{lang-fr|Palme d'Or}}) – Үздік фильм ** Қысқа метражды фильмдердің Алтын пальма бұтағы ({{lang-fr|Palme d'Or du court métrage}}) – Үздік қысқа метражды фильм ** [[Гран-при (Канн кинофестивалі)|Гран-при]] ({{lang-fr|Grand Prix}}) – Фестивальдің Үлкен жүлдесі ** [[Қазылар алқасының жүлдесі (Канн кинофестивалі)|Қазылар алқасының жүлдесі]] ({{lang-fr|Prix du Jury}}) ** [[Канн кинофестивалінің үздік режиссер жүлдесі|Үздік режиссура]] ({{lang-fr|Prix de la mise en scène}}) ** [[Канн кинофестивалінің үздік актер жүлдесі|Үздік актер]] ({{lang-fr|Prix d'interprétation masculine}}) ** [[Канн кинофестивалінің үздік актриса жүлдесі|Үздік актриса]] ({{lang-fr|Prix d'interprétation féminine}}) ** [[Канн кинофестивалінің үздік сценарий жүлдесі|Үздік сценарий]] ({{lang-fr|Prix du scénario}}) * '''Басқа секциялар''' ** [[Ерекше көзқарас]] ({{lang-fr|Prix Un Certain Regard}}) – Жас таланттар, жаңашыл және батыл туындылар ** [[Алтын камера]] ({{lang-fr|Caméra d'Or}}) – Ресми бағдарлама, «Режиссерлердің екі апталығы» немесе «Халықаралық сын апталығы» секцияларындағы дебютанттар арасындағы ең үздік алғашқы фильмге беріледі. ** Синефондасьон ({{lang-fr|Cinéfondation}}) – Студенттік фильмдерге арналған сыйлықтар * '''Тәуелсіз ұйымдар беретін сыйлықтар''' ** [[FIPRESCI сыйлығы]] ({{lang-fr|Prix FIPRESCI}}) – Халықаралық киносыншылар федерациясы негізгі конкурс, «Ерекше көзқарас» және параллель секциялардағы фильмдерге беретін жүлде ** «Режиссерлердің екі апталығы» жүлделері ({{lang-fr|Prix de la Quinzaine des Réalisateurs}}) ** CST техникалық суретші сыйлығы ({{lang-fr|Prix CST de l’Artiste Technicien}}) – Техникалық маманға CST тарапынан беріледі ** «Халықаралық сын апталығы» жүлделері ({{lang-fr|Prix de la Semaine de la Critique}}) ** Экуменикалық қазылар алқасының жүлдесі ({{lang-fr|Prix du Jury Œcuménique}}) ** Франсуа Шале сыйлығы ({{lang-fr|Prix François Chalais}}) ** Алтын көз ({{lang-fr|L'Œil d'or}}) – Үздік деректі фильм ** Trophée Chopard – Шопар трофейі ** Пальмдог ({{lang-fr|Palm Dog}}) – Үздік ит рөлі үшін<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8064150.stm |title=Pixar pooch picks Up Cannes prize |work=BBC News |date=22 May 2009 |access-date=27 May 2009}}</ref> ** Квир-пальма ({{lang-fr|Queer Palm}}) – ЛГБТ тақырыбына арналған үздік фильмдер<ref>{{cite web |url=http://www.ontopmag.com/article/5703/Transgender_Activist_Pascale_Ourbih_On_Cannes_Gay_Prize_Jury |title=Transgender activist Pascale Ourbih on Cannes gay prize jury |publisher=On Top Magazine |date=10 May 2010 |access-date=28 May 2017}}</ref> ** Cannes Soundtrack Award – Үздік саундтрек сыйлығы ** Пьер Анженье атындағы операторлық өнер сыйлығы ({{lang-fr|Pierre Angénieux Excellens in Cinematography}}) ** «Қозғалыстағы әйелдер» ({{lang-fr|Women in Motion}}) – 2015 жылдан бері [[Kering]] компаниясымен киноиндустриядағы әйелдер мәселесіне назар аудартқандарға беріледі.<ref>{{Cite web |last=Spencer |first=Mimosa |date=7 May 2019 |title=Kering, Cannes Film Festival Renew Women in Motion Program |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/kering-renews-partnership-cannes-film-festival-women-in-motion-1203125118/ |website=WWD}}</ref> ** Mercedes-Benz сыйлығы (1993 жылдан 1999 жылға дейін берілді).<ref>{{cite web |title=Cannes Film Festival Mercedes-Benz Award |url=https://www.kinoafisha.info/en/awards/cannes/nominations/mercedes-benz-award/mercedes-benz-award/ |access-date=23 March 2025}}</ref> == Қазақстан Канн кинофестивалінде == Қазақстан кинематографистері Канн кинофестиваліне Тәуелсіздік алған жылдардан бастап белсенді қатысып келеді. Қазақстандық туындылар фестивальдің негізгі конкурсында да, «Ерекше көзқарас» және «Синефондасьон» сияқты беделді бағдарламаларында да бірнеше мәрте жеңіске жеткен. * 1998 жыл — [[Дәрежан Қаражанұлы Өмірбаев|Дәрежан Өмірбаев]]: Оның «Киллер» фильмі фестивальдің маңыздылығы жағынан екінші бағдарламасы саналатын «[[Ерекше көзқарас]]» секциясында Бас жүлдені иеленді.<ref>{{Cite web|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/10310/year/1998.html |title=Festival de Cannes: Killer |accessdate=4 October 2009|work=festival-cannes.com}}</ref> * 2008 жыл — [[Сергей Владимирович Дворцевой|Сергей Дворцевой]]: Режиссердің «[[Тюльпан (фильм)|Тюльпан]]» фильмі «Ерекше көзқарас» бағдарламасында тағы да Бас жүлдеге ие болды. Сонымен қатар, бұл туынды Францияның жастар сыйлығымен және білім министрлігінің арнайы жүлдесімен марапатталды. * 2018 жыл — [[Самал Ілиясқызы Есләмова|Самал Еслямова]]: Режиссер С. Дворцевойдың «[[Айка (фильм)|Айка]]» фильміндегі басты рөлі үшін фестивальдің ең жоғары марапаттарының бірі — «Үздік актриса» жүлдесін жеңіп алды.<ref>{{cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2018/05/22/samal-yeslyamova-wins-best-actress-at-cannes-film-festival-a61530 |title=Little-Known Kazakh Actress Wins Over Cannes Film Festival |first=Andrei |last= Muchnik |date=22 May 2018 |access-date=22 May 2018 |work=The Moscow Times}}</ref> Ол бұл марапатты иеленген Орталық Азия мен ТМД елдері арасындағы алғашқы актриса болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Commonscat-inline|Cannes Film Festival}} * [http://www.festival-cannes.fr Канн кинофестивалі ресми сайты]{{ref-fr}}{{ref-en}} * [http://www.ina-festivaldecannes.com Канн кинофестивалінің бейнемұрағаты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070514033222/http://www.ina-festivaldecannes.com/ |date=2007-05-14 }}{{ref-fr}}{{ref-en}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Канн кинофестивалі]] c91wg83t9vd8h7j96jcin2ptb9cnvnx 0 47717 3603386 1901413 2026-05-11T15:13:44Z RaiymbekZh 170385 3603386 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Mitrophan Grekov 26.jpg|thumb|right|250px|[[Түнгі барлау]]]] '''Барлау''', әскери істе — қарсыласушы немесе қарсылас болуы ықтимал жеке [[ел]] мен [[мемлекет|мемлекеттер]] [[коалиция|коалицияларының]] әскери-саяси жағдайы, қарулы күштері мен [[Экономика|экономикалық]] қуаты, [[әскери]] құрамдарының орналасуы және алға қойған мақсаттары жөнінде мәліметтер жинауға және зерттеуге бағытталған әскери әрекеттердің бір түрі. <ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> ''Барлау'' барлық дәрежедегі әскери басқармалар мен [[штаб|штабтар]] тарапынан жүргізіледі және көлемі, мақсаты мен міндеттері бойынша [[стратегия|стратегиялық]], шұғыл және [[тактика|тактикалық]], ал бұл іске тартылатын күштердің, олардың әрекеті мен міндеттерінің ерекшеліктеріне қарай құрлықтағы, әуедегі, теңіздегі, ғарыштық және арнаулы болып бөлінеді. Атқарылатын міндеттердің, барлау күштері мен құралдарының, сондай-ақ қарсылас жақтың мәлімет көздерінің өзіндік сипаты мен ерекшеліктеріне байланысты агенттік, әскери (тактикалық), [[радио|радиолық]], [[радиотехника]], [[артиллерия|артиллериялық]], [[инжинерия|инжинериялық]], [[радиация|радиациялық]], химиялық, биологиялық, т.б. түрлері де бар. ''Әскери Теңіз'' [[Флот|Флотында]] кемелік және гидроакустикалық Барлау түрлері жүргізіледі. Әскерді жер, су, ауа-райы ерекшеліктері жайлы, т.б. нақты мәліметтермен қамтамасыз ету үшін топогеодезиялық, гидрометеорологиялық, техникалық, тылдық және мед. Барлаулар ұйымдастырылады. ''Барлау мәліметтері'' [[Әскери күш-қуат|әскери күштердің]] [[ЖАУЫНГЕР|жауынгерлік]] әрекеттері, бақылау, фотоға түсіру, радиоэлектронды құралдарды анықтау, сәуле ұстау, іздеу, тосқауылдау, [[ТҰТҚЫН|тұтқындардан]] жауап алу, қарсылыстардан қолға түсірілген қару-жарақтар мен техникаларды, құжаттарды зерттеу, жергілікті тұрғындарға сұрау салу, т.б. арқылы алынады. *''Стратегиялық Барлау'' жоғарғы әскери басшылық тарапынан ұйымдастырылады және әр қилы әскери қимылдар барысында ықтимал қарсыластардың Қарулы күштерінің құрамын, жай-күйін және орналасуын анықтау, жаудың соғыс сипаты мен тәсілдерін, ұрыс жүргізу жоспарларын, әскери-экон. [[Потенциал|потенциалын]], қарулануы мен әскери-техникалық, әсіресе, жаппай қырып-жоятын қару түрлерінің даму келешегін, соғысқа тікелей дайындығын, т.б. айқындау мақсатында үздіксіз жүргізіліп отырады. ''Басты назар'' қарсыластардың стратегиялық ядр. қарулары шоғырын, олардың соққы беруге әзірлік дәрежелерін дер кезінде анықтауға, [[шабуыл]] дайындығына кірісу уақытын алдын ала білуге аударылады. Шұғыл Барлау нақты іс-қимылдар дайындауға, оны өткізуге қажетті мәліметтер алу үшін бірлестіктер штабтары мен әскери басшылық тарапынан ұйымдастырылады. <ref name="source1">''[[Қазақ Энциклопедиясы]]''</ref> *''Тактикалық Барлау'' ұрысқа дайындықты ойдағыдай жүргізуге қажетті мәліметтер алу үшін құрама, бөлімдер мен бөлімше [[командир|командирлері]], [[штаб|штабтары]], Қарулы күштердің барлық түрлеріндегі [[әскер]], арнаулы әскер және құрамалар мен бөлімдер бастықтары тарапынан ұйымдастырылады. == Әскери барлау == '''Әскери барлау''' (Военная разведка) — қарсыластың немесе ықтимал қарсыластың қарулы күштері туралы, мемлекеттің экономикалық, моральдық-саяси жағдайы туралы мәліметтер алу және зерттеу мақсатында жүргізілетін іс-шаралар жиынтыгы. Әскери барлау стратегиялық, оперативтік және тактикалық болып үш түрге бөлінеді. Олар өзара тығыз байланысты және бірін-бірі толықтырып отырады. Әскери барлауды әскер (әскери барлау) күштері мен құралдары, арнайы органдар (агентуралық барлау) жүргізеді. <ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы:"Мектеп" ААҚ , 2001 </ref> ==Дереккөздер== <references/> {{stub}} {{wikify}} [[Санат:Әскери барлау]] [[it:Intelligence]] kd70jkbuyfprnfczdtb2k8niq6a48ed 3603665 3603386 2026-05-12T04:48:52Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3603665 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Mitrophan Grekov 26.jpg|thumb|right|250px|[[Түнгі барлау]]]] '''Барлау''', әскери істе — қарсыласушы немесе қарсылас болуы ықтимал жеке [[ел]] мен [[мемлекет|мемлекеттер]] [[коалиция|коалицияларының]] әскери-саяси жағдайы, қарулы күштері мен [[Экономика|экономикалық]] қуаты, [[әскери]] құрамдарының орналасуы және алға қойған мақсаттары жөнінде мәліметтер жинауға және зерттеуге бағытталған әскери әрекеттердің бір түрі. <ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> ''Барлау'' барлық дәрежедегі әскери басқармалар мен [[штаб|штабтар]] тарапынан жүргізіледі және көлемі, мақсаты мен міндеттері бойынша [[стратегия|стратегиялық]], шұғыл және [[тактика|тактикалық]], ал бұл іске тартылатын күштердің, олардың әрекеті мен міндеттерінің ерекшеліктеріне қарай құрлықтағы, әуедегі, теңіздегі, ғарыштық және арнаулы болып бөлінеді. Атқарылатын міндеттердің, барлау күштері мен құралдарының, сондай-ақ қарсылас жақтың мәлімет көздерінің өзіндік сипаты мен ерекшеліктеріне байланысты агенттік, әскери (тактикалық), [[радио|радиолық]], [[радиотехника]], [[артиллерия|артиллериялық]], [[инжинерия|инжинериялық]], [[радиация|радиациялық]], химиялық, биологиялық, т.б. түрлері де бар. ''Әскери Теңіз'' [[Флот|Флотында]] кемелік және гидроакустикалық Барлау түрлері жүргізіледі. Әскерді жер, су, ауа-райы ерекшеліктері жайлы, т.б. нақты мәліметтермен қамтамасыз ету үшін топогеодезиялық, гидрометеорологиялық, техникалық, тылдық және мед. Барлаулар ұйымдастырылады. ''Барлау мәліметтері'' [[Әскери күш-қуат|әскери күштердің]] [[ЖАУЫНГЕР|жауынгерлік]] әрекеттері, бақылау, фотоға түсіру, радиоэлектронды құралдарды анықтау, сәуле ұстау, іздеу, тосқауылдау, [[ТҰТҚЫН|тұтқындардан]] жауап алу, қарсылыстардан қолға түсірілген қару-жарақтар мен техникаларды, құжаттарды зерттеу, жергілікті тұрғындарға сұрау салу, т.б. арқылы алынады. *''Стратегиялық Барлау'' жоғарғы әскери басшылық тарапынан ұйымдастырылады және әр қилы әскери қимылдар барысында ықтимал қарсыластардың Қарулы күштерінің құрамын, жай-күйін және орналасуын анықтау, жаудың соғыс сипаты мен тәсілдерін, ұрыс жүргізу жоспарларын, әскери-экон. [[Потенциал|потенциалын]], қарулануы мен әскери-техникалық, әсіресе, жаппай қырып-жоятын қару түрлерінің даму келешегін, соғысқа тікелей дайындығын, т.б. айқындау мақсатында үздіксіз жүргізіліп отырады. ''Басты назар'' қарсыластардың стратегиялық ядр. қарулары шоғырын, олардың соққы беруге әзірлік дәрежелерін дер кезінде анықтауға, [[шабуыл]] дайындығына кірісу уақытын алдын ала білуге аударылады. Шұғыл Барлау нақты іс-қимылдар дайындауға, оны өткізуге қажетті мәліметтер алу үшін бірлестіктер штабтары мен әскери басшылық тарапынан ұйымдастырылады. <ref name="source1">''[[Қазақ Энциклопедиясы]]''</ref> *''Тактикалық Барлау'' ұрысқа дайындықты ойдағыдай жүргізуге қажетті мәліметтер алу үшін құрама, бөлімдер мен бөлімше [[командир|командирлері]], [[штаб|штабтары]], Қарулы күштердің барлық түрлеріндегі [[әскер]], арнаулы әскер және құрамалар мен бөлімдер бастықтары тарапынан ұйымдастырылады. == Әскери барлау == '''Әскери барлау''' (Военная разведка) — қарсыластың немесе ықтимал қарсыластың қарулы күштері туралы, мемлекеттің экономикалық, моральдық-саяси жағдайы туралы мәліметтер алу және зерттеу мақсатында жүргізілетін іс-шаралар жиынтыгы. Әскери барлау стратегиялық, оперативтік және тактикалық болып үш түрге бөлінеді. Олар өзара тығыз байланысты және бірін-бірі толықтырып отырады. Әскери барлауды әскер (әскери барлау) күштері мен құралдары, арнайы органдар (агентуралық барлау) жүргізеді. <ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы:"Мектеп" ААҚ , 2001 </ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Әскери барлау]] [[it:Intelligence]] sgowlv8rdyul775td1pzaxvmaxngy62 3603667 3603665 2026-05-12T04:51:20Z 1nter pares 146705 3603667 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Mitrophan Grekov 26.jpg|thumb|right|250px|[[Түнгі барлау]]]] '''Барлау''', әскери істе — қарсыласушы немесе қарсылас болуы ықтимал жеке [[ел]] мен [[мемлекет|мемлекеттер]] [[коалиция|коалицияларының]] әскери-саяси жағдайы, қарулы күштері мен [[Экономика|экономикалық]] қуаты, [[әскери]] құрамдарының орналасуы және алға қойған мақсаттары жөнінде мәліметтер жинауға және зерттеуге бағытталған әскери әрекеттердің бір түрі.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> ''Барлау'' барлық дәрежедегі әскери басқармалар мен [[штаб]]тар тарапынан жүргізіледі және көлемі, мақсаты мен міндеттері бойынша [[стратегия|стратегиялық]], шұғыл және [[тактика]]лық, ал бұл іске тартылатын күштердің, олардың әрекеті мен міндеттерінің ерекшеліктеріне қарай құрлықтағы, әуедегі, теңіздегі, ғарыштық және арнаулы болып бөлінеді. Атқарылатын міндеттердің, барлау күштері мен құралдарының, сондай-ақ қарсылас жақтың мәлімет көздерінің өзіндік сипаты мен ерекшеліктеріне байланысты агенттік, әскери (тактикалық), [[радио]]лық, [[радиотехника]], [[артиллерия|артиллериялық]], [[инжинерия]]лық, [[радиация|радиациялық]], химиялық, биологиялық, т.б. түрлері де бар. ''Әскери Теңіз'' [[Флот]]ында кемелік және гидроакустикалық Барлау түрлері жүргізіледі. Әскерді жер, су, ауа-райы ерекшеліктері жайлы, т.б. нақты мәліметтермен қамтамасыз ету үшін топогеодезиялық, гидрометеорологиялық, техникалық, тылдық және мед. Барлаулар ұйымдастырылады. ''Барлау мәліметтері'' [[Әскери күш-қуат|әскери күштердің]] [[жауынгер]]лік әрекеттері, бақылау, фотоға түсіру, радиоэлектронды құралдарды анықтау, сәуле ұстау, іздеу, тосқауылдау, [[тұтқын]]дардан жауап алу, қарсылыстардан қолға түсірілген қару-жарақтар мен техникаларды, құжаттарды зерттеу, жергілікті тұрғындарға сұрау салу, т.б. арқылы алынады. *''Стратегиялық Барлау'' жоғарғы әскери басшылық тарапынан ұйымдастырылады және әр қилы әскери қимылдар барысында ықтимал қарсыластардың Қарулы күштерінің құрамын, жай-күйін және орналасуын анықтау, жаудың соғыс сипаты мен тәсілдерін, ұрыс жүргізу жоспарларын, әскери-экон. [[потенциал]]ын, қарулануы мен әскери-техникалық, әсіресе, жаппай қырып-жоятын қару түрлерінің даму келешегін, соғысқа тікелей дайындығын, т.б. айқындау мақсатында үздіксіз жүргізіліп отырады. ''Басты назар'' қарсыластардың стратегиялық ядр. қарулары шоғырын, олардың соққы беруге әзірлік дәрежелерін дер кезінде анықтауға, [[шабуыл]] дайындығына кірісу уақытын алдын ала білуге аударылады. Шұғыл Барлау нақты іс-қимылдар дайындауға, оны өткізуге қажетті мәліметтер алу үшін бірлестіктер штабтары мен әскери басшылық тарапынан ұйымдастырылады.<ref>Қазақ Энциклопедиясы</ref> *''Тактикалық Барлау'' ұрысқа дайындықты ойдағыдай жүргізуге қажетті мәліметтер алу үшін құрама, бөлімдер мен бөлімше [[командир|командирлері]], [[штаб]]тары, Қарулы күштердің барлық түрлеріндегі [[әскер]], арнаулы әскер және құрамалар мен бөлімдер бастықтары тарапынан ұйымдастырылады. == Әскери барлау == '''Әскери барлау''' (Военная разведка) — қарсыластың немесе ықтимал қарсыластың қарулы күштері туралы, мемлекеттің экономикалық, моральдық-саяси жағдайы туралы мәліметтер алу және зерттеу мақсатында жүргізілетін іс-шаралар жиынтыгы. Әскери барлау стратегиялық, оперативтік және тактикалық болып үш түрге бөлінеді. Олар өзара тығыз байланысты және бірін-бірі толықтырып отырады. Әскери барлауды әскер (әскери барлау) күштері мен құралдары, арнайы органдар (агентуралық барлау) жүргізеді.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы:"Мектеп" ААҚ , 2001 </ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Әскери барлау]] [[it:Intelligence]] p3r6p6islezednhk59ziv534hdpzx2e 0 47765 3603732 3598173 2026-05-12T07:30:46Z Гулмира Исатай 179201 3603732 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы |Шынайы атауы = República Democrática de São Tomé e Príncipe |Септік = |Елтаңба = Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg |Байрақ = |Ұраны = |Әнұранның аты = Independência total |Аудио = |lat_dir =N |lat_deg =0 |lat_min =14 |lat_sec =1 |lon_dir =E |lon_deg =6 |lon_min =36 |lon_sec =46 |region = ST |CoordScale = 500000 |Картада = Location São Tomé and Príncipe AU Africa.svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[12 шілде]] [[1975 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Португалия]]дан |Тілі = [[португал тілі]] |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Сан-Томе (қала)|Сан-Томе]] |Ірі қалалары = Сан-Томе, [[Триндади (Сан-Томе және Принсипи)|Триндади]], [[Невеш (Сан-Томе және Принсипи)|Невеш]] |Басшы қызметі = [[Сан-Томе және Принсипи президенттерінің тізімі|Президенті]]<br />[[Сан-Томе және Принсипи премьер-министрлердің тізімі|Премьер-министрі]] |Басшылары = [[Эваристу Карвалью]]<br />[[Жоржи Бом Жезуш]] |Жер аумағы = 1 001 <ref>{{cite web|url=http://www.mnec.gov.st/index.php/o-pais |title=Ministério Dos Negócios Estrangeiros e Comunidades da República Democrática de São Tomé e Príncipe}}</ref> |Жер аумағы бойынша орны = 171-ші |Судың үлесі = |Этнохороним = |Жұрты = {{өсім}} 199 910 |Халық саны бойынша орны = 178-ші |Сарап жылы = 2016 |Санақ бойынша халық саны = 178 739 |Санақ жылы = 2012 |Халық тығыздығы = 199,7 |Тығыздық бойынша орны = 69-шы |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 685&nbsp;млн.<ref name="imf2">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=23&pr.y=3&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=716&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=São Tomé and Príncipe |publisher=International Monetary Fund |accessdate=2013-04-17}}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2017 |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 3,220<ref name="imf2"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = 355 млн.<ref name="imf2"/> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2017 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 1,668<ref name="imf2"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = {{өсім}} 0,589<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf |title=2016 Human Development Report|date=2016 |accessdate=21 March 2017 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2017 |АДИ бойынша орны = 143-ші |АДИ деңгейі = <span style="color:#fc0">орташа</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Сан-Томе және Принсипи добрасы]] |Интернет үйшігі = [[.st]] |ISO = |Телефон коды = 239 |Уақыт белдеуі = |Түсініктемелер = }} '''Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы''' ({{lang-pt|República Democrática de São Tomé e Príncipe}} {{IPA|[sɐ̃ũ tu'mɛ i 'pɾı̃sɨpɨ]}}) — [[Орталық Африка Республикасы|Орталық Африканың]] батыс жағалауындағы Сан-Томе және Принсипи аралдарында орналасқан мемлекет. Жер аумағы 1001 км², астанасы — Сан-Томе қаласы. Халқы жүз алпыс мың ([[2000 жыл|2000]]), негізінен африкалықтардан және португалдардан тұрады * Ресми тілі — [[португал тілі]] * Тұрғындарының 80%-ға жуығы католиктер, қалғандары протестанттар * Мемлекет басшысы — [[президент]], [[үкімет басшысы]] — [[премьер-министр]] * Жоғары заң шығарушы органы — Ұлттық халықтық жиналыс (бір палаталы парламент) * Әкімшілік жағынан 2 провинцияға бөлінеді * Ұлттық мейрамы — [[Тәуелсіздік күні]] — 12 шілде (1975). * [[Ақша бірлігі]] — добра * Сан-Томе және Принсипи [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның (1975), [[Африка одағы|Африка Одағы ұйымының]] (1975) мүшесі. Сан-Томе және Принсипи - ең кішкентай португал тілінде сөйлейтін мемелекет. == Географиясы == [[Сурет:Sao Tome e Principe.svg|thumb|250px]] Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы - аймақ бойынша, [[Африка|Африкада]] [[Сейшель аралдары|Сейшель аралдардан]] кейін ең кішкентай мемелекет. Сан-Томе және Принсипенің аралдары [[Габон|Габонның]] солтүстік-батыс жағалауынан шамамен 300 және 250 [[шақырым|шақырымдай]] [[Экватор|экваторлық]] [[Атлант мұхиты|Атлантикада]] орналасқан. Сан-Томе және Принсипи жері негізінен базальт қабаттарынан түзілген Сөнген [[вулкан]] конустары (ең биік жері 2024 м, Сан-Томе аралында) жақсы сақталған. Бұлардың кратерлерінде шағын көлдер пайда болған. Принсипи аралының климаты экваторлық, ылғалды келеді. Сан-Томе аралында экваторлықтан бірте-бірте жаңбырлы және қуаң маусымдары кезектесіп отыратын тропиктік климатқа ауысады. [[Жыл]] бойғы орташа температура 23° – 27°С. Жылдық [[жауын-шашын]] мөлш. 1000 — 3000 мм. Көпшілік жерінде ылғалды экваторлық қалың орман өседі. [[Өзен]] сағаларында мангралық өсімдік жамылғысы қалыптасқан. Жануарлар дүниесі бай емес. Ормандарда маймылдар — гверец, дрил, макака бар. Құстың көптеген түрі кездеседі. Әр түрлі тасбақа, хамелеон, жыландар, сондай-ақ шаянтәрізділер және моллюскалар тіршілік етеді. == Тарихы == Сан-Томе және Принсипиді 1471 ж. португалдар өз иелігіне айналдырды. 15 — 16 ғ-ларда Анголадан, Мозамбиктен, Жасыл Мүйіс аралдарынан қант плантацияларында жұмыс істету үшін африкалық құлдар көптеп әкелінді. 16 — 17 ғ-ларда Сан-Томе аралы [[Африка]], Вест — Үндістан және Бразилия аралығындағы құл саудасында маңызды өтпелі база болды. Жергілікті тұрғындар португал отаршыларына қарсы 16 ғ-дың басында-ақ күреске шықты. Бұл көтерілістер әр түрлі үзілістермен 1953 жылға дейін созылды. Бірте-бірте бұл көтерілістер ұйымдасқан сипат алып, ұлт-азаттық қозғалысқа айналды. Азаттық қозғалысын 1960 ж. құрылған Сан-Томе және Принсипиді азат ету к-ті басқарды. 1974 ж. қарашада қозғалыс делегациясы мен португал үкіметінің өкілдері Сан-Томе және Принсипиге тәуелсіздік беру туралы келісімге қол қойды. Сол жылы өтпелі үкімет құрылды. 1975 ж. 12 шілдеде Ұлттық жиналыс Сан-Томе және Принсипиді тәуелсіз демократиялық республика деп жариялады. == Экономикасы == Сан-Томе және Принсипи өнеркәсіп салалары дамымаған аграрлы ел. Ұлттық табыстың көпшілік бөлігі а. ш-нан түседі. Экономикасы елдің бұрынғы метрополиясы [[Португалия]]мен тығыз байланысты. Басты дақылдары мен жемістері — [[какао]], [[кофе]], [[майлы]] және [[кокосты пальма]], банан. Елдің ішкі қажеті үшін [[тары]], маниок, [[жүгері]], ямс егіледі. [[Мал шаруашылығы]], [[Егіншілік|егіншілікке]] қосалқы рөл атқарады. Балық ш. дамыған. Теңізден тасбақа, сегізаяқ, ұлу, т.б. ауланады. Экспортқа какао, кофе, банан, пальма майын шығарады. Импортының негізін өнеркәсіп, мұнай және тамақ өнімдері, құрылыс материалдары, электроника құрайды. Ұлттық табыстың жан басына шаққандағы мөлш. шамамен 1000 АҚШ долларына тең. Негізгі сауда серіктестері: [[Португалия]], [[Германия|ГФР]], [[Нидерланд]], [[Қытай]]. == Ішікі Политикасы == 1972 жылы Африка Одағы Ұйымы MLSTP / PCD-ті мойындады, бірақ 1975 жылы тәуелсіздік алғанға дейін Сан-Томе мен Принсипи Португалия арқылы сыртқы байланыстарды жүзеге асырды. Тәуелсіздік танылғаннан кейін Сан-Томе мен Принсипи Шығыс блокпен қарым-қатынасты жақсартуға тырысты, бірақ көрсетілген көмек көлеміне қанағаттанбау бұл елді басқа одақтастар іздеуге мәжбүр етті. Нәтижесінде Сан-Томе және Принсипи президенті Мануэль Пинто да Костаның Габон президенті Омар Бонгомен кездесуі елдер арасындағы қарым-қатынастың жақсаруына әкелді. Мануэль Пинто да Коста да сыртқы істер және жоспарлау министрлерін ауыстырды, өйткені екеуі де солшыл саясаткерлер болды. Сан-Томе мен Принсипидің Батыс әлемінің көмегіне толықтай дерлік тәуелділігі, кеңестік көмектің жеткіліксіздігінен және африкалық көршілермен қарым-қатынастың жақсаруынан көңілі қалуымен бірге сыртқы саясаттың қайта бағдарлануына ықпал етті [12]. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{commonscat|São Tomé and Príncipe|Сан-Томе және Принсипи}} === Үкімет сайттары === * [http://www.presidencia.st/ Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы Президентінің ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051022122318/http://www.presidencia.st/ |date=2005-10-22 }} {{ref-pt}} * [http://www.parlamento.st/ Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы Ұлттық жиналысының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430035407/http://www.parlamento.st/ |date=2011-04-30 }} {{ref-pt}} * [http://www.ine.st Ұлттық статистика институты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091113141805/http://www.ine.st/ |date=2009-11-13 }} {{ref-pt}} {{wikify}} {{Навигациялық блок |тақырып = Сан-Томе және Принсипи |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Африка елдері |Африка одағы |CPLP |Франкофония }} [[Санат:Сан-Томе және Принсипи|*]] {{Stub}} at1oqd20yj5lg4y2lgkkbsdik8h84xr 3603735 3603732 2026-05-12T07:32:37Z Гулмира Исатай 179201 /* */ 3603735 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы |Шынайы атауы = República Democrática de São Tomé e Príncipe |Септік = |Елтаңба = Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg |Байрақ = |Ұраны = |Әнұранның аты = Independência total |Аудио = |lat_dir =N |lat_deg =0 |lat_min =14 |lat_sec =1 |lon_dir =E |lon_deg =6 |lon_min =36 |lon_sec =46 |region = ST |CoordScale = 500000 |Картада = Location São Tomé and Príncipe AU Africa.svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[12 шілде]] [[1975 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Португалия]]дан |Тілі = [[португал тілі]] |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Сан-Томе (қала)|Сан-Томе]] |Ірі қалалары = Сан-Томе, [[Триндади (Сан-Томе және Принсипи)|Триндади]], [[Невеш (Сан-Томе және Принсипи)|Невеш]] |Басшы қызметі = [[Сан-Томе және Принсипи президенттерінің тізімі|Президенті]]<br />[[Сан-Томе және Принсипи премьер-министрлердің тізімі|Премьер-министрі]] |Басшылары = [[Эваристу Карвалью]]<br />[[Жоржи Бом Жезуш]] |Жер аумағы = 1 001 <ref>{{cite web|url=http://www.mnec.gov.st/index.php/o-pais |title=Ministério Dos Negócios Estrangeiros e Comunidades da República Democrática de São Tomé e Príncipe}}</ref> |Жер аумағы бойынша орны = 171-ші |Судың үлесі = |Этнохороним = |Жұрты = {{өсім}} 199 910 |Халық саны бойынша орны = 178-ші |Сарап жылы = 2016 |Санақ бойынша халық саны = 178 739 |Санақ жылы = 2012 |Халық тығыздығы = 199,7 |Тығыздық бойынша орны = 69-шы |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 685&nbsp;млн.<ref name="imf2">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=23&pr.y=3&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=716&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=São Tomé and Príncipe |publisher=International Monetary Fund |accessdate=2013-04-17}}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2017 |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 3,220<ref name="imf2"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = 355 млн.<ref name="imf2"/> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2017 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 1,668<ref name="imf2"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = {{өсім}} 0,589<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf |title=2016 Human Development Report|date=2016 |accessdate=21 March 2017 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2017 |АДИ бойынша орны = 143-ші |АДИ деңгейі = <span style="color:#fc0">орташа</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Сан-Томе және Принсипи добрасы]] |Интернет үйшігі = [[.st]] |ISO = |Телефон коды = 239 |Уақыт белдеуі = |Түсініктемелер = }} '''Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы''' ({{lang-pt|República Democrática de São Tomé e Príncipe}} {{IPA|[sɐ̃ũ tu'mɛ i 'pɾı̃sɨpɨ]}}) — [[Орталық Африка Республикасы|Орталық Африканың]] батыс жағалауындағы Сан-Томе және Принсипи аралдарында орналасқан мемлекет. Жер аумағы 1001 км², астанасы — Сан-Томе қаласы. Халқы жүз алпыс мың ([[2000 жыл|2000]]), негізінен африкалықтардан және португалдардан тұрады * Ресми тілі — [[португал тілі]] * Тұрғындарының сексен пайызға жуығы католиктер, қалғандары протестанттар * Мемлекет басшысы — [[президент]], [[үкімет басшысы]] — [[премьер-министр]] * Жоғары заң шығарушы органы — Ұлттық халықтық жиналыс (бір палаталы парламент) * Әкімшілік жағынан екі провинцияға бөлінеді * Ұлттық мейрамы — [[Тәуелсіздік күні]] — он екінші шілде (1975). * [[Ақша бірлігі]] — добра * Сан-Томе және Принсипи [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның (1975), [[Африка одағы|Африка Одағы ұйымының]] (1975) мүшесі. Сан-Томе және Принсипи - ең кішкентай португал тілінде сөйлейтін мемелекет. == Географиясы == [[Сурет:Sao Tome e Principe.svg|thumb|250px]] Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы - аймақ бойынша, [[Африка|Африкада]] [[Сейшель аралдары|Сейшель аралдардан]] кейін ең кішкентай мемелекет. Сан-Томе және Принсипенің аралдары [[Габон|Габонның]] солтүстік-батыс жағалауынан шамамен 300 және 250 [[шақырым|шақырымдай]] [[Экватор|экваторлық]] [[Атлант мұхиты|Атлантикада]] орналасқан. Сан-Томе және Принсипи жері негізінен базальт қабаттарынан түзілген Сөнген [[вулкан]] конустары (ең биік жері 2024 м, Сан-Томе аралында) жақсы сақталған. Бұлардың кратерлерінде шағын көлдер пайда болған. Принсипи аралының климаты экваторлық, ылғалды келеді. Сан-Томе аралында экваторлықтан бірте-бірте жаңбырлы және қуаң маусымдары кезектесіп отыратын тропиктік климатқа ауысады. [[Жыл]] бойғы орташа температура 23° – 27°С. Жылдық [[жауын-шашын]] мөлш. 1000 — 3000 мм. Көпшілік жерінде ылғалды экваторлық қалың орман өседі. [[Өзен]] сағаларында мангралық өсімдік жамылғысы қалыптасқан. Жануарлар дүниесі бай емес. Ормандарда маймылдар — гверец, дрил, макака бар. Құстың көптеген түрі кездеседі. Әр түрлі тасбақа, хамелеон, жыландар, сондай-ақ шаянтәрізділер және моллюскалар тіршілік етеді. == Тарихы == Сан-Томе және Принсипиді 1471 ж. португалдар өз иелігіне айналдырды. 15 — 16 ғ-ларда Анголадан, Мозамбиктен, Жасыл Мүйіс аралдарынан қант плантацияларында жұмыс істету үшін африкалық құлдар көптеп әкелінді. 16 — 17 ғ-ларда Сан-Томе аралы [[Африка]], Вест — Үндістан және Бразилия аралығындағы құл саудасында маңызды өтпелі база болды. Жергілікті тұрғындар португал отаршыларына қарсы 16 ғ-дың басында-ақ күреске шықты. Бұл көтерілістер әр түрлі үзілістермен 1953 жылға дейін созылды. Бірте-бірте бұл көтерілістер ұйымдасқан сипат алып, ұлт-азаттық қозғалысқа айналды. Азаттық қозғалысын 1960 ж. құрылған Сан-Томе және Принсипиді азат ету к-ті басқарды. 1974 ж. қарашада қозғалыс делегациясы мен португал үкіметінің өкілдері Сан-Томе және Принсипиге тәуелсіздік беру туралы келісімге қол қойды. Сол жылы өтпелі үкімет құрылды. 1975 ж. 12 шілдеде Ұлттық жиналыс Сан-Томе және Принсипиді тәуелсіз демократиялық республика деп жариялады. == Экономикасы == Сан-Томе және Принсипи өнеркәсіп салалары дамымаған аграрлы ел. Ұлттық табыстың көпшілік бөлігі а. ш-нан түседі. Экономикасы елдің бұрынғы метрополиясы [[Португалия]]мен тығыз байланысты. Басты дақылдары мен жемістері — [[какао]], [[кофе]], [[майлы]] және [[кокосты пальма]], банан. Елдің ішкі қажеті үшін [[тары]], маниок, [[жүгері]], ямс егіледі. [[Мал шаруашылығы]], [[Егіншілік|егіншілікке]] қосалқы рөл атқарады. Балық ш. дамыған. Теңізден тасбақа, сегізаяқ, ұлу, т.б. ауланады. Экспортқа какао, кофе, банан, пальма майын шығарады. Импортының негізін өнеркәсіп, мұнай және тамақ өнімдері, құрылыс материалдары, электроника құрайды. Ұлттық табыстың жан басына шаққандағы мөлш. шамамен 1000 АҚШ долларына тең. Негізгі сауда серіктестері: [[Португалия]], [[Германия|ГФР]], [[Нидерланд]], [[Қытай]]. == Ішікі Политикасы == 1972 жылы Африка Одағы Ұйымы MLSTP / PCD-ті мойындады, бірақ 1975 жылы тәуелсіздік алғанға дейін Сан-Томе мен Принсипи Португалия арқылы сыртқы байланыстарды жүзеге асырды. Тәуелсіздік танылғаннан кейін Сан-Томе мен Принсипи Шығыс блокпен қарым-қатынасты жақсартуға тырысты, бірақ көрсетілген көмек көлеміне қанағаттанбау бұл елді басқа одақтастар іздеуге мәжбүр етті. Нәтижесінде Сан-Томе және Принсипи президенті Мануэль Пинто да Костаның Габон президенті Омар Бонгомен кездесуі елдер арасындағы қарым-қатынастың жақсаруына әкелді. Мануэль Пинто да Коста да сыртқы істер және жоспарлау министрлерін ауыстырды, өйткені екеуі де солшыл саясаткерлер болды. Сан-Томе мен Принсипидің Батыс әлемінің көмегіне толықтай дерлік тәуелділігі, кеңестік көмектің жеткіліксіздігінен және африкалық көршілермен қарым-қатынастың жақсаруынан көңілі қалуымен бірге сыртқы саясаттың қайта бағдарлануына ықпал етті [12]. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{commonscat|São Tomé and Príncipe|Сан-Томе және Принсипи}} === Үкімет сайттары === * [http://www.presidencia.st/ Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы Президентінің ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051022122318/http://www.presidencia.st/ |date=2005-10-22 }} {{ref-pt}} * [http://www.parlamento.st/ Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы Ұлттық жиналысының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430035407/http://www.parlamento.st/ |date=2011-04-30 }} {{ref-pt}} * [http://www.ine.st Ұлттық статистика институты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091113141805/http://www.ine.st/ |date=2009-11-13 }} {{ref-pt}} {{wikify}} {{Навигациялық блок |тақырып = Сан-Томе және Принсипи |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Африка елдері |Африка одағы |CPLP |Франкофония }} [[Санат:Сан-Томе және Принсипи|*]] {{Stub}} b6o54lml2410ie4fljkm33duduve03c 3603745 3603735 2026-05-12T08:05:56Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Гулмира Исатай|Гулмира Исатай]] ([[User talk:Гулмира Исатай|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3598173 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы |Шынайы атауы = República Democrática de São Tomé e Príncipe |Септік = |Елтаңба = Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg |Байрақ = |Ұраны = |Әнұранның аты = Independência total |Аудио = |lat_dir =N |lat_deg =0 |lat_min =14 |lat_sec =1 |lon_dir =E |lon_deg =6 |lon_min =36 |lon_sec =46 |region = ST |CoordScale = 500000 |Картада = Location São Tomé and Príncipe AU Africa.svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[12 шілде]] [[1975 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Португалия]]дан |Тілі = [[португал тілі]] |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Сан-Томе (қала)|Сан-Томе]] |Ірі қалалары = Сан-Томе, [[Триндади (Сан-Томе және Принсипи)|Триндади]], [[Невеш (Сан-Томе және Принсипи)|Невеш]] |Басшы қызметі = [[Сан-Томе және Принсипи президенттерінің тізімі|Президенті]]<br />[[Сан-Томе және Принсипи премьер-министрлердің тізімі|Премьер-министрі]] |Басшылары = [[Эваристу Карвалью]]<br />[[Жоржи Бом Жезуш]] |Жер аумағы = 1 001 <ref>{{cite web|url=http://www.mnec.gov.st/index.php/o-pais |title=Ministério Dos Negócios Estrangeiros e Comunidades da República Democrática de São Tomé e Príncipe}}</ref> |Жер аумағы бойынша орны = 171-ші |Судың үлесі = |Этнохороним = |Жұрты = {{өсім}} 199 910 |Халық саны бойынша орны = 178-ші |Сарап жылы = 2016 |Санақ бойынша халық саны = 178 739 |Санақ жылы = 2012 |Халық тығыздығы = 199,7 |Тығыздық бойынша орны = 69-шы |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 685&nbsp;млн.<ref name="imf2">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=23&pr.y=3&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=716&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=São Tomé and Príncipe |publisher=International Monetary Fund |accessdate=2013-04-17}}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2017 |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 3,220<ref name="imf2"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = 355 млн.<ref name="imf2"/> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2017 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 1,668<ref name="imf2"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = {{өсім}} 0,589<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf |title=2016 Human Development Report|date=2016 |accessdate=21 March 2017 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2017 |АДИ бойынша орны = 143-ші |АДИ деңгейі = <span style="color:#fc0">орташа</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Сан-Томе және Принсипи добрасы]] |Интернет үйшігі = [[.st]] |ISO = |Телефон коды = 239 |Уақыт белдеуі = |Түсініктемелер = }} '''Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы''' ({{lang-pt|República Democrática de São Tomé e Príncipe}} {{IPA|[sɐ̃ũ tu'mɛ i 'pɾı̃sɨpɨ]}}) — [[Орталық Африка Республикасы|Орталық Африканың]] батыс жағалауындағы Сан-Томе және Принсипи аралдарында орналасқан мемлекет. Жер аумағы 1001 км², астанасы — Сан-Томе қаласы. Халқы 160 мың ([[2000 жыл|2000]]), негізінен африкалықтардан және португалдардан тұрады * Ресми тілі — [[португал тілі]] * Тұрғындарының 80%-ға жуығы католиктер, қалғандары протестанттар * Мемлекет басшысы — [[президент]], [[үкімет басшысы]] — [[премьер-министр]] * Жоғары заң шығарушы органы — Ұлттық халықтық жиналыс (бір палаталы парламент) * Әкімшілік жағынан 2 провинцияға бөлінеді * Ұлттық мейрамы — [[Тәуелсіздік күні]] — 12 шілде (1975). * [[Ақша бірлігі]] — добра * Сан-Томе және Принсипи [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның (1975), [[Африка одағы|Африка Одағы ұйымының]] (1975) мүшесі. Сан-Томе және Принсипи - ең кішкентай португал тілінде сөйлейтін мемелекет. == Географиясы == [[Сурет:Sao Tome e Principe.svg|thumb|250px]] Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы - аймақ бойынша, [[Африка|Африкада]] [[Сейшель аралдары|Сейшель аралдардан]] кейін ең кішкентай мемелекет. Сан-Томе және Принсипенің аралдары [[Габон|Габонның]] солтүстік-батыс жағалауынан шамамен 300 және 250 [[шақырым|шақырымдай]] [[Экватор|экваторлық]] [[Атлант мұхиты|Атлантикада]] орналасқан. Сан-Томе және Принсипи жері негізінен базальт қабаттарынан түзілген Сөнген [[вулкан]] конустары (ең биік жері 2024 м, Сан-Томе аралында) жақсы сақталған. Бұлардың кратерлерінде шағын көлдер пайда болған. Принсипи аралының климаты экваторлық, ылғалды келеді. Сан-Томе аралында экваторлықтан бірте-бірте жаңбырлы және қуаң маусымдары кезектесіп отыратын тропиктік климатқа ауысады. [[Жыл]] бойғы орташа температура 23° – 27°С. Жылдық [[жауын-шашын]] мөлш. 1000 — 3000 мм. Көпшілік жерінде ылғалды экваторлық қалың орман өседі. [[Өзен]] сағаларында мангралық өсімдік жамылғысы қалыптасқан. Жануарлар дүниесі бай емес. Ормандарда маймылдар — гверец, дрил, макака бар. Құстың көптеген түрі кездеседі. Әр түрлі тасбақа, хамелеон, жыландар, сондай-ақ шаянтәрізділер және моллюскалар тіршілік етеді. == Тарихы == Сан-Томе және Принсипиді 1471 ж. португалдар өз иелігіне айналдырды. 15 — 16 ғ-ларда Анголадан, Мозамбиктен, Жасыл Мүйіс аралдарынан қант плантацияларында жұмыс істету үшін африкалық құлдар көптеп әкелінді. 16 — 17 ғ-ларда Сан-Томе аралы [[Африка]], Вест — Үндістан және Бразилия аралығындағы құл саудасында маңызды өтпелі база болды. Жергілікті тұрғындар португал отаршыларына қарсы 16 ғ-дың басында-ақ күреске шықты. Бұл көтерілістер әр түрлі үзілістермен 1953 жылға дейін созылды. Бірте-бірте бұл көтерілістер ұйымдасқан сипат алып, ұлт-азаттық қозғалысқа айналды. Азаттық қозғалысын 1960 ж. құрылған Сан-Томе және Принсипиді азат ету к-ті басқарды. 1974 ж. қарашада қозғалыс делегациясы мен португал үкіметінің өкілдері Сан-Томе және Принсипиге тәуелсіздік беру туралы келісімге қол қойды. Сол жылы өтпелі үкімет құрылды. 1975 ж. 12 шілдеде Ұлттық жиналыс Сан-Томе және Принсипиді тәуелсіз демократиялық республика деп жариялады. == Экономикасы == Сан-Томе және Принсипи өнеркәсіп салалары дамымаған аграрлы ел. Ұлттық табыстың көпшілік бөлігі а. ш-нан түседі. Экономикасы елдің бұрынғы метрополиясы [[Португалия]]мен тығыз байланысты. Басты дақылдары мен жемістері — [[какао]], [[кофе]], [[майлы]] және [[кокосты пальма]], банан. Елдің ішкі қажеті үшін [[тары]], маниок, [[жүгері]], ямс егіледі. [[Мал шаруашылығы]], [[Егіншілік|егіншілікке]] қосалқы рөл атқарады. Балық ш. дамыған. Теңізден тасбақа, сегізаяқ, ұлу, т.б. ауланады. Экспортқа какао, кофе, банан, пальма майын шығарады. Импортының негізін өнеркәсіп, мұнай және тамақ өнімдері, құрылыс материалдары, электроника құрайды. Ұлттық табыстың жан басына шаққандағы мөлш. шамамен 1000 АҚШ долларына тең. Негізгі сауда серіктестері: [[Португалия]], [[Германия|ГФР]], [[Нидерланд]], [[Қытай]]. == Ішікі Политикасы == 1972 жылы Африка Одағы Ұйымы MLSTP / PCD-ті мойындады, бірақ 1975 жылы тәуелсіздік алғанға дейін Сан-Томе мен Принсипи Португалия арқылы сыртқы байланыстарды жүзеге асырды. Тәуелсіздік танылғаннан кейін Сан-Томе мен Принсипи Шығыс блокпен қарым-қатынасты жақсартуға тырысты, бірақ көрсетілген көмек көлеміне қанағаттанбау бұл елді басқа одақтастар іздеуге мәжбүр етті. Нәтижесінде Сан-Томе және Принсипи президенті Мануэль Пинто да Костаның Габон президенті Омар Бонгомен кездесуі елдер арасындағы қарым-қатынастың жақсаруына әкелді. Мануэль Пинто да Коста да сыртқы істер және жоспарлау министрлерін ауыстырды, өйткені екеуі де солшыл саясаткерлер болды. Сан-Томе мен Принсипидің Батыс әлемінің көмегіне толықтай дерлік тәуелділігі, кеңестік көмектің жеткіліксіздігінен және африкалық көршілермен қарым-қатынастың жақсаруынан көңілі қалуымен бірге сыртқы саясаттың қайта бағдарлануына ықпал етті [12]. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{commonscat|São Tomé and Príncipe|Сан-Томе және Принсипи}} === Үкімет сайттары === * [http://www.presidencia.st/ Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы Президентінің ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051022122318/http://www.presidencia.st/ |date=2005-10-22 }} {{ref-pt}} * [http://www.parlamento.st/ Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы Ұлттық жиналысының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430035407/http://www.parlamento.st/ |date=2011-04-30 }} {{ref-pt}} * [http://www.ine.st Ұлттық статистика институты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091113141805/http://www.ine.st/ |date=2009-11-13 }} {{ref-pt}} {{wikify}} {{Навигациялық блок |тақырып = Сан-Томе және Принсипи |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Африка елдері |Африка одағы |CPLP |Франкофония }} [[Санат:Сан-Томе және Принсипи|*]] {{Stub}} 8iitr53dxwhac311s50s8mws93q6p8n 3603746 3603745 2026-05-12T08:07:07Z 1nter pares 146705 3603746 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы |Шынайы атауы = República Democrática de São Tomé e Príncipe |Септік = |Елтаңба = Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg |Байрақ = |Ұраны = |Әнұранның аты = Independência total |Аудио = |lat_dir =N |lat_deg =0 |lat_min =14 |lat_sec =1 |lon_dir =E |lon_deg =6 |lon_min =36 |lon_sec =46 |region = ST |CoordScale = 500000 |Картада = Location São Tomé and Príncipe AU Africa.svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |Үкімет түрі = |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[12 шілде]] [[1975 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Португалия]]дан |Тілі = [[португал тілі]] |Мемлекеттік діні = |Астанасы = [[Сан-Томе (қала)|Сан-Томе]] |Ірі қалалары = Сан-Томе, [[Триндади (Сан-Томе және Принсипи)|Триндади]], [[Невеш (Сан-Томе және Принсипи)|Невеш]] |Басшы қызметі = [[Сан-Томе және Принсипи президенттерінің тізімі|Президенті]]<br />[[Сан-Томе және Принсипи премьер-министрлердің тізімі|Премьер-министрі]] |Басшылары = [[Эваристу Карвалью]]<br />[[Жоржи Бом Жезуш]] |Жер аумағы = 1 001 <ref>{{cite web|url=http://www.mnec.gov.st/index.php/o-pais |title=Ministério Dos Negócios Estrangeiros e Comunidades da República Democrática de São Tomé e Príncipe}}</ref> |Жер аумағы бойынша орны = 171-ші |Судың үлесі = |Этнохороним = |Жұрты = {{өсім}} 199 910 |Халық саны бойынша орны = 178-ші |Сарап жылы = 2016 |Санақ бойынша халық саны = 178 739 |Санақ жылы = 2012 |Халық тығыздығы = 199,7 |Тығыздық бойынша орны = 69-шы |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 685&nbsp;млн.<ref name="imf2">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=23&pr.y=3&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=716&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=São Tomé and Príncipe |publisher=International Monetary Fund |accessdate=2013-04-17}}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2017 |ЖІӨ (АҚТ) орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 3,220<ref name="imf2"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = |ЖІӨ (номинал) = 355 млн.<ref name="imf2"/> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2017 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 1,668<ref name="imf2"/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = |АДИ = {{өсім}} 0,589<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf |title=2016 Human Development Report|date=2016 |accessdate=21 March 2017 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2017 |АДИ бойынша орны = 143-ші |АДИ деңгейі = <span style="color:#fc0">орташа</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Сан-Томе және Принсипи добрасы]] |Интернет үйшігі = [[.st]] |ISO = |Телефон коды = 239 |Уақыт белдеуі = |Түсініктемелер = }} '''Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы''' ({{lang-pt|República Democrática de São Tomé e Príncipe}} {{IPA|[sɐ̃ũ tu'mɛ i 'pɾı̃sɨpɨ]}}) — [[Орталық Африка Республикасы|Орталық Африканың]] батыс жағалауындағы Сан-Томе және Принсипи аралдарында орналасқан мемлекет. Жер аумағы 1001 км², астанасы — Сан-Томе қаласы. Халқы 160 мың ([[2000 жыл|2000]]), негізінен африкалықтардан және португалдардан тұрады * Ресми тілі — [[португал тілі]] * Тұрғындарының 80%-ға жуығы католиктер, қалғандары протестанттар * Мемлекет басшысы — [[президент]], [[үкімет басшысы]] — [[премьер-министр]] * Жоғары заң шығарушы органы — Ұлттық халықтық жиналыс (бір палаталы парламент) * Әкімшілік жағынан 2 провинцияға бөлінеді * Ұлттық мейрамы — [[Тәуелсіздік күні]] — 12 шілде (1975). * [[Ақша бірлігі]] — добра * Сан-Томе және Принсипи [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның (1975), [[Африка одағы|Африка Одағы ұйымының]] (1975) мүшесі. Сан-Томе және Принсипи - ең кішкентай португал тілінде сөйлейтін мемелекет. == Географиясы == [[Сурет:Sao Tome e Principe.svg|thumb|250px]] Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы - аймақ бойынша, [[Африка|Африкада]] [[Сейшель аралдары|Сейшель аралдардан]] кейін ең кішкентай мемелекет. Сан-Томе және Принсипенің аралдары [[Габон|Габонның]] солтүстік-батыс жағалауынан шамамен 300 және 250 [[шақырым|шақырымдай]] [[Экватор|экваторлық]] [[Атлант мұхиты|Атлантикада]] орналасқан. Сан-Томе және Принсипи жері негізінен базальт қабаттарынан түзілген Сөнген [[вулкан]] конустары (ең биік жері 2024 м, Сан-Томе аралында) жақсы сақталған. Бұлардың кратерлерінде шағын көлдер пайда болған. Принсипи аралының климаты экваторлық, ылғалды келеді. Сан-Томе аралында экваторлықтан бірте-бірте жаңбырлы және қуаң маусымдары кезектесіп отыратын тропиктік климатқа ауысады. [[Жыл]] бойғы орташа температура 23° – 27°С. Жылдық [[жауын-шашын]] мөлш. 1000 — 3000 мм. Көпшілік жерінде ылғалды экваторлық қалың орман өседі. [[Өзен]] сағаларында мангралық өсімдік жамылғысы қалыптасқан. Жануарлар дүниесі бай емес. Ормандарда маймылдар — гверец, дрил, макака бар. Құстың көптеген түрі кездеседі. Әр түрлі тасбақа, хамелеон, жыландар, сондай-ақ шаянтәрізділер және моллюскалар тіршілік етеді. == Тарихы == Сан-Томе және Принсипиді 1471 ж. португалдар өз иелігіне айналдырды. 15 — 16 ғ-ларда Анголадан, Мозамбиктен, Жасыл Мүйіс аралдарынан қант плантацияларында жұмыс істету үшін африкалық құлдар көптеп әкелінді. 16 — 17 ғ-ларда Сан-Томе аралы [[Африка]], Вест — Үндістан және Бразилия аралығындағы құл саудасында маңызды өтпелі база болды. Жергілікті тұрғындар португал отаршыларына қарсы 16 ғ-дың басында-ақ күреске шықты. Бұл көтерілістер әр түрлі үзілістермен 1953 жылға дейін созылды. Бірте-бірте бұл көтерілістер ұйымдасқан сипат алып, ұлт-азаттық қозғалысқа айналды. Азаттық қозғалысын 1960 ж. құрылған Сан-Томе және Принсипиді азат ету к-ті басқарды. 1974 ж. қарашада қозғалыс делегациясы мен португал үкіметінің өкілдері Сан-Томе және Принсипиге тәуелсіздік беру туралы келісімге қол қойды. Сол жылы өтпелі үкімет құрылды. 1975 ж. 12 шілдеде Ұлттық жиналыс Сан-Томе және Принсипиді тәуелсіз демократиялық республика деп жариялады. == Экономикасы == Сан-Томе және Принсипи өнеркәсіп салалары дамымаған аграрлы ел. Ұлттық табыстың көпшілік бөлігі а. ш-нан түседі. Экономикасы елдің бұрынғы метрополиясы [[Португалия]]мен тығыз байланысты. Басты дақылдары мен жемістері — [[какао]], [[кофе]], [[майлы]] және [[кокосты пальма]], банан. Елдің ішкі қажеті үшін [[тары]], маниок, [[жүгері]], ямс егіледі. [[Мал шаруашылығы]], [[Егіншілік|егіншілікке]] қосалқы рөл атқарады. Балық ш. дамыған. Теңізден тасбақа, сегізаяқ, ұлу, т.б. ауланады. Экспортқа какао, кофе, банан, пальма майын шығарады. Импортының негізін өнеркәсіп, мұнай және тамақ өнімдері, құрылыс материалдары, электроника құрайды. Ұлттық табыстың жан басына шаққандағы мөлш. шамамен 1000 АҚШ долларына тең. Негізгі сауда серіктестері: [[Португалия]], [[Германия|ГФР]], [[Нидерланд]], [[Қытай]]. == Ішкі саясаты == 1972 жылы Африка Одағы Ұйымы MLSTP / PCD-ті мойындады, бірақ 1975 жылы тәуелсіздік алғанға дейін Сан-Томе мен Принсипи Португалия арқылы сыртқы байланыстарды жүзеге асырды. Тәуелсіздік танылғаннан кейін Сан-Томе мен Принсипи Шығыс блокпен қарым-қатынасты жақсартуға тырысты, бірақ көрсетілген көмек көлеміне қанағаттанбау бұл елді басқа одақтастар іздеуге мәжбүр етті. Нәтижесінде Сан-Томе және Принсипи президенті Мануэль Пинто да Костаның Габон президенті Омар Бонгомен кездесуі елдер арасындағы қарым-қатынастың жақсаруына әкелді. Мануэль Пинто да Коста да сыртқы істер және жоспарлау министрлерін ауыстырды, өйткені екеуі де солшыл саясаткерлер болды. Сан-Томе мен Принсипидің Батыс әлемінің көмегіне толықтай дерлік тәуелділігі, кеңестік көмектің жеткіліксіздігінен және африкалық көршілермен қарым-қатынастың жақсаруынан көңілі қалуымен бірге сыртқы саясаттың қайта бағдарлануына ықпал етті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{commonscat|São Tomé and Príncipe|Сан-Томе және Принсипи}} === Үкімет сайттары === * [http://www.presidencia.st/ Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы Президентінің ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051022122318/http://www.presidencia.st/ |date=2005-10-22 }} {{ref-pt}} * [http://www.parlamento.st/ Сан-Томе және Принсипи Демократиялық Республикасы Ұлттық жиналысының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430035407/http://www.parlamento.st/ |date=2011-04-30 }} {{ref-pt}} * [http://www.ine.st Ұлттық статистика институты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091113141805/http://www.ine.st/ |date=2009-11-13 }} {{ref-pt}} {{wikify}} {{Навигациялық блок |тақырып = Сан-Томе және Принсипи |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Африка елдері |Африка одағы |CPLP |Франкофония }} [[Санат:Сан-Томе және Принсипи|*]] {{Stub}} 1rl8av1155lyevwfp1roo621d7ya14g 10 58856 3603381 3599981 2026-05-11T14:44:47Z Nurken 111493 3603381 wikitext text/x-wiki {{Басты бет/Түйін | түйін = {{Flatlist|'''[[Портал:Ағымдағы оқиғалар|Ағымдағы оқиғалар]]:''' [[Ирандағы соғыс (2026)|Ирандағы соғыс]]{{*}}[[Ауғанстан–Пәкістан соғысы]]{{*}}[[Газадағы соғыс|Газа соғысы]]{{*}}[[Судандағы үшінші азамат соғысы|Судандағы азамат соғысы]]{{*}}[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] <Small>([[Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (2022 жылдан бастап)|хронологиясы]])</small> }} <!-- Ағымдағы оқиғалардың бірінің суреттемесі --> [[Сурет:Muhtar Shaxan Kazak poet.jpg|оңға|100px]] <!-- Нақты оқиғалар --> * [[20 сәуір]] — 83 жасында қазақ ақыны, драматургі мен саяси қайраткері '''[[Мұхтар Шаханов]]''' (''суретте'') қайтыс болды. * [[12 сәуір]] — [[Мажарстан]]дағы '''[[Мажарстандағы парламент сайлауы (2026)|парламент сайлауы нәтижесінде]]''' [[Петер Мадияр]]дың партиясы жеңіп, 16 жыл бойы билік құрған [[Виктор Орбан]] премьер-министрліктен кетпек. * [[1 сәуір]] — '''«[[Артемида II]]»''' миссиясының аясында [[НАСА|NASA]] төрт ғарышкері бар басқарылатын ғарыш кемесін [[Ай (серік)|Айды]] айналып өтуге ұшырды. * [[20 наурыз]] — америкалық [[актёр]] '''[[Чак Норрис]]''' 86 жасында қайтыс болды. * [[15 наурыз]] — «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығының '''[[Оскар (2026)|98-марапаттау рәсімінде]]''' «[[Шайқас артынан шайқас]]» фильмі 6 мәрте сыйлық иегері атанды. * [[15 наурыз]] — Қазақстанда '''[[Қазақстандағы референдум (2026)|референдум]]''' нәтижесінде [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|жаңа Конституция]] қабылданды. {{Flatlist| *'''[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі|Жақында қайтыс болғандар]]:''' [[Бақыт Ниязбекқызы Түменова|Бақыт Түменова]]{{*}}[[Мұхтар Шаханов]]{{*}}[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев|Есмұхан Обаев]]{{*}}[[Валерий Никитич Рухледев|Валерий Рухледев]]{{*}}[[Зұқай Шәрбақынұлы]]{{*}}[[Раиса Сәлмағамбетқызы Күзденбаева|Раиса Күзденбаева]]{{*}}[[Джон Майкл Бишоп]] }} }} <noinclude> {{doc}} </noinclude> f48ilvlj13ekzzr5ooaiocqd76rx8lq 0 59638 3603456 3244540 2026-05-11T19:27:25Z Айша Искакова 164905 3603456 wikitext text/x-wiki '''Май қышқылы''' — бір негізді қаныққан [[карбон]] қышқылы. Ол жағымсыз иісті түссіз сұйықтық, суда және органикалық еріткіштерде жақсы ериді. [[Көміртегі]] тізбегінің құрылысына байланысты май қышқылының екі [[изомер]]і бар: * н-май қышқылы CH3CH2 CH2COOH (қайнау t 163ӘС, тығыздығы 20ӘС-та 0,953 г/см3) * изомай қышқылы (CH3)2CHCOOH (қайнау t 155ӘС, тығыздығы 20ӘС-та 0,949 г/см3) Қызыл фосфор қатысында май қышқылын бромдағанда -бром пропион қышқылы түзіледі. Өнеркәсіпте май қышқылын бутил спиртін тотықтыру, құрамында [[крахмал]] бар қалдықты (35-40ӘС) ашыту арқылы алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} * [[Қазақ энциклопедиясы]] {{бастама}} {{уики}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Карбон қышқылдары]] hjvvmutt7bqiwuxnw0n7njpfd49g6mp 0 75592 3603429 3528856 2026-05-11T17:20:23Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Фото_Қойлыбай_Қаражанұлы.jpg|Фото_Қойлыбай_Қаражанұлы.jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Infrogmation|Infrogmation]] [[commons:File:Фото_Қойлыбай_Қаражанұлы.jpg|жойған]], себебі: per [[:c:Commons:Deletion requ 3603429 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Қойлыбай Қаражанов |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 1937 |Туған жері = [[Қарашағыр]], {{туғанжері|Маңғыстау ауданы|Маңғыстау ауданында}}, [[Маңғыстау облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Мансабы = [[жазушы]], [[Педагогика|педагог]] |Азаматтығы = {{KAZ}}<br>{{USSR}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Қойлыбай Қаражанов''' (1937 жылы туған, [[Маңғыстау ауданы]] [[Қарашағыр ауылы]]) — [[Педагогика|педагог]], Қазақ КСР-і «Халық ағарту ісінің үздігі». Маңғыстау облысының, Маңғыстау ауданының құрметті азаматы{{дереккөзі келтірілмеген}}. == Өмірбаяны == *Орал педагогикалық институттын бітірген. *1960 – 83 жылы Тұщықұдық, 1-Май, Шайыр орта мектептерінде мұғалім, мектеп директоры, 1983 – 91 жылы Қызан ауылдық кеңесінің төрағасы, 1991 – 92 жылы «Тұщықұдық» кеңшары партия комитетінің хатшысы, 1995 – 99 жылы БУТТ мекемесінде инженер-техник. == Марапаттары == *«В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» мерекелік медалімен марапатталған. "Еңбек ардагері" медалімен, облыстық партия комитеті мен Кеңес атқару комитетінің Құрмет грамоталарымен марапатталған. *Қазақ ССР Халық ағарту ісінің озық қызметкері, Қазақстан Республикасы Журналистер Одағының мүшесі, Маңғыстау облысының құрметті азаматы, Тұщықұдық ауылының және Маңғыстау ауданының Құрметті азаматы. == Еңбектері == Өлкенің көрнекті тұлғалары Қ.Сарғожаев туралы "Тағдыр тауқыметінен тағылым", ғалым-дәрігер Е.Оразақов туралы "Антына адал азамат", заңгер Ү.Сағымбаев туралы "Әке рухына тағзым", Маңғыстау ауданының 80 жыллдығына орай "Аудан асқан асулар", "Ұрпаққа ұлағат" кітаптарының авторы және Ұлы Жеңістің 65,70 жылдығына орай шығарылған "Тағзым 1-3", "Адай көтерілісі 1-2" атты жинақтарды құрастырушылардың бірі. <ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007 </ref> <ref>«Қазақ Совет энциклопедиясы» (12 томдық), Алматы, 1972 – 1978; </ref> <ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997; </ref> <ref>«Қазақ тілі» энциклопедиясы, Алматы, 1998; </ref> <ref>«Атырау» энциклопедиясы, Алматы, 2000; </ref> <ref>«Қазақ әдебиеті» энциклопедиясы, Алматы, 2001; </ref> <ref>«Қазақ өнері» энциклопедиясы, Алматы, 2002; </ref> <ref>«Батыс Қазақстан облысы» энциклопедиясы, Алматы, 2002; </ref> <ref>«Қазақстанның қорықтары мен ұлттық бақтары», Алматы, 2006; </ref> <ref>«Красная книга Казахстана», Алматы, 2006; </ref> <ref>«Маңғыстау өсімдіктерінің каталогы», Ақтау, 2006; </ref> <ref>«Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007. </ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Stub}} [[Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:Қазақстан педагогтары]] 4x8h2dsvmqflhpwnh151bxo8b5uk7t7 0 97914 3603731 2133804 2026-05-12T07:29:23Z Гулмира Исатай 179201 3603731 wikitext text/x-wiki '''Николай Павлович Александров''' (15.12.1924 ж.т., Шығыс Қазақстан облысы Шемонайха ауданы Верхубинка а.) - [[монументті өнер]] шебері, мүсінші. II дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Алматы көркемсурет (1951) жөне Санкт-Петербургтің көркем өнеркәсіп училищесін (1957) бітірген. Ол "Түбіт шәлі" (1967), "Қымыз" (1968), тағы басқа графикалық жұмыстардың және "Жарық ебелегі" (1978), "Бостандық жан тебірентер жақсы сөз" (1985), т.б. [[мүсін]]дік еңбектердің авторы. Әр түрлі монументті өнер туындылары бар. Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1958) 1-дәрежелі [[Отан соғысы]] орденімен, медальдармен марапатталған.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] rbuiodvuqt7ww2r1k4i3gcz5d6cjfjf 3603748 3603731 2026-05-12T08:09:15Z 1nter pares 146705 3603748 wikitext text/x-wiki '''Николай Павлович Александров''' ([[15 желтоқсан]] [[1924 жыл|1924]], Шығыс Қазақстан облысы, Шемонайха ауданы Верхубинка а.) — [[монументті өнер]] шебері, мүсінші. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Алматы көркемсурет (1951) жөне Санкт-Петербургтің көркем өнеркәсіп училищесін (1957) бітірген. Ол "Түбіт шәлі" (1967), "Қымыз" (1968), тағы басқа графикалық жұмыстардың және "Жарық ебелегі" (1978), "Бостандық жан тебірентер жақсы сөз" (1985), т.б. [[мүсін]]дік еңбектердің авторы. Әр түрлі монументті өнер туындылары бар. Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1958) 1-дәрежелі [[Отан соғысы]] орденімен, медальдармен марапатталған.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Stub:Қазақ мәдениеті}} [[Санат:Тұлғалар]] 43hlmkjam6xpajkylimpc8gyh8wc9mk 0 100205 3603727 2393413 2026-05-12T07:21:13Z Гулмира Исатай 179201 3603727 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography |subject_name = Елена Павловна Николаева | image_name = | image_size = | image_caption = | date_of_birth = 22.01.1940 | place_of_birth = [[Алматы]] | date_of_death = | place_of_death = | occupation = қолөнер шебері | spouse = }} '''Елена Павловна Николаева''' (1940) - қолөнер шебері. [[Алматы]] көркемсурет (1962), [[Санкт-Петербург]]тегі жоғарғы көркем-өнеркәсіп училищесін бітірген (1967). 1967 жылдан шығармалық жұмыста болды. 1972 - 1976 ж. [[Алматы]] көркемсурет училещесінде ұстаздық етті. Николаева негізінен дәстүрлі халық өнерін дамытуға үлес қосты. Оның "Шекспир" панносы (1970), "Сәндік портреттер" (1973), "Жаңарған өлке" (1979) триптихы, "Монтажшылар" (1984) композициясы, "Жеңіспен оралды" (1985), т.б. гобелендері бар. 1981 ж. [[Қазақстан (қонақ үй)|"Қазақстан" қонақ үйіндегі]] ([[Алматы]]) "Қазақстан" гобелінен (басқалармен бірге) [[Қазақстан]] Мемлекеттік сыйлығы берілді. 1993 ж. [[Ресей]]ге қоныс аударды.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} 8nbjgg3ari18b8b0x3d5hre1iusdl0k 3603729 3603727 2026-05-12T07:22:06Z Гулмира Исатай 179201 /* */ 3603729 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography |subject_name = Елена Павловна Николаева | image_name = | image_size = | image_caption = | date_of_birth = 22.01.1940 | place_of_birth = [[Алматы]] | date_of_death = | place_of_death = | occupation = қолөнер шебері | spouse = }} '''Елена Павловна Николаева''' (1940) - қолөнер шебері. [[Алматы]] көркемсурет (1962), [[Санкт-Петербург]]тегі жоғарғы көркем-өнеркәсіп училищесін бітірген (1967). 1967 жылдан шығармалық жұмыста болды. 1972 - 1976 ж. [[Алматы]] көркемсурет училищесінде ұстаздық етті. Николаева негізінен дәстүрлі халық өнерін дамытуға үлес қосты. Оның "Шекспир" панносы (1970), "Сәндік портреттер" (1973), "Жаңарған өлке" (1979) триптихы, "Монтажшылар" (1984) композициясы, "Жеңіспен оралды" (1985), т.б. гобелендері бар. 1981 ж. [[Қазақстан (қонақ үй)|"Қазақстан" қонақ үйіндегі]] ([[Алматы]]) "Қазақстан" гобелінен (басқалармен бірге) [[Қазақстан]] Мемлекеттік сыйлығы берілді. 1993 ж. [[Ресей]]ге қоныс аударды.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} ticbdoovukfn5r6mwl7a76eyaroo7u9 3603730 3603729 2026-05-12T07:26:47Z Гулмира Исатай 179201 3603730 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography |subject_name = Елена Павловна Николаева | image_name = | image_size = | image_caption = | date_of_birth = 22.01.1940 | place_of_birth = [[Алматы]] | date_of_death = | place_of_death = | occupation = қолөнер шебері | spouse = }} '''Елена Павловна Николаева''' (1940) - қолөнер шебері. [[Алматы]] көркемсурет (1962), [[Санкт-Петербург]]тегі жоғарғы көркем-өнеркәсіп училищесін бітірген (1967). 1967 жылдан шығармалық жұмыста болды. 1972 - 1976 ж. [[Алматы]] көркемсурет училещесінде ұстаздық етті. Николаева негізінен дәстүрлі халық өнерін дамытуға үлес қосты. Оның "Шекспир" панносы (1970), "Сәндік портреттер" (1973), "Жаңарған өлке" (1979) триптихы, "Монтажшылар" (1984) композициясы, "Жеңіспен оралды" (1985), т.б. гобелендері бар. 1981 ж. [[Қазақстан (қонақ үй)|"Қазақстан" қонақ үйіндегі]] ([[Алматы]]) "Қазақстан" гобеленінен (басқалармен бірге) [[Қазақстан]] Мемлекеттік сыйлығы берілді. 1993 ж. [[Ресей]]ге қоныс аударды.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} h3j6z1nhnd8a8byv796lh29kjxu71he 0 104797 3603755 3339080 2026-05-12T08:24:45Z Casserium 68287 /* */ 3603755 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Сыздық Жұматайұлы Әбішев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің іс басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 8 қараша 1995 | Басқаруын аяқтады = шілде 1996 | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары = [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] | Ізбасары = [[[[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң іс басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = маусым 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1995 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_2 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br/>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] | Ізашары_2 = ''Министрлер кабинетiнiң іс басқармасы құрылды'' | Ізбасары_2 = ''Министрлер кабинетiнiң аппаратының басшысы ретінде [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]]'' | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 22 маусым 1993 | Басқаруын аяқтады_3 = 13 маусым 1994 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_3 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Туған күні = 10.6.1936 | Туған жері = {{туғанжері|Қарағанды|[[Қарағандыда}}, [[[[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = 1998 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = Мәскеу кеңес шаруашылығы институты | Мамандығы = экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Сыздық Жұматайұлы Әбішев''' ([[10 маусым]] [[1936 жыл|1936]], [[Шу ауданы]], [[Жамбыл облысы]] — [[27 шілде]] [[1998 жыл|1998]], [[Астана]]) — қазақстандық саясаткер, экономист, 1990 жылдары Сыртқы экономикалық байланыстар министрі және Президенттің іс басқарушысы болған. Экономика ғылымдарының кандидаты. [[Қарағанды]] қаласының тумасы. Мәскеудегі Кеңес шаруашылығы институтын экономист мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолын 1957 ж. «Қарағандыкөмір» комбинатының шахтасында слесарь болып бастады. 1963 жылдан Қарағанды қаласындағы сауда орындарында әр түрлі басшылық қызметтерді атқарып, 1977 ж. Жезқазған облыстық атқару комитетінде сауда басқармасының басшысы болып тағайындалды. 1979-1990 ж. Республикалық «Ет және сүт саудасы» кеңсесінің басшысы, ҚазКСР Сауда министрінің 1-ші орынбасары, ҚазКСР Министрлер Кеңесінің жанындағы республикалық шаруашылық есептегі бірлестігінің бас директоры, 1900- 1994 ж. ҚазКСР Сыртқы экономикалық байланыс министрі, [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары |Премьер-Министр орынбасары]], 1994 жылдан ҚР Министрлер Кабинетінің іс басқарушысы, ҚР-ның [[Германия]]дағы бас консулы, ҚР Президентінің іс басқарушысы, ҚР Президенті Әкімшілігінің наградалар бөлімінің меңгерушісі болды. «Құрмет» орденімен, медальдармен марапатталған.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Дереккөздер== <references/> {{Stub:Қарағанды облысы: Энциклопедия }} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарағанды облысы]] [[Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары]] csp15c9m623oa0iqdb7f0bgzkthffo5 3603758 3603755 2026-05-12T08:26:06Z Casserium 68287 /* */ 3603758 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Сыздық Жұматайұлы Әбішев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің іс басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 8 қараша 1995 | Басқаруын аяқтады = шілде 1996 | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары = [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] | Ізбасары = [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң іс басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = маусым 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1995 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_2 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br/>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] | Ізашары_2 = ''Министрлер кабинетiнiң іс басқармасы құрылды'' | Ізбасары_2 = ''Министрлер кабинетi аппаратының басшысы ретінде [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]]'' | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 22 маусым 1993 | Басқаруын аяқтады_3 = 13 маусым 1994 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_3 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Туған күні = 1936 | Туған жері = {{туғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = 1998 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = Мәскеу кеңес шаруашылығы институты | Мамандығы = экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Сыздық Жұматайұлы Әбішев''' ([[10 маусым]] [[1936 жыл|1936]], [[Шу ауданы]], [[Жамбыл облысы]] — [[27 шілде]] [[1998 жыл|1998]], [[Астана]]) — қазақстандық саясаткер, экономист, 1990 жылдары Сыртқы экономикалық байланыстар министрі және Президенттің іс басқарушысы болған. Экономика ғылымдарының кандидаты. [[Қарағанды]] қаласының тумасы. Мәскеудегі Кеңес шаруашылығы институтын экономист мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолын 1957 ж. «Қарағандыкөмір» комбинатының шахтасында слесарь болып бастады. 1963 жылдан Қарағанды қаласындағы сауда орындарында әр түрлі басшылық қызметтерді атқарып, 1977 ж. Жезқазған облыстық атқару комитетінде сауда басқармасының басшысы болып тағайындалды. 1979-1990 ж. Республикалық «Ет және сүт саудасы» кеңсесінің басшысы, ҚазКСР Сауда министрінің 1-ші орынбасары, ҚазКСР Министрлер Кеңесінің жанындағы республикалық шаруашылық есептегі бірлестігінің бас директоры, 1900- 1994 ж. ҚазКСР Сыртқы экономикалық байланыс министрі, [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары |Премьер-Министр орынбасары]], 1994 жылдан ҚР Министрлер Кабинетінің іс басқарушысы, ҚР-ның [[Германия]]дағы бас консулы, ҚР Президентінің іс басқарушысы, ҚР Президенті Әкімшілігінің наградалар бөлімінің меңгерушісі болды. «Құрмет» орденімен, медальдармен марапатталған.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Дереккөздер== <references/> {{Stub:Қарағанды облысы: Энциклопедия }} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарағанды облысы]] [[Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары]] m9z0m6wmoju34gay46v66boif9t7nbn 3603766 3603758 2026-05-12T08:35:00Z Casserium 68287 /* */ 3603766 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Сыздық Жұматайұлы Әбішев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің іс басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 8 қараша 1995 | Басқаруын аяқтады = шілде 1996 | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары = [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] | Ізбасары = [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң іс басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = маусым 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1995 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_2 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br/>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] | Ізашары_2 = ''Министрлер кабинетiнiң іс басқармасы құрылды'' | Ізбасары_2 = ''Министрлер кабинетi аппаратының басшысы ретінде [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]]'' | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 22 маусым 1993 | Басқаруын аяқтады_3 = 13 маусым 1994 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_3 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы экономикалық байланыстар министрлігі|Сыртқы экономикалық байланыстар министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = ақпан 1990 | Басқаруын аяқтады_4 = маусым 1994 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_4 = [[Ұзақбай Қараманов]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] | Ізашары_4 = ''мемлекеттік комитет құрылды'' | Ізбасары_4 = ''министрлік жойылды'' | Туған күні = 9.12.1936 | Туған жері = {{туғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = 20.8.1998 | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақстан]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = Мәскеу кеңес шаруашылығы институты | Мамандығы = экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Сыздық Жұматайұлы Әбішев''' ([[9 желтоқсан]] [[1936 жыл|1936]], [[Қарағанды]] — [[20 тамыз]] [[1998 жыл|1998]]) — қазақстандық саясаткер, экономист, 1990 жылдары Сыртқы экономикалық байланыстар министрі және Президенттің іс басқарушысы болған. Экономика ғылымдарының кандидаты. [[Қарағанды]] қаласының тумасы. Мәскеудегі Кеңес шаруашылығы институтын экономист мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолын 1957 ж. «Қарағандыкөмір» комбинатының шахтасында слесарь болып бастады. 1963 жылдан Қарағанды қаласындағы сауда орындарында әр түрлі басшылық қызметтерді атқарып, 1977 ж. Жезқазған облыстық атқару комитетінде сауда басқармасының басшысы болып тағайындалды. 1979-1990 ж. Республикалық «Ет және сүт саудасы» кеңсесінің басшысы, ҚазКСР Сауда министрінің 1-ші орынбасары, ҚазКСР Министрлер Кеңесінің жанындағы республикалық шаруашылық есептегі бірлестігінің бас директоры, 1990-1994 ж. ҚазКСР Сыртқы экономикалық байланыс министрі, 1993-1994 ж. [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министр орынбасары]], 1994 жылдан ҚР Министрлер Кабинетінің іс басқарушысы, 1995 жылдан [[Германия]]ның [[Майндағы Франкфурт]] қаласындағы ҚР-ның бас консулы, ҚР Президентінің іс басқарушысы, 1996 жылдан ҚР Президенті Әкімшілігінің наградалар бөлімінің меңгерушісі болды. 1996 жылдың желтоқсанында зейнеткерлікке шықты. «Құрмет» орденімен, медальдармен марапатталған.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Дереккөздер== <references/> {{Stub:Қарағанды облысы: Энциклопедия }} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарағанды облысы]] [[Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары]] bs5keu5uzdttbwpoojxv4ewtz43vb39 3603773 3603766 2026-05-12T08:41:44Z Casserium 68287 /* */ 3603773 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Сыздық Жұматайұлы Әбішев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің іс басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 8 қараша 1995 | Басқаруын аяқтады = шілде 1996 | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары = [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] | Ізбасары = [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң іс басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = маусым 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1995 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_2 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br/>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] | Ізашары_2 = ''Министрлер кабинетiнiң іс басқармасы құрылды'' | Ізбасары_2 = ''Министрлер кабинетi аппаратының басшысы ретінде [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]]'' | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 22 маусым 1993 | Басқаруын аяқтады_3 = 13 маусым 1994 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_3 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы экономикалық байланыстар министрлігі|Сыртқы экономикалық байланыстар министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = ақпан 1990 | Басқаруын аяқтады_4 = маусым 1994<br>{{small|(1990 жылғы желтоқсанға дейін ''Сыртқы экономикалық байланыстар жөніндегі мемлекеттік комитет'' деп аталған)}} | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_4 = [[Ұзақбай Қараманұлы Қараманов|Ұзақбай Қараманов]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] | Ізашары_4 = ''мемлекеттік комитет құрылды'' | Ізбасары_4 = ''министрлік жойылды; Өнеркәсiп және сауда министрі ретінде [[Вячеслав Васильевич Костюченко|Вячеслав Костюченко]]'' | Туған күні = 9.12.1936 | Туған жері = {{туғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = 20.8.1998 | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = Мәскеу кеңес шаруашылығы институты | Мамандығы = экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Сыздық Жұматайұлы Әбішев''' ([[9 желтоқсан]] [[1936 жыл|1936]], [[Қарағанды]] — [[20 тамыз]] [[1998 жыл|1998]]) — қазақстандық саясаткер, экономист, 1990 жылдары Сыртқы экономикалық байланыстар министрі және Президенттің іс басқарушысы болған. Экономика ғылымдарының кандидаты. [[Қарағанды]] қаласының тумасы. Мәскеудегі Кеңес шаруашылығы институтын экономист мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолын 1957 ж. «Қарағандыкөмір» комбинатының шахтасында слесарь болып бастады. 1963 жылдан Қарағанды қаласындағы сауда орындарында әр түрлі басшылық қызметтерді атқарып, 1977 ж. Жезқазған облыстық атқару комитетінде сауда басқармасының басшысы болып тағайындалды. 1979-1990 ж. Республикалық «Ет және сүт саудасы» кеңсесінің басшысы, ҚазКСР Сауда министрінің 1-ші орынбасары, ҚазКСР Министрлер Кеңесінің жанындағы республикалық шаруашылық есептегі бірлестігінің бас директоры, 1990-1994 ж. ҚазКСР Сыртқы экономикалық байланыс министрі, 1993-1994 ж. [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министр орынбасары]], 1994 жылдан ҚР Министрлер Кабинетінің іс басқарушысы, 1995 жылдан [[Германия]]ның [[Майндағы Франкфурт]] қаласындағы ҚР-ның бас консулы, ҚР Президентінің іс басқарушысы, 1996 жылдан ҚР Президенті Әкімшілігінің наградалар бөлімінің меңгерушісі болды. 1996 жылдың желтоқсанында зейнеткерлікке шықты. 1998 жылы өмірден өтті. «Құрмет» орденімен, медальдармен марапатталған.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Дереккөздер== <references/> {{Stub:Қарағанды облысы: Энциклопедия }} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарағанды облысы]] [[Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары]] 4uxk4o12d6k3v7w2ge85cuktg270br5 3603777 3603773 2026-05-12T08:45:39Z Casserium 68287 /* */ 3603777 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Сыздық Жұматайұлы Әбішев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің іс басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 8 қараша 1995 | Басқаруын аяқтады = шілде 1996 | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары = [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] | Ізбасары = [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң іс басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = маусым 1994 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1995 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_2 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br/>[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]] | Ізашары_2 = ''Министрлер кабинетiнiң іс басқармасы құрылды'' | Ізбасары_2 = ''Министрлер кабинетi аппаратының басшысы ретінде [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]]'' | Титулы_3 = [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-министрдің орынбасары]] | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 22 маусым 1993 | Басқаруын аяқтады_3 = 13 маусым 1994 | Президент_3 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_3 = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Сыртқы экономикалық байланыстар министрлігі|Сыртқы экономикалық байланыстар министрі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = ақпан 1990 | Басқаруын аяқтады_4 = маусым 1994<br>{{small|(1990 жылғы желтоқсанға дейін ''Сыртқы экономикалық байланыстар жөніндегі мемлекеттік комитет'' деп аталған)}} | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер_4 = [[Ұзақбай Қараманұлы Қараманов|Ұзақбай Қараманов]]<br>[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] | Ізашары_4 = ''мемлекеттік комитет құрылды'' | Ізбасары_4 = ''министрлік жойылды; Өнеркәсiп және сауда министрі ретінде [[Вячеслав Васильевич Костюченко|Вячеслав Костюченко]]'' | Туған күні = 9.12.1936 | Туған жері = {{туғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қарағанды облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = 20.8.1998 | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = Мәскеу кеңес шаруашылығы институты | Мамандығы = экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Сыздық Жұматайұлы Әбішев''' ([[9 желтоқсан]] [[1936 жыл|1936]], [[Қарағанды]] — [[20 тамыз]] [[1998 жыл|1998]]) — қазақстандық саясаткер, экономист, 1990 жылдары Сыртқы экономикалық байланыстар министрі және Президенттің іс басқарушысы болған. Экономика ғылымдарының кандидаты. [[Қарағанды]] қаласының тумасы. Мәскеудегі Кеңес шаруашылығы институтын экономист мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолын 1957 ж. «Қарағандыкөмір» комбинатының шахтасында слесарь болып бастады. 1963 жылдан Қарағанды қаласындағы сауда орындарында әр түрлі басшылық қызметтерді атқарып, 1977 ж. Жезқазған облыстық атқару комитетінде сауда басқармасының басшысы болып тағайындалды. 1979-1990 ж. Республикалық «Ет және сүт саудасы» кеңсесінің басшысы, ҚазКСР Сауда министрінің 1-ші орынбасары, ҚазКСР Министрлер Кеңесінің жанындағы республикалық шаруашылық есептегі бірлестігінің бас директоры, 1990-1994 ж. ҚазКСР Сыртқы экономикалық байланыс министрі, 1993-1994 ж. [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары|Премьер-Министр орынбасары]], 1994 жылдан ҚР Министрлер Кабинетінің іс басқарушысы, 1995 жылдан [[Германия]]ның [[Майндағы Франкфурт]] қаласындағы ҚР-ның бас консулы, ҚР Президентінің іс басқарушысы, 1996 жылдан ҚР Президенті Әкімшілігінің наградалар бөлімінің меңгерушісі болды. 1996 жылдың желтоқсанында зейнеткерлікке шықты. 1998 жылы өмірден өтті. «Құрмет» орденімен, медальдармен марапатталған.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Дереккөздер== <references/> {{Stub:Қарағанды облысы: Энциклопедия }} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарағанды облысы]] [[Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары]] fpbny1vi23antoxk2dj9ho96xt38afm 0 111102 3603666 3602273 2026-05-12T04:48:53Z Айгулик 160093 3603666 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Жәмила Керімбайқызы Отарбекова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 02.03.1966 |Туған жері = [[Жамбыл облысы]], {{туғанжері|Қаратау|Қаратауда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}} |Ғылыми аясы = тіл білімі |Жұмыс орны = Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті |Ғылыми дәрежесі = филология ғылымдарының кандидаты |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті |Ғылыми жетекші = [[Сейілбек Мұқамеджарұлы Исаев]] |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі}} |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Жәмила Керімбайқызы Отарбекова''' ([[2 наурыз]] [[1966 жыл|1966]], [[Жамбыл облысы]], [[Қаратау (қала)|Қаратау қаласы]]) — [[Тіл Білімі|тіл білімі]] маманы, [[филология]] ғылыми кандидаты (1997). == Еңбек жолы == * 1983–1984 жылдары [[Алматы]]да СМУ-13 құрылыс белімінде жұмыс істеді. * Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтының [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті|қазақ тілі]] мен [[әдебиет]]і факультетін бітірген (1988). * 1988–1990 жылдары Қаратау қаласындағы [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қазақ политехникалық институты]]ның бөлімшесінде оқытушы. * 1991–1993 жылдары [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті|Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтында]] аспирант. * 1995 жылдан бастап осы [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті|институтта]] аға оқытушы. * ҚР ҒМ ғылым академиясының корр.-мүшесі [[Исаев Сейілбек Мұқамеджарұлы|С. Исаевтың]] жетекшілігімен «[[Жами ат-тауарих]]» тіліндегі сөзжасам деген тақырыпта кандидаты диссертациясын қорғады. * 5 [[мақала]] жариялады.<ref>Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3</ref> == Еңбектері == === Монография === Қазақ тіліндегі деривативті және релятивті қосымшалардың функционалды-семантикалық сипаты // Монография. Алматы, 2017, 10 б.т. === Оқулықтар мен оқу құралдары === * Қазіргі қазақ тіліндегі сөзжасам проблемалары жайында Алматы, 2000 ТП, Ануар. (көмекші құрал). 2 б.т. 43 б.; * Қазіргі қазақ тіліндегі сөзжасамның жалпы мәселелері мен сөзжасамдық тәсілдер жайында // Алматы, Білім, 2001. Оқу құралы 5,3 б.т. 85 бет.; * Қазақ тілі термин дерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздіктері. Әскери іс. Алматы. Мектеп, 2001 (түсіндірме сөздік) 52 б.т. 480 бет. (Авторлар ұжымы).; * Қазіргі қазақ тілі бойынша тест жинағы А., 2003 11, 4 б.т. (көмекші құрал), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі курсы бойынша сырттай оқитын студенттерге арналған әдістемелік нұсқау А., 2003. 4,8 б.т. (көмекші құрал (авт. бірл.); * Қазақ тіл білімі бойынша тест жинағы А., 2004. 12,5 б.т (Көмекші құрал), (авт. бірл.); * Қазақ тіл білімі бойынша әдістемелік нұсқау. А., 2004 4,5 б.т (әдістемелік нұсқау), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі курсы бойынша сырттай оқитын студенттерге арналған бақылау-жаттығу жұмыстары А. 2004 ж. 67 б. (Көмекші құрал), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі морфологиясынан өздік жұмыс тапсырмалары. А., 2004 ж., 107 бет, 6,7 б.т. (әдістемелік құрал), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі курсы бойынша сырттай бөлім студенттеріне арналған әдістемелік құрал (Мектепке дейінгі және бастауыш білім» мамандықтары үшін) А.,2004. 98 бет 6.4 б.т. (әдістемелік құрал). (авт. бірл.); * Жоғары оқу орындарында қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы, 2009. 277 бет. Оқу құралы. (авт. бірл.); * Қазақ тілі (авиация мамандығы студенттері үшін). Алматы, 2009. 8 б.т. Оқу құралы (авт. бірл); * Қазіргі қазақ тілі морфологиясынан өздік жұмыс тапсырмалары. Алматы, 2011. 142 бет. 9 б.т. Жұмыс дәптері (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі салалары бойынша тапсырмалар. Оқу құралы. Алматы: ҚазМемҚызПУ, 2012. – 85 бет.10, 6 б.т. (Т.Ермекова т.б.); * Студент пен оқытушының бірлескен өздік жұмысын ұйымдастыру әдістемесі. Оқу құралы. Алматы: ҚазМемҚызПУ, 2012. – 159 бет 9,9 б.т. (А.Сатбекова, Т.Ермекова, М.Қанабекова, т.б.); * Қазіргі қазақ тілі сөзжасамы бойынша студенттердің өздік жұмыс тапсырмалары. Алматы: ҚазМемҚызПУ, 2013. - 102 бет. 10,6 б.т. (Ғ.Б.Шойбекова). * Нормативті қазақ тілі // Алматы, ҚазМемҚызПУ, 2015. 154 б. 9,6 б.т. (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілінің лексикологиясы мен лексикографиясы бойынша өздік жұмыс тапсырмалары. «Қыздар университеті» баспасы, 2019. 9,6 б.т. Ж.Отарбекова, Б.Нуржанова, П.Байтимбетова, А.Дауткулова; * Қазіргі қазақ тілі морфологиясы курс бойынша Блум таксономиясына негізделген сабақтар. Әдістемелік құралы. «Қыздар университеті» баспасы, 2019. 10 б.т.; * Ж.Отарбекова, Г.Тоқтыбаева, А.Тоқбаева. Қазақ тілі. Мұғалімге арналған әдістемелік нұсқаулық. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2024. 108 б.; * Ж.К.Отарбекова, Г.Қ.Абдирасилова, С.А.Оданова. Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар: негізгі білім беру деңгейінің 7-сыныбына арналған. - Астана: «Arman-PV baspasy», 2024. – 92 б.; * Ж.К.Отарбекова, С.А.Оданова. Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар жинағы: жалпы білім беретін мектептің 7-сынып мұғалімдеріне арналған әдістемелік құрал. – Астана: «Арман-ПВ» баспасы, 2024. – 44 б.; * Ж.Отарбекова, Г.Тоқтыбаева, А.Тоқбаева. Қазақ тілі: негізгі білім беру деңгейінің 7-сынып оқушыларына арналған оқулық. – Астана: «Arman-PV baspasy», 2024. – 272 бет. === Мектеп оқулықтары === * Қазақ тілі. 12 жылдық мектептің 5-сыныбы үшін Байқау оқулығы. Мектеп, 2007, 2008 жж. 278 бет (авт. бірл.); * 12 жылдық мектептің 5-сыныбының Қазақ тілі оқулығына әдістемелік нұсқау Мектеп, 2007 ж. 68 бет (әдістемелік құрал). (авт. бірл.); * 5–6-сыныптар үшін қазақ тілінен тест жинағы. 1-кітап, 2011 ж. 7 б.т. (авт. бірл.); * 7–8-сыныптар үшін қазақ тілінен тест жинағы. 2-кітап. 2011 ж. 13 б.т. (авт. бірл.); * 9–10–11-сыныптар үшін қазақ тілінен тест жинағы. 3-кітап. 2011 ж. 10 б.т. (авт. бірл.); * Қазақ тілі. Жұмыс дәптері. Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқу құралы. Арман-ПВ баспасы, 2016. - 48 бет (Ермекова Т., Қасымбек А.); * Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған оқулық Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 144 б. (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Р. Мұнасаева); * Қазақ тілі. Мұғалім кітабы. Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 136 б (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Р. Мұнасаева); * Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар жинағы. 5 сынып Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 44 б.(авторлары: Т.Н. Ермекова, Ж.К. Отарбекова, С.А. Оданова); * Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2018. 208 бет. (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева) 208 бет. 11,76 б.т; * Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар. Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 116 бет (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева); * Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар жинағы. 6 сынып (авторлары: Т.Н. Ермекова, Ж.К. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева) Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 20 бет; * Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар. Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева. Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2018. 116 бет; * Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар Т. Ермекова, Ж. Отарбекова Г.Б, Тоқтыбаева Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2018. 2 б.т.; * Қазақ тілі: негізгі білім беру деңгейінің 8-сынып оқушыларына арналған оқулық. / Ж.К.Отарбекова, А.Е.Тоқбаева, Г.Б.Тоқтыбаева. – Астана: «Arman-PV baspasy», 2026. – 256 бет; * Отарбекова Ж.К. ж.б. Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар: негізгі білім беру деңгейінің 8-сынып оқушыларына арналған. Ж.К.Отарбекова, А.Е.Тоқбаева, Қ.Д.Тұрсынова. – Астана: «Arman-PV baspasy», 2026. – 92 бет. == Жарияланымдар == === ҚР ҒжЖБМ Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ғылыми қызметтің негізгі нәтижелерін жариялау үшін ұсынатын басылымдарда жарияланға мақалалар === * Сөзжасам мәселелері және оның түркологияда зерттелуі // Ізденіс-Поиск журналы. 1996. № 1. 5-11-б; * Сөзжасамдық ұғымдар терминдер түрінде // Қазақ тілі мен әдебиеті, 1996 № 4. 100-103-б; * «Жами-ат-тауарих» тіліндегі сөздердің қосарлану арқылы жасалуы және сөзжасамға қатысы // Қазақ тілі мен әдебиеті, 1996. №7-8. 79-86-б; * Қайталама қос сөздердің лексика-грамматикалық сипаты мен сөзжасамға қатысы // Ізденіс-Поиск журналы. 2000 ж. № 6. 10-14-б.; * Қос сөз жасаудың сипаты жайында // Тілтаным. А., 2001.; * Туынды сөздің лексикалық және сөзжасамдық мағынасының ара қатынасы жайында // Ұлт тағылымы. Ғылыми педагогикалық басылым. №4 2010, 259-262 б.; * Етіс жұрнақтары сөз тудыра ма? // Журнал «ҚазҰУ Хабаршысы» Филология сериясы. №4-5, 140-142-б.; * Сан есім сөзжасамының даулы мәселелері // Журнал «Қазақ тілі мен әдебиеті. №10.2010, 95-104-б.; * Туынды сөздің сөзжасамдық мағынасын анықтау мәселесі жайында // Тілтаным. №3 2010, 124-129-б.; * Зат есімнің кейбір реңк мәнді жұрнақтарының функциясы жайында // Тілтаным. №4. 2010, 25-28-б.; * Сөзжасам қосымшаларының сандық-сапалық сипаты // Ұлт тағылымы. №4. 2010, 248-251-б.; * Сөзжасамның кейбір қосымшаларының семантикалық дамуы // Ізденіс. №1 2011, 198-201-б.; * Ортағасырлық ескерткіш тіліндегі қос қызметті қосымшалар // Ясауи атындағы қазақ-түрік университеті. Хабаршы. Филология сериясы. Түркістан. №2. 2011, 26-29-б.; * Тіл дамуының философиялық заңдылықтары // Тілтаным. №1. 2011, 101-105-б.; * Қазіргі қазақ тілі морфологиясы мен сөзжасамындағы күрделі етістік мәселесі жайында // ҚазҰУ Хабаршысы. Филология сериясы. №1. 2012, 93-96-бб.; * Критериалды бағалау арқылы білім алушының құзіреттілігін қалыптастыру // Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Филология ғылымдары сериясы. №2 (52) 2015, 168-172 б.( Л.Әділбекова , А.Оразқан); * Көне түркі сөздігіндегі соматикалық фразеологизмдердің жасалуы мен уәждемесі// Л.Гумилев атындағы Евразия ұлттық университеті. Хабаршы. №5 (120). 2017. 622-626 –бб. (Шойбекова Ғ.); * Қазақ тіліндегі деривативтік қосымшалардың функциялық сипаты жайында// Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінің хабаршысы. Филология сериясы. № 1. 2018. 122-127-б. (Шойбекова Ғ.); * Қазақ тіліндегі сөзжасамдық валенттілік жайында. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетi .ХАБАРШЫ «Филология ғылымдары» сериясы, №1(63), 2018. 84-89-бб.; * Қазақ тіліндегі өсиет концептісі. Қазақстанның ғылымы мен өмірі. №2 (77) 2019. 171-176-бб. (Нұргалиева Н.Б.); * Қазақ фольклорындағы дәстүрлі ментальдік және ұлттық таным. 30-34-бб. Абай ат. ҰПУ Хабаршысы. «Филология ғылымдары» сериясы . №1(67).2019. (Балабекова Қ.Ш.); * Тұрмыс-салт ертегілеріне лингвостатистикалық талдау. Абай атындағы ҚазҰПУ-нің Хабаршысы, «Филология ғылымдарының» сериясы, №4 (70), 2019ж.35-40-бб. (Балабекова Қ.Ш.) http://sp.kaznpu.kz/docs/jurnal_file/file20200121011257.pdf * Тілдік тұлға концепті. ПМУ Хабаршысы. Филология сериясы № 4 (2019) 149-157 бб. (Есимкулова С. С.). https://vestnik-philological.tou.edu.kz/storage/journals/105.pdf * Ертегі жанрының адам санасының көрінісі ретінде пайда болуы мен қалыптасуы // Наука и жизнь, «Филология ғылымдары» сериясы, № 6/3. 2019жыл. (Балабекова Қ.Ш. Отарбекова Ж.К.); * Абай қарасөздеріндегі концептілер жүйесі арқылы ақынның тілдік тұлғасын тану (лингвостатистикалық талдау негізінде). Еуразия гуманитарлық университеті Хабаршысы. 2020. № 1. 221-228-бб. (Б. Нұржанова). https://www.enu.kz/gilimy-basilimdary/euu-khabarshysy-zhurnalynyn-arkhivi/ * Абайдың қара сөздеріндегі функциялық жұрнақтардың қолданысы. Еуразия гуманитарлық институтының Хабаршысы. 2020. №3 163-169-бб. (Б.Н.Нуржанова, Л.Алипбекова) https://www.enu.kz/gilimy-basilimdary/euu-khabarshysy-zhurnalynyn-arkhivi/ * Ж.К. Отарбекова, С.С. Есимкулова, К.Қ. Нагиметова, Г.А. Ескермесова. Ғалым, қайраткер Мырзатай Жолдасбековтің тілдік тұлғасы. ҚазҰУ хабаршысы, Филология сериясы. №4 (192). 2023. 96-106-бб. https://philart.kaznu.kz/index.php/1-FIL/article/view/4543 * Linguistic representation of the concepts of wealth and poverty in folk tales (Balabekova K.Sh., Otarbekova Zh.K., Imankulova M. A.), Tiltanym №2 (94) 2024. 52-66-бб. https://www.tiltanym.kz/jour/article/view/1284 * Kazak halk masallarindaki “ant”, “yemin” ve “vaat” (söz) kavramlarinin edimbilimsel görünümü. Ясауи университетінің Хабаршысы, №2 (132), 2024 40-52-бб. (K.Ş.Balabekova, A.A.Kurmanali, J.K.Otarbekova)https://journals.ayu.edu.kz/index.php/habarshy/issue/view/71/87 * Қазақ гидронимдеріндегі халықтық магия мен анимистік нанымдар. Bulletin of Toraighyrov University. Philology series 2025-03-28 | Journal article DOI:0.48081/KNDT2471 (А.К.Дауткулова, М.С.Атабаева, Ж.К.Отарбекова, Г.Ақтай. https://doi.org/10.48371/PHILS.2025.3.78.021 # Морфологиялық құрылымдардың нейролингвистикалық ерекшеліктері А.Ғ.Сембаева, Ж.К.Отарбекова,Г.А.Ескермесова, А.А.Сатбекова. Абылай хан ат. ҚазХҚжӘТУ ХАБАРШЫСЫ. “ФИЛОЛОГИЯ ҒЫЛЫМДАРЫ” сериясы №3 (78) 2025, 371-391 б. https://bulletin-philology.ablaikhan.kz/index.php/j1/article/view/1977 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]] dklmk4fbsbtc36hv3ntttnauxelnwpx 3603669 3603666 2026-05-12T04:55:49Z Айгулик 160093 3603669 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Жәмила Керімбайқызы Отарбекова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 02.03.1966 |Туған жері = [[Жамбыл облысы]], {{туғанжері|Қаратау|Қаратауда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}} |Ғылыми аясы = тіл білімі |Жұмыс орны = Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті |Ғылыми дәрежесі = филология ғылымдарының кандидаты |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті |Ғылыми жетекші = [[Сейілбек Мұқамеджарұлы Исаев]] |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі}} |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Жәмила Керімбайқызы Отарбекова''' ([[2 наурыз]] [[1966 жыл|1966]], [[Жамбыл облысы]], [[Қаратау (қала)|Қаратау қаласы]]) — [[Тіл Білімі|тіл білімі]] маманы, [[филология]] ғылыми кандидаты (1997). == Еңбек жолы == * 1983–1984 жылдары [[Алматы]]да СМУ-13 құрылыс белімінде жұмыс істеді. * Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтының [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті|қазақ тілі]] мен [[әдебиет]]і факультетін бітірген (1988). * 1988–1990 жылдары Қаратау қаласындағы [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қазақ политехникалық институты]]ның бөлімшесінде оқытушы. * 1991–1993 жылдары [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті|Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтында]] аспирант. * 1995 жылдан бастап осы [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті|институтта]] аға оқытушы. * ҚР ҒМ ғылым академиясының корр.-мүшесі [[Исаев Сейілбек Мұқамеджарұлы|С. Исаевтың]] жетекшілігімен «[[Жами ат-тауарих]]» тіліндегі сөзжасам деген тақырыпта кандидаты диссертациясын қорғады. * 5 [[мақала]] жариялады.<ref>Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3</ref> == Еңбектері == === Монография === Қазақ тіліндегі деривативті және релятивті қосымшалардың функционалды-семантикалық сипаты // Монография. Алматы, 2017, 10 б.т. === Оқулықтар мен оқу құралдары === * Қазіргі қазақ тіліндегі [[сөзжасам]] проблемалары жайында [[Алматы]], 2000 ТП, Ануар. (көмекші құрал). 2 б.т. 43 б.; * Қазіргі қазақ тіліндегі сөзжасамның жалпы мәселелері мен сөзжасамдық тәсілдер жайында // Алматы, Білім, 2001. Оқу құралы 5,3 б.т. 85 бет.; * Қазақ тілі термин дерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздіктері. Әскери іс. Алматы. Мектеп, 2001 (түсіндірме сөздік) 52 б.т. 480 бет. (Авторлар ұжымы).; * Қазіргі қазақ тілі бойынша тест жинағы А., 2003 11, 4 б.т. (көмекші құрал), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі курсы бойынша сырттай оқитын студенттерге арналған әдістемелік нұсқау А., 2003. 4,8 б.т. (көмекші құрал (авт. бірл.); * Қазақ тіл білімі бойынша тест жинағы А., 2004. 12,5 б.т (Көмекші құрал), (авт. бірл.); * Қазақ тіл білімі бойынша әдістемелік нұсқау. А., 2004 4,5 б.т (әдістемелік нұсқау), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі курсы бойынша сырттай оқитын студенттерге арналған бақылау-жаттығу жұмыстары А. 2004 ж. 67 б. (Көмекші құрал), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі морфологиясынан өздік жұмыс тапсырмалары. А., 2004 ж., 107 бет, 6,7 б.т. (әдістемелік құрал), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі курсы бойынша сырттай бөлім студенттеріне арналған әдістемелік құрал (Мектепке дейінгі және бастауыш білім» мамандықтары үшін) А.,2004. 98 бет 6.4 б.т. (әдістемелік құрал). (авт. бірл.); * Жоғары оқу орындарында қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы, 2009. 277 бет. Оқу құралы. (авт. бірл.); * Қазақ тілі (авиация мамандығы студенттері үшін). Алматы, 2009. 8 б.т. Оқу құралы (авт. бірл); * Қазіргі қазақ тілі морфологиясынан өздік жұмыс тапсырмалары. Алматы, 2011. 142 бет. 9 б.т. Жұмыс дәптері (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі салалары бойынша тапсырмалар. Оқу құралы. Алматы: ҚазМемҚызПУ, 2012. – 85 бет.10, 6 б.т. (Т.Ермекова т.б.); * Студент пен оқытушының бірлескен өздік жұмысын ұйымдастыру әдістемесі. Оқу құралы. Алматы: ҚазМемҚызПУ, 2012. – 159 бет 9,9 б.т. (А.Сатбекова, Т.Ермекова, М.Қанабекова, т.б.); * Қазіргі қазақ тілі сөзжасамы бойынша студенттердің өздік жұмыс тапсырмалары. Алматы: ҚазМемҚызПУ, 2013. - 102 бет. 10,6 б.т. (Ғ.Б.Шойбекова). * Нормативті қазақ тілі // Алматы, ҚазМемҚызПУ, 2015. 154 б. 9,6 б.т. (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілінің лексикологиясы мен лексикографиясы бойынша өздік жұмыс тапсырмалары. «Қыздар университеті» баспасы, 2019. 9,6 б.т. Ж.Отарбекова, Б.Нуржанова, П.Байтимбетова, А.Дауткулова; * Қазіргі қазақ тілі морфологиясы курс бойынша Блум таксономиясына негізделген сабақтар. Әдістемелік құралы. «Қыздар университеті» баспасы, 2019. 10 б.т.; * Ж.Отарбекова, Г.Тоқтыбаева, А.Тоқбаева. Қазақ тілі. Мұғалімге арналған әдістемелік нұсқаулық. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2024. 108 б.; * Ж.К.Отарбекова, Г.Қ.Абдирасилова, С.А.Оданова. Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар: негізгі білім беру деңгейінің 7-сыныбына арналған. - Астана: «Arman-PV baspasy», 2024. – 92 б.; * Ж.К.Отарбекова, С.А.Оданова. Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар жинағы: жалпы білім беретін мектептің 7-сынып мұғалімдеріне арналған әдістемелік құрал. – Астана: «Арман-ПВ» баспасы, 2024. – 44 б.; * Ж.Отарбекова, Г.Тоқтыбаева, А.Тоқбаева. Қазақ тілі: негізгі білім беру деңгейінің 7-сынып оқушыларына арналған оқулық. – Астана: «Arman-PV baspasy», 2024. – 272 бет. === Мектеп оқулықтары === * Қазақ тілі. 12 жылдық мектептің 5-сыныбы үшін Байқау оқулығы. Мектеп, 2007, 2008 жж. 278 бет (авт. бірл.); * 12 жылдық мектептің 5-сыныбының Қазақ тілі оқулығына әдістемелік нұсқау Мектеп, 2007 ж. 68 бет (әдістемелік құрал). (авт. бірл.); * 5–6-сыныптар үшін қазақ тілінен тест жинағы. 1-кітап, 2011 ж. 7 б.т. (авт. бірл.); * 7–8-сыныптар үшін қазақ тілінен тест жинағы. 2-кітап. 2011 ж. 13 б.т. (авт. бірл.); * 9–10–11-сыныптар үшін қазақ тілінен тест жинағы. 3-кітап. 2011 ж. 10 б.т. (авт. бірл.); * Қазақ тілі. Жұмыс дәптері. Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқу құралы. Арман-ПВ баспасы, 2016. - 48 бет (Ермекова Т., Қасымбек А.); * Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған оқулық Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 144 б. (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Р. Мұнасаева); * Қазақ тілі. Мұғалім кітабы. Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 136 б (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Р. Мұнасаева); * Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар жинағы. 5 сынып Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 44 б.(авторлары: Т.Н. Ермекова, Ж.К. Отарбекова, С.А. Оданова); * Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2018. 208 бет. (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева) 208 бет. 11,76 б.т; * Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар. Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 116 бет (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева); * Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар жинағы. 6 сынып (авторлары: Т.Н. Ермекова, Ж.К. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева) Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 20 бет; * Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар. Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева. Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2018. 116 бет; * Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар Т. Ермекова, Ж. Отарбекова Г.Б, Тоқтыбаева Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2018. 2 б.т.; * Қазақ тілі: негізгі білім беру деңгейінің 8-сынып оқушыларына арналған оқулық. / Ж.К.Отарбекова, А.Е.Тоқбаева, Г.Б.Тоқтыбаева. – Астана: «Arman-PV baspasy», 2026. – 256 бет; * Отарбекова Ж.К. ж.б. Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар: негізгі білім беру деңгейінің 8-сынып оқушыларына арналған. Ж.К.Отарбекова, А.Е.Тоқбаева, Қ.Д.Тұрсынова. – Астана: «Arman-PV baspasy», 2026. – 92 бет. == Жарияланымдар == === ҚР ҒжЖБМ Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ғылыми қызметтің негізгі нәтижелерін жариялау үшін ұсынатын басылымдарда жарияланға мақалалар === * Сөзжасам мәселелері және оның түркологияда зерттелуі // Ізденіс-Поиск журналы. 1996. № 1. 5-11-б; * Сөзжасамдық ұғымдар терминдер түрінде // Қазақ тілі мен әдебиеті, 1996 № 4. 100-103-б; * «Жами-ат-тауарих» тіліндегі сөздердің қосарлану арқылы жасалуы және сөзжасамға қатысы // Қазақ тілі мен әдебиеті, 1996. №7-8. 79-86-б; * Қайталама қос сөздердің лексика-грамматикалық сипаты мен сөзжасамға қатысы // Ізденіс-Поиск журналы. 2000 ж. № 6. 10-14-б.; * Қос сөз жасаудың сипаты жайында // Тілтаным. А., 2001.; * Туынды сөздің лексикалық және сөзжасамдық мағынасының ара қатынасы жайында // Ұлт тағылымы. Ғылыми педагогикалық басылым. №4 2010, 259-262 б.; * Етіс жұрнақтары сөз тудыра ма? // Журнал «ҚазҰУ Хабаршысы» Филология сериясы. №4-5, 140-142-б.; * Сан есім сөзжасамының даулы мәселелері // Журнал «Қазақ тілі мен әдебиеті. №10.2010, 95-104-б.; * Туынды сөздің сөзжасамдық мағынасын анықтау мәселесі жайында // Тілтаным. №3 2010, 124-129-б.; * Зат есімнің кейбір реңк мәнді жұрнақтарының функциясы жайында // Тілтаным. №4. 2010, 25-28-б.; * Сөзжасам қосымшаларының сандық-сапалық сипаты // Ұлт тағылымы. №4. 2010, 248-251-б.; * Сөзжасамның кейбір қосымшаларының семантикалық дамуы // Ізденіс. №1 2011, 198-201-б.; * Ортағасырлық ескерткіш тіліндегі қос қызметті қосымшалар // Ясауи атындағы қазақ-түрік университеті. Хабаршы. Филология сериясы. Түркістан. №2. 2011, 26-29-б.; * Тіл дамуының философиялық заңдылықтары // Тілтаным. №1. 2011, 101-105-б.; * Қазіргі қазақ тілі морфологиясы мен сөзжасамындағы күрделі етістік мәселесі жайында // ҚазҰУ Хабаршысы. Филология сериясы. №1. 2012, 93-96-бб.; * Критериалды бағалау арқылы білім алушының құзіреттілігін қалыптастыру // Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Филология ғылымдары сериясы. №2 (52) 2015, 168-172 б.( Л.Әділбекова , А.Оразқан); * Көне түркі сөздігіндегі соматикалық фразеологизмдердің жасалуы мен уәждемесі// Л.Гумилев атындағы Евразия ұлттық университеті. Хабаршы. №5 (120). 2017. 622-626 –бб. (Шойбекова Ғ.); * Қазақ тіліндегі деривативтік қосымшалардың функциялық сипаты жайында// Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінің хабаршысы. Филология сериясы. № 1. 2018. 122-127-б. (Шойбекова Ғ.); * Қазақ тіліндегі сөзжасамдық валенттілік жайында. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетi .ХАБАРШЫ «Филология ғылымдары» сериясы, №1(63), 2018. 84-89-бб.; * Қазақ тіліндегі өсиет концептісі. Қазақстанның ғылымы мен өмірі. №2 (77) 2019. 171-176-бб. (Нұргалиева Н.Б.); * Қазақ фольклорындағы дәстүрлі ментальдік және ұлттық таным. 30-34-бб. Абай ат. ҰПУ Хабаршысы. «Филология ғылымдары» сериясы . №1(67).2019. (Балабекова Қ.Ш.); * Тұрмыс-салт ертегілеріне лингвостатистикалық талдау. Абай атындағы ҚазҰПУ-нің Хабаршысы, «Филология ғылымдарының» сериясы, №4 (70), 2019ж.35-40-бб. (Балабекова Қ.Ш.) http://sp.kaznpu.kz/docs/jurnal_file/file20200121011257.pdf * Тілдік тұлға концепті. ПМУ Хабаршысы. Филология сериясы № 4 (2019) 149-157 бб. (Есимкулова С. С.). https://vestnik-philological.tou.edu.kz/storage/journals/105.pdf * Ертегі жанрының адам санасының көрінісі ретінде пайда болуы мен қалыптасуы // Наука и жизнь, «Филология ғылымдары» сериясы, № 6/3. 2019жыл. (Балабекова Қ.Ш. Отарбекова Ж.К.); * Абай қарасөздеріндегі концептілер жүйесі арқылы ақынның тілдік тұлғасын тану (лингвостатистикалық талдау негізінде). Еуразия гуманитарлық университеті Хабаршысы. 2020. № 1. 221-228-бб. (Б. Нұржанова). https://www.enu.kz/gilimy-basilimdary/euu-khabarshysy-zhurnalynyn-arkhivi/ * Абайдың қара сөздеріндегі функциялық жұрнақтардың қолданысы. Еуразия гуманитарлық институтының Хабаршысы. 2020. №3 163-169-бб. (Б.Н.Нуржанова, Л.Алипбекова) https://www.enu.kz/gilimy-basilimdary/euu-khabarshysy-zhurnalynyn-arkhivi/ * Ж.К. Отарбекова, С.С. Есимкулова, К.Қ. Нагиметова, Г.А. Ескермесова. Ғалым, қайраткер Мырзатай Жолдасбековтің тілдік тұлғасы. ҚазҰУ хабаршысы, Филология сериясы. №4 (192). 2023. 96-106-бб. https://philart.kaznu.kz/index.php/1-FIL/article/view/4543 * Linguistic representation of the concepts of wealth and poverty in folk tales (Balabekova K.Sh., Otarbekova Zh.K., Imankulova M. A.), Tiltanym №2 (94) 2024. 52-66-бб. https://www.tiltanym.kz/jour/article/view/1284 * Kazak halk masallarindaki “ant”, “yemin” ve “vaat” (söz) kavramlarinin edimbilimsel görünümü. Ясауи университетінің Хабаршысы, №2 (132), 2024 40-52-бб. (K.Ş.Balabekova, A.A.Kurmanali, J.K.Otarbekova)https://journals.ayu.edu.kz/index.php/habarshy/issue/view/71/87 * Қазақ гидронимдеріндегі халықтық магия мен анимистік нанымдар. Bulletin of Toraighyrov University. Philology series 2025-03-28 | Journal article DOI:0.48081/KNDT2471 (А.К.Дауткулова, М.С.Атабаева, Ж.К.Отарбекова, Г.Ақтай. https://doi.org/10.48371/PHILS.2025.3.78.021 # Морфологиялық құрылымдардың нейролингвистикалық ерекшеліктері А.Ғ.Сембаева, Ж.К.Отарбекова,Г.А.Ескермесова, А.А.Сатбекова. Абылай хан ат. ҚазХҚжӘТУ ХАБАРШЫСЫ. “ФИЛОЛОГИЯ ҒЫЛЫМДАРЫ” сериясы №3 (78) 2025, 371-391 б. https://bulletin-philology.ablaikhan.kz/index.php/j1/article/view/1977 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]] 1fqtno7srmf4c7jkvg78nhiybnn8v18 3603670 3603669 2026-05-12T04:58:10Z Айгулик 160093 3603670 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Жәмила Керімбайқызы Отарбекова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 02.03.1966 |Туған жері = [[Жамбыл облысы]], {{туғанжері|Қаратау|Қаратауда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|Қазақстан}} |Ғылыми аясы = тіл білімі |Жұмыс орны = Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті |Ғылыми дәрежесі = филология ғылымдарының кандидаты |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті |Ғылыми жетекші = [[Сейілбек Мұқамеджарұлы Исаев]] |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі}} |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Жәмила Керімбайқызы Отарбекова''' ([[2 наурыз]] [[1966 жыл|1966]], [[Жамбыл облысы]], [[Қаратау (қала)|Қаратау қаласы]]) — [[Тіл Білімі|тіл білімі]] маманы, [[филология]] ғылыми кандидаты (1997). == Еңбек жолы == * 1983–1984 жылдары [[Алматы]]да СМУ-13 құрылыс белімінде жұмыс істеді. * Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтының [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті|қазақ тілі]] мен [[әдебиет]]і факультетін бітірген (1988). * 1988–1990 жылдары Қаратау қаласындағы [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қазақ политехникалық институты]]ның бөлімшесінде оқытушы. * 1991–1993 жылдары [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті|Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтында]] аспирант. * 1995 жылдан бастап осы [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті|институтта]] аға оқытушы. * ҚР ҒМ ғылым академиясының корр.-мүшесі [[Исаев Сейілбек Мұқамеджарұлы|С. Исаевтың]] жетекшілігімен «[[Жами ат-тауарих]]» тіліндегі сөзжасам деген тақырыпта кандидаты диссертациясын қорғады. * 5 [[мақала]] жариялады.<ref>Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3</ref> == Еңбектері == === Монография === Қазақ тіліндегі деривативті және релятивті қосымшалардың функционалды-семантикалық сипаты // Монография. Алматы, 2017, 10 б.т. === Оқулықтар мен оқу құралдары === * Қазіргі қазақ тіліндегі [[сөзжасам]] проблемалары жайында [[Алматы]], 2000 ТП, Ануар. (көмекші құрал). 2 б.т. 43 б.; * Қазіргі қазақ тіліндегі сөзжасамның жалпы мәселелері мен сөзжасамдық тәсілдер жайында // Алматы, Білім, 2001. Оқу құралы 5,3 б.т. 85 бет.; * Қазақ тілі терминдерінің салалық [[Ғылыми стиль|ғылыми]] түсіндірме сөздіктері. Әскери іс. Алматы. Мектеп, 2001 (түсіндірме сөздік) 52 б.т. 480 бет. (Авторлар ұжымы).; * Қазіргі қазақ тілі бойынша тест жинағы А., 2003 11, 4 б.т. (көмекші құрал), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі курсы бойынша сырттай оқитын студенттерге арналған әдістемелік нұсқау А., 2003. 4,8 б.т. (көмекші құрал (авт. бірл.); * Қазақ тіл білімі бойынша тест жинағы А., 2004. 12,5 б.т (Көмекші құрал), (авт. бірл.); * Қазақ тіл білімі бойынша әдістемелік нұсқау. А., 2004 4,5 б.т (әдістемелік нұсқау), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі курсы бойынша сырттай оқитын студенттерге арналған бақылау-жаттығу жұмыстары А. 2004 ж. 67 б. (Көмекші құрал), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі морфологиясынан өздік жұмыс тапсырмалары. А., 2004 ж., 107 бет, 6,7 б.т. (әдістемелік құрал), (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі курсы бойынша сырттай бөлім студенттеріне арналған әдістемелік құрал (Мектепке дейінгі және бастауыш білім» мамандықтары үшін) А.,2004. 98 бет 6.4 б.т. (әдістемелік құрал). (авт. бірл.); * Жоғары оқу орындарында қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы, 2009. 277 бет. Оқу құралы. (авт. бірл.); * Қазақ тілі (авиация мамандығы студенттері үшін). Алматы, 2009. 8 б.т. Оқу құралы (авт. бірл); * Қазіргі қазақ тілі морфологиясынан өздік жұмыс тапсырмалары. Алматы, 2011. 142 бет. 9 б.т. Жұмыс дәптері (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілі салалары бойынша тапсырмалар. Оқу құралы. Алматы: ҚазМемҚызПУ, 2012. – 85 бет.10, 6 б.т. (Т.Ермекова т.б.); * Студент пен оқытушының бірлескен өздік жұмысын ұйымдастыру әдістемесі. Оқу құралы. Алматы: ҚазМемҚызПУ, 2012. – 159 бет 9,9 б.т. (А.Сатбекова, Т.Ермекова, М.Қанабекова, т.б.); * Қазіргі қазақ тілі сөзжасамы бойынша студенттердің өздік жұмыс тапсырмалары. Алматы: ҚазМемҚызПУ, 2013. - 102 бет. 10,6 б.т. (Ғ.Б.Шойбекова). * Нормативті қазақ тілі // Алматы, ҚазМемҚызПУ, 2015. 154 б. 9,6 б.т. (авт. бірл.); * Қазіргі қазақ тілінің лексикологиясы мен лексикографиясы бойынша өздік жұмыс тапсырмалары. «Қыздар университеті» баспасы, 2019. 9,6 б.т. Ж.Отарбекова, Б.Нуржанова, П.Байтимбетова, А.Дауткулова; * Қазіргі қазақ тілі морфологиясы курс бойынша Блум таксономиясына негізделген сабақтар. Әдістемелік құралы. «Қыздар университеті» баспасы, 2019. 10 б.т.; * Ж.Отарбекова, Г.Тоқтыбаева, А.Тоқбаева. Қазақ тілі. Мұғалімге арналған әдістемелік нұсқаулық. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2024. 108 б.; * Ж.К.Отарбекова, Г.Қ.Абдирасилова, С.А.Оданова. Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар: негізгі білім беру деңгейінің 7-сыныбына арналған. - Астана: «Arman-PV baspasy», 2024. – 92 б.; * Ж.К.Отарбекова, С.А.Оданова. Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар жинағы: жалпы білім беретін мектептің 7-сынып мұғалімдеріне арналған әдістемелік құрал. – Астана: «Арман-ПВ» баспасы, 2024. – 44 б.; * Ж.Отарбекова, Г.Тоқтыбаева, А.Тоқбаева. Қазақ тілі: негізгі білім беру деңгейінің 7-сынып оқушыларына арналған оқулық. – Астана: «Arman-PV baspasy», 2024. – 272 бет. === Мектеп оқулықтары === * Қазақ тілі. 12 жылдық мектептің 5-сыныбы үшін Байқау оқулығы. Мектеп, 2007, 2008 жж. 278 бет (авт. бірл.); * 12 жылдық мектептің 5-сыныбының Қазақ тілі оқулығына әдістемелік нұсқау Мектеп, 2007 ж. 68 бет (әдістемелік құрал). (авт. бірл.); * 5–6-сыныптар үшін қазақ тілінен тест жинағы. 1-кітап, 2011 ж. 7 б.т. (авт. бірл.); * 7–8-сыныптар үшін қазақ тілінен тест жинағы. 2-кітап. 2011 ж. 13 б.т. (авт. бірл.); * 9–10–11-сыныптар үшін қазақ тілінен тест жинағы. 3-кітап. 2011 ж. 10 б.т. (авт. бірл.); * Қазақ тілі. Жұмыс дәптері. Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқу құралы. Арман-ПВ баспасы, 2016. - 48 бет (Ермекова Т., Қасымбек А.); * Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған оқулық Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 144 б. (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Р. Мұнасаева); * Қазақ тілі. Мұғалім кітабы. Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 136 б (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Р. Мұнасаева); * Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар жинағы. 5 сынып Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 44 б.(авторлары: Т.Н. Ермекова, Ж.К. Отарбекова, С.А. Оданова); * Қазақ тілі. Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2018. 208 бет. (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева) 208 бет. 11,76 б.т; * Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар. Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 116 бет (Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева); * Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар жинағы. 6 сынып (авторлары: Т.Н. Ермекова, Ж.К. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева) Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2017. 20 бет; * Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар. Т. Ермекова, Ж. Отарбекова, Г.Б. Тоқтыбаева. Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2018. 116 бет; * Қазақ тілі. Диктанттар мен мазмұндамалар Т. Ермекова, Ж. Отарбекова Г.Б, Тоқтыбаева Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған. Алматы: «Арман ПВ» баспасы, 2018. 2 б.т.; * Қазақ тілі: негізгі білім беру деңгейінің 8-сынып оқушыларына арналған оқулық. / Ж.К.Отарбекова, А.Е.Тоқбаева, Г.Б.Тоқтыбаева. – Астана: «Arman-PV baspasy», 2026. – 256 бет; * Отарбекова Ж.К. ж.б. Қазақ тілі. Дидактикалық материалдар: негізгі білім беру деңгейінің 8-сынып оқушыларына арналған. Ж.К.Отарбекова, А.Е.Тоқбаева, Қ.Д.Тұрсынова. – Астана: «Arman-PV baspasy», 2026. – 92 бет. == Жарияланымдар == === ҚР ҒжЖБМ Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ғылыми қызметтің негізгі нәтижелерін жариялау үшін ұсынатын басылымдарда жарияланға мақалалар === * Сөзжасам мәселелері және оның түркологияда зерттелуі // Ізденіс-Поиск журналы. 1996. № 1. 5-11-б; * Сөзжасамдық ұғымдар терминдер түрінде // Қазақ тілі мен әдебиеті, 1996 № 4. 100-103-б; * «Жами-ат-тауарих» тіліндегі сөздердің қосарлану арқылы жасалуы және сөзжасамға қатысы // Қазақ тілі мен әдебиеті, 1996. №7-8. 79-86-б; * Қайталама қос сөздердің лексика-грамматикалық сипаты мен сөзжасамға қатысы // Ізденіс-Поиск журналы. 2000 ж. № 6. 10-14-б.; * Қос сөз жасаудың сипаты жайында // Тілтаным. А., 2001.; * Туынды сөздің лексикалық және сөзжасамдық мағынасының ара қатынасы жайында // Ұлт тағылымы. Ғылыми педагогикалық басылым. №4 2010, 259-262 б.; * Етіс жұрнақтары сөз тудыра ма? // Журнал «ҚазҰУ Хабаршысы» Филология сериясы. №4-5, 140-142-б.; * Сан есім сөзжасамының даулы мәселелері // Журнал «Қазақ тілі мен әдебиеті. №10.2010, 95-104-б.; * Туынды сөздің сөзжасамдық мағынасын анықтау мәселесі жайында // Тілтаным. №3 2010, 124-129-б.; * Зат есімнің кейбір реңк мәнді жұрнақтарының функциясы жайында // Тілтаным. №4. 2010, 25-28-б.; * Сөзжасам қосымшаларының сандық-сапалық сипаты // Ұлт тағылымы. №4. 2010, 248-251-б.; * Сөзжасамның кейбір қосымшаларының семантикалық дамуы // Ізденіс. №1 2011, 198-201-б.; * Ортағасырлық ескерткіш тіліндегі қос қызметті қосымшалар // Ясауи атындағы қазақ-түрік университеті. Хабаршы. Филология сериясы. Түркістан. №2. 2011, 26-29-б.; * Тіл дамуының философиялық заңдылықтары // Тілтаным. №1. 2011, 101-105-б.; * Қазіргі қазақ тілі морфологиясы мен сөзжасамындағы күрделі етістік мәселесі жайында // ҚазҰУ Хабаршысы. Филология сериясы. №1. 2012, 93-96-бб.; * Критериалды бағалау арқылы білім алушының құзіреттілігін қалыптастыру // Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Филология ғылымдары сериясы. №2 (52) 2015, 168-172 б.( Л.Әділбекова , А.Оразқан); * Көне түркі сөздігіндегі соматикалық фразеологизмдердің жасалуы мен уәждемесі// Л.Гумилев атындағы Евразия ұлттық университеті. Хабаршы. №5 (120). 2017. 622-626 –бб. (Шойбекова Ғ.); * Қазақ тіліндегі деривативтік қосымшалардың функциялық сипаты жайында// Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінің хабаршысы. Филология сериясы. № 1. 2018. 122-127-б. (Шойбекова Ғ.); * Қазақ тіліндегі сөзжасамдық валенттілік жайында. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетi .ХАБАРШЫ «Филология ғылымдары» сериясы, №1(63), 2018. 84-89-бб.; * Қазақ тіліндегі өсиет концептісі. Қазақстанның ғылымы мен өмірі. №2 (77) 2019. 171-176-бб. (Нұргалиева Н.Б.); * Қазақ фольклорындағы дәстүрлі ментальдік және ұлттық таным. 30-34-бб. Абай ат. ҰПУ Хабаршысы. «Филология ғылымдары» сериясы . №1(67).2019. (Балабекова Қ.Ш.); * Тұрмыс-салт ертегілеріне лингвостатистикалық талдау. Абай атындағы ҚазҰПУ-нің Хабаршысы, «Филология ғылымдарының» сериясы, №4 (70), 2019ж.35-40-бб. (Балабекова Қ.Ш.) http://sp.kaznpu.kz/docs/jurnal_file/file20200121011257.pdf * Тілдік тұлға концепті. ПМУ Хабаршысы. Филология сериясы № 4 (2019) 149-157 бб. (Есимкулова С. С.). https://vestnik-philological.tou.edu.kz/storage/journals/105.pdf * Ертегі жанрының адам санасының көрінісі ретінде пайда болуы мен қалыптасуы // Наука и жизнь, «Филология ғылымдары» сериясы, № 6/3. 2019жыл. (Балабекова Қ.Ш. Отарбекова Ж.К.); * Абай қарасөздеріндегі концептілер жүйесі арқылы ақынның тілдік тұлғасын тану (лингвостатистикалық талдау негізінде). Еуразия гуманитарлық университеті Хабаршысы. 2020. № 1. 221-228-бб. (Б. Нұржанова). https://www.enu.kz/gilimy-basilimdary/euu-khabarshysy-zhurnalynyn-arkhivi/ * Абайдың қара сөздеріндегі функциялық жұрнақтардың қолданысы. Еуразия гуманитарлық институтының Хабаршысы. 2020. №3 163-169-бб. (Б.Н.Нуржанова, Л.Алипбекова) https://www.enu.kz/gilimy-basilimdary/euu-khabarshysy-zhurnalynyn-arkhivi/ * Ж.К. Отарбекова, С.С. Есимкулова, К.Қ. Нагиметова, Г.А. Ескермесова. Ғалым, қайраткер Мырзатай Жолдасбековтің тілдік тұлғасы. ҚазҰУ хабаршысы, Филология сериясы. №4 (192). 2023. 96-106-бб. https://philart.kaznu.kz/index.php/1-FIL/article/view/4543 * Linguistic representation of the concepts of wealth and poverty in folk tales (Balabekova K.Sh., Otarbekova Zh.K., Imankulova M. A.), Tiltanym №2 (94) 2024. 52-66-бб. https://www.tiltanym.kz/jour/article/view/1284 * Kazak halk masallarindaki “ant”, “yemin” ve “vaat” (söz) kavramlarinin edimbilimsel görünümü. Ясауи университетінің Хабаршысы, №2 (132), 2024 40-52-бб. (K.Ş.Balabekova, A.A.Kurmanali, J.K.Otarbekova)https://journals.ayu.edu.kz/index.php/habarshy/issue/view/71/87 * Қазақ гидронимдеріндегі халықтық магия мен анимистік нанымдар. Bulletin of Toraighyrov University. Philology series 2025-03-28 | Journal article DOI:0.48081/KNDT2471 (А.К.Дауткулова, М.С.Атабаева, Ж.К.Отарбекова, Г.Ақтай. https://doi.org/10.48371/PHILS.2025.3.78.021 # Морфологиялық құрылымдардың нейролингвистикалық ерекшеліктері А.Ғ.Сембаева, Ж.К.Отарбекова,Г.А.Ескермесова, А.А.Сатбекова. Абылай хан ат. ҚазХҚжӘТУ ХАБАРШЫСЫ. “ФИЛОЛОГИЯ ҒЫЛЫМДАРЫ” сериясы №3 (78) 2025, 371-391 б. https://bulletin-philology.ablaikhan.kz/index.php/j1/article/view/1977 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]] ekgw2fotfassm25ksffvtb6mx0talg6 0 118379 3603831 1775914 2026-05-12T11:09:00Z 1nter pares 146705 /* */ 3603831 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Гиперемия''' ({{lang-el|Ὑπερ}} - жоғарғы, ''αἷμα'' - қан) — қан айналым жүйесінің бір жерінде қанның толып, тұрып қалуы. {{Суретсіз мақала}} {{бастама}} [[Санат:Физиология]] r3tlir92apuv08clr2dacntbil3n358 0 119836 3603845 1776001 2026-05-12T11:12:19Z 1nter pares 146705 3603845 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Жанкүйер''' ({{lang-el|Φανατισμός}}; {{lang-la|Fanaticus}}; {{lang-en|Fan}}) — белгілі бір затқа немесе адамға шамадан тыс әуестенген адамды атайды. {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Терминология]] syaossysgrdh9xc9dykwaanqzv6eoop 0 128151 3603432 3602280 2026-05-11T17:25:38Z Kasymov 10777 3603432 wikitext text/x-wiki {{alsonumber|2004}} {{Жыл үшін навигация|2004}} {{Ғасыр үшін навигация|21}} {{Басқа күнтізбелер|2004}} {{Жыл туралы|2004}} == Оқиғалар == === Қаңтар === * [[1 қаңтар]] - Джозеф Дейс [[Швейцария]] президенті болып тағайындалды. * [[4 қаңтар]] - [[НАСА]]-ның Spirit ровері [[Марс|Марсқа]] қонды. * [[25 қаңтар]] - [[Михаил Саакашвили]] Грузия президенті болып тағайындалды. === Ақпан === * [[4 ақпан]] - [[Facebook]] әлеуметтік желісі іске қосылды. * [[17 ақпан]] – Грузияның мемлекеттік министрі лауазымы [[Грузия|Грузияның]] премьер-министрі лауазымына өзгертілді. * [[20 ақпан]] - Иранда өткен парламент сайлауында [[Консерватизм|консерваторлар]] жеңіске жетті. === Наурыз === [[Сурет:Facade of Serb House Destroyed in 2004 Pogrom - Prizren - Kosovo - 02.jpg|нобай|Косоволық сербтердің Призрендегі үйінің қирандылары, бүлікшілер қиратқан.]] [[Сурет:2 1 in Fallujah.jpg|нобай|Фаллужадағы бірінші шайқас кезінде 1-ші теңіз полкінің АҚШ теңіз жаяу әскерлері 1-ші танк батальонының M1A1 Abrams танкі көтерілісшілер снайперлер орналасқан ғимаратқа оқ жаудырған кезде жасырынып тұр.]] * [[12 наурыз]] – Ресей [[Киберспорт|киберспортты]] ресми спорт түрі ретінде мойындаған әлемдегі бірінші ел болды. * [[14 наурыз]] – [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] 71,2 пайыз дауыс жинап, Ресей президенті болып қайта сайланды. * [[17 наурыз]] – [[Косово|Косовода]] албандар мен сербтер арасында этникалық зорлық-зомбылық басталды. * [[29 наурыз]] – [[Болгария]], [[Эстония]], [[Латвия]], [[Литва]], [[Румыния]], [[Словакия]] және [[Словения]] [[НАТО]]-ға қабылданды, бұл ұйымның ең үлкен кеңеюі болды. * [[31 наурыз]] - Фаллужадағы бірінші шайқаста [[Ирак|Ирактың]] Фаллужа қаласында төрт американдық қауіпсіздік қызметкері қаза тапты. === Сәуір === === Мамыр === === Маусым === === Шілде === === Тамыз === === Қыркүйек === === Қазан === === Қараша === === Желтоқсан === === Нақты күндері жоқ === === Қазақстанда === * [[27 қаңтар]] - Парламентте "[[Асар]]" партиясының фракциясы ұйымдастырылды, оған сенаторлар [[Рашит Сайранұлы Ахметов|Рашит Ахметов]], [[Фарид Ғалымұлы Ғұбайдуллин|Фарит Ғалымұлы]], [[Мүсірәлі Смайылұлы Өтебаев|Мүсірәлі Өтебаев]], [[Светлана Жалмағамбетова]], [[Әбіш Кекілбайұлы|Әбіш Кекілбаев]], [[Нұрлыгаим Жолдасбаева]], [[Жандарбек|Жандарбек Кәкішев]] және [[Мәжіліс]] депутаттары [[Валериан Землянов]], [[Ұзаққали Биалайұлы Елеубаев|Ұзаққали Елеубаев]], [[Нұрдәулет Жұмағұлұлы Сәрсенов|Нұрдәулет Сәрсенов]] кірді. * [[6 ақпан]] - Астанада тың және тыңайған жерлерді игерудің 50 жылдығына арналған салтанатты отырыс өтті. * [[20 ақпан]] - [[Атырау|Атырауда]] Қазақстан журналистерінің III Конгресі өтті. Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім берудің жаңа Тұжырымдамасы қабылданды. * [[26 наурыз]] - Сарықамыстан қоныс аударушылар үшін тұрғын үй кешенінің негізіне алғашқы тас қалау салтанатты рәсімі өтті. * [[28 мамыр]] - Қазақстан азаматтарының саны 16 миллионға жетті. * [[29 мамыр]] - [[Каспий маңы ойпаты|Каспий маңы]] жастарының алғашқы Форумы өтті. * [[9 тамыз]] - [[Атырау|Атырауға]] [[Ватикан|Ватиканның]] Қазақстандағы елшісі, архиепископ [[Юзеф Весоловский]] келді. * [[15 қыркүйек]] - Бірқатар құжаттарды қараған ТМД Үкімет басшылары кеңесінің отырысы өтті. * [[22 желтоқсан]] - "Кеңестік" ақшалай салымдардың өтемақысы аяқталды. * [[24 желтоқсан]] - [[Ақорда (резиденция)|Ақорда]] ресми түрде аяқталды және ресми түрде таныстырылды. * [[КИМЭП]] жеке - мемлекеттік оқу орнына айналды, бұл ретте акциялардың үлесі былайша бөлінді: акциялардың 60% иесі - Чан Ян Бэнг, акциялардың 40 % ҚР білім және ғылым министрлігінің меншігінде қалды. == Туғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2004 жылы туғандар]]'' == Қайтыс болғандар == ''Тағы қараңыз: [[:Санат:2004 жылы қайтыс болғандар]]'' == Тағы қараңыз == {{commonscat|2004}} {{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Жыл күнтізбесі|2004}} [[Санат:2004 жыл|*]] {{Year-stub}} lhbdf7ztxlrs6l3mpmczfk3393ygqkt 0 138092 3603698 3603108 2026-05-12T06:21:49Z TalgatSnow 143530 3603698 wikitext text/x-wiki {{Журнал |атауы= Sight & Sound |шынайы атауы= |логотипі= Sight and Sound (2021 logo, black).svg |логотип өлшемі= |логотип атауы= |сурет= |өлшемі= |сурет атауы= |бұрынғы атауы= |қысқарту= |мамандануы= кино |мерзімділік= ай сайын |тілі= [[Ағылшын тілі]] |редакция мекен-жайы= [[Лондон]] |бас редактор= Майк Уильямс |құрылтайшылары= |ел= {{GBR}} |орны= |баспашы= Британ кино институты |тарихы= |құрылғаны= 1932 |соңғы шығарылымы= |көлемі= |жиынтықтылауы= |таралым= |қосымша= |ISSN= 0037-4806 |eISSN= 2515-5164 |марапаттары= |сайты= {{URL|https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound}} |ортаққор= }} '''Sight & Sound''' («Бейне мен дыбыс» немесе «Көрініс пен дыбыс») – негізі [[1932 жыл]]ы қаланып, [[1934 жыл]]дан бері [[Британ кино институты]]ның қолдауымен ай сайын жарық көретін кино тақырыбына арналған британ журналы. 1952 жылдан бастап ол он жылда бір рет өткізілетін «Барлық заманның ең ұлы фильмдері» атты танымал Sight and Sound сауалнамасын жүргізіп келеді. == Тарихы == Sight and Sound журналы алғаш рет 1932 жылы көктемде Білім беру және мәдени фильмдер жөніндегі комиссияның отырыстарынан кейін «Британдық ересектерге білім беру институтының қолдауымен жарық көретін оқуға көмекші заманауи құралдардың тоқсандық шолуы» ретінде басылып шықты.<ref name=50th>{{cite magazine|magazine=Sight and Sound|title=From King Kong to E.T.|first=Penelope|last=Houston|url=https://archive.org/details/Sight_and_Sound_1982_10_BFI_GB/page/n19/mode/1up?|pages=234-235|date=Autumn 1982}}</ref> 1934 жылы журналды басқару жаңадан құрылған Британ кино институтына (BFI) берілді, ол журналды бүгінгі күнге дейін шығарып келеді. Sight and Sound өзінің тарихының басым бөлігінде, 1990-жылдардың басына дейін тоқсан сайын шығып тұрды (тек 1950-жылдардың басындағы қысқа уақыт аралығында ай сайын жарық көргені болмаса). Бірақ 1991 жылы ол BFI-дың тағы бір басылымы — Monthly Film Bulletin журналымен біріктіріліп, ай сайын шыға бастады. Содан бері журнал Ұлыбританиядағы барлық кинопремьераларға ай сайын толық шолу жасап келеді. Sight & Sound басылымының басты ерекшелігі — тек таңдаулы кинотеатрларда ғана көрсетілетін күрделі, интеллектуалды фильмдерге басымдық беруінде. Мұндағы рецензияларда фильм мазмұны егжей-тегжейлі сипатталып, оның желісі соңына дейін баяндалады. Сонымен қатар, актерлер құрамы мен түсірілім тобының барынша толық тізімі қоса беріледі. Сын-пікірлерден бөлек, басылымда сұхбаттар, сараптамалық мақалалар және кино тарихына арналған зерттеулер жарияланады. Журнал Голливудтың мейнстрим өнімдеріне емес, әлемдік киноөнеріне баса назар аударады. Осындай ұстанымы үшін Sight & Sound «элитарлы киножурнал» деген атқа ие болды. Мәселен, [[The Independent]] газеті оны «түсінуге жеңіл, бірақ өте зияткерлік басылым» деп сипаттаса, британдық киносыншы әрі журналдың бұрынғы авторы Рэймонд Дургнат басылымды «астамшыл, пуритандық және снобистік» деп айыптаған. == Барлық заманның ең ұлы фильмдеріне арналған сауалнамасы == 1952 жылдан бастап Sight and Sound журналы он жылда бір рет «әлемдегі ең ұлы фильмдерді» анықтау мақсатында сауалнама жүргізіп келеді. 1992 жылға дейін шақырылған киносыншылар мен режиссерлердің дауыстары бір ортақ тізімге біріктірілсе, 1992 жылдан бастап режиссерлер үшін бөлек сауалнама ұйымдастырылатын болды. Sight and Sound сауалнамасы қазіргі таңда әлемдегі ең беделді «үздік фильмдер» тізімі болып саналады. Танымал киносыншы [[Роджер Эберт]] бұл рейтингті: «Кино әлеміндегі сансыз сауалнамалардың ішіндегі ең сыйлысы — киноға байыппен қарайтын жандар мойындайтын бірден-бір тізім», — деп сипаттаған.<ref>{{cite web | title='Citizen Kane' fave film of movie elite | work=Chicago Sun-Times | author = Roger Ebert | author-link = Roger Ebert | url=https://www.rogerebert.com/roger-ebert/citizen-kane-fave-film-of-movie-elite |access-date=2008-01-01 }}</ref> Sight and Sound бұл сауалнаманы алғаш рет 1952 жылы өткізді. Оған сол жылдың басында Бельгиядағы Дүниежүзілік кино және бейнелеу өнері фестивалінің комитеті негізінен режиссерлер арасында жүргізген сауалнама түрткі болды.<ref>{{cite magazine|magazine=Sight and Sound|date=July–September 1952|first=Gavin|last=Lambert|pages=18–19|title=As You Like It|url=https://archive.org/details/Sight_and_Sound_1952_07_BFI_GB/page/n23/mode/2up?view=theater|access-date=2 December 2022|via=[[Archive.org]]}}</ref> Осыдан кейін журнал киносыншылардың таңдауын білуді ұйғарып, нәтижесін келесі санында жариялады.<ref name=1stpoll>{{cite magazine|magazine=Sight and Sound|date=October–December 1952|pages=58–59|title=As The Critics Like It|url=https://archive.org/details/Sight_and_Sound_1952_10_BFI_GB/page/n15/mode/2up?view=theater|access-date=2 December 2022|via=Archive.org}}</ref> Ұлыбритания, Франция, АҚШ, Италия, Германия, Дания, Швеция, Бельгия, Чехословакия және Югославиядан 85 сыншы шақырылғанымен, оның 63-і ғана жауап берді. Сыншылардың көбі мұндай сұрақты («ең ұлы фильмді таңдау») әділетсіз деп санады. Алғашқы сауалнамада «[[Велосипед ұрылары]]» (63 дауыстың 25-іне ие болып) жеңіске жетті, ал үздік ондықтың ішінде алты дыбыссыз фильм болды.<ref name=1stpoll/> Келесі бес сауалнамада (1962–2002) «[[Азамат Кейн]]» фильмі тұрақты түрде бірінші орынды иеленіп келді (айта кетейік, ол 1952 жылы 13-орында болған).<ref>Johnson, Eric C. [http://alumnus.caltech.edu/~ejohnson/sight/1952.html Sight and Sound Poll 1952: Critics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110920142209/http://alumnus.caltech.edu/~ejohnson/sight/1952.html |date=2011-09-20 }}, Caltech.</ref> 2012 жылғы сауалнамада Sight and Sound сарапшылар құрамының біржақтылығы туралы ондаған жылдар бойы айтылған сынға құлақ асты. Журнал гендерлік, этникалық, нәсілдік және географиялық теңдікті ескере отырып, әлемнің түкпір-түкпірінен сыншылар мен кинематографистерді шақыруға күш салды.<ref name="how2012pollmade">{{cite web |title=How we made the Greatest Films of All Time poll |url=https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/polls/greatest-films-all-time/introduction |date=8 June 2021|first=Nick |last=James|website=Sight & Sound |publisher=BFI}}</ref> Нәтижесінде дауыс беруші сыншылар саны 145-тен 846-ға дейін артып, олардың қатарына алғаш рет бағдарламалаушылар, кураторлар, архивистер мен кинотарихшылар қосылды. Осы өзгерістен кейін «[[Азамат Кейн]]» екінші орынға сырғып, «[[Вертиго (фильм)|Вертиго]]» көш бастады. Режиссерлер сауалнамасы да 108-ден 358 адамға дейін кеңейіп, онда «[[Токио хикаясы]]» жеңіске жетіп, «[[Азамат Кейн]]» мен «[[2001: Ғарыш одиссеясы]]» қатарласып, екінші орынға ие болды. 2022 жылы сауалнамаға қатысқан сыншылар саны тіпті 1 639-ға жетті. Нәтижесінде Шанталь Акерманның «Жанна Дильман, Коммерция жағалауы, 23, 1080 Брюссель» фильмі бірінші орынды иеленді. Бұл — тізім тарихында әйел режиссер түсірген фильмнің алғашқы көш бастауы.<ref name="2022poll">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2022/dec/01/chantal-akerman-becomes-first-woman-to-top-bfis-greatest-all-time-films-poll|title=Chantal Akerman first woman to top Sight and Sound's greatest all-time films poll|newspaper=Guardian|date=December 2022 |accessdate=2 December 2022|last1=Khomami |first1=Nadia |author-link=Nadia Khomami }}</ref> «[[Вертиго (фильм)|Вертиго]]» екінші, «[[Азамат Кейн]]» үшінші орынға тұрақтады. Жалпы алғанда, 4 000-ға жуық түрлі фильм кемінде бір рет аталған. Режиссерлер сауалнамасында «[[2001: Ғарыш одиссеясы]]» алғаш рет жеңіске жетіп, екінші орынды «[[Азамат Кейн]]» иеленсе, «[[Токио хикаясы]]» мен «Жанна Дильман» фильмдері өзара төртінші орынды бөлісті. «[[Ойын ережелері]]» (La Règle du Jeu) фильмі журналдың алғашқы жеті сауалнамасының бәрінде тізімге енсе, «[[Азамат Кейн]]» соңғы жеті сауалнаманың бәрінде өз орнын сақтап келеді. <gallery align="left" perrow="9" mode="packed"> Сурет:Citizen Kane poster, 1941 (Style A).jpg|[[Азамат Кейн]] Сурет:Vertigomovie restoration.jpg|[[Вертиго (фильм)|Вертиго]] Сурет:Tokyo monogatari poster.jpg|[[Токио хикаясы]] Сурет:Lawrence of arabia ver3 xxlg.jpg|[[Арабиялық Лоуренс (фильм)|Арабиялық Лоуренс]] Сурет:City Lights (1931 theatrical poster - retouched).jpg|[[Үлкен қаланың оттары]] Сурет:Seven Samurai poster2.jpg|[[Жеті самурай (фильм, 1954)|Жеті самурай]] Сурет:Singin' in the Rain (1952 poster).jpg|[[Жаңбыр астында ән салу]] Сурет:SearchersPoster-BillGold.jpg|[[Іздеушілер (фильм, 1956)|Іздеушілер]] Сурет:Sunrise - A Song of Two Humans.jpg|[[Күннің шығуы (фильм, 1927)|Күннің шығуы]] Сурет:The General (1926) - Movie Poster 2.png|[[Генерал (фильм, 1926)|Генерал]] </gallery> === Сыншылар сауалнамасы === {| class="toptextcells" width="100%" |width="50%"| <span style="font-size:large">'''1952'''</span><ref>{{Cite web|url=https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/polls/greatest-films-all-time/1952|title=The Greatest Films of All Time… in 1952|website=BFI|date=22 February 2022 }}</ref> * 1: [[Велосипед ұрылары]] ([[Витторио Де Сика]], 1948) * 2: [[Үлкен қаланың оттары]] ([[Чарли Чаплин]], 1931) * 3: [[Алтын безгегі (фильм)|Алтын безгегі]] ([[Чарли Чаплин]], 1925) * 4: [[Потемкин броненосеці (фильм)|Потемкин» брононосеці]] ([[Сергей Михайлович Эйзенштейн|Сергей Эйзенштейн]], 1925) * 5: [[Төзімсіздік (фильм)|Төзімсіздік]] ([[Дэвид Уорк Гриффит]], 1916) * 5: [[Луизиана хикаясы]] ([[Роберт Флаэрти]], 1948) * 7: [[Ашкөздік (фильм, 1924)|Ашкөздік]] ([[Эрих фон Штрогейм]], 1924) * 7: [[Таң атады]] ([[Марсель Карне]], 1939) * 7: [[Жанна д’Арк құштарлығы]] ([[Карл Теодор Дрейер]], 1928) * 10: [[Қысқа кездесу (фильм, 1945)|Қысқа кездесу]] ([[Дэвид Лин]], 1945) * 10: [[Миллион (фильм)|Миллион]] ([[Рене Клер]], 1931) * 10: [[Ойын ережелері]] ([[Жан Ренуар]], 1939) | <span style="font-size:large">'''1962'''</span><ref name=62poll>{{cite magazine |date=Winter 1961–1962 |title=Top/Ten |magazine=Sight & Sound |publisher=British Film Institute |volume=31 |issue=1 |page=10|url=https://archive.org/details/Sight_and_Sound_1962_01_BFI_GB/page/n15/mode/2up?view=theater|access-date=3 December 2022|via=Archive.org}}</ref> * 1: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 2: [[Аввентура]] ([[Микеланджело Антониони]], 1960) * 3: [[Ойын ережелері]] ([[Жан Ренуар]], 1939) * 4: [[Ашкөздік (фильм, 1924)|Ашкөздік]] ([[Эрих фон Штрогейм]], 1924) * 5: [[Угэцу моногатари]] ([[Кендзи Мидзогути]], 1953) * 6: [[Потемкин броненосеці (фильм)|Потемкин» брононосеці]] ([[Сергей Михайлович Эйзенштейн|Сергей Эйзенштейн]], 1925) * 7: [[Велосипед ұрылары]] ([[Витторио Де Сика]], 1948) * 7: [[Иван Грозный (фильм)|Иван Грозный, 1-бөлім]] ([[Сергей Михайлович Эйзенштейн|Сергей Эйзенштейн]], 1944) * 7: [[Иван Грозный (фильм)|Иван Грозный, 2-бөлім]] ([[Сергей Михайлович Эйзенштейн|Сергей Эйзенштейн]], 1958) * 9: [[Жер сілкінеді]] ([[Лукино Висконти]], 1948) * 10: [[Аталанта (фильм)|Аталанта]] ([[Жан Виго]], 1934) |} {| class="toptextcells" width="100%" align="center" |width="50%"| <span style="font-size:large">'''1972'''</span><ref name=72poll>{{cite magazine |date=Winter 1971–1972 |title=Top Ten 72 |magazine=Sight & Sound |publisher=British Film Institute |volume=41 |issue=1 |pages=12–13|url=https://archive.org/details/Sight_and_Sound_1972_01_BFI_GB/page/n21/mode/2up?view=theater|access-date=9 December 2022|via=Archive.org}}</ref> * 1: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 2: [[Ойын ережелері]] ([[Жан Ренуар]], 1939) * 3: [[Потемкин броненосеці (фильм)|Потемкин брононосеці]] ([[Сергей Михайлович Эйзенштейн|Сергей Эйзенштейн]], 1925) * 4: [[8½]] (Сегіз жарым) ([[Федерико Феллини]], 1963) * 5: [[Аввентура]] ([[Микеланджело Антониони]], 1960) * 5: [[Персона (фильм)|Персона]] ([[Ингмар Бергман]], 1966) * 7: [[Жанна д’Арк құштарлығы]] ([[Карл Теодор Дрейер]], 1928) * 8: [[Генерал (фильм, 1926)|Генерал]] ([[Бастер Китон]], 1926) * 8: [[Эмберсондардың салтанаты]] ([[Орсон Уэллс]], 1942) * 10: [[Угэцу моногатари]] ([[Кендзи Мидзогути]], 1953) * 10: [[Бүлдірген алаңы]] ([[Ингмар Бергман]], 1957) | <span style="font-size:large">'''1982'''</span><ref>{{Cite web|url=https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/polls/greatest-films-all-time/1982|title=The Greatest Films of All Time… in 1982|website=BFI|date=17 June 2021 }}</ref> * 1: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 2: [[Ойын ережелері]] ([[Жан Ренуар]], 1939) * 3: [[Жеті самурай (фильм, 1954)|Жеті самурай]] ([[Акира Куросава]], 1954) * 4: [[Жаңбыр астында ән салу]] ([[Стэнли Донен]] және [[Джин Келли]], 1952) * 5: [[8½]] (Сегіз жарым) ([[Федерико Феллини]], 1963) * 6: [[Потемкин броненосеці (фильм)|Потемкин брононосеці]] ([[Сергей Михайлович Эйзенштейн|Сергей Эйзенштейн]], 1925) * 7: [[Аввентура]] ([[Микеланджело Антониони]], 1960) * 7: [[Эмберсондардың салтанаты]] ([[Орсон Уэллс]], 1942) * 7: [[Вертиго (фильм)|Вертиго]] ([[Альфред Хичкок]], 1958) * 10: [[Генерал (фильм, 1926)|Генерал]] ([[Бастер Китон]], 1926) * 10: [[Іздеушілер (фильм, 1956)|Іздеушілер]] ([[Джон Форд]], 1956) |} {| class="toptextcells" width="100%" |width="50%"| <span style="font-size:large">'''1992'''</span><ref name=1992Poll>{{Cite web|url=https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/polls/greatest-films-all-time/1992|title=The Greatest Films of All Time… in 1992|website=BFI|date=17 June 2021 }}</ref> * 1: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 2: [[Ойын ережелері]] ([[Жан Ренуар]], 1939) * 3: [[Токио хикаясы]] ([[Ясудзиро Одзу]], 1953) * 4: [[Вертиго (фильм)|Вертиго]] ([[Альфред Хичкок]], 1958) * 5: [[Іздеушілер (фильм, 1956)|Іздеушілер]] ([[Джон Форд]], 1956) * 6: [[Аталанта (фильм)|Аталанта]] ([[Жан Виго]], 1934) * 6: [[Потемкин броненосеці (фильм)|Потемкин брононосеці]] ([[Сергей Михайлович Эйзенштейн|Сергей Эйзенштейн]], 1925) * 6: [[Жанна д’Арк құштарлығы]] ([[Карл Теодор Дрейер]], 1928) * 6: [[Жол жыры (фильм, 1955)|Жол жыры]] ([[Сатьяджит Рай]], 1955) * 10: [[2001: Ғарыш одиссеясы]] ([[Стэнли Кубрик]], 1968) |width="50%"| <span style="font-size:large">'''2002'''</span><ref name=2002Poll>{{Cite web|url=https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/polls/greatest-films-all-time/2002|title=The Greatest Films of All Time… in 2002|website=BFI|date=17 May 2021 }}</ref> * 1: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 2: [[Вертиго (фильм)|Вертиго]] ([[Альфред Хичкок]], 1958) * 3: [[Ойын ережелері]] ([[Жан Ренуар]], 1939) * 4: [[Өкіл әке (фильм)|Өкіл әке]] ([[Фрэнсис Форд Коппола]], 1972) * 4: [[Өкіл әке 2]] ([[Фрэнсис Форд Коппола]], 1974) * 5: [[Токио хикаясы]] ([[Ясудзиро Одзу]], 1953) * 6: [[2001: Ғарыш одиссеясы]] ([[Стэнли Кубрик]], 1968) * 7: [[Потемкин броненосеці (фильм)|Потемкин брононосеці]] ([[Сергей Михайлович Эйзенштейн|Сергей Эйзенштейн]], 1925) * 7: [[Күннің шығуы (фильм, 1927)|Күннің шығуы]] ([[Фридрих Вильгельм Мурнау]], 1927) * 9: [[8½]] (Сегіз жарым) ([[Федерико Феллини]], 1963) * 10: [[Жаңбыр астында ән салу]] ([[Стэнли Донен]] & [[Джин Келли]], 1952) |} {| class="toptextcells" width="100%" |width="50%"| <span style="font-size:large">'''2012'''</span><ref name="how2012pollmade">{{cite web |title=How we made the Greatest Films of All Time poll |url=https://www.bfi.org.uk/sight-and-sound/polls/greatest-films-all-time/introduction |date=8 June 2021|first=Nick |last=James|website=Sight & Sound |publisher=BFI}}</ref> * 1: [[Вертиго (фильм)|Вертиго]] ([[Альфред Хичкок]], 1958) * 2: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 3: [[Токио хикаясы]] ([[Ясудзиро Одзу]], 1953) * 4: [[Ойын ережелері]] ([[Жан Ренуар]], 1939) * 5: [[Күннің шығуы (фильм, 1927)|Күннің шығуы]] ([[Фридрих Вильгельм Мурнау]], 1927) * 6: [[2001: Ғарыш одиссеясы]] ([[Стэнли Кубрик]], 1968) * 7: [[Іздеушілер (фильм, 1956)|Іздеушілер]] ([[Джон Форд]], 1956) * 8: [[Киноаппарат ұстаған адам]] ([[Дзига Вертов]], 1929) * 9: [[Жанна д’Арк құштарлығы]] ([[Карл Теодор Дрейер]], 1928) * 10: [[8½]] (Сегіз жарым) ([[Федерико Феллини]], 1963) |width="50%"| <span style="font-size:large">'''2022'''</span><ref name="2022poll">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2022/dec/01/chantal-akerman-becomes-first-woman-to-top-bfis-greatest-all-time-films-poll|title=Chantal Akerman first woman to top Sight and Sound's greatest all-time films poll|newspaper=Guardian|date=December 2022 |accessdate=2 December 2022|last1=Khomami |first1=Nadia |author-link=Nadia Khomami }}</ref> * 1: [[Жанна Дильман, Коммерция жағалауы, 23, 1080 Брюссель|Жанна Дильман]] ([[Шанталь Акерман]], 1975) * 2: [[Вертиго (фильм)|Вертиго]] ([[Альфред Хичкок]], 1958) * 3: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 4: [[Токио хикаясы]] ([[Ясудзиро Одзу]], 1953) * 5: [[Махаббат көңіл-күйі]] ([[Вонг Карвай]], 2000) * 6: [[2001: Ғарыш одиссеясы]] ([[Стэнли Кубрик]], 1968) * 7: [[Жақсы жұмыс (фильм, 1999)|Жақсы жұмыс]] ([[Клер Дени]], 1999) * 8. [[Малхолланд Драйв]] ([[Дэвид Линч]], 2001) * 9: [[Киноаппарат ұстаған адам]] ([[Дзига Вертов]], 1929) * 10: [[Жаңбыр астында ән салу]] ([[Стэнли Донен]] және [[Джин Келли]], 1952) |} === Режиссерлер сауалнамасы === {| class="toptextcells" width="100%" |width="50%" valign="top"| <span style="font-size:large">'''1992'''</span> * 1: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 2: [[8½]] (Сегіз жарым) ([[Федерико Феллини]], 1963) * 2: [[Құтырған бұқа]] ([[Мартин Скорсезе]], 1980) * 4: [[Ла Страда (фильм)|Ла Страда]] ([[Федерико Феллини]], 1954) * 5: [[Аталанта (фильм)|Аталанта]] ([[Жан Виго]], 1934) * 6: [[Өкіл әке (фильм)|Өкіл әке]] ([[Фрэнсис Форд Коппола]], 1972) * 6: [[Жаңа заман (фильм)|Жаңа заман]] ([[Чарли Чаплин]], 1936) * 6: [[Вертиго (фильм)|Вертиго]] ([[Альфред Хичкок]], 1958) * 9: [[Өкіл әке 2]] ([[Фрэнсис Форд Коппола]], 1974) * 10: [[Жанна д’Арк құштарлығы]] ([[Карл Теодор Дрейер]], 1928) * 10: [[Расёмон (фильм)|Расёмон]] ([[Акира Куросава]], 1950) * 10: [[Жеті самурай (фильм, 1954)|Жеті самурай]] ([[Акира Куросава]], 1954) |width="50%" valign="top"| <span style="font-size:large">'''2002'''</span> * 1: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 2: [[Өкіл әке (фильм)|Өкіл әке]] ([[Фрэнсис Форд Коппола]], 1972) * 2: [[Өкіл әке 2]] ([[Фрэнсис Форд Коппола]], 1974) * 3: [[8½]] (Сегіз жарым) ([[Федерико Феллини]], 1963) * 4: [[Арабиялық Лоуренс (фильм)|Арабиялық Лоуренс]] ([[Дэвид Лин]], 1962) * 5: [[Доктор Стрейнджлав]] ([[Стэнли Кубрик]], 1964) * 6: [[Велосипед ұрылары]] ([[Витторио Де Сика]], 1948) * 6: [[Құтырған бұқа]] ([[Мартин Скорсезе]], 1980) * 6: [[Вертиго (фильм)|Вертиго]] ([[Альфред Хичкок]], 1958) * 9: [[Расёмон (фильм)|Расёмон]] ([[Акира Куросава]], 1950) * 9: [[Ойын ережелері]] ([[Жан Ренуар]], 1939) * 9: [[Жеті самурай (фильм, 1954)|Жеті самурай]] ([[Акира Куросава]], 1954) |} {| class="toptextcells" width="100%" |width="50%" valign="top"| <span style="font-size:large">'''2012'''</span> * 1: [[Токио хикаясы]] ([[Ясудзиро Одзу]], 1953) * 2: [[2001: Ғарыш одиссеясы]] ([[Стэнли Кубрик]], 1968) * 2: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 4: [[8½]] (Сегіз жарым) ([[Федерико Феллини]], 1963) * 5: [[Такси жүргізушісі (фильм, 1976)|Такси жүргізушісі]] ([[Мартин Скорсезе]], 1976) * 6: [[Ақыр заман (фильм, 1979)|Ақыр заман]] ([[Фрэнсис Форд Коппола]], 1979) * 7: [[Өкіл әке (фильм)|Өкіл әке]] ([[Фрэнсис Форд Коппола]], 1972) * 7: [[Вертиго (фильм)|Вертиго]] ([[Альфред Хичкок]], 1958) * 9: [[Айна (фильм, 1974)|Айна]] ([[Андрей Арсеньевич Тарковский|Андрей Тарковский]], 1975) * 10: [[Велосипед ұрылары]] ([[Витторио Де Сика]], 1948) |width="50%" valign="top"| <span style="font-size:large">'''2022'''</span> * 1: [[2001: Ғарыш одиссеясы]] ([[Стэнли Кубрик]], 1968) * 2: [[Азамат Кейн]] ([[Орсон Уэллс]], 1941) * 2: [[Өкіл әке (фильм)|Өкіл әке]] ([[Фрэнсис Форд Коппола]], 1972) * 4: [[Токио хикаясы]] ([[Ясудзиро Одзу]], 1953) * 4: [[Жанна Дильман, Коммерция жағалауы, 23, 1080 Брюссель|Жанна Дильман]] ([[Шанталь Акерман]], 1975) * 6: [[8½]] (Сегіз жарым) ([[Федерико Феллини]], 1963) * 6: [[Вертиго (фильм)|Вертиго]] ([[Альфред Хичкок]], 1958) * 8: [[Айна (фильм, 1974)|Айна]] ([[Андрей Арсеньевич Тарковский|Андрей Тарковский]], 1975) * 9: [[Ірі план (фильм, 1990)|Ірі план]] ([[Аббас Киаростами]], 1990) * 9: [[Махаббат көңіл-күйі]] ([[Вонг Карвай]], 2000) * 9: [[Персона (фильм)|Персона]] ([[Ингмар Бергман]], 1966) |} == Барлық заманның ең ұлы режиссерлері == Бұл тізім сыншылар мен режиссерлер дауыс берген жекелеген фильмдердің режиссерлерін жинақтау арқылы жасалған. Sight & Sound журналы мұндай тізімді тек 2002 жылы ғана құрастырған болатын. {| class="toptextcells" width="100%" align="center" |width="50%" valign="top"| '''Сыншылар сауалнамасы''' * 1. [[Орсон Уэллс]] * 2. [[Альфред Хичкок]] * 3. [[Жан-Люк Годар]] * 4. [[Жан Ренуар]] * 5. [[Стэнли Кубрик]] * 6. [[Акира Куросава]] * 7. [[Федерико Феллини]] * 8. [[Джон Форд]] * 9. [[Сергей Михайлович Эйзенштейн|Сергей Эйзенштейн]] * 10. [[Фрэнсис Форд Коппола]] * 10. [[Ясудзиро Одзу]] |width="50%" valign="top"| '''Режиссерлер сауалнамасы''' * 1. [[Орсон Уэллс]] * 2. [[Федерико Феллини]] * 3. [[Акира Куросава]] * 4. [[Фрэнсис Форд Коппола]] * 5. [[Альфред Хичкок]] * 6. [[Стэнли Кубрик]] * 7. [[Билли Уайлдер]] * 8. [[Ингмар Бергман]] * 9. [[Дэвид Лин]] * 9. [[Мартин Скорсезе]] * 9. [[Жан Ренуар]] |} == Барлық заманның ең ұлы деректі фильмдері == === 2014 === {{Div col|2}} # [[Киноаппарат ұстаған адам]] ([[Дзига Вертов]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], 1929) # [[Шоа (фильм)|Шоа]] ([[Клод Ланцман]], [[Франция]], 1985) # [[Күнсіз (фильм, 1983)|Күнсіз]] ([[Крис Маркер]], [[Франция]], 1982) # [[Түн мен тұман (фильм)|Түн мен тұман]] ([[Ален Рене]], [[Франция]], 1955) # [[Жіңішке көк сызық]] ([[Эррол Моррис]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], 1989) # [[Бір жаздың шежіресі]] (Жан Руш және Эдгар Морен, [[Франция]], 1961) # [[Солтүстіктегі Нанук]] ([[Роберт Флаэрти]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], 1922) # [[Жинаушылар және мен]] ([[Аньес Варда]], [[Франция]], 2000) # [[Артыңа қарама]] (Д. А. Пеннебейкер, [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], 1967) # [[Сұр бақтар]] (Альберт және Дэвид Мэйзлс, Эллен Ховде және Маффи Мейер, [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], 1975)<ref>{{Cite web|url=https://www2.bfi.org.uk/sight-sound-magazine/greatest-docs|title=The Greatest Documentaries of All Time &#124; Sight & Sound|website=British Film Institute|date=25 April 2019 }}</ref> {{Div col end}} == Тағы қараңыз == * [[Cahiers du Cinéma]] * [[IMDb нұсқасы бойынша 250 үздік фильм]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Ұлыбритания журналдары]] [[Санат:Кино туралы журналдар]] bs7pk1tqnx504ta3l4p5ivnoaff5ukw 0 163057 3603870 3457262 2026-05-12T11:38:55Z Гулмира Исатай 179201 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3603870 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Constructing kiosks (6962514457).jpg|thumb|right|200px|]]'''Ағаш өңдеу''' — Ағаштан жасалған бұйымның арнаулы өңдеуден өткізіп кәдеге жарату жолдары. Дайындалатын заттың бетін тегістеу, оймыштап бедер салу, бояу ағаш бетін қыздырылған металлмен қару, біздің ұшымен қарып өрнек, жазу түсіру, т.б. тәсілдер жатады. Аталған тәсілдерді көбінесе үй [[жиһаз]]ы (көбіне ыдыс-аяқ түрлерін), [[Музыка аспабы|саз аспаптарының]], [[үй]], [[ғимарат]]тың ағаш бөлшектерін (ұстын, тіреу, есік, қақпа және т.б.) өңдеуге қолданған. Ол үшін әшекейленетін ағаш бетіне өрнектің нобайын біз тәрізді өткір аспаппен немесе қызған иненің ұшымен батыра сызып алып, әртүрлі мәнерде иілген теміртек ([[металл]]) қалыптарды отқа қыздырып, өрнектің бойын қуалай, қарып (күйдіріп) шығады. Қарағай, самырсын, шырша тәрізді шайырлы ағаштардан жасалған бұйымдардағы ағаштың табиғи өрнегін (текстурасын) айқындай түсу үшін, өңделген бұйымды оттың жалынына шарпытып алса, ағаш талшықтарының шайырлы жерлері сақталып, шайыры жоқ тұстары күйіп, қарақоңыр түске еніп, жолақты табиғи өрнек пайда болады. Ертеректе [[шебер]]лер ағаш бұйымдарға ру таңбаларын, адам аттарын, ою-өрнек түрлерін қарып түсірген. Ағаш бөліктерін қатарластыра қари отырып, сарғыш қоңырдан шымқай қаратүстің арасындағы реңдерді шығарған. <ref> Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2 </ref> == Ағаш өңдеу жабдықтары == '''Ағаш өңдеу жабдықтары''' — [[ағаш]] өңдеу жұмыстарында пайдаланылатын қол немесе [[механика]]ландырылған аспаптар. Оған: қоласпаптар — [[балта]], [[ара]], сүргі, [[қашау]], [[бұрғы]] т.б.; қосалқы қоласпаптары — [[ұста]] балғасы, ағаш [[балға]], қышқаш, бұрауыш, тістеуік, егу т.б.; механикаландыр ылғанаспаптар — электр ара, электр сүргі, электр қашау, электр бұрғы, [[электр]] фреза, электрлік және пневматикалық ажарлау аспаптары т.б.; механикаландырылған қосалқыаспаптар — электр және [[Пневматикалық қысқы|пневматикалық]] бұрауыш; өлшеу-белгілеуаспаптары — метр, рулетка, сызғыш, кронциркуль, ішкі өлшеуіш, деңгейлік, рейсмус, циркуль т.б. жатады. Жоғары механикаландырылған ағаш [[өңдеу]] комбинаттарында, [[шеберхана]]ларда: ірі [[дөңгелек]] [[ағаш]]тар мен бөренелерді тақтай етіп тілетін [[ағаш]] тілгіш рамалар; тақтайларды ені және қалыңд. бойынша қысаң білте тәрізді тақтайшаларға келтіретін дөңгелек аралар; [[Сызықтау|сызықты]] элементтер жасайтын таспалы аралар; ағаш сүргілеу станоктары; ағаш фрезалау станоктары т.б. қолданылады. * [[Ара (құрал)|Ара]] - ағаш кесу үшін қолданылатын құрал. * [[Аталғы]] - екі қолмен ұстап, ағаштың қабығын аршитын қисық пышақ. * [[Байтесе]] - шаңырақ ағашын беттеп шауып, белгілі қалыпқа келтіретін құрал. * [[Балта (құрал)|Балта]] - өткір жүзді, ағаш шабатын сабы бар құрал. * [[Жоңғы]] - ағаш жонатын құрал. * Қобы - ағаштың бетін оюлап, өрнек салуға арналған аспап. * Қолағаш - қазық, қада қағуға аранлған құрал, тоқпақ. * Қуысқұлақ - ағашты үңгіп шабу үшін, екі шетін ішіне қарай иілдіре жасаған шот. * Мор - үйшілердің ағашты қыздырып, ию үшін қойдың қиын тұтатып, бықсытып жаққан оты бар шұңқыр жер. * Пышқы - араның ағаш кесетін кішірек түрі. * [[Сарнақ]] - киіз үй сүйегіне (уық, кереге) сыздық салатын , әр жерінде тісі бар құрал. * [[Сүргілеу|Сүргі]] - ағашты өңдеу, тегістеу үшін қолданылатын аспап. * [[Сықауырын]] - тезге салған ағашты қатты қысып, басып тұрып, түзейтін не бүгетін ағаш құрал. * [[Тез]] - киіз үй сүйегін: уық, кереге т.б. жасалатын ағаштарды морланғаннан кейін, түзейтін не бүгетін ағаш құрал. * [[Ұңғуыр]] - ағашты ұңғып, белгілі қалыпқа келтіретін құрал. * [[Үскі]] - ағашты тесетін іші қуыс біз. * [[Шапашот]] - имек ағашқа сапталған, ағаш шабатын құрал. * Шот - ағаш шабатын құрал; шапашот. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{commons|Category:Woodworking}} == Тағы қараңыз == [[Ағаш өңдеу білдектері]] [[Санат:Ағаш өңдеу]] frh71ixktkrvmucmkdsqp1chy0rze6s 0 163080 3603833 3603323 2026-05-12T11:09:40Z 1nter pares 146705 3603833 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Закопане''' — [[Польша]]дағы 28 000 адам тұратын қала. == Галерея == <gallery> Сурет:Zakopane at night.jpg Сурет:CzarnyStawZakopane.jpg Сурет:Zakopane harenda.jpg </gallery> [[Санат:Қалалар]] 3dpjetokrwo3gq16z383lmjtb67xcfz 10 198165 3603455 2652871 2026-05-11T19:26:54Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603455 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |1=[[Сутегі]] |2=[[Гелий]] |3=[[Литий]] |4=[[Бериллий]] |5=[[Бор (элемент)|Бор]] |6=[[Көміртегі]] |7=[[Азот]] |8=[[Оттегі]] |9=[[Фтор]] |10=[[Неон]] |11=[[Натрий]] |12=[[Магний]] |13=[[Алюминий]] |14=[[Кремний]] |15=[[Фосфор]] |16=[[Күкірт]] |17=[[Хлор]] |18=[[Аргон]] |19=[[Калий]] |20=[[Кальций]] |21=[[Скандий]] |22=[[Титан (элемент)|Титан]] |23=[[Ванадий]] |24=[[Хром]] |25=[[Марганец]] |26=[[Темір]] |27=[[Кобальт]] |28=[[Никель]] |29=[[Мыс]] |30=[[Мырыш]] |31=[[Галлий]] |32=[[Германий]] |33=[[Күшән]] |34=[[Селен]] |35=[[Бром]] |36=[[Криптон]] |37=[[Рубидий]] |38=[[Стронций]] |39=[[Иттрий]] |40=[[Цирконий]] |41=[[Ниобий]] |42=[[Молибден]] |43=[[Технеций]] |44=[[Рутений]] |45=[[Родий]] |46=[[Палладий]] |47=[[Күміс]] |48=[[Кадмий]] |49=[[Индий]] |50=[[Қалайы]] |51=[[Сурьма]] |52=[[Теллур]] |53=[[Иод]] |54=[[Ксенон]] |55=[[Цезий]] |56=[[Барий]] |57=[[Лантан]] |58=[[Церий]] |59=[[Празеодим]] |60=[[Неодим]] |61=[[Прометий]] |62=[[Самарий]] |63=[[Европий]] |64=[[Гадолиний]] |65=[[Тербий]] |66=[[Диспрозий]] |67=[[Гольмий]] |68=[[Эрбий]] |69=[[Тулий]] |70=[[Иттербий]] |71=[[Лютеций]] |72=[[Гафний]] |73=[[Тантал (элемент)|Тантал]] |74=[[Вольфрам]] |75=[[Рений]] |76=[[Осмий]] |77=[[Иридий]] |78=[[Платина]] |79=[[Алтын]] |80=[[Сынап]] |81=[[Таллий]] |82=[[Қорғасын]] |83=[[Висмут]] |84=[[Полоний]] |85=[[Астат]] |86=[[Радон]] |87=[[Франций]] |88=[[Радий]] |89=[[Актиний]] |90=[[Торий]] |91=[[Протактиний]] |92=[[Уран]] |93=[[Нептуний]] |94=[[Плутоний]] |95=[[Америций]] |96=[[Кюрий]] |97=[[Берклий]] |98=[[Калифорний]] |99=[[Эйнштейний]] |100=[[Фермий]] |101=[[Менделевий]] |102=[[Нобелий]] |103=[[Лоуренсий]] |104=[[Резерфордий]] |105=[[Дубний]] |106=[[Сиборгий]] |107=[[Борий]] |108=[[Хассий]] |109=[[Мейтнерий]] |110=[[Дармштадтий]] |111=[[Рентгений]] |112=[[Коперниций]] |113=[[Нихоний]] |114=[[Унунквадий]] |115=[[Унунпентий]] |116=[[Унунгексий]] |117=[[Унунсептий]] |118=[[Унуноктий]] |119=[[Унуненний]] |120=[[Унбинилий]] |121=[[Унбиуний]] |122=[[Унбибий]] |123=[[Унбитрий]] |124=[[Унбиквадий]] |125=[[Унбипентий]] |126=[[Унбигексий]] }}<noinclude> [[Уикипедия:Үлгі:Химиялық элемент|Химиялық элемент]] </noinclude> f3zd3fyvc7j819gfiou7s8yutdkk6y1 3603485 3603455 2026-05-11T20:39:44Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603485 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |1=[[Сутегі]] |2=[[Гелий]] |3=[[Литий]] |4=[[Бериллий]] |5=[[Бор (элемент)|Бор]] |6=[[Көміртегі]] |7=[[Азот]] |8=[[Оттегі]] |9=[[Фтор]] |10=[[Неон]] |11=[[Натрий]] |12=[[Магний]] |13=[[Алюминий]] |14=[[Кремний]] |15=[[Фосфор]] |16=[[Күкірт]] |17=[[Хлор]] |18=[[Аргон]] |19=[[Калий]] |20=[[Кальций]] |21=[[Скандий]] |22=[[Титан (элемент)|Титан]] |23=[[Ванадий]] |24=[[Хром]] |25=[[Марганец]] |26=[[Темір]] |27=[[Кобальт]] |28=[[Никель]] |29=[[Мыс]] |30=[[Мырыш]] |31=[[Галлий]] |32=[[Германий]] |33=[[Күшән]] |34=[[Селен]] |35=[[Бром]] |36=[[Криптон]] |37=[[Рубидий]] |38=[[Стронций]] |39=[[Иттрий]] |40=[[Цирконий]] |41=[[Ниобий]] |42=[[Молибден]] |43=[[Технеций]] |44=[[Рутений]] |45=[[Родий]] |46=[[Палладий]] |47=[[Күміс]] |48=[[Кадмий]] |49=[[Индий]] |50=[[Қалайы]] |51=[[Сурьма]] |52=[[Теллур]] |53=[[Иод]] |54=[[Ксенон]] |55=[[Цезий]] |56=[[Барий]] |57=[[Лантан]] |58=[[Церий]] |59=[[Празеодим]] |60=[[Неодим]] |61=[[Прометий]] |62=[[Самарий]] |63=[[Европий]] |64=[[Гадолиний]] |65=[[Тербий]] |66=[[Диспрозий]] |67=[[Гольмий]] |68=[[Эрбий]] |69=[[Тулий]] |70=[[Иттербий]] |71=[[Лютеций]] |72=[[Гафний]] |73=[[Тантал (элемент)|Тантал]] |74=[[Вольфрам]] |75=[[Рений]] |76=[[Осмий]] |77=[[Иридий]] |78=[[Платина]] |79=[[Алтын]] |80=[[Сынап]] |81=[[Таллий]] |82=[[Қорғасын]] |83=[[Висмут]] |84=[[Полоний]] |85=[[Астат]] |86=[[Радон]] |87=[[Франций]] |88=[[Радий]] |89=[[Актиний]] |90=[[Торий]] |91=[[Протактиний]] |92=[[Уран]] |93=[[Нептуний]] |94=[[Плутоний]] |95=[[Америций]] |96=[[Кюрий]] |97=[[Берклий]] |98=[[Калифорний]] |99=[[Эйнштейний]] |100=[[Фермий]] |101=[[Менделевий]] |102=[[Нобелий]] |103=[[Лоуренсий]] |104=[[Резерфордий]] |105=[[Дубний]] |106=[[Сиборгий]] |107=[[Борий]] |108=[[Хассий]] |109=[[Мейтнерий]] |110=[[Дармштадтий]] |111=[[Рентгений]] |112=[[Коперниций]] |113=[[Нихоний]] |114=[[Флеровий]] |115=[[Московий]] |116=[[Ливерморий]] |117=[[Теннессин]] |118=[[Оганесон]] |119=[[Унуненний]] |120=[[Унбинилий]] |121=[[Унбиуний]] |122=[[Унбибий]] |123=[[Унбитрий]] |124=[[Унбиквадий]] |125=[[Унбипентий]] |126=[[Унбигексий]] }}<noinclude> [[Уикипедия:Үлгі:Химиялық элемент|Химиялық элемент]] </noinclude> mkhqtbjdl0u6j6iempza2n6zozyyh7g 0 198759 3603466 3483259 2026-05-11T19:53:48Z Kas77777 100404 3603466 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sports league | title = Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты | current = [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025]] | logo = | pixels = | sport = Шайбалы хоккей | chairman = | ceotag = | ceo = | founded = 1920 | teams = 16 ([[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025| 2025]]) | champion = {{USA}} (3 рет) | most_champs = {{CAN}}<br>(28 рет) | countries = Worldwide | TV = | website = [https://www.iihf.com/ www.iihf.com] }} '''Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты''' [[1920 жыл]]дан бастап [[Халықаралық шайбалы хоккей федерациясы]]мен ұйымдастырылатын, жыл сайынғы жарыс. Алғашқы кезде жарыс [[Олимпиялық ойындар|Олимпиада ойындары]] кезінде өткізілетін ([[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 1920|1920 жылы жазғы Олимпиада ойындары]] кезінде, [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1924|1924]] және [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1928|1928 жылы қысқы Олимпиада ойындары]] кезінде). [[1930 жыл]]дан бастап жарыс жыл сайын өткізіледі. Бірақ 1940—1946 жылдары [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және 1980, 1984, 1988 жылдары өткізілген жоқ. == Әлем чемпионаттар тізімі == {| class="wikitable" !style="width:3em"| Жыл !style="width:15em"| Күні !style="width:15em"| Өткізілу орыны !style="width:15em"| Алтын !style="width:15em"| Күміс !style="width:15em"| Қола |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1920|1920]] | | align=left|{{BEL}}, [[Антверпен]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (1) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (1) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (1) |- align=center |- align=center|- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1924|1924]] | | align=left|{{FRA}}, [[Шамони-Мон-Блан]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (2) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (2) |{{flagicon|Great Britain}} <br /> [[Ұлыбритания]] (1) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1928|1928]] | | align=left|{{SUI}}, [[Санкт-Мориц]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (3) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (1) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (1) |- align=center |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1930|1930]] | | align=left|{{FRA}}, [[Шамони-Мон-Блан]]/ {{DEU}},[[Берлин]]/ {{AUT}}, [[Вена]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (4) |{{flagicon|Germany}} <br /> [[Германия]] (1) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (2) |- align=center |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1931|1931]] | | align=left|{{POL}}, [[Крыница-Здруй]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (5) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (3) |{{flagicon|Austria}} <br /> [[Аустрия]] (1) |- align=center |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1932|1932]] | | align=left|{{USA}}, [[Лэйк-Плесид]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (6) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (4) |{{flagicon|Germany}} <br /> [[Германия]] (1) |- align=center |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1933|1933]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (1) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (1) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1934|1934]] | | align=left|{{ITA}}, [[Милан]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (7) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (5) |{{flagicon|Germany}} <br /> [[Германия]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1935|1935]] | | align=left|{{SUI}}, [[Давос]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (8) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (1) |{{flagicon|Great Britain}} <br /> [[Ұлыбритания]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1936|1936]] | | align=left|{{DEU}}, [[Гармиш-Партенкирхен]] |{{flagicon|Great Britain}} <br /> [[Ұлыбритания]] (1) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (2) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (1) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1937|1937]] | | align=left|{{GBR}}, [[Лондон]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (9) |{{flagicon|Great Britain}} <br /> [[Ұлыбритания]] (1) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1938|1938]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (10) |{{flagicon|Great Britain}} <br /> [[Ұлыбритания]] (2) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1939|1939]] | | align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Базель]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (11) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (6) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (4) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1947|1947]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] | {{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (1) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (2) |{{flagicon|Austria}} <br /> [[Аустрия]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1948|1948]] | | align=left|{{SUI}}, [[Санкт-Мориц]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (12) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (1) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (5) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1949|1949]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]] | {{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (2) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (3) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1950|1950]] | | align=left|{{GBR}}, [[Лондон]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (13) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (7) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (6) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1951|1951]] | | align=left|{{FRA}}, [[Париж]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (14) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (3) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (7) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1952|1952]] | | align=left|{{NOR}}, [[Осло]]/[[Драммен]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (15) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (8) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (1) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1953|1953]] | | align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Базель]] | {{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (1) |{{flagicon|Germany}} <br /> [[Германия]] (1) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (8) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1954|1954]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (1) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (4) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1955|1955]] | | align=left|{{DEU}}, [[Дортмунд]]/[[Кёльн]]/[[Крефельд]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (16) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (1) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (4) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1956|1956]] | | align=left|{{ITA}}, [[Кортина-Д’Ампеццо]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (2) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (9) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (1) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1957|1957]] | | align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]] | {{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (2) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (2) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (5) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1958|1958]] | | align=left|{{NOR}}, [[Осло]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (17) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (3) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1959|1959]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]]/[[Братислава]]/[[Острава]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (18) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (4) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (6) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1960|1960]] | | align=left|{{USA}}, [[Скво-Вэлли ]] | {{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (2) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (5) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (1) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1961|1961]] | | align=left|{{SUI}}, [[Лозанна]]/[[Женева]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (19) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (2) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1962|1962]] | | align=left|{{USA}}, [[Колорадо Спрингс (Колорадо)]]/[[Денвер]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (3) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (6) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1963|1963]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (3) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (4) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (7) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1964|1964]] | | align=left|{{AUT}}, [[Инсбрук]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (4) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (5) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (8) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1965|1965]] | | align=left|{{FIN}}, [[Тампере]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (5) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (3) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (4) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1966|1966]] | | align=left|{{YUG}}, [[Любляна]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (6) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (4) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1967|1967]] | | align=left|{{AUT}}, [[Вена]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (7) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (6) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1968|1968]] | | align=left|{{FRA}}, [[Гренобль]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (8) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (5) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (4) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1969|1969]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (9) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (7) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (9) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1970|1970]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (10) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (8) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (10) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1971|1971]] | | align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Женева]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (11) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (8) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (5) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1972|1972]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (3) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (2) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (6) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1973|1973]] | | align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (12) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (9) | |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1974|1974]] | | align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (13) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (7) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (7) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1975|1975]] | | align=left|{{DEU}}, [[Мюнхен]]/[[Дюссельдорф]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (14) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (8) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (8) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1976|1976]] | | align=left|{{POL}}, [[Катовице]] |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (4) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (6) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (9) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1977|1977]] | | align=left|{{AUT}}, [[Вена]] || {{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (5) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (10) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1978|1978]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (15) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (9) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (5) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1979|1979]] | | align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (16) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (10) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (10) |- align=center | [[Су Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1981|1981]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Гётеборг]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (17) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (11) || {{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (12) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1982|1982]] | | align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Тампере]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (18) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (11) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (6) |- align=center | [[Су Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1983|1983]] | | align=left| {{DEU}}, [[Мюнхен]]/[[Дортмунд]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (19) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (12) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (7) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1985|1985]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] ||{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (6) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (7) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (4) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1986|1986]] | | align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (20) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (12) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (8) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1987|1987]] | | align=left|{{AUT}}, [[Вена]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (4) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (7) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (13) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1989|1989]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Сёдерлье]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (21) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (8) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (14) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1990|1990]] | |align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Фрибург]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (22) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (13) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (15) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1991|1991]] | |align=left|{{FIN}}, [[Тампере]]/[[Турку]]/[[Хельсинки]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (5) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (9) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (5) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1992|1992]] | |align=left|{{TCH}}, [[Прага]]/[[Братислава]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (6) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (1) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (16) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1993|1993]] | |align=left|{{DEU}}, [[Дортмунд]]/[[Мюнхен]] |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (1/23) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (13) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (1/17) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1994|1994]] | |align=left|{{ITA}}, [[Больцано]]/[[Милан]]/[[Каназей]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (20) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (2) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (11) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1995|1995]] | |align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Евле]] |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (1) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (15) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (9) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1996|1996]] | |align=left|{{AUT}}, [[Вена]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (1/7) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (10) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (4) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1997|1997]] | |align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Турку]]/[[Тампере]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (21) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (16) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (2/18) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1998|1998]] | |align=left|{{SUI}}, [[Базель]]/[[Цюрих]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (8) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (3) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (3/19) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1999|1999]] | |align=left|{{NOR}}, [[Осло]]/[[Лиллехаммер]]/[[Хаммар]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (2/8) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (4) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (12) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2000|2000]] | |align=left|{{RUS}}, [[Санкт-Петербург]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (3/9) |{{flagicon|Slovakia}} <br /> [[Словакия]] (1) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (1) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2001|2001]] | |align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/[[Ганновер]]/[[Нюрнберг]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (4/10) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (5) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (13) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2002|2002]] | |align=left|{{SWE}}, [[ Гётеборг]]/[[Карлстад]]/[[Йёнчёпинг]] |{{flagicon|Slovakia}} <br /> [[Словакия]] (1) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (1/8) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (14) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2003|2003]] | |align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Турку]]/[[Тампере]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (22) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (17) |{{flagicon|Slovakia}} <br /> [[Словакия]] (1) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2004|2004]] | |align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (24) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (18) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (5) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2005|2005]] | |align=left|{{AUT}}, [[Инсбрук]]/[[Вена]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (5/11) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (11) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (1/6) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2006|2006]] | |align=left|{{LAT}}, [[Рига]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (8) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (1/13) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (2) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2007|2007]] | |align=left|{{RUS}}, [[Мәскеу]]/[[Мытищи]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (24) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (6) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (2/7) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2008|2008]] | |align=left|{{CAN}}, [[Галифакс]]/[[Квебек (қала)|Квебек қаласы]] |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (2/24) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (12) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (3) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2009|2009]] | |align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Клотен]] |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (3/25) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (13) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (15) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2010|2010]] | |align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/[[Мангейм]]/[[Гельзенкирхен]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (6/12) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (2/9) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (16) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2011|2011]] | |align=left|{{SVK}}, [[Братислава]]/[[Кошице]] |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (2) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (19) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (4/20) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2012|2012]] | |align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/{{FIN}}, [[Хельсинки]] |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (5/26) |{{flagicon|Slovakia}} <br /> [[Словакия]] (2) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (5/21) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2013|2013]] | |align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/ {{SWE}}, [[Стокгольм]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (9) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (2) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (6) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2014|2014]] | |align=left|{{BLR}}, [[Минск]] |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (6/27) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (7) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (17) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2015|2015]] | |align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (25) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (3/10) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (7) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2016|2016]] | |align=left|{{RUS}}, [[Мәскеу]]/[[Санкт-Петербург]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (26) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (8) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (3/8) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2017|2017]] | |align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/{{FRA}}, [[Париж]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (10) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (17) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (4/9) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2018|2018]] | |align=left|{{DEN}}, [[Копенгаген]]/[[Хернинг]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (11) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (3) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (8) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2019|2019]] | |align=left|{{SVK}}, [[Братислава]]/[[Кошице]] |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (3) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (15) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (5/10) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2020|2020]] | |colspan="4"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2021|2021]] | |align=left|{{LAT}}, [[Рига]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (27) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (9) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (9) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2022|2022]] | |align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Тампере]] |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (4) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (16) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (6/22) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2023|2023]] | |align=left|{{FIN}}/{{LAT}}, [[Хельсинки]]/[[Рига]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (28) |{{flagicon|Germany}} <br /> [[Германия]] (2) |{{flagicon|Latvia}} <br /> [[Латвия]] (1) |align=left| |- align=center |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2024|2024]] | |align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (7/13) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (4) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (18) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025|2025]] | |align=left|{{SWE}}/{{DEN}}, [[Стокгольм]]/[[Хернинг]] |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (3) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (5) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (19) |- |[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2026|2026]] | | align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Фрибург]] | | | |- align=center |[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2027|2027]] | | align=left|{{GER}}, [[Дюссельдорф]]/[[Мангейм]] | | | |- align=center |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.iihf.com Шайбалы хоккейден халықаралық федерациясыеың ресми сайты {{ref-en}}] * [http://hockeyarchives.ru/world.html Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттарының тарихы {{ref-ru}}] {{Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары}} [[Санат:Шайбалы хоккей]] [[Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты]] 9684ft4vh2088tn2gy6yxma5dg87ic6 3603467 3603466 2026-05-11T19:54:17Z Kas77777 100404 3603467 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sports league | title = Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты | current = [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025]] | logo = | pixels = | sport = Шайбалы хоккей | chairman = | ceotag = | ceo = | founded = 1920 | teams = 16 ([[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025| 2025]]) | champion = {{USA}} (3 рет) | most_champs = {{CAN}}<br>(28 рет) | countries = Worldwide | TV = | website = [https://www.iihf.com/ www.iihf.com] }} '''Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты''' [[1920 жыл]]дан бастап [[Халықаралық шайбалы хоккей федерациясы]]мен ұйымдастырылатын, жыл сайынғы жарыс. Алғашқы кезде жарыс [[Олимпиялық ойындар|Олимпиада ойындары]] кезінде өткізілетін ([[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 1920|1920 жылы жазғы Олимпиада ойындары]] кезінде, [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1924|1924]] және [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1928|1928 жылы қысқы Олимпиада ойындары]] кезінде). [[1930 жыл]]дан бастап жарыс жыл сайын өткізіледі. Бірақ 1940—1946 жылдары [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және 1980, 1984, 1988 жылдары өткізілген жоқ. == Әлем чемпионаттар тізімі == {| class="wikitable" !style="width:3em"| Жыл !style="width:15em"| Күні !style="width:15em"| Өткізілу орыны !style="width:15em"| Алтын !style="width:15em"| Күміс !style="width:15em"| Қола |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1920|1920]] | | align=left|{{BEL}}, [[Антверпен]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (1) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (1) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (1) |- align=center |- align=center|- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1924|1924]] | | align=left|{{FRA}}, [[Шамони-Мон-Блан]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (2) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (2) |{{flagicon|Great Britain}} <br /> [[Ұлыбритания]] (1) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1928|1928]] | | align=left|{{SUI}}, [[Санкт-Мориц]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (3) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (1) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (1) |- align=center |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1930|1930]] | | align=left|{{FRA}}, [[Шамони-Мон-Блан]]/ {{DEU}},[[Берлин]]/ {{AUT}}, [[Вена]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (4) |{{flagicon|Germany}} <br /> [[Германия]] (1) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (2) |- align=center |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1931|1931]] | | align=left|{{POL}}, [[Крыница-Здруй]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (5) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (3) |{{flagicon|Austria}} <br /> [[Аустрия]] (1) |- align=center |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1932|1932]] | | align=left|{{USA}}, [[Лэйк-Плесид]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (6) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (4) |{{flagicon|Germany}} <br /> [[Германия]] (1) |- align=center |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1933|1933]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (1) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (1) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1934|1934]] | | align=left|{{ITA}}, [[Милан]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (7) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (5) |{{flagicon|Germany}} <br /> [[Германия]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1935|1935]] | | align=left|{{SUI}}, [[Давос]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (8) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (1) |{{flagicon|Great Britain}} <br /> [[Ұлыбритания]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1936|1936]] | | align=left|{{DEU}}, [[Гармиш-Партенкирхен]] |{{flagicon|Great Britain}} <br /> [[Ұлыбритания]] (1) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (2) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (1) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1937|1937]] | | align=left|{{GBR}}, [[Лондон]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (9) |{{flagicon|Great Britain}} <br /> [[Ұлыбритания]] (1) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1938|1938]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (10) |{{flagicon|Great Britain}} <br /> [[Ұлыбритания]] (2) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1939|1939]] | | align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Базель]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (11) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (6) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (4) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1947|1947]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] | {{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (1) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (2) |{{flagicon|Austria}} <br /> [[Аустрия]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1948|1948]] | | align=left|{{SUI}}, [[Санкт-Мориц]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (12) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (1) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (5) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1949|1949]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]] | {{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (2) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (3) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1950|1950]] | | align=left|{{GBR}}, [[Лондон]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (13) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (7) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (6) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1951|1951]] | | align=left|{{FRA}}, [[Париж]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (14) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (3) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (7) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1952|1952]] | | align=left|{{NOR}}, [[Осло]]/[[Драммен]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (15) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (8) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (1) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1953|1953]] | | align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Базель]] | {{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (1) |{{flagicon|Germany}} <br /> [[Германия]] (1) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (8) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1954|1954]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (1) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (4) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1955|1955]] | | align=left|{{DEU}}, [[Дортмунд]]/[[Кёльн]]/[[Крефельд]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (16) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (1) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (4) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1956|1956]] | | align=left|{{ITA}}, [[Кортина-Д’Ампеццо]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (2) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (9) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (1) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1957|1957]] | | align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]] | {{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (2) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (2) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (5) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1958|1958]] | | align=left|{{NOR}}, [[Осло]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (17) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (3) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1959|1959]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]]/[[Братислава]]/[[Острава]] | {{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (18) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (4) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (6) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1960|1960]] | | align=left|{{USA}}, [[Скво-Вэлли ]] | {{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (2) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (5) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (1) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1961|1961]] | | align=left|{{SUI}}, [[Лозанна]]/[[Женева]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (19) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (2) | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1962|1962]] | | align=left|{{USA}}, [[Колорадо Спрингс (Колорадо)]]/[[Денвер]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (3) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (6) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1963|1963]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (3) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (4) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (7) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1964|1964]] | | align=left|{{AUT}}, [[Инсбрук]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (4) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (5) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (8) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1965|1965]] | | align=left|{{FIN}}, [[Тампере]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (5) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (3) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (4) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1966|1966]] | | align=left|{{YUG}}, [[Любляна]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (6) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (4) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (2) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1967|1967]] | | align=left|{{AUT}}, [[Вена]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (7) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (6) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1968|1968]] | | align=left|{{FRA}}, [[Гренобль]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (8) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (5) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (4) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1969|1969]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (9) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (7) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (9) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1970|1970]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (10) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (8) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (10) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1971|1971]] | | align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Женева]] | {{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (11) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (8) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (5) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1972|1972]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (3) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (2) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (6) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1973|1973]] | | align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (12) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (9) | |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1974|1974]] | | align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (13) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (7) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (7) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1975|1975]] | | align=left|{{DEU}}, [[Мюнхен]]/[[Дюссельдорф]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (14) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (8) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (8) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1976|1976]] | | align=left|{{POL}}, [[Катовице]] |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (4) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (6) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (9) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1977|1977]] | | align=left|{{AUT}}, [[Вена]] || {{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (5) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (10) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (3) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1978|1978]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (15) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (9) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (5) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1979|1979]] | | align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (16) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (10) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (10) |- align=center | [[Су Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1981|1981]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Гётеборг]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (17) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (11) || {{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (12) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1982|1982]] | | align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Тампере]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (18) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (11) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (6) |- align=center | [[Су Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты чемпионаты 1983|1983]] | | align=left| {{DEU}}, [[Мюнхен]]/[[Дортмунд]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (19) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (12) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (7) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1985|1985]] | | align=left|{{TCH}}, [[Прага]] ||{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (6) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (7) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (4) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1986|1986]] | | align=left|{{USSR}}, [[Мәскеу]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (20) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (12) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (8) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1987|1987]] | | align=left|{{AUT}}, [[Вена]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (4) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (7) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (13) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1989|1989]] | | align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Сёдерлье]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (21) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (8) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (14) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1990|1990]] | |align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Фрибург]] |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (22) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (13) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (15) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1991|1991]] | |align=left|{{FIN}}, [[Тампере]]/[[Турку]]/[[Хельсинки]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (5) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (9) |{{flagicon|USSR}} <br /> [[ҚСРО]] (5) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1992|1992]] | |align=left|{{TCH}}, [[Прага]]/[[Братислава]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (6) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (1) |{{flagicon|Czechoslovakia}} <br /> [[Чехословакия]] (16) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1993|1993]] | |align=left|{{DEU}}, [[Дортмунд]]/[[Мюнхен]] |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (1/23) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (13) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (1/17) |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1994|1994]] | |align=left|{{ITA}}, [[Больцано]]/[[Милан]]/[[Каназей]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (20) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (2) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (11) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1995|1995]] | |align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/[[Евле]] |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (1) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (15) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (9) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1996|1996]] | |align=left|{{AUT}}, [[Вена]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (1/7) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (10) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (4) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1997|1997]] | |align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Турку]]/[[Тампере]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (21) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (16) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (2/18) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1998|1998]] | |align=left|{{SUI}}, [[Базель]]/[[Цюрих]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (8) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (3) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (3/19) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1999|1999]] | |align=left|{{NOR}}, [[Осло]]/[[Лиллехаммер]]/[[Хаммар]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (2/8) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (4) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (12) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2000|2000]] | |align=left|{{RUS}}, [[Санкт-Петербург]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (3/9) |{{flagicon|Slovakia}} <br /> [[Словакия]] (1) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (1) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2001|2001]] | |align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/[[Ганновер]]/[[Нюрнберг]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (4/10) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (5) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (13) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2002|2002]] | |align=left|{{SWE}}, [[ Гётеборг]]/[[Карлстад]]/[[Йёнчёпинг]] |{{flagicon|Slovakia}} <br /> [[Словакия]] (1) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (1/8) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (14) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2003|2003]] | |align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Турку]]/[[Тампере]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (22) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (17) |{{flagicon|Slovakia}} <br /> [[Словакия]] (1) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2004|2004]] | |align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (24) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (18) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (5) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2005|2005]] | |align=left|{{AUT}}, [[Инсбрук]]/[[Вена]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (5/11) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (11) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (1/6) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2006|2006]] | |align=left|{{LAT}}, [[Рига]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (8) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (1/13) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (2) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2007|2007]] | |align=left|{{RUS}}, [[Мәскеу]]/[[Мытищи]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (24) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (6) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (2/7) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2008|2008]] | |align=left|{{CAN}}, [[Галифакс]]/[[Квебек (қала)|Квебек қаласы]] |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (2/24) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (12) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (3) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2009|2009]] | |align=left|{{SUI}}, [[Берн]]/[[Клотен]] |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (3/25) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (13) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (15) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2010|2010]] | |align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/[[Мангейм]]/[[Гельзенкирхен]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (6/12) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (2/9) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (16) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2011|2011]] | |align=left|{{SVK}}, [[Братислава]]/[[Кошице]] |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (2) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (19) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (4/20) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2012|2012]] | |align=left|{{SWE}}, [[Стокгольм]]/{{FIN}}, [[Хельсинки]] |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (5/26) |{{flagicon|Slovakia}} <br /> [[Словакия]] (2) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (5/21) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2013|2013]] | |align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/ {{SWE}}, [[Стокгольм]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (9) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (2) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (6) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2014|2014]] | |align=left|{{BLR}}, [[Минск]] |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (6/27) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (7) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (17) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2015|2015]] | |align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (25) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (3/10) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (7) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2016|2016]] | |align=left|{{RUS}}, [[Мәскеу]]/[[Санкт-Петербург]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (26) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (8) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (3/8) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2017|2017]] | |align=left|{{DEU}}, [[Кёльн]]/{{FRA}}, [[Париж]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (10) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (17) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (4/9) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2018|2018]] | |align=left|{{DEN}}, [[Копенгаген]]/[[Хернинг]] |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (11) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (3) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (8) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2019|2019]] | |align=left|{{SVK}}, [[Братислава]]/[[Кошице]] |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (3) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (15) |{{flagicon|Russia}} <br /> [[Ресей]] (5/10) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2020|2020]] | |colspan="4"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2021|2021]] | |align=left|{{LAT}}, [[Рига]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (27) |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (9) |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (9) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2022|2022]] | |align=left|{{FIN}}, [[Хельсинки]]/[[Тампере]] |{{flagicon|Finland}} <br /> [[Финляндия]] (4) |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (16) |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (6/22) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2023|2023]] | |align=left|{{FIN}}/{{LAT}}, [[Хельсинки]]/[[Рига]] |{{flagicon|Canada}} <br /> [[Канада]] (28) |{{flagicon|Germany}} <br /> [[Германия]] (2) |{{flagicon|Latvia}} <br /> [[Латвия]] (1) |align=left| |- align=center |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2024|2024]] | |align=left|{{CZE}}, [[Прага]]/[[Острава]] |{{flagicon|Czech Republic}} <br /> [[Чехия]] (7/13) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (4) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (18) |align=left| |- align=center | [[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2025|2025]] | |align=left|{{SWE}}/{{DEN}}, [[Стокгольм]]/[[Хернинг]] |{{flagicon|USA}} <br /> [[АҚШ]] (3) |{{flagicon|Switzerland}} <br /> [[Швейцария]] (5) |{{flagicon|Sweden}} <br /> [[Швеция]] (19) |- |[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2026|2026]] | | align=left|{{SUI}}, [[Цюрих]]/[[Фрибург]] | | | |- align=center |[[Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2027|2027]] | | align=left|{{GER}}, [[Дюссельдорф]]/[[Мангейм]] | | | |- align=center |} == Жалпы медальдар саны == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !Ел !style="{{medal-style|gold}}; width:6.5em;"|Алтын !style="{{medal-style|silver}}; width:6.5em;"|Күміс !style="{{medal-style|bronze}}; width:6.5em;"|Қола !style="width:6.5em;"| Барлық медальдар саны !style="width:6.5em;"|Ұпайлар*** !style="width:6.5em;"|Қатысулар |- | align=left | {{CAN}} | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|'''28|28'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|16|'''16'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|09|'''9'''}} | {{sort|53|'''53'''}} | {{sort|125|'''125'''}} | {{sort|78|'''78'''}} |- | align=left | {{RUS}}<br />''{{USSR}}''<br />&nbsp; | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|27|5<br />22<br />'''27'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|10|3<br />7<br />'''10'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|10|5<br />5<br />'''10'''}} |{{sort|47|13<br />34<br />'''47'''}} |{{sort|111|26<br />85<br />'''111'''}} |{{sort|63|29<br />34<br />'''63'''}} |- | align=left | {{CZE}}<br />''{{TCH}}''<br />&nbsp; | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|12|7<br />6<br />'''13'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|13|1<br />12<br />'''13'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|22|6<br />16<br />'''22'''}} | {{sort|47|14<br />34<br />'''48'''}} |{{sort|83|29<br />58<br />'''87'''}} |{{sort|84|32<br />52<br />'''84'''}} |- | align=left | {{SWE}} | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|11|'''11'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|19|'''19'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|19|'''19'''}} | {{sort|49|'''49'''}} | {{sort|90|'''90'''}} | {{sort|83|'''83'''}} |- | align=left | {{FIN}} | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|04|'''4'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|09|'''9'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|03|'''3'''}} | {{sort|16|'''16'''}} | {{sort|33|'''33'''}} | {{sort|71|'''71'''}} |- | align=left | {{USA}} | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|02|'''3'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|09|'''9'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|09|'''9'''}} | {{sort|20|'''21'''}} | {{sort|33|'''36'''}} | {{sort|81|'''76(81)'''}} |- | align=left | {{GBR}} | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|01|'''1'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|03|'''2'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|'''2'''}} | {{sort|06|'''5'''}} | {{sort|09|'''9'''}} | {{sort|58|'''58'''}} |- | align=left | {{SVK}} | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|01|'''1'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|02|'''2'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|01|'''1'''}} | {{sort|04|'''4'''}} | {{sort|08|'''8'''}} | {{sort|31|'''29(31)'''}} |- | align=left | {{CHE}} | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|05|'''5'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|08|'''8'''}} | {{sort|13|'''13'''}} | {{sort|18|'''18'''}} | {{sort|82|'''57(82)'''}} |- | align=left | {{GER}}<br />{{flagicon|Germany}} ''[[ФГР]]''<br />&nbsp; | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|0<br />0<br />'''0'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|03|2<br />1<br />'''3'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|2<br />0<br />'''2'''}} | {{sort|05|4<br />1<br />'''5'''}} |{{sort|10|6<br />2<br />'''8'''}} | {{sort|78|'''69(78)'''}} |- | align=left | {{AUT}} | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|00|'''0'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|02|'''2'''}} | {{sort|02|'''2'''}} | {{sort|02|'''2'''}} | {{sort|36|'''36(78)'''}} |- | align=left | {{LAT}} | {{medal-bg|gold-light}} | {{sort|00|'''0'''}} | {{medal-bg|silver-light}} | {{sort|00|'''0'''}} | {{medal-bg|bronze-light}} | {{sort|01|'''1'''}} | {{sort|01|'''1'''}} | {{sort|01|'''1'''}} | {{sort|37|'''29(37)'''}} |} ''*''Курсивпен'' бөлінген елдер әлем чемпионаттарында енді ойнамайды.''<br />''** Ресей КСРО-ның халықаралық хоккей федерациясындағы мүшелігіне мирасқор болды, ал Чехия — Чехословакияның, сондықтан бұл елдердің ресми статистикасы ортақ.''<br />''*** 1 орын — 3 ұпай, 2 орын — 2 ұпай, 3 орын — 1 ұпай. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.iihf.com Шайбалы хоккейден халықаралық федерациясыеың ресми сайты {{ref-en}}] * [http://hockeyarchives.ru/world.html Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттарының тарихы {{ref-ru}}] {{Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары}} [[Санат:Шайбалы хоккей]] [[Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты]] 4q91i5s73bkoldvgpmjtw9bxswn7z78 0 202915 3603457 3586263 2026-05-11T19:29:01Z Айша Искакова 164905 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */ 3603457 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Calcium hypochlorite.png|thumb|Кальций гипохлориті]] '''Кальций гипохлориті''' — су тазарту жұмыстарында кеңінен қолданылатын және формуласы Ca(ClO)2 болып келетін химиялық қосылыс. Бұл химиялық қосылыс біршама тұрақты, құрамында натрий гипохлоритіне қарағанда көбірек хлоры бар зат. == Алу тәсілі == Кальций гипохлориті келесі реакциялар бойынша алынады: ::<math>\mathsf{2Cl_2 + 2Ca(OH)_2\longrightarrow \ Ca(ClO)_2 + CaCl_2 + 2H_2O}</math> ::<math>\mathsf{Ca(OH)_2 + 2\ NaOH + 2\ Cl_2 \ \xrightarrow{\ }\ Ca(ClO)_2 + 2\ NaCl + 2\ H_2O }</math> ::<math>\mathsf{CaCl_2 + 2\ NaClO \ \xrightarrow{\ }\ Ca(ClO)_2 + 2\ NaCl }</math> == Физикалық қасиеттері == Кальций гипохлориті — құрамында көмірқышқыл газы CO2 жоқ атмосферада тұрақты болатын туссіз кристалды зат. Сулы [[ерітінді]] құрамынан бөлініп шыққанда, формуласы Сa(ClO)2•n H2O (n = 2, 3, 4) болып келетін кристалды гидраттар құралады. == Химиялық қасиеттері == * Қыздырғанда бірнеше реакция бойынша бөлшектенеді: :: <math>~\mathsf{Ca(ClO)_2 \ \xrightarrow[\ ]{T^oC}\ \begin{matrix} \mathsf{{CaCl_2 + O_2}} \\ \mathsf{{Ca(ClO_3)_2 + CaCl_2}} \\ \mathsf{{CaO + Cl_2}} \end{matrix} }</math> * Ауадағы [[көмірқышқыл газ]]ымен реакцияға түседі: ::<math>\mathsf{2\ Ca(ClO)_2 + CO_2 \ \xrightarrow{\ }\ CaCl_2 + CaCO_3 + Cl_2O\uparrow }</math> * [[Тұз қышқылы]]мен косылғанда хлор бөлініп шығады: ::<math>\mathsf{Ca(ClO)_2 + 4\ HCl \ \xrightarrow{\ }\ CaCl_2 + 2\ H_2O + 2\ Cl_2\uparrow }</math> == Қолдануы == * Мата және қағазды [[ағарту]]. * Газсыздандыру * Ағынды суды [[дезинфекция]]лау == Дереккөздер == * [http://www.inchem.org/documents/sids/sids/7778543.pdf Calcium Hypochlorite. CAS N°: 7778-54-3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105004702/http://inchem.org/documents/sids/sids/7778543.pdf |date=2012-01-05 }} * {{кітап |тақырыбы = Химическая энциклопедия |жауапты = Редкол.: Кнунянц И.Л. и др. |орны = М. |баспасы = Советская энциклопедия |жыл = 1990 |томы = 2 |беттері = 671 |isbn = 5-82270-035-5 }} * {{кітап |авторы = |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Справочник химика |шынайы атауы = |сілтеме = |уикитека = |жауапты = Редкол.: Никольский Б.П. и др. |басылым = 3-е изд., испр |орны = Л. |баспасы = Химия |жыл = 1971 |томы = 2 |барлық беті = 1168 }} [[Санат:Гипохлориттер|М]] {{inorganic-compound-stub}} 9sm8kzyefabxxj3rwqqbm2snwcxq1no 3603459 3603457 2026-05-11T19:37:29Z Айша Искакова 164905 Реакцияны түзеттім, кейбір сөйлемдердегі қателерді де 3603459 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Calcium hypochlorite.png|thumb|Кальций гипохлориті]] '''Кальций гипохлориті''' — су тазарту жұмыстарында кеңінен қолданылатын және формуласы Ca(ClO)2 болатын химиялық қосылыс. Бұл химиялық қосылыс біршама тұрақты, құрамында натрий гипохлоритімен салыстырғанда хлор концентрациясы көбірек бар зат. == Алу тәсілдері == Кальций гипохлориті келесі реакциялар бойынша алынады: ::<math>\mathsf{2Cl_2 + 2Ca(OH)_2\longrightarrow \ Ca(ClO)_2 + CaCl_2 + 2H_2O}</math> ::<math>\mathsf{Ca(OH)_2 + 2\ NaOH + 2\ Cl_2 \ \xrightarrow{\ }\ Ca(ClO)_2 + 2\ NaCl + 2\ H_2O }</math> ::<math>\mathsf{CaCl_2 + 2\ NaClO \ \xrightarrow{\ }\ Ca(ClO)_2 + 2\ NaCl }</math> == Физикалық қасиеттері == Кальций гипохлориті — құрамында көмірқышқыл газы (CO2) жоқ атмосферада тұрақты болатын түссіз кристалды зат. Сулы [[ерітінді]] құрамынан бөлініп шыққанда, формуласы Сa(ClO)2•n H2O (n = 2, 3, 4) болатын кристалды гидраттар құралады. == Химиялық қасиеттері == * Қыздырғанда бірнеше реакция бойынша бөлшектенеді: :: <math>~\mathsf{Ca(ClO)_2 \ \xrightarrow[\ ]{T^oC}\ \begin{matrix} \mathsf{{CaCl_2 + O_2}} \\ \mathsf{{Ca(ClO_3)_2 + CaCl_2}} \\ \mathsf{{CaO + Cl_2}} \end{matrix} }</math> * Ауадағы [[көмірқышқыл газ]]ымен реакцияға түскенде, кальций хлориді, кальций карбонаты ::<math>\mathsf{2\ Ca(ClO)_2 + CO_2 \ \xrightarrow{\ }\ CaCl_2 + CaCO_3 + O_2\uparrow }</math> * [[Тұз қышқылы]]мен әрекеттескенде, кальций хлориді, су және хлор бөлініп шығады: ::<math>\mathsf{Ca(ClO)_2 + 4\ HCl \ \xrightarrow{\ }\ CaCl_2 + 2\ H_2O + 2\ Cl_2\uparrow }</math> == Қолданылуы == * Мата және қағазды [[ағарту]]. * Газсыздандыру * Ағынды суды [[дезинфекция]]лау == Дереккөздер == * [http://www.inchem.org/documents/sids/sids/7778543.pdf Calcium Hypochlorite. CAS N°: 7778-54-3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105004702/http://inchem.org/documents/sids/sids/7778543.pdf |date=2012-01-05 }} * {{кітап |тақырыбы = Химическая энциклопедия |жауапты = Редкол.: Кнунянц И.Л. и др. |орны = М. |баспасы = Советская энциклопедия |жыл = 1990 |томы = 2 |беттері = 671 |isbn = 5-82270-035-5 }} * {{кітап |авторы = |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Справочник химика |шынайы атауы = |сілтеме = |уикитека = |жауапты = Редкол.: Никольский Б.П. и др. |басылым = 3-е изд., испр |орны = Л. |баспасы = Химия |жыл = 1971 |томы = 2 |барлық беті = 1168 }} [[Санат:Гипохлориттер|М]] {{inorganic-compound-stub}} 72915ie6hyopikpaxm31ob0m9dm0vci 0 211338 3603406 3404204 2026-05-11T16:00:42Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603406 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Альбессен |шынайы атауы = Albessen |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Albessen COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=49 |lat_min=31 |lat_sec=07 |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=19 |lon_sec=48 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Рейнланд-Пфальц |кестедегі аймақ = Рейнланд-Пфальц |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Кузель |кестедегі аудан = Кузель (аудан){{!}}Кузель |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Трауте Борчер |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 4,43 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 360 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 148 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 06384 |пошта индексі = 66871 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KUS |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 07 3 36 002 |ортаққордағы санаты = Albessen |сайты = http://vg.kusel.de |сайт тілі = de }} '''Альбессен''' ({{lang-de|Albessen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Рейнланд-Пфальц]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Кузель (аудан)|Кузель]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 148 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Bevölkerung der Gemeinden am 31. Dezember 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131082852/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1033_201022_hj_G.pdf |date=2012-01-31 }} (PDF; 727 KB)</ref> Алып жатқан жер аумағы 4,43 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''07 3 36 002''. Муниципалитеттің басшысы — Трауте Борчер. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://vg.kusel.de Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061106120414/http://vg.kusel.de/ |date=2006-11-06 }} {{Германия:Кузель ауданы:Қалалар}} {{RhinelandPalatinate-geo-stub}} [[Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері]] q353r2comodtttg47c2k2pnehs3jouh 0 212602 3603518 3596756 2026-05-11T23:16:59Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603518 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Ансбек |шынайы атауы = Ahnsbeck |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = Wappen Ahnsbeck.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=36 |lat_sec=39 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=17 |lon_sec=26 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Төменгі Саксония |кестедегі аймақ = Төменгі Саксония |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Целле |кестедегі аудан = Целле (аудан){{!}}Целле |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Ульрих Кайзер |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 20,59 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 54 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1676 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 05145 |пошта индексі = 29353 |пошта индекстері = |автомобиль коды = CE |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 03 3 51 002 |ортаққордағы санаты = Ahnsbeck |сайты = http://www.ahnsbeck.de/ |сайт тілі = de }} '''Ансбек''' ({{lang-de|Ahnsbeck}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Целле (аудан)|Целле]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1676 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 20,59 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 51 002''. Муниципалитеттің басшысы — Ульрих Кайзер. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ahnsbeck.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517004728/http://ahnsbeck.de/ |date=2017-05-17 }} {{Төменгі Саксония аудандары}} {{Германия:Целле ауданы:Қалалар}} {{LowerSaxony-geo-stub}} [[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]] jff82ej9bewkh7wdud7uyd9juuwh1os 0 212664 3603810 3430432 2026-05-12T10:11:19Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603810 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Аура-им-Зингрунд |шынайы атауы = Aura im Sinngrund) |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Aura im Sinngrund COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=10 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=34 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Бавария |кестедегі аймақ = Бавария |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Майн-Шпессарт |кестедегі аудан = Майн-Шпессарт (аудан){{!}}Майн-Шпессарт |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Вольфганг Блум |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12,07 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 282 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1032 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 093 56, 0 60 59 |пошта индексі = 97773 |пошта индекстері = |автомобиль коды = MSP |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 09 6 77 116 |ортаққордағы санаты = Aura im Sinngrund |сайты = http://www.vgem-burgsinn.de/ |сайт тілі = de }} '''Аура-им-Зингрунд''' ({{lang-de|Aura im Sinngrund)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Төменгі Франкония (округ)|Төменгі Франкония]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Майн-Шпессарт (аудан)|Майн-Шпессарт]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1032 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 6 77 116''. Муниципалитеттің басшысы — Вольфганг Блум. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.vgem-burgsinn.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050307110409/http://www.vgem-burgsinn.de/ |date=2005-03-07 }} {{Германия:Майн-Шпессарт ауданы:Қалалар}} {{Bavaria-geo-stub}} [[Санат:Бавария елді мекендері]] 6p1dukjrul4zvdc0y0nlsv0bmsfu28m 0 222158 3603408 2163654 2026-05-11T16:31:01Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603408 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Альмедина |шынайы атауы = Almedina |сурет = |жағдайы = |ел = Испания |елтаңба =Almedinaesc.png |ту = Almedina Spain.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=38 |lat_min=37 |lat_sec=0 |lon_dir=W |lon_deg=2 |lon_min=57 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Испания әкімшілік бөлінісі{{!}}Автономды бірлестігі |аймағы = Кастилия — Ла-Манча |кестедегі аймақ = Кастилия — Ла-Манча |аудан түрі = Испания провинциялары{{!}}Провинциясы |ауданы = Сьюдад-Реаль (провинция){{!}}Сьюдад-Реаль |кестедегі аудан = |қауым түрі = Комарка (Испания){{!}}Ауданы |қауым = Кампо-де-Монтьель (комарка){{!}}Кампо-де-Монтьель |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 54 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 901 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 692 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = almedinenses |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 13328 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.almedina.es |сайт тілі = es }} '''Альмедина''' ({{lang-es|Almedina}}) — [[Испания]]дағы [[қала]]. [[Кастилия — Ла-Манча]] автономды бірлестігіне қарасты [[Сьюдад-Реаль (провинция)|Сьюдад-Реаль]] провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет [[Кампо-де-Монтьель (комарка)|Кампо-де-Монтьель]] ауданында ([[Комарка (Испания)|комарка]]) орналасқан. [[2010 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 692 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 106 км. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.almedina.es Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516211652/http://almedina.es/ |date=2014-05-16 }} {{Кампо-де-Монтьель ауданы муниципалитеттері}} {{spain-geo-stub}} [[Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері]] 6fdeyf057soqfskzzoebrqwvmqb30qh 0 222163 3603637 1831123 2026-05-12T02:25:04Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603637 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Аргамасилья-де-Альба |шынайы атауы = Argamasilla de Alba |сурет = [[Сурет:Castillo Iglesia.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Испания |елтаңба = Argamasilla de Alba Escudo.png |ту = Argamasilla de Alba Bandera.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=39 |lat_min=07 |lat_sec=0 |lon_dir=W |lon_deg=3 |lon_min=06 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Испания әкімшілік бөлінісі{{!}}Автономды бірлестігі |аймағы = Кастилия — Ла-Манча |кестедегі аймақ = Кастилия — Ла-Манча |аудан түрі = Испания провинциялары{{!}}Провинциясы |ауданы = Сьюдад-Реаль (провинция){{!}}Сьюдад-Реаль |кестедегі аудан = |қауым түрі = Комарка (Испания){{!}}Ауданы |қауым = Кампо-де-Сан-Хуан (комарка){{!}}Кампо-де-Сан-Хуан |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Хосе Дияс-Пинтадо Иларио |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 396 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 671 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 7415 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = Argamasillero, ra |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 13710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Argamasilla de Alba |сайты = http://www.argamasilladealba.es |сайт тілі = es }} '''Аргамасилья-де-Альба''' ({{lang-es|Argamasilla de Alba}}) — [[Испания]]дағы [[қала]]. [[Кастилия — Ла-Манча]] автономды бірлестігіне қарасты [[Сьюдад-Реаль (провинция)|Сьюдад-Реаль]] провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет [[Кампо-де-Сан-Хуан (комарка)|Кампо-де-Сан-Хуан]] ауданында ([[Комарка (Испания)|комарка]]) орналасқан. [[2010 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7415 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 396 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 84 км. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.argamasilladealba.es Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210108175116/https://www.argamasilladealba.es/ |date=2021-01-08 }} {{Кампо-де-Сан-Хуан ауданы муниципалитеттері}} {{spain-geo-stub}} [[Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері]] 4xl6vxfvse4q9x0pck3t0m3icmqxxir 0 230596 3603874 2611675 2026-05-12T11:43:17Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603874 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Акчеттура |шынайы атауы = Accettura |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = Accettura-Stemma.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=40 |lat_min=29 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=16 |lon_min=9 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Базиликата |кестедегі аймақ = Базиликата |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Матера (провинция){{!}}Матера |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 89 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 770 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2427 |санақ жылы = |тығыздығы = 27 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = accetturesi |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 0835 |пошта индексі = 75011 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 077001 |ортаққордағы санаты = Accettura |сайты = http://web.tiscali.it/comunediaccettura |сайт тілі = it }} '''Акчеттура''' ({{lang-it|Accettura}}) — [[Италия]]дағы қала, [[Базиликата]] әкімшілік аймағына қарасты [[Матера (провинция)|Матера]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2427 адамды құрайды. Халық тығыздығы 27 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 89 км² шамасында. Пошта индексі — 75011. == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://web.tiscali.it/comunediaccettura Ресми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Матера провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Базиликата елді мекендері]] dxinhi1xpz4rui7p8vulykw5oamsghk 0 235936 3603878 1839264 2026-05-12T11:48:06Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603878 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Ашах-на-Дунае |шынайы атауы = Aschach an der Donau |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=22 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=1 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Эфердинг (округ){{!}}Эфердинг |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Рудольф Ахлайтнер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 268 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2151 |санақ жылы = 2006 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7273 |пошта индексі = 4082 |пошта индекстері = |автомобиль коды = EF |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 05 02 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.riskommunal.at/aschachdonau |сайт тілі = de }} '''Ашах-на-Дунае''' ({{lang-de|Aschach an der Donau}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Эфердинг (округ)|Эфердинг]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2151 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — EF, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 05 02''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Рудольф Ахлайтнер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.riskommunal.at/aschachdonau Ресми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Аустрия:Эфердинг округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] l67d0wg6t3spxszsr0vukovxxm5jcbu 0 281040 3603462 3474780 2026-05-11T19:47:25Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603462 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = аудан |қазақша атауы = Анайш |шынайы атауы = Anais |сурет = |жағдайы = |ел = Португалия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 100 |ту ені = 100 |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=41 |lat_sec=55 |lon_dir=W |lon_deg=8 |lon_min=31 |lon_sec=26 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = |аймағы = Солтүстік аймақ (аймақ){{!}}Солтүстік аймақ |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Португалия әкімшілік бөлінісі{{!}}Округі |ауданы = Виана-ду-Каштелу (округ){{!}}Виана-ду-Каштелу |кестедегі аудан = |қауым түрі = Португалия муниципалитеттері{{!}}Муниципалитеті |қауым = Понте-де-Лима |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 7,66 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1 176 |санақ жылы = 2001 |тығыздығы = 153,5 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +0 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.jf-anais.com |сайт тілі = }} '''Анайш''' ({{lang-pt|Anais}}) — [[Португалия]]дағы аудан (фрегезия), [[Виана-ду-Каштелу (округ)|Виана-ду-Каштелу]] округінің құрамына кіреді. [[Понте-де-Лима]] муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның [[Солтүстік аймақ (аймақ)|Солтүстік аймақ]] регионына қарасты [[Минью-Лима (субаймақ)|Минью-Лима]] экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. [[2001 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 176 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,66 км² шамасында. Халық тығыздығы — 153,5 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша [[Минью]] провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.jf-anais.com Ресми сайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Понте-де-Лима муниципалитетінің аудандары}} {{portugal-geo-stub}} [[Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері]] j9pwn67i1knfdl5iaqsg91q86oxfnf0 0 422262 3603767 2910997 2026-05-12T08:35:42Z Culex 20090 corr. mayor 3603767 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Ангустрин-Вильнев-дез-Ескальд |шынайы атауы = Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes |сурет = [[Сурет:Cal Xandera, Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes, Pyrénées-Orientales,Languedoc-Roussillon (France).jpg|300px]] |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=42.4786111111 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=1.95333333333 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(643)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Лангедок-Руссильон |кестедегі аймақ = Лангедок-Руссильон |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Шығыс Пиреней |кестедегі аудан = Шығыс Пиреней (департамент){{!}}Шығыс Пиреней |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Прад (округ){{!}}Прад |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Саягуз (кантон)|Саягуз]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Brice Bouvier ([[2026]]-[[2032]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 87,87 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 1235—2886 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 643 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 7,32 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 66760 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 66005 |ортаққордағы санаты = Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes |сайты = |сайт тілі = }} '''Ангустрин-Вильнев-дез-Ескальд''' ({{lang-fr|Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Лангедок-Руссильон]] аймағына қарасты [[Шығыс Пиреней (департамент)|Шығыс Пиреней]] департаментінде орналасқан. [[Прад (округ)|Прад]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 87,87 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''66005'', [[пошта индексі]] — ''66760''. == Географиясы == [[File:Map commune FR insee code 66005.png|center|300px|thumb]] == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 643 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 7,32 адам/км². {{Демография/FRA/Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=32 | барлығы=633 | е0=28 | ә0=24 | е5=28 | ә5=20 | е10=24 | ә10=24 | е15=16 | ә15=0 | е20=7 | ә20=4 | е25=31 | ә25=28 | е30=12 | ә30=27 | е35=20 | ә35=32 | е40=28 | ә40=28 | е45=16 | ә45=20 | е50=20 | ә50=16 | е55=20 | ә55=30 | е60=16 | ә60=15 | е65=3 | ә65=6 | е70=15 | ә70=24 | е75=4 | ә75=7 | е80=4 | ә80=14 | е85=4 | ә85=18 }} == Тағы қараңыз == * [[Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes|Ангустрин-Вильнев-дез-Ескальд}} * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=66005-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121001055906/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=66005-COM |date=2012-10-01 }} * [http://www.mapquest.com/?q=42.4786111111,1.95333333333&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{France-geo-stub}} {{Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары}} [[Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары]] to63vazrbp4kn36b2evs2wq5epnezj9 0 479017 3603718 2976061 2026-05-12T06:56:38Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603718 wikitext text/x-wiki {{Франция департаменті |Департамент атауы = Арьеж |Французша атауы = Ariège |Департамент елтаңбасы = Blason département fr Ariège.svg |Номері = 09 |Аймағы = Миди — Пиренеи |Префектура = [[Фуа (қала)|Фуа]] |Супрефектура = [[Памье]]<br />[[Сен-Жирон]] |Тұрғыны = 137,2 мың |Санақ жылы = 1999 |Халық саны бойынша орны = 96 |Тығыздығы = 28 |Жер аумағы = 4890 |Округтері = 3 |Кантондары = 22 |Коммуналары = 232 |Бас кеңестің төрағасы = Огюст Бонрепо |Карта = Ariège-Position.png |Сайты = http://www.cg09.fr/ }} '''Арьеж''' ({{lang-fr|Ariège}}, {{lang-oc|Arièja}}) — [[Франция]]ның оңтүстігіндегі департамент, [[Миди-Пиреней]] аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 9. Әкімшілік орталығы — [[Фуа (қала)|Фуа]]. Халық саны 137,2 мың адам (департаменттер арасында 96-шы орын, [[1999]] ж.). == Географиясы == [[File:Col tourmalet 02.jpg|thumb|left|[[Пиреней таулары|Пиреней тау жүйесі]]]] Жер аумағы 4890 км². Департамент оңтүстігінде [[Испания]]мен және [[Андорра]]мен шектеседі. Жер бедері [[Пиреней таулары|Пиреней тау жүйесі]]нде орналасуына сәйкес анықталады. === Әкімшілік-аумақтық бөлінісі === Департамент 3 округ, 22 кантон және 332 коммунаны қосады. == Тарихы == Арьеж — [[1790]] ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Фуа и Кузран графстволарының территориясында пайда болған. Атауы [[Арьеж (өзен)|Эна]] өзенінен шыққан. == Сілтемелер == * [http://www.cg09.fr/ Conseil general website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080717100125/http://www.cg09.fr/ |date=2008-07-17 }} (in French) * [http://www.ariege.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * http://www.ariege.com/{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Тағы қараңыз == * [[Арьеж департаментінің коммуналары]] {{france-geo-stub}} {{Франция департаменттері}} {{Арьеж департаментінің коммуналары}} [[Санат:Арьеж|*]] 7hwym7a4wo5ibmywwu37rl7sea62rjq 0 483966 3603853 3573759 2026-05-12T11:18:21Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603853 wikitext text/x-wiki [[File:Liwa-e-Ahmadiyya and Minarat-ul-Massih.jpg|thumb|right|350px|[[Қадиан]] шаһарындағы ''Ақ мұнара'' мен ''Ахмадияттың байрағы''. Ахмади-мұсылмандары үшін бұл екі нышан Уәделенген Мәсіхтің келгенін білдіреді]] '''Ахмадия''' ({{lang-ur| احمدیہ}}, сондай-ақ: ''Ахмедие, Ахмадият''), жамағаттың ресми атауы - '''Ахмадия Мұсылман Жамағаты''' ({{lang-ar|الجماعة الإسلامية الأحمدية}}, оқылуы: ''әл-Жамаъа әл-Исламия әл-Ахмадийя'') - Исламдағы діни қозғалыс болып табылады,<ref>[https://books.google.co.uk/books?ei=aDJnT9SzMsWr8AOw54WpCA&id=Q78O1mjX2tMC&dq=Ahmadiyya+islamic&q=+islamic+reform&hl=ru#v=snippet&q=islamic%20reform&f=false "Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice"] (''ауд.: Ислам және Ахмадия жамағаты: тарихы, сенім-нанымдары, амалдары''), Simon Ross Valentine, Columbia University Press, 2008 - Всего страниц: 263 ISBN 978-0-231-70094-8</ref><ref>Morgan, Diane (2009). Essential Islam: a comprehensive guide to belief and practice. (''ауд.: Негізгі Ислам: сенім мен амалға толық нұсқама'') Greenwood Press, p. 242. ISBN 978-0-313-36025-1.</ref> 19-ғасырдың соңында [[Үндістан]]да бастау алған. Ахмадия мұсылман жамағаты [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің (1835-1908) ілімдерінің негізінде құрылған, ол, ислам [[эсхатология]]сы мен әлемдік діндердің дәстүрлі нанымдарына сай, жалпыға ортақ [[Ислам]] дінін рухани жеңісіне жетелейтін ақырғы заманның дін реформаторлығына талап білдірген. Оның мәлімдемесі бойынша, [[Алла Тағала]] оны [[хижра]] бойынша 14 [[ғасыр]]дың «Мүджаддиді» (Исламдағы діни реформаторы) және мұсылман [[үммет|үмбет]]іне уәде етілген [[Мәсіх]] әрі [[Мәһди]] етіп тағайындаған.<ref>[http://www.alislam.org/books/3in1/chap2/index.html Chapter two. Claims of Hadhrat Ahmad (as)] (''ауд.: Екінші тарау. Хазірет Ахмедке (ғ.с.) қатысты қарсылықтар мен айыптар''), Naeem Osman Memon. Islam International Publications LTD 1994. — ISBN 1-85372-552-8.</ref><ref>[http://www.alislam.org/books/truth/reflection.html Truth about Ahmadiyyat. Reflection of all the Prohets] (''ауд.: Ахмадиятқа қатысты шындық. Барлық пайғамбарлардан (о бастан) бас тартқан''), B.A Rafiq (1978). London Mosque. ISBN 0-85525-013-5.</ref><ref>[http://www.alislam.org/library/books/revelation/part_7_section_1.html "Revelation Rationality Knowledge and Truth, Future of Revelation"] (''ауд.: Уахи, ақыл, білім және ақиқат. Келешек уахи-аяндар''), Mirza Tahir Ahmad (1998). Islam International Publications. ISBN 1-85372-640-0.</ref> Ахмадия жамағатының мүшелері өздерін [[мұсылман]]дар немесе ахмади-мұсылмандары деп атайды. Сондай-ақ, қысқаша «ахмади», «ахмадилер» <ref>''"Ahmadiyya". Oxford English Dictionary. Oxford University Press. 2nd ed. 1989''.</ref> деген атаулар да кездеседі. Ортодоксалды ұстанымдағы мұсылман дінқызметкерлері ([[молда]]лар) ахмадилерді - «мұсылман» ретінде санамайды, және оларды «қадиянилер» (немесе «қадианиттер») деп атайды. Алайда, ахмадилер өздерін «қадиянилер» (немесе «қадианиттер») деп атамайды, олар бұндай атауларды қарсыластарының менсінбеушілігі мен кекетушілігінен тағылған атаулар деп біледі. <br /> Ахмади-мұсылмандарының сенімдері бойынша, [[Ислам]] бүкіл адамзатқа арналған соңғы [[дін]]. Ислам [[Мұхаммед]] пайғамбарға {{сас}} түсірілген. Ислам күйзеліске ұшырап, жік-жікке бөлініп, тоқырауға ұшыраған кезде, Алланың уәдесіне сай, Ислам діні уәделенген [[Мәсіх]] арқылы қайтадан өзінің пәк қалпына келіп, ғасырлар бойы жиналған дақтардан тазармақ. [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің келуі, Ахмадия мұсылман жамағатының пікірі бойынша, кезінде (осыдан 21 ғасыр бұрын) [[Иса]] пайғамбардың келгені іспетті орыналған, яғни діни соғыстарды доғартып, қантөгістік жауыздықтарды тоқтату үшін және адамгершілік құндылықтарды, әділеттік пен бейбітшілікті қалпына келтіру үшін келгенді.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=45QeaoGl7YY Иса Мәсіх пен Мырза Ғұләм Ахмедтің ұқсастықтары.] youtube.com</ref> Олардың айтуы бойынша, Мырза Ғұләм Ахмед Құдайдың жетекшілігіне сүйеніп, мұсылмандардың сенімдері мен іс-әрекеттеріндегі [[фанатизм]] мен [[бидғат]]тарды жойды, және Ислам дінін тек [[Мұхаммед]] пайғамбардың {{сас}} хақ тәлім-тәрбиесі негізінде ұстануды үйреткенді. Осылайша, ахмади-мұсылмандары өздерін қайта өркендеудің және исламды бейбіт жолмен насихаттаудың көшбасшылары ретінде санайды.<br /> [[Мырза Ғұләм Ахмед]] бұл қозғалыстың негізін 1889-шы жылы [[наурыз]] айының 23-де құрған. Ол кісі қайтыс болған соң, бұл жамағатқа бірқатар [[Хилафат-үл-Масих|Халифтер (Орынбасарлар)]] басшылық етіп, [[жамағат]] әлемнің 200-ден астам еліне тараған. Ахмади-мұсылмандары Батыстың бірнеше елдеріне алғашқылардың бірі болып келіп, исламның руханият байрағын орнатқан.<ref>[http://www.thetimes.co.uk/tto/faith/article2099251.ece The Ahmadi Muslim Community] (''ауд.: Ахмадия Мұсылман Жамағаты''). The Times (27 мамыр 2008). Тексерілген 8 сәуір 2015.</ref> Қазіргі уақытта Ахмадия мұсылман жамағатына бесінші халиф [[Мырза Масрур Ахмед|Хазіреті Мырза Масрур Ахмед]] басшылық етеді. Ахмади-мұсылмандарының саны шамамен 20 миллионнан асады.<br /> Ахмадия мұсылман жамағатының мүшелері рухани тұрғыда бір ортаға бағынған, ұйымшыл, ынтымағы берік жамағат болып есептеледі. Жалпы алғанда Ахмадия мұсылман жамағаты бір бағытты ұстанады. Дегенмен, осы қозғалыс пайда болған алғашқы кезеңдерде, оның кейбір мүшелері Мырза Ғұләм Ахмедтің пайғамбарлық болмысынан және одан кейінгі орынбасарлық жүйеден бас тартып, өз білгендерінше Лахор қаласында Ахмадия қозғалысын құрған. Қазіргі кезде бұл топтың мүше саны, Халиф басқаратын Ахмадия мұсылман жамағатымен салыстырғанда, көп емес. Исламдағы Ахмадия қозғалысы пайда болған кезде, ортодоксалды ұстанымдағы [[ғұлама]]лар ахмадилердің сенімдері қазіргі барша мұсылмандардың ислам түсінігіне қайшы келеді деп айыптады және оларды "[[кәпір]]лер" деп жариялады. Ғұламалардың осы ауызбіршілігін жалау еткен радикалды [[молда]]лар қара халықтың арасында ахмадилерге деген жеккөрініш сезімін тудырып,<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=StkmhcOTwIE Die Hassprediger - Und der WAHRE Islam - Ahmadiyya] (''неміс ауд.: Радикалды молдалар өшпенділіктің уағызшылары және Ахмадия жамағатына қатысты шындық''). Kanal von muslimbruder, youtube.com</ref> оларды осы күнге шейін түрлі қудалаушылықтарға ұшыратып, адами құқықтарынан айыру үшін түрлі заңдар қабылдаттырып, зорлық-зомбылықтардың нысанасына айналдыруда.<ref>[http://www.alislam.org/egazette/press-release/anti-ahmadiyya-conferences-on-the-increase-in-pakistan/ Anti-Ahmadiyya conferences on the increase in Pakistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518093930/http://www.alislam.org/egazette/press-release/anti-ahmadiyya-conferences-on-the-increase-in-pakistan/ |date=2015-05-18 }} (''ауд.: Пәкістанда ахмадилерге қарсы конференциялар көбейді''). 30 сәуір 2010 Press Release</ref> == Атаудың шығу тегі == Исламдағы Ахмадия қозғалысы 1889 жылы құрылған, алайда оның атауы 10 жылдан кейін ғана қабылданған. 1900 жылы 4-шы қарашада жасаған үндеуінде, [[Мырза Ғұләм Ахмед]] жамағаттың атауын өзіне қатысты қоймағанын айтты. Оның түсіндірмесі бойынша, «Ахмед» есімі – [[Мұхаммед]] пайғамбардың {{сас}} екінші есімі болып табылады. Оның айтуы бойынша, «Мұхаммед» есімінің мағынасы «қайта-қайта мадақтаулы»; бұл жерде оның аса зор, аса қуатты тағдырына ишара етілген. Мұхаммед пайғамбардың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) аса зор, аса қуатты әрекеттері [[Мекке]]ден [[Медине]]ге көшкен соң орыналған. Ал «Ахмед» есімі араб тілінен аударғанда, «көп мадақтайтын» және «жұбатушы» деген мағыналарды ашады. Бұл есім Мұхаммедтің {{сас}} көрсетіп кеткен әсем уағызын, оның жұмсақтық пен момын қасиеттерін, және оның мейірімділігі мен рақымдылығын білдіреді. Сонымен қатар бұл есім оның әлемге тарту еткен тәлімдері бейбітшіл сипатта екендігін білдіреді. Осылайша, Мырза Ғұләм Ахмедтің түсіндірмесі бойынша, бұл есімдер исламның екі кезеңін білдіргенді,<ref>Мырза Ғұләм Ахмед: Таблиғ-и-Рисалат,, т. IX, 90-91 беттер; Гуссейн Мұртаза Хан: [http://www.aaiil.org/text/books/others/murtazakhan/nameahmadiyyanecessity/nameahmadiyyanecessity.pdf "Ахмадилік атау және оның маңыздылығы"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080718191237/http://aaiil.org/text/books/others/murtazakhan/nameahmadiyyanecessity/nameahmadiyyanecessity.pdf |date=2008-07-18 }}, 1945.</ref> яғни Меккелік кезең «Ахмед» есімінің сипатында, ал Мединалық кезең «Мұхаммед» есімінің сипатында өткен. Сондай-ақ, [[ақыр заман]]да Ислам насихаты «Ахмед» есімінің сипатына көбірек көңіл бөлетін болады.<ref>[http://www.alislam.org/library/books/Essence-4.pdf "Ислам негізі"], том. IV, Баспасы: Islam International Publications LTD 2006</ref> [[Мырза Ғұләм Ахмед]] сонымен қатар өзінің жамағатын «Ахмадия мазһабы» деген атаумен де атаған: {{Quotation| اور جائز ہے کہ اِس کو احمدی مذہب کے مسلمان کے نام سے بھی پکاریں<br /> ''"Сонымен қатар бұл жамағатты, сенімдік тұрғыда «Ахмадия мазһабын» ұстанған мұсылмандар деп те атауға болады"''.<ref>''"Тарйакул калуб", 1066 бет; "Рухани Хазаин", 15 том, 526 бет''</ref> }} == Сенімдеріне түйіндеме == Ахмади-мұсылмандары [[сүннет]]тік мәндегі исламның барлық [[қағида]]ттарын ұстанады. Атап айтқанда, бес уақыт [[намаз]] оқиды, [[рамазан]] айында [[ораза]] тұтады, Меккеге [[қажылық]] жасайды, қысқасы исламның барлық бес тірегін орындайды және иманның алты шарттарына сенеді. Ахмади-мұсылмандары [[Құран]] кәрімнің бар мазмұнын [[Алла Тағала]] түсіргеніне кәміл сенеді. Олар намаз кезінде жүздерін [[Истиқбали қыбла|Қыбла]]ға қаратады. [[Мұхаммед]] пайғамбардың {{сас}} айтқан [[хадис]]терін қабылдайды және оның [[сүннет]]ін ұстанады. Ахмади-мұсылмандарының сенімдері осы негізгі үш қайнардан тұрады. Сондай-ақ, ахмади-мұсылмандары үшін, [[Мырза Ғұләм Ахмед]], исламның қасиетті пайғамбары Мұхаммедтің {{сас}} көріпкелдігі бойынша, [[үммет|үмбет]]ке уәде етілген [[Мәсіх]] әрі имам [[Мәһди]] екеніне сену маңызды. Өз сенімдері жайында [[Мырза Ғұләм Ахмед]] былай деген:<br /> {{Quotation| ''"Алла Тағаланың маған тапсырған тапсырмасы: мен, Құдай мен Оның жаратылысының арасындағы байланысқа нұқсан келтіретін қателіктерді алып тастауым керекпін. Мен, Құдай мен адам арасындағы махаббат пен шынайлықты қалпына келтіру керекпін. Шындықты айтып және діни қақтығыстарды доғарту арқылы, көзден таса болған иләһи ақиқаттарды ашыққа шығарып, бейбітшілікті орнатуым керекпін. Мен, өзімшілдіктің түнегіне жерленген руханиятты қайта жандандыруға шақырылғанмын. Мен бұны сөзбен ғана емес, іс жүзінде көрсетуім керек. Адамға енетін иләһи қуат, дұға-ғибадат пен зейін қою арқылы көрінеді. Мақсатымның мәні, ең алдымен, мен, адамдардың жүректеріне о баста егілген, таза әрі (сәуледей) жарқыраған Алланың Бірлігін қалпына келтіру керекпін. Мен адамдардың жүректерін көпқұдайшылдықтың түрлі ластықтарынан тазартуым керек, өйткені қазіргі уақытта Алланың Бірлігі толығымен жоғалып кеткенді. Бұның барлығы мен арқылы емес, аспан мен жердің Тәңірі болған, Алланың күш-қуаты арқылы жүзеге асады"''.<ref>А.Р. Дард. [http://tarbiyyat.org.uk/ "Ахмедтің өмірі"]. — Баспасы: Islam International Publications</ref>}} Осы тұрғыда, [[Мырза Ғұләм Ахмед]], исламды қорғау ісін және исламның тәлім-тәрбиесі арқылы бүкіл әлемге бейбітшілікті орнатып, күллі адамзатқа жанашырлық, рақымдық таныту секілді ұмыт болған ислам құндылықтарын қайта жаңғырту арқылы, исламды бейбіт түрде жердің түпкір-түпкіріне насихат етуді өз міндеті санаған. Оның пікірі бойынша, оның руханият жолдауы, материализмнің құзына құлаған батыс әлеміне ерекше әсер еткенді.<ref>''Ina Wunn: "Muslimische Gruppierungen in Deutschland". Kohlhammer, Stuttgart 2007, S. 158''</ref> Барлық әлемдік діндердің негіздерін құрған адамдар Бір [[Құдай]]дың пайғамбарлары болған, және олардың барлығы - (сөздің кең мағынасында) [[ислам]]ды орнату бағытында әрекет еткен. Ол діндер жалпыға ортақ [[дін]]ді дамыту [[нобай]]ының бір бөлігі болған және олар (әр жақтан ағып келген өзендер іспетті) ислам теңізіне құйылып кемелдікке жетпек.<ref>[http://www.alislam.org/library/articles/The_Promised_Messiah_Prophecies_Fulfilled-20081007MN.html The Promised Messiah - Prophecies Fulfilled]. Alislam.org. Тексерілген 13 тамыз 2011. Басты қайнардан архивтелген 25 маусым 2011.</ref> Иләһи дін - [[Мұхаммед]] пайғамбардың {{сас}} арқасында кемелденіп, соңғы әлпетіне жеткенді. Жазмыш сол, Мұхаммед {{сас}} пайғамбарлығының кемел көрінісі және исламның бүкіл әлемге толыққанды таралуы имам [[Мәһди]]дің келуімен толық жүзеге аспақ болғанды.<ref>[http://www.alislam.org/quran/tafseer/?page=2739&region=E1&CR=EN,E2 "The Holy Quran"]. Alislam.org. Тексерілген 13 тамыз 2011. Бастапқы қайнардан архивтелген 25 шілде 2011</ref> Осылайша, Ахмадия Мұсылман Жамағаты Мырза Ғұләм Ахмедті барлық діндерге «уәде етілген тұлға» ретінде қабылдайды, яки яһуди-христиан діндерінің жазбаларында, сондай-ақ [[зороастризм]], [[индуизм]] және т.б. діндерде сақталған [[эсхатология]]лық пайғамбарлықтарды орындаушы тұлға. Ахмади-мұсылмандарының сенімі бойынша, [[Мырза Ғұләм Ахмед]], рухани тұрғыда, исламның қасиетті пайғамбары Мұхаммедтің {{сас}} руханиятының «айнадағы көрінісіндей» болған, және ол, Құдайдың бірлігін орнату үшін, сондай-ақ Құдайға және Құдайдың жаратылыстарына қатысты адамзаттың міндеттерін еске салу үшін жіберілген.<ref>Саймон Росс Валентина. [https://books.google.co.uk/books?id=Q78O1mjX2tMC&printsec=frontcover&dq=simon+ross+valentine+ahmadiyya&hl=en&ei=TxzyTZTSOMSp8APp55CIBA&sa=X&oi=book_result&ct=book-preview-link#v=onepage&q&f=false "Ислам және Ахмадия жамағаты: тарихы, сенім-нанымдары, амалдары"]. — Колумбилік университет. — ISBN 978-0-231-70094-8.</ref><ref>Насир Махмұд Мәлік, АҚШ-та ұлттық жамағаттың тәрбиет хатшысы. [http://www.alislam.org/library/articles/2007WCJSSpeech_20071228.pdf "Батыста Ахмадилік балалардың өсімі"]. Al-Islam (2007). Тексерілген 10 маусым 2011.</ref> Мырза Ғұләм Ахмед ислам тәлімдерін жалпылай қарастыра келе, былай деп жазады: {{Quotation| ''"Иман – екі аспектіден тұрады. Оның бірі Құдайға деген махаббат. Екіншісі, күллі адамзатқа деген сүйіспеншілік, яки басқа адамдардың қайғысын, ауыртпалықтары мен тауқыметін өзіңдікіндей көріп, олар үшін дұға тілейтіндей дәрежедегі мейірімділік"''.<ref>[http://www.reviewofreligions.org/11030/islam-a-threat-or-a-source-of-peace/ "Ислам – қатер ме, әлде бейбітшіліктің қайнар көзі ме?"]. «Дінге шолу» газеті, 3 қыркүйек 2014 ж.</ref> }} Ахмадилік сенім бойынша, ақырғы заманда исламның қайта өркендеуі Ахмадият арқылы жүзеге асады. Ахмади-мұсылмандары ұйымдық деңгейде шетелдерге дінді тарату ісін 1913 жылы бастаған, мысалы, Ахмадия мұсылман жамағатының [[Ұлыбритания]]дағы өкілдігі ([[Лондон]] қ, Патни ауданы). Осылайша, бүгінгі әлемнің біршама халықтары Ахмадия қозғалысы арқылы [[Ислам]]мен алғаш танысқан.<ref>Эдунас Решиас. [http://ethesis.helsinki.fi/julkaisut/hum/aasia/vk/racius/themulti.pdf "Исламға шақырудың мәнісі"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414031149/http://ethesis.helsinki.fi/julkaisut/hum/aasia/vk/racius/themulti.pdf |date=2016-04-14 }}. — Хельсинки Университеті. — 158–160 беттер. — ISBN 952-10-0489-4.</ref> Ахмадия мұсылман жамағаты бүгінгі күндері уағыз-насихат жүргізетін ең белсенді қозғалыстардың бірі. Олар Африка құрлығында өте белсенді. Бодандық дәуірден кейін, [[Ислам]]ды [[Африка]] құрлығының көп бөлігіне таратқан қауымдардың арасында Ахмадия жамағаты ең белсенділердің қатарында.<ref>Майкл Накузи Нам. [https://books.google.co.uk/books?id=7tlxoF7Y5BEC&pg=PA89&lpg=PA89&dq=&source=bl&ots=R2nhtPT5pl&sig=A-LMqpmezrNnwpAxWi1RCY65iUk&hl=en&sa=X&ei=8ksIVObCPMKw7AaQv4G4Aw#v=onepage&q&f=false "Африкадағы бодандық менталитет"]. — ISBN 0-7618-3291-2.</ref> == Ахмадилердің сенімдері == Ахмади-мұсылмандары көпшілік мұсылмандар сенетін барлық [[ислам]] [[қағидат]]тарына сенеді, тек «Хатаман нәбийин» («Пайғамбарлық мөр») ұғымын басқашалай түсінеді. Олар үшін [[иман негіздері]] (яғни, иманның алты шарты), сүнниттік мұсылмандардың сенімдеріндей, [[Мұхаммед]] пайғамбардың {{сас}} [[сүннет]]іне негізделген. == Иманның алты шарты == === Алланың Бір екендігіне сену (Таухид) === [[File:Mahmud Moschee1.jpg|thumb|right|Ахмадия жамағатының "Махмұд" мешіті. Мешіттің сыртында жазылған [[Шаһада]] - Құдайдың Бір екендігін жариялап тұр. Бұл мешіт [[Швейцария]]ның [[Цюрих]] қаласында тұрғызылған ең бірінші мешіт.]] Ахмади-мұсылмандары [[Құдай]]дың абсолюттік бірлігіне, абсолюттік жалғыздығына сенеді. Олар бұл принципті исламдағы [[иман]] принциптерінің негізі ретінде санайды. Олардың сенімі бойынша, Исламның басқа барлық сенімдері Алланың бірлігінен бастау алады. Олардың айтуы бойынша, Алланың бір екендігіне иман келтіру, адам өмірінің барлық салаларына тереңнен ықпал етеді. Мысалы, [[Құран]] Кәрімде, бәрін қамтитын күш-құдірет Алладан басқа, ешкімде жоқ делінген. Бұл дегеніміз, Құдайдың алдындағы қорқыныштан басқа, ешқандай көрқыныш негізсіз деген сөз. Бұл, Құдайға тәуелділік сезімін ұялатады және барлық жақсылықтың Құдайдан бастау алатынына иландырады. Қысқасы, ахмади-мұсылмандарының пікірі бойынша, Құдайдың бір екендігіне иман келтіру, момындарды барлық тәнқұмарлық құштарлықтардан, [[нәпсі]] құлдығынан, өмірден түңілу сезімдерінен азат етеді. Ахмадия мұсылман жамағатының негізін құрушы [[Мырза Ғұләм Ахмед]] былай деп жазады: {{Quotation| ''"Бір Алланың нұры, сырттағы және іштегі барлық пұттарды жоққа шығарғанда ғана, жүректі нұрға бөлейді. Ол адам болмысының әр бөлігін нұрландырады. Бұған Құдайдың көмегінсіз және Оның пайғамбарының {{сас}} көмегінсіз қол жеткізу мүмкін емес. Адам баласының міндеті, өзінің өзімшілдігін өлтіріп, сайтани тәкаппарлығынан бас тартуы қажет. Ол өзінің ақылгөйлігімен мақтанбағаны дұрыс. Ол өзін надан адам ретінде санап, момын болуы керек. Ол дұға тілеуден босамаса керекті. Міне, сонда ғана Бір Алланың нұры оған нәзіл болады және оған жаңа өмір тарту етіледі"''.<ref>[https://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html Мырза Ғұләм Ахмед Алланың бірлігі жайында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140703080224/http://www.alislam.org/allah/roohani%20khazain.html |date=2014-07-03 }}. Al-Islam.</ref> }} Ортақ пікір бойынша, [[Құдай]]дың Бірлігіне қатысты исламдық тағылым барша адамзаттың бірлігіне жол ашады, осылайша, осы мәселедегі барлық кедергілер өздігінен жойылады. Өйткені, адамзат нәсілі әртүрлі [[ұлт]] пен [[ұлыс]]тардан тұратыны абиырлы екені рас. Сондай-ақ, Бір Құдайға иман келтіру, Жаратушы Ие мен Оның жаратылысының арасында абсолютті үйлесім сезімін орнықтырады. [[Құдай]] тағала мен Оның сөзінің арасында ешқандай қарама-қайшылықтың жоқ екені түсінікті жағдай.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf "Шын Ислам - Ахмадийятқа хош келдіңіздер"]. — Баспасы: Islam International Publications LTD</ref><ref>[http://www.alislam.org/allah/ Аллаһ]. Alislam.org. Тексерілген 13 тамыз 2011. Басты қайнардан архивтелген 25 шілде 2011.</ref> Ахмадия ілімі бойынша, Құдай, барлық кемшіліктерден пәк, барлық кемелдіктердің қайнары ретінде мойындалады. Ахмади-мұсылмандары Құдайды, барлық жерде бар болған мекенсіз Болмыс, құлдарының тілек-дұғаларын, [[намаз]]-[[ғибадат]]тарын еститін, көретін, және оларға жауап беретін, тірі Құдай ретінде мойындайды. Ахмадилер үшін, Құдайдың барлық сипаттары мәңгілік сипаттар. Ахмадилердің сенімі бойынша, Құдай, адамзатпен бұрын қалай сөйлессе, қазір де солай сөйлеседі. Осы орайда [[Мырза Ғұләм Ахмед]] былай деп жазған: {{Quotation| ''"Құлағы барлар, тыңдаңдар: Алла сендерден не тілейді? Оған адал берілулеріңді тілейді, Оған теңді жерден де, көктен де іздемеулеріңді тілейді. Біздің Құдайымыз – Бір, Ол өткен замандарда тірі болғанындай, кәзір де тірі; өткен замандарда сөйлегеніндей, кәзір де сөйлейді; өткен замандарда естігеніндей, кәзір де естиді. Біздің заманда Ол естиді, бірақ сөйлемейді деген ой – бекершілік. Шын мәнінде ол естиді де, сөйлейді де. Оның барлық сипаттары мәңгілік және өзгермейтін сипаттар. Сипаттарының бір де бірі уақытша болса да жоғалған емес, жоғалмайды да. Ол – серіктесі жоқ, жалғыз, дара Болмыс; Оның әйелі де, ұлы да жоқ. Ол – мәңгілік, теңдесі жоқ Болмыс; Ол иемденген қасиетке иемденген басқа ешкім жоқ; Оның бір де бір қасиеті әлсіремек емес. Ол жақын, жақын бола тұра алыс. Ол алыс, алыс бола тұра, жақын. Ол – биіктердің биігі, бірақ Одан аласа тұрған біреу бар деп те айтуға болмайды. Ол – көкте, бірақ Оны жерде емес деп те айтуға болмайды. Оның бойында барлық, кәміл де хас қасиеттер жинақталған, Ол жасаған Ізгіліктер – барлық мақтауларға лайық; Ол – барлық кемелділіктің қайнар көзі; Ол – құдыретті; Барлық жақсылық Одан тарайды да Оған қайтып оралады; Ол – барлық байлық-қазынаға Ие, барлық дәреже Оның Өзінде жинақталған; Оның ешбір кемшілік, әлсіздігі жоқ; Жер мен көктердегі барлық жан иелері ғибадат етуге лайықты – Оның Өзі ғана"''.<ref>"Әл-Уасият", авт. Хазірет Мырза Ғұләм Ахмед, 20 том, 309-310 беттер.</ref>}} === Періштелерге иман келтіру === Ахмадия мұсылман жамағаты үшін [[періште]]лерге [[иман]] келтіру ерекше маңызға ие. Олардың тәлімі бойынша, періштелер [[Құдай]] жаратқан рухани болмыстар. [[Алла Tағала]] оларды өзіне бағынышты етіп және үкімдерін бұлжытпай орындайтын құрал ретінде жаратқан. Адамдарға қарағанда, періштелерде ерік жоқ және олар өзбетінше әрекет ете алмайды. Періштелер, Құдайдың жетекшілігімен, пайғамбарларға [[уахи]]-[[аян]]дар алып келеді, [[пайғамбар]]лардың дұшпандарына Құдайдың жазасын жаудырады, Құдайды даңқтап-мадақтайды және адамдардың амал кітәптарын жазады. Періштелер көзге көрінбейді. Дегенмен, Ахмадия мұсылман жамағатының сенімдеріне сай, періштелер адамдарға түрлі кейіпте көрінуі мүмкін, алайда бұл көріністер физикалық тұрғыда емес, рухани тұрғыда орындалады.<ref name="Welcome to Ahmadiyyat, the true Islam">[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf "Welcome to Ahmadiyyat, the true Islam"] ("Шын Ислам - Ахмадийятқа хош келдіңіздер") — Баспасы: Islam International Publications LTD</ref> Ахмадилер, періштелерді, өздеріне лайықты келбетке ие рухани болмыс ретінде қадірлейді. Олардың ең басты міндеті, адамзатқа Құдайдың хабарын жеткізу.<ref name="Welcome to Ahmadiyyat, the true Islam"/> [[Құран]] кәрім бойынша, барлық дүнияуи және рухани әлем періштелер деп аталатын рухани күштер арқылы басқарылады. Олар Құдайға толығымен бағынышты. Ахмади-мұсылмандарының түсіндірмесі бойынша, періштелер берілген бағыт-бағдардан, немесе тапсырылған қызмет-функциядан, немесе [[Құдай]] ойластырған жалпы жоспардан еш ауытқымайды.<ref name="knowledge_34">''"Діни білімдер кітабы", авт. Вахид Ахмад, 34 бет''.</ref> === Құдайдан түскен кітаптарға иман келтіру === [[File:Einige Koran Übersetzungen der Ahmadiyya.JPG|right|thumb|300px|Франкфурттегі кітап жәрменкесі, 2009 жыл. Ахмади-мұсылмандары [[Құран]]ды әлемнің көптеген тілдеріне аударған]] Ахмади-мұсылмандары имандылықтың үшінші шартын, пайғамбарларға Құдайдан түскен барлық кітаптарға сенумен байланыстырады. Ол кітаптарға [[Тәурат]], [[Інжіл]], [[Забур]], [[Құран]] кәрім жатады. Исламға дейінгі дін тарихы белгілі бір уақытқа, белгілі бір ортаға (белгілі бір халыққа ғана) түсірілген Иләһи өсиеттер ретінде танылады. Осылайша, оларға, сол кезде өмір сүрген адамдардың мұқтаждықтарына сай келетін Иләһи ілімдер берілген, тіптен сол өсиеттердің кейбір жерлері сол адамдардың (сол халықтардың) өмір сүрген уақыты мен ғұрпына ғана сай келгенді. [[Құран]] кәрімнен басқа кітаптардың барлығы адам тарапынан өзгертулерге ұшыраған болып есептеледі. Тек Құран кәрім ғана еш өзгертусіз, өзінің бәз қалпында сақталған.<br /> Исламға дейін, Құдай Тағала, жер бетінде өмір сүрген әр халыққа, әр қауымға өзінің [[пайғамбар]]ларын жібергенін Ислам күмәнсіз мойындайды. Сондықтан, ахмади-мұсылмандарының тәлімдеріне сай, Ыбырайымдық дәстүрден тысқары қалған, мысалы [[Ведалар]] мен [[Авеста]] сияқты кітаптар да Құдайдан түскен кітаптар болып есептеледі. Ахмади-мұсылмандарының сенімі бойынша, [[Құран]] Кәрім күллі адамзатқа жіберілген соңғы кітап, оның тәлімдері уақытпен (яғни, қандай да бір заманмен) шектелмейді.<ref name="knowledge_34"/> === Пайғамбарларға иман келтіру. Ахмадияттың пайғамбарлығына және «Хатаман набийин» («Пайғамбарлық мөрге») сену === Ахмади-мұсылмандарының сенімі бойынша, имандылықтың төртінші шарты, [[Құдай]] тарапынан келген барлық пайғамбарларға [[иман]] келтірумен байланысты. Әлем заңсыздықтар мен ахлақсыздыққа (яғни, адамгершіліктен жұрдай болған жағдайға) белшеден батқанда, немесе әлемнің біршама бөлігінде осындай сипаттар көрініс тапқанда, немесе қандай да бір [[шариғат]]тың ізбасарлары бүлінген кезде, нәтижесінде дінге зақым келіп, [[дін]] [[Құдай]]дың көмегіме мұқтаж болғанда, [[Алла Тағала]] дінді қалпына келтіру үшін пайғамбарын жібереді. Ахмади-мұсылмандары [[Құран]] Кәрімде, [[Тәурат]]та, [[Забур]]де, [[Інжіл]]де аталған пайғамбарлардан бөлек, [[Заратуштра|Зардұшты]], [[Кришна]]ны, [[Будда]]ны және [[Құң-зы|Конфуциді]] де Құдайдың [[пайғамбар]]лары болған деп сенеді.<ref>[http://www.alislam.org/books/truth/finality.html Finality of Prophethood] (''ауд.: Пайғамбарлықтың аяқталуы''). Alislam.org (29 қараша 1966 ж.). Тексерілген 13 тамыз 2011. Басты қайнардан архивтелген, 24 шілде 2011 ж.</ref> Ахмадияттың сенімі бойынша, Пайғамбар ([[Нәби]]), Елші ([[Расул]]) және Өкілші (Мурсәл) делінген ислами терминдердің мағыналары бірдей. Дегенмен, Ахмадияттың ұстанымы бойынша, пайғамбарлардың екі үлкен түрі бар. Бірінші түріне жаңа [[шариғат]] әкелген пайғамбарлар жатады, мысалға: Тәурат шариғатын әкелген [[Мұса пайғамбар]] (ғ.с.) және Құран шариғатын әкелген [[Мұхаммед]] пайғамбар {{сас}}. Ал екінші түріне ешқандай шариғат әкелмеген пайғамбарлар жатады, мысалға: [[Ілияс пайғамбар|Ілияс]] (ғ.с.), Жеремей (ғ.с.), [[Жақия]] (ғ.с.), [[Иса]] (ғ.с.), [[Мырза Ғұләм Ахмед]] (ғ.с.). Осы, екінші түрдегі пайғамбарлар өздерінен бұрынырақ түскен [[шариғат]]ты орындау үшін келген «орындаушы пайғамбарлар» болып есептеледі, олар сол шариғаттың шеңберінен шықпаған және оған өзгертулер еңгізбеген. Сондай-ақ, бұндай пайғамбарларды - «үммәти нәби», яғни «үмбеттің ішінен шыққан пайғамбарлар» деп те атайды. === Қиямет күніне иман келтіру === Иманның бесінші шарты [[Қиямет]] күніне қатысты. Ахмади-мұсылмандарының сенімі бойынша, Бір Құдайға иман келтіргеннен кейін, [[Құран]] Кәрімде сөз етілген Қиямет күніне иман келтіру өте маңызды қағидат.<ref name="Welcome to Ahmadiyyat, the true Islam"/> Ахмадилердің сенімінде, күллі әлем Қиямет күнінде соңына жетеді. Исламның басқа ағымдары мен дін мектептері де осындай ұстанымда. Өлгендер тіріледі. Олар өздерінің амалдары үшін есеп береді. Жақсылық істеген адамдар [[жұмақ]]қа кіреді, ал жазаға тартылатындар [[тозақ]]қа тасталады. Ахмадилердің түсінігі бойынша, тозақ уақытша мекен, онда адамдар мәңгілік тұрақтамайды. [[Ибн Таймийа]], [[Ибн Араби]] секілді [[ғұлама]]лар да осындай түсінікте болған. Тозақ - жанды емдейтін «аурухана» іспетті мекен, ондағы жандар күнәларынан тазаратын болады. Ахмадилердің сенімі бойынша, бұндай түсінік [[Құран]] Кәрім мен [[хадис]]терге негізделген.<ref name="Welcome to Ahmadiyyat, the true Islam"/> === Тағдырға илану === Ахмади-мұсылмандарының сенімі бойынша, [[Құдай]] Тағала ғаламдағы барлық істерді соңына шейін бақылауда ұстайды. Бұл Құдайдың жазған тағдыры болып есептеледі. Осы тағдырдың шеңберінде адамға ерік беріледі, сол арқылы ол өз жолын таңдайды.<ref name="Welcome to Ahmadiyyat, the true Islam"/> Ахмади-мұсылмандарының сенімі бойынша, адамдар [[Қиямет]] күні өз ниеттері мен іс-әрекеттері негізінде сұраққа тартылады. == Исламның бес тірегі == [[File:Kaaba at night.jpg|right|300px|thumb|[[Мекке]]дегі барша мұсылмандар үшін қасиетті [[Қағба]]. Саудилықтар ахмади-мұсылмандарына [[қажылық]] жасауға рұқсат бермесе де, [[төлқұжат]]ында ''ахмади'' екендігі көрсетілмеген көптеген ахмади-мұсылмандары қажылық [[парыз]]ын орындай алады.]] [[Ислам негіздері|Исламның негізгі бес тірегі]] (''Аркан әл-Ислам; Аркан әд-Дин'') барлық ахмади-мұсылмандары үшін [[парыз]] саналады.<ref>[http://www.ahmadiyya-islam.org/ru/biblioteka/chto-takoe-islam/ "Чта такое Ислам?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150520150937/http://www.ahmadiyya-islam.org/ru/biblioteka/chto-takoe-islam/ |date=2015-05-20 }} (''ауд.: Ислам деген не?''), Баспасы: Islam International Publications LTD 2008</ref><ref>[https://books.google.co.uk/books?id=jWymQkzSAtMC&pg=PA37&dq=&hl=en&sa=X&ei=yfoGVKPmJoTG7Aak_YCQDg#v=onepage&q&f=false "Black pilgrimage to Islam"] (ауд.: "Исламдағы қара қажылық"), Robert Dannin. 2002 by Oxford University Press. Inc.</ref> Олар келесідей: # [[Шаһада]] («[[Алла]]дан басқа ешқандай құдай жоқ екеніне және [[Мұхаммед]] Алланың [[елші]]сі екеніне иман келтіру»), # Күнделікті оқылатын бес уақыт [[намаз]] (жүзді [[Истиқбали қыбла|Қыблаға]] қаратып), # [[Зекет]] салығын төлеу (қайырымдылық жолында), # [[Рамазан]] айында [[ораза]] тұту, # [[Мекке]]ге [[қажылық]] жасау, тым болмағанда өмірінде бір рет.<ref>[http://www.alislam.org/pillars/hajj.html "Hajj (Pilgrimage)"] (ауд.: Қажылық). Al-Islam.org</ref> Исламның бес тірегін орындауда ахмади-мұсылмандары [[сүннет]]тік ұстанымға қайшы келмейді. Дегенмен, [[Пәкістан]]да ахмади-мұсылмандары заңмен қудаланады. Оларға намазға [[азан]] шақыруға, мұсылман куәлігін ([[шаһада]]ны) айтуға, [[Құран]] кәрімді дауыстап оқуға, өздерінің [[ғибадатхана]]ларын [[мешіт]] деп атауға және ислам терминологияларын өздеріне қатысты қолдануға тыйым салынған. Олар басқа да мұсылман елдерінде түрлі қудалаушылықтарға ұшырап жатыр. Ол жерлерде ахмадилерге өздерін мұсылман деп атауға рұқсат етілмейді. Мұндай тыйымдар ислам [[шариғат]]ында парыз етілген міндеттемелерді орындауда біршама қыйындықтар жасайды. Демократиясы жоғары елдерде тұратын ахмади-мұсылмандары [[қажылық]]қа кедергісіз баралғанымен, [[Сауд Арабия]]ның шектеу заңы оларға да қатысты салынған. == Ахмадилердің сенім өзгешеліктері == Ахмади-мұсымандары ұстанатын исламның бес тірегі мен иманның алты шарты қалған сүнниттік мұсылмандардікіндей <ref>[http://www.alislam.org/islam/ "Ислам"]. Al-Islam.</ref> болғанына қарамастан, ахмадилердің сенімдерінде кейбір өзгешеліктер бар:<ref>"Приглашение в Ахмадийят", авт. Хазрат Мирза Башируддин Махмуд Ахмад, издательство «Ислам Интернейшнл публикейшн лимитед» 1996, заголовок: Отличие от других мусульман., ст.11. ISBN 1-85372-574-9</ref> === Иса пайғамбардың екінші рет келуі === Бұған қатысты ахмадилердің сенімдері басқа мұсылмандардың сенімдерінен өзгешерек. Ахмади-мұсылмандарының сенімі бойынша, [[Иса]] айқышқа (крестке) керілді, бірақ ол онда өлмеді,<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=lSodLcyUA2s "Иса Мәсіх айқышта өлді ме?"] "Ақ мұнара" арнасы, youtube.com</ref> тек есінен таңды және айқышта бар жоғы төрт сағат болды. Сосын, мазар үшін қолданылатын үңгірге қойылған соң,<ref>"Утерянные годы Иисуса", авт. Элизабет Клер Профет ' об открытиях Нотовича, Абхедананды, Рериха и Каспари издательство Лонгфелло, Москва 2004' ISBN 5-98442-005-8 (россия)' ISBN 0-922729-39-5(США)</ref> бірер күнде есіне келген.<ref>[http://mreadz.com/new/index.php?id=6095 "Иса Үндістанда өмір сүрген"]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, авт. Хольгер Керестен, эннеагон пресс, Москва 2007ISBN 978-5-91051-014-6</ref> [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің пайымы бойынша, [[Иса]] көп ғұмыр жасап, қартайған шағында [[Кашмир]]де қайтыс болған.<ref>[http://www.ahmadiyya-islam.org/ru/biblioteka/iisus-hristos-by-l-spasyon-ot-gibeli-na-kreste/ "Иса Мәсіх айқыштағы ажалдан аман қалған"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150520153631/http://www.ahmadiyya-islam.org/ru/biblioteka/iisus-hristos-by-l-spasyon-ot-gibeli-na-kreste/ |date=2015-05-20 }}, Баспасы: Islam International Publications LTD 2008</ref><ref>"Иса Үндістанда", авт. Хазірет Мырза Ғұләм Ахмед. Баспасы: Islam International Publications LTD 1991, бірінші тарау 21-60 беттер. ISBN 1-85372-431-9</ref> Ол [[Кашмирліктер|Исраилдің жоғалған руларын]] іздеп табу үшін [[Кашмир]]ге көшіп барған.<ref>[http://www.alislam.org/topics/jesus/index.php "Иса - Құдайдың момын пайғамбары". Аlislam.org]</ref> Ол Кашмирде [[Юз Асаф]] есімімен белгілі болған.<ref>[http://www.aaiil.org/uk/newsletters/2001/1001ukbulletin.pdf "Исаның өлімі"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011911/http://www.aaiil.org/uk/newsletters/2001/1001ukbulletin.pdf |date=2016-03-05 }}, авт. Шахид Азиз, бюллетень қараша 2001 жыл, Ахмадийя Анджуман Ишаати Ислам, Лахор.</ref><ref>Приглашение в Ахмадийят, автор, Хазрат Мирза Башируддин Махмуд Ахмад, издательство «Ислам Интернейшнл публикейшн лимитед» 1996, заголовок: Иисус умер естественной смертью., ст.11. ISBN 1-85372-574-9</ref> Оның қабірі әлі күнге дейін Сринагар қаласының Ханияр көшесінде, [[Розабал кесенесі]]нде сақталған.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=nme36oBYAII "Үндістандағы Исаның қабірі"], авт. Эрих фон Дэникен, "Белый Минарет" арнасы, youtube.com</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PLUrDPDkXSY "Киелі Розабал - Иса Мәсіхтің қабірі (Кашмир, Сринагар)"]. "Белый Минарет" арнасы, youtube.com</ref> Ахмади-мұсылмандарының пікірі бойынша, христиандық және исламдық пайғамбарлықтарда айтылған «Исаның екінші рет келуін» сөзбе-сөз түрде емес, астарлы (салыстырмалы) мағынада түсіну керекті.<ref>[http://my.mail.ru/community/blog_akyluly/3DAE4A9C06A009D0.html "Мәриямның ұлы Исаның қайта оралуы"]. Ислам Аманат.</ref> Олардың ойынша, Исаның екінші рет келуі Мырза Ғұләм Ахмед Қадианидің тұлғасында жүзеге асқан. Сондай-ақ, ахмади-мұсылмандарының сенімі бойынша, [[үммет]]ке уәде етілген [[Мәсіх]] пен имам [[Мәһди]] бір адамның қос ([[символ]]ды) лақап аттары <ref>"Мәсіх және Мәһди - Аллаһтың Елшісі Мұхаммедтің (с.ә.с.) көзімен". [http://yvision.kz/post/365429 №19 хадис: Иса және Мәһди – бір адамның қос (лауазымды) есімі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427202048/http://yvision.kz/post/365429 |date=2015-04-27 }}</ref>, және оның ілімі мен [[дұға]]лары арқылы, христиан діні дәурендеген заманда, ислам [[дәжжәл]]ды тасталқан ететін болады.<ref>[http://my.mail.ru/community/blog_akyluly/551E38F408069C12.html#551E38F408069C12 "Дәжжалдың түп мағынасы"]. Ислам Аманат.</ref> Осылайша, дәжжәлдың билігі ақырындап сөне бастайды, бұл исламның бейбіт замандағы түбегейлі жеңісін сүйіншілейді. === Хатаман набийин (Пайғамбарлардың мөрі) === Ахмади-мұсылмандарының сенімі бойынша, [[Құран]] кәрім - [[Алла Тағала]]ның күллі адамзатқа жіберген соңғы [[шариғат]]ы. Олардың сенімі бойынша, Құдай Тағала өткен замандарда Өзінің сүйікті құлдарымен сөйлегеніндей, кәзір де сөйлеседі. Құдайдың барлық сипаттары мәңгілік және өзгермейтін сипаттар. Олардың сенімі бойынша, [[Мұхаммед]] пайғамбар {{сас}} ең кәміл және ең соңғы шариғатты әкелген, сол арқылы иләһи пайғамбарлық пен адамзаттың рухани дамуы өз шыңына жеткенді. [[Үммет|Үмбет]]тің ішінен шығатын жаңа пайғамбарлардың келуі әбден мүмкін, бірақ олар толығымен [[Мұхаммед]] пайғамбарға {{сас}} бағынышты болмақ; және оның ілімін еш өзгерте алмайды, немесе жаңа шариғат, жаңа дін әкелмейді.<ref>[http://my.mail.ru/community/ahmadiyya/10B630CBBC728B89.html "Хатаман Набийин (Печать Пророков) - как толковалось это понятие самим пророком Мухаммадом (мир и благословения Аллаха да пребудут с ним) и выдающимися учёными Ислама"] (''ауд.: Хатаман Нәбийин (Пайғамбарлар Мөрі) - бұл ұғымды Мұхаммед пайғамбар {{сас}} және Исламның көрнекі ғұламалары қалайша түсіндірген''). Баспасы: Islam International Publications LTD</ref> Үмбеттің ішінен шығатын пайғамбарлар, дербес пайғамбар ретінде емес, Мұхаммед {{сас}} руханиятының "айнадағы көрінісі" іспетті қарастырылады.<ref>[http://www.alislam.org/library/books/promisedmessiah/index.htm?page=37 “The Promised Messiah and Mahdi. The Question of finality of prophethood”] (''ауд.: Уәделенген Мәсіх пен Мәһди, соңғы пайғамбарлыққа қатысты мәселе''), p.37-45, by Dr. Aziz Ahmad Chaudhry. Islam International Publications LTD 1996. ISBN 1 85372 596</ref> === Жиһад === Ахмади-мұсылмандарының сенімі бойынша, [[жиһад]]ты үш түрге бөлуге болады: # «Жиһад әл-Әкбар» («Ұлы жиһад») – бұл адамның өз нәпсісінің - ашу, нәпсіқұмарлық, өшпенділік және т.с.с. анайы құштарлықтарымен күресуі. # «Жиһад әл-Кәбир» («Үлкен жиһад») – бұл исламды бейбіт түрде насихаттау, әсіресе «қалам» арқылы исламның хақ ілімдерін әлемге паш ету. # «Жиһад әл-Әсғир» («Кіші жиһад») - шектен асқан діни қудалаушылықтар кезінде және адамның негізгі діни сенімдерін ұстану құқығына қатаң тыйым салынған кезде, шапқыншылықтардан қорғаныс мақсатында жүргізілетін соғыс іс-қимылдары.<ref>[http://www.alislam.org/library/articles/Jihad-Brochure.pdf Jihad Brochure.] Тексерілген 20 масыр 2013.</ref><ref>[http://my.mail.ru/community/blog_akyluly/32774F4D8CBEA4CA.html Ахмадилердің жиһад түсінігі]. Islam Amanat</ref> Ахмади-мұсылмандары пайымдайды, исламдағы алдын-ала айтылған көріпкелдіктерге сай, [[Мырза Ғұләм Ахмед]], соғыс түрінде жүргізілетін [[жиһад]]қа тыйым салған, өйткені бұл [[дәуір]]де мұндай жиһад тиімсіз құралға айналған. Қазіргі заманда, [[Ислам]] - [[дін]] ретінде, [[соғыс]] түріндегі шапқыншылықтарға ұшырап жатқан жоқ. Қазіргі заманда, Ислам түрлі әдебиеттер мен [[БАҚ|бұқаралы ақпарат құралдары]] арқылы шапқыншылықтарға ұшырауда. Сондықтан, жауап та соған сай болуы керек.<ref>Саймон Росс Валентина. [https://books.google.co.uk/books?id=MdRth02Q6nAC&pg=PA190&lpg=PA190&dq=&source=bl&ots=E4RqQq9q4R&sig=6ZsWK2hcauzNpMoPWkrwawbHCq4&hl=en&sa=X&ei=Q_8GVJvqGsie7AbOnYDgAg#v=onepage&q&f=false "Ислам және Ахмадия жамағаты: Тарихы, сенім-нанымдары, амалдары"]. — Columbia University Press.</ref> Ахмади-мұсылмандарының пікірі бойынша, өшпенділікті махаббатпен жою қажет. Ахмадия Мұсылман Жамағатының төртінші халифі Хазірет Мырза Таһир Ахмед терроризм жайында былай деп жазады: {{Quotation| ''"Ислам - терроризнің барлық түрлеріне қарсы және олардан үзілді-кесілді бас тартады. Бір адам, немесе қандайда бір топ, немесе қандайда бір үкімет тарапынан жасалған кез-келген зорлық-зомбылықтарды Ислам ешқалай ақтамайды"''.<ref>[http://reviewofreligions.org/2621/is-islam-a-threat-to-poland-and-world-peace/ "Польшаға және бүкіл әлемге ислам қауып төндіре ме?"]. Дінге шолу. Тексерілген 3 қыркүйек 2014.</ref>}} === Дін және ғылым === Ахмади-мұсылмандарының сенімдері бойынша, [[Құдай]] Тағаланың сөзі мен ісінің арасында ешқандай қарама-қайшылық жоқ, сол себепті [[дін]] мен [[ғылым]] бір-бірімен үйлесімді.<ref>Матье Гойдер. [https://books.google.co.uk/books?id=tCvhzGiDMYsC&pg=PA22&dq=&hl=en&sa=X&ei=UwMHVMXQCaiI7Aba24C4Aw#v=onepage&q&f=false "Ислам фундаментализмінің тарихи сөздігі"]. — 22 б.</ref> Осы жайында Ахмадия мұсылман жамағатының 2-ші Халифі Хазірет Мырза Башируддин Махмұд Ахмед былай деген: {{Quotation| ''"Ислам діні, Құдайдың Сөзі мен Ісінің арасында алшақтық жоқ, деп үйретуі арқылы, дін мен ғылым арасындағы талас сөзден құтқарады. Табиғат заңын теріске шығармауды, оған қарсы шығатын сөзге ермей, керісінше, сол заңдылықтарды ізерлеп тексеріп, терең ойланып, олардан пайда көзін іздеп табу керектігін үйретеді. Құдайдың Сөзін Құдайдың Өзі жібереді, сондықтан Оның Сөзі мен Ісінің арасында карама-қайшылықтың болуы мүмкін емес, деп үйретеді Ислам. Алланың Сөзін түсіну үшін, Оның Ісін көру керек, ал Оның Ісін түсіну үшін Оның Сөзіне назар аудару керек"''.<ref>Архивтен: [http://reviewofreligions.org/4023/from-the-archives-why-i-believe-in-islam/ "Неге мен Исламға иланамын?"] Дінге шолу. Тексерілген 3 қыркүйек 2014.</ref>}} Ахмадилердің пікірі бойынша, ғылым – Құдайдың ісі, ал дін – Құдайдың сөзін тану және олар бір-біріне ешқашан қайшы келмейді, осы тұрғыда ахмади-мұсылмандары Хазірет Адамды (ғ.с.) жер бетіндегі бірінші адам емес, тек қана бірінші пайғамбар ретінде қабылдайды, яғни жер бетінде Хазірет Адамнан (ғ.с.) бұрын да адамдар өмір сүрген. Сондай-ақ, ахмадилер, Құдай тағаланың жетелеуімен болған биологиялық эволюция теориясына сенеді.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmadiyya_views_on_evolution Эволюция - Ахмадиялық көзқарас. Wikipedia.org]</ref> [[Нобел сыйлығы]]ның ең алғаш мұсылман иегері доктор Әбдус Салам, Ахмадия жамағатының мүшесі болған. Ол Нобел сыйлығын Ядерлы физика саласындағы жетістіктігі үшін алған. Оның мәлімдемесі бойынша, [[Құран Кәрім]]нің 750 [[аят]]ы табиғат заңдылықтарын зерттеуге және адамзат білімін, адам ақылын қоғам игілігі үшін жұмсауға үгіттейді.<ref>Аюб К. Oмайя. [http://www.members.tripod.com/ppim/page571.htm "Исламдағы ғылымның дамуы мен құлдырауы..."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119094418/http://www.members.tripod.com/ppim/page571.htm |date=2015-01-19 }} Тексерілген 3 қыркүйек 2014.</ref><ref>[http://islam-today.ru/obsestvo/laureat_nobelevskoj_premii_abdus_salam_islam_v_sushhnosti_i_est_vera_vsex_fizikov/ Лауреат Нобелевской премии Абдус Салам: «Ислам в сущности и есть вера всех физиков»]. Islam-today.ru</ref> === Ахмади-мұсылмандарының басқа да сенім өзгешеліктері === * Ахмади-мұсылмандарының сенімдеріне сай, [[Құран]] [[аят]]тары бір-бірінің күшін жоймайды ("нәсих" пен "мансух" аяттарға қатысты мәселе). Құранның барлық аяттарының заңды күштері бірдей, бұндай түсінік [[Құран]]ның көркемділігі мен даусыз дәлелділігін айшықтайды.<ref>Йоханан Фридман], ''Ахмадилердің ойларындағы жиһад'', ISBN 965-264-014-X, p. 227</ref> Бір-бірімен үйлесімсіз болып көрінген аяттардың шешімі Ахмадиялық [[фиқһ]] арқылы анықталады (мысалға: қандай да бір жағдайға қатысты түсірілген [[Құран]] [[аят]]ын сондай жағдайлардың шеңберінде қарастыру керекті).<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Asbab_al-nuzul Asbab al-nuzul&nbsp;— "Aсбаб әл-нузул" wikipedia.org]</ref> * [[Дін]] [[тарих]]ы циклденіп келеді және әр жеті мыңжылдықтарда жаңарып отырады. Қазіргі цикл, [[Адам ата|Адам]] (ғ.с.) заманынан бері жеті [[дәуір]]ге немесе аптаның жеті [[тәулік|тәулігіне]] параллелденген дәуірлерге бөлінеді. Әр тәулік күндізгі және түнгі мезгілдерден тұратыны сияқты, әр дәуірдің жарыққа (нұрға) бөленген кезеңі мен түнек басқан (қараңғылық, надандылық жайлаған) кезеңі болады. [[Мырза Ғұләм Ахмед]] уәделенген [[Мәсіх]] ретінде алтыншы дәуірде келген, яки, адамзаттың соңғы дәуірі – жетінші дәуірдің алдындағы жаршысы болғанды,<ref>{{cite journal |url=http://www.alislam.org/library/articles/new/Prophets_of_God.html | title=Құдайдың пайғамбарлары | journal=Мұсылмандық өркениет | author=Дауд A. Ханиф | year=2003 | issue=2}}</ref> өйткені [[Алла]]ның қарамағындағы бір күн, адамдардың санағы бойынша мың жылға тең.<ref>Құран Кәрім 22:47</ref> [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің түсіндірмесіне сай, аптаның алтыншы күні ([[жамағат]]пен [[намаз]] оқылатын) «[[жұма]]» күніне қалдырылған. Бұл, күллі адамзат баласы бәріне ортақ [[Ислам]] дінінің астында жиналатын дәуірге арналған күн. == Тарихы == {| style="float:right; width:20%; border:1px solid #ddd; margin:0 0 1em 1em; padding:0 0 1em 1em; vertical-align:right; font-size:80%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center;"|<big>Ахмадилік күндерек</big><hr /> |- |valign="top" align="right">|1882 |Мырза Ғұләм Ахмед Исламның он төртінші ғасырының Мүджаддиді екендігін (жариясыз) мәлімдеді<hr /> |- |valign="top" align="right">|1889 |Мырза Ғұләм Ахмед Исламдағы Ахмадия қозғалысын құрды<hr /> |- |valign="top" align="right">|1890 |Мырза Ғұләм Ахмед ақырғы заманда келетін уәделенген Мәсіх әрі Имам Мәһди екендігіне талабын жариялады<hr /> |- |valign="top" align="right">|1908 |Мырза Ғұләм Ахмед Лахор қаласында қайтыс болды. Хәкім Нұриддин оның бірінші халифі (орынбасары) болып сайланды<hr /> |- |valign="top" align="right">|1914 |Мырза Башируддин Ахмед екінші халиф болып сайланды<hr /> |- |valign="top" align="right">|1947 |Мырза Башируддин Махмұд Ахмед Лахорға (Пәкістан) көшіп барды<hr /> |- |valign="top" align="right">|1948 |Мырза Башируддин Махмұд Ахмед Ахмадия Мұсылман Жамағатының жаңа орталығы Рабва қаласын тұрғызады<hr /> |- |valign="top" align="right">|1965 |Мырза Нәсір Ахмед үшінші халиф болып сайланды<hr /> |- |valign="top" align="right">|1982 |Мырза Таһир Ахмед төртінші халиф болып сайланды<hr /> |- |valign="top" align="right">|1984 |Мырза Таһир Ахмед Лондонға көшіп барды, Ахмадияттың орталығы да Лондонға көшірілді<hr /> |- |valign="top" align="right">|2003 |Мырза Масрур Ахмед Ахмадия Мұсылман Жамағатының бесінші халифі болып сайланды<hr /> |} <!-- END TIMELINE --> Ахмадияттың тарихы, [[Мырза Ғұләм Ахмед]] 1889 жылдың 23-ші [[наурыз]]ында, [[Үндістан]]ның Лудхиян шаһарында, өзінің алғашқы ізбасарларынан адалдық антын қабылдаған күннен формалды түрде басталады. Дегенмен, Ахмадият қозғалысының тарихы бұдан ертерек, Мырза Ғұләм Ахмед, өзінің келешек тағдыры жайында уахи-аяндар ала бастаған кезден санаса да болады. 19-шы ғасырдың аяғында Қадиан қалашығында, Мырза Ғұләм Ахмед өзін Ислам Мүджаддиді (реформаторы) екендігін жариялады, бұл метафоралы мағынада, бір тұлғаның бойында [[Иса]]ның екінші рет келуін және имам [[Мәһди]]дің анықталуын білдірді. Бұндай тұлғаны мұсылмандар көптен бері күткен, дегенмен мұсылмандардың көбі уәделенген Иса мен имам Мәһдиді екі бөлек адам ретінде қарастырады. Мырза Ғұләм Ахмедтің алғашқы ізбасарлары, негізінен, Үндістанның біріккен Пенжаб және Синд провинцияларында пайда болды.<ref>{{cite web |url=http://www.chaf.lib.latrobe.edu.au/dcd/page.php?title=&record=1512 | title=H.H. Risley and E.A. Gait, (1903), Report of the Census of India, 1901, Calcutta, Superintendent of Government Printing, p. 373 | publisher=Chinese Heritage of the Australian Federation Project}}</ref> [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің ізбасарларының мәлімдемесі бойынша, оның келуі жайында Исламның қасиетті пайғамбары [[Мұхаммед]] {{сас}} пайғамбарлық еткен. Ахмадия мұсылман жамағаты Исламның ішіндегі қозғалыс ретінде, сондай-ақ христиан миссионерлері мен индуистік Ария Самаж сектасының [[Ислам]]ға жасаған шабуылына қарсы жауап ретінде пайда болды. Олар 19-шы ғасырда сол өлкеде кең тараған. === Бірінші Хилафаттың кезеңі === [[Мырза Ғұләм Ахмед]] қайтыс болғаннан кейін, Хәкім Нұруддин уәделенген Мәсіхтің Бірінші халифі болып бірауыздан сайланып, Ахмадия Мұсылман Жамағатына жетекшілік ететін болды. Оның [[хилафат]] кезеңі алты жылға созылды. Оның жетекшілігімен [[Құран]] кәрім ағылшын тіліне аударылды. [[Англия]]да Ахмадияттың ең алғашқы уағыз жүргізу миссиясы ашылды, сондай-ақ Ахмадия Мұсылман Жамағатының түрлі [[газет]], [[журнал]]дары басыла бастады. [[Жамағат]]тың қаржы қажеттіліктері өсе бастағандықтан, оның халифат кезеңінде жамағаттың ресми [[қазына]]сы ашылды. === Екінші Хилафаттың кезеңі === Бірінші халиф қайтыс болғаннан кейін, оның өсиетіне сай Мырза Башируддин Махмұд Ахмед екінші халиф ретінде сайланды. Алайда, Мәуләнә Мұхаммед Әли мен Хаджи Кәмәлуддин бастаған топ оның орынбасарлығына қарсы шығып, оны кезекті халиф ретінде мойындаудан бас тартты. Сөйтіп олар Лахор қаласында жаңа Ахмадия қозғалысын құрды. Мұндағы араздыққа [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің пайғамбарлығын және [[Халифат]] жүйесін түсінудегі доктриналдық өзгешеліктері себеп болған.<ref>{{cite book | url=http://books.google.co.uk/books?id=MdRth02Q6nAC&pg=PA250&dq&hl=en&sa=X&ei=OGD7U4_mH87G7AaXpIHgCg&ved=0CC4Q6AEwAw#v=onepage&q=split&f=false | title=Ислам и Ахмадийский Джамаат: История, верование, практика | author=Саймон Росс Валентина | publisher=Колумбийский университет | ст.=56 }}</ref> Тағы бір себеп, жаңа сайланған халифтің жоғары академиялық білімі болмаған және оның жасы cол кезде жиырма бесте еді, сондықтан оған қарсы шыққандардың араздығы, идеялық қақтығыстан бөлек, оған күдікпен қарап, оны менсінбеушіліктен тууы әбден мүмкін еді. Бұл себеп те өз жасауын жасағанды.<ref>{{cite book | title=Prophecy Continuous: Aspects of Ahmadi Religious Thought and Its Medieval Background | author=Фредмаи, Йоханан | year=2003 | publisher=Oxford University Press | ст.=21 | isbn=965-264-014-X}}</ref> Дегенмен, Лахорлық қозғалыс көп жетістікке жете алмады. Ахмадия жамағатының басым көпшілігі Халифке адал болып қалды. Ахмадия жамағатының тарихнамасына бұл кез «жікке бөлінушілік» деген атаумен жазылған.<br /> Халифті сайлаушы органның мүшелері Мырза Башируддин Махмұд Ахмедті жас кезінде Халиф етіп сайлады. Оның халифаты 52 жылға созылды. Ол жамағаттың ұйымдық структурасын орнатты және [[Үндістан]] субқұрлығынан тысқары елдерде кеңінен уағыз жүргізу іс-шараларын дамытты. Халиф болып сайланғаннан кейін екі аптадан соң, исламды тарату мәселесін талқылау үшін, Үндістанның түпкір-түпкірінен делегаттар шақырылды. Мырза Башируддин Махмұд Ахмед шетелдерде бөлімшелер ашу үшін және ахмади-мұсылмандарына ахлақи [[тәлім-тәрбие]] беру үшін «Тахрик-и-Жәдид» («жаңа жүйе») және «Уакф-и-Жәдид» («жаңа адалдық») деп аталатын екі жүйе еңгізді. Бастапқыда, бұл жүйелер ахмади-мұсылмандарын қанаушыларға қарсы шара ретінде қарастырылды. Ол [[жамағат]] мүшелеріне [[дін]] жолында өз уақыттарын, мал-мүліктерін жұмсауға үндеді. Уақыт өте келе осы жүйелердің арқасында, жалпы [[ислам]] дінін қорғау мақсатында және ахмади-мұсылмандарының сенімдерін түсіндіру мақсатында біршама әдебиеттер басып шығарылды. Сондай-ақ бұл қаражаттар [[Үндістан]] субқұрлығынан тысқары елдерге жіберілетін уағызшыларды дайындауға және ол жақтарда уағыз жүргізу ісін бір жүйеге келтіруге жұмсалды.<ref name="secondcaliph">{{cite web | url=http://www.alislam.org/library/mahmood1.html | title=Хазрат Мирза Башируддин Махмуд Ахмад | author= Маульви Башир Ахмад Дхельви | accessdate=тамыз 25, 2014}}</ref> Екінші Хилафат кезеңінде Ахмадияттың уағыз жүргізу миссиясы 46 елде ашылды. Көптеген шетелдерде [[мешіт]]тер тұрғызылды. [[Құран]] кәрім әлемнің бірнеше негізгі тілдеріне аударылып баспадан шығарыла бастады. Мырза Башируддин Махмұд Ахмед рухани, діни тақырыптарға арнап біршама еңбектер жазған, олардың ішіндегі ең маңыздысы [[Құран Кәрім]]ге жасаған он томдық [[тәпсір]]і. === Үшінші Хилафаттың кезеңі === [[File:BasharatMosque1.jpg|right|thumb|250px|Ахмадия Мұсылман Жамағатының үшінші халифі іргетасын қалаған Педро-Абадтағы ([[Испания]], [[Кордоба]]ға жақын жер) "Башарат" мешіті. Бұл [[Пиреней түбегі]]нен мұсылмандар қуылған заманнан 750 жыл өткен соң тұрғызылған Испаниядағы ең алғашқы мешіт]] 1965-ші жылы [[қараша]] айының 8-інде Мырза Нәсір Ахмед Ахмадия Мұсылман Жамағатының Үшінші халифы болып сайланды. Оның Хилафат кезеңінде уағыз жүргізу ісі кеңінен жүзеге асты, әсіресе [[Африка]] құрлығында. Ол кісі, Пәкістанның Ұлттық Ассамблеясы Ахмадия жамағатын «мұсылман-емес» деп жариялаған кезде, жамағатты шашыратып алмай, бір жетекшілікпен бағыттай білген халиф ретінде қарастыралады.<ref>{{cite book | url=http://books.google.co.uk/books?id=2T8oSfy3GZgC&pg=PA89&dq&hl=en&sa=X&ei=ogP_U9W4GYa57AaGw4CQBw&ved=0CCYQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false | title=Политика и религия в Южной и Юго-Восточной Азии | author= Иштиак Ахмед |publisher=Рутледж | ст.=89 | accessdate=тамыз 28, 2014}}</ref> Оның Хилафат кезеңінде «Нусрат Жаһан жоспары» атты қозғалыс ұйымдастырылған. Бұл қозғалыс - жамағат мүшелері Африка құрлығында қызмет етуіне арналған. Осы қозғалыстың арқасында Африканың кедей өлкелерінде жүздеген медициналық клинакалар мен [[мектеп]]тер тұрғызылып, іске қосылған. Мырза Нәсір Ахмед 1970-ші жылы [[Батыс Африка]]ны аралап шықты, бұл Ахмадия халифінің құрлыққа жасаған алғашқы сапары болып есептеледі. [[Испания]]ға жасаған сапарында, ол "Башарат" [[мешіт]]інің іргетасын қалады, бұл мешіт қазіргі Испанияның ең бірінші мешіті болып есептеледі. Ол ахмадилердің келесі танымал ұранының авторы: {{Quotation| ''"Мейірімділік баршаға, өшпенділік ешкімге"''<ref>{{cite book | title=A Man of God | author=Iain Adamson | page=127}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.whyahmadi.org/1_12.html | title=Житие преемников Обетованного Мессии | accessdate=тамыз 28, 2014}}</ref> (басқаша айтқанда: ''"Барша жанға махаббат, ешбір жанға қиянат"'')}} Мырза Нәсір Ахмед екінші халифтің атынан «Фәзле Умар» атты қор ашқан. Оның [[Халифат]] кезеңінде Ахмадия жамағатының негізін құрушы [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің айтқан сөздері мен диалогтары, сонымен қатар оның көріпкелдік түстері мен уахи-аяндары толық топтама болып жинақталды.<ref name="third">{{cite web | url=https://www.alislam.org/library/nasir1.html | title=Хазрат Хафиз Мирза Насир Ахмад | accessdate=August 25, 2014}}</ref> === Төртінші Хилафаттың кезеңі === [[File:Baitur Rehman, Washington.jpg|thumb|250px|right|"Байт ар-Рахман" мешіті, (Колумбия округы) [[Вашингтон]]ның маңайында орналасқан. Бұл мешіт Исламдық Ахмадия жамағатының төртінші халифі ашқан мешіттердің бірі]] Үшінші Халиф қайтыс болған соң, келесі күні, яғни 1982-ші жылдың 10-шы маусымында Мырза Таһир Ахмед Ахмадия Мұсылман Жамағатының төртінші халифі болып сайланды. 1984-ші жылы [[Пәкістан]] үкіметі №ХХ қаулысын қабылдағандықтан, Мырза Таһир Ахмед Пәкістаннан [[Англия]]ға көшіп кетті. Бұл қаулы халифке өз міндетін толыққанды орындауға рұқсат бермеді және Хилафат институтына қауып төндірді. Халиф қоныс аударғандықтан, Ахмадия Мұсылман Жамағатының басқарма орталығы да Пәкістаннан Англияға ауыстырылды. [[Жамағат]]тың басқарма орталығы Лондонда, «Фәзл» [[мешіт]]інің қасында орналасқан. «Фәзл» мешіті [[Лондон]] қаласында тұрғызылған ең бірінші мешіт.<ref>{{cite book | url=http://books.google.co.uk/books?id=xL9YAwAAQBAJ&pg=PA31&dq&hl=en&sa=X&ei=pIIHVKiyAbDG7Aaz14HIBg&ved=0CCQQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false | title=Энциклопедия ислама и мусульманского мира| publisher= | page=31 | author=Ричард С. Мартин | accessdate=September 3, 2014}}</ref> Қоныс аудару кезеңі ахмади-мұсылмандары үшін жаңа дәуірдің бастамасы болып есептеледі. Ахмадия Мұсылман Жамағатының төртінші халифі Мырза Таһир Ахмедтің кезінде ең бірінші мұсылмандық спутникті арна іске қосылды.<ref name="tahir">{{cite web |url=http://www.londonbookfair.co.uk/Global-Elements/LBF-2012/Exhibitor-Directory/Exhibitors/Exhibitor-Libraries/Libraries/?coId=23548 | title=Хазрат Мирза Тахир Ахмад (1928-2003) | publisher=Лондонская книжная ярмарка | accessdate=September 3, 2014}}</ref> Мырза Таһир Ахмед ахмади-мұсылмандарының балаларын жамағатқа қызмет қылуға арнау үшін «Уакф-и-нау» бағдарламасын ашты. Оның Хилафат кезеңінде, қуғын-сүргін құрбандарына жәрдем беру үшін және табиғат апаттарынан зардап шеккендерге көмек көрсету мақсатында - «Мәриям шәди», «Сәйидинә Биләл» және «Хьюманити фёрст» («Ең бастысы адамгершілік») секілді түрлі қайырымдылық, қоғамдық қорлар ашылған. Мырза Таһир Ахмед үнемі түрлі дін өкілдерімен, түрлі мамандармен және түрлі мәдениет-дәстүрлердің өкілдерімен сұрақ-жауап дәрістерін өткізіп отырды. Сондай-ақ ол көптеген кітаптар жазып шығарды. Олардың ішіндегі ең көрнекілері, қазіргі заманның қоғам мәселелеріне ислам тәлімінің жауаптарын қамтиды, мысалы үшін мына кітаптар: * «Алла үшін өлтіру?» (''Мұндайға исламда жол берілген бе, берілмеген бе?'' - ''ауд.ред.''), * «Абсолютті әділдік принципі», * «Мейірбандылық пен бауырластық», * «Ислам қазіргі заманның сұрақтарына жауап беруде»<ref>[http://historyclub.by/index.php?option=com_content&task=view&id=174&Itemid=44 "Ислам отвечает на вопросы современности". авт. Хазрат Мирза Тахир Ахмад.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306070413/http://historyclub.by/index.php?option=com_content&task=view&id=174&Itemid=44 |date=2016-03-06 }} Издательство «Русско-Балтийский информационный центр ”БЛИЦ” », 2004. – 240 с. ISBN 5-86789-007-4</ref>, * «Парсы шығанағындағы дағдарыс және жаңа әлемдік тәртіп»<ref>{{cite book | url=http://books.google.co.uk/books?id=k7C1sRfldM4C&pg=PA75&dq&hl=en&sa=X&ei=OogHVLqpJurD7AaPsoDoCQ&ved=0CFEQ6AEwBw#v=onepage&q&f=false | title=где вода встречается : Конвергенция и взаимодополняемость в терапии и теологии | publisher=книги Карнас | author=Дэвид Бакли | page=75 | accessdate=September 3, 2014}}</ref>, * «Уахи, ақыл, білім және ақиқат». === Бесінші Хилафаттың кезеңі === [[File: Amir al-Mu'min.jpg|thumb|250px|right|Бүкіләлемдік Ахмадия Мұсылман Жамағатының қазіргі басшысы [[Мырза Масрур Ахмед|Хазірет Мырза Масрур Ахмед]], оның рухани лауазымы ''[[Халифа-түл-Мәсіх]] V'', яғни Уәделенген Мәсіхтің Бесінші Халифі (Орынбасары).]] {{ external media | align = right | width = 500px | topic = Мырза Масрур Ахмедтің соңғы жылдары Батыс елдеріне Ислам тәлімдерін түсіндіру мақсатында өткізген әр алуан тақырыптағы халықаралық симпозиумдары: | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=MoxcPtxmfZM Тақырып: «Өз еліңді сүю және оған адал болу хақысындағы Исламдық тәлім-тәрбие». (Кобленц қ., Германия)] | video2 = [https://www.youtube.com/watch?v=VB2CPsy3TeI Тақырып: «Мұхаммед ﷺ - бейбітшіліктің елшісі». (Лос-Анджелес қ., АҚШ)] | video3 = [https://www.youtube.com/watch?v=VNgZmQEVXTg&t=10s Тақырып: «Әділ қарым-қатынас бейбітшілікке апаратын жол». (АҚШ Конгрессі, Вашингтон қ. АҚШ)] | video4 = [https://www.youtube.com/watch?v=sDF4PIE8WPc&t=493s Тақырып: «Әлем дағдарыста: бұнымен қайтпекпіз?». (Стокгольм қ., Швеция)] | video5 = [https://www.youtube.com/watch?v=_dmE9w22D0c&t=55s Тақырып: «Жаһандық тәртіпсіздіктер кезіндегі бейбітшіліктің кілті». (Токио қ., Жапония)] | video6 = [https://www.youtube.com/watch?v=LMmgOcGDKe4&t=267s Тақырып: «Мәриям мешітінің ашылуы». (Голуэй қ., Ирландия)] | video7 = [https://www.youtube.com/watch?v=5WYvrLjBymU&t=21s Тақырып: «Исламнан расыменде қорқу керек пе?». (Копенгаген қ., Дания)] }} Төртінші халиф қайтыс болғаннан кейін, Ахмадияттың тарихында алғаш рет сайлау [[Лондон]] қаласында өтті, сайлау нәтижесінде Уәделенген Мәсіхтің Бесінші Халифі болып [[Мырза Масрур Ахмед]] сайланды. Ол Ахмадия Мұсылман Жамағатының қазіргі басшысы. Исламның ізгі хабарын насихаттау және адамзат игілігі үшін жағдай жасау мақсатымен [[Мырза Масрур Ахмед]] жер жаһанды аралап, түрлі мемлекет басшыларымен кездеседі, әлемдік дағдарыстарды шешу үшін бейбіт [[конференция]]лар ұйымдастырады.<ref>{{cite news | url=http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324059704578474981045877660 | title=Требование Халифа | publisher=Зэ Уоол стрит джорнал | date=мамыр 12, 2013 | accessdate=September 3, 2014}}</ref> Ұзаққа созылып бара жатқан қақтығыстарды доғарту мақсатында [[Мырза Масрур Ахмед]] әлемнің алпауыт елдерінің басшыларына хат жолдаған, олардың ішінде: [[АҚШ]], [[Ресей]], [[Канада]], [[Сауд Арабия]], [[Қытай]], [[Ұлыбритания]], [[Франция]], [[Германия]], [[Иран]], [[Израиль]] елдерінің басшылары, сондай-ақ Иранның рухани көсемі [[Аятолла]] мен [[Рим папасы]] бар.<ref>[http://www.ahmadiyya-islam.org/ru/biblioteka/mirovoj-krizis-i-put-k-miru/ "Мировой кризис и путь к миру". Автор: Хазрат Мирза Масрур Ахмад]. Глава: Письма мировым лидерам, стр. 199-305.</ref> Әлемнің 200-ден астам елінде тұрып жатқан миллиондаған ахмади-мұсылмандарының рухани басшысы ретінде Мырза Масрур Ахмед жер жаһанды аралап, әлем халықтарын [[Ислам]] дінінің принциптерімен таныстыруда. == Демографиясы == 2013 жыл бойынша Ахмадия жамағаты әлемнің 207 елінде құрылған<ref>[http://www.ahmadiyya-islam.org/ru/press-relizy/bolee-567-000-lyudei-vstupili-v-ahmadii-skuyu-musulmanskuyu-obshhinu/ ПРЕСС РЕЛИЗ: "Более 567,000 людей вступили в Ахмадийскую мусульманскую общину"] (''ауд.: БАСПАҒА ШОЛУ: 567 000 астам адам Ахмадия Мұсылман Жамағатына кірген'') ahmadiyya-islam.org/ru</ref>, жамағаттың басым көпшілігі [[Оңтүстік Азия]]да, [[Батыс Африка]]да, [[Шығыс Африка]]да және [[Индонезия]]да шоғырланған. Ахмади-мұсылмандар жамағаты әлемнің барлық елдерінде өмір сүруде. Дегенмен, кейбір елдерде ахмади-мұсылманы болу заңмен қудаланады. Осындай факторлардың кесірі ахмади-мұсылмандарының нақты жалпы санын шығаруды қыйындатады. Сондықтан, [[жамағат]] «оншақты миллион» деген санды береді, алайда көптеген тәуелсіз сарапшылардың пікірі бойынша жамағат саны бүкіләлем бойынша 10-20 миллион, бұл барша мұсылман [[үммет|үмбетінің]] 1% құрайды. Бүкіләлемдік христиан энциклопедиясының мәліметі бойынша, Ахмадия жамағаты [[Ислам]]дағы қарқынды түрде өсіп келе жатқан бірлестік.<ref>Всемирная христианская энциклопедия / Дэвид Б. Барретт, Джордж Томас Курьян, Тодд М. Джонсон. — Оксфорд юниверсити пресс США. — ISBN 0195079639.</ref> Ахмади-мұсылмандарының басым көпшілігі [[Пәкістан]]да тұрады, шамамен 4 миллионнан астам. == Ахмадия Хилафатының ұйымдық құрылымы == [[File:Baitul Futuh.jpg|thumb|250px|left|"Байт-үл-Футуһ" мешіті ([[Лондон]] қ.) - [[Еуропа]]ның батыс бөлігіндегі ең үлкен мешіт. Халифтің жұма уағыздары осы мешіттен, спутникті "МТА" (эм-ти-эй) арнасы арқылы, тікелей эфирде дүние жүзіне көрсетіледі]] Ахмади-мұсылмандарының сенімдері бойынша, [[Хилафат-үл-Масих|Ахмадия Хилафаты]] - пайғамбарлық жолдағы халифаттың қайта жандануы болып табылады. Олардың пікірі бойынша, бұл хилафат [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің пайда болуымен қайта тұрғызылған. Ахмади-мұсылмандары Мырза Ғұләм Ахмедті [[үммет|үмбетке]] уәде етілген [[Мәсіх]] пен имам [[Мәһди]] ретінде қабылдайды. Ахмади-мұсылмандарының мәлімдемесі бойынша, осы мәселеге қатысты Құран аяттарын (мысалға, "Ан-Нұр" сүресінің 55-ші аяты) мен көптеген хадистерге сай, [[Халифат]] тек [[Құдай]]дың тікелей араласуымен ғана қайта орнатылуы мүмкін; және де, Құдайдың бұл игілігі шынайы иман келтіріп, ізгі амалдар істеген және Құдай бірлігін ұстанған адамдарға тарту етіледі. Сондықтан, жалғыз ғана адами бастамамен Хилафатты орнатуға талпынған кез-келген әрекеттердің соңы құрдымға алып барады, әсіресе халықтың ахлақтық жағдайы пайғамбарлықтың өсиетіне қайшы келетін болса (яғни, егер олар ізгіліктен принципиалды түрде жұрдай болса). <br /> Ахмади-мұсылмандарының мәлімдемесі бойынша, [[Құдай]] [[уахи]]лар мен [[аян]]-түстер арқылы мүміндердің жүректеріне, ойларына кімді халиф етіп таңдау керектігін ұялатады. Бұл жерде ешқандай үгіт-насихат пен кез-келген спекуляцияға жол берілмейді. Осылайша, халиф жәй ғана сайлау арқылы емес, ең алдымен Құдайдың қалауымен таңдалады.<ref>[http://www.alislam.org/quran/tafseer/?page=1870&region=E1 Holy Qur`an, Al-Nur 24:56, p. 1869-1870 Commentary] (ауд.: Құран Кәрім, Ан-Нұр (24) сүресі 56 (55) аятына түсіндірме), Alislam.org</ref> Ахмадияттың сенім қағидатына сай, халифке міндетті түрде мемлекеттің басшысы болу шарт емес, бұл жерде хилафаттың діни және рухани мән-мағынасы басты назарда ұсталады. Халиф - деген ең бірінші кезекте, [[Мұхаммед пайғамбар]] үмбетінің жоғары рухани және ахлақтық деңгейін жоғары ұстатуға, сондай-ақ [[Ислам]] тәлімін нығайтып, таратуға бағытталған рухани лауазым болып есептеледі.<ref>[http://www.alislam.org/library/books/Khilafat-e-Rashida.pdf "Khilafat-e-Rashidah"] (''ауд.: Ізгілікті Халифат''), by Hadrat Mirza Bashiruddin Mahmood Ahmad, Khalifatul Masih II. Islam International Publications Ltd 2009, ISBN 1 85372 620 6</ref><ref>[http://www.alislam.org/egazette/updates/the-islamic-khilafat-its-rise-fall-and-re-emergence/ "The Islamic Khilafat – Its Rise, Fall, and Re-emergence"] (''ауд.: Ислам Халифаты - өркендеуі, құлдырауы, қайта жаңғыруы''), Rafi Ahmad, Alislam.org</ref> Ахмади-мұсылмандары өздерінің халифін «Әмирул мүминин» («Мүміндердің әміршісі») ретінде қабылдайды. Қазіргі уақытта бұл лауазым Бесінші Халиф Мырза Масрур Ахмедке тиесілі. === Жоғарғы кеңес мәжілісі === «Мәжлис аш-шура» немесе жоғарғы кеңес мәжілісі, Ахмадия жамағатында Хилафаттан кейінгі ең жоғарғы құрылым. Жоғарғы кеңес мәжілісі жылына бір рет жиналады. Бұл кеңес халықаралық деңгейде халифтің төрағалығымен өтеді. Оның басты мақсаты, қаржы, түрлі жобалар, білім беру, жамағатқа байланысты тағы басқа сұрақтар жайында халифке кеңес беру болып табылады. Халиф мәжіліс барысында талқыланған ұсыныстарға қатысты өз пікірін білідіріп, нұсқауын беріп, шешімін шығара алады немесе сұрақтың шешімін жетілдіру үшін оны кейінге қалдыра алады. Дегенмен, көп жағдайларда халиф мәжілістің көпшілігі берген кеңес-ұсынысты қабылдайды. Ұлттық деңгейде кеңес мәжілісі Әмірдің (яки, Ұлттық президенттің) төрағалығымен өтеді. Тек соттық іс - шешім шығару мақсатында мінездемесімен халифке жөнелтіледі. Халиф оған қатысты дұрыс деп тапқан шешімін шығарады.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf "Welcome to Ahmadiyyat, The True Islam"] (''ауд.: Шын Ислам - Ахмадиятқа хош келдіңіздер''), — P. 318–324. Islam International Publications Ltd</ref> === Орталығы === Ахмадия Мұсылман Жамағаты Халиф тұратын жерден басқарылады. Сондықтан, 1984 жылы төртінші халиф [[Пәкістан]]нан көшіп кетуге мәжбүр болған кезде, Ахмадия жамағатының ресми ортылығы ([[Англия]]ның) [[Лондон]] қаласына, Әл-Фазл мешітіне көшірілген болатын. 2019 жылы бесінші халиф орталықты, 1985 жылы жамағат өз қаражатына сатып алған жерге, Исламабадқа (Тилфорд, Англия) көшірді. Ахмади-мұсылмандары үшін, Исламның қасиетті [[Мекке]] мен [[Медине]] қалалары қасиетті қалалар болып саналғанымен, Қадиан қаласы олардың рухани орталығы болып есептеледі.<ref>[http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf "Welcome to Ahmadiyyat, The True Islam"] (''ауд.: Шын Ислам - Ахмадиятқа хош келдіңіздер''), — P. 324. Islam International Publications Ltd</ref> Олар, келешекте [[Хилафат-үл-Масих|Ахмадия Хилафаты]] [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің туған жері [[Қадиан]]ға қайтып оралады - деп үміт етеді. Дегенмен, [[Үндістан]] екіге бөлінген соң, [[Пәкістан]]да 1948 жылы 20 қыркүйекте құрылған ахмадилердің Рабва қаласы, сол уақыттан бері дүниежүзі бойынша жамағаттың көптеген іс-шараларын басқарады. Атап айтқанда, бұл қалада Ахмадия жамағатының екі негізгі органы орналасқан: «Орталық Ахмадилік кеңес» және «Жаңа жоба» кеңесі. Сонымен қатар бұл қалада «Жаңа адалдық» кеңесі де орналасқан.<ref>[https://books.google.co.uk/books?id=MdRth02Q6nAC&pg=PA77&lpg=PA77&dq=&source=bl&ots=E4RpSmcl7S&sig=JQ1kdvaNTozY6hoX80j2aSr7JQg&hl=en&sa=X&ei=5jf6U43DBMHuaPK0gOAL#v=onepage&q&f=false Islam and the Ahmadiyya Jama'at: History, Belief, Practice] (''ауд.: Ислам және Ахмадия жамағаты: тарихы, сенім-нанымдары, амалдары''), Simon Ross Valentine — P. 86. Columbia University Press 2008. ISBN 978-0-231-70094-8</ref><ref name="whyahmadi"/> Барлық орталық органдар халифтің нұсқамасына сай жұмыс істейді. «Садр Әнжуман Ахмадия» (яғни, «Орталық Ахмадилік кеңес») 1906 жылы [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің бастамасымен құрылған. Бүгінгі күні бұл орган [[Үндістан]], [[Пәкістан]], [[Бангладеш]] елдерінде Ахмадия жамағатының жұмысын ұйымдастыру ісіне жауапты орган болып саналады. Ал, Ахмадия жамағатының Екінші халифімен құрылған «Әнжуман Тахрики Жәдид» (яғни, «Жаңа жоба» кеңесі) Үнді субқұрлығынан тысқары жерлердегі Ахмадия жамағаттарының жұмысына жауапты. Әр кеңес басқарма органдарға бөлінеді, мысалы: қаржы депортаменті, баспа депортаменті, білім беру депортаменті, сыртқы істер депортаменті, шетелдік өкілдер министрлігі және т.б.<ref>{{cite book | url=http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf | title=Добро пожаловать в Aхмадийят | publisher=Ислам Международные публикации | ст.=324–342| accessdate=August 24, 2014}}</ref> Жоғарғы кеңестің соңғы шешімі бойынша, жамағат бүкіл әлемде 15 000-нан астам [[мешіт]], 500-ден астам [[мектеп]], 30-дан астам [[аурухана]]лар тұрғызған, және де [[Құран Кәрім]]ді әлемнің 70-тен астам тіліне аударып баспадан шығарған.<ref name="tehrike"/> «Әнжуман Уәкф-и-Жәдид» те (яғни, «Жаңа адалдық» кеңесі) Екінші халифтің бастамасымен құрылған, бұл орган әлем бойынша ауылды мекендердегі жамағаттарға діни ұстаздар даярлап, жұмыстарын үйлестіру ісіне жауапты. === Білім беру ордалары === [[File:Jamia Ahmadiyya, Rabwah.JPG|left|thumb|250px|Рабва қаласындағы Ахмадия университетінің пәкістандық кампусы]] «Джәмийя Ахмадия» («Ахмадия университеті»), кейде «Ахмадиялық теология және тілдер университеті» деп аударылады. Бұл халықаралық исламдық [[семинария]] және білім беру ордасы. Оның дүниежүзі бойынша [[Африка]], [[Азия]], [[Еуропа]] және [[Солтүстік Америка]] құрлықтарында бірнеше кампустары бар. Ол 1906 жылы «Тәлимүл-Ислам» медресесі (кейінірек «Тәлимүл-Ислам» колледжі) ретінде құрылған. Бұл Ахмадия Мұсылман Жамағатының негізгі білім ордасы - ислам ғылымының орталығы және уағызшыларды дайындау мекемесі ретінде [[Мырза Ғұләм Ахмед]]пен құрылған. Оның түлектері Халифпен жамағаттың миссионерлері болып<ref name="whyahmadi"/> (оларды әдетте мурабби, [[имам]], немесе мәуләнә деп атайды), немесе [[фиқһ]] (исламдық заң) мәселесін қарастыратын [[мүфти]]лер, [[фақиһ]]тер етіп тағайындалуы мүмкін. Университеттің кей түлектері ислам тарихшылары болып қызмет атқарады. 2008-ші жыл бойынша университеттің 1300-ден астам түлегі жер жүзінде миссионер болып қызмет етуде.<ref name="tehrike">{{cite web | url=http://www.ahmadiyya.us/lajna/TEHRIKE-JADID-Scheme.pdf | title=Tehrike-Jadid-Scheme | accessdate=August 25, 2014}}</ref> === Қосымша ұйымдар === Ахмадия Мұсылман Жамағатының қосымша бес ұйымы бар. Әр ұйым өз мүшелеріне рухани және ахлақи [[тәлім-тәрбие]] беру ісіне жауапты.<ref name="whyahmadi"/> • «Ләджнә Худаммүл» - барлық қосымша ұйымдардың ең ірісі болып табылады, ол жамағаттың 15 жастан үлкен әйел (қыз) мүшелерінен тұрады. • «Мәжлис Худаммүл Ахмадия» - жамағаттың 15-тен 40 жас аралығындағы ер мүшелерінен тұрады. • «Мәжлис Ансарулла» - жамағаттың жасы 40-тан асқан ерлерінен тұрады. • «Насиратүл Ахмадия» - жамағаттың 7-ден 15 жас аралығындағы қыз мүшелерінен тұрады. • «Әтфалүл Ахмадия» жамағаттың 7-ден 15 жас аралығындағы ер балалардан тұрады. === Бөлімшелері === [[File:Flag hosting Jalsa Salana UK 2009.jpg|thumb|300px|[[Ұлыбритания]]да халықаралық Жылсайынғы жиында көтерілген ''Ахмадияттың байрағы'' мен басқа елдердің тулар, 2009 жыл]] [[File:Flags at Jalsa Salana Germany 2009.jpg|thumb|300px|''Ахмадияттың байрағы'' мен Германия Федерацияларының тулары, [[Германия]]дағы ұлттық Жылсайынғы жиын, 2009 жыл]] Бүкіләлемдік Ахмадия Мұсылман Жамағаты дүниежүзіндегі елдердегі ұлттық жамағаттардан тұрады, олардың өз елдеріндегі ұлттық кеңселері бар. Әрбір ұлттық жамағат аймақтық жамағаттарға бөлінеді, ал аймақтық жамағаттар жергілікті жамағаттарға бөлінеді.<ref>{{cite book | url=http://books.google.co.uk/books?id=GbZJ2ZszYw8C&pg=PA198&dq&hl=en&sa=X&ei=3Ez7U9OBGcXm7Ab2hoDYDQ&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false | title=Религии канадцев | publisher=Университет Торонто пресс | author=JДжейми С. Скотт | page=198 | isbn= | accessdate=August 25, 2014}}</ref> Көптеген жағдайларда әрбір жергілікті жамағаттардың өз орталықтары, мешіттері және миссионерлік үйлері бар. Әмір (немесе ұлттық президент) жамағаттың орталық органдарының бақылауында және ұлттық басқарма комитетіне бағынышты болады. Ұлттық басқарма комитеті (немесе ұлттық атқарушы орган): бас хатшы, қаржы хатшысы, уағыз жүргізу бойынша хатшысы, тәлім-тәрбие беру хатшысы, білім беру хатшысы және т.б. ұлттық хатшылардан тұрады. Бұл жүйе аймақтық және жергілікті жерлерде өздерінің ұлттық президентімен және атқарушы органдарымен басқарылады.<ref name="whyahmadi">{{cite web | url=http://www.whyahmadi.org/4_4.html | title=Организационная структура | accessdate=August 25, 2014}}</ref><ref>{{cite book | url=http://www.alislam.org/books/ahmadiyyat/WelcomeBook2ndEd.pdf | title=Добро пожаловать в Aхмадийят - истинный ислама| publisher=Ислам Международные публикации | pages=357–360| accessdate=August 24, 2014}}</ref> == Атаулы күндері == Ахмади-мұсылмандары «Ид әл-Фитр» («[[Ораза айт]]») және «Ид әл-Адха» («[[Құрбан айт]]») секілді [[ислам]]ның негізгі мейрамдарын барлық мұсылмандарға ортақ дәстүрмен атап өтеді. Ахмади-мұсылмандары бұл мейрамдардан бөлек, басқа да бірнеше науқандарды атап өтеді, бірақта олар діни мейрам ретінде қарастырылмайды. Олардың ішіндегі ең негізгі діни науқан «Жалса Салана» («Жылсайынғы жиындар») болып есептеледі. Оның бастамасын [[Мырза Ғұләм Ахмед]] орнатқан, бұл жиын жамағаттың жылсайынғы формалды жиналысы болып есептеледі. Жалса Салананың мақсаты жамағат мүшелерінің бірілігін, ынтымағын, достығын нығайтып, діни білімдерін көбейту үшін ұйымдастырылады.<ref>{{cite news | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/04/AR2005090401432.html | title=Обновление залог единства и мира | publisher=Вашингтон пост | date=September 5, 2005 | accessdate=August 25, 2014}}</ref> Жамағаттың атап өтетін басқа да науқандарына мыналар жатады: «[[Мәуліт]]» (Мұхаммед пайғамбардың туған күні), «Ахмадия Жамағатының құрылған күні», «Уәделенген Реформатордың күні» және «Хилафат күні». == Репрессияға ұшыраулары == Ахмадия жамағатының ресми сайтының мәлімдемесі бойынша, бүкіл әлемде ахмади-мұсылмандарының саны 20 миллион шақты адам.<ref>Нарушение свободы вероисповедания. — Хью́ман райтс вотч. — P. 8. Ларри Деврис, Дон Бейкер, и Дэн Овермайер. Азиатские религии в Британской Колумбии. — Университет пресс Колумбии. — ISBN 978-0-7748-1662-5. Хуан Эдуардо Кампо. Энциклопедия ислама. — P. 24. — ISBN 0-8160-5454-1. Мусульмане – ахмади. pbs.org. Тексерілген 6 қазан 2013.</ref> Ахмади-мұсылмандары дінді уағыздау және [[Құран]] кәрімді түрлі халықтардың тілдеріне аудару ісінде белсенді түрде жұмыс атқарады. Әлемнің көптеген жерлеріндегі адамдар Ислам дінімен ахмади-мұсылмандары арқылы танысқан. Бұған қарамастан, қазіргі көптеген ислам елдерінде ахмадилер «мұсылман емес» деп жарияланған. Олар сол жақтарда жүйелі түрде түрлі қудалаушылықтар мен қысым-қанаушылықтарға ұшырауда.<ref name="persecution">{{cite web | url=http://www.theasa.org/conferences/asa04/panels/panel21.htm "Localising Diaspora: мусульмане - ахмади и проблемы многих центров этнографии" | title=материалы конференции Ассоциации социальных антропологов, 2004 годl}}</ref> === Бангладеш === [[Бангладеш]]те фундаменталистік ислам топтары үкіметке талап қойған, Ахмадия жамағатының мүшелері ресми түрде «кәпірлер» ретінде жариялансын деп.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=oMQ-DDjIGx8 Преследование мусульман-Ахмади в Бангладеше - Тихий голос]</ref> Нәтижесінде, радикалды молдалардың үгітімен жаппай ереуілдер, зорлық-зомбылық шаралары ұйымдастырылуы арқылы, Ахмадия жамағаты қудалаушылқтарға ұшырай бастады.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4556318.stm «Насильственные митинги против мусульман&nbsp;— ахмади в Дакке»], BBC News</ref><ref>[https://www.persecutionofahmadis.org/category/bangladesh/ Преследование мусульман-Ахмади] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721143258/https://www.persecutionofahmadis.org/category/bangladesh/ |date=2015-07-21 }}</ref> «Амнести интернейшнел» ұйымының мәліметі бойынша, Ахмадияттың ізбасарлары нақақтан тұтқындалып, ал кейбірі қастықпен өлтірілуде. 2003-ші жылдың соңында [[молда]] Мәуләнә Мұхаммед Хуссейн Мұмтаз бастаған бірнеше ірі ереуілдер Ахмадият [[мешіт]]терін тартып алуға бағытталды. 2004-ші жылы Ахмадияттың барлық басылымдарына шектеу қойылған.<ref>[http://web.amnesty.org/library/index/engasa130052004 Bangladesh: ''Права Aхмадийского сообщества должны быть защищены, отчёт организации ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040610011753/http://web.amnesty.org/library/index/engasa130052004 |date=2004-06-10 }}, «Международная амнистия»</ref> === Үндістан === [[Үндістан]]да ахмади-мұсылмандары көптеп тұрады.<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org/refworld/topic,464db4f52,47f237db2,3ae6ad202c,0.html|title=Количество мусульман - ахмади в Индии. |publisher= Миграция беженцев, Совет Канады|date=1 қараша 1991|accessdate=9 March 2009}}</ref> Олардың көбі Үндістанның Керала, Рәжәстан, Одиша, Хәриян, Бихәр, Дели, Уттар-Прадеш штаттарында, сондай-ақ Пенжабтың Қадиан аумағына қоныстанған. Үндістанның заңы ахмадилерге [[мұсылман]] ретінде қарайды. 1970 жылдың 8 желтоқсанында Кераланың Жоғарғы соты, 206-шы қарал бойынша қабылдаған тарихи шешімі, ахмадилердің мұсылмандық статусын өзгертусіз қалдырған.<ref name=hoque>{{cite web|url=http://www.thedailystar.net/law/2004/03/03/index.htm|title=Право на свободу религии и бедственное положении Aхмади. |author=Ридвануль Хак|publisher=Дейли Стар|date=21 March 2004}} </ref> Соттың шешімі бойынша, ахмадилер мұсылман болып табылады және олар басқа мұсылман [[секта]]лары тарапынан «діннен шыққандар» деп жарияланбайды, өйткені ахмадилер де исламның негізгі екі қағидасын ұстанады – яки, «Алладан басқа ешқандай құдай жоқ, және Мұхаммед Алланың құлы әрі елшісі».<ref name=ik-1400223>{{cite web|url=http://www.indiankanoon.org/doc/1400223/|title=SШихабуддин Инбичи коя Tангаль против K.P. Aхмад коя, 8 желтоқсан 1970 года|publisher=газета «Индиан канун»|quote=Различные тексты, приведенные в постановлении с целью развеять сомнения по поводу двух основных свидетельств веры мусульман – ахмади – «Нет Бога, кроме Аллаха ... и Мухаммад раб и Посланник Бога». Тексерілген 28 қазан 2011 ж."|accessdate=28 қазан 2011}}</ref> Бұл дегеніміз, Үндістанда ахмади-мұсылмандарының діни нанымына ешқандай құқықтық шектеулер жоқ және олар өздерін мұсылман деп атап, өз дінін еркін ұстай алады деген сөз.<ref name="hoque"/> Бірақта, Үндістанда «Ихуан әл-муслимин» («Мұсылман бауырлары») [[секта]]сының тарпынан ахмадилерге қарсы кейбір дискриминациялар жасалуда. Атап айтқанда, Үндістанның Ислам университеті мен «Дарул Улюм Деобанд» діни мектебі, ахмадилерді «мұсылман емес» деп жариялаған.<ref>[http://www.darulifta-deoband.org/viewfatwa.jsp?ID=519 Решение Дарул Улум Деобанд относительно общины «Ахмадийя».] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070730220119/http://darulifta-deoband.org/viewfatwa.jsp?ID=519 |date=2007-07-30 }}</ref> Үндістанның басқа да ислам секталарының лидерлері Ислам Кеңесінің отырыстарына ахмади-мұсылмандарының қатысуна қарсылық білдіруде. Ислам Кеңесі – бұл исламдық діни лидерлердің тәуелсіз органы, оны Үндістан үкіметі елдегі мұсылмандардың өкілі ретінде қабылдайды.<ref>{{cite web |url=http://archives.dawn.com/archives/151960 | title=Религиозное насилие и скачок Индии в глубокое мракобесие. |publisher=Газета «Рассвет»| author=Джавед Накви |}}</ref> 2012 жылдың ақпан айында Андра-Прадеште уәкуфті кеңес бірнеше теңдесіз қарал қабылдап, Ахмадия жамағатына жататындардың [[неке]] рәсімін орындамасын деп, [[қази]]ге (ислам сотына) өтініш түсіргенді.<ref> {{cite web |url = http://www.siasat.com/english/news/don%E2%80%99t-perform-nikaah-qadiyanis-ap-wakf-board-qazis | title=Не выполняйте обряд бракосочетания в отношении Кадиани |publisher=ежедневная газета «Сиясат», урду, Хайдарабад, от 20 ақпан 2012 года | author=Courtesy: Два круга | date=20 February 2012 | accessdate=10 March 2012}}</ref> === Индонезия === [[Индонезия]] тәуелсіздік декларациясын қабылдамастан бұрын, Ахмадия жамағаты бұл елде баяғыдан бар болатын. Дегенмен, ахмади-мұсылмандары Индонезияда діни құқықтары кемсітілген бірлестік саналады. Бұл тенденция 2000-шы жылдары елде исламдық фундаментализмнің белен алуымен күрт ұлғайған. 2008 жылы Индонезиядағы көптеген мұсылмандар Ахмадия қозғалысына қарсылық білдірген. Индонезиядағы Ахмадия жамағатына қарсы қудалаушылықты заңдастыру үшін елдің дін [[консерватор]]лары ірі ереуілдер ұйымдастыру арқылы үкіметке қысым көрсетпек болды. Индонезиядағы қоғамдық пікір Ахмадия жамағатына қатысты екіге бөлінді: * Индонезиядағы мұсылмандардың басым көпшілігінің пікірі бойынша, «Мұхаммед - Құдайдың соңғы пайғамбары» - делінген исламның негізгі принципін Ахмадият мойындамайды, сондықтан Ахмадия жамағатына тыйым салыну керек дейді. Сонымен қатар, ахмадилер ислам белгілерін өздеріне қатысты қолданбаулары керек. Молдалардың пікірі бойынша, ахмадилер Индонезияда дін бостандығына қатысты өз құқықтарын қорғау үшін, өз діндерінің белгілерін қолданулары керек. * Дегенмен, ахмади-мұсылмандары мен басқа да шағын діни бірлестіктердің, сондай-ақ көптеген үкіметтік емес ұйымдардың пікірі бойынша, ахмади-мұсылмандарының дін бостандығы қамтамасыз етілуі қажет, және де [[конституция]]да қабылданған дін бостандығына сай, ахмадилер ислам белгілерін қабылдай ма, қабылдамай ма, оны өздері біледі. 2008 жылдың маусым айында, Ахмадия Мұсылман Жамағаты мүшелерінің уағыз жүргізу құқығын шектейтін заң қабылданды.<ref>{{cite web |url=http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=12466&size=A | title=В Индонезии запрещена деятельность Ахмади | publisher=«Aзия Ньюс»| date=6 қыркүйек 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/06/six-killed-clash-between-villagers-and-ahmadiyah-followers.html | title=Шесть человек убиты в столкновении между жителями деревни и мусульманами - ахмади |work=Джакарта пост | date= 6 ақпан 2011 года}}</ref> Сол кезде жамағаттың қарсыластары ахмадилердің екі [[мешіт]]ін өртеп жіберді. Құқық қорғаушы ұйымдар дін бостандығына шектеу қойылғанына қарсылық білдірді. 2011 жылдың 6 ақпанында, Бантен провинциясының Пандегланд елді-мекенінде, Ахмадия жамағатының кейбір мүшелері радикалды топтармен қасақана өлтірілген. Соңғы бірнеше жылдардың ішінде дін бостандығын шектеген оқиғалар көбейіп кетті, әсіресе қоқан-лоқылық көрсету, жамағатпен намаз оқуға тыйым салу, мешіттерді өртеу секілді оқиғалар. Демократия мен бейбітшілік институтының мәліметі бойынша, 2008, 2009 және 2010 жылдар аралығында әлгіндей оқиғалар 17, 18 және 64 рет қайталаныпты.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/belief/2011/feb/18/indonesia-pluralism-persecution-ahmadiyah | title=Индонезия подобно плакату ребенка, больше не является хранительницей плюрализма, | author=Джиллиан Терзис |work=Гардиан | date=18 ақпан 2011 ж.}}</ref> Бұл деректек барлық дін өкілдерін қудалаушылық әрекеттерді қамтиды. Дегенмен, өздерін таза мұсылмандар санайтын фундаменталистердің тарапынан қудалаушылыққа ұшыраған христиандардан гөрі, ахмадилердің көрген азабтары анағұрлым зұлматты. Индонезияда 2011 жылы Ахмадия жамағатына тыйым салуға шақырған үгіт-насихаттар көбейіп кетті.<ref>Эмсигион Кейт. «[http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-13155924 Исламская община Ахмадия сталкивается с запретом в [[Индонезия|Индонезии]]]» ''[[British Broadcasting Corporation|BBC]]''. Би-Би-Си, от 21 апреля 2011 ж. (Video)</ref> 2011 жылдың 6 ақпанында ашуға булыққан мың шақты фундаменталистік мұсылмандар, Ахмадия жамағатының шаруашылық үйін қоршап алып, полицияның көзінше үш адамды өлгенше соққының астына алған. Соққының астына алынған жәйттер интернетке салынып, сосын халықаралық [[БАҚ|бұқаралық ақпарат құралдары]] арқылы көрсетілген.<ref>Indonesia: [http://ahmadiyyatimes.blogspot.com/2011/02/indonesia-3-ahmadi-muslims-killed.html 3 Ahmadi Muslims killed, several injured in attacks in Pandeglang district in West Java.] Ahmadiyya Times</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=SrDpJ1y8rgQ Ahmadi Muslims martyred in Indonesia - Al Jazeera TV].youtube.com</ref> === Пәкістан === [[File:Kalima erasing from Ahmadiyya-Mosque.JPG|thumb|250px|right|Пәкістан полицейлері мұсылмандылықтың негізгі белгісі болған ''Калима Шаһадатты'' Ахмадия [[мешіт]]інің маңдайшасынан өшіріп жатыр]] [[Пәкістан]]да шамамен 4 миллионнан астам ахмади-мұсылмандары тұрып жатыр, бұл ел ахмади-мұсылмандарының басым көпшілігінің отаны болып табылады.<ref>Согласно переписи населения, в 1998 ж., в Пакистане проживают 291000 (0,22&nbsp;%) мусульман&nbsp;— ахмади. Тем не менее, Ахмадийская Мусульманская Община бойкотировала перепись населения с 1974 года, поскольку официальные пакистанские власти приводят неточные данные. Независимые группы оценивают население мусульман&nbsp;— ахмади в Пакистане, где-то между 2 и 5 миллионами мусульман&nbsp;— ахмади. . See: * большее двух милионов: {{cite web | author= Иммиграции и беженцев Совет Канады | title= По всей видимости, цифра в 4 миллиона выглядит более убедительно. Иммиграция беженцев в Канаду. Пакистан: правовой, политический и социальный статус мусульман – ахмади, 26 қараша 2008 ж, 4 желтоқсан 2008 ж.| date= 2008-12-04 |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/49913b5f2c.html | accessdate= 2012-06-28}} * 3 миллиона: Международная федерация по правам человека: Международная миссия. Свобода выражения мнения, ассоциаций и собраний в Пакистане. «Aусгип» 408/2, Январь 2005, стр. 61 [http://www.fidh.org/IMG/pdf/pk408a-2.pdf PDF] * 3-4 миллиона: Комиссия по международной религиозной свободе: Годовой отчет комиссии США по международной религиозной свободе, 2005 год, стр. 130. * 4.910.000: Джеймс Mинихан: Энциклопедия лиц без наций. Этнические и национальные группы по всему миру. «Гренуорд пресс». «Уэстпорт», 2002, стр. 52. * {{cite web|url=http://www.refworld.org/cgi-bin/texis/vtx/rwmain?page=country&category=&publisher=IRBC&type=QUERYRESPONSE&coi=PAK&rid=&docid=45f1478f20&skip=0 | title=Пакистан: Положение членов Лахорского Aхмадийского движения в Пакистане.| accessdate=сәуір 30, 2014 }}</ref> Пәкістан, ахмадилерді ресми түрде «мұсылман емес» деп таныған жалғыз ел, өйткені ондағы ислам ғұламаларының басым көпшілігінің пікірі бойынша, ахмадилер - «Мұхаммед пайғамбарды соңғы пайғамбар» деп санамайды.<ref>Khan, Naveeda. [http://anthropology.jhu.edu/bin/i/d/Trespasses.pdf "Нарушение прав государством: Служение духовной дилемме через торговую марку, «Сараи Ридер», 2005 год: законодательные акты, стр. 184.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110626215625/http://anthropology.jhu.edu/bin/i/d/Trespasses.pdf |date=2011-06-26 }}</ref> 1974 жылы Пәкістан парламенті ахмадилерді «мұсылман емес» - деп жариялайтын заң қабылдады.<ref name=autogenerated1>{{cite web | url=http://www.pakistani.org/pakistan/constitution/amendments/2amendment.html | title=Constitution (Second Amendment) act, 1974 (''ауд.: Конституция (Екінші түзету), 1974 жыл''). | accessdate=September 3, 2014}}</ref> Бұл заңның қабылдануына Пәкістанның Ұлттық Ассамблеясында бас қосқан исламның 72 ағым лидерлерінің ортақ шешімі негіз болған.<ref>Пәкістанның "Nawai Waqt" газеті, 6 қазан 1974 жыл.</ref> Пәкістанның конституциясына еңгізілген өзгертуі бойынша, [[Мұхаммед]]тің соңғы пайғамбар екеніне сенген адамды ғана – «мұсылман» -деп тануға болады.<ref name=autogenerated1 /><ref>[https://www.alislam.org/library/books/mahzarnama/Mahzarnama.pdf Mahzarnamat - The Memorandum. Submission by the Ahmadiyya Muslim Jama‘at to the National Assembly of Pakistan regarding its basic tenets] (''ауд.: Меморандум. Ахмадия Мұсылман Жамағаты өзінің басты сенім қағидаттарын Пәкістанның Ұлттық Ассамблеясына ұсынуы''). Islam International Publications Ltd 2003</ref><ref>{{cite web |url=http://anthropology.jhu.edu/bin/i/d/Trespasses.pdf | title=Нарушение прав государством: Служение духовной дилемме через торговую марку | author=Хан, Навида}} Сараи Ридер 2005: законодательные акты, стр. . p. 178.</ref> 1984 жылы, сол кездегі Пәкістанның әскері басшысы генерал [[Мұхаммед Зия-үл-Хақ|Зия-үл-Хақ]] №ХХ бұйрықты шығарды. Бұл бұйрық ахмадилерге өздерін мұсылман деп атауға және оларға мұсылмандық рәсімдерді орындауға тыйым салды. Бұл деген, енді ахмадилер ислам қағидаттарын ашық түрде орындау құқықтарынан айрылды дегенді білдірді.<ref>Хайнер Билефельдт: «Мусульманские голоса в дискуссии по правам человека», ''Ежеквартальный выпуск «Права человека», 1995 год, стр. 587.</ref> Пәкістандағы ахмади-мұсылмандарына Ахмадилік мешіттерден басқа жерлерде ғибадат етулеріне тыйым салынған. Сондай-ақ, оларға [[азан]] шақырыруға, жұрттың көзінше мұсылманша амандасуға, жұрттың көзінше [[Құран]] оқуға, қоғамдық жерлерде уағыз айтуға рұқсат етілмейді. Сонымен қатар оларға өздерінің діни әдебиеттерін басып шығаруға, оны таратуға рұқсат етілмейді. Бұндай әрекеттері үшін ахмадилер үш жылға дейін бас бостандығынан айырылу жазасынан тартылатын болды. Пәкістанның барлық азаматтары төлқұжатын немесе жеке куәлігін алған кезде [[Мырза Ғұләм Ахмед]]ті "өтірікші" және "жалғаншы пайғамбар" ретінде жариялайтын қағазға қолдарын қойып куәліктерін берулері керек болды. Бұндай куәлікті бермеген ахмадилердің құжаттарына олардың «мұсылман еместігі» жазылады.<ref name=autogenerated2>{{cite web | url=http://www.pakistani.org/pakistan/constitution/amendments/2amendment.html | title=Why Pakistan's Ahmadi community is officially detested (''ауд.: Неліктен Ахмадия жамағаты Пәкістанда ресми түрде қудаланады'').}}BBC News, Karachi, 16 маусым 2010</ref> Бұндай төлқұжатпен Пәкістанның ахмади-мұсылмандарына қажылық парызын өтеуге рұқсат берілмейді. [[Нобел сыйлығы]]ның иегері физик-теоретик доктор [[Әбдус Салам]] тірісінде ахмади-мұсылманы болғандықтан, оның қабір құлпытасындағы «мұсылман» сөзі өшіріліп тасталған.<ref name="autogenerated2"/> Пәкістандағы ахмади-мұсылмандарына қатысты қабылданған заңдардың нәтижесінде, халықтың ішінде оларға деген жеккөрініш сезімдерін ұялату және оларды қуғындау шаралары елдің жер-жерінде күрт көбейіп кетті. Ахмадилер түрлі діни топтардың тарапынан зорлық-зомбылықтардың нысанасына айналды.<ref>[http://www.heraldsun.com.au/news/world/islamic-mob-burns-to-death-an-ahmadi-muslim-woman-and-two-children-in-gujranwala-pakistan/story-fni0xs61-1227004847256 Islamic mob burns to death an Ahmadi Muslim woman and two children in Gujranwala, Pakistan] (''ауд.: Пәкістанның Гужравал қаласында радикалды-мұсылмандық топ ахмади-мұсылмандарының бір әйел және екі баласын тірідей өртеп жіберген''). Herald Sun, 28 шілде 2014</ref><ref>[http://www.lookatme.ru/mag/live/experience-news/206273-gujranwala В Пакистане из-за поста в Facebook начались уличные беспорядки]</ref><ref>[http://www.law.harvard.edu/students/orgs/hrj/iss16/khan.shtml Преследование Aхмадийского сообщества в Пакистане: анализ в рамках международного права и международных отношений, Гарвард, журнал по правам человека, том 16, қыркүйек 2003&nbsp;ж.<br />[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4317998.stm «Eight die in Pakistan sect attack»], BBC News<br />[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4131624.stm «Офисы Ахмадийской Общины закрыты в Пакистане»], Новости Би-Би-Си</ref> Пәкістанда Исламның түрлі секталарына қарасты барлық діни мектептер мен медреселердегі басты оқулар, ахмадия сенімдеріне қарсы бағытталған материалдардан басталатын болды.<ref>[http://uoit.ca/sas/Articles/DAW.pdf Обитатели чуждых миров. Современная Южная Азия, 2004 год, голосование в системе образования Пакистана, Тарик Рахман, стр. 15.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070616161323/http://uoit.ca/sas/Articles/DAW.pdf |date=2007-06-16 }}</ref> 2005 жылы жүргізілген сауалнама бойынша, [[Пәкістан]]ның жеке меншік мектептерінде оқитын оқушылар, елдегі діни толерантылықтың ахуалына қатысты мәселеге өз пікірлерін білдірген болатын. Зерттеудің нәтижесі көрсеткендей, ахмади-мұсылмандары Пәкістанның тіпті бетке ұстар мектептерінің өзінде де, тең мүмкіншіліктер мен азаматтық құқықтың қорғалуында, жүйелі түрде кемсітушіліктерге ұшырайтын болып шықты. Сауалнама барысында, тіпті осы бетке ұстар мектептердің ұстаздары, ахмадилерге қатысты толеранттылықта, оқушылардан да төмен нәтиже көрсеткен.<ref>[http://www.thdl.org/texts/reprints/pdsa/pdsa_01_01_04.pdf Мир и демократия в Южной Азии, том 1, №&nbsp;1, январь 2005&nbsp;ж. Привилегия паспорта: средняя школа с английским языком обучения в Пакистане, Тарик Рахман.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327094050/http://www.thdl.org/texts/reprints/pdsa/pdsa_01_01_04.pdf |date=2009-03-27 }}</ref> Ахмадилер пәкістандық Пенжаб провинциясының кейбір мектептері мен университеттерінде жәбір көріп, ұстаздары тарапынан қудалаушылықтарға ұшырауда. Көптеген білім ордаларының директорлары, ұстаздары және өшпенді студенттерінің тарапынан ахмади студенттеріне қоғамдық байкот жариялау, жәбір, қоқан-лоқы көрсету фактілері орыналған.<ref>[http://www.dawn.com/news/669566/ahmadis-the-lightning-rod-that-attracts-the-most-hatred Ahmadis: The lightning rod that attracts the most hatred] (''ауд.: Ахмадилер - ең сұрқия жеккөрушілікті өздеріне тартатын [[найзағай тартқыш]] іспетті''), "Dawn" газеті, 28 қазан 2011</ref><br /> 2010 жылдың 28 мамырында ахмади-мұсылмандарына зорлық-зомбылық көрсетудің бүгінгі күндегі ең зұлматты көрінісі орыналды.<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2010/05/100529_lahore_ahmadi_taliban.shtml Пакистан винит в нападениях на мечети ахмадия талибов], Русская служба "ВВС", 29 мамыр 2010 ж.</ref> Экстремисті діни топтың (бәлки, «Тахрика Талибан Пенжаб» тобының) бірнеше мүшесі Лахордағы ахмадилердің екі [[мешіт]]іне басакөктеп кіріп, оңды-солды оқ жаудырған. Олардың үшеуі сосын өздерін жарып жіберген. Содырлардың шабуылынан 86 адам қаза болып, 100-ден астамы жарақаттанды.<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2010/05/100528_lahore_mosque_attack.shtml Нападение на мечети ахмадия в Лахоре: более 80 погибших], Русская служба "ВВС", 29 мамыр 2010 ж.</ref><ref>[http://www.alislam.org/egazette/press-release/clarification-86-ahmadis-died-in-the-lahore-attacks/ Clarification – 86 Ahmadis died in the Lahore attacks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160503074303/http://www.alislam.org/egazette/press-release/clarification-86-ahmadis-died-in-the-lahore-attacks/ |date=2016-05-03 }} (''ауд.: Анықтау - Лахордағы шабуылдардан 86 ахмади қаза болды''), alislam.org, 12th маусым 2010</ref> Шабуыл жасалған кезде, Ахмадия жамағатының мүшелері мешітке [[жұма намазы]]на жиналған болатын.<ref>[http://www.bbc.com/news/10181380 Pakistan mosque attacks in Lahore kill scores] (''ауд.: Пәкістанда Лахор мешіттеріне шабуыл жасалды, ондаған адамдар қаза тапты'') BBC news, South Asia, 29 мамыр 2010</ref> Осы террористік актіден кейін, Пәкістанның шағын қауымдарының ісін қарайтын министр Шахзаб Бхатти, көңіл білдіру үшін ахмади-мұсылмандарының жамағатына бас сұққан. === Палестина === Ахмади-мұсылмандары [[Палестина]] жерлеріндеде тоқтаусыз қудалаушылықтарға ұшырауда.<ref>[http://www.israeltoday.co.il/default.aspx?tabid=178&nid=21250 Palestinian Muslims who reject violence are persecuted] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201709/http://www.israeltoday.co.il/default.aspx?tabid=178&nid=21250 |date=2016-03-04 }} (''ауд.: Зорлық-зомбылықтан бас тартқан палестиндық (ахмади) мұсылмандары қудалаушылықтың нысанасына айналды''). Israel Today Staff, 07 маусым 2010</ref> 2010-шы жылдары тек қана ахмади болғаны үшін, заңды жұбайлардың некелерін заңсыз деп жариялап, некелерін күштеп бұздырту фактілері анықталған. === Сауд Арабиясы === Ахмади-мұсылмандары [[Сауд Арабия]]да тоқтаусыз қудалаушылықтарға ұшырауда.<ref>[http://www.thepersecution.org/press/08/sp080324.html Saudi Persecution of Ahmadiyya Muslim Community continues] (''ауд.: Саудилықтар Ахмадия Мұсылман Жамағатың қуғын-сүргінге ұшыратып жатыр'') The Persecution.org, 24 March 2008</ref> 2007 жылдың 24 қаңтарында «Хью́ман райтс вотч» құқық қорғау ұйымы Сауд Арабияның патшасы Әбдуллаға ашық хат табыстаған, хатта Сауд Арабиядағы ахмади-мұсылмандарына қатысты діни қудалаушылықтарды тоқтатуды сұраған.<ref>[http://www.hrw.org/en/news/2007/02/08/letter-king-abdullah Letter to King Abdullah] (''ауд. Әбдулла Патшаға ашық хат''). hrw.org, 23 қазан 2011</ref> Сауд Арабияның діни заңы бойынша, ахмади-мұсылмандарына [[Мекке]]ге кіріп [[қажылық]] рәсімін орындауға тыйым салынған. == Сілтемелер == * Ахмадия Мұсылман Жамағатының ресми сайттары: [http://www.alislam.org/kazakh/ қазақша,] [http://www.ahmadiyya-islam.org/kg/ қырғызша,] [http://www.ahmadiyya-islam.org/ru/ орысша,] [http://www.ahmediye.org/ түрікше,] [http://new.islamahmadiyya.net/ арабша,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512053112/http://new.islamahmadiyya.net/ |date=2013-05-12 }} [http://www.alislam.org/ ағылшынша] * [https://www.youtube.com/watch?v=uJTktwR1eyQ "Бір Имам, бір Жамағат". Ахмадия Мұсылман Жамағаты – әлемдік қауымдастықтың көрнекі қайраткерлерінің көзімен] == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Ислам]] [[Санат:Ислам ағымдары]] [[Санат:Сүннет]] [[Санат:Мазһабтар]] bq23oivlqsd2ypg7rxhutjmm33rxi6e 0 486020 3603832 1884005 2026-05-12T11:09:23Z 1nter pares 146705 /* */ 3603832 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Иду тәсілі''' — корей тілінің сөздері мен грамматикалық көрсеткіштерін фонетикалық таңбалау кезінде қолданған қытай иероглифтері. [[Санат:Қытай иероглифтері]] 3ho66otvs7igrltqx11zgh66o2bwg4q 0 486797 3603840 2014909 2026-05-12T11:11:01Z 1nter pares 146705 3603840 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Ихтилаф''' ({{Lang-ar|إختلاف}}) — [[Ислам]]да ғалымдар арасындағы келіспеушілік, бұл сөз [[ижма]] сөзіне кері мағына береді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Islam-stub}} [[Санат:Шариғат]] gqsnii4g3vvry19d400h1xcptih98cb 4 491233 3603789 3603247 2026-05-12T09:00:49Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3603789 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35187]||623||26||18||263||28||3||34050||8||0||168||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2499]||265||7||6||314||8||14||1874||0||4||7||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1168]||37||0||0||11||17||0||1092||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 828]||116||89||10||13||13||2||559||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 444]||1||0||0||16||3||2||402||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 360]||15||0||7||21||4||1||297||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 72]||0||0||0||3||0||0||62||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] 2b2l281qdvvnjmlxmo58nyw9j0hgcj2 4 492279 3603346 3602622 2026-05-11T12:02:21Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3603346 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:3998}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:2041}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 3 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1499}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 4 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:1272}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 5 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:662}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 6 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:320}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 7 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:303}}]] || {{Permissions|Ashina}} |- | 8 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:272}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}} |- | 9 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}} |- | 10 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:202}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 11 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 12 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:185}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 13 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:177}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 14 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:174}}]] || {{Permissions|Салиха}} |- | 15 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:162}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 16 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:160}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 17 || [[User:Madeniet Baskarmasy|Madeniet Baskarmasy]] || [[Special:Contributions/Madeniet Baskarmasy|{{formatnum:123}}]] || {{Permissions|Madeniet Baskarmasy}} |- | 18 || [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] || [[Special:Contributions/Jumadulla1997|{{formatnum:106}}]] || {{Permissions|Jumadulla1997}} |- | 19 || [[User:Хулкар Абдимоминова|Хулкар Абдимоминова]] || [[Special:Contributions/Хулкар Абдимоминова|{{formatnum:106}}]] || {{Permissions|Хулкар Абдимоминова}} |- | 20 || [[User:Тоғжан Урумова|Тоғжан Урумова]] || [[Special:Contributions/Тоғжан Урумова|{{formatnum:103}}]] || {{Permissions|Тоғжан Урумова}} |- | 21 || [[User:Тохтарқызы|Тохтарқызы]] || [[Special:Contributions/Тохтарқызы|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Тохтарқызы}} |- | 22 || [[User:Нұрсүлу Нұрым|Нұрсүлу Нұрым]] || [[Special:Contributions/Нұрсүлу Нұрым|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Нұрсүлу Нұрым}} |- | 23 || [[User:Janugyl|Janugyl]] || [[Special:Contributions/Janugyl|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Janugyl}} |- | 24 || [[User:Әйгерім Дәуітбекқызы|Әйгерім Дәуітбекқызы]] || [[Special:Contributions/Әйгерім Дәуітбекқызы|{{formatnum:99}}]] || {{Permissions|Әйгерім Дәуітбекқызы}} |- | 25 || [[User:Сқақ Зере|Сқақ Зере]] || [[Special:Contributions/Сқақ Зере|{{formatnum:99}}]] || {{Permissions|Сқақ Зере}} |- | 26 || [[User:Сауле Жантелиева|Сауле Жантелиева]] || [[Special:Contributions/Сауле Жантелиева|{{formatnum:98}}]] || {{Permissions|Сауле Жантелиева}} |- | 27 || [[User:Мүсірманқұлқызы Қаракөз|Мүсірманқұлқызы Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Мүсірманқұлқызы Қаракөз|{{formatnum:95}}]] || {{Permissions|Мүсірманқұлқызы Қаракөз}} |- | 28 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:94}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 29 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:90}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 30 || [[User:Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] || [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|{{formatnum:79}}]] || {{Permissions|Таттибаева Гулжас}} |- | 31 || [[User:Айжан Жарылқасынқызы|Айжан Жарылқасынқызы]] || [[Special:Contributions/Айжан Жарылқасынқызы|{{formatnum:78}}]] || {{Permissions|Айжан Жарылқасынқызы}} |- | 32 || [[User:Бекасыл Бейбітұлы|Бекасыл Бейбітұлы]] || [[Special:Contributions/Бекасыл Бейбітұлы|{{formatnum:77}}]] || {{Permissions|Бекасыл Бейбітұлы}} |- | 33 || [[User:ТАШКЕНТ|ТАШКЕНТ]] || [[Special:Contributions/ТАШКЕНТ|{{formatnum:76}}]] || {{Permissions|ТАШКЕНТ}} |- | 34 || [[User:19642206g|19642206g]] || [[Special:Contributions/19642206g|{{formatnum:73}}]] || {{Permissions|19642206g}} |- | 35 || [[User:Aigul ao|Aigul ao]] || [[Special:Contributions/Aigul ao|{{formatnum:71}}]] || {{Permissions|Aigul ao}} |- | 36 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:70}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 37 || [[User:Nurdaulet12|Nurdaulet12]] || [[Special:Contributions/Nurdaulet12|{{formatnum:70}}]] || {{Permissions|Nurdaulet12}} |- | 38 || [[User:Ержан Айдынбаев|Ержан Айдынбаев]] || [[Special:Contributions/Ержан Айдынбаев|{{formatnum:70}}]] || {{Permissions|Ержан Айдынбаев}} |- | 39 || [[User:Еркежан Сейтқазы|Еркежан Сейтқазы]] || [[Special:Contributions/Еркежан Сейтқазы|{{formatnum:69}}]] || {{Permissions|Еркежан Сейтқазы}} |- | 40 || [[User:Төлеген Мереке|Төлеген Мереке]] || [[Special:Contributions/Төлеген Мереке|{{formatnum:69}}]] || {{Permissions|Төлеген Мереке}} |- | 41 || [[User:Sagat Ardak|Sagat Ardak]] || [[Special:Contributions/Sagat Ardak|{{formatnum:69}}]] || {{Permissions|Sagat Ardak}} |- | 42 || [[User:Толғанай Нұрахан|Толғанай Нұрахан]] || [[Special:Contributions/Толғанай Нұрахан|{{formatnum:68}}]] || {{Permissions|Толғанай Нұрахан}} |- | 43 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:67}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 44 || [[User:С.Жания|С.Жания]] || [[Special:Contributions/С.Жания|{{formatnum:66}}]] || {{Permissions|С.Жания}} |- | 45 || [[User:Бабаханова|Бабаханова]] || [[Special:Contributions/Бабаханова|{{formatnum:65}}]] || {{Permissions|Бабаханова}} |- | 46 || [[User:Dariga Zhumagaliyeva|Dariga Zhumagaliyeva]] || [[Special:Contributions/Dariga Zhumagaliyeva|{{formatnum:63}}]] || {{Permissions|Dariga Zhumagaliyeva}} |- | 47 || [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] || [[Special:Contributions/Нурулла Жанар|{{formatnum:61}}]] || {{Permissions|Нурулла Жанар}} |- | 48 || [[User:Оразбаева Жанна|Оразбаева Жанна]] || [[Special:Contributions/Оразбаева Жанна|{{formatnum:61}}]] || {{Permissions|Оразбаева Жанна}} |- | 49 || [[User:Aralim|Aralim]] || [[Special:Contributions/Aralim|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Aralim}} |- | 50 || [[User:Арнұр Б|Арнұр Б]] || [[Special:Contributions/Арнұр Б|{{formatnum:57}}]] || {{Permissions|Арнұр Б}} |- | 51 || [[User:Tecumseh*1301|Tecumseh*1301]] || [[Special:Contributions/Tecumseh*1301|{{formatnum:56}}]] || {{Permissions|Tecumseh*1301}} |- | 52 || [[User:Тіл ортаалығы Шелек|Тіл ортаалығы Шелек]] || [[Special:Contributions/Тіл ортаалығы Шелек|{{formatnum:56}}]] || {{Permissions|Тіл ортаалығы Шелек}} |- | 53 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:55}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 54 || [[User:Wikuiser|Wikuiser]] || [[Special:Contributions/Wikuiser|{{formatnum:54}}]] || {{Permissions|Wikuiser}} |- | 55 || [[User:Тұрысбек Жанеля 7д|Тұрысбек Жанеля 7д]] || [[Special:Contributions/Тұрысбек Жанеля 7д|{{formatnum:54}}]] || {{Permissions|Тұрысбек Жанеля 7д}} |- | 56 || [[User:Абилмансур706|Абилмансур706]] || [[Special:Contributions/Абилмансур706|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Абилмансур706}} |- | 57 || [[User:Гулжайна Усен|Гулжайна Усен]] || [[Special:Contributions/Гулжайна Усен|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Гулжайна Усен}} |- | 58 || [[User:Джунусбеков Марат|Джунусбеков Марат]] || [[Special:Contributions/Джунусбеков Марат|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Джунусбеков Марат}} |- | 59 || [[User:Әмина Н|Әмина Н]] || [[Special:Contributions/Әмина Н|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Әмина Н}} |- | 60 || [[User:Carlos186|Carlos186]] || [[Special:Contributions/Carlos186|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Carlos186}} |- | 61 || [[User:Тарлан1488|Тарлан1488]] || [[Special:Contributions/Тарлан1488|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Тарлан1488}} |- | 62 || [[User:Dariga Dairbekova|Dariga Dairbekova]] || [[Special:Contributions/Dariga Dairbekova|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Dariga Dairbekova}} |- | 63 || [[User:Шерзод Раманкулов|Шерзод Раманкулов]] || [[Special:Contributions/Шерзод Раманкулов|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Шерзод Раманкулов}} |- | 64 || [[User:Gulnazira.koshanova|Gulnazira.koshanova]] || [[Special:Contributions/Gulnazira.koshanova|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Gulnazira.koshanova}} |- | 65 || [[User:Шелек филиалы|Шелек филиалы]] || [[Special:Contributions/Шелек филиалы|{{formatnum:42}}]] || {{Permissions|Шелек филиалы}} |- | 66 || [[User:Нұрмахан Айзере|Нұрмахан Айзере]] || [[Special:Contributions/Нұрмахан Айзере|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Нұрмахан Айзере}} |- | 67 || [[User:Нұржігіт Айару|Нұржігіт Айару]] || [[Special:Contributions/Нұржігіт Айару|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Нұржігіт Айару}} |- | 68 || [[User:Itsasau|Itsasau]] || [[Special:Contributions/Itsasau|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Itsasau}} |- | 69 || [[User:Шерова Ринат Амангелдиевна|Шерова Ринат Амангелдиевна]] || [[Special:Contributions/Шерова Ринат Амангелдиевна|{{formatnum:38}}]] || {{Permissions|Шерова Ринат Амангелдиевна}} |- | 70 || [[User:Нұрахын Али|Нұрахын Али]] || [[Special:Contributions/Нұрахын Али|{{formatnum:38}}]] || {{Permissions|Нұрахын Али}} |- | 71 || [[User:Мақан Айша Бауыржанқызы|Мақан Айша Бауыржанқызы]] || [[Special:Contributions/Мақан Айша Бауыржанқызы|{{formatnum:38}}]] || {{Permissions|Мақан Айша Бауыржанқызы}} |- | 72 || [[User:Эльмира Ералиева|Эльмира Ералиева]] || [[Special:Contributions/Эльмира Ералиева|{{formatnum:38}}]] || {{Permissions|Эльмира Ералиева}} |- | 73 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 74 || [[User:Meyirim|Meyirim]] || [[Special:Contributions/Meyirim|{{formatnum:31}}]] || {{Permissions|Meyirim}} |- | 75 || [[User:ТыныштықбайНурали|ТыныштықбайНурали]] || [[Special:Contributions/ТыныштықбайНурали|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|ТыныштықбайНурали}} |- | 76 || [[User:Қарағанды обл. тіл басқармасы|Қарағанды обл. тіл басқармасы]] || [[Special:Contributions/Қарағанды обл. тіл басқармасы|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Қарағанды обл. тіл басқармасы}} |- | 77 || [[User:Baobaba1984|Baobaba1984]] || [[Special:Contributions/Baobaba1984|{{formatnum:29}}]] || {{Permissions|Baobaba1984}} |- | 78 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:29}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 79 || [[User:Баура Илесбекқызы|Баура Илесбекқызы]] || [[Special:Contributions/Баура Илесбекқызы|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Баура Илесбекқызы}} |- | 80 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Madi Dos}} |- | 81 || [[User:Z.Aldyar|Z.Aldyar]] || [[Special:Contributions/Z.Aldyar|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Z.Aldyar}} |- | 82 || [[User:Unknown Alash|Unknown Alash]] || [[Special:Contributions/Unknown Alash|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Unknown Alash}} |- | 83 || [[User:QazPaluan|QazPaluan]] || [[Special:Contributions/QazPaluan|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|QazPaluan}} |- | 84 || [[User:~2026-23396-91|~2026-23396-91]] || [[Special:Contributions/~2026-23396-91|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|~2026-23396-91}} |- | 85 || [[User:Beket0vv|Beket0vv]] || [[Special:Contributions/Beket0vv|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Beket0vv}} |- | 86 || [[User:Абдулла Айзере|Абдулла Айзере]] || [[Special:Contributions/Абдулла Айзере|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Абдулла Айзере}} |- | 87 || [[User:Мейрмугамжановна|Мейрмугамжановна]] || [[Special:Contributions/Мейрмугамжановна|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Мейрмугамжановна}} |- | 88 || [[User:Aidana001|Aidana001]] || [[Special:Contributions/Aidana001|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Aidana001}} |- | 89 || [[User:Жұмәділ Қаракөз|Жұмәділ Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Жұмәділ Қаракөз|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Жұмәділ Қаракөз}} |- | 90 || [[User:Айдана Жаппарқызы|Айдана Жаппарқызы]] || [[Special:Contributions/Айдана Жаппарқызы|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Айдана Жаппарқызы}} |- | 91 || [[User:Baratrass|Baratrass]] || [[Special:Contributions/Baratrass|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Baratrass}} |- | 92 || [[User:Гульназисапанова|Гульназисапанова]] || [[Special:Contributions/Гульназисапанова|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Гульназисапанова}} |- | 93 || [[User:Мейіржан Ерсаинов|Мейіржан Ерсаинов]] || [[Special:Contributions/Мейіржан Ерсаинов|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Мейіржан Ерсаинов}} |- | 94 || [[User:Аида Кажмухановна|Аида Кажмухановна]] || [[Special:Contributions/Аида Кажмухановна|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Аида Кажмухановна}} |- | 95 || [[User:Мурат Аруна|Мурат Аруна]] || [[Special:Contributions/Мурат Аруна|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Мурат Аруна}} |- | 96 || [[User:Ілиясұлы осман|Ілиясұлы осман]] || [[Special:Contributions/Ілиясұлы осман|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Ілиясұлы осман}} |- | 97 || [[User:Kudaibergen Yerassyl|Kudaibergen Yerassyl]] || [[Special:Contributions/Kudaibergen Yerassyl|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Kudaibergen Yerassyl}} |- | 98 || [[User:NomadAlshyn|NomadAlshyn]] || [[Special:Contributions/NomadAlshyn|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|NomadAlshyn}} |- | 99 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 100 || [[User:Жұмахан Сұлтан|Жұмахан Сұлтан]] || [[Special:Contributions/Жұмахан Сұлтан|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Жұмахан Сұлтан}} |- | 101 || [[User:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] || [[Special:Contributions/Дауткулова Ақмарал|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Дауткулова Ақмарал}} |- | 102 || [[User:Lanananna|Lanananna]] || [[Special:Contributions/Lanananna|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Lanananna}} |- | 103 || [[User:Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Айдос Қаракөз}} |- | 104 || [[User:Гулмира Исатай|Гулмира Исатай]] || [[Special:Contributions/Гулмира Исатай|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Гулмира Исатай}} |- | 105 || [[User:Смағзам Жансұлу|Смағзам Жансұлу]] || [[Special:Contributions/Смағзам Жансұлу|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Смағзам Жансұлу}} |- | 106 || [[User:Байгалиева Жадыра|Байгалиева Жадыра]] || [[Special:Contributions/Байгалиева Жадыра|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Байгалиева Жадыра}} |- | 107 || [[User:Дамир Исиргепов|Дамир Исиргепов]] || [[Special:Contributions/Дамир Исиргепов|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Дамир Исиргепов}} |- | 108 || [[User:Бауыржан Ерасыл|Бауыржан Ерасыл]] || [[Special:Contributions/Бауыржан Ерасыл|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Бауыржан Ерасыл}} |- | 109 || [[User:Naemabd|Naemabd]] || [[Special:Contributions/Naemabd|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Naemabd}} |- | 110 || [[User:Beksultan228|Beksultan228]] || [[Special:Contributions/Beksultan228|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Beksultan228}} |- | 111 || [[User:Жанна Ж|Жанна Ж]] || [[Special:Contributions/Жанна Ж|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Жанна Ж}} |- | 112 || [[User:Aisha707|Aisha707]] || [[Special:Contributions/Aisha707|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Aisha707}} |- | 113 || [[User:Meru3em|Meru3em]] || [[Special:Contributions/Meru3em|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Meru3em}} |- | 114 || [[User:Топчикмед|Топчикмед]] || [[Special:Contributions/Топчикмед|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Топчикмед}} |- | 115 || [[User:TrueNomadEditor|TrueNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TrueNomadEditor|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|TrueNomadEditor}} |- | 116 || [[User:Muqtarkyzy Ayaru|Muqtarkyzy Ayaru]] || [[Special:Contributions/Muqtarkyzy Ayaru|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Muqtarkyzy Ayaru}} |- | 117 || [[User:NnnnoNam|NnnnoNam]] || [[Special:Contributions/NnnnoNam|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|NnnnoNam}} |- | 118 || [[User:Kas77777|Kas77777]] || [[Special:Contributions/Kas77777|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Kas77777}} |- | 119 || [[User:~2026-27217-62|~2026-27217-62]] || [[Special:Contributions/~2026-27217-62|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|~2026-27217-62}} |- | 120 || [[User:Нұрали Н|Нұрали Н]] || [[Special:Contributions/Нұрали Н|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Нұрали Н}} |- | 121 || [[User:-wuppertaler|-wuppertaler]] || [[Special:Contributions/-wuppertaler|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|-wuppertaler}} |- | 122 || [[User:SpinnerLaserzthe2nd|SpinnerLaserzthe2nd]] || [[Special:Contributions/SpinnerLaserzthe2nd|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|SpinnerLaserzthe2nd}} |- | 123 || [[User:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] || [[Special:Contributions/On The Hidden Mountain|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|On The Hidden Mountain}} |- | 124 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 125 || [[User:Amherst99|Amherst99]] || [[Special:Contributions/Amherst99|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Amherst99}} {{/end}} m9253k1mxf8o160j8zd77asgko02pwm 0 496708 3603733 3477375 2026-05-12T07:32:13Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603733 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов | Шынайы есімі = | Суреті = Аслан Сәрінжіпов.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі|Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = | Реті = | Басқара бастады = [[2 қыркүйек]] [[2013 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[10 ақпан]] [[2016 жыл]] | Ізашары = [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] | Ізбасары = [[Ерлан Кенжеғалиұлы Сағадиев|Ерлан Сағадиев]] | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] | Туған күні = [[17 сәуір]] [[1974 жыл]] | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = [[Ислам]] | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = [[Нархоз университеті|Қазақ Мемлекеттік Экономика Университеті]], Оклахома Университеті (АҚШ), Веналық дипломатиялық академия | Мамандығы = Экономист-халықаралықшы, экономика ғылымдарының кандидаты, Пенсильвания Университетінің (АҚШ) докторы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары ={{Құрмет ордені}} }} '''Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов''' ([[17 сәуір]] [[1974 жыл]]) — Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері, экономист, бұрынғы [[Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрі]] (2013—2016). «Назарбаев Қорының» басқарма төрағасы (2016 жылдан бастап), [[Назарбаев Университеті]]нің атқарушы вице-президенті (2023 жылдан бастап). == Өмірбаяны == Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов 1974 жылы 17 сәуірде дүниеге келді. [[Арғын]] тайпасы [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек]] руының [[Мойынты болысы|Кәрсөн]] бұтағынан шыққан. Арғы атасы [[Сәрінжіп Әзбергенұлы]] (1862-1935) ақын болып [[Шет ауданы]] Тағылы тауның бөктерінде тұрған.<ref>https://abai.kz/post/41939</ref> [[Қазақ экономикалық университеті|Қазақ мемлекеттік экономикалық университетін]], Оклахома университетін ([[АҚШ]]), Вена дипломатиялық академиясын тәмамдады. Сонымен қатар, [[Гарвард университеті]] Кеннеди атындағы мемлекеттік саясат мектебінде тағылымдамадан өткен. [[1996 жыл]]ы еңбек жолын Орталық Азия мемлекетаралық кеңесі Атқарушы комитетінің референті болып бастады. [[1997 жыл]]ы Қазақстан Республикасы Республикасы Сыртқы істер министрлігінің орталық аппаратына ауысты. [[1998]]-[[2002 жыл]]дары Қазақстанның АҚШ-тағы Елшілігінде экономикалық мәселелер жөніндегі атташе қызметін атқарды (Вашингтон). [[2002]]-[[2007 жыл]]дары Дүниежүзілік банктің Орта Азия бойынша инфрақұрылымдар, қаржылық нарық және білім мәселелері жөніндегі жоба үйлестірушісі болды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасын әзірлеуге қатысты. [[2007]]-[[2009 жыл]]дары ҚР Үкіметінің және Ұлттық банктің жанындағы «Ұлттық талдау орталығы» АҚ Басқармасы төрағасының орынбасары қызметін атқарып, экономикалық даму, қаржы және білім салаларына жетекшілік жасады. 2009-2010 жылдары [[Назарбаев Университеті]]нің президенті, [[2009]]-[[2013 жыл]]дары - «Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымы Атқарушы кеңесінің төрағасы болды. «Назарбаев Университеті» білім мектебінің қауымдастырылған профессоры. «Назарбаев университеті» ДББҰ-ның құрылғанынан бастап қамқоршылық кеңесінің мүшесі. [[2012 жыл]]ы «Құрмет» орденімен марапатталды. [[2013 жыл]]ғы [[2 қыркүйек]]те [[Қазақстан Республикасының Президенті]]нің Жарлығымен Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі болып тағайындалды. 2016 жылғы 10 ақпанда лауазымынан босатылды.<ref>[https://kaz.inform.kz/amp/aslan-sarinzhipov-kr-bilim-zhane-gylym-ministri-kyzmetinen-bosatyldy_a2869533/ Аслан Сәрінжіпов ҚР Білім және ғылым министрі қызметінен босатылды]</ref> 2016 жылғы 11 ақпанда «Назарбаев Қоры» президенті және «Nazarbayev University» қамқоршылық кеңесінің мүшесі болып тағайындалды.<ref>[https://qazaqstan.tv/news/106748/ Аслан Сәрінжіпов «Назарбаев Қорының» президенті болды]</ref> 2023 жылғы 4 желтоқсанда [[Назарбаев Университеті]]нің атқарушы вице-президенті болып тағайындалды.<ref>[https://nu.edu.kz/news/nazarbaev-universitetinin-basshylygy-auysty Назарбаев Университетінің басшылығы ауысты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Серік Ахметовтің министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан білім және ғылым министрлері]] pn1zeapwjx2e5lj4ttaa2pvfafr13o1 3603734 3603733 2026-05-12T07:32:15Z KiranBOT 168555 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 3603734 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов | Шынайы есімі = | Суреті = Аслан Сәрінжіпов.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі|Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = | Реті = | Басқара бастады = [[2 қыркүйек]] [[2013 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[10 ақпан]] [[2016 жыл]] | Ізашары = [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] | Ізбасары = [[Ерлан Кенжеғалиұлы Сағадиев|Ерлан Сағадиев]] | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Премьер = [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] | Туған күні = [[17 сәуір]] [[1974 жыл]] | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = [[Ислам]] | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = [[Нархоз университеті|Қазақ Мемлекеттік Экономика Университеті]], Оклахома Университеті (АҚШ), Веналық дипломатиялық академия | Мамандығы = Экономист-халықаралықшы, экономика ғылымдарының кандидаты, Пенсильвания Университетінің (АҚШ) докторы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары ={{Құрмет ордені}} }} '''Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов''' ([[17 сәуір]] [[1974 жыл]]) — Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері, экономист, бұрынғы [[Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі|Білім және ғылым министрі]] (2013—2016). «Назарбаев Қорының» басқарма төрағасы (2016 жылдан бастап), [[Назарбаев Университеті]]нің атқарушы вице-президенті (2023 жылдан бастап). == Өмірбаяны == Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов 1974 жылы 17 сәуірде дүниеге келді. [[Арғын]] тайпасы [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек]] руының [[Мойынты болысы|Кәрсөн]] бұтағынан шыққан. Арғы атасы [[Сәрінжіп Әзбергенұлы]] (1862-1935) ақын болып [[Шет ауданы]] Тағылы тауның бөктерінде тұрған.<ref>https://abai.kz/post/41939</ref> [[Қазақ экономикалық университеті|Қазақ мемлекеттік экономикалық университетін]], Оклахома университетін ([[АҚШ]]), Вена дипломатиялық академиясын тәмамдады. Сонымен қатар, [[Гарвард университеті]] Кеннеди атындағы мемлекеттік саясат мектебінде тағылымдамадан өткен. [[1996 жыл]]ы еңбек жолын Орталық Азия мемлекетаралық кеңесі Атқарушы комитетінің референті болып бастады. [[1997 жыл]]ы Қазақстан Республикасы Республикасы Сыртқы істер министрлігінің орталық аппаратына ауысты. [[1998]]-[[2002 жыл]]дары Қазақстанның АҚШ-тағы Елшілігінде экономикалық мәселелер жөніндегі атташе қызметін атқарды (Вашингтон). [[2002]]-[[2007 жыл]]дары Дүниежүзілік банктің Орта Азия бойынша инфрақұрылымдар, қаржылық нарық және білім мәселелері жөніндегі жоба үйлестірушісі болды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасын әзірлеуге қатысты. [[2007]]-[[2009 жыл]]дары ҚР Үкіметінің және Ұлттық банктің жанындағы «Ұлттық талдау орталығы» АҚ Басқармасы төрағасының орынбасары қызметін атқарып, экономикалық даму, қаржы және білім салаларына жетекшілік жасады. 2009-2010 жылдары [[Назарбаев Университеті]]нің президенті, [[2009]]-[[2013 жыл]]дары - «Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымы Атқарушы кеңесінің төрағасы болды. «Назарбаев Университеті» білім мектебінің қауымдастырылған профессоры. «Назарбаев университеті» ДББҰ-ның құрылғанынан бастап қамқоршылық кеңесінің мүшесі. [[2012 жыл]]ы «Құрмет» орденімен марапатталды. [[2013 жыл]]ғы [[2 қыркүйек]]те [[Қазақстан Республикасының Президенті]]нің Жарлығымен Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі болып тағайындалды. 2016 жылғы 10 ақпанда лауазымынан босатылды.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/aslan-sarinzhipov-kr-bilim-zhane-gylym-ministri-kyzmetinen-bosatyldy_a2869533/ Аслан Сәрінжіпов ҚР Білім және ғылым министрі қызметінен босатылды]</ref> 2016 жылғы 11 ақпанда «Назарбаев Қоры» президенті және «Nazarbayev University» қамқоршылық кеңесінің мүшесі болып тағайындалды.<ref>[https://qazaqstan.tv/news/106748/ Аслан Сәрінжіпов «Назарбаев Қорының» президенті болды]</ref> 2023 жылғы 4 желтоқсанда [[Назарбаев Университеті]]нің атқарушы вице-президенті болып тағайындалды.<ref>[https://nu.edu.kz/news/nazarbaev-universitetinin-basshylygy-auysty Назарбаев Университетінің басшылығы ауысты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Серік Ахметовтің министрлер кабинеті}} {{Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті}} [[Санат:Қазақстан білім және ғылым министрлері]] sb2tipeudbvquppse1l4l72n4y849k1 10 497168 3603483 2942624 2026-05-11T20:32:16Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603483 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Инфобокс |дене_стиль = background-color:#FEFEFE; border-collapse:collapse; width:30em; |тақырыпша_стиль = background: #{{#switch:{{{тип|{{Химиялық_элемент/нөмірі-санат|{{{нөмірі}}}}}}}} |Сілтілі металлдар=F66 |Сілтілі-жер металлдар=FFDEAD |Лантаноидтер=FFBFFF |Актиноидтар=F9C |Суперактиноидтар=transparent |Өтпелі металлдар=FFC0C0 |Жеңіл металл=CCC |Жартылайметаллдар=CC9 |Бейметаллдар=A0FFA0 |Галогендер=FF9 |Инертті газдар=C0FFFF }} |белгі_стиль = padding:5px; vertical-align:middle; |мәтін_стиль = padding:5px; vertical-align:middle; |үсті2_стиль_ = font-style:normal; |үсті2 = <table class="wide prettytable" style="margin:0;"> <tr><td style="font-size: 120%; font-weight: bold;">{{{нөмірі}}}</td> <td>{{#if:{{Химиялық элемент/нөмірі-сілтеме|{{#expr:{{{нөмірі}}}-1}}}}|<span style="font-size: 95%;">{{Химиялық элемент/нөмірі-сілтеме|{{#expr:{{{нөмірі}}}-1}}}}</span> ←}} <span style="font-size:120%">{{Химиялық элемент/нөмірі-сілтеме|{{{нөмірі}}}}}</span> {{#if:{{Химиялық элемент/нөмірі-сілтеме|{{#expr:{{{нөмірі}}}+1}}}}|→ <span style="font-size: 95%;">{{Химиялық элемент/нөмірі-сілтеме|{{#expr:{{{нөмірі}}}+1}}}}</span>}}</td></tr> <tr>{{#if:{{{үсті|}}}{{{асты|}}}|<td style="vertical-align:middle">{{#if:{{{үсті|}}}|{{{үсті}}}<br />↑<br />}}'''{{wikidata|P246|{{{символ|}}}}}'''{{#if:{{{асты|}}}|<br />↓<br /> {{{асты}}}}}</td>}} <td {{#if:{{{үсті|}}}{{{асты|}}}||colspan="2"}} align="center">{{#ifexpr:{{{нөмірі}}}<119|{{Химиялық элемент/кесте|нөмірі={{{нөмірі}}}|символ={{wikidata|P246|{{{символ|}}}}}}}}}</td></tr> </table> |сурет = |тақырыпша1 = {{#if:{{{сурет|{{{сыртқы түрі|}}}}}}|Жай заттың сыртқы бейнесі}} |мәтін2 = {{#if:{{{сыртқы түрі|}}}|<div style="width: 200px; margin: auto">{{{сыртқы түрі}}}</div>}}<!-- -->{{#if:{{{сурет|}}}|[[Сурет:{{{сурет}}}|250px]]}}<!-- -->{{#if:{{{сурет анықтамасы|}}}|<div>{{{сурет анықтамасы}}}</div>}} |тақырыпша3 = Атом қасиеті |белгі4 = [[Химиялық элементтер|Атауы, символ, нөмірі]] |мәтін4 = {{{атауы}}}, {{{нөмірі}}} |белгі5 = [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі|Топ типі]] |мәтін5 = {{{тип|}}} |белгі6 = [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі|Топ]], [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі|период]], блок |мәтін6 = {{#if:{{{топ|}}}{{{период|}}}{{{блок|}}}|{{{топ}}}, {{{период}}}, {{{блок}}}}} |белгі7 = [[Атомдық масса]] <br />([[молярлық масса]]) |мәтін7 = {{#if:{{{атомдық масса|}}}|{{{атомдық масса}}} [[Массаның атомдық бірлігі|м.&nbsp;а.&nbsp;б.]] ([[грамм|г]]/[[моль]])}} |белгі8 = [[Электрондық конфигурация]] |мәтін8 = {{{конфигурация|}}} |белгі9 = [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесін атом құрылысы тұрғысынан сипаттау|Қабықшалар]] бойынша [[электрон]]дар |мәтін9 = {{{электрондық қабықшасы|}}} |белгі10 = [[Атом радиусы]] |мәтін10 = {{#if:{{{атом радиусы|}}}|{{{атом радиусы}}} [[Пикометр|пм]]}} |тақырыпша11= {{#if:{{{ковалентті радиус|}}}{{{Ван-дер-Ваальс радиусы|}}}{{{ион радиусы|}}}{{{электртерістілігі|}}}{{{электродты потенциал|}}}{{{тотығу дәрежелері|}}}{{{иондалу энергиясы 1|}}}{{{иондалу энергиясы 2|}}}{{{иондалу энергиясы 3|}}}|Химиялық қасиеттері}} |белгі12 = [[Ковалентті радиус]] |мәтін12 = {{#if:{{{ковалентті радиус|}}}|{{{ковалентті радиус}}} [[Пикометр|пм]]}} |белгі13 = [[Ван-дер-Ваальс радиусы]] |мәтін13 = {{#if:{{{Ван-дер-Ваальс радиусы|}}}|{{{Ван-дер-Ваальс радиусы}}} [[Пикометр|пм]]}} |белгі14 = [[Иондық радиусы|Ион радиусы]] |мәтін14 = {{#if:{{{ион радиусы|}}}|{{{ион радиусы|}}} [[Пикометр|пм]]}} |белгі15 = [[Электртерістілігі]] |мәтін15 = {{#if:{{{электртерістілігі|}}}|{{{электртерістілігі}}} (Полинг шкаласы)}} |белгі16 = [[Электродты потенциал]] |мәтін16 = {{{Электродты потенциал|}}} |белгі17 = [[Тотығу дәрежесі|Тотығу дәрежелері]] |мәтін17 = {{{тотығу дәрежелері|}}} |белгі18 = [[Иондалу энергиясы]] {{#if:{{{иондалу энергиясы 2|}}}{{{иондалу энергиясы 3|}}}||<br />(бірінші электрон)}} |мәтін18 = {{#if:{{{иондалу энергиясы 1|}}}|{{#if:{{{иондалу энергиясы 2|}}}{{{иондалу энергиясы 3|}}}|1-ші:}} {{{иондалу энергиясы 1}}} [[Джоуль|кДж]]/[[моль]] ([[Электронвольт|эВ]])}} {{#if:{{{иондалу энергиясы 2|}}}|<br />2-ші: {{{иондалу энергиясы 2}}} [[Джоуль|кДж]]/[[моль]] ([[Электронвольт|эВ]])}} {{#if:{{{иондалу энергиясы 3|}}}|<br />3-ші: {{{иондалу энергиясы 3}}} [[Джоуль|кДж]]/[[моль]] ([[Электронвольт|эВ]])}} |тақырыпша19= {{#if:{{{фаза|}}}{{{тығыздық|}}}{{{тығыздық2|}}}{{{тығыздық3|}}}{{{тығыздық бт|}}}{{{балқу температурасы|}}}{{{қайнау температурасы|}}}{{{К үштік межелі|}}}{{{К сыни межелі|}}}{{{балқу жылуы|}}}{{{балқу жылуы2|}}}{{{булану жылуы|}}}{{{жылусыйымдылығы|}}}{{{жылусыйымдылығы2|}}}{{{молярлық көлем|}}}|Жай заттың термодинамикалық қасиеттері}} |белгі20 = [[Термодинамикалық фаза]] |мәтін20 = {{#if:{{{фаза|}}}|[[{{{фаза}}}]]}} |белгі21 = [[Тығыздық]] ([[Қалыпты жағдайлар#Химия|қ.ж.]]) |мәтін21 = {{#if:{{{тығыздық|}}}|{{{тығыздық}}} г/см³}} |белгі22 = [[Тығыздық]] ([[Қалыпты жағдайлар#Химия|қ.ж.]]) |мәтін22 = {{#if:{{{тығыздық2|}}}|{{{тығыздық2}}} г/см³}} |белгі23 = [[Тығыздық]] ([[Қалыпты жағдайлар#Химия|қ.ж.]]) |мәтін23 = {{#if:{{{тығыздық3|}}}|{{{тығыздық3}}} г/см³}} |белгі24 = [[Тығыздық]] [[Балқу температурасы|б. т.]] |мәтін24 = {{#if:{{{тығыздық бт|}}}|{{{тығыздық бт}}} г/см³}} |белгі25 = [[Балқу температурасы]] |мәтін25 = {{#if:{{{балқу температурасы|}}}|{{{балқу температурасы}}} {{#ifeq: {{Str find|"1234567890"|{{Str rightc|{{{балқу температурасы}}}|1}}|1}}|-1| |[[Кельвин|K]]}} }} |белгі26 = [[Қайнау температурасы]] |мәтін26 = {{#if:{{{қайнау температурасы|}}}|{{{қайнау температурасы}}} {{#ifeq: {{Str find|"1234567890"|{{Str rightc|{{{қайнау температурасы}}}|1}}|1}}|-1| |[[Кельвин|K]]}} }} |белгі27 = [[Үштік межел]] |мәтін27 = {{#if:{{{К үштік межелі|}}}|{{{К үштік межелі|300}}}&nbsp;К&nbsp;({{#expr:{{{К үштік межелі|300}}}-273.16 round 0}}°[[Цельсий градусы|C]]),&nbsp;{{{үштік межелі кПа|500}}}&nbsp;кПа}} |белгі28 = Сыни межелі |мәтін28 = {{#if:{{{К сыни межелі|}}}|{{{К сыни межелі}}} [[Кельвин|К]], {{{сыни межелі МПа|500}}} МПа}} |белгі29 = [[Балқу жылуы|Балқу жылуы]] |мәтін29 = {{#if:{{{балқу жылуы|}}}|{{{балқу жылуы}}} кДж/моль}} |белгі30 = [[Балқу жылуы]] |мәтін30 = {{#if:{{{балқу жылуы2|}}}|{{{балқу жылуы2}}} кДж/моль}} |белгі31 = [[Булану жылуы]] |мәтін31 = {{#if:{{{булану жылуы|}}}|{{{булану жылуы}}} кДж/моль}} |белгі32 = [[Молярлық жылусыйымдылық]] |мәтін32 = {{#if:{{{жылусыйымдылығы|}}}|{{{жылусыйымдылығы}}} Дж/(K·моль)}} |белгі33 = [[Молярлық жылусыйымдылық]] |мәтін33 = {{#if:{{{жылусыйымдылығы2|}}}|{{{жылусыйымдылығы2}}} Дж/(K·моль)}} |белгі34 = [[Молярлық көлем]] |мәтін34 = {{#if:{{{молярлық көлем|}}}|{{{молярлық көлем}}} [[Сантиметр|см]]³/[[моль]]}} |мәтін36 = {{#if:{{{қаныққан бу|}}}{{{қб қысымы 1|}}}{{{қб қысымы 10|}}}{{{қб қысымы 100|}}}{{{қб қысымы 1 k|}}}{{{қб қысымы 10 k|}}}{{{қб қысымы 100 k|}}}|{{Химиялық элемент/ҚБ|{{{қаныққан бу|}}}|{{{қб қысымы 1|}}}|{{{қб қысымы 10|}}}|{{{қб қысымы 100|}}}|{{{қб қысымы 1 k|}}}|{{{қб қысымы 10 k|}}}|{{{қб қысымы 100 k|}}}}}}} |мәтін37 = {{#if:{{{қаныққан бу 2|}}}{{{қб қысымы 1 2|}}}{{{қб қысымы 10 2|}}}{{{қб қысымы 100 2|}}}{{{қб қысымы 1 k 2|}}}{{{қб қысымы 10 k 2|}}}{{{қб қысымы 100 k 2|}}}|{{Химиялық элемент/ҚБ|{{{қаныққан бу 2|}}}|{{{қб қысымы 1 2|}}}|{{{қб қысымы 10 2|}}}|{{{қб қысымы 100 2|}}}|{{{қб қысымы 1 k 2|}}}|{{{қб қысымы 10 k 2|}}}|{{{қб қысымы 100 k 2|}}}}}}} |тақырыпша38= {{#if:{{{тор құрылымы|}}}{{{тор параметрлері|}}}{{{c/a қатынас|}}}{{{Дебай температурасы|}}}|Жай заттың кристаллдық торы}} |белгі40 = [[Кристаллдық тор|Тор құрылымы]] |мәтін40 = {{{Тор құрылымы|}}} |белгі41 = [[Кристаллдық тор|Тор параметрлері]] |мәтін41 = {{#if:{{{тор параметрлері|}}}|{{{тор параметрлері}}} [[Ангстрем|Å]]}} |белгі42 = c/a қатынас |мәтін42 = {{{c/a қатынас|}}} |белгі43 = [[Дебай температурасы]] |мәтін43 = {{#if:{{{Дебай температурасы|}}}|{{{Дебай температурасы}}} [[Кельвин|K]]}} |тақырыпша44= {{#if:{{{магниттік құрылымы|}}}{{{меншікті кедергі|}}}{{{меншікті кедергі 0|}}}{{{меншікті кедергі 20|}}}{{{жылуөткізгіштік|}}}{{{температураөткізгіштік|}}}{{{жылулық ұлғаю|}}}{{{жылулық ұлғаю 25|}}}{{{дыбыс жылдамдығы|}}}{{{дыбыс жылдамдығы 20|}}}{{{дыбыс жылдамдығы қж|}}}{{{Юнг модульі|}}}{{{жылжу модульі|}}}{{{көлемдік иілгіштіктің модульі|}}}{{{Пуассон коэффициенті|}}}{{{Моос қаттылығы|}}}{{{Виккерс қаттылығы|}}}{{{Бринеллий қаттылығы|}}}{{{CAS тіркелу нөмірі|}}}{{{тиым салынған аймақ|}}}|Басқа да қасиеттері}} |белгі45 = [[Магнетизм|Магниттік құрылымы]] |мәтін45 = {{#if:{{{магниттік құрылымы|}}}|[[{{{магниттік құрылымы}}}]]}} |белгі46 = [[Меншікті кедергі]] |мәтін46 = {{#if:{{{меншікті кедергі|}}}|{{{меншікті кедергі}}} Ом·м}} |белгі47 = [[Меншікті кедергі]] |мәтін47 = {{#if:{{{меншікті кедергі 0|}}}|(0&nbsp;°C) {{{меншікті кедергі 0}}} Ом·м}} |белгі48 = [[Меншікті кедергі]] |мәтін48 = {{#if:{{{меншікті кедергі 20|}}}|(20&nbsp;°C) {{{меншікті кедергі 20}}} Ом·м}} |белгі49 = [[Жылуөткізгіштік]] |мәтін49 = {{#if:{{{жылуөткізгіштік|}}}|(300 K) {{{жылуөткізгіштік}}}&nbsp;Вт/(м·К)}} |белгі50 = [[Жылуөткізгіштік]] |мәтін50 = {{#if:{{{жылуөткізгіштік2|}}}|(300 K) {{{жылуөткізгіштік2}}}&nbsp;Вт/(м·К)}} |белгі51 = [[Жылуөткізгіштік]] |мәтін51 = {{#if:{{{жылуөткізгіштік3|}}}|(300 K) {{{жылуөткізгіштік3}}}&nbsp;Вт/(м·К)}} |белгі52 = [[Температураөткізгіштік]] |мәтін52 = {{#if:{{{температураөткізгіштік|}}}|(300 K) {{{температураөткізгіштік}}}&nbsp;[[миллиметр|мм]]&sup2;/[[секунд|с]]}} |белгі53 = [[Жылулық ұлғаю коэффициенті|Жылулық ұлғаю]] |мәтін53 = {{{жылулық ұлғаю|}}} |белгі54 = [[Жылулық ұлғаю коэффициенті|Жылулық ұлғаю]] |мәтін54 = {{#if:{{{жылулық ұлғаю 25|}}}|(25 °C) {{{жылулық ұлғаю 25}}}}} |белгі55 = [[Дыбыс жылдамдығы]] |мәтін55 = {{#if:{{{дыбыс жылдамдығы|}}}|{{{дыбыс жылдамдығы}}} [[секундына метр|м/с]]}} |белгі56 = [[Дыбыс жылдамдығы]] (жің) |мәтін56 = {{#if:{{{дыбыс жылдамдығы 20|}}}|(20 °C) {{{дыбыс жылдамдығы 20}}} м/с}} |белгі57 = [[Дыбыс жылдамдығы]] (жің) |мәтін57 = {{#if:{{{дыбыс жылдамдығы қж|}}}|([[Қалыпты жағдайлар|қ. ж.]]) {{{дыбыс жылдамдығы}}} м/с}} |белгі58 = [[Юнг модульі]] |мәтін58 = {{#if:{{{Юнг модульі|}}}|{{{Юнг модульі}}} ГПа}} |белгі59 = [[Жылжу модульі]] |мәтін59 = {{#if:{{{жылжу модульі|}}}|{{{жылжу модульі}}} ГПа}} |белгі60 = [[Көлемдік иілгіштіктің модульі]] |мәтін60 = {{#if:{{{көлемдік иілгіштіктің модульі|}}}|{{{көлемдік иілгіштіктің модульі}}} ГПа}} |белгі61 = [[Пуассон коэффициенті]] |мәтін61 = {{{Пуассон коэффициенті|}}} |белгі62 = [[Моос шкаласы|Моос қаттылығы]] |мәтін62 = {{{Моос қаттылығы|}}} |белгі63 = [[Моос шкаласы|Моос қаттылығы]] |мәтін63 = {{{Моос қаттылығы2|}}} |белгі64 = [[Виккерс тәсілі|Виккерс қаттылығы]] |мәтін64 = {{#if:{{{Виккерс қаттылығы|}}}|{{{Виккерс қаттылығы}}} [[МПа]]}} |белгі65 = [[Бринеллий тәсілі|Бринеллий қаттылығы]] |мәтін65 = {{#if:{{{Бринеллий қаттылығы|}}}|{{{Бринеллий қаттылығы}}} [[МПа]]}} |белгі66 = [[CAS тіркеу нөмірі|CAS нөмірі]] |мәтін66 = {{{CAS тіркеу нөмірі|}}} |белгі67 = Тиым салынған аймақ |мәтін67 = {{#if:{{{тиым салынған аймақ|}}}|(300 K) {{{тиым салынған аймақ}}} [[Электронвольт|эВ]]}} |тақырыпша68= {{#if:{{{изотоптар|}}}|Ерекше ұзақ өмір сүруші изотоптары}} |мәтін69 = {{#if:{{{изотоптар|}}}| {{{!}} class="wikitable" style="width: 100%; margin: 0" ! [[Изотоп]] ! {{abbr|ИЖ|Изотоптық жайылым|2}} ! {{abbr|ЖЫП|Жартылай ыдырау периоды|2}} ! {{abbr|ЫФ|Ыдырау формасы|2}} ! {{abbr|ЫЭ|Ыдырау энергиясы|2}} <small>([[Электронвольт{{!}}МэВ]])</small> ! {{abbr|ЫӨ|Ыдырау өнімі|2}} {{{изотоптар}}} {{#if:{{{изотоптар пікірлер|}}}| {{!}}- {{!}} colspan=6 style="text-align: center" {{!}} {{{изотоптар пікірлер}}} }} {{!}}} }}}}{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}}}</includeonly><noinclude>{{doc}}</noinclude> 6h3qq2n98rx528yg1wtpzr9ebtfypwr 10 497176 3603484 1946795 2026-05-11T20:32:58Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603484 wikitext text/x-wiki <pre>{{Химиялық элемент |атауы= |нөмірі= |символ= |сол= |оң= |үсті= |асты= |тип= |топ= |период= |блок= |сыртқа түрі= |сурет= |атомдық масса= |конфигурация= |электрондық қабықшасы= |фаза= |тығыздық= |балқу температурасы= |қайнау температурасы= |К сыни межелі= |сыни межелі МПа= |қб қысымы 1= |қб қысымы 10= |қб қысымы 100= |қб қысымы 1 k= |қб қысымы 10 k= |қб қысымы 100 k= |қаныққан бу= |кристаллдық құрылым= |электртерістілігі= |иондалу энергиясы 1= |иондалу энергиясы 2= |атом радиусы= |ковалентті радиус= |Ван-дер-Ваальс радиусы = |жылуөткізгіштік= |дыбыс жылдамдығы= |CAS тіркелу нөмірі= }}</pre> == Мысал == {{Химиялық элемент |атауы=Гелий |нөмірі=2 |символ=He |сол=Сутек |оң=Литий |ұсті=- |асты=[[Неон|Ne]] |тип=Инертті газдар |топ=18 |период=1 |блок=s |сыртқа түрі=түссіз |сурет= |атомдық масса=4,002602 |конфигурация=1s<sup>2</sup> |электрондық қабықшасы=2 |фаза=Газ |тығыздық=0,1786 |балқу температурасы=1.15 |қайнау температурасы=4.22 |К сыни межелі=5.19 |сыни межелі МПа=0,227 |меншікті қт=0,0138 |меншікті бт=0,0829 |удельная тё=20,786 |қб қысымы 1= |қб қысымы 10= |қб қысымы 100=1,23 |қб қысымы 1 k=1,67 |қб қысымы 10 k=2,48 |қб қысымы 100 k=4,21 |қаныққан бу=(по ITS-90) |кристаллдық құрылым=гексагональды |электртерістілігі= |иондалу энергиясы 1=2372,3 |иондалу энергиясы 2=5250,5 |атом радиусы=31 |ковалентті радиус=32 |Ван-дер-Ваальс радиусы =140 |жылуөткізгіштік=0,1513 |дыбыс жылдамдығы=972 |CAS тіркеу нөмірі=7440-59-7 }} <pre>{{Химиялық элемент |атауы=Гелий |нөмірі=2 |символ=He |сол=Сутек |оң=Литий |ұсті=- |асты=[[Неон|Ne]] |тип=Инертті газдар |топ=18 |период=1 |блок=s |сыртқа түрі=түссіз |сурет= |атомдық масса=4,002602 |конфигурация=1s<sup>2</sup> |электрондық қабықшасы=2 |фаза=Газ |тығыздық=0,1786 |балқу температурасы=1.15 |қайнау температурасы=4.22 |К сыни межелі=5.19 |сыни межелі МПа=0,227 |меншікті қт=0,0138 |меншікті бт=0,0829 |удельная тё=20,786 |қб қысымы 1= |қб қысымы 10= |қб қысымы 100=1,23 |қб қысымы 1 k=1,67 |қб қысымы 10 k=2,48 |қб қысымы 100 k=4,21 |қаныққан бу=(по ITS-90) |кристаллдық құрылым=гексагональды |электроотртерістілік= |иондалу энергиясы 1=2372,3 |иондалу энергиясы 2=5250,5 |атом радиусы=31 |ковалентті радиус=32 |Ван-дер-Ваальс радиусы =140 |жылуөткізгіштік=0,1513 |дыбыс жылдамдығы=972 |номер CAS тіркеу нөмірі=7440-59-7 }}</pre> isi7ca0fn8vvzza2ioiqop55k0voovl 10 497178 3603486 2733003 2026-05-11T20:39:55Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603486 wikitext text/x-wiki <div style="width:255px;position:relative"><!-- Карта ссылок, используются те же числа, что и в svg. Ширина svg — (7+1)*32-1=255, высота — (9+1)*7-1=69. Размер ячейки 7x9. --><imagemap> сурет:TableImageMap.svg|255px|Химиялық элементтердің периодтық жүйесі rect 0 0 7 9 [[Сутегі]] rect 248 0 255 9 [[Гелий]] rect 0 10 7 19 [[Литий]] rect 8 10 15 19 [[Бериллий]] rect 208 10 215 19 [[Бор (элемент)]] rect 216 10 223 19 [[Көміртек]] rect 224 10 231 19 [[Азот]] rect 232 10 239 19 [[Оттек]] rect 240 10 247 19 [[Фтор]] rect 248 10 255 19 [[Неон]] rect 0 20 7 29 [[Натрий]] rect 8 20 15 29 [[Магний]] rect 208 20 215 29 [[Алюминий]] rect 216 20 223 29 [[Кремний]] rect 224 20 231 29 [[Фосфор]] rect 232 20 239 29 [[Күкірт]] rect 240 20 247 29 [[Хлор]] rect 248 20 255 29 [[Аргон]] rect 0 30 7 39 [[Калий]] rect 8 30 15 39 [[Кальций]] rect 128 30 135 39 [[Скандий]] rect 136 30 143 39 [[Титан (элемент)]] rect 144 30 151 39 [[Ванадий]] rect 152 30 159 39 [[Хром]] rect 160 30 167 39 [[Марганец]] rect 168 30 175 39 [[Темір]] rect 176 30 183 39 [[Кобальт]] rect 184 30 191 39 [[Никель]] rect 192 30 199 39 [[Мыс]] rect 200 30 207 39 [[Мырыш]] rect 208 30 215 39 [[Галлий]] rect 216 30 223 39 [[Германий]] rect 224 30 231 39 [[Күшән]] rect 232 30 239 39 [[Селен]] rect 240 30 247 39 [[Бром]] rect 248 30 255 39 [[Криптон]] rect 0 40 7 49 [[Рубидий]] rect 8 40 15 49 [[Стронций]] rect 128 40 135 49 [[Иттрий]] rect 136 40 143 49 [[Цирконий]] rect 144 40 151 49 [[Ниобий]] rect 152 40 159 49 [[Молибден]] rect 160 40 167 49 [[Технеций]] rect 168 40 175 49 [[Рутений]] rect 176 40 183 49 [[Родий]] rect 184 40 191 49 [[Палладий]] rect 192 40 199 49 [[Күміс]] rect 200 40 207 49 [[Кадмий]] rect 208 40 215 49 [[Индий]] rect 216 40 223 49 [[Қалайы]] rect 224 40 231 49 [[Сүрме]] rect 232 40 239 49 [[Теллур]] rect 240 40 247 49 [[Иод]] rect 248 40 255 49 [[Ксенон]] rect 0 50 7 59 [[Цезий]] rect 8 50 15 59 [[Барий]] rect 16 50 23 59 [[Лантан]] rect 24 50 31 59 [[Церий]] rect 32 50 39 59 [[Празеодим]] rect 40 50 47 59 [[Неодим]] rect 48 50 55 59 [[Прометий]] rect 56 50 63 59 [[Самарий]] rect 64 50 71 59 [[Еуропий]] rect 72 50 79 59 [[Гадолиний]] rect 80 50 87 59 [[Тербий]] rect 88 50 95 59 [[Диспрозий]] rect 96 50 103 59 [[Гольмий]] rect 104 50 111 59 [[Эрбий]] rect 112 50 119 59 [[Тулий]] rect 120 50 127 59 [[Иттербий]] rect 128 50 135 59 [[Лютеций]] rect 136 50 143 59 [[Гафний]] rect 144 50 151 59 [[Тантал (элемент)]] rect 152 50 159 59 [[Вольфрам]] rect 160 50 167 59 [[Рений]] rect 168 50 175 59 [[Осмий]] rect 176 50 183 59 [[Иридий]] rect 184 50 191 59 [[Платина]] rect 192 50 199 59 [[Алтын]] rect 200 50 207 59 [[Сынап]] rect 208 50 215 59 [[Таллий]] rect 216 50 223 59 [[Қорғасын]] rect 224 50 231 59 [[Висмут]] rect 232 50 239 59 [[Полоний]] rect 240 50 247 59 [[Астат]] rect 248 50 255 59 [[Радон]] rect 0 60 7 69 [[Франций]] rect 8 60 15 69 [[Радий]] rect 16 60 23 69 [[Актиний]] rect 24 60 31 69 [[Торий]] rect 32 60 39 69 [[Протактиний]] rect 40 60 47 69 [[Уран (химиялық элемент)|Уран]] rect 48 60 55 69 [[Нептуний]] rect 56 60 63 69 [[Плутоний]] rect 64 60 71 69 [[Америций]] rect 72 60 79 69 [[Кюрий]] rect 80 60 87 69 [[Берклий]] rect 88 60 95 69 [[Калифорний]] rect 96 60 103 69 [[Эйнштейний]] rect 104 60 111 69 [[Фермий]] rect 112 60 119 69 [[Менделевий]] rect 120 60 127 69 [[Нобелий]] rect 128 60 135 69 [[Лоуренсий]] rect 136 60 143 69 [[Резерфордий]] rect 144 60 151 69 [[Дубний]] rect 152 60 159 69 [[Сиборгий]] rect 160 60 167 69 [[Борий]] rect 168 60 175 69 [[Хассий]] rect 176 60 183 69 [[Мейтнерий]] rect 184 60 191 69 [[Дармштадтий]] rect 192 60 199 69 [[Рентгений]] rect 200 60 207 69 [[Коперниций]] rect 208 60 215 69 [[Нихоний]] rect 216 60 223 69 [[Флеровий]] rect 224 60 231 69 [[Московий]] rect 232 60 239 69 [[Ливерморий]] rect 240 60 247 69 [[Теннессин]] rect 248 60 255 69 [[Оганесон]] desc none </imagemap><!-- Нөмір-символ. --><div style="position:absolute;top:5px;right:48px;font-size:1.5em;font-weight:bold;width:79px;height:24px;text-align:center;"><span style="font-size:0.6em">{{{нөмірі|}}}</span>{{{символ|}}}</div><!-- Тор құраламы орысша Уикипедиямһсынан жинақталған. Тек < 119 нөмірлеріне арналған. -->{{#ifexpr:{{{нөмірі|999}}}<119|<div style="position:absolute;top:5px;left:16px;width:55px;height:44px;text-align:center;"><!-- -->[[Сурет:{{#switch:{{{нөмірі}}} |3|11|19|23|24|25|26|37|41|42|55|56|63|74|87|88=cubic-body-centered |8|9|84=cubic |10|13|18|20|28|29|36|38|45|46|47|54|58|70|77|78|82|86|89|90=cubic-face-centered |1|2|4|7|12|21|22|27|30|34|39|40|43|44|48|52|57|59|60|61|64|65|66|67|68|69|71|72|75|76|81|95|96|97=hexagonal |79=Lattice face centered cubic |94=monoclinic |16|17|31|35|53|91|92=orthorhombic |33|51|62|80|83=rhombohedral |49=tetragonal |#default=Unknown }}.svg|35x44px]]</div><!-- Электрондық қабықша --><div style="position:absolute;top:5px;left:72px;width:55px;height:44px;text-align:center;"><!-- -->[[сурет:Electron shell {{padleft:{{{нөмірі|1}}}|3|0}} {{#switch:{{{нөмірі|1}}}|1=Hydrogen|2=Helium|3=Lithium|4=Beryllium|5=Boron|6=Carbon|7=Nitrogen|8=Oxygen|9=Fluorine|10=Neon|11=Sodium|12=Magnesium|13=Aluminium|14=Silicon|15=Phosphorus|16=Sulfur|17=Chlorine|18=Argon|19=Potassium|20=Calcium|21=Scandium|22=Titanium|23=Vanadium|24=Chromium|25=Manganese|26=Iron|27=Cobalt|28=Nickel|29=Copper|30=Zinc|31=Gallium|32=Germanium|33=Arsenic|34=Selenium|35=Bromine|36=Krypton|37=Rubidium|38=Strontium|39=Yttrium|40=Zirconium|41=Niobium|42=Molybdenum|43=Technetium|44=Ruthenium|45=Rhodium|46=Palladium|47=Silver|48=Cadmium|49=Indium|50=Tin|51=Antimony|52=Tellurium|53=Iodine|54=Xenon|55=Caesium|56=Barium|57=Lanthanum|58=Cerium|59=Praseodymium|60=Neodymium|61=Promethium|62=Samarium|63=Europium|64=Gadolinium|65=Terbium|66=Dysprosium|67=Holmium|68=Erbium|69=Thulium|70=Ytterbium|71=Lutetium|72=Hafnium|73=Tantalum|74=Tungsten|75=Rhenium|76=Osmium|77=Iridium|78=Platinum|79=Gold|80=Mercury|81=Thallium|82=Lead|83=Bismuth|84=Polonium|85=Astatine|86=Radon|87=Francium|88=Radium|89=Actinium|90=Thorium|91=Protactinium|92=Uranium|93=Neptunium|94=Plutonium|95=Americium|96=Curium|97=Berkelium|98=Californium|99=Einsteinium|100=Fermium|101=Mendelevium|102=Nobelium|103=Lawrencium|104=Rutherfordium|105=Dubnium|106=Seaborgium|107=Bohrium|108=Hassium|109=Meitnerium|110=Darmstadtium|111=Roentgenium|112=Copernicium|113=Nihonium|114=Flerovium|115=Moscovium|116=Livermorium|117=Tennessine|118=Oganesson}}.svg|40px]]</div><!-- Элемент белгісі svg нөмірімен тең. --><div style="position:absolute;left:{{#switch:{{{нөмірі|1}}}|1=0px;top:0|2=248px;top:0|3=0px;top:10|4=8px;top:10|5=208px;top:10|6=216px;top:10|7=224px;top:10|8=232px;top:10|9=240px;top:10|10=248px;top:10|11=0px;top:20|12=8px;top:20|13=208px;top:20|14=216px;top:20|15=224px;top:20|16=232px;top:20|17=240px;top:20|18=248px;top:20|19=0px;top:30|20=8px;top:30|21=128px;top:30|22=136px;top:30|23=144px;top:30|24=152px;top:30|25=160px;top:30|26=168px;top:30|27=176px;top:30|28=184px;top:30|29=192px;top:30|30=200px;top:30|31=208px;top:30|32=216px;top:30|33=224px;top:30|34=232px;top:30|35=240px;top:30|36=248px;top:30|37=0px;top:40|38=8px;top:40|39=128px;top:40|40=136px;top:40|41=144px;top:40|42=152px;top:40|43=160px;top:40|44=168px;top:40|45=176px;top:40|46=184px;top:40|47=192px;top:40|48=200px;top:40|49=208px;top:40|50=216px;top:40|51=224px;top:40|52=232px;top:40|53=240px;top:40|54=248px;top:40|55=0px;top:50|56=8px;top:50|57=16px;top:50|58=24px;top:50|59=32px;top:50|60=40px;top:50|61=48px;top:50|62=56px;top:50|63=64px;top:50|64=72px;top:50|65=80px;top:50|66=88px;top:50|67=96px;top:50|68=104px;top:50|69=112px;top:50|70=120px;top:50|71=128px;top:50|72=136px;top:50|73=144px;top:50|74=152px;top:50|75=160px;top:50|76=168px;top:50|77=176px;top:50|78=184px;top:50|79=192px;top:50|80=200px;top:50|81=208px;top:50|82=216px;top:50|83=224px;top:50|84=232px;top:50|85=240px;top:50|86=248px;top:50|87=0px;top:60|88=8px;top:60|89=16px;top:60|90=24px;top:60|91=32px;top:60|92=40px;top:60|93=48px;top:60|94=56px;top:60|95=64px;top:60|96=72px;top:60|97=80px;top:60|98=88px;top:60|99=96px;top:60|100=104px;top:60|101=112px;top:60|102=120px;top:60|103=128px;top:60|104=136px;top:60|105=144px;top:60|106=152px;top:60|107=160px;top:60|108=168px;top:60|109=176px;top:60|110=184px;top:60|111=192px;top:60|112=200px;top:60|113=208px;top:60|114=216px;top:60|115=224px;top:60|116=232px;top:60|117=240px;top:60|118=248px;top:60}}px;width:3px;height:5px;border:2px solid black"></div><!-- /тек < 119 нөмірлер үшін -->}}</div> 7vxpxxvu35iynqqr521k55gj7rl72e6 3603487 3603486 2026-05-11T20:40:26Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603487 wikitext text/x-wiki <div style="width:255px;position:relative"><!-- Карта ссылок, используются те же числа, что и в svg. Ширина svg — (7+1)*32-1=255, высота — (9+1)*7-1=69. Размер ячейки 7x9. --><imagemap> сурет:TableImageMap.svg|255px|Периодическая система элементов rect 0 0 7 9 [[Сутегі]] rect 248 0 255 9 [[Гелий]] rect 0 10 7 19 [[Литий]] rect 8 10 15 19 [[Бериллий]] rect 208 10 215 19 [[Бор (элемент)]] rect 216 10 223 19 [[Көміртек]] rect 224 10 231 19 [[Азот]] rect 232 10 239 19 [[Оттек]] rect 240 10 247 19 [[Фтор]] rect 248 10 255 19 [[Неон]] rect 0 20 7 29 [[Натрий]] rect 8 20 15 29 [[Магний]] rect 208 20 215 29 [[Алюминий]] rect 216 20 223 29 [[Кремний]] rect 224 20 231 29 [[Фосфор]] rect 232 20 239 29 [[Күкірт]] rect 240 20 247 29 [[Хлор]] rect 248 20 255 29 [[Аргон]] rect 0 30 7 39 [[Калий]] rect 8 30 15 39 [[Кальций]] rect 128 30 135 39 [[Скандий]] rect 136 30 143 39 [[Титан (элемент)]] rect 144 30 151 39 [[Ванадий]] rect 152 30 159 39 [[Хром]] rect 160 30 167 39 [[Марганец]] rect 168 30 175 39 [[Темір]] rect 176 30 183 39 [[Кобальт]] rect 184 30 191 39 [[Никель]] rect 192 30 199 39 [[Мыс]] rect 200 30 207 39 [[Мырыш]] rect 208 30 215 39 [[Галлий]] rect 216 30 223 39 [[Германий]] rect 224 30 231 39 [[Күшән]] rect 232 30 239 39 [[Селен]] rect 240 30 247 39 [[Бром]] rect 248 30 255 39 [[Криптон]] rect 0 40 7 49 [[Рубидий]] rect 8 40 15 49 [[Стронций]] rect 128 40 135 49 [[Иттрий]] rect 136 40 143 49 [[Цирконий]] rect 144 40 151 49 [[Ниобий]] rect 152 40 159 49 [[Молибден]] rect 160 40 167 49 [[Технеций]] rect 168 40 175 49 [[Рутений]] rect 176 40 183 49 [[Родий]] rect 184 40 191 49 [[Палладий]] rect 192 40 199 49 [[Күміс]] rect 200 40 207 49 [[Кадмий]] rect 208 40 215 49 [[Индий]] rect 216 40 223 49 [[Қалайы]] rect 224 40 231 49 [[Сүрме]] rect 232 40 239 49 [[Теллур]] rect 240 40 247 49 [[Иод]] rect 248 40 255 49 [[Ксенон]] rect 0 50 7 59 [[Цезий]] rect 8 50 15 59 [[Барий]] rect 16 50 23 59 [[Лантан]] rect 24 50 31 59 [[Церий]] rect 32 50 39 59 [[Празеодим]] rect 40 50 47 59 [[Неодим]] rect 48 50 55 59 [[Прометий]] rect 56 50 63 59 [[Самарий]] rect 64 50 71 59 [[Еуропий]] rect 72 50 79 59 [[Гадолиний]] rect 80 50 87 59 [[Тербий]] rect 88 50 95 59 [[Диспрозий]] rect 96 50 103 59 [[Гольмий]] rect 104 50 111 59 [[Эрбий]] rect 112 50 119 59 [[Тулий]] rect 120 50 127 59 [[Иттербий]] rect 128 50 135 59 [[Лютеций]] rect 136 50 143 59 [[Гафний]] rect 144 50 151 59 [[Тантал (элемент)]] rect 152 50 159 59 [[Вольфрам]] rect 160 50 167 59 [[Рений]] rect 168 50 175 59 [[Осмий]] rect 176 50 183 59 [[Иридий]] rect 184 50 191 59 [[Платина]] rect 192 50 199 59 [[Алтын]] rect 200 50 207 59 [[Сынап]] rect 208 50 215 59 [[Таллий]] rect 216 50 223 59 [[Қорғасын]] rect 224 50 231 59 [[Висмут]] rect 232 50 239 59 [[Полоний]] rect 240 50 247 59 [[Астат]] rect 248 50 255 59 [[Радон]] rect 0 60 7 69 [[Франций]] rect 8 60 15 69 [[Радий]] rect 16 60 23 69 [[Актиний]] rect 24 60 31 69 [[Торий]] rect 32 60 39 69 [[Протактиний]] rect 40 60 47 69 [[Уран (химиялық элемент)|Уран]] rect 48 60 55 69 [[Нептуний]] rect 56 60 63 69 [[Плутоний]] rect 64 60 71 69 [[Америций]] rect 72 60 79 69 [[Кюрий]] rect 80 60 87 69 [[Берклий]] rect 88 60 95 69 [[Калифорний]] rect 96 60 103 69 [[Эйнштейний]] rect 104 60 111 69 [[Фермий]] rect 112 60 119 69 [[Менделевий]] rect 120 60 127 69 [[Нобелий]] rect 128 60 135 69 [[Лоуренсий]] rect 136 60 143 69 [[Резерфордий]] rect 144 60 151 69 [[Дубний]] rect 152 60 159 69 [[Сиборгий]] rect 160 60 167 69 [[Борий]] rect 168 60 175 69 [[Хассий]] rect 176 60 183 69 [[Мейтнерий]] rect 184 60 191 69 [[Дармштадтий]] rect 192 60 199 69 [[Рентгений]] rect 200 60 207 69 [[Коперниций]] rect 208 60 215 69 [[Нихоний]] rect 216 60 223 69 [[Флеровий]] rect 224 60 231 69 [[Московий]] rect 232 60 239 69 [[Ливерморий]] rect 240 60 247 69 [[Теннессин]] rect 248 60 255 69 [[Оганесон]] desc none </imagemap><!-- Нөмір-символ. --><div style="position:absolute;top:5px;right:48px;font-size:1.5em;font-weight:bold;width:79px;height:24px;text-align:center;"><span style="font-size:0.6em">{{{нөмірі|}}}</span>{{{символ|}}}</div><!-- Тор құраламы орысша Уикипедиясынан жинақталған. Тек < 119 нөмірлеріне арналған. -->{{#ifexpr:{{{нөмірі|999}}}<119|<div style="position:absolute;top:5px;left:16px;width:55px;height:44px;text-align:center;"><!-- -->[[Сурет:{{#switch:{{{нөмірі}}} |3|11|19|23|24|25|26|37|41|42|55|56|63|74|87|88=cubic-body-centered |8|9|84=cubic |10|13|18|20|28|29|36|38|45|46|47|54|58|70|77|78|82|86|89|90=cubic-face-centered |1|2|4|7|12|21|22|27|30|34|39|40|43|44|48|52|57|59|60|61|64|65|66|67|68|69|71|72|75|76|81|95|96|97=hexagonal |79=Lattice face centered cubic |94=monoclinic |16|17|31|35|53|91|92=orthorhombic |33|51|62|80|83=rhombohedral |49=tetragonal |#default=Unknown }}.svg|35x44px]]</div><!-- Электрондық қабықша --><div style="position:absolute;top:5px;left:72px;width:55px;height:44px;text-align:center;"><!-- -->[[сурет:Electron shell {{padleft:{{{нөмірі|1}}}|3|0}} {{#switch:{{{нөмірі|1}}}|1=Hydrogen|2=Helium|3=Lithium|4=Beryllium|5=Boron|6=Carbon|7=Nitrogen|8=Oxygen|9=Fluorine|10=Neon|11=Sodium|12=Magnesium|13=Aluminium|14=Silicon|15=Phosphorus|16=Sulfur|17=Chlorine|18=Argon|19=Potassium|20=Calcium|21=Scandium|22=Titanium|23=Vanadium|24=Chromium|25=Manganese|26=Iron|27=Cobalt|28=Nickel|29=Copper|30=Zinc|31=Gallium|32=Germanium|33=Arsenic|34=Selenium|35=Bromine|36=Krypton|37=Rubidium|38=Strontium|39=Yttrium|40=Zirconium|41=Niobium|42=Molybdenum|43=Technetium|44=Ruthenium|45=Rhodium|46=Palladium|47=Silver|48=Cadmium|49=Indium|50=Tin|51=Antimony|52=Tellurium|53=Iodine|54=Xenon|55=Caesium|56=Barium|57=Lanthanum|58=Cerium|59=Praseodymium|60=Neodymium|61=Promethium|62=Samarium|63=Europium|64=Gadolinium|65=Terbium|66=Dysprosium|67=Holmium|68=Erbium|69=Thulium|70=Ytterbium|71=Lutetium|72=Hafnium|73=Tantalum|74=Tungsten|75=Rhenium|76=Osmium|77=Iridium|78=Platinum|79=Gold|80=Mercury|81=Thallium|82=Lead|83=Bismuth|84=Polonium|85=Astatine|86=Radon|87=Francium|88=Radium|89=Actinium|90=Thorium|91=Protactinium|92=Uranium|93=Neptunium|94=Plutonium|95=Americium|96=Curium|97=Berkelium|98=Californium|99=Einsteinium|100=Fermium|101=Mendelevium|102=Nobelium|103=Lawrencium|104=Rutherfordium|105=Dubnium|106=Seaborgium|107=Bohrium|108=Hassium|109=Meitnerium|110=Darmstadtium|111=Roentgenium|112=Copernicium|113=Ununtrium|114=Flerovium|115=Ununpentium|116=Livermorium|117=Ununseptium|118=Ununoctium}}.svg|40px]]</div><!-- Элемент белгісі svg нөмірімен тең. --><div style="position:absolute;left:{{#switch:{{{нөмірі|1}}}|1=0px;top:0|2=248px;top:0|3=0px;top:10|4=8px;top:10|5=208px;top:10|6=216px;top:10|7=224px;top:10|8=232px;top:10|9=240px;top:10|10=248px;top:10|11=0px;top:20|12=8px;top:20|13=208px;top:20|14=216px;top:20|15=224px;top:20|16=232px;top:20|17=240px;top:20|18=248px;top:20|19=0px;top:30|20=8px;top:30|21=128px;top:30|22=136px;top:30|23=144px;top:30|24=152px;top:30|25=160px;top:30|26=168px;top:30|27=176px;top:30|28=184px;top:30|29=192px;top:30|30=200px;top:30|31=208px;top:30|32=216px;top:30|33=224px;top:30|34=232px;top:30|35=240px;top:30|36=248px;top:30|37=0px;top:40|38=8px;top:40|39=128px;top:40|40=136px;top:40|41=144px;top:40|42=152px;top:40|43=160px;top:40|44=168px;top:40|45=176px;top:40|46=184px;top:40|47=192px;top:40|48=200px;top:40|49=208px;top:40|50=216px;top:40|51=224px;top:40|52=232px;top:40|53=240px;top:40|54=248px;top:40|55=0px;top:50|56=8px;top:50|57=16px;top:50|58=24px;top:50|59=32px;top:50|60=40px;top:50|61=48px;top:50|62=56px;top:50|63=64px;top:50|64=72px;top:50|65=80px;top:50|66=88px;top:50|67=96px;top:50|68=104px;top:50|69=112px;top:50|70=120px;top:50|71=128px;top:50|72=136px;top:50|73=144px;top:50|74=152px;top:50|75=160px;top:50|76=168px;top:50|77=176px;top:50|78=184px;top:50|79=192px;top:50|80=200px;top:50|81=208px;top:50|82=216px;top:50|83=224px;top:50|84=232px;top:50|85=240px;top:50|86=248px;top:50|87=0px;top:60|88=8px;top:60|89=16px;top:60|90=24px;top:60|91=32px;top:60|92=40px;top:60|93=48px;top:60|94=56px;top:60|95=64px;top:60|96=72px;top:60|97=80px;top:60|98=88px;top:60|99=96px;top:60|100=104px;top:60|101=112px;top:60|102=120px;top:60|103=128px;top:60|104=136px;top:60|105=144px;top:60|106=152px;top:60|107=160px;top:60|108=168px;top:60|109=176px;top:60|110=184px;top:60|111=192px;top:60|112=200px;top:60|113=208px;top:60|114=216px;top:60|115=224px;top:60|116=232px;top:60|117=240px;top:60|118=248px;top:60}}px;width:3px;height:5px;border:2px solid black"></div><!-- /тек < 119 нөмірлер үшін -->}}</div> e5yg21xzp8kf2bo0ffet2zd1wxvh6q7 0 505751 3603490 3527398 2026-05-11T20:45:15Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603490 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент |атауы= Оганесон / Oganesson (Og) |нөмірі= 118 |символ= Og |сол= |оң= |үсті=[[Радон|Rn]] |асты=(Usb) |топ=18 |период=7 |блок=р |сыртқа түрі= |атомдық масса= 294 |конфигурация= [Rn]&nbsp;5f<sup>14</sup>&nbsp;6d<sup>10</sup>&nbsp;7s<sup><nowiki>2</nowiki></sup>&nbsp;7p<sup>6</sup> |электрондық қабықшасы=2, 8, 18, 32, 32, 18, 8 |фаза=Қатты дене |тығыздық=(болжам) 13.65 г·см<sup>-3</sup> |балқу температурасы=325 ± 15 |қайнау температурасы= 350±30 K, 80±30 °C, 170±50 °F |К сыни межелі= |қб қысымы 1= |қб қысымы 10= |қб қысымы 100= |қб қысымы 1 k= |қб қысымы 10 k= |қб қысымы 100 k= |қаныққан бу= |кристаллдық құрылым= |иондалу энергиясы 1=975±155 кДж·моль<sup>−1</sup> |иондалу энергиясы 2=1560 |атом радиусы= 152 |ковалентті радиус= 157 |жылуөткізгіштік= |дыбыс жылдамдығы= |CAS тіркеу нөмірі=54144-19-3[ }} [[Сурет:Oganesson.svg|thumb|left|100px| Оганесон<br />Oganesson (Og)]] ''' Оганесон''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Oganesson''; '''Og''') — [[Менделеев]]тің [[Периодтық кесте]]сінің 18 топ, 7 периодтың [[химиялық элементтер|химиялық элементі]]. Реттік нөмірі – 118, [[атомдық масса]]сы – 294. Тұрақсыз [[радиоактивті элемент]]. 1999 ж. Калифорниядағы Беркли университетінің 116-шы және 118-ші элементтері ашылды деген мәлімдеу қате болып шықты<ref name="false1999">{{cite web | author = Public Affairs Department | coauthors = | datepublished = 21 шілде 2001 | url = http://enews.lbl.gov/Science-Articles/Archive/118-retraction.html | title = Results of element 118 experiment retracted | format = | work = | publisher = Berkeley Lab | accessdate = 25 шілде 2007 | lang = en | description = | archiveurl = http://www.webcitation.org/61DJhDnHT | archivedate = 2011-08-26 }}</ref>. 2002-2005 жылдары Ресейдегі Дубны қаласындағы Ядролық зерттеу институтында Ливермордағы ұлттық лабораториясымен бірлесіп 118-ші элементті ашқан. Уақытша атын Унуно́ктий деп қойылды. Унуно́ктий – латынша "бір", "бір", "сегіз" деген сандардың түбірінен қосылған сөз: Ununoctium. == Алынуы == Оганесон изотоптары келесі реакциялар нәтижесінде алынған: <math>\,^{249}_{98}\mathrm{Cf} + \,^{48}_{20}\mathrm{Ca} \, \to \,{}^{294}_{118}\mathrm{Og} + 3 \; ^1_0\mathrm{n} \; </math> <!-- <sup>249</sup>Cf+<sup>48</sup>Ca → <sup>294</sup>Og + 3<sup>1</sup>n --> == Белгілі изотоптар == {| class="standard" |- ! Изотоп ! Массасы ! Жартылай ыдырау мерзімі ! Ыдырау түрі ! Туркелген саны |- | <sup>294</sup>Og | 294 | 0,89+1,07−0,31 мс | α-ыдырау <sup>290</sup>Lv | 3 |} == Дереккөздер == <references/> ==Тағы қараңыз== * [[Химиялық элементтер тізімі]] * [[Химиялық элементтер]] == Сыртқы сілтемелер == {{Commons|Ununoctium}} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Uuo/key.html Унуноктий на Webelements] * [http://www.den-za-dnem.ru/page.php?article=319 Унуноктий в журнале «Что нового в науке и технике»] * [http://www.minatom.ru/News/Main/view?id=38190&idChannel=73 Унуноктий на сайте Минатома] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201233639/http://www.minatom.ru/News/Main/view?id=38190&idChannel=73 |date=2014-02-01 }} * [http://www.inopressa.ru/nytimes/2006/10/17/12:17:55/element Унуноктий в пресс-обзоре сайта «Инопресса»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080107161403/http://www.inopressa.ru/nytimes/2006/10/17/12:17:55/element |date=2008-01-07 }} * [http://flerovlab.jinr.ru/flnr/elm118.html О синтезе элемента на сайте ОИЯИ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061129112314/http://flerovlab.jinr.ru/flnr/elm118.html |date=2006-11-29 }} * Восьмой период Периодической системы: [[Унуненний]] * [http://lenta.ru/news/2006/10/17/element/ Ученые из России и АҚШ получили два атома унуоктия (118 элемент)] {{Менделеевтің периодтық кестесі}} [[Санат:Химиялық элементтер]] sw862ck5vm7z258f6smgosept0oge36 3603491 3603490 2026-05-11T20:45:48Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603491 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент |атауы= Оганесон / Oganesson (Og) |нөмірі= 118 |символ= Og |сол= |оң= |үсті=[[Радон|Rn]] |асты=(Usb) |топ=18 |период=7 |блок=р |сыртқа түрі= |атомдық масса= 294 |конфигурация= [Rn]&nbsp;5f<sup>14</sup>&nbsp;6d<sup>10</sup>&nbsp;7s<sup><nowiki>2</nowiki></sup>&nbsp;7p<sup>6</sup> |электрондық қабықшасы=2, 8, 18, 32, 32, 18, 8 |фаза=Қатты дене |тығыздық=(болжам) 13.65 г·см<sup>-3</sup> |балқу температурасы=325 ± 15 |қайнау температурасы= 350±30 K, 80±30 °C, 170±50 °F |К сыни межелі= |қб қысымы 1= |қб қысымы 10= |қб қысымы 100= |қб қысымы 1 k= |қб қысымы 10 k= |қб қысымы 100 k= |қаныққан бу= |кристаллдық құрылым= |иондалу энергиясы 1=975±155 кДж·моль<sup>−1</sup> |иондалу энергиясы 2=1560 |атом радиусы= 152 |ковалентті радиус= 157 |жылуөткізгіштік= |дыбыс жылдамдығы= |CAS тіркеу нөмірі=54144-19-3 }} [[Сурет:Oganesson.svg|thumb|left|100px| Оганесон<br />Oganesson (Og)]] ''' Оганесон''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Oganesson''; '''Og''') — [[Менделеев]]тің [[Периодтық кесте]]сінің 18 топ, 7 периодтың [[химиялық элементтер|химиялық элементі]]. Реттік нөмірі – 118, [[атомдық масса]]сы – 294. Тұрақсыз [[радиоактивті элемент]]. 1999 ж. Калифорниядағы Беркли университетінің 116-шы және 118-ші элементтері ашылды деген мәлімдеу қате болып шықты<ref name="false1999">{{cite web | author = Public Affairs Department | coauthors = | datepublished = 21 шілде 2001 | url = http://enews.lbl.gov/Science-Articles/Archive/118-retraction.html | title = Results of element 118 experiment retracted | format = | work = | publisher = Berkeley Lab | accessdate = 25 шілде 2007 | lang = en | description = | archiveurl = http://www.webcitation.org/61DJhDnHT | archivedate = 2011-08-26 }}</ref>. 2002-2005 жылдары Ресейдегі Дубны қаласындағы Ядролық зерттеу институтында Ливермордағы ұлттық лабораториясымен бірлесіп 118-ші элементті ашқан. Уақытша атын Унуно́ктий деп қойылды. Унуно́ктий – латынша "бір", "бір", "сегіз" деген сандардың түбірінен қосылған сөз: Ununoctium. == Алынуы == Оганесон изотоптары келесі реакциялар нәтижесінде алынған: <math>\,^{249}_{98}\mathrm{Cf} + \,^{48}_{20}\mathrm{Ca} \, \to \,{}^{294}_{118}\mathrm{Og} + 3 \; ^1_0\mathrm{n} \; </math> <!-- <sup>249</sup>Cf+<sup>48</sup>Ca → <sup>294</sup>Og + 3<sup>1</sup>n --> == Белгілі изотоптар == {| class="standard" |- ! Изотоп ! Массасы ! Жартылай ыдырау мерзімі ! Ыдырау түрі ! Туркелген саны |- | <sup>294</sup>Og | 294 | 0,89+1,07−0,31 мс | α-ыдырау <sup>290</sup>Lv | 3 |} == Дереккөздер == <references/> ==Тағы қараңыз== * [[Химиялық элементтер тізімі]] * [[Химиялық элементтер]] == Сыртқы сілтемелер == {{Commons|Ununoctium}} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Uuo/key.html Унуноктий на Webelements] * [http://www.den-za-dnem.ru/page.php?article=319 Унуноктий в журнале «Что нового в науке и технике»] * [http://www.minatom.ru/News/Main/view?id=38190&idChannel=73 Унуноктий на сайте Минатома] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201233639/http://www.minatom.ru/News/Main/view?id=38190&idChannel=73 |date=2014-02-01 }} * [http://www.inopressa.ru/nytimes/2006/10/17/12:17:55/element Унуноктий в пресс-обзоре сайта «Инопресса»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080107161403/http://www.inopressa.ru/nytimes/2006/10/17/12:17:55/element |date=2008-01-07 }} * [http://flerovlab.jinr.ru/flnr/elm118.html О синтезе элемента на сайте ОИЯИ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061129112314/http://flerovlab.jinr.ru/flnr/elm118.html |date=2006-11-29 }} * Восьмой период Периодической системы: [[Унуненний]] * [http://lenta.ru/news/2006/10/17/element/ Ученые из России и АҚШ получили два атома унуоктия (118 элемент)] {{Менделеевтің периодтық кестесі}} [[Санат:Химиялық элементтер]] gsktyf0ofkh8zxkirnokm3l8nxjhfm7 0 506018 3603525 3139669 2026-05-11T23:49:02Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603525 wikitext text/x-wiki {{Тау |Түрі = Тау массиві |Атауы = '''Антиливан''' |Шынайы атауы = ar/جبال لبنان الشرقية |Сурет = Satellite image of Lebanon in March 2002.jpg |Сурет өлшемі = 200px |Сурет атауы = Ливан мен Антиливан таулардың спутниктан суреті |lat_dir = N |lat_deg = 34 |lat_min =0 |lat_sec =0 |lon_dir = E |lon_deg =36 |lon_min =30 |lon_sec = 0 |region = |CoordScale = |Орналасуы = Сирия/Ливан |Пайда болған кезеңі = |Аумағы = |Ұзындығы = 150 |Ені = |Ең биік шыңы = Хермон |Биіктігі = 2 814 |Карта = |Ортаққордағы санаты = }} '''Антилива́н''' ({{Lang-ar|جبال لبنان الشرقية}}) - Сирия мен Ливандағы тау массиві<ref>[https://geosfera.info/asia/anti-lebanon-mountains/ Ливан мен Сирия аралығындағы таулар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121214417/https://geosfera.info/asia/anti-lebanon-mountains/ |date=2012-01-21 }}</ref>. Екі елдің шекарасы осы тау массивтің төбесімен өтеді. Ұзындығы 150 км-дей. Солтүстігінде Сирияның Хомс қаласына дейін жетеді. Оңтүстігінде Голан тауларына дейін созылған. Ең биік шыңдары * Хермон (Джебель Аш-Шейх, араб. جبل الشيخ‎‎), биіктігі - 2814 м * Таа-Муса, биіктігі - 2669 м <ref>Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том</ref>. == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Азия таулары]] l351j7qgtyzvecge2skqqwomkw8pz7p 0 506329 3603354 3266916 2026-05-11T13:28:46Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603354 wikitext text/x-wiki [[File:Alejocarpentier.jpg|thumb|Alejo Carpentier]] '''Алехо Карпентьер''' ({{lang-es|Alejo Carpentier y Valmont}}) (26желтоқсан 1904, [[Лозанна]] — 24сәуір 1980, [[Париж]]) — кубалық жазушы, журналист, музыкант . == Өмірі мен шығармашылығы== Орыс мұғалім мен и француз архитекторының баласы. [[Куба]]да балалық шағы өтеді.12 жасында отбасымен Париж қаласына көшіп келеді. Ол жақта музыка теориясын оқып-үйренеді. Кубаға қайта оралғаннан кейін архитертура курсын оқы, бітірмей тастап кетеді. Францияда Карпентьер [[сюрреализм|сюрреалисттермен]] кездеседі.[[1930]] жылы антибретондык «Труп» деп аталатып памфлетті жазып шығады. [[Астуриас, Мигель Анхельдермен|Астуриас]] жақын араласты. [[1937]] [[Мадридтегі ]]антифашисттік конгресске қатысты. [[1939]] жылы Карпентьер қайтадан Кубаға оралып, музыкамен айналысты. [[1943]] жылы Карпентьер Гаити аралына саяхат жасады. Осы саяхаттан кейінгі әсері арқылы «Царство земное» атты романын жазып шықты. Роман Гаити аралында бұрынғы құл Анри-Кристофтың және елінің [[француз]] басқыншыларына қарсы күресін сипаттайды . [[1945]]–[[1959]] жылдары Карпентьер жил [[Венесуэлада]] тұрады. Бұл [[мемлекет]]те оның «Потерянные следы» атты романы дүниеге келеді. Карпентьер Куба еліне Куба революциясы аяқталғаннан кейін қайта оралады. [[1966]] жылдан бастап Кубаның Париждегі елшісі болып қызмет атқарады. [[1974]] жылы жарық көрген «Превратности метода» романы —латин-американдық диктатордың бейнесін суреттеген шығармалардың бірі болды. Карпентьердің соңғы [[1978]] жылы шыққан [[роман]]ы - «Весна священная». Роман XX ғасырдың өмірін,Куба революциясынан бұрын болған [[Испания]]дағы азаматтық соғысты керемет суреттеген. == Жүлделері== [[1975]] жылы «Чино дель Дук »премиясының лауреаты, [[1977]] жылғы «Мигель де Сервантес» премиясының жүлдегері, [[1979]] жылы француздық «Медичи» премиясынының иегері атанды. == Шығармалары== * El reino de este mundo/ Царство земное ([[1949]]) * Los Pasos perdidos/ Потерянные следы ([[1953]]) * Guerra del Tiempo/ Война времен ([[1958]]) * El siglo de las luces/ Век Просвещения ([[1962]]) * La ciudad de las columnas/ Город колонн ([[1970]], эссе) * El recurso del método/ Превратности метода ([[1974]]) * Concierto barroco/ Концерт барокко ([[1974]]) * La consagración de la primavera/ Весна священная ([[1978]]) * El arpa y la sombra/ Арфа и тень ([[1979]]) == Пайдаланынған әдебиет== * Зюкова Н. ''Алехо Карпентьер.'' Л.: Художественная литература, 1982. * [[Кутейщикова, Вера Николаевна|Кутейщикова В.]], [[Осповат, Лев Самойлович|Осповат Л.]] ''Новый латиноамериканский роман.'' М.: Художественная литература, 1983 * ''Энциклопедический словарь сюрреализма.'' М.: ИМЛИ РАН, 2007, с.231-232 * Mazziotti N. ''Historia y mito en la obra de Alejo Carpentier.'' Buenos Aires: F. García Cambeiro, 1972 * González Echevarría R. ''Alejo Carpentier, the pilgrim at home.'' Ithaca: Cornell UP, 1977 * Márquez Rodríguez A. ''Lo barroco y lo real-maravilloso en la obra de Alejo Carpentier.'' México: Siglo Veintiuno Editores, 1982 * Zamora L.P., Faris W.B. ''Magical realism: theory, history, community.'' Durham: Duke UP, 1995 * Padura L. ''Un camino de medio siglo: Alejo Carpentier y la narrativa de lo real maravilloso.'' México: Fondo de Cultura Económica, 2002 * Millares S. ''Alejo Carpentier.'' Madrid: Editorial Síntesis, 2004 * Birkenmaier A. ''Alejo Carpentier y la cultura del surrealismo en América Latina.'' Madrid: Iberoamericana; Frankfurt/Main: Vervuert, 2006 == Дереккөздер== * [http://culture.niv.ru/doc/literature/world-encyclopedia/316.htm]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://school-collection.edu.ru/dlrstore/347bd705-b2e5-0ce0-146a-584d90f807c4/1011401A.htm] * [http://www.cubaliteraria.com/autor/alejo_carpentier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709193052/http://www.cubaliteraria.com/autor/alejo_carpentier/ |date=2007-07-09 }} {{ref-es}} * [http://www.americas-fr.com/litterature/carpentier.html] {{ref-fr}} * {{imdb name|0139489}} [[Санат:Жазушылар]] [[Санат:1904 жылы туғандар]] [[Санат:1980 жылы қайтыс болғандар]] gqrhphy58trw2kch9515itf7ajrtoth 0 508138 3603825 2656196 2026-05-12T11:07:36Z 1nter pares 146705 /* */ 3603825 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Сыпыра''' — [[ұн]] салуға арналған [[дастархан]]. Оны қазіргі кезде де күнделікті өмірде ұн салып, [[қамыр]] илегенде пайдаланады. gj0i3cmvj6c3nu2rsqn7fcuhtt89x1t 0 508678 3603636 2975961 2026-05-12T01:53:01Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603636 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = DD | status_system = iucn2.3 | status_ref = <ref name=iucn>World Conservation Monitoring Centre 1996. ''[http://www.iucnredlist.org/details/1991/0 Arapaima gigas]''. In: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1. <[http://www.iucnredlist.org www.iucnredlist.org]>. Downloaded on 4 қазан 2013.</ref> | image = Arapaima gigas1.jpg | image_caption = | image_width = 250px | regnum = [[Жануарлар]] | phylum = [[Хордалылар]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = [[Osteoglossiformes]] | familia = [[Arapaimidae]] | genus = ''[[Arapaima (genus)|Arapaima]]'' | species = '''''A. gigas''''' | binomial = ''Arapaima gigas'' | binomial_authority = ([[Heinrich Rudolf Schinz|Schinz]], 1822) | synonyms = * ''Sudis gigas'' <small>Schinz, 1822</small> * ''Sudis gigas'' <small>G. Cuvier, 1829</small> (ambiguous) * ''Arapaima gigas'' <small>(G. Cuvier, 1829)</small> (ambiguous) * ''Sudis pirarucu'' <small>Spix & Agassiz, 1829</small> (ambiguous) * ''Vastres mapae'' <small>Valenciennes, 1847</small> * ''Vastres cuvieri'' <small>Valenciennes, 1847</small> * ''Vastres agassizii'' <small>Valenciennes, 1847</small> * ''Vastres arapaima'' <small>Valenciennes, 1847</small> }} '''Арапаима'''<ref name="life">Жизнь животных. Том 4. Ланцетники. Круглоротые. Хрящевые рыбы. Костные рыбы / под ред. [[Расс, Теодор Саулович|Т. С. Расса]], гл. ред. [[Соколов, Владимир Евгеньевич|В. Е. Соколов]]. — 2-е изд. — М.: Просвещение, 1983. — С. 200. — 575 с.</ref><ref name="Декор">Кочетов А. М. Декоративное рыбоводство. — М.: Просвещение, 1991. — 384 с. — 300000 экз. — ISBN 5-09-001433-7</ref>, немесе '''алып арапаима'''<ref name="мир">Амос У. Х. Живой мир рек / Ағылш. аудару Под ред. д. б. н. В. Р. Дольника. — Л.: Гидрометеоиздат, 1986. — (Мир дикой природы) — 240 с. = Amos, William Hopkins. Wildlife of the rivers (Wildlife habitat series). A Chanticleer Press edition.</ref>, немесе '''бразилия арапаимасы'''<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/dic_biology/317/АРАВАНООБРАЗНЫЕ Биологический энциклопедический словарь] / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Бабаев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — 2-е изд., исправл. — М.: Сов. Энциклопедия, 1986.</ref><ref name="а">Пятиязычный словарь названий животных. Рыбы</ref><ref>Павлов Д. С., Савваитова К. А., Соколов Л. И., Алексеев С. С. Редкие и исчезающие животные. Рыбы. — М.: Высшая школа, 1994. — С. 149. — 334 с.</ref>, немесе '''пираруку'''<ref name="life" /><ref name="мир" />, немесе '''пураруку''', немесе '''пайче''' ({{lang-la|Arapaima gigas}}) — [[тропиктер|тропикалық]] тұщы суда тіршілік ететін Майшабақ балықтар отрядына жататын балық. == Биологиялық сипаттамасы == [[Сурет:Arapaima leptosoma 2009 G2.jpg|thumb|left|360px| Арапайма]] Түщы суда тіршілік ететін ең ірі балықтардың бірі. Дене тұрқы 4,6 м-ге, салмағы 200 кг-ға жетеді. Денесі ұзын, ірі қабыршақталған, екі жанынан ықшамдалған, қарын жағы - дөңгелектенген. басы сопақша келген, сүек қабыршақтармен қапталған.арқа және аналды жүзбеқанаттары ұзын, қалақ тәрізді. Қабыршақтары - өте қатты, сол себепті құрақшылықта пираниялармен бірге қабат өмір сүре береді<ref>[http://aqalife.ru/2012/03/07/bronya-arapaimy/ Водная среда и её обитатели] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140304005833/http://aqalife.ru/2012/03/07/bronya-arapaimy/ |date=2014-03-04 }} / Aqalife.ru: «Броня» арапаимы</ref>.. Түсі - бас жағында қоңыр-зәйтүн түсті, құйрық жағына қарай қызғыш түске айналады. Еті - сарғылт-қызыл. Ерекшелігі - балықтың кейбір сүйектері және қабыршақтары жақсы дамымаған. Қорегі - омыртқасыз жануарлар. Арапаима шашқан ұрығын қорғайды. Еті өте дәмдә, кәсіптік маңызы бар балық. == Таралуы == Амазонка өзені алқабында тұщы су да тіршілік етеді. == Дереккөздер == <references/> {{commonscat-inline|Category:Arapaima gigas|Арапайма}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?ID=2076 FishBase: ''Arapaima gigas''] * Melfi, L. 2003. [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Arapaima_gigas.html Arapaima gigas] (On-line), Animal Diversity Web * [http://www.arkive.org/arapaima/arapaima-gigas/ ARKive - Arapaima videos, photos and facts - Arapaima gigas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103105331/http://www.arkive.org/arapaima/arapaima-gigas/ |date=2012-11-03 }} * [http://environment.nationalgeographic.com/environment/freshwater/arapaima/ Arapaima - National Geographic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110217224324/http://environment.nationalgeographic.com/environment/freshwater/arapaima/ |date=2011-02-17 }} * World Conservation Monitoring Centre 1996. [http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/1991/0 ''Arapaima gigas'']. In: [[IUCN]] 2011. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.1. * BioTrade Facilitation Programme. (2006) [http://www.biotrade.org/docs/biotradebrief-arapaimagigas.pdf ''Arapaima gigas'' market study: current status of Arapaima global trade and perspectives on the Swiss, French and UK markets.] United Nations Conference on Trade and Development, Geneva. [[Санат:Балықтар]] lellavxhbr2m489176t3ent6c9spk4g 0 523731 3603827 2321589 2026-05-12T11:07:59Z 1nter pares 146705 /* */ 3603827 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Тіней''' — Орта жүздің Қоңырат тайпасынан шыққан ру. Тінейдің əкесі Құрман Ата - əулие, би. {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] lat780eiuhtkrca51q4ejq4jz4bz49z 0 527422 3603860 3602557 2026-05-12T11:24:37Z MuratbekErkebulan 162992 3603860 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = облыстық мағынадағы қала |қазақша атауы = Манас |шынайы атауы = {{lang-ky|Манас}} |сурет = Въезд в Джалал-Абад (Киргизия).JPG |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = Seal of Jalal-Abad.gif |ту = Flag of Manas.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 150px |ту ені = 170px |lat_deg= 40|lat_min= 56|lat_sec=0 |lon_deg= 73|lon_min= 00|lon_sec=0 |CoordAddon = type:city(70400)_region:KG |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Жалалабат облысы |кестедегі аймақ = Жалалабат облысы |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = мэр |басшысы = Эрнист Ормоков |құрылған уақыты = 1870 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Жалялабат (1936 жылға дейін)'' <br> ''Жалалабат (2025 жылға дейін)'' |статус алуы = 1877 |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 763 |климаты = континенталды |ресми тілі = Қырғыз тілі |тұрғыны = 170 450 |санақ жылы = 2024 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[қырғыздар]] <br />[[өзбектер]] <br /> [[орыстар]] <br /> [[татарлар]] <br /> [[қазақтар]] <br /> [[украиндар]] |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = +996 3722 |пошта индексі = 715600 |пошта индекстері = |автомобиль коды = D, 04 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Jalalabat |сайты = http://jalalabad.kg/ |сайт тілі = ru |сайт тілі 2 = ky }} {{мағына|Манас}} '''Манас<ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/qyrgyzstanda-zalalabat-qalasynyn-atauy-manas-bolyp-ozgeredi-el-astanasyn-kosirui-mumkin-be Жалалабат қаласының атауы Манас болып өзгереді. Ел астанасын көшіруі мүмкін бе]</ref>''' ({{lang-ky|Манас}}, 2025 жылға дейін — '''Жалалабат''') — [[Қырғызстан|Қырғыз Республикасы]]ндағы қала, [[Жалалабат облысы]]ның әкімшілік орталығы. [[Ферғана аңғары]]нда, [[Бішкек]]–[[Ош]] тас жолының бойында орналасқан. == Географиялық сипаттамасы == Манас — Қырғыз Республикасының үшінші ірі қаласы, елдің оңтүстігінде Тянь-Шань тауларының етегінде теңіз деңгейінен 763 метр биіктікте орналасқан. Сонымен қатар ірі шипажай. Жергілікті термалды бұлақтар біздің дәуірімізге дейінгі 2 ғасырда белгілі болған және емдік қасиеттерімен танымал. Аңыз бойынша, бұл аймақта Киелі кітаптағы Әйүп пайғамбар барған қасиетті Чашма-Аюб бұлағы орналасқан. 1916 жылы салынған темір жол Магнасты Әндіжанмен байланыстырып, қалада өндірістің дамуына жағдай жасады. Қала арқылы [[Көгарт]] өзені ағады. == Климаты == Құрлықтық, құрғақ. Жазғы температура Цельсий бойынша 40 градусқа дейін жетеді. Күз жылы және шуақты, анда-санда жаңбыр жауады. Қысы жұмсақ, қаңтардың орташа температурасы -3-5 градус цельсий. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 460 миллиметр. == Экономикасы және инфрақұрылымы == Манас экономикасы және әлеуметтік инфрақұрылымы жақсы дамыған өнеркәсіптік қала. Қазіргі уақытта қалада 50-ге жуық кәсіпорын, ​​Қырғыз-Канада мұнай өңдеу зауыты, [[травертин]], әктас және ұлутас тау-кен өндірісі де жұмыс істейді. Тас өңдеу зауыты, коммерциялық құрал-жабдықтар шығаратын зауыт, мақта талшығы, темекі ашыту, ұн тарту зауыттары айтарлықтай тиімді болып саналады. Басқа салаларға алкогольдік сусындарды өндіру, ағаш өңдеу және жиһаз өндірісі кіреді. Қалада бірнеше банк мекемелері және көптеген көтерме және бөлшек сауда нүктелері бар. Қалада университеттер, музыка және өнер мектептері, мұражай, театр, филармония, кітапханалар бар. == Көрнекі орындары == Қаладан бес шақырым жерде, Аюб-Тау шоқыларының баурайында үлкен Жалал-Абад курорттық кешені орналасқан. Арстанбап демалыс аймағында демалушылар биіктігі 35 және 80 метр сарқырамаларды тамашалай алады. Арша ормандарымен қоршалған көркем Құтманкөл көлі, ал Бабаш-Ата жотасының жанында 1900 метр биіктікте Қарасу көлі жатыр. Тянь-Шань тауларының Шатқал жотасының сілемдерінде жаңғақ-жеміс ормандарын сақтау үшін 1959 жылы құрылған Сары-Шелек биосфералық резерваты орналасқан. Қорықтың кейбір бөлімдері геоботаникалық мұражайлар болып табылады. Манаста 199 шаршы метрді құрайтын аймақтағы ең көне тарихи мұражайдың үйі, сонымен қатар үш мәдени және демалыс саябағы бар.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/2684-Dzhalal-Abad.html|title=Қырғызстан. Жалал-Абад облысы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-10-23 |lang=}}</ref> == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.citykr.kg/jalalabat.php На сайте Ассоциации городов Киргизии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213141034/http://www.citykr.kg/jalalabat.php |date=2014-12-13 }} * [http://www.jalal-abad.kg Сайт города Жалал-Абад] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213190514/http://jalal-abad.kg/ |date=2014-12-13 }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі}} [[Санат:Жалалабат облысы қалалары]] gynamsq4swyi8zo0rx7qikk164lrtfm 0 534848 3603726 3148985 2026-05-12T07:14:42Z ~2026-28678-01 181096 "Сарқант ауданы" деген қате болады, ауданның атауы - Сарқан 3603726 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Cherkassk_Defence_Memorial_3.jpg|нобай|]] '''Черкасск қорғанысы мемориалы''' — 1973 жылы Сарқан ауданы [[Черкасск]] селосында салынған ескерткіш. Архитекторлары — Т.Б.Сүлейменов, А.Ордабаев; мүсіншісі — В.Ю.Рахманов. [[Черкасск қорғанысы]] мемориалы Кеңес өкіметін қорғау жолында ақ гвардияшылармен бір жарым жыл айқасып (1918 жыл шілде-1919 жыл қазан), ақыры мерт болған жауынгерлердің рухына бағышталып қойылған. Бетоннан құйылған еңселі іргеге тұрғызылған үш қырлы металл пирамида ескерткіштің негізі болып саналады. Ескерткіштің іргетасы металға ойып салынған бедерлі композициялық мүсіндермен безендірілген. Тас блоктардан құрастырылып,жасыл желекпен көмкерілген баспалдақтар мемориалың мағыналық өзегі-мәңгілік отқа алып барады. Мемориал құрылысынан авторлар ұжымының салтанатты-конструктивтә тәсілдә сюжетті-бейнелі әдіспен сәтті ұштастыра білгені айқын көрінеді. == Дереккөздер == Жетісу энциклопедиясы {{бастама}} {{Жетісу облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері}} [[Санат:Қазақстанның республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]] dx2jbssamh7v0woae2g0in38m0bhfdy 4 537752 3603671 3603106 2026-05-12T05:00:49Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3603671 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="95723" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 95 723] | data-sort-value="1092" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1092] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86374" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 374] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84035" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 035] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="81608" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 81 608] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55533" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 533] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48343" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 343] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="25258" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 25 258] | data-sort-value="45" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 45] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="21391" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 21 391] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="18810" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 18 810] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="17349" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 17 349] | data-sort-value="105" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 105] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="16952" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 16 952] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16069" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 069] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13723" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 723] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11166" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 166] | data-sort-value="56" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10031" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 031] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8212" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8212] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7906" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7906] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="7872" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 7872] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7417" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7417] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7136" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7136] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4323" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4323] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4195" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4195] | data-sort-value="20" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 20] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3396" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3393" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3393] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3117" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="2893" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 2893] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2630" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2630] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2447" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2447] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2253" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2253] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="1986" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 1986] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="1818" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 1818] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1599" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1599] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1519" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1519] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1507" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1507] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1215" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1215] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1140" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1140] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1096] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1048" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1048] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="672" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 672] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="666" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 666] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="653" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 653] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="615" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 518] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] 8fdglctrgbs8jhe8t72znpw7caxt95e 0 538993 3603776 3354146 2026-05-12T08:45:34Z TalgatSnow 143530 3603776 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Жан Ренуар |шынайы есімі = {{lang-fr|Jean Renoir}} |сурет = Jean Renoir (1959).tif |сурет ені = |сурет атауы = Жан Ренуар (1959) |туған кездегі есімі = |туған күні = 15.09.1894 |туған жері = {{Туғанжері|Париж|Парижде}}, [[Франция]] |қайтыс болған күні = 12.02.1970 |қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Беверли-Хиллз|Беверли-Хиллзде}}, [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |мамандығы = {{кинорежиссёр|Франция}}<br />{{кинопродюсер|Франция}}<br />{{сценарийші|Франция}}<br />{{актер|Франция}} |азаматтығы ={{FRA}} |белсенді жылдары =[[1924 жыл|1924]]—[[1970 жыл|1970]] |бағыты =[[комедия]], [[драма]] |киностудия = |марапаттары = {{Құрмет легион орденінің командоры}}<br>«[[Құрметті Оскар сыйлығы|Құрметті Оскар]]» (1975) |imdb_id = 0719756 |сайты = |ортаққор = Jean Renoir }} '''Жан Ренуар''' ({{lang-fr|Jean Renoir}}; [[15 қыркүйек]], [[1894 жыл|1894]], [[Париж]], [[Франция]] — [[12 ақпан]], [[1970 жыл|1970]], [[Беверли-Хиллз]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) — [[франция]]лық [[кинорежиссёр]], [[сценарийші]], [[кинопродюсер]] және [[актер]]. Оның «[[Ұлы иллюзия]]» (1937) және «[[Ойын ережелері]]» (1939) туындыларын сыншылар жиі әлемдік кино тарихындағы ең ұлы фильмдердің қатарына жатқызады.<ref name="Frierson 2017 p. 315">{{Cite book |last=Frierson |first=Michael |url=https://books.google.com/books?id=inlTDwAAQBAJ&pg=PT315 |title=Film and Video Editing Theory: How Editing Creates Meaning |date=28 March 2018 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-315-47499-1 |pages=315 |oclc=1030518417}}</ref> 2002 жылы Британ кино институтының (BFI) [[Sight & Sound]] журналы өткізген сауалнамада ол «ең ұлы режиссерлер» тізімінде төртінші орынға ие болды. Өмір жолында көптеген марапаттарға ие болған ол, 1975 жылы кинематографқа қосқан үлесі үшін «[[Құрметті Оскар сыйлығы|Оскар]]» құрметті сыйлығын алды. Ренуар — әйгілі кескіндемеші [[Пьер Огюст Ренуар]]дың ұлы және оператор [[Клод Ренуар]]дың ағасы. Клодпен бірге ол Үндістанда түсірілген алғашқы түрлі-түсті фильм — «Өзен» (1951) туындысын жарыққа шығарды. Өмір бойы театрды жаны сүйген ол, кейінірек сахналық өнерге ден қойып, «Алтын күйме» (1952) және «Француздық канкан» (1955) туындыларын жасады. Ренуар «авторлық кино» өкілі ретінде танылған алғашқы режиссерлердің бірі болды. Сыншы Пенелопа Гиллиат оның қолтаңбасының бірегейлігін: «Ренуардың түсірген кадрын мыңдаған шақырымдық таспалардың ішінен де жазбай тануға болады», — деп сипаттаған.<ref name="OShaughnessy 2000 p. 14">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=ZYPXXf-qsyYC&pg=PA14 |title=Jean Renoir |last1=O'Shaughnessy |first1=Martin |last2=O'Shaughnessy |first2=Professor of Film Studies Martin |date=20 October 2000 |publisher=Manchester University Press |isbn=9780719050633 |location=Manchester |pages=14 |oclc=606344172}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-07-15-ca-15822-story.html |title=The Auteur Who Coined the Word : Commentary: A Jean Renoir expert says UCLA's retrospective attempts to answer age-old questions about art. |last=Braudy |first=Leo |date=15 July 1994 |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=28 September 2019 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newwavefilm.com/about/a-certain-tendency-of-french-cinema-truffaut.shtml |title=A Certain Tendency of French Cinema (Une Certaine Tendance du Cinéma Français) |last=François |first=Truffaut |date=1954 |website= newwavefilm.com |access-date=28 September 2019}}</ref> == Қызмет жолы == Кинодағы қызметін [[1924 жыл]]ы бастады. ''"Нана", "Қаншық"'' атты фильмдері француз қоғамының өмір тұрмысын бейнеледі. Халық майданы қозғалысына ат салысан Жан Француз ''Компартиясының'' тапсырмасы бойынша қысқа метражды "Өмір біздікі" фильмін қоюға басшылық етті. "Ұлы иллюзия" фильмінде Халық майданының идеясы өз өрінісін тапты. Бұдан басқа қойған фильмдері: ''"Марсельза", "Шыңырау түбінде", "Алтын күйме", Шөп үстіндегі ертеңгі ас т.б.'' [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та тұрды. [[1952 жыл]]ы отанына оралды. 30 жылдардағы шығармашылығы итальян ''неореализмге'' әсер етті.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1976 ж. 9 том</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Құрметті Оскар сыйлығының иегерлері]] 3x5zzq4hxip8wq8shhe5wgc93cebq51 10 540660 3603504 3341715 2026-05-11T21:21:49Z ShadZ01 56180 3603504 wikitext text/x-wiki <includeonly> | {{#if: {{{1|}}} | [[{{{1|}}} жыл телевизияда{{!}}{{{1|}}}]]}}{{#if: {{{2|}}} | {{#switch: {{{2|}}} | н. в. | н.в. | қ. у. | қ.у. = &nbsp;— {{қ. у.}} | #default = —[[{{{2|}}} жыл телевизияда{{!}}{{{2|}}}]] }} }} | align="center" | <span style="color:gray; font-size:70%; font-style:normal;">{{{ф}}}</span> | {{{3|}}} | {{#if: {{{4|}}} | {{#ifeq: {{{6|}}}| қаз | {{{4}}} | {{#if: {{{lang|}}} | ''[[:{{{lang}}}:{{{4}}}|{{{4}}}]]'' | ''{{{4}}}''}} }} | {{#ifeq: {{{6|}}}| қаз |<span style="color:gray; font-size:70%; font-style:italic;">Кейіпкер есімі көрсетілмеген</span> |<span style="color:gray; font-size:70%; font-style:italic;">Шынайы атауы белгісіз</span> }} }} <!-- Оригинальное название или Роль для казахов --> {{#ifeq: {{{6|}}} | ру | | {{!}}{{!}} {{#if:{{{5|}}}|{{{5}}} {{#if:{{{6|}}}|/}}}} {{#if:{{{6|}}} | {{#if:{{{lang|}}} | {{lang-{{{lang}}}|{{{6}}} }} | {{{6}}} }} }} }}<!-- Роль для иностранцев --> {{#if: {{{1|}}} | | [[Санат: Қайта өңдеу фильмографиясы]]}}{{#if: {{{3|}}} | | [[Санат: Қайта өңдеу фильмографиясы]]}}{{#if: {{{4|}}} | | [[Санат: Қайта өңдеу фильмографиясы]]}}{{#ifeq: {{{6|}}}| ру | | {{#if: {{{5|}}} | | [[Санат: Қайта өңдеу фильмографиясы]]}} }}</includeonly><noinclude>{{doc|ФильмдеЖоғ/doc}} </noinclude> adn3c54yr2ztxvs5a9fyfj1n7xpsowd 4 554792 3603454 3599954 2026-05-11T19:20:00Z MediaWiki message delivery 28897 /* Tech News: 2026-20 */ жаңа бөлім 3603454 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|2014 жылғы техникалық жаңалықтар|2015 жылғы техникалық жаңалықтар|2016 жылғы техникалық жаңалықтар|2017 жылғы техникалық жаңалықтар|2018 жылғы техникалық жаңалықтар|2019 жылғы техникалық жаңалықтар|2020 жылғы техникалық жаңалықтар|2021 жылғы техникалық жаңалықтар|2022 жылғы техникалық жаңалықтар|2023 жылғы техникалық жаңалықтар|2024 жылғы техникалық жаңалықтар|2025 жылғы техникалық жаңалықтар|2026 жылғы техникалық жаңалықтар}} {{Жинақталған мазмұн|20|400}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:32, 2026 ж. қаңтардың 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:29, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:16, 2026 ж. қаңтардың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:43, 2026 ж. ақпанның 2 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 04:29, 2026 ж. ақпанның 10 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:16, 2026 ж. ақпанның 17 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:03, 2026 ж. ақпанның 24 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:51, 2026 ж. наурыздың 2 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:52, 2026 ж. наурыздың 9 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:35, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:50, 2026 ж. наурыздың 23 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:18, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:18, 2026 ж. сәуірдің 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:59, 2026 ж. сәуірдің 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:05, 2026 ж. сәуірдің 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:42, 2026 ж. мамырдың 5 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:20, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> 0xtyn9mtzan027z86ve2s3543go4ig5 0 555773 3603402 3530148 2026-05-11T15:40:54Z ~2026-28384-65 181077 Мен бір датаны өзгертім 3603402 wikitext text/x-wiki {{Жарнама}} {{Музыкалық топ |Топ атауы = Ninety One |Шынайы атауы = |Логотипі = Ninety One-logo.jpg |Логотип ені = 100px |Суреті = |Сурет тақырыбы = |Сурет ені = |Фон = |Жанры = [[Q-pop]] |Белсенділік жылдары = 2015—қазіргі күн |Мемлекет = {{KAZ}} |Қайдан =Алматы Облысы |Тілі = [[қазақ тілі|қазақша]] |Лейблі = JUZ Entertainment |Басқа да жобалары = |Құрамы = [[ALEM (Ninety One)|ALEM]]<br /> [[ACE (Ninety One)|ACE]]<br /> [[ZaQ (Ninety One)|ZaQ]]<br /> [[BALA (Ninety One)|BALA]] |Фандом = [[EagleZ]] |Бұрынғы қатысушылары =[[A.Z. (Ninety One)|A.Z.]] |Сайты = juzent.com }} '''Ninety One''' немесе '''91''' ({{IPA|/ˈnaɪnti wʌn/}}, {{lang-kk|"Тоқсан бір"}}) — JUZ Entertainment агенттігінің [[2015 жыл]]ы «Айыптама» атты синглмен дебют алған, 4 мемберден тұратын [[қазақстан]]дық бойз-бэнд. Топ мүшелері: [[ALEM (Ninety One)|ALEM]], [[ACE (Ninety One)|ACE]], [[ZaQ (Ninety One)|ZaQ]] және [[BALA (Ninety One)|BALA]]. Экс рэпері [[A.Z. (Ninety One)|A.Z. Азамат Зенкаев]] 4 тамызда 2020 жылы топ қатарынан ресми түрде шықты. Топ [[K-pop]] жанрынан бастау алып, [[Q-pop]] (Qazaq-pop) жанрының іргесін қалады. Топтың бас продюсері - [[Орда (музыкалық топ)|ORDA]] тобының мүшесі [[Ерболат Беделхан]]. == Тарихы == '''Ninety One''' - миллиондаған жанкүйерлердің жүрегін жаулаған [[Q-pop]] бағытындағы алғашқы Қазақстандық топ. Топ ұжымы 2015 жылы "Айыптама" әнімен дебют жасап, өздерін таныстырды. Ән көптеген музыкалық чарттардан алғашқы орындарды иеленіп, бейнебаяны мен топ мүшелерінің сырт келбеттері адамдардың қызығушылықтарын тудырды. Ары қарай, шығарылған күні-ақ хит болған мини-альбомдар мен синглдер халық назарына арты-артынан ұсыныла бастады. Бейнебаяндар [[YouTube]] желісінде көп қаралымдар жинап, 120 елдің музыкалық чарттарында бой көрсетті.<ref>https://the-steppe.com/lyudi/91</ref> === 2015: ''Айыптама'' әнімен дебют алуы === Ninety One тобы [[2014 жыл]]ы болған K-Top Idols жобасының негізінде KTI-boys деген атаумен құрылған. ZAQ пен A.Z бұл жобаның жеңімпаздары болған, ал ALEM мен BALA топқа кастинг арқылы қосылды. ACE [[SM Entertainment]] агенттігінде 2,5 жыл стажер болып, топқа қосылды. KTI-boys 1,5 жыл бойы күрделі дайындықтан өтіп, [[2015 жыл]]дың [[1 қыркүйек|1 қыркүйегінде]] Ninety One атауымен алғашқы "Айыптама" синглын жарыққа шығарды. Дәл сол жылдың 8 қазан айында осы әнге бейнебаян түсіріліп, халық назарына ұсынылды. Клип Gakku TV арнасында Top-10 шеруінде 20 апта бойы үздік атанып, 31 наурыз күні топқа Gakku TV арнасының арнайы сыйлығы табысталды<ref>[http://gakku.kz/kk/news/2735/2735-ninety-one-ny-algasky-zetistigi Ninety One-ның алғашқы жетістігі. Gakku Top Ten шеруінде түбегейлі өзгеріс!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202110056/http://gakku.kz/kk/news/2735/2735-ninety-one-ny-algasky-zetistigi |date=2017-02-02 }}</ref>. 2015 жылдың 1 желтоқсанында топтың «Айыптама» атты дебюттік мини-альбомы жарық көрді. Альбомның презентациясы [[1 желтоқсан]] күні Алматы қаласында өтсе, [[8 желтоқсан]] күні [[Астана]] қаласында [[Хан Шатыр]] ойын-сауық кешенінде өткізілді. === 2016: ''Қайтадан'' === [[2016 жыл]]дың [[3 ақпан]]ында Ninety One тобының «Айыптама» альбомы «[[Apple Inc.]]» компаниясының [[iTunes]] медиаплееріне енгізілді<ref>[https://itunes.apple.com/ru/artist/ninety-one/id515898220 Aiyptama - EP in iTunes]</ref>. [[2016 жыл]]дың [[2 маусым]]ында Алматы қаласында топтың «Қайтадан» әніне кезекті бейнебаян жарыққа шықты, ал [[5 маусым]] күні Астана қаласында клиптің тұсаукесері өтті. Бұл бейнебаян да Gakku TV арнасында Top-10 шеруінде 20 апта бойы 1 орында тұрып кезекті «Gakku Top Ten» арнайы сыйлығын иеленді. 2016 жылдың [[4 қыркүйек|4 қыркүйегінде]] Астана, ал [[24 қыркүйек]] күні Алматы қаласында өнерлеріне 1 жыл толуына орай жеке концерттерін берді. Сол жылы топ Қазақстанның [[Астана]], [[Алматы]], [[Шымкент]], [[Тараз]], [[Өскемен]], [[Семей]], [[Петропавл]], [[Павлодар]], [[Қарағанды]] және [[Көкшетау]] қалаларында өзінің жеке концерттерін беріп, 23 шілде - 5 тамыз аралығында Қытайда өткен Орда тобының жеке концертіне қатысты. === 2017: "QARANGY ZHARYQ" === [[2017 жыл]]дың [[1 мамыр]]ында төрт айлық үзілістен кейін топ «QARANGY ZHARYQ» атты жаңа толық альбомына енген «Su asty» әніне түсірілген бейнебаянмен сахнаға қайта оралды (comeback). Әннің тұсауы [[НТК (телеарна)|НТК телеарнасында]] кесілді<ref>[http://sazalem.com/kk/news/ninety-one-su-asty Ninety One "Су асты" атты жаңа туындысының тұсауын кесті] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902181950/http://sazalem.com/kk/news/ninety-one-su-asty |date=2017-09-02 }}</ref>. «QARANGY ZHARYQ» альбомының алғашқы бөлімінің тұсаукесерінде жігіттер аталмыш альбом бес шағын альбомнан тұратындығын және әр альбомға екі ән енетіндігін айтты. Сонымен қатар альбомның ішінде Қазақстандық алғашқы комикс - пайым («paiym») жарыққа шақты. Пайым атауы - Su Asty Corporation. Қазіргі кезде альбомның тек 2 бөлімі жарық көрді. 2017 жылдың 2 шілдесінде 91 тобы "QARANGY ZHARYQ" атты ресми турын [https://www.youtube.com/watch?v=EzARbXg0gMI&t=9s Талдықорғанда] бастап, Қазақстанның [https://www.youtube.com/watch?v=DDUrjd79DtI Тараз] (4 шілде), [https://www.youtube.com/watch?v=yRV6CFJKDqI Орал] (7 шілде), [https://www.youtube.com/watch?v=7FvViOOye54 Ақтау] (9 шілде), [https://www.youtube.com/watch?v=yRPlDjLIJBA Қостанай] (11 шілде), [https://www.youtube.com/watch?v=4zUxTMr51uU Өскемен] (13 шілде) және [https://www.youtube.com/watch?v=GmX52DkKIo0 Семей] (14 шілде) сияқты қалаларында өздерінің жеке концерттерін қойып, 16 шілде күні [https://www.youtube.com/watch?v=a4BkPU1mxlM Қарағанды] қаласында турларын аяқтады. === Топ атауы === Топ атауы алғашында KTI-boys болған. Одан 91- ге ауысты. Топтың "NINETY ONE" деп аталуын топ мүшелері [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]]ның [[1991 жыл]]ы алынған тәуелсіздігімен түсіндіреді. Топ бұнымен өздерін де, өз музыкасының, стилінің тәуелсіз екенін көрсеткісі келді. == Сын == Ninety One тобы құрылған сәттен бастап, сыртқы келбеттеріне сын айтушылар саны көп болды. Топтың алғашқы бейнебаянына әлемнің 120 мемлекеті назар аударып, 50-ден астамы видео-реакция түсіріп, өнерлерін мойындағанымен, Қазақстанның орта буыны қабылдамады. Мәселен, Жігіттер тобының мүшесі Бағлан Әбдіраймов, Асхат Тарғын, [[Заттыбек Көпбосынұлы|Заттыбек Көпбосынов]], [[Төреғали Төреəліұлы|Төреғали Төреәлі]] сияқты өнер адамдары топқа қарсылықтарын білдірді. Ал [[Роза Қуанышқызы Рымбаева|Роза Рымбаева]], [[Алтынбек Қоразбайұлы Қоразбаев|Алтынбек Қоразбаев]], [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов|Тұрсынбек Қабатов]] cынды әртістері және өнер жолындағы жас буын топты қолдап шықты. Сондай-ақ [[Шымкент]], [[Ақтөбе]], [[Қызылорда]] және [[Қарағанды]] қалаларында ұйымдастырушылардың жауапкершілігінің төмен болуына байланысты топтың жеке концерттері болмай қалды. Шымкент және Ақтөбе қалаларында концерттерінің болмай қалған оған аға буын өкілдері қарсы шыққан болатын. == Топ әндері == * Айыптама * Қайтадан * Қалай қарайсың? * Ұмытпа * Қайырлы түн * У * Ля * Tap-Tap * Бүгінгі күннен * Su Asty, * Yeski Taspa Bii' * M.B.B.A.B.B.D * Bayau * Mooz * Sau * Ah!Yah!Mah! * E.YEAH * ALL I NEED * BOYMAN * Why'm * Men emes * Bári biled * Kóilek * Olar * Señorita * Oinamaqo * Nice Weather * Taboo (feat. [[Ирина Кайратовна]]) * Darn * Jurek * Bope * Abuse * Bata * Qooma * Suraqtar == Топ мүшелері == {| class="wikitable" |- ! [[Бүркеншік ат|Лақап аты]] !! Шынайы есімі !! Туған күні !! Туған жері !! Топтағы орны |- | ALEM || [[ALEM (Ninety One)|Малік Батырхан Абайұлы]] || [[18 ақпан]] [[1993 жыл]] || {{байрақ|Өзбекстан}}, Үшқұдық || вокалист, топтың үлкені |- | ACE || [[ACE (Ninety One)|Азамат Қайратұлы Ашмақын]] || [[29 тамыз]] [[1993 жыл]] || {{байрақ|Қазақстан}}, [[Алматы]] || лидер, вокалист, жетекші биші,топ келбеті |- | ZaQ || [[ZaQ (Ninety One)|Дулат Болатұлы Мұхаметқали]] || [[8 ақпан]] [[1996 жыл]] || {{байрақ|Қазақстан}}, [[Семей]] || бас биші, рэпер |- | BALA || [[BALA (Ninety One)|Данияр Ақылбайұлы Құлымша]] || [[19 ақпан]] [[1998 жыл]] || {{байрақ|Қазақстан}}, [[Ақтөбе]] || бас вокалист, кенже |} === A.Z === '''[[A.Z. (Ninety One)|Азамат Байболатұлы Зенкаев]]''' — топ лидері, рэпер, [[1993 жыл]]дың [[28 қыркүйек|28 қыркүйегінде]] [[Атырау|Атырау қаласында]] дүниеге келген. Отбасында өзінен басқа әпкесі және інісі бар. [[2004 жыл]]дан бастап рэпке қызығушылық пайда болып, фристайл баттлдарға қатысқан. [[2006 жыл]]дан бастап андэрграунд рэппен профессионалды тұрғыда айнылысады. ''K-TOP IDOLS жобасының жеңімпазы.'' 2020 жылы 5 тамызда "ninetyone" инстаграм парақшасында, Азамат Зенкаев топтан кететіні туралы ресми түрде хабарланды. === ALEM === '''[[ALEM (Ninety One)|Батырхан Абайұлы Мәлік]]''' — топ вокалисті, топтың үлкені. [[1993 жыл]]дың [[18 ақпан]]ында [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасы]]ның Үшқұдық қаласында дүниеге келген. Отбасында өзінен бөлек ағасы және қарындасы бар. [[Ресей]]дің [[Челябі]] қаласында Мәдениет және өнер академиясын аяқтаған, сонымен қатар музыка мектебінің домбыра классында оқыған. [[Қазақстан Дауысы|«Қазақстан Дауысы»]] атты республикалық вокалды телевизиялық шоу жобасының финалисті. [[X Factor (Қазақстан)|Х-фактор]] жобасының жартылай финалисті. [[Барселона]] ([[Испания]]), [[Берлин]] ([[Германия]]) және [[Ресей]] қалаларында өткен халықаралық конкурстар лауреаты. === ACE === '''[[ACE (Ninety One)|Азамат Қайратұлы Ашмақын]]''' — топ вокалисті, топтың көшбасшысы, жетекші биші, [[1993 жыл]]дың [[29 тамыз]]ында [[Алматы|Алматы қаласы]]нда дүниеге келген. Інісі бар. [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Темірбек Қараұлы Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы]]ның колледжінде актерлік шеберлік мамандығын бітірген. [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]]лық продюсерлік SM Entertainment ({{lang-ko|SM엔터테인먼트}}) атты музыкалық агенттік аясында [[2012]]-[[2015 жыл]]дары [[Корея Республикасы]]нда білім алып келген. Сондықтан [[қазақ тілі|қазақ]] және [[орыс тілі|орыс]] тілдерінен бөлек [[корей тілі]]н біледі. Тілдерге деген қызығушылығы өте жоғары. Мистикалық және эзотерикалық кітаптарды оқығанды жақсы көреді. === ZАQ === '''[[ZaQ (Ninety One)|Дулат Болатұлы Мұхаметқали]]''' — хореограф, рэпер, [[1996 жыл]]дың [[8 ақпан]]ында [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Семей]] қаласында дүниеге келген. Отбасында өзінен бөлек інісі және қарындасы бар. Үржар ауданы Үржар ауылындағы "Ілияс Жансүгіров" атындағы орта мектепте 11 жыл оқыған. [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті|Абылайхан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]нің 2 курс студенті. Орыс тілінен халықаралық олимпиада жеңімпазы. "''K-TOP IDOLS" жобасының жеңімпазы.'' Жас Отан партиясының мүшесі. === BALA === '''[[BALA (Ninety One)|Данияр Ақылбайұлы Құлымша]]''' — топ вокалисті,макнэ. 1998 жылдың 19 ақпанында [[Ақтөбе|Ақтөбе қаласында]] дүниеге келген. Отбасында өзінен бөлек інісі және қарындасы бар. Сурет салғанды ұнатады. [[Жүсіпбек Елебеков атындағы республикалық эстрада-цирк колледжі]]нің 1 курс студенті. «Brotherhood» аспапты тобының бұрыңғы мүшесі. === Бұрынғы топ мүшелері === * A.Z [[A.Z. (Ninety One)|Азамат Байболатұлы Зенкаев]] === Таймлайн === {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:30 PlotArea = left:50 bottom:90 top:10 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/2015 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:4 ScaleMajor = increment:1 start:2015 Colors = id:BVocal value:brightgreen legend:Бас_вокалист id:Vocal value:pink legend:Вокалист id:BBishi value:tan2 legend:Бас_биші id:JBishi value:red legend:Жетекші_биші id:Raper value:blue legend:Репер id:Albom value:black legend:Альбом_/_EP id:Lider value:yellow legend:Лидер LineData = color:Albom layer:back at:01/12/2015 at:28/06/2017 at:25/06/2018 at:20/08/2019 at:06/11/2020 at:08/02/2023 at:07/07/2023 BarData = bar:A.Z. text:A.Z. bar:ALEM text:ALEM bar:ACE text:ACE bar:ZaQ text:ZaQ bar:BALA text:BALA PlotData = width:11 bar:A.Z. from:start till:04/08/2020 color:Raper bar:ALEM from:start till:end color:Vocal bar:ACE from:start till:end color:JBishi bar:ZaQ from:start till:end color:Raper bar:BALA from:start till:end color:BVocal width:3 bar:A.Z. from:start till:04/08/2020 color:Lider bar:ACE from:04/08/2020 till:end color:Lider bar:ZaQ from:start till:end color:BBishi }} == Фандом == Топтың фандомы - [[''EagleZ'']]. «EagleZ» [[ағылшын тілі]]нен аударғанда "қырандар" деген мағына білдіреді. Соңындағы "Z" әрпінің қойылу ерекшелігі де бар. Бұл тыңдаушылардың қазіргі "Z буыны" екендігін көрсетеді. "EagleZ" атауы топтың атымен тығыз байланысты. Топ мүшелері жанкүйерлерін еркін, биіктегі қыранға теңейді. Жігіттер өздерінің талантымен тек Қазақстанда емес, сонымен қатар [[Ресей]], [[Украина]], [[Ұлыбритания]], [[Түркия]], [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]], [[Америка Құрама Штаттары]], [[Канада]], [[Қытай]] және басқа мемлекеттерде әйгілі болып, EagleZ-дың саны көбеюде. Шетелдік жанкүйерлер бейнебаян және видеоларына реакция түсіріп, әлеуметтік желілерге жіберіп отырады. == Дискография == === Синглдер === {| class="wikitable" !Ән аты !Шыққан күні !Альбом |- |Айыптама |01.09.2015 |"Айыптама" альбомы |- |Қайтадан |26.01.2016 |"Айыптама" альбомы |- |Қалай қарайсың? |10.02.2016 |"Айыптама" альбомы |- |Қайырлы түн |02.06.2016 |"Айыптама" альбомы |- |Ұмытпа |02.06.2016 |"Айыптама" альбомы |- |Ля |28.05.2017 |"Qarangy Zharyq" альбомы |- |Su Asty |01.05.2017 |"Qarangy Zharyq" альбомы |- |Yeski Taspa Bii` |05.06.2017 |"Qarangy Zharyq" альбомы |- |Бүгінгі күннен |30.06.2017 |"Qarangy Zharyq" альбомы |- |Bayau |10.07.2017 |"Qarangy Zharyq" альбомы |- |Mooz |21.08.2017 |"Qarangy Zharyq" альбомы |- |У |28.03.2018 |"Qarangy Zharyq" альбомы |- |Ah!Yah!Mah! |31.12.2017 |"Qarangy Zharyq" альбомы |- |Sau |28.03.2018 |"Qarangy Zharyq" альбомы |- |E.YEAH |25.06.2018 |"DOPAMINE" альбомы |- |ALL I NEED |08.08.2018 |"DOPAMINE" альбомы |- |BOYMAN |12.10.2018 |"DOPAMINE" альбомы |- |Why'm |01.01.2019 |"DOPAMINE" альбомы |- |Men emes |29.07.2019 |"MEN EMES" мини-альбомы |- |Bari Biled |05.08.2019 |"MEN EMES" мини-альбомы |- |Koilek |12.08.2019 |"MEN EMES" мини-альбомы |- |Olar |20.08.2019 |"MEN EMES" мини-альбомы |- |TABOO |25.12.2020 |"91" альбомы |- |Drift |29.12.2022 | |} === Альбомдар/Мини-альбомдар === {| class="wikitable" !№ !Альбом/Мини-альбом !Ақпарат |- |1. |Мини-альбом "Айыптама" |Презентациясы [[2015 жыл]]дың [[1 желтоқсан]]ында өтті ([[Алматы]]), [[17 желтоқсан]] ([[Астана]]) |- |2. |"Qarangy Zharyq" альбомы |"Qarangy Zharyq" part 1 презентациясы [[2017 жыл]]дың [[28 мамыр]]ында өтті ([[Алматы]]) "Qarangy Zharyq" part 2 презентациясы [[2017 жыл]]дың [[28 мамыр|30 маусым]]ында өтті ([[Алматы]]) |- |3. |"DOPAMINE" альбомы |Презентациясы [[2018 жыл]]дың [[25 маусым]]ында өтті. |- |4. |"MEN EMES" мини-альбомы |Алғашқы сингл 2019 жылдың 29 шілдесіне шықса, алльбомның соңғы әні сол жылдың 20 тамызында шықты (Алматы). |- |5. |"EP" альбомы |2020 жылдың 6 қарашасы. |} == Видеография == === Бейнебаяндар === {| class="wikitable" |+ !№ !Аты !Шыққан күні |- |1. |Айыптама |08.10.2015 |- |2. |Қайтадан |02.06.2016 |- |3. |Қалай Қарайсың? |12.12.2016 |- |4. |Su Asty |01.05.2017 |- |5. |Yeski Taspa Bii` |20.06.2017 |- |6. |Bayau |07.07.2017 |- |7. |Mooz |21.08.2017 |- |8. |Ah!Yah!Mah! |31.12.2017 |- |9. |E.YEAH |25.06.2018 |- |10. |ALL I NEED |08.08.2018 |- |11. |Why'm |01.01.2019 |- |12. |Men Emes |01.08.2019 |- |13. |Bari Biled |08.08.2019 |- |14. |Senorita (Tekketekke) |22.09.2020 |- |15. |Oinamaqo |21.12.2020 |- |16. |Taboo (ft.Ирина Кайратовна) |25.12.2020 |} === Ninety One SPACE === Ninety One SPACE - топтың күнделікті өмірі жайлы бейне-күнделік. 1 маусым {| class="wikitable" !Ninety One SPACE (N.O.S.) !Шыққан күні |- |N.O.S №001 |31.01.2016 |- |N.O.S №002 |20.02.2016 |- |N.O.S №003 |08.03.2016 |- |N.O.S №004 |20.03.2016 |- |N.O.S №005 |14.11.2016 |- |N.O.S №006 |01.12.2016 |- |N.O.S №007 |31.12.2016 |- |N.O.S №008 |13.02.2017 |- |N.O.S №009 |22.03.2017 |- |} 2 маусым {| class="wikitable" !Ninety One SPACE (N.O.S.) !Шыққан күні |- |Ninety One SPACE S2 EP.0 - START |25.11.2018 |- |Ninety One SPACE S2 EP.1 - E.YEAH |02.12.2018 |- |Ninety One SPACE S2 EP.2 - TURKEY part I |09.12.2018 |- |Ninety One SPACE S2 EP.3 - TURKEY part II |17.12.2018 |- |Ninety One SPACE S2 EP.4 - Біздің күндер |24.12.2018 |- |Ninety One SPACE S2 EP.5 - Happy New Year, Eaglez! |31.12.2018 |- |} 3 маусым {|class="wikitable" !Ninety One SPACE (N.O.S) !Шыққан күні |- |Ninety One SPACE S3 EP.1 - Welcome back, Korea! |14.03.2019 |- |Ninety One SPACE S3 EP.2 - Jejuda |18.03.2019 |- |Ninety One SPACE S3 EP.3 - Mysterious Road |21.03.2019 |- |Ninety One SPACE S3 EP.4 - Manjanggul cave |26.03.2019 |- |Ninety One SPACE S3 EP.5 - Jusangjeolli Cliff |03.2019 |- |Ninety One SPACE S3 EP.6 - Seongsan Ilchulbong |02.04.2019 |- |Ninety One SPACE S3 EP.7 - Busan "Sea Life" Aquarium |05.04.2019 |- |Ninety One SPACE S3 EP.8 - Oryukda Skywalk |09.04.2019 |- |Ninety One SPACE S3 EP.9 - SPA LAND Centrum City |12.04.2019 |- |Ninety One SPACE S3 EP.10 - #HBDALEM & LOTTE WORLD |17.04.2019 |- |Ninety One SPACE S3 EP.11 - NANTA & MBC World |24.04.2019 |- |} Special Edition {|class="wikitable" !Ninety One SPACE !Шыққан күні |Ninety One SPACE [Unreleased] - Quma Vlog |13.05.2019 |Ninety One Space Special Edition For Eaglez |21.10.2020 |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Жүлделері == * GAKKU ӘУЕНДЕРІ 2016: Номинация «Открытия года» * GAKKU TOP-10 2016: «Айыптама» əні * ЕМА 2016: «Прорыв года» * EMA 2016: «Абсолютный радио-хит» Сингл «Қайтадан» * ЖЫЛ ТАҢДАУЫ 2016 * EMA 2017: «Үздік жігіттер тобы» * EMA 2017: «Үздік əн» - «Қалай қарайсың» * ЖЫЛ ТАҢДАУЫ 2017: * Премия Ticketon 2018: Казахстанский концерт года - «Специальная премия. Выбор Казахстанских зрителей» * ВЫБОР КРИТИКОВ 2018: Лучшая песня «Mooz» (фильм «Ninety One») * ЕМА 2018: Үздік клип "Ah!Yah!Mah" * ЕМА 2018: Үздік Q-POP əртіс * МЕЖДУНАРОДНЫЙ ФЕСТИВАЛЬ "ASTANA DAUSY-2018": СПЕЦИАЛЬНАЯ СТАТУЭТКА И ДИПЛОМ * JYL TAŃDAÝY 2018 * ҚЫЗЫҚ ПРЕМИЯ: "ҮЗДІК Q-POP ƏРТІС" == Сілтемелер == * [https://www.instagram.com/ninetyone/ Ninety One] [[Instagram]]-да * [https://www.youtube.com/channel/UCd3X-p_3fRLHnu8LCPOMTNg Ninety One] [[YouTube]]-та * [https://www.facebook.com/XCIofficial Ninety One] [[Facebook]]-те * [https://www.twitter.com/XCIofficial Ninety One] [[Twitter]]-де * [https://itunes.apple.com/ru/artist/ninety-one/515898220 Ninety One] [[Apple Music]]-те * [https://www.periscope.tv/91ninetyone Ninety One] [[Periscope]]-та {{Ninety One}} [[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]] [[Санат:Ninety One]] [[Санат:Q-pop]] [[Санат:2015 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] cgpkgtquybtq8jxd4e3z0narp959nh9 0 556938 3603403 3555149 2026-05-11T15:50:33Z ~2026-28553-97 181078 3603403 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Тұщықұдық ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Исатай ауданы]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]] |Енеді = 3 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}5304 |Санақ жылы = [[2025 жыл|2025]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = 4353,37<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G23TD00009M Исатай ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспарын бекіту туралы]</ref> |Әкімі = Арслан Амиров |Әкімдіктің мекенжайы = Тұщықұдық ауылы, Шәріпов көшесі, №2 ------ Жаңа ғимарат: Тұщықұдық ауылы, Дайырова көшесі №38А |Телефон коды = |Пошта индексі = }} {{мағына|Тұщықұдық ауылдық округі}} '''Тұщықұдық ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Исатай ауданы]]ндағы әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]], [[Айбас (Атырау облысы)|Айбас]], [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүй]] ауылдары кіреді. Орталығы – Тұщықұдық (Чапаев) ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. ''Бегайдар'' ауылы 2007 жылдан бастап Айбас ауылының құрамына енгізілген.<ref>[http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V07T0002506 Исатай ауданының әкімшілік-аумақтық бірлігіне өзгерістер енгізу туралы]</ref> == Халқы == [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 5156 адамды (2695 ер адам және 2461 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> {| align="center" class="standard" class="wikitable sortable" |+ ! |Елді мекен ! |Халқы,<br/>адам ([[1989 жыл|1989]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[1999 жыл|1999]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2009 жыл|2009]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2021 жыл|2021]]) !Халқы, адам ([[2025 жыл|2025]]) |----- | Тұщықұдық | align="right"| 3480 | align="right"| 3600 | align="right"| 4108 | align="right"| 4683 |4827 |----- | Айбас | align="right"| 146 | align="right"| 432 | align="right"| 562 | align="right"| 229 | |----- | ''Бегайдар'' | align="right"| 536 | align="right"| 224 | align="right"| - |----- | Қызылүй | align="right"| 22 | align="right"| 310 | align="right"| 347 | align="right"| 244 | |----- | ''Шәлік'' | align="right"| 131 | align="right"| - | align="right"| - |} == Тарихы == Тұщықұдық ауылдық округі тарихы 1801 жылдардан бастау алатын «Бөкей ордасы», 1812 жылдан «Бөкей хандығы», 1845 жылдан хандық билік ыдырап, Ішкі Орда атанған құрылымдардан бастау алады. Бөкей сұлтан Жайықтың батыс беткейіне көшіп шыққанында, алғашқы қоныстанған жері (Бөкей шешесі орны) осы селолық округ аумағы еді. 1831 ж. Хан жарлығымен 48 ауылдық болыс (84 старшындық) құрылымын құрады. Солардың бірі Нарын құмындағы №6 Тұщықұдық старшындығы деп аталады. Оның алғашқы старшыны болып руы [[Ер Қосай (ру)|Қосай]] Адай Айболат Шалқарұлы сайланады. 1845 ж. Астрахан губерниясы құрамында бес қисым, екі округ болған. Бұл басқару кезеңінде Тұщықұдық ауылының бір бөлегі [[Мақаш Шолтырұлы Бекмұхамедов|Мақаш Бекмұхамедов]] басқарған №2 округке, енді бір бөлігі №1 округке бағындырылды. №1 округгі Молдағали Шынтаев басқарған кезде округтің басқару кеңсесі Тұщықұдық ауылдық округі аумағындағы Сартөбе деген мекенге орналасыпты. 1928 ж. жаңа аудандар құрылған кезеңде Айбас, Бабан, Орпа, Дуаберген ауылдық кеңестерімен бірге Тұщықұдық ауылдық кеңесі де [[Есбол ауданы|Есбол (Индер)]] ауданы қарамағында болған. КСРО Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымындағы №1 сессиясының шешімімен 1938 ж. 15 қаңтарында Гурьев облысы құрылғанда Бақсай ауданы құрамында болған Тұщықұдық ауылдық кеңесі 1939 ж. 16 қазанында Новобогат ауданы қайта құрылған кезде осы жаңа ауданның құрамына енді. == Әлеуметтік нысандары == Ауылдық округте 3 мектеп, 1 [[балабақша]], мәдениет үйі, 1 дәрігерлік [[емхана]],2 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік пункт]], 4 [[кітапхана]], 1 байланыс бөлімшесі, 2 [[телефон стансасы]], аудандық саз және спорт мектептерінің филиалдары т.б. әлеуметтік нысандар халыққа қызмет жасайды. Ауыл мәдениетін өркендетуде Аққыстау халық театры, «Әжелер» ансамблі, «Балдырғандар» балалар оркестрі ұжымдары, көшпелі автоклубтар белсенді қызмет жасауда. Алыс елді мекендердің ішінде [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүйде]] [[бастауыш мектеп]], фельдшерлік пункт, [[кітапхана]] мен селолық клуб, [[Айбас (Атырау облысы)|Айбаста]] [[кітапхана]] мен медициналық пункт қызмет жасайды.<ref>Жаңарған өңір. «Ағатай» баспасы 2011, ISBN 978-601-7018-76-4</ref> Тұрғылықты халық ауыз сумен қамтылған. == Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік == Ауылдық округ бойынша 83 шаруа қожалығы мен 342 жеке кәсіпкерлер жұмыс жасайды. Округ бойынша 5805 бас мүйізді [[ірі қара]], 8370 бас [[қой]], 2879 бас [[ешкі]], 5296 бас [[жылқы]], 2349 бас [[түйе]] малы бағып күтілуде.<ref>Исатай ауданы, Алматы "Сардар", 2018 ISBN 978-601-80678-6-0</ref> Тұщықұдықта 31 дүкен, 2 кафе-бар, 1 тойхана, 1 жанар-жағар май құю бекеті, 1 автокөлік тегершігін жөндеу шеберханасы, 2 шаштараз жұмыс жасайды. == Тұщықұдық селолық кеңес төрағалары, әкімдері: == Шәпен Нұрсүлтанов, Бұқарза Нысанғалиев, Әзен Хасанов, Ғизат Симатов, Мардаш Нұрекешов, Абдолла Құрманов, Бөлекбай Молдағалиев, Рапыш Бәлекова, Мақтым Оспанова, Ғалім Сатқанов, Едіге Мамаев, Сафиолла Рахметов, Мақсот Ідірісов, Хабиболла Құрманғалиев, Қаби Құспанов, Ибатолла Жұмағазиев, Амангелді Салахов, Дина Әмірова, Мүтиғолла Насиханов, Шеген Неталиев, Мәди Өтеғалиев. == Тұщықұдық ауылдық округінің жер-су атаулары == * '''Бегайдар''' — Нарын құмының бір бөлігі. Исатай ауданының солтүстік шығыс шекарасында. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Исатай ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Исатай ауданы ауылдық округтері]] btpvcbz1jkmc5qdcm36gann1c1qd9qh 3603404 3603403 2026-05-11T15:52:17Z ~2026-28553-97 181078 3603404 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Тұщықұдық ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Исатай ауданы]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]] |Енеді = 3 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}5304 |Санақ жылы = [[2025 жыл|2025]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = 4353,37<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G23TD00009M Исатай ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспарын бекіту туралы]</ref> |Әкімі = Арслан Амиров (2025-…) |Әкімдіктің мекенжайы = Тұщықұдық ауылы, Шәріпов көшесі, №2 ------ Жаңа ғимарат: Тұщықұдық ауылы, Дайырова көшесі №38А |Телефон коды = |Пошта индексі = }} {{мағына|Тұщықұдық ауылдық округі}} '''Тұщықұдық ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Исатай ауданы]]ндағы әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]], [[Айбас (Атырау облысы)|Айбас]], [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүй]] ауылдары кіреді. Орталығы – Тұщықұдық (Чапаев) ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. ''Бегайдар'' ауылы 2007 жылдан бастап Айбас ауылының құрамына енгізілген.<ref>[http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V07T0002506 Исатай ауданының әкімшілік-аумақтық бірлігіне өзгерістер енгізу туралы]</ref> == Халқы == [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 5156 адамды (2695 ер адам және 2461 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> {| align="center" class="standard" class="wikitable sortable" |+ ! |Елді мекен ! |Халқы,<br/>адам ([[1989 жыл|1989]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[1999 жыл|1999]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2009 жыл|2009]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2021 жыл|2021]]) !Халқы, адам ([[2025 жыл|2025]]) |----- | Тұщықұдық | align="right"| 3480 | align="right"| 3600 | align="right"| 4108 | align="right"| 4683 |4827 |----- | Айбас | align="right"| 146 | align="right"| 432 | align="right"| 562 | align="right"| 229 | |----- | ''Бегайдар'' | align="right"| 536 | align="right"| 224 | align="right"| - |----- | Қызылүй | align="right"| 22 | align="right"| 310 | align="right"| 347 | align="right"| 244 | |----- | ''Шәлік'' | align="right"| 131 | align="right"| - | align="right"| - |} == Тарихы == Тұщықұдық ауылдық округі тарихы 1801 жылдардан бастау алатын «Бөкей ордасы», 1812 жылдан «Бөкей хандығы», 1845 жылдан хандық билік ыдырап, Ішкі Орда атанған құрылымдардан бастау алады. Бөкей сұлтан Жайықтың батыс беткейіне көшіп шыққанында, алғашқы қоныстанған жері (Бөкей шешесі орны) осы селолық округ аумағы еді. 1831 ж. Хан жарлығымен 48 ауылдық болыс (84 старшындық) құрылымын құрады. Солардың бірі Нарын құмындағы №6 Тұщықұдық старшындығы деп аталады. Оның алғашқы старшыны болып руы [[Ер Қосай (ру)|Қосай]] Адай Айболат Шалқарұлы сайланады. 1845 ж. Астрахан губерниясы құрамында бес қисым, екі округ болған. Бұл басқару кезеңінде Тұщықұдық ауылының бір бөлегі [[Мақаш Шолтырұлы Бекмұхамедов|Мақаш Бекмұхамедов]] басқарған №2 округке, енді бір бөлігі №1 округке бағындырылды. №1 округгі Молдағали Шынтаев басқарған кезде округтің басқару кеңсесі Тұщықұдық ауылдық округі аумағындағы Сартөбе деген мекенге орналасыпты. 1928 ж. жаңа аудандар құрылған кезеңде Айбас, Бабан, Орпа, Дуаберген ауылдық кеңестерімен бірге Тұщықұдық ауылдық кеңесі де [[Есбол ауданы|Есбол (Индер)]] ауданы қарамағында болған. КСРО Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымындағы №1 сессиясының шешімімен 1938 ж. 15 қаңтарында Гурьев облысы құрылғанда Бақсай ауданы құрамында болған Тұщықұдық ауылдық кеңесі 1939 ж. 16 қазанында Новобогат ауданы қайта құрылған кезде осы жаңа ауданның құрамына енді. == Әлеуметтік нысандары == Ауылдық округте 3 мектеп, 1 [[балабақша]], мәдениет үйі, 1 дәрігерлік [[емхана]],2 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік пункт]], 4 [[кітапхана]], 1 байланыс бөлімшесі, 2 [[телефон стансасы]], аудандық саз және спорт мектептерінің филиалдары т.б. әлеуметтік нысандар халыққа қызмет жасайды. Ауыл мәдениетін өркендетуде Аққыстау халық театры, «Әжелер» ансамблі, «Балдырғандар» балалар оркестрі ұжымдары, көшпелі автоклубтар белсенді қызмет жасауда. Алыс елді мекендердің ішінде [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүйде]] [[бастауыш мектеп]], фельдшерлік пункт, [[кітапхана]] мен селолық клуб, [[Айбас (Атырау облысы)|Айбаста]] [[кітапхана]] мен медициналық пункт қызмет жасайды.<ref>Жаңарған өңір. «Ағатай» баспасы 2011, ISBN 978-601-7018-76-4</ref> Тұрғылықты халық ауыз сумен қамтылған. == Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік == Ауылдық округ бойынша 83 шаруа қожалығы мен 342 жеке кәсіпкерлер жұмыс жасайды. Округ бойынша 5805 бас мүйізді [[ірі қара]], 8370 бас [[қой]], 2879 бас [[ешкі]], 5296 бас [[жылқы]], 2349 бас [[түйе]] малы бағып күтілуде.<ref>Исатай ауданы, Алматы "Сардар", 2018 ISBN 978-601-80678-6-0</ref> Тұщықұдықта 31 дүкен, 2 кафе-бар, 1 тойхана, 1 жанар-жағар май құю бекеті, 1 автокөлік тегершігін жөндеу шеберханасы, 2 шаштараз жұмыс жасайды. == Тұщықұдық селолық кеңес төрағалары, әкімдері: == Шәпен Нұрсүлтанов, Бұқарза Нысанғалиев, Әзен Хасанов, Ғизат Симатов, Мардаш Нұрекешов, Абдолла Құрманов, Бөлекбай Молдағалиев, Рапыш Бәлекова, Мақтым Оспанова, Ғалім Сатқанов, Едіге Мамаев, Сафиолла Рахметов, Мақсот Ідірісов, Хабиболла Құрманғалиев, Қаби Құспанов, Ибатолла Жұмағазиев, Амангелді Салахов, Дина Әмірова, Мүтиғолла Насиханов, Шеген Неталиев, Мәди Өтеғалиев. == Тұщықұдық ауылдық округінің жер-су атаулары == * '''Бегайдар''' — Нарын құмының бір бөлігі. Исатай ауданының солтүстік шығыс шекарасында. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Исатай ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Исатай ауданы ауылдық округтері]] qa7vbu77rt5cvasnu0oqdioswpoigjk 3603426 3603404 2026-05-11T17:15:42Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-28553-97|~2026-28553-97]] ([[User talk:~2026-28553-97|т]]) өңдемелерінен [[User:~2026-10874-50|~2026-10874-50]] соңғы нұсқасына қайтарды 3555149 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Тұщықұдық ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Исатай ауданы]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]] |Енеді = 3 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}5156 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = 4353,37<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G23TD00009M Исатай ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспарын бекіту туралы]</ref> |Әкімі = Арслан Амиров |Әкімдіктің мекенжайы = Тұщықұдық ауылы, Шәріпов көшесі, №2 ------ Жаңа ғимарат: Тұщықұдық ауылы, Дайырова көшесі №38А |Телефон коды = |Пошта индексі = }} {{мағына|Тұщықұдық ауылдық округі}} '''Тұщықұдық ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Исатай ауданы]]ндағы әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]], [[Айбас (Атырау облысы)|Айбас]], [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүй]] ауылдары кіреді. Орталығы – Тұщықұдық (Чапаев) ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. ''Бегайдар'' ауылы 2007 жылдан бастап Айбас ауылының құрамына енгізілген.<ref>[http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V07T0002506 Исатай ауданының әкімшілік-аумақтық бірлігіне өзгерістер енгізу туралы]</ref> == Халқы == [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 5156 адамды (2695 ер адам және 2461 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> {| align="center" class="standard" class="wikitable sortable" |+ ! |Елді мекен ! |Халқы,<br/>адам ([[1989 жыл|1989]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[1999 жыл|1999]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2009 жыл|2009]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2021 жыл|2021]]) !Халқы, адам ([[2025 жыл|2025]]) |----- | Тұщықұдық | align="right"| 3480 | align="right"| 3600 | align="right"| 4108 | align="right"| 4683 |4827 |----- | Айбас | align="right"| 146 | align="right"| 432 | align="right"| 562 | align="right"| 229 | |----- | ''Бегайдар'' | align="right"| 536 | align="right"| 224 | align="right"| - |----- | Қызылүй | align="right"| 22 | align="right"| 310 | align="right"| 347 | align="right"| 244 | |----- | ''Шәлік'' | align="right"| 131 | align="right"| - | align="right"| - |} == Тарихы == Тұщықұдық ауылдық округі тарихы 1801 жылдардан бастау алатын «Бөкей ордасы», 1812 жылдан «Бөкей хандығы», 1845 жылдан хандық билік ыдырап, Ішкі Орда атанған құрылымдардан бастау алады. Бөкей сұлтан Жайықтың батыс беткейіне көшіп шыққанында, алғашқы қоныстанған жері (Бөкей шешесі орны) осы селолық округ аумағы еді. 1831 ж. Хан жарлығымен 48 ауылдық болыс (84 старшындық) құрылымын құрады. Солардың бірі Нарын құмындағы №6 Тұщықұдық старшындығы деп аталады. Оның алғашқы старшыны болып руы [[Ер Қосай (ру)|Қосай]] Адай Айболат Шалқарұлы сайланады. 1845 ж. Астрахан губерниясы құрамында бес қисым, екі округ болған. Бұл басқару кезеңінде Тұщықұдық ауылының бір бөлегі [[Мақаш Шолтырұлы Бекмұхамедов|Мақаш Бекмұхамедов]] басқарған №2 округке, енді бір бөлігі №1 округке бағындырылды. №1 округгі Молдағали Шынтаев басқарған кезде округтің басқару кеңсесі Тұщықұдық ауылдық округі аумағындағы Сартөбе деген мекенге орналасыпты. 1928 ж. жаңа аудандар құрылған кезеңде Айбас, Бабан, Орпа, Дуаберген ауылдық кеңестерімен бірге Тұщықұдық ауылдық кеңесі де [[Есбол ауданы|Есбол (Индер)]] ауданы қарамағында болған. КСРО Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымындағы №1 сессиясының шешімімен 1938 ж. 15 қаңтарында Гурьев облысы құрылғанда Бақсай ауданы құрамында болған Тұщықұдық ауылдық кеңесі 1939 ж. 16 қазанында Новобогат ауданы қайта құрылған кезде осы жаңа ауданның құрамына енді. == Әлеуметтік нысандары == Ауылдық округте 3 мектеп, 1 [[балабақша]], мәдениет үйі, 1 дәрігерлік [[емхана]],2 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік пункт]], 4 [[кітапхана]], 1 байланыс бөлімшесі, 2 [[телефон стансасы]], аудандық саз және спорт мектептерінің филиалдары т.б. әлеуметтік нысандар халыққа қызмет жасайды. Ауыл мәдениетін өркендетуде Аққыстау халық театры, «Әжелер» ансамблі, «Балдырғандар» балалар оркестрі ұжымдары, көшпелі автоклубтар белсенді қызмет жасауда. Алыс елді мекендердің ішінде [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүйде]] [[бастауыш мектеп]], фельдшерлік пункт, [[кітапхана]] мен селолық клуб, [[Айбас (Атырау облысы)|Айбаста]] [[кітапхана]] мен медициналық пункт қызмет жасайды.<ref>Жаңарған өңір. «Ағатай» баспасы 2011, ISBN 978-601-7018-76-4</ref> Тұрғылықты халық ауыз сумен қамтылған. == Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік == Ауылдық округ бойынша 83 шаруа қожалығы мен 342 жеке кәсіпкерлер жұмыс жасайды. Округ бойынша 5805 бас мүйізді [[ірі қара]], 8370 бас [[қой]], 2879 бас [[ешкі]], 5296 бас [[жылқы]], 2349 бас [[түйе]] малы бағып күтілуде.<ref>Исатай ауданы, Алматы "Сардар", 2018 ISBN 978-601-80678-6-0</ref> Тұщықұдықта 31 дүкен, 2 кафе-бар, 1 тойхана, 1 жанар-жағар май құю бекеті, 1 автокөлік тегершігін жөндеу шеберханасы, 2 шаштараз жұмыс жасайды. == Тұщықұдық селолық кеңес төрағалары, әкімдері: == Шәпен Нұрсүлтанов, Бұқарза Нысанғалиев, Әзен Хасанов, Ғизат Симатов, Мардаш Нұрекешов, Абдолла Құрманов, Бөлекбай Молдағалиев, Рапыш Бәлекова, Мақтым Оспанова, Ғалім Сатқанов, Едіге Мамаев, Сафиолла Рахметов, Мақсот Ідірісов, Хабиболла Құрманғалиев, Қаби Құспанов, Ибатолла Жұмағазиев, Амангелді Салахов, Дина Әмірова, Мүтиғолла Насиханов, Шеген Неталиев, Мәди Өтеғалиев. == Тұщықұдық ауылдық округінің жер-су атаулары == * '''Бегайдар''' — Нарын құмының бір бөлігі. Исатай ауданының солтүстік шығыс шекарасында. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Исатай ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Исатай ауданы ауылдық округтері]] buumw2ifjyox81mqmrrd7wonk0kcl65 3603427 3603426 2026-05-11T17:16:01Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/1nter pares|1nter pares]] ([[User talk:1nter pares|т]]) өңдемелерінен [[User:~2026-28553-97|~2026-28553-97]] соңғы нұсқасына қайтарды 3603404 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Тұщықұдық ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Исатай ауданы]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]] |Енеді = 3 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}5304 |Санақ жылы = [[2025 жыл|2025]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = 4353,37<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G23TD00009M Исатай ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспарын бекіту туралы]</ref> |Әкімі = Арслан Амиров (2025-…) |Әкімдіктің мекенжайы = Тұщықұдық ауылы, Шәріпов көшесі, №2 ------ Жаңа ғимарат: Тұщықұдық ауылы, Дайырова көшесі №38А |Телефон коды = |Пошта индексі = }} {{мағына|Тұщықұдық ауылдық округі}} '''Тұщықұдық ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Исатай ауданы]]ндағы әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]], [[Айбас (Атырау облысы)|Айбас]], [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүй]] ауылдары кіреді. Орталығы – Тұщықұдық (Чапаев) ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. ''Бегайдар'' ауылы 2007 жылдан бастап Айбас ауылының құрамына енгізілген.<ref>[http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V07T0002506 Исатай ауданының әкімшілік-аумақтық бірлігіне өзгерістер енгізу туралы]</ref> == Халқы == [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 5156 адамды (2695 ер адам және 2461 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> {| align="center" class="standard" class="wikitable sortable" |+ ! |Елді мекен ! |Халқы,<br/>адам ([[1989 жыл|1989]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[1999 жыл|1999]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2009 жыл|2009]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2021 жыл|2021]]) !Халқы, адам ([[2025 жыл|2025]]) |----- | Тұщықұдық | align="right"| 3480 | align="right"| 3600 | align="right"| 4108 | align="right"| 4683 |4827 |----- | Айбас | align="right"| 146 | align="right"| 432 | align="right"| 562 | align="right"| 229 | |----- | ''Бегайдар'' | align="right"| 536 | align="right"| 224 | align="right"| - |----- | Қызылүй | align="right"| 22 | align="right"| 310 | align="right"| 347 | align="right"| 244 | |----- | ''Шәлік'' | align="right"| 131 | align="right"| - | align="right"| - |} == Тарихы == Тұщықұдық ауылдық округі тарихы 1801 жылдардан бастау алатын «Бөкей ордасы», 1812 жылдан «Бөкей хандығы», 1845 жылдан хандық билік ыдырап, Ішкі Орда атанған құрылымдардан бастау алады. Бөкей сұлтан Жайықтың батыс беткейіне көшіп шыққанында, алғашқы қоныстанған жері (Бөкей шешесі орны) осы селолық округ аумағы еді. 1831 ж. Хан жарлығымен 48 ауылдық болыс (84 старшындық) құрылымын құрады. Солардың бірі Нарын құмындағы №6 Тұщықұдық старшындығы деп аталады. Оның алғашқы старшыны болып руы [[Ер Қосай (ру)|Қосай]] Адай Айболат Шалқарұлы сайланады. 1845 ж. Астрахан губерниясы құрамында бес қисым, екі округ болған. Бұл басқару кезеңінде Тұщықұдық ауылының бір бөлегі [[Мақаш Шолтырұлы Бекмұхамедов|Мақаш Бекмұхамедов]] басқарған №2 округке, енді бір бөлігі №1 округке бағындырылды. №1 округгі Молдағали Шынтаев басқарған кезде округтің басқару кеңсесі Тұщықұдық ауылдық округі аумағындағы Сартөбе деген мекенге орналасыпты. 1928 ж. жаңа аудандар құрылған кезеңде Айбас, Бабан, Орпа, Дуаберген ауылдық кеңестерімен бірге Тұщықұдық ауылдық кеңесі де [[Есбол ауданы|Есбол (Индер)]] ауданы қарамағында болған. КСРО Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымындағы №1 сессиясының шешімімен 1938 ж. 15 қаңтарында Гурьев облысы құрылғанда Бақсай ауданы құрамында болған Тұщықұдық ауылдық кеңесі 1939 ж. 16 қазанында Новобогат ауданы қайта құрылған кезде осы жаңа ауданның құрамына енді. == Әлеуметтік нысандары == Ауылдық округте 3 мектеп, 1 [[балабақша]], мәдениет үйі, 1 дәрігерлік [[емхана]],2 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік пункт]], 4 [[кітапхана]], 1 байланыс бөлімшесі, 2 [[телефон стансасы]], аудандық саз және спорт мектептерінің филиалдары т.б. әлеуметтік нысандар халыққа қызмет жасайды. Ауыл мәдениетін өркендетуде Аққыстау халық театры, «Әжелер» ансамблі, «Балдырғандар» балалар оркестрі ұжымдары, көшпелі автоклубтар белсенді қызмет жасауда. Алыс елді мекендердің ішінде [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүйде]] [[бастауыш мектеп]], фельдшерлік пункт, [[кітапхана]] мен селолық клуб, [[Айбас (Атырау облысы)|Айбаста]] [[кітапхана]] мен медициналық пункт қызмет жасайды.<ref>Жаңарған өңір. «Ағатай» баспасы 2011, ISBN 978-601-7018-76-4</ref> Тұрғылықты халық ауыз сумен қамтылған. == Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік == Ауылдық округ бойынша 83 шаруа қожалығы мен 342 жеке кәсіпкерлер жұмыс жасайды. Округ бойынша 5805 бас мүйізді [[ірі қара]], 8370 бас [[қой]], 2879 бас [[ешкі]], 5296 бас [[жылқы]], 2349 бас [[түйе]] малы бағып күтілуде.<ref>Исатай ауданы, Алматы "Сардар", 2018 ISBN 978-601-80678-6-0</ref> Тұщықұдықта 31 дүкен, 2 кафе-бар, 1 тойхана, 1 жанар-жағар май құю бекеті, 1 автокөлік тегершігін жөндеу шеберханасы, 2 шаштараз жұмыс жасайды. == Тұщықұдық селолық кеңес төрағалары, әкімдері: == Шәпен Нұрсүлтанов, Бұқарза Нысанғалиев, Әзен Хасанов, Ғизат Симатов, Мардаш Нұрекешов, Абдолла Құрманов, Бөлекбай Молдағалиев, Рапыш Бәлекова, Мақтым Оспанова, Ғалім Сатқанов, Едіге Мамаев, Сафиолла Рахметов, Мақсот Ідірісов, Хабиболла Құрманғалиев, Қаби Құспанов, Ибатолла Жұмағазиев, Амангелді Салахов, Дина Әмірова, Мүтиғолла Насиханов, Шеген Неталиев, Мәди Өтеғалиев. == Тұщықұдық ауылдық округінің жер-су атаулары == * '''Бегайдар''' — Нарын құмының бір бөлігі. Исатай ауданының солтүстік шығыс шекарасында. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Исатай ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Исатай ауданы ауылдық округтері]] qa7vbu77rt5cvasnu0oqdioswpoigjk 3603428 3603427 2026-05-11T17:16:39Z 1nter pares 146705 /* */ 3603428 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Тұщықұдық ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Исатай ауданы]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]] |Енеді = 3 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}5304 |Санақ жылы = [[2025 жыл|2025]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = 4353,37<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G23TD00009M Исатай ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспарын бекіту туралы]</ref> |Әкімі = Арслан Амиров |Әкімдіктің мекенжайы = Тұщықұдық ауылы, Шәріпов көшесі, №2 ------ Жаңа ғимарат: Тұщықұдық ауылы, Дайырова көшесі №38А |Телефон коды = |Пошта индексі = }} {{мағына|Тұщықұдық ауылдық округі}} '''Тұщықұдық ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Исатай ауданы]]ндағы әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]], [[Айбас (Атырау облысы)|Айбас]], [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүй]] ауылдары кіреді. Орталығы – Тұщықұдық (Чапаев) ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. ''Бегайдар'' ауылы 2007 жылдан бастап Айбас ауылының құрамына енгізілген.<ref>[http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V07T0002506 Исатай ауданының әкімшілік-аумақтық бірлігіне өзгерістер енгізу туралы]</ref> == Халқы == [[2021 жыл|2021 жылғы]] санақ қорытындысы бойынша 5156 адамды (2695 ер адам және 2461 әйел адам) құрады.<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> {| align="center" class="standard" class="wikitable sortable" |+ ! |Елді мекен ! |Халқы,<br/>адам ([[1989 жыл|1989]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[1999 жыл|1999]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2009 жыл|2009]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2021 жыл|2021]]) !Халқы, адам ([[2025 жыл|2025]]) |----- | Тұщықұдық | align="right"| 3480 | align="right"| 3600 | align="right"| 4108 | align="right"| 4683 |4827 |----- | Айбас | align="right"| 146 | align="right"| 432 | align="right"| 562 | align="right"| 229 | |----- | ''Бегайдар'' | align="right"| 536 | align="right"| 224 | align="right"| - |----- | Қызылүй | align="right"| 22 | align="right"| 310 | align="right"| 347 | align="right"| 244 | |----- | ''Шәлік'' | align="right"| 131 | align="right"| - | align="right"| - |} == Тарихы == Тұщықұдық ауылдық округі тарихы 1801 жылдардан бастау алатын «Бөкей ордасы», 1812 жылдан «Бөкей хандығы», 1845 жылдан хандық билік ыдырап, Ішкі Орда атанған құрылымдардан бастау алады. Бөкей сұлтан Жайықтың батыс беткейіне көшіп шыққанында, алғашқы қоныстанған жері (Бөкей шешесі орны) осы селолық округ аумағы еді. 1831 ж. Хан жарлығымен 48 ауылдық болыс (84 старшындық) құрылымын құрады. Солардың бірі Нарын құмындағы №6 Тұщықұдық старшындығы деп аталады. Оның алғашқы старшыны болып руы [[Ер Қосай (ру)|Қосай]] Адай Айболат Шалқарұлы сайланады. 1845 ж. Астрахан губерниясы құрамында бес қисым, екі округ болған. Бұл басқару кезеңінде Тұщықұдық ауылының бір бөлегі [[Мақаш Шолтырұлы Бекмұхамедов|Мақаш Бекмұхамедов]] басқарған №2 округке, енді бір бөлігі №1 округке бағындырылды. №1 округгі Молдағали Шынтаев басқарған кезде округтің басқару кеңсесі Тұщықұдық ауылдық округі аумағындағы Сартөбе деген мекенге орналасыпты. 1928 ж. жаңа аудандар құрылған кезеңде Айбас, Бабан, Орпа, Дуаберген ауылдық кеңестерімен бірге Тұщықұдық ауылдық кеңесі де [[Есбол ауданы|Есбол (Индер)]] ауданы қарамағында болған. КСРО Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымындағы №1 сессиясының шешімімен 1938 ж. 15 қаңтарында Гурьев облысы құрылғанда Бақсай ауданы құрамында болған Тұщықұдық ауылдық кеңесі 1939 ж. 16 қазанында Новобогат ауданы қайта құрылған кезде осы жаңа ауданның құрамына енді. == Әлеуметтік нысандары == Ауылдық округте 3 мектеп, 1 [[балабақша]], мәдениет үйі, 1 дәрігерлік [[емхана]],2 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік пункт]], 4 [[кітапхана]], 1 байланыс бөлімшесі, 2 [[телефон стансасы]], аудандық саз және спорт мектептерінің филиалдары т.б. әлеуметтік нысандар халыққа қызмет жасайды. Ауыл мәдениетін өркендетуде Аққыстау халық театры, «Әжелер» ансамблі, «Балдырғандар» балалар оркестрі ұжымдары, көшпелі автоклубтар белсенді қызмет жасауда. Алыс елді мекендердің ішінде [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүйде]] [[бастауыш мектеп]], фельдшерлік пункт, [[кітапхана]] мен селолық клуб, [[Айбас (Атырау облысы)|Айбаста]] [[кітапхана]] мен медициналық пункт қызмет жасайды.<ref>Жаңарған өңір. «Ағатай» баспасы 2011, ISBN 978-601-7018-76-4</ref> Тұрғылықты халық ауыз сумен қамтылған. == Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік == Ауылдық округ бойынша 83 шаруа қожалығы мен 342 жеке кәсіпкерлер жұмыс жасайды. Округ бойынша 5805 бас мүйізді [[ірі қара]], 8370 бас [[қой]], 2879 бас [[ешкі]], 5296 бас [[жылқы]], 2349 бас [[түйе]] малы бағып күтілуде.<ref>Исатай ауданы, Алматы "Сардар", 2018 ISBN 978-601-80678-6-0</ref> Тұщықұдықта 31 дүкен, 2 кафе-бар, 1 тойхана, 1 жанар-жағар май құю бекеті, 1 автокөлік тегершігін жөндеу шеберханасы, 2 шаштараз жұмыс жасайды. == Тұщықұдық селолық кеңес төрағалары, әкімдері: == Шәпен Нұрсүлтанов, Бұқарза Нысанғалиев, Әзен Хасанов, Ғизат Симатов, Мардаш Нұрекешов, Абдолла Құрманов, Бөлекбай Молдағалиев, Рапыш Бәлекова, Мақтым Оспанова, Ғалім Сатқанов, Едіге Мамаев, Сафиолла Рахметов, Мақсот Ідірісов, Хабиболла Құрманғалиев, Қаби Құспанов, Ибатолла Жұмағазиев, Амангелді Салахов, Дина Әмірова, Мүтиғолла Насиханов, Шеген Неталиев, Мәди Өтеғалиев. == Тұщықұдық ауылдық округінің жер-су атаулары == * '''Бегайдар''' — Нарын құмының бір бөлігі. Исатай ауданының солтүстік шығыс шекарасында. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Исатай ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Исатай ауданы ауылдық округтері]] btpvcbz1jkmc5qdcm36gann1c1qd9qh 0 565454 3603677 2773585 2026-05-12T05:38:59Z TalgatSnow 143530 3603677 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = X жобасы |Шынайы атауы = Project X |Суреті = Икс жобасы.jpg |Сурет ені = |Жанры = [[Кинокомедия|комедия]] |Режиссёрі = [[Нима Нуризаде]] |Продюсері = [[Тодд Филлипс]] |Сценарист = [[Майкл Бэколл]]<br />[[Мэтт Дрейк]] |Актерлер = [[Томас Манн]]<br />[[Оливер Купер]]<br />[[Джонатан Дэниел Браун]]<br />[[Дэкс Флэйм]] |Операторы = [[Кен Сенг]] |Композиторы = |Компания = [[Warner Bros.]] |Бюджеті = 12 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name="Budget">{{cite news|first1=Steven |last1=Zeitchik | first2=Amy |last2=Kaufman|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2012/01/15/DD241MNQ0L.DTL |title= 'Found footage' premise mines box-office gold |publisher=[[Hearst Corporation]]| work = [[San Francisco Chronicle]] |date=January 16, 2012|accessdate=January 20, 2012| archiveurl = | archivedate = | deadurl=no}}</ref> |Түсім = 102 731 865 $<ref>[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=projectx2011.htm Project X (2012) - Box Office Mojo]</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[ағылшын тілі|ағылшынша]] |Ұзақтығы = 88 мин |Жыл = 2012 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 1636826 |Сайты = {{URL|http://projectxmovie.warnerbros.com/dvd/site|projectxmovie.com}} }} '''«X Жобасы»''' ({{lang-en|Project X}}) — 2012 жылы шыққан режиссёр [[Нима Нуризаде]] мен продюсер [[Тодд Филлипс]]тың жастарға арналған кинокомедиясы. Бұл фильм слоганы: «Сенің түсіңе де кірмеген - кеш». == Рөлдерде == *[[Томас Манн (актер)|Томас Манн]]—Томас Каб *[[Оливер Купер]]—Коста *[[Джонатан Дэниел Браун]]—Джей Би *[[Дэкс Флэйм]]—Дэкс|оператор *[[Кирби Блисс Блэнтон]]—Кирби| Томастың құрбысы *[[Брейди Хендер]]—Эверетт| күзетші *[[Ник Нервис]]—Тайлер| күзетші *[[Алексис Кнапп]]—Алексис *[[Майлз Теллер]]—Майлз *[[Питер Маккензи]]—мистер Каб|Томастың әкесі *[[Кэйтлин Далани]]—миссис Каб|Томастың анасы *[[Роб Эворс]]—Роб| Томастың көршісі *[[Рик Шапиро]]—Ти-Рик|есіртдилер *[[Мартин Клебба]]— жынданған қортық *[[Пит Гарднер]]— кештегі әке *[[Брендан Миллер]]—Брендан *[[Джимми Киммел]]—репортер *[[Джиллиан Рейнольдс]]—репортер == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|http://www.projectxthemovie.com}} * {{IMDb title|1636826|X жобасы}} * {{Mojo title|projectx2011|X жобасы}} [[Санат:АҚШ кинокомедиялары]] 6cckn8gtxwc17xmzo528bbpplnnkr8k 3603678 3603677 2026-05-12T05:39:48Z TalgatSnow 143530 3603678 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = X жобасы |Шынайы атауы = Project X |Суреті = Икс жобасы.jpg |Сурет ені = |Жанры = [[Кинокомедия|комедия]] |Режиссёрі = [[Нима Нуризаде]] |Продюсері = [[Тодд Филлипс]] |Сценарист = [[Майкл Бэколл]]<br />[[Мэтт Дрейк]] |Актерлер = [[Томас Манн (актер)|Томас Манн]]<br />[[Оливер Купер]]<br />[[Джонатан Дэниел Браун]]<br />[[Дэкс Флэйм]] |Операторы = [[Кен Сенг]] |Композиторы = |Компания = [[Warner Bros.]] |Бюджеті = 12 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name="Budget">{{cite news|first1=Steven |last1=Zeitchik | first2=Amy |last2=Kaufman|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2012/01/15/DD241MNQ0L.DTL |title= 'Found footage' premise mines box-office gold |publisher=[[Hearst Corporation]]| work = [[San Francisco Chronicle]] |date=January 16, 2012|accessdate=January 20, 2012| archiveurl = | archivedate = | deadurl=no}}</ref> |Түсім = 102 731 865 $<ref>[http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=projectx2011.htm Project X (2012) - Box Office Mojo]</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[ағылшын тілі|ағылшынша]] |Ұзақтығы = 88 мин |Жыл = 2012 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 1636826 |Сайты = {{URL|http://projectxmovie.warnerbros.com/dvd/site|projectxmovie.com}} }} '''«X Жобасы»''' ({{lang-en|Project X}}) — 2012 жылы шыққан режиссёр [[Нима Нуризаде]] мен продюсер [[Тодд Филлипс]]тың жастарға арналған кинокомедиясы. Бұл фильм слоганы: «Сенің түсіңе де кірмеген - кеш». == Рөлдерде == *[[Томас Манн (актер)|Томас Манн]]—Томас Каб *[[Оливер Купер]]—Коста *[[Джонатан Дэниел Браун]]—Джей Би *[[Дэкс Флэйм]]—Дэкс|оператор *[[Кирби Блисс Блэнтон]]—Кирби| Томастың құрбысы *[[Брейди Хендер]]—Эверетт| күзетші *[[Ник Нервис]]—Тайлер| күзетші *[[Алексис Кнапп]]—Алексис *[[Майлз Теллер]]—Майлз *[[Питер Маккензи]]—мистер Каб|Томастың әкесі *[[Кэйтлин Далани]]—миссис Каб|Томастың анасы *[[Роб Эворс]]—Роб| Томастың көршісі *[[Рик Шапиро]]—Ти-Рик|есіртдилер *[[Мартин Клебба]]— жынданған қортық *[[Пит Гарднер]]— кештегі әке *[[Брендан Миллер]]—Брендан *[[Джимми Киммел]]—репортер *[[Джиллиан Рейнольдс]]—репортер == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|http://www.projectxthemovie.com}} * {{IMDb title|1636826|X жобасы}} * {{Mojo title|projectx2011|X жобасы}} [[Санат:АҚШ кинокомедиялары]] gsztuchzvv7uje7hp157fza99gh3xxu 0 565713 3603808 3522561 2026-05-12T09:51:14Z MuratbekErkebulan 162992 3603808 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Тоқмақ |шынайы атауы = {{lang-ky|Токмок}} |сурет = Tokmok.jpg |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = Tokmak coa.svg |ту = Flag of Tokmok.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 100 |ту ені = 120 |lat_dir = |lat_deg = 42|lat_min = 49|lat_sec = 07 |lon_dir = |lon_deg = 75|lon_min = 18|lon_sec = 28 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 300 |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Шу облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1825 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1867 |жер аумағы = 55,35 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 800-850 |климаты = |ресми тілі = қырғыз тілі{{!}}қырғыз |тұрғыны = 71 443<ref name="Perep2009">[http://web.archive.org/web/20110810173103/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf Қырғыз Республикасының Ұлттық статистика комитеті. 2009 жылғы халық санағы.]</ref> |санақ жылы = 2021 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[қырғыздар]] - 46,8 % <br /> [[орыстар]] — 20,5% <br /> [[дүнгендер]] — 16,5% <br /> [[өзбектер]] — 8,6% <br /> [[татарлар]] — 1,9% <br /> [[ұйғырлар]] — 1,7% <br /> [[қазақтар]] — 1,1% <ref name="Perep2009">[http://web.archive.org/web/20110810173103/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf Қырғыз Республикасының Ұлттық статистика комитеті. 2009 жылғы халық санағы.]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6 |DST = |телефон коды = 996 3138 |пошта индексі = 722000 |пошта индекстері = |автомобиль коды = C, S, 08 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = |сайт тілі 2 = }} [[Сурет:Mešita_v_Tokmoku.jpg|нобай|Тоқмақтағы мешіт]] '''Тоқмақ''' ({{Lang-ky|Токмок}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Шу облысы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2003-2007 жылдары облыс орталығы болған. == Географиясы == [[Қырғызстан]]ның солтүстігінде, [[Шу аңғары]]нда, [[Шу (өзен)|Шу]] өзенінің сол жақ жағалауында орналасқан, өзен бойының қала аумағында Қырғызстан мен [[Қазақстан]] шекарасы өтеді. Тоқмақтан солтүстікке және оңтүстікке қарай [[Тянь-Шань]] сілемі: оңтүстікке — [[Қырғыз Алатауы|Қырғыз жотасы]], солтүстікке — [[Іле Алатауы]] созылып жатыр. == Тарихы == Қазіргі Тоқмақ ХІХ ғасырдың басында (1825-1830) [[Қоқан хандығы|Қоқан]] бекінісі ретінде құрылған болатын. Кейіннен, 1862 жылы бекіністі орыс әскерлері басып алып, қиратып тастады. Кейінірек, бұрынғы Қоқан бекіністерінің орнына орыс бекіністері қалана бастады. [[1864 жыл]] мамыр айының басында, Тоқмақ бекінісінің қирандыларының орнында Верныйдан келген полковник [[Михаил Григорьевич Черняев|Черняевтің]] отряды орналасты да [[1864 жыл]]ы 13 мамырда Тоқмақ орыс бекінісін орнықтырды. [[1867 жыл]]ы Тоқмақ қала статусына ие болды және Түркістан генерал-губернаторлығының [[Жетісу облысы]]ндағы өзімен аттас Тоқмақ уезінің орталығы болды. Уезд орталығы [[1878 жыл]]ы [[Бішкек|Пішпек]] қаласына ауыстырылды. Осыдан кейін Тоқмақ қала мәртебесінен айырылған болатын. [[1927 жыл]]ы Тоқмақ қайтадан қала мәртебесін алды. == Халқы == {| align="right" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !Жыл !Халық саны |- |[[2009 жыл|2009]] |53 231 |- |[[2003 жыл|2003]] |57 000 |- |[[1999 жыл|1999]] |59 409 |- |[[1989 жыл|1989]] |72 927 |- |[[1979 жыл|1979]] |58 003 |- |[[1970 жыл|1970]] |42 116 |- |[[1959 жыл|1959]] |28 806 |} 2009 жылғы Қырғызстанның халық санағы деректері бойынша: [[қырғыздар]] — 24911 адам немесе 46,8 %, [[орыстар]] — 10913 адам немесе 20,5%, [[Дүнгендер]] — 8790 адам (16,5%), [[өзбектер]] — 4556 адам немесе 8,6 %, сондай-ақ, [[татарлар]], [[ұйғырлар]], [[қазақтар]], [[немістер]], [[украиндар]] да тұрады<ref name="Этно2009.Чуй">[https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf Қырғызстан халқының санағы 2009.]</ref>. == Бауырлас қалалар == * {{flagicon|Ресей}} [[Волоколамск]], [[Ресей]]<ref>[http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921223116/http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |date=2016-09-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921223116/http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |date=2016-09-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921223116/http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |date=2016-09-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921223116/http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |date=2016-09-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921223116/http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |date=2016-09-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921223116/http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |date=2016-09-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921223116/http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |date=2016-09-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921223116/http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |date=2016-09-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921223116/http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |date=2016-09-21 }} Волоколамск и киргизский Токмак стали городами-побратимами{{ref-ru}}]</ref> * {{flagicon|Ресей}} [[Можайск]], [[Ресей]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://meria.tokmok.org/ Тоқмақ қаласының мэриясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404104920/http://meria.tokmok.org/ |date=2015-04-04 }} — Қалалық мэрия. * [http://kenesh.tokmok.org/ Тоқмақ қаласының кенеші] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151121062755/http://kenesh.tokmok.org/ |date=2015-11-21 }} — Қалалық кенеш. * [http://tokmok.org/ Тоқмақ қаласының жаңалықтары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012043212/http://forum.tokmok.org/ |date=2014-10-12 }} — Жаңалықтар сайты. * [http://forum.tokmok.org/ Тоқмақ қаласының форумы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012043212/http://forum.tokmok.org/ |date=2014-10-12 }} — Қалалық форум. {{Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі}} [[Санат:Қырғызстан қалалары]] [[Санат:Шу ауданы (Қырғызстан) елді мекендері]] 6iatgwejnvxkrnshnf12j7p8ce5f7iw 0 567448 3603446 3603055 2026-05-11T17:54:25Z Kasymov 10777 3603446 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бен Басс |шынайы есімі = {{lang-en|Ben Bass}} |сурет = CFC in LA (Ben Bass).jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні = 14.08.1968 |туған жері = [[Балтимор]], Мэриленд, АҚШ |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = {{актер|АҚШ}} |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1987-қазіргі уақыт |бағыты = |киностудия = |жұбайы = Лаура Карсуел (2011-2015) |серігі = <!-- үйленбеген, бірақ бірге жүрсе --> |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = <!-- отбасының, не әулетінің мақаласы болса --> |марапаттары = |imdb_id = |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = }} '''Бен Басс''' ({{lang-en|Ben Bass}}, [[14 тамыз]] [[1968 жыл]], [[Балтимор]], [[Мэриленд]] штаты, АҚШ) — америкалық актер. == Өмірбаяны == Басс [[1968 жыл]]ғы [[14 тамыз]]да [[Балтимор]] қаласында дүниеге келген. 7 жасында отбасымен бірге [[Ванкувер]] қаласына көшіп барған. Француз тілінде еркін сөйлейді. Басс Лондон музыка және драма өнері академиясы оқу орнында актерлік шеберлікті меңгерген. Ол онда көптеген қойылымдарда ойнаған, олардың қатарында Гамлет, Отелло, Қателіктер комедиясы, «Angry Housewives» және басқа да туындылар бар. == Мансабы == Бен өзінің телевизиялық мансабын 1987 жылы Джамп-стрит, 21 сериалында көріну арқылы бастады. Сонымен қатар ол Элвис Пресли кейпіне еніп, оның «Are You Lonesome Tonight?» әнін Charlottetown Festival фестивалінде, Принс-Эдуард аралы аумағында орындаған. 2004–2005 жылдары The Eleventh Hour сериалында ойнап, осы рөлі үшін «Джемини» сыйлығына ұсынылды. 2008 жылы Стать королями мини-сериалында пайда болды. Бұл рөлі үшін ол екінші рет «Джемини» сыйлығына ұсынылды. 2010 жылдан 2015 жылға дейін Копы-новобранцы сериалында Сэм Суарек рөлін сомдады. Осы рөлі үшін ол екі рет — 2014 және 2016 жылдары — «Джини» сыйлығына ұсынылды. == Жеке өмірі == 14 маусым 2011 жылы Лауре Карсвелл атты актрисаға үйленді. 2015 жылы олар ажырасып кеткен еді. == Фильмографиясы == {|class="wikitable sortable" |- ! Жыл ! Атауы ! Рөлі ! Мәлімет |- | rowspan=2|1987 | ''21 Jump Street'' | Леонард | 1 серия |- | ''Street Legal'' | Нью Мел | 1 серия |- | 1989 | ''Bordertown'' | Тревор Андрес | 2 серия |- | 1992 | "A Killer Among Friends'' | Стив | TV фильм |- | 1995 | ''Forever Knight'' | Хавьер Вахон | 13 серия |- | rowspan=3|1998 | "Cool, Dry Playce'' | Агент | |- | ''Bride of Chucky'' | Лейтенант Еллис | |- | ''Scandalous Me: The Jacqueline Susann Story'' | Рекс Рид | TV фильм |- | rowspan=5|1999 | ''Murder in a Small Town'' | Майкл | TV фильм |- | ''Beggars and Choosers'' | Брайан Пески | 29 серия |- | ''Da Vinci's Inquest'' | Рик Омелли (1999); Хардис Лауер (2001) | 2 серия |- | ''Bonanno: A Godfather's Story'' | | TV фильм<ref>[https://variety.com/1999/tv/reviews/bonanno-a-godfather-s-story-1117749992/ ''Bonanno: A Godfather’s Story'' review] by Ray Richmond at [[Variety (magazine)|variety.com]]</ref> |- | data-sort-value="Hunger, The" | ''The Hunger'' | Дейв | 1 серия |- | rowspan=6| 2000 | ''First Wave'' | Русс | 1 серия |- | ''Honey, I Shrunk the Kids: The TV Show'' | ND-3 Контроллер | 1 серия |- | ''Hollywood Off-Ramp'' | 1 серия | |- | ''Stargate SG-1'' | Дәрігер Стивен Рейнер | 1 серия |- | data-sort-value="6th Day, The" | ''The 6th Day'' | Bodyguard | |- | ''Big Sound'' | Дэррил | 8 серия |- | rowspan=3| 2001 | ''Strange Frequency'' | Том Уест | TV movie; Segment: Room Service |- | data-sort-value="Lone Gunmen, The" | ''The Lone Gunmen'' | Джош Гилнитс | 1 серия |- | ''Night Visions'' | Пол | 1 серия |- | rowspan=3|2002 | ''Jeremiah'' | Расмуссен | 1 серия |- | ''Monk'' | Гәвин Лойд | 2 серия |- | ''Tom Stone'' | Грәхәм Пирсон | 7 серия |- | rowspan=3| 2003 | data-sort-value="Twilight Zone, The" | ''Ымырт аймағы'' | Тревор Бләак | 1 серия |- | ''Bliss'' | Маркус | 1 серия |- | ''Dead Like Me'' | Крис Фридман | 1 серия |- | rowspan=3| 2004 | data-sort-value="Chris Isaak Show, The" | ''The Chris Isaak Show'' | Бен | 1 серия |- | data-sort-value="Love Crimes of Gillian Guess, The" | ''The Love Crimes of Gillian Guess'' | Питер Гилл | TV фильм<ref>[https://variety.com/2004/film/reviews/the-love-crimes-of-gillian-guess-1200529980/ ''The Love Crimes Of Gillian Guess'' review] by Ken Eisner at variety.com</ref> |- | data-sort-value="Eleventh Hour, The" | ''The Eleventh Hour'' | Хенри Шелли | 13 серия |- | 2005 | ''Queer as Folk'' | Тәд | 2 серия |- | 2006 | ''Last Exit'' | Дәвид | TV фильм<ref>{{Cite book|title=TV Guide|url=https://www.google.com/books/edition/TV_Guide/20TvAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Last+Exit%22+%22Kathleen+robertson%22&dq=%22Last+Exit%22+%22Kathleen+robertson%22&printsec=frontcover|publisher=Triangle Publications|date=2007|language=en}}</ref> |- | 2007 | ''Law & Order'' | Дәрігер Адам Воун | 1 серия |- | rowspan=3|2008 | ''Would Be Kings'' | Джейми Коллинс | TV мини-сериал |- | ''Flashpoint'' | Харлан Геддес | 1 серия |- | ''Dream'' | Жігіт | Қысқа рөл |- | 2010–2015 | ''Rookie Blue'' | Детектив Сэм Суерек | басты рөл |- | 2014 | data-sort-value="Good Sister, The" | ''The Good Sister'' | Джек | TV фильм |- | 2015 | ''Love's Complicated'' | Кинко Дублин | TV фильм |- | 2016 | ''Casual'' | Хәрри | 2 серия |- | 2017 | ''Үмітті сақта'' | Доуг Хейн | 1 серия |- | 2018 | data-sort-value="Detail, The"|''[[The Detail]]'' | Марк Сәвидж | 5 серия |- | 2020 | ''Burden of Truth'' | Саломон Стәффорд | 3 серия |- | 2022 | ''Pretty Hard Cases'' | Бред Майклс | 2 сезон |} ke921sfumv87kdpcbowi39ng3xzd515 3603447 3603446 2026-05-11T17:54:41Z Kasymov 10777 3603447 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Бен Басс |шынайы есімі = {{lang-en|Ben Bass}} |сурет = CFC in LA (Ben Bass).jpg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні = 14.08.1968 |туған жері = [[Балтимор]], Мэриленд, АҚШ |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = |мамандығы = {{актер|АҚШ}} |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1987-қазіргі уақыт |бағыты = |киностудия = |жұбайы = Лаура Карсуел (2011-2015) |серігі = <!-- үйленбеген, бірақ бірге жүрсе --> |ата-анасы = |туыстары = |отбасы = <!-- отбасының, не әулетінің мақаласы болса --> |марапаттары = |imdb_id = |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = }} '''Бен Басс''' ({{lang-en|Ben Bass}}, [[14 тамыз]] [[1968 жыл]], [[Балтимор]], [[Мэриленд]] штаты, АҚШ) — америкалық актер. == Өмірбаяны == Басс [[1968 жыл]]ғы [[14 тамыз]]да [[Балтимор]] қаласында дүниеге келген. 7 жасында отбасымен бірге [[Ванкувер]] қаласына көшіп барған. Француз тілінде еркін сөйлейді. Басс Лондон музыка және драма өнері академиясы оқу орнында актерлік шеберлікті меңгерген. Ол онда көптеген қойылымдарда ойнаған, олардың қатарында Гамлет, Отелло, Қателіктер комедиясы, «Angry Housewives» және басқа да туындылар бар. == Мансабы == Бен өзінің телевизиялық мансабын 1987 жылы Джамп-стрит, 21 сериалында көріну арқылы бастады. Сонымен қатар ол Элвис Пресли кейпіне еніп, оның «Are You Lonesome Tonight?» әнін Charlottetown Festival фестивалінде, Принс-Эдуард аралы аумағында орындаған. 2004–2005 жылдары The Eleventh Hour сериалында ойнап, осы рөлі үшін «Джемини» сыйлығына ұсынылды. 2008 жылы Стать королями мини-сериалында пайда болды. Бұл рөлі үшін ол екінші рет «Джемини» сыйлығына ұсынылды. 2010 жылдан 2015 жылға дейін Копы-новобранцы сериалында Сэм Суарек рөлін сомдады. Осы рөлі үшін ол екі рет — 2014 және 2016 жылдары — «Джини» сыйлығына ұсынылды. == Жеке өмірі == 14 маусым 2011 жылы Лауре Карсвелл атты актрисаға үйленді. 2015 жылы олар ажырасып кеткен еді. == Фильмографиясы == {|class="wikitable sortable" |- ! Жыл ! Атауы ! Рөлі ! Мәлімет |- | rowspan=2|1987 | ''21 Jump Street'' | Леонард | 1 серия |- | ''Street Legal'' | Нью Мел | 1 серия |- | 1989 | ''Bordertown'' | Тревор Андрес | 2 серия |- | 1992 | "A Killer Among Friends'' | Стив | TV фильм |- | 1995 | ''Forever Knight'' | Хавьер Вахон | 13 серия |- | rowspan=3|1998 | "Cool, Dry Playce'' | Агент | |- | ''Bride of Chucky'' | Лейтенант Еллис | |- | ''Scandalous Me: The Jacqueline Susann Story'' | Рекс Рид | TV фильм |- | rowspan=5|1999 | ''Murder in a Small Town'' | Майкл | TV фильм |- | ''Beggars and Choosers'' | Брайан Пески | 29 серия |- | ''Da Vinci's Inquest'' | Рик Омелли (1999); Хардис Лауер (2001) | 2 серия |- | ''Bonanno: A Godfather's Story'' | | TV фильм<ref>[https://variety.com/1999/tv/reviews/bonanno-a-godfather-s-story-1117749992/ ''Bonanno: A Godfather’s Story'' review] by Ray Richmond at [[Variety (magazine)|variety.com]]</ref> |- | data-sort-value="Hunger, The" | ''The Hunger'' | Дейв | 1 серия |- | rowspan=6| 2000 | ''First Wave'' | Русс | 1 серия |- | ''Honey, I Shrunk the Kids: The TV Show'' | ND-3 Контроллер | 1 серия |- | ''Hollywood Off-Ramp'' | 1 серия | |- | ''Stargate SG-1'' | Дәрігер Стивен Рейнер | 1 серия |- | data-sort-value="6th Day, The" | ''The 6th Day'' | Bodyguard | |- | ''Big Sound'' | Дэррил | 8 серия |- | rowspan=3| 2001 | ''Strange Frequency'' | Том Уест | TV movie; Segment: Room Service |- | data-sort-value="Lone Gunmen, The" | ''The Lone Gunmen'' | Джош Гилнитс | 1 серия |- | ''Night Visions'' | Пол | 1 серия |- | rowspan=3|2002 | ''Jeremiah'' | Расмуссен | 1 серия |- | ''Monk'' | Гәвин Лойд | 2 серия |- | ''Tom Stone'' | Грәхәм Пирсон | 7 серия |- | rowspan=3| 2003 | data-sort-value="Twilight Zone, The" | ''Ымырт аймағы'' | Тревор Бләак | 1 серия |- | ''Bliss'' | Маркус | 1 серия |- | ''Dead Like Me'' | Крис Фридман | 1 серия |- | rowspan=3| 2004 | data-sort-value="Chris Isaak Show, The" | ''The Chris Isaak Show'' | Бен | 1 серия |- | data-sort-value="Love Crimes of Gillian Guess, The" | ''The Love Crimes of Gillian Guess'' | Питер Гилл | TV фильм<ref>[https://variety.com/2004/film/reviews/the-love-crimes-of-gillian-guess-1200529980/ ''The Love Crimes Of Gillian Guess'' review] by Ken Eisner at variety.com</ref> |- | data-sort-value="Eleventh Hour, The" | ''The Eleventh Hour'' | Хенри Шелли | 13 серия |- | 2005 | ''Queer as Folk'' | Тәд | 2 серия |- | 2006 | ''Last Exit'' | Дәвид | TV фильм<ref>{{Cite book|title=TV Guide|url=https://www.google.com/books/edition/TV_Guide/20TvAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Last+Exit%22+%22Kathleen+robertson%22&dq=%22Last+Exit%22+%22Kathleen+robertson%22&printsec=frontcover|publisher=Triangle Publications|date=2007|language=en}}</ref> |- | 2007 | ''Law & Order'' | Дәрігер Адам Воун | 1 серия |- | rowspan=3|2008 | ''Would Be Kings'' | Джейми Коллинс | TV мини-сериал |- | ''Flashpoint'' | Харлан Геддес | 1 серия |- | ''Dream'' | Жігіт | Қысқа рөл |- | 2010–2015 | ''Rookie Blue'' | Детектив Сэм Суерек | басты рөл |- | 2014 | data-sort-value="Good Sister, The" | ''The Good Sister'' | Джек | TV фильм |- | 2015 | ''Love's Complicated'' | Кинко Дублин | TV фильм |- | 2016 | ''Casual'' | Хәрри | 2 серия |- | 2017 | ''Үмітті сақта'' | Доуг Хейн | 1 серия |- | 2018 | data-sort-value="Detail, The"|''[[The Detail]]'' | Марк Сәвидж | 5 серия |- | 2020 | ''Burden of Truth'' | Саломон Стәффорд | 3 серия |- | 2022 | ''Pretty Hard Cases'' | Бред Майклс | 2 сезон |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} f657zu3q75m7de65r9hmn69r4qfjlyw 0 568664 3603562 3600737 2026-05-12T01:05:34Z Айдос Қаракөз 179976 3603562 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Ebstorfer World Map (Samarcha — fragment).jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} '''Аримаспа''' — [[жартылай аңыз]]ға айналған сақ тайпаларының бірі.Алғаш рет бұл туралы грек тарихшысы Герадот дерек берген.Ол патша скифтерінен бөлініп шығып,қазіргі Қазақстанның солт-шығысын мекендеген иирка мен басқада скифтер туралы әңгімесін аяқтайдыда,Исседон тайпасы туралы баяндауға кіріседі.Оның шығысында «жалғыз көзді» аримаспалар онан әрірек «Алтын қорыған самрұқтар» тұрады деген. Б.з.б. 5 ғ. ортасында аримаспалар батысқа қарай көшіп, исседонды ығыстырған,ал исседон скифтерді қудалап, скифтер киммериялықтарды оңтүстік теңіз жағалауындағы ежелгі жерлерінен ығыстырып шыққан."Жалғыз көзді" аримаспалар жайындағы әңгімені грек-рим жазушылары қайталайды.Олар, бұл аңыз болмай, шындық болып көрінген,демек ,сол тайпаға тән этнографиялық ерекшелікті білдірген.Бұған қараған,сол тайпаның [[«жалғыз көзді»]] атануы адамдардың бет жүзін жартылай бояп немесе татуировкалап жүгіруінен болуы мүмкін.Олар мұны қасиетті,игі ниетті болып көріну үшін істеген.Мұндай әдет фракиялықтарда,дақтар мен сарматтарда, агатырларда,Енесейдің ежелгі қырғызында кең тараған.Бұл ғұрып 17 ғасырдағы Енесей тұрғындары туралы орыс құжаттарында кездеседі.Жергілікті ваеводаның мына жұрт неге «жалғыз көзді»? деген сұрағына олардың бір жақ беті көмірмен боялғандықтан бір көзі көрінбей тұр деген жауап болған.Герадоттың айтуынша аримаспа деген тайпаның атауы емес,тек сол халықтың грекша аталуы «arimа - жалғыз, spi - көз».Аримаспа шығыста Байкал көліне дейінгі жерді алып жатқан гипперборейлермен және «алтын қорыған самрұқтармен» Енесей алабы шектескендіктен,олардың мекен солт.Алтай деуге болады. [[Санат:Аңыздар]] 7ial9sjah7tnh24fomc6c8phjri7bkr 3603592 3603562 2026-05-12T01:33:56Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600737 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Ebstorfer World Map (Samarcha — fragment).jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} '''Аримаспа''' — [[жартылай аңыз]]ға айналған сақ тайпаларының бірі. Алғаш рет бұл туралы грек тарихшысы Герадот дерек берген. Ол патша скифтерінен бөлініп шығып, қазіргі Қазақстанның солт-шығысын мекендеген иирка мен басқада скифтер туралы әңгімесін аяқтайдыда, Исседон тайпасы туралы баяндауға кіріседі. Оның шығысында «жалғыз көзді» аримаспалар онан әрірек «Алтын қорыған самрұқтар» тұрады деген. Б.з.б. 5 ғ. ортасында аримаспалар батысқа қарай көшіп, исседонды ығыстырған, ал исседон скифтерді қудалап, скифтер киммериялықтарды оңтүстік теңіз жағалауындағы ежелгі жерлерінен ығыстырып шыққан. "Жалғыз көзді" аримаспалар жайындағы әңгімені грек-рим жазушылары қайталайды.Олар, бұл аңыз болмай, шындық болып көрінген, демек , сол тайпаға тән этнографиялық ерекшелікті білдірген. Бұған қараған, сол тайпаның [[«жалғыз көзді»]] атануы адамдардың бет жүзін жартылай бояп немесе татуировкалап жүгіруінен болуы мүмкін. Олар мұны қасиетті, игі ниетті болып көріну үшін істеген. Мұндай әдет фракиялықтарда, дақтар мен сарматтарда, агатырларда, Енесейдің ежелгі қырғызында кең тараған. Бұл ғұрып 17 ғасырдағы Енесей тұрғындары туралы орыс құжаттарында кездеседі. Жергілікті ваеводаның мына жұрт неге «жалғыз көзді»? деген сұрағына олардың бір жақ беті көмірмен боялғандықтан бір көзі көрінбей тұр деген жауап болған. Герадоттың айтуынша аримаспа деген тайпаның атауы емес, тек сол халықтың грекша аталуы «arimа - жалғыз, spi - көз». Аримаспа шығыста Байкал көліне дейінгі жерді алып жатқан гипперборейлермен және «алтын қорыған самрұқтармен» Енесей алабы шектескендіктен, олардың мекен солт. Алтай деуге болады. [[Санат:Аңыздар]] p82kps7q48mq1iehssw25790as80hxo 0 568801 3603536 3600029 2026-05-12T00:12:51Z Айдос Қаракөз 179976 3603536 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Alfred Russel Wallace Maull&Fox BNF Gallica.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Альфред Рассел Уоллес (ағылш. Alfred Russel Wallace; 8 қаңтар 1823 жыл, Аск, Монмутшир, Уэльс — [[7 қараша]] [[1913 жыл]], Бродстон, Дорсет, Англия) - британдық табиғаттанушы, зерттеуші, [[географ]], [[этнограф]] және [[биолог]]. == Жастық шағы мен білімі == 1823 жылы 8 қаңтарда Уэльстің Ленбадок ауылында дүниеге келген (Лланбадок) [[Монмутшир]]дегі [[АСК]] қаласының маңында,Томас Уоллес пен Мэри Энн Гриннеллдің тоғыз баласының жетіншісі.1828 жылы отбасы Альфред мектепте оқыған Хертфордқа көшті. 14 жасында қаржылық қиындықтарға байланысты ол мектепті тастап кетуге мәжбүр болды және үлкен ағасы Джонмен бірге [[Лондонға]] кетті. Лондонда ол [[Лондон механика институтында]] дәрістер тыңдайды.1837 жылы ол Лондоннан кетіп, басқа ағасы Уильямның шәкірті, сәулетші болып жұмыс істей бастады. Содан кейін ол жер қазушы, теміржол құрылысында мердігер, мектепте мұғалім болып жұмыс істеді. == Уоллестің сызығы == [[1850 жыл]]ы Уоллес,Генри Бейтспен бірге,Амазонка өзенінің бассейні мен Малай архипелагын зерттеген.Осы зерттеулер бойынша нәтижелерге сенсек, үлкен жаратылыстану қоры жиналып,Аустралияның фаунасын Азиялықтан ажырататын «Уоллес сызығы» атап өтілді. Уоллес, Индонезияның екі үлкен заманауи, бір-біріне жақын орналасқан аралдар: Бали мен Ломбок, зоогеографиялық қарама-қарсылығының ерекше айырмашылығына назар аударды.Бұл аралдар бұғазы арқылы бөлінген болса да,олардың ені ең тар нүктесінде кемінде 24 км, Англия мен Жапониядағы жануарларға қарағанда, олардың фауна әлемінде айырмашылық көбірек.Осыған ұқсас бөлу желісі болуын және орналасқан жерін 1857 жылы көрсеткен бірінші зерттеуші - орнитолог Филип Латли Склейтер болсада, қазіргі уақытта бұл зоогеографиялық сызық ( Австрия және Үнді-Малай фауна арасындағы ) «Уоллес сызығы» болып аталады. Уоллес өзінің еңбегін «Жануарлардың географиялық тарату» атты, 1876 жылы жазылған көп томды жұмысымен қорытындылады.Кейінірек,Уоллес бүкіл жер жүзін алты алты аймаққа ( зоогеографиялық аймақтарға ) бөлуді ұсынды. Олар: палеарктикалық, неарктикалық, эфиоптық, Шығыс (Үнді-Малай), Австралиялық және Неотропикалық. Бұл жағдаятқа қарап, Уоллесті зоогеографияның негізін қалаушы деп санауға болады. == Нағыз іріктеу == Малаккада малярияны қағып алып,Уоллес аурухана төсегінде, тірі қалуға неғұрлым қабілетті,ескі мальтузиан идеясын әлемдегі табиғат қолдану мүмкіндігі туралы ойлауға бастады.Осыны негізге алып, Дереу Англияға,атақты натуралист Чарльз Диккенске табиғи іріктеу ілімді дамытып, бапты жазып жіберді.Сол кезде «Түрлердің шығу тегі» революциялық жұмысын жазып жатқан Диккенс, Уоллестің жұмысын алғанда, Чарльз Лайельге,осындай екі адмның идеяларының арасындағы ұқсастықты ешқашан кездестірмегенін, және Уоллестің ашқан терминдері оның кітабының негіздері болатынын жазып жіберді. 1-ші шілде күні,1858 жылы үлкен жұртшылыққа - Линнейевски қоғам оқуларында, нағыз іріктеуге байланысты Дарвин мен Уоллестің жұмыстарынан алынған үзінді таныстырылды. <ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Валлас, Альфред Россель}}</ref> == Марапаттар == * Патшалық медалі (1868) * Француздық географиялық қоғам Алтын медалі  (1870) * Дарвин Медалі (1890) * Founder’s Medal (1830) * Линней Медалі (1892) * Копли медалі (1931) * Дарвин — Уоллестің алтын медалі  (1908) * Сіңірген еңбегі үшін  (1908) == Дереккөздер == # http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/biologiya/UOLLES_ALFRED_RASSEL.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023023612/http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/biologiya/UOLLES_ALFRED_RASSEL.html |date=2016-10-23 }} # http://biogeographers.dvo.ru/pages/0253.htm # http://elementy.ru/nauchno-populyarnaya_biblioteka/430846/Darvin_Uolles_Biograficheskie_paralleli haxaokmz11jyoz1hb0j5ygwdhfweoys 3603615 3603536 2026-05-12T01:35:51Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600029 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Alfred Russel Wallace Maull&Fox BNF Gallica.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Альфред Рассел Уоллес (ағылш. Alfred Russel Wallace; 8 қаңтар 1823 жыл, Аск, Монмутшир, Уэльс — [[7 қараша]] [[1913 жыл]], Бродстон, Дорсет, Англия) - британдық табиғаттанушы, зерттеуші, [[географ]], [[этнограф]] және [[биолог]]. == Жастық шағы мен білімі == 1823 жылы 8 қаңтарда Уэльстің Ленбадок ауылында дүниеге келген (Лланбадок) [[Монмутшир]]дегі [[АСК]] қаласының маңында, Томас Уоллес пен Мэри Энн Гриннеллдің тоғыз баласының жетіншісі. 1828 жылы отбасы Альфред мектепте оқыған Хертфордқа көшті. 14 жасында қаржылық қиындықтарға байланысты ол мектепті тастап кетуге мәжбүр болды және үлкен ағасы Джонмен бірге [[Лондонға]] кетті. Лондонда ол [[Лондон механика институтында]] дәрістер тыңдайды. 1837 жылы ол Лондоннан кетіп, басқа ағасы Уильямның шәкірті, сәулетші болып жұмыс істей бастады. Содан кейін ол жер қазушы, теміржол құрылысында мердігер, мектепте мұғалім болып жұмыс істеді. == Уоллестің сызығы == [[1850 жыл]]ы Уоллес, Генри Бейтспен бірге, Амазонка өзенінің бассейні мен Малай архипелагын зерттеген. Осы зерттеулер бойынша нәтижелерге сенсек, үлкен жаратылыстану қоры жиналып, Аустралияның фаунасын Азиялықтан ажырататын «Уоллес сызығы» атап өтілді. Уоллес, Индонезияның екі үлкен заманауи, бір-біріне жақын орналасқан аралдар: Бали мен Ломбок, зоогеографиялық қарама-қарсылығының ерекше айырмашылығына назар аударды. Бұл аралдар бұғазы арқылы бөлінген болса да, олардың ені ең тар нүктесінде кемінде 24 км, Англия мен Жапониядағы жануарларға қарағанда, олардың фауна әлемінде айырмашылық көбірек. Осыған ұқсас бөлу желісі болуын және орналасқан жерін 1857 жылы көрсеткен бірінші зерттеуші - орнитолог Филип Латли Склейтер болсада, қазіргі уақытта бұл зоогеографиялық сызық ( Австрия және Үнді-Малай фауна арасындағы ) «Уоллес сызығы» болып аталады. Уоллес өзінің еңбегін «Жануарлардың географиялық тарату» атты, 1876 жылы жазылған көп томды жұмысымен қорытындылады.Кейінірек, Уоллес бүкіл жер жүзін алты алты аймаққа ( зоогеографиялық аймақтарға ) бөлуді ұсынды. Олар: палеарктикалық, неарктикалық, эфиоптық, Шығыс (Үнді-Малай), Австралиялық және Неотропикалық. Бұл жағдаятқа қарап, Уоллесті зоогеографияның негізін қалаушы деп санауға болады. == Нағыз іріктеу == Малаккада малярияны қағып алып, Уоллес аурухана төсегінде, тірі қалуға неғұрлым қабілетті, ескі мальтузиан идеясын әлемдегі табиғат қолдану мүмкіндігі туралы ойлауға бастады. Осыны негізге алып, Дереу Англияға, атақты натуралист Чарльз Диккенске табиғи іріктеу ілімді дамытып, бапты жазып жіберді. Сол кезде «Түрлердің шығу тегі» революциялық жұмысын жазып жатқан Диккенс, Уоллестің жұмысын алғанда, Чарльз Лайельге, осындай екі адмның идеяларының арасындағы ұқсастықты ешқашан кездестірмегенін, және Уоллестің ашқан терминдері оның кітабының негіздері болатынын жазып жіберді. 1-ші шілде күні, 1858 жылы үлкен жұртшылыққа - Линнейевски қоғам оқуларында, нағыз іріктеуге байланысты Дарвин мен Уоллестің жұмыстарынан алынған үзінді таныстырылды. <ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Валлас, Альфред Россель}}</ref> == Марапаттар == * Патшалық медалі (1868) * Француздық географиялық қоғам Алтын медалі  (1870) * Дарвин Медалі (1890) * Founder’s Medal (1830) * Линней Медалі (1892) * Копли медалі (1931) * Дарвин — Уоллестің алтын медалі  (1908) * Сіңірген еңбегі үшін  (1908) == Дереккөздер == # http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/biologiya/UOLLES_ALFRED_RASSEL.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023023612/http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/biologiya/UOLLES_ALFRED_RASSEL.html |date=2016-10-23 }} # http://biogeographers.dvo.ru/pages/0253.htm # http://elementy.ru/nauchno-populyarnaya_biblioteka/430846/Darvin_Uolles_Biograficheskie_paralleli 815wfe2wadzwhera1wgqprgj4qc392p 0 569340 3603526 3600106 2026-05-11T23:51:05Z Айдос Қаракөз 179976 3603526 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Tokoname Akio Morita Library ac.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Акио Морита'''({{lang-ja|盛田昭夫}}; 26 қаңтар 1921, [[Нагоя]] – 3 қазан 1999,[[Токио]]) — [[Sony]] корпорациясының негізін қалаушы. Американдық философиялық қоғамның шетелдік мүшесі (1992).<ref>{{Cite web|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?smode=advanced;f1-date=1992;startDoc=21|title=APS Member History|website=web.archive.org|date=2022-04-24|access-date=2022-06-25|archive-date=2022-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424131044/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?smode=advanced;f1-date=1992;startDoc=21|url-status=unfit}}</ref> == Өмірбаяны == Осака физика-инженерлік университетті бітірді.Физикалық мамаңды бітіргеннен кейін Морита Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысып жапон флотында әскери жұмыс жасады.Оның жанұясы «сакэ» шығаруымен айналысқан. Әскери зерттеу комитетінде ол Масару Ибакамен танысқан.Сол уақытта Ибука өзіннің компаниясына жас пен талантты инженерлерді іздеген болатын. 7 мамыр 1946 жылы олар «Токио телекоммуникациондық инженерлік корпорацияны» (жапон тіліннен 東京通信工業 То:кё: цусин ко:гё:, «Тоцуко», Tokyo Tsushin Kogyo K.K.) ашты.Sony компанияның ізашары, шамамен 20 қызметкерлер және бастапқы капиталы тек 190000 иен болған корпорация ашылды.Сол кезде Ибука 38, ал Морита 25 жасына келді. 1949 жылы компания алғаш магнитті жазушы пленканы шығарды,ал 1950 жылы Жапонияда алғаш бірінші магнитафонды сатты.1957 жылы компания қалта радионы өңдірді, бір жылдан соң Sony (sonus — латынша, «дыбыс»,ал Sonny-boys — жапон жаргонынан, «гуілмен қозғалатын ұлдар») атына өзгерілді. 1960 жылы Sony алғаш транзитті теледидарды шығарды. 1961 жылы Sony Corporation of America Нью - Йорк қаласынның биржасының тізіміне кірген алғаш жапон компаниясы боп аталды.1989 жылы Sony Columbia Pictures киностудиясын сатып алды 1990 жылдың басында Акио Морита саясаткер Синтаро Исахароның «Япония, которая может сказать нет» эссенің бірлескен авторы болған нәтижесінде өзінің танымалдылығын алды.Исахаро Жапонияны бизнес облысында тәуелсізділікті алуға шақырды. 25 қараша 1994 жылы Морита Sony компаниясын тастап,теннис ойыннын нәтижесінде алған жарақатты бос уақытты емдеуге жұмсаған. Морита сонымен қатар 60-шы жылдары "мектептегі маңызды емес жетістіктер" кітабын жазды, онда оқу үлгерімі,бағалар және басқа да жетістіктер бизнес жүргізу қабілетінің деңгейін көрсетпейді және ешкімнің осы саладағы жетістігі мен сәтсіздігін болжауға мүмкіндік бермейді.Ол сондай-ақ Жапония экономикалық ұйымдар федерациясының вице — президенті болды (жапон. 経団連), Жапония мен АҚШ — тың экономикалық қатынастар тобының мүшесі ("данышпандар тобы" деп те аталады),ал 1992-1993 жылдары-комиссияның үшжақты азиялық бөлімшесінің төрағасы болған.<ref>{{Cite web |url=http://www.trilateral.org/go.cfm?do=page.view&pid=32 |title=Trilateral Commission Membership |access-date=2011-02-11 |archive-date=2014-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318092511/http://www.trilateral.org/go.cfm?do=Page.View&pid=32 |url-status=dead }}</ref> Акио Морита 1999 жылы 3 қазанда 78 жасында пневмониядан қайтыс болды. == Марапаттары == 1972 жылы Морита американдық жетістіктер академиясының "алтын табақ" сыйлығын алды.<ref>{{Cite web|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/|title=Golden Plate Awardees|lang=en-US|website=Academy of Achievement|access-date=2023-08-29|archive-date=2016-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20161215023909/https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/|url-status=live}}</ref> 1982 жылы Акио Морита Британдық Корольдік өнер қоғамы кез-келген ұлттың адамдарына өнерді,өндірісті және сауданы ілгерілетудегі ерекше еңбегі үшін берген Альберт медалімен марапатталған алғашқы жапон болды. Екі жылдан кейін ол беделді Француз Құрмет легионы орденіне ие болды,ал 1991 жылы Жапония императорының 1 — дәрежелі Қасиетті Қазына орденіне ие болды. 1998 жылы ол Time журналы бойынша 20-шы ғасырдағы ең ықпалды 20 іскер адамның тізіміндегі жалғыз азиялық болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} lxepsz9z0z0wjnrisrj56i13heut9lu 3603624 3603526 2026-05-12T01:36:19Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600106 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Tokoname Akio Morita Library ac.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Акио Морита''' ({{lang-ja|盛田昭夫}}; 26 қаңтар 1921, [[Нагоя]] – 3 қазан 1999, [[Токио]]) — [[Sony]] корпорациясының негізін қалаушы. Американдық философиялық қоғамның шетелдік мүшесі (1992).<ref>{{Cite web|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?smode=advanced;f1-date=1992;startDoc=21|title=APS Member History|website=web.archive.org|date=2022-04-24|access-date=2022-06-25|archive-date=2022-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424131044/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?smode=advanced;f1-date=1992;startDoc=21|url-status=unfit}}</ref> == Өмірбаяны == Осака физика-инженерлік университетті бітірді. Физикалық мамаңды бітіргеннен кейін Морита Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысып жапон флотында әскери жұмыс жасады. Оның жанұясы «сакэ» шығаруымен айналысқан. Әскери зерттеу комитетінде ол Масару Ибакамен танысқан. Сол уақытта Ибука өзіннің компаниясына жас пен талантты инженерлерді іздеген болатын. 7 мамыр 1946 жылы олар «Токио телекоммуникациондық инженерлік корпорацияны» (жапон тіліннен 東京通信工業 То:кё: цусин ко:гё:, «Тоцуко», Tokyo Tsushin Kogyo K.K.) ашты. Sony компанияның ізашары, шамамен 20 қызметкерлер және бастапқы капиталы тек 190000 иен болған корпорация ашылды.Сол кезде Ибука 38, ал Морита 25 жасына келді. 1949 жылы компания алғаш магнитті жазушы пленканы шығарды, ал 1950 жылы Жапонияда алғаш бірінші магнитафонды сатты.1957 жылы компания қалта радионы өңдірді, бір жылдан соң Sony (sonus — латынша, «дыбыс», ал Sonny-boys — жапон жаргонынан, «гуілмен қозғалатын ұлдар») атына өзгерілді. 1960 жылы Sony алғаш транзитті теледидарды шығарды. 1961 жылы Sony Corporation of America Нью - Йорк қаласынның биржасының тізіміне кірген алғаш жапон компаниясы боп аталды. 1989 жылы Sony Columbia Pictures киностудиясын сатып алды 1990 жылдың басында Акио Морита саясаткер Синтаро Исахароның «Япония, которая может сказать нет» эссенің бірлескен авторы болған нәтижесінде өзінің танымалдылығын алды. Исахаро Жапонияны бизнес облысында тәуелсізділікті алуға шақырды. 25 қараша 1994 жылы Морита Sony компаниясын тастап, теннис ойыннын нәтижесінде алған жарақатты бос уақытты емдеуге жұмсаған. Морита сонымен қатар 60-шы жылдары "мектептегі маңызды емес жетістіктер" кітабын жазды, онда оқу үлгерімі, бағалар және басқа да жетістіктер бизнес жүргізу қабілетінің деңгейін көрсетпейді және ешкімнің осы саладағы жетістігі мен сәтсіздігін болжауға мүмкіндік бермейді. Ол сондай-ақ Жапония экономикалық ұйымдар федерациясының вице — президенті болды (жапон. 経団連), Жапония мен АҚШ — тың экономикалық қатынастар тобының мүшесі ("данышпандар тобы" деп те аталады), ал 1992-1993 жылдары-комиссияның үшжақты азиялық бөлімшесінің төрағасы болған.<ref>{{Cite web |url=http://www.trilateral.org/go.cfm?do=page.view&pid=32 |title=Trilateral Commission Membership |access-date=2011-02-11 |archive-date=2014-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318092511/http://www.trilateral.org/go.cfm?do=Page.View&pid=32 |url-status=dead }}</ref> Акио Морита 1999 жылы 3 қазанда 78 жасында пневмониядан қайтыс болды. == Марапаттары == 1972 жылы Морита американдық жетістіктер академиясының "алтын табақ" сыйлығын алды.<ref>{{Cite web|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/|title=Golden Plate Awardees|lang=en-US|website=Academy of Achievement|access-date=2023-08-29|archive-date=2016-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20161215023909/https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/|url-status=live}}</ref> 1982 жылы Акио Морита Британдық Корольдік өнер қоғамы кез-келген ұлттың адамдарына өнерді, өндірісті және сауданы ілгерілетудегі ерекше еңбегі үшін берген Альберт медалімен марапатталған алғашқы жапон болды. Екі жылдан кейін ол беделді Француз Құрмет легионы орденіне ие болды, ал 1991 жылы Жапония императорының 1 — дәрежелі Қасиетті Қазына орденіне ие болды. 1998 жылы ол Time журналы бойынша 20-шы ғасырдағы ең ықпалды 20 іскер адамның тізіміндегі жалғыз азиялық болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} lra5f6jec696xyeua8u46v7jugfpikh 0 570493 3603547 3601393 2026-05-12T00:34:23Z Айдос Қаракөз 179976 3603547 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Аружан Джазильбекова''' — актриса, модель.1986 жылы 25 ақпанда Алматы қаласында өмірге келген.№105 халықаралық лингвистикалық гимназияны, Қазақстанның менеджмент институтын, экономика және стратегиялық болжау институтын (КИМЭП халықаралық журналистика факультеті, 2003—2007) бітірген.2004 жылғы Ford Models Supermodel of the World конкурсының жеңімпазы. Финал қорытындысы бойынша, қатысқан 50 елдің, 10 үздік қатарына енді.Аружан,әлемдік кутюрье және Еуропаның ең жарқын подиумдарында жұмыс істеген. Жергілікті «Advertising» журналының шеф-редакторы және PR-менеджері ретінде жұмыс атқарған.2010 жылы "Качели любви" атты қазақстандық режиссер Тоқтар Қарсақбаевтың картинасында басты рөлін орындау үшін киноиндустрияға шақырылды.Осы фильмнен бастап, Аружанның киноиндустрияда шеңбері кеңейіп,аты таныла басталды. Кейін,«Асель, достары мен құрбылары» жастар телесериалында,Аружан басты рөлге ие болған. [[Егор Кончаловский]]дің «Астана махаббатым менің» атты киносында басты рөлдердің бірінде сомдаған. * 2017 — Алтын Орда * 2016 — [[Анаға апарар жол]] * 2015 — Свадьба на троих * 2015 — Рэкетир 2: Возмездие * 2015 — Оралу * 2014 — Ограбоение по казахски * 2014 — Свободные птицы * 2014 — Хранители солнца * 2012 — Спасатель * 2010 — Асель, достары мен құрбылары * 2010 — Качели любви == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтеме == * https://brod.kz/persons/arujan_djazilbekova/ * http://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/post/299198/works/ tn4aclnie7vy7f0wzhr0qkzta177ujh 3603606 3603547 2026-05-12T01:35:14Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3573647 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Аружан Джазильбекова''' — актриса, модель. 1986 жылы 25 ақпанда Алматы қаласында өмірге келген. №105 халықаралық лингвистикалық гимназияны, Қазақстанның менеджмент институтын, экономика және стратегиялық болжау институтын (КИМЭП халықаралық журналистика факультеті, 2003—2007) бітірген. 2004 жылғы Ford Models Supermodel of the World конкурсының жеңімпазы. Финал қорытындысы бойынша, қатысқан 50 елдің, 10 үздік қатарына енді. Аружан, әлемдік кутюрье және Еуропаның ең жарқын подиумдарында жұмыс істеген. Жергілікті «Advertising» журналының шеф-редакторы және PR-менеджері ретінде жұмыс атқарған. 2010 жылы "Качели любви" атты қазақстандық режиссер Тоқтар Қарсақбаевтың картинасында басты рөлін орындау үшін киноиндустрияға шақырылды. Осы фильмнен бастап, Аружанның киноиндустрияда шеңбері кеңейіп, аты таныла басталды. Кейін, «Асель, достары мен құрбылары» жастар телесериалында, Аружан басты рөлге ие болған. [[Егор Кончаловский]]дің «Астана махаббатым менің» атты киносында басты рөлдердің бірінде сомдаған. * 2017 — Алтын Орда * 2016 — [[Анаға апарар жол]] * 2015 — Свадьба на троих * 2015 — Рэкетир 2: Возмездие * 2015 — Оралу * 2014 — Ограбоение по казахски * 2014 — Свободные птицы * 2014 — Хранители солнца * 2012 — Спасатель * 2010 — Асель, достары мен құрбылары * 2010 — Качели любви == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтеме == * https://brod.kz/persons/arujan_djazilbekova/ * http://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/post/299198/works/ eesc3zusvm1tdr4io1bn8iw1iknk1dg 0 571088 3603521 3598890 2026-05-11T23:36:11Z Айдос Қаракөз 179976 3603521 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} '''Аяка Умэда''' (жап. 梅田 彩佳 ''Умэда Аяка,'' 1989 жылы Жапония,Фукуока префектурасында 3 қаңтарда дүниеге келген)-жапон халқының идол-әншісі және актриса,AKB48 поп-группасының құрылғаннан бастап К құрамынын қатысушысы болып саналады.<ref>{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/members/|title=AKB48公式サイト｜メンバー情報|language=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060613072555/http://www.akb48.co.jp/members/|archive-date=2006-06-13|access-date=2010-12-05}}</ref> == Өмірбаяны == ; 2004 2004 жылдың қыркүйегінен бастап 2005 жылдың  қаңтар айына дейін өткен Morning Musumeнің 7-ші буынына байланысты байқауға қытысып,1-ші турдан өткен. ; 2006 Сәтті байқаудан өтіп,оп-оңай AKB48 тобының К құрамына кірді. 2006 жылдың қазан айының 25-ші жұздызында AKB48 тобының құрамында бірінші рет «Aitakatta» синглымен мейджорда сахнаға шықты. ; 2008 2008 жылдың 31 наурызынан бастап 2009 жылдың 4 сәуіріне дейін Аяка аяғына қатты зақым түсіріп алып,AKB48 тобынын құрамында бір жылдай өнерін көрсете алмады. ; 2009 2009 жылы Токио Тауэрда имидждік қыз атанған болатын.Оның қызметіне Токиның теле мұнарасында өтетін көптеген мерекелерге қатысу кірген. Мәселен, жағатын рәсімге қатысу.<ref>{{cite web|url=http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/akb48s-umeda-named-tokyo-tower-image-girl|title=AKB48's Umeda named Tokyo Tower image girl|language=en|archive-url=https://www.webcitation.org/68wkBQZYY?url=http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/akb48s-umeda-named-tokyo-tower-image-girl|archive-date=2012-07-06|access-date=2010-12-05|url-status=live}}</ref> ; 2010 2010 жылдың мамыр және маусым айларында өткен  AKB48 тобының 17-ші синглына қатысты саралауда  2499 дауыс жинап,32-ші орынға иеленеді.<ref>{{cite web | url = http://beauty.oricon.co.jp/news/77055/full/ | title = 「AKB48総選挙」で大波乱　大島優子が初戴冠で前田のV2阻止！ ニュース－ダイエット・エステ・美容のオリコンランキング | language = ja | access-date = 2010-12-10 | url-status = live | archive-date = 2012-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120311014927/http://beauty.oricon.co.jp/news/77055/full/ }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79340/full/ |title=AKB48、女性グループ史上初の2作連続初週売上50万枚超え ニュース-ORICON STYLE |access-date=2010-12-10 |archive-date=2012-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022170059/http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79340/full/ |url-status=live }}</ref> 2010 жылдың қыркүйек айынын 21-ші жұлдызында AKB48 тобының 19-ші синглына қатысты саралауда "қайшы, тас, қағаз" ойыны арқылы таңдалудың екінші раундында жеңіліске ұшырайды. == Басқа қызметі == * "Имиджевая девушка" Гран-при D1 2009 жылы * "Имиджевая девушка" Токионың теле мұнарасында 2009 және 2010 жылдары * Night View DJ, Токионың теле мұнарасында, Club333 (әрбір жұма сайын 19:30-дан 21:00-ге дейін) == Дискографиясы == === Синглдар === ==== AKB48 ==== * ''Aitakatta'' (жап. 会いたかった)&#x20; * ''Baby! Baby! Baby!'' ; Under Girls <div>Namida no Seesaw Game (жап. 涙のシーソーゲーム) (синглы AKB48 "Heavy Rotation")</div> ; Theater Girls * Hikouki Gumo (жап. ひこうき雲) (синглы AKB48 "RIVER")  * Boku no YELL (жап. 僕のYELL) (синглы AKB48 "Ponytail to Chouchou") ; DIVA * ''Nakeru Basho''(жап. 泣ける場所) (синглы AKB48 "Beginner") * Tsuki no Uragawa (жап. 月の裏側, "Обратная сторона луны") (18 мамыр 2011 жыл) == Театрда өнер көрсетуі == ; Юниттері ; Team K 1st Stage "PARTY ga Hajimaruyo" * ''Skirt, Hirari'' ; Team K 2nd Stage "Seishun Girls" * ''No Ame doubutsuen'' * ''Fushidara na natsu'' ; Team K 3rd Stage "Nounai Paradise" * ''MARIA'' ; Team K 4th Stage "Saishu Bell ga Naru" * ''Return Match'' ; Team K 5th Stage "Sakaagari" * ''End Roll'' ; Team K 6th Stage "RESET" * ''Kokoro no hashi no Sofa''&#x20; * ''Kiseki wa Maniawanai''&#x20;<div class="references-small"> == Дереккөздер == [[Санат:Жапония әншілері]] [[Санат:3 қаңтарда туғандар]] [[Санат:1989 жылы туғандар]] fiwl07var258903vhbhvrllz5x30jz6 3603629 3603521 2026-05-12T01:36:32Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3557559 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} '''Аяка Умэда''' (жап. 梅田 彩佳 ''Умэда Аяка,'' 1989 жылы Жапония, Фукуока префектурасында 3 қаңтарда дүниеге келген)-жапон халқының идол-әншісі және актриса, AKB48 поп-группасының құрылғаннан бастап К құрамынын қатысушысы болып саналады.<ref>{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/members/|title=AKB48公式サイト｜メンバー情報|language=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060613072555/http://www.akb48.co.jp/members/|archive-date=2006-06-13|access-date=2010-12-05}}</ref> == Өмірбаяны == ; 2004 2004 жылдың қыркүйегінен бастап 2005 жылдың  қаңтар айына дейін өткен Morning Musumeнің 7-ші буынына байланысты байқауға қытысып, 1-ші турдан өткен. ; 2006 Сәтті байқаудан өтіп, оп-оңай AKB48 тобының К құрамына кірді. 2006 жылдың қазан айының 25-ші жұздызында  AKB48 тобының құрамында бірінші рет «Aitakatta» синглымен мейджорда сахнаға шықты. ; 2008 2008 жылдың 31 наурызынан бастап 2009 жылдың 4 сәуіріне дейін Аяка аяғына қатты зақым түсіріп алып, AKB48 тобынын құрамында бір жылдай өнерін көрсете алмады. ; 2009 2009 жылы Токио Тауэрда имидждік қыз атанған болатын. Оның қызметіне Токиның теле мұнарасында өтетін көптеген мерекелерге қатысу кірген. Мәселен, жағатын рәсімге қатысу.<ref>{{cite web|url=http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/akb48s-umeda-named-tokyo-tower-image-girl|title=AKB48's Umeda named Tokyo Tower image girl|language=en|archive-url=https://www.webcitation.org/68wkBQZYY?url=http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/akb48s-umeda-named-tokyo-tower-image-girl|archive-date=2012-07-06|access-date=2010-12-05|url-status=live}}</ref> ; 2010 2010 жылдың мамыр және маусым айларында өткен  AKB48 тобының 17-ші синглына қатысты саралауда  2499 дауыс жинап, 32-ші орынға иеленеді.<ref>{{cite web | url = http://beauty.oricon.co.jp/news/77055/full/ | title = 「AKB48総選挙」で大波乱　大島優子が初戴冠で前田のV2阻止！ ニュース－ダイエット・エステ・美容のオリコンランキング | language = ja | access-date = 2010-12-10 | url-status = live | archive-date = 2012-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120311014927/http://beauty.oricon.co.jp/news/77055/full/ }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79340/full/ |title=AKB48、女性グループ史上初の2作連続初週売上50万枚超え ニュース-ORICON STYLE |access-date=2010-12-10 |archive-date=2012-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022170059/http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79340/full/ |url-status=live }}</ref> 2010 жылдың қыркүйек айынын 21-ші жұлдызында AKB48 тобының 19-ші синглына қатысты саралауда "қайшы, тас, қағаз" ойыны арқылы таңдалудың екінші раундында жеңіліске ұшырайды. == Басқа қызметі == * "Имиджевая девушка" Гран-при D1 2009 жылы * "Имиджевая девушка" Токионың теле мұнарасында 2009 және 2010 жылдары * Night View DJ, Токионың теле мұнарасында, Club333 (әрбір жұма сайын 19:30-дан 21:00-ге дейін) == Дискографиясы == === Синглдар === ==== AKB48 ==== * ''Aitakatta'' (жап. 会いたかった)&#x20; * ''Baby! Baby! Baby!'' ; Under Girls <div>Namida no Seesaw Game (жап. 涙のシーソーゲーム) (синглы AKB48 "Heavy Rotation")</div> ; Theater Girls * Hikouki Gumo (жап. ひこうき雲) (синглы AKB48 "RIVER")  * Boku no YELL (жап. 僕のYELL) (синглы AKB48 "Ponytail to Chouchou") ; DIVA * ''Nakeru Basho'' (жап. 泣ける場所) (синглы AKB48 "Beginner") * Tsuki no Uragawa (жап. 月の裏側, "Обратная сторона луны") (18 мамыр 2011 жыл) == Театрда өнер көрсетуі == ; Юниттері ; Team K 1st Stage "PARTY ga Hajimaruyo" * ''Skirt, Hirari'' ; Team K 2nd Stage "Seishun Girls" * ''No Ame doubutsuen'' * ''Fushidara na natsu'' ; Team K 3rd Stage "Nounai Paradise" * ''MARIA'' ; Team K 4th Stage "Saishu Bell ga Naru" * ''Return Match'' ; Team K 5th Stage "Sakaagari" * ''End Roll'' ; Team K 6th Stage "RESET" * ''Kokoro no hashi no Sofa''&#x20; * ''Kiseki wa Maniawanai''&#x20;<div class="references-small"> == Дереккөздер == [[Санат:Жапония әншілері]] [[Санат:3 қаңтарда туғандар]] [[Санат:1989 жылы туғандар]] bws0bvd7ui0olp7d3r3kmvyi06e95ov 0 571857 3603520 3550897 2026-05-11T23:33:55Z Айдос Қаракөз 179976 3603520 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2016}}''' Аяко Кавасуми''' (жап.  川澄 綾子'' Кавасуми Аяко,'' 1976 жылы 30 наурызда дүниеге келген) - жапон халқының [[J-Pop]]-әншісі және сэйю.Жапонияның астанасы-Токио қаласында туылған.Бейсбол ойының ұнатады және де  Yakult Swallows командасын жақсы көреді.Фортепианоны ойнай отырып, өз шеберлігін танытады. == Рөлдері == === Рөлін аниме-сериалдарда === ; 1997 * You ' re Under Arrest: Офицері (33-серия) ; 1998 * B Bidaman Bakugaiden V:  * Dokkiri Doctor: Икэда-сэнсэй  * DT Eightron: Фиа  * Guardian Angel Getten: Рисю  * Initial D: Нацуки Моги  * Neo Ranga: Ая  * Nico Star: Мельфина  * Princess Nine: Юки Адзума  * Serial Experiments Lain: Мика Ивакура  * Weiß Kreuz: Саяка ; 1999 * AD Police: To Serve and Protect: Кеко Мияно  * Black Heaven: Ринко  * Crayon Shin-chan: Аи Сутомэ  (339+ сериалары) * Crest of the Stars: Лафиэль Абриэль  * Hoshin Engi: Сине  * I ' m Gonna Be An Angel!: Сара  * Initial D: The Second Stage: Нацуки Моги  * Seraphim Call: Куруми Мацумото  * To Heart: Акари Камигиси  * Крутой учитель Онидзука:Томоко Номура, Наоко Идзуми ; 2000 * Argento Soma: Оператор  * Banner of the Stars: Лафиэль Абриэль  * Candidate for Goddess: Кадзухи Хикура  * Ceres, The Celestial Legend:Тидори Курума  * Gate Keepers: Рурико Икусава  * Ghost Stories: Ханако  * Mon Colle Knights: су періштесі  * NieA 7: Маюко Тигасаки ; 2001 * Angel Tales: Аюми тасбақасы * Banner of the Stars ІІ: Лафиэль Абриэль  * Comic Party: Акари  * Gene Shaft: Дольче Сайто  * Great Dangaioh: Манами Мисе  * Groove Adventure Rave: Эли  * Mahoromatic: Махоро Андо  * Muteki Ō Tri-Zenon: Курара  * Sister Princess: Тикагэ  * Zoids: New Century Zero: Ринон Торос  * Арена Періштелер: Каэдэ Сайто ; 2002 * Ai Yori Aoshi: Аой Сакураба * Azumanga Web Daioh: Аюми Касуга (Осака)  * Kanon: Каори Мисака  * Mahoromatic: Something More Beautiful: Махоро Андо  * Onegai Sensei: Койси Хэрикава  * Petite Princess Yucie: Эрмина  * Piano: Миу Номура  * RahXephon: Мэгуми Сито * Sister Princess: Тикагэ  * Tokyo Mew Mew: Жаклин ; 2003 * .hack//Legend of the Twilight: Хотару  * Ai Yori Aoshi Enishi: Аой Сакураба  * Angel Tales Chu: Тасбақа Аюми  * E ' s Otherwise: Рури  * Mahoromatic: Summer Special: Махоро Андо  * Onegai Twins!: Койси Хэрикава  * Popotan: Унаги  * Scrapped Princess: Уиния Честер ; 2004 * Genshiken: Канако Оно  * Girls Bravo First Season: Михару Сэна, Канака  * Initial D: The Fourth Stage: Нацуки Моги  * Kannazuki no Miko: Тиканэ Химемия  * Kujibiki Unbalance: Касуми Кисараги  * Kurau Phantom Memory: Курау Амами  * Ninin Ga Shinobuden: Каэдэ  * Samurai Champloo: Фуу  * This Ugly Yet Beautiful World: Хикари  * To Heart: Remember My Memories: Акари Камигиси ; 2005 * Atashin'chi: Эмико  * Banner of the Stars III: Лафиэль Абриэль  * Best Student Council: Саюри Хида  * Black Jack: Митиру  * Bokusatsu Tenshi Dokuro-chan: Сизуки Минаками  * Canvas 2 ~Niji Iro no Sketch~: Анна Хоусэн (10-ші серия)  * Fushigiboshi no Futagohime: Эльза  * Gallery Fake: Сара Харифа  * Girls Bravo Second Season: Михару Сэна, Канака  * Ginban Kaleidoscope: Тадзуса Сакурано  * Gunparade Orchestra: Сакаки Римэи  * He is my Master: Таками Сугита  * Hell Girl: Мисато Урано (5-ші серия)  * Kyo Kara Maoh!: Одлин  * Oku-sama wa Joshi Kōsei (My Wife is a High School Girl): Асами Онохара  * Petopeto-san: Кана Маэда  * Shakugan no Shana: Кадзуми Есида  * Starship Operators: Рио Мамия  * Strawberry Marshmallow: Matsuri Сакураги  * The King of Braves GaoGaiGar Final: Папиллон Нуар  * The Snow Queen: Герда  * Trinity Blood: Катерина (10 жасында) ; 2006 * .hack//Roots: Вул  * xxxHolic: Ран (9-ші серия)  * Angel Heart:Юмэ  * Fate/stay night: Сэйбер  * Fushigiboshi no Futagohime Gyu!: Эльза  * Kanon (2006): Каори Мисака  * Kujibiki Unbalance: Канако Оно  * Lovely Idol: Ая Хиватари  * Soukou no Strain: Сара  * Tsubasa: Reservoir Chronicle: Судзуран (33-ші серия)  * Yume Tsukai: Токо Мисима  * Zegapain : Сидзуно Мисаки  * Zero no Tsukaima: Генриетта ; 2007 * Bokusatsu Tenshi Dokuro-chan 2: Сидзуки Минагами  * Claymore: Елена D.  * Gray-man: Анжела, София  * Getsumento Heiki Mina: Сумирэ Нисиха, Мина Сивасу  * Genshiken 2: Канако Оно  * Hitohira: Ноно Итиносэ  * KimiKiss pure rouge: Томоко Кавада  * Kyoushirou to Towa no Sora: Каон  * Mokke: Сидзуру Хибара  * Nodame Cantabile: Мэгуми Нода Potemayo: Микан Нацу  * Princess Resurrection: Химэ  * Romeo x Juliet: Портия  * Shion no Ō: Сион Ясуока  * Shining Tears X Wind: Бланк Нейдж  * Shakugan no Shana Second: Кадзуми Есида  * Shinkyoku Soukai Polyphonica: Цугэ Юфинли  * Sky Girls: Отоха Сакурано  * Skull Man: Кирико Мамия  * Zero no Tsukaima: Futatsuki no Kishi: Генриетта  * Zombie-Loan: Комэ ; 2008 * Black Butler: Қыз бала (6-ші серия), Виктория ханшайымы * Kanokon: Тидзуру Минамото  * Kemeko Deluxe!: Фумико Кобаяси  * Kyouran Kazoku Nikki: Эру дәрігері * Macademi Wasshoi!: Энэй  * Nodame Cantabile: Paris Chapter: Мэгуми Нода  * Real Drive: Холон Shina Dark: Ноэл Дэ' Бутэ  * Skip Beat!: Рурико Мацунай  * To Love-Ru: Сақтар Тэндзеин  * Zero no Tsukaima: Princesses no Rondo: Генриетта ; 2009 * 07 Ghost:әпкесі Athena Hatsukoi Limited: Сумирэ Фудономия  * Hayate the Combat Butler!! — А-тян (10-ші серия)  * Maria-sama ga Miteru 4th season: Юко Хосокава  * Nodame Cantabile: Paris-Hen season 2: Мэгуми Нода  * Pandora Hearts: Алиса  * Pokémon: Diamond and Pearl: Galactic Battles: Урара (585-ші серия)  * Queen ' s Blade: Рейна  * Shinkyoku Soukai Polyphonica Crimson S: Цугэ Юфинли  * Tetsuwan Birdy: Decode Season 2: Секо * The Tower of Druaga: The Sword of Uruk: Кириэ  * To Aru Majutsu no Index: Лаура Стюарт ; 2010 * Nodame Cantabile: Finale: Нодамэ * Ladies versus Butlers!: Тотоми Сайке  * The Qwaser of Stigmata: Миюри Цудзидо  * Gintama: Гэдомар  * Kaichou wa Maid-sama!: Аюдзава Минако ===  Толық метражды анимедегі дыбысталу === * Ah! My Goddess: The Movie: Морган Ле Фей  * Initial D Third Stage: Нацуки Моги  * Kino's Journey: Country of Illness -For You-: Инерция  * Crayon Shin-chan: оны rumble in the Jungle: Сайтомэ Аи  * Shakugan no Shana movie: Кадзуми Есида  * Brave Story: Жұмбақ қыз  * Sin: The Movie: Элис Стюарт  * .hack//G. U. Trilogy: Атоли  * Fate/stay night: Unlimited Blade Works: Сэйбер === OVA === * Tristia of the Deep-Blue Sea: Нанока Фланка  * Ichigo Mashimaro OVA: Maцури Сакураги  * Ichigo Mashimaro Encore: Maцури Сакураги * Usagi-chan de Cue: Мику  * Kai Toh Ran Ma: The Animation: Маюра  * Gundam Evolve: Юрии Адзисах  (9-ші эпизод)  * Shakugan no Shana Special: Кадзуми Есида  * Sky Girls OVA: Отоха Сакурано  * Banner of the Stars III: Лафиэль Абриэль  * Dai Mahō Tōge: Анэго  * Angel Sanctuary: Сара  * Мудо Tournament of the Gods: Сидзуку ханшайымы * .hack//G. U. Returner: Атоли  * Nakoruru ~Ano Hito kara no Okurimono~: Манари  * Bokusatsu Tenshi Dokuro-chan: Сидзуки Минагами  * The King of Braves GaoGaiGar Final OVA: Папиллон Нуар  * One: Kagayaku Kisetsu e: Мидзука Нагамори  * Sorcerer on the Rocks: Тару-Хо  * Starlight Scramble Ren'ai Kohosei: Мэгуми === Ойындардағы дыбысталуы === * .hack//G.U.: Атоли  * Aitakute... Your Smiles in My Heart: Сэнна Ниномия  * Asobi ni Iku Yo! -Chikyu Pinch no Konyaku Sengen-: Эрису  * Baldr Force EXE: Цукина Сасагири  * Blue Dragon: Клюкэ  * Crayon Shin-chan: Kids Station!: Сайтомэ Аи  * Cross Tantei Monogatari: Сато Хирокаватэ  * Dead or Alive: Кокоро  * Dragon Shadow Spell: Мириям  * Ehrgeiz: Юко Кисибодзин  * Project Zero II: Crimson Butterfly: Маю Амакура  * Fate/Grand Order: Энн Бонни  * Forever Kingdom: Фаина  * Future GPX Cyber Formula: A New Challenger: Рэна Юки  * Future GPX Cyber Formula: Road to the Infinity series: Рэна Юки  * Gatekeepers 1970: Рурико Икудзава  * Gensou no Artemis: Микото Кудзу  * Goemon: Shin Sedai Shuumei: Эбису  * Gokujō Seitokai: Саюри Хида  * Kikou Heidan J-Phoenix II: Риса  * KimiKiss: Томоко Кавада  * King of Fighters: Хинако Сидзё  * Kita e: White Illumination: Хаяка Сакуё  * Ichigo Mashimaro: Мацури Сакураги  * Initial D Special Stage: Нацуки Моги  * Mana Khemia: Alchemists of Al-Revis: Изольда Шиллинг  * Mana Khemia 2: Ochita Gakuen to Renkinjutsushi-tachi: Улрика Майберг  * Namco x Capcom: Сабину, and Чудесная Момо  * Neosphere of the Deep-Blue Sky: Нанока Фланка  * Odin Sphere: Гведолун  * One: Kagayaku Kisetsu e: Юкими Миями  * Only You - Re cross: Акидуки  * Oni: Синатама  * Phantasy Star Universe: Ло, Лумия Вэбер  * Piece of Wonder: Аманэ Саёдзи  * Popotan: Унаги  * Princess Maker 4: Райз Дорбас  * Shikigami no Shiro: Юки Саё  * Sister Princess: Тикагэ  * SNOW: Сумино Юкидуки  * Tales of Legendia: Грунэ, Шварц  * To Heart: Акари Камигиси  * Trauma Center: Second Opinion: Анги Томсон/Блэквелл  * Tristia of the Deep-Blue Sea: Нанока Фланка  * Valkyrie Profile 2: Silmeria: Сильмерия  * Wild Arms: The 4th Detonator: Юлия Атрэйдэ  * Wrestle Angels: Survivor: Тигуса Юки  * You That Become A Memory ~Memories Off~: Исаго Наруми == Вокал в аниме == * Banner of the Stars ІІ : Farewell to my love (ED)  * Best Student Council : Koi suru miracle  * (ED2) Brave King GaoGaiGar Final (OAV) : Itsuka Hoshi no Umi de (ED 2)  * Denshin Mamotte Shugogetten (OAV) : Hoshigami Rishu-deshi (ED2)  * Ichigo Mashimaro (OAV) : TAkkan berry berry (OP) * Ichigo Mashimaro Encore (OAV) : Ichigo Splash (OP)  * Kemeko Deluxe! : Kemeko Deluxe! (OP)  * Mahoromatic — Automatic Maiden : Kaerimichi (OP)  * Mahoromatic: Something More Beautiful : Soreiyu (OP)  * Mahoromatic: Summer Special : Soreiyu (OP)  * Oku-sama wa Joshi Kousei : Ai no Koneko, Love Love! Chu Chu  * ONE ~Kagayaku Kisetsu e~ (OAV) : Kono mama ga ii yo (ED 4-ші эпизод)  * Petite Princess Yucie : Egao no Tensai (OP)  * Piano : музыка...to you" (OP)  * Queen ' s Blade -Rurō no Senshi- : Omoide to Yakusoku (ED)  * Seraphim Call : Arubamu (ED10)  * Starlight Scramble Renai Kouhosei (OAV) : Love One ' s Home  * Strawberry Marshmallow : Ichigo Complete (OP)  * This Ugly Yet Beautiful World : Kimini Aete (ED 12-ші эпизод)  * To Heart : Yell (ED)  * Yume Tsukai : Kodou (ED) [[Санат:Жапония әншілері]] [[Санат:30 наурызда туғандар]] [[Санат:1976 жылы туғандар]] okzy796zljzm9gwlzh7ppmnyoibwwjf 3603630 3603520 2026-05-12T01:36:35Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Абдираимова Эльмира Кайрлиевна|Абдираимова Эльмира Кайрлиевна]] соңғы нұсқасына қайтарды 3550897 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2016}}''' Аяко Кавасуми''' (жап.  川澄 綾子'' Кавасуми Аяко,'' 1976 жылы 30 наурызда дүниеге келген) - жапон халқының [[J-Pop]]-әншісі және сэйю. Жапонияның астанасы-Токио қаласында туылған. Бейсбол ойының ұнатады және де  Yakult Swallows командасын жақсы көреді. Фортепианоны ойнай отырып, өз шеберлігін танытады. == Рөлдері == === Рөлін аниме-сериалдарда === ; 1997 * You ' re Under Arrest: Офицері (33-серия) ; 1998 * B Bidaman Bakugaiden V:  * Dokkiri Doctor: Икэда-сэнсэй  * DT Eightron: Фиа  * Guardian Angel Getten: Рисю  * Initial D: Нацуки Моги  * Neo Ranga: Ая  * Nico Star: Мельфина  * Princess Nine: Юки Адзума  * Serial Experiments Lain: Мика Ивакура  * Weiß Kreuz: Саяка ; 1999 * AD Police: To Serve and Protect: Кеко Мияно  * Black Heaven: Ринко  * Crayon Shin-chan: Аи Сутомэ  (339+ сериалары) * Crest of the Stars: Лафиэль Абриэль  * Hoshin Engi: Сине  * I ' m Gonna Be An Angel!: Сара  * Initial D: The Second Stage: Нацуки Моги  * Seraphim Call: Куруми Мацумото  * To Heart: Акари Камигиси  * Крутой учитель Онидзука: Томоко Номура, Наоко Идзуми ; 2000 * Argento Soma: Оператор  * Banner of the Stars: Лафиэль Абриэль  * Candidate for Goddess: Кадзухи Хикура  * Ceres, The Celestial Legend: Тидори Курума  * Gate Keepers: Рурико Икусава  * Ghost Stories: Ханако  * Mon Colle Knights: су періштесі  * NieA 7: Маюко Тигасаки ; 2001 * Angel Tales: Аюми тасбақасы * Banner of the Stars ІІ: Лафиэль Абриэль  * Comic Party: Акари  * Gene Shaft: Дольче Сайто  * Great Dangaioh: Манами Мисе  * Groove Adventure Rave: Эли  * Mahoromatic: Махоро Андо  * Muteki Ō Tri-Zenon: Курара  * Sister Princess: Тикагэ  * Zoids: New Century Zero: Ринон Торос  * Арена Періштелер: Каэдэ Сайто ; 2002 * Ai Yori Aoshi: Аой Сакураба * Azumanga Web Daioh: Аюми Касуга (Осака)  * Kanon: Каори Мисака  * Mahoromatic: Something More Beautiful: Махоро Андо  * Onegai Sensei: Койси Хэрикава  * Petite Princess Yucie: Эрмина  * Piano: Миу Номура  * RahXephon: Мэгуми Сито * Sister Princess: Тикагэ  * Tokyo Mew Mew: Жаклин ; 2003 * .hack//Legend of the Twilight: Хотару  * Ai Yori Aoshi Enishi: Аой Сакураба  * Angel Tales Chu: Тасбақа Аюми  * E ' s Otherwise: Рури  * Mahoromatic: Summer Special: Махоро Андо  * Onegai Twins!: Койси Хэрикава  * Popotan: Унаги  * Scrapped Princess: Уиния Честер ; 2004 * Genshiken: Канако Оно  * Girls Bravo First Season: Михару Сэна, Канака  * Initial D: The Fourth Stage: Нацуки Моги  * Kannazuki no Miko: Тиканэ Химемия  * Kujibiki Unbalance: Касуми Кисараги  * Kurau Phantom Memory: Курау Амами  * Ninin Ga Shinobuden: Каэдэ  * Samurai Champloo: Фуу  * This Ugly Yet Beautiful World: Хикари  * To Heart: Remember My Memories: Акари Камигиси ; 2005 * Atashin'chi: Эмико  * Banner of the Stars III: Лафиэль Абриэль  * Best Student Council: Саюри Хида  * Black Jack: Митиру  * Bokusatsu Tenshi Dokuro-chan: Сизуки Минаками  * Canvas 2 ~Niji Iro no Sketch~: Анна Хоусэн (10-ші серия)  * Fushigiboshi no Futagohime: Эльза  * Gallery Fake: Сара Харифа  * Girls Bravo Second Season: Михару Сэна, Канака  * Ginban Kaleidoscope: Тадзуса Сакурано  * Gunparade Orchestra: Сакаки Римэи  * He is my Master: Таками Сугита  * Hell Girl: Мисато Урано (5-ші серия)  * Kyo Kara Maoh!: Одлин  * Oku-sama wa Joshi Kōsei (My Wife is a High School Girl): Асами Онохара  * Petopeto-san: Кана Маэда  * Shakugan no Shana: Кадзуми Есида  * Starship Operators: Рио Мамия  * Strawberry Marshmallow: Matsuri Сакураги  * The King of Braves GaoGaiGar Final: Папиллон Нуар  * The Snow Queen: Герда  * Trinity Blood: Катерина (10 жасында) ; 2006 * .hack//Roots: Вул  * xxxHolic: Ран (9-ші серия)  * Angel Heart:Юмэ  * Fate/stay night: Сэйбер  * Fushigiboshi no Futagohime Gyu!: Эльза  * Kanon (2006): Каори Мисака  * Kujibiki Unbalance: Канако Оно  * Lovely Idol: Ая Хиватари  * Soukou no Strain: Сара  * Tsubasa: Reservoir Chronicle: Судзуран (33-ші серия)  * Yume Tsukai: Токо Мисима  * Zegapain : Сидзуно Мисаки  * Zero no Tsukaima: Генриетта ; 2007 * Bokusatsu Tenshi Dokuro-chan 2: Сидзуки Минагами  * Claymore: Елена D.  * Gray-man: Анжела, София  * Getsumento Heiki Mina: Сумирэ Нисиха, Мина Сивасу  * Genshiken 2: Канако Оно  * Hitohira: Ноно Итиносэ  * KimiKiss pure rouge: Томоко Кавада  * Kyoushirou to Towa no Sora: Каон  * Mokke: Сидзуру Хибара  * Nodame Cantabile: Мэгуми Нода Potemayo: Микан Нацу  * Princess Resurrection: Химэ  * Romeo x Juliet: Портия  * Shion no Ō: Сион Ясуока  * Shining Tears X Wind: Бланк Нейдж  * Shakugan no Shana Second: Кадзуми Есида  * Shinkyoku Soukai Polyphonica: Цугэ Юфинли  * Sky Girls: Отоха Сакурано  * Skull Man: Кирико Мамия  * Zero no Tsukaima: Futatsuki no Kishi: Генриетта  * Zombie-Loan: Комэ ; 2008 * Black Butler: Қыз бала (6-ші серия), Виктория ханшайымы * Kanokon: Тидзуру Минамото  * Kemeko Deluxe!: Фумико Кобаяси  * Kyouran Kazoku Nikki: Эру дәрігері * Macademi Wasshoi!: Энэй  * Nodame Cantabile: Paris Chapter: Мэгуми Нода  * Real Drive: Холон Shina Dark: Ноэл Дэ' Бутэ  * Skip Beat!: Рурико Мацунай  * To Love-Ru: Сақтар Тэндзеин  * Zero no Tsukaima: Princesses no Rondo: Генриетта ; 2009 * 07 Ghost: әпкесі Athena Hatsukoi Limited: Сумирэ Фудономия  * Hayate the Combat Butler!! — А-тян (10-ші серия)  * Maria-sama ga Miteru 4th season: Юко Хосокава  * Nodame Cantabile: Paris-Hen season 2: Мэгуми Нода  * Pandora Hearts: Алиса  * Pokémon: Diamond and Pearl: Galactic Battles: Урара (585-ші серия)  * Queen ' s Blade: Рейна  * Shinkyoku Soukai Polyphonica Crimson S: Цугэ Юфинли  * Tetsuwan Birdy: Decode Season 2: Секо * The Tower of Druaga: The Sword of Uruk: Кириэ  * To Aru Majutsu no Index: Лаура Стюарт ; 2010 * Nodame Cantabile: Finale: Нодамэ * Ladies versus Butlers!: Тотоми Сайке  * The Qwaser of Stigmata: Миюри Цудзидо  * Gintama: Гэдомар  * Kaichou wa Maid-sama!: Аюдзава Минако ===  Толық метражды анимедегі дыбысталу === * Ah! My Goddess: The Movie: Морган Ле Фей  * Initial D Third Stage: Нацуки Моги  * Kino's Journey: Country of Illness -For You-: Инерция  * Crayon Shin-chan: оны rumble in the Jungle: Сайтомэ Аи  * Shakugan no Shana movie: Кадзуми Есида  * Brave Story: Жұмбақ қыз  * Sin: The Movie: Элис Стюарт  * .hack//G. U. Trilogy: Атоли  * Fate/stay night: Unlimited Blade Works: Сэйбер === OVA === * Tristia of the Deep-Blue Sea: Нанока Фланка  * Ichigo Mashimaro OVA: Maцури Сакураги  * Ichigo Mashimaro Encore: Maцури Сакураги * Usagi-chan de Cue: Мику  * Kai Toh Ran Ma: The Animation: Маюра  * Gundam Evolve: Юрии Адзисах  (9-ші эпизод)  * Shakugan no Shana Special: Кадзуми Есида  * Sky Girls OVA: Отоха Сакурано  * Banner of the Stars III: Лафиэль Абриэль  * Dai Mahō Tōge: Анэго  * Angel Sanctuary: Сара  * Мудо Tournament of the Gods: Сидзуку ханшайымы * .hack//G. U. Returner: Атоли  * Nakoruru ~Ano Hito kara no Okurimono~: Манари  * Bokusatsu Tenshi Dokuro-chan: Сидзуки Минагами  * The King of Braves GaoGaiGar Final OVA: Папиллон Нуар  * One: Kagayaku Kisetsu e: Мидзука Нагамори  * Sorcerer on the Rocks: Тару-Хо  * Starlight Scramble Ren'ai Kohosei: Мэгуми === Ойындардағы дыбысталуы === * .hack//G.U.: Атоли  * Aitakute... Your Smiles in My Heart: Сэнна Ниномия  * Asobi ni Iku Yo! -Chikyu Pinch no Konyaku Sengen-: Эрису  * Baldr Force EXE: Цукина Сасагири  * Blue Dragon: Клюкэ  * Crayon Shin-chan: Kids Station!: Сайтомэ Аи  * Cross Tantei Monogatari: Сато Хирокаватэ  * Dead or Alive: Кокоро  * Dragon Shadow Spell: Мириям  * Ehrgeiz: Юко Кисибодзин  * Project Zero II: Crimson Butterfly: Маю Амакура  * Fate/Grand Order: Энн Бонни  * Forever Kingdom: Фаина  * Future GPX Cyber Formula: A New Challenger: Рэна Юки  * Future GPX Cyber Formula: Road to the Infinity series: Рэна Юки  * Gatekeepers 1970: Рурико Икудзава  * Gensou no Artemis: Микото Кудзу  * Goemon: Shin Sedai Shuumei: Эбису  * Gokujō Seitokai: Саюри Хида  * Kikou Heidan J-Phoenix II: Риса  * KimiKiss: Томоко Кавада  * King of Fighters: Хинако Сидзё  * Kita e: White Illumination: Хаяка Сакуё  * Ichigo Mashimaro: Мацури Сакураги  * Initial D Special Stage: Нацуки Моги  * Mana Khemia: Alchemists of Al-Revis: Изольда Шиллинг  * Mana Khemia 2: Ochita Gakuen to Renkinjutsushi-tachi: Улрика Майберг  * Namco x Capcom: Сабину, and Чудесная Момо  * Neosphere of the Deep-Blue Sky: Нанока Фланка  * Odin Sphere: Гведолун  * One: Kagayaku Kisetsu e: Юкими Миями  * Only You - Re cross: Акидуки  * Oni: Синатама  * Phantasy Star Universe: Ло, Лумия Вэбер  * Piece of Wonder: Аманэ Саёдзи  * Popotan: Унаги  * Princess Maker 4: Райз Дорбас  * Shikigami no Shiro: Юки Саё  * Sister Princess: Тикагэ  * SNOW: Сумино Юкидуки  * Tales of Legendia: Грунэ, Шварц  * To Heart: Акари Камигиси  * Trauma Center: Second Opinion: Анги Томсон/Блэквелл  * Tristia of the Deep-Blue Sea: Нанока Фланка  * Valkyrie Profile 2: Silmeria: Сильмерия  * Wild Arms: The 4th Detonator: Юлия Атрэйдэ  * Wrestle Angels: Survivor: Тигуса Юки  * You That Become A Memory ~Memories Off~: Исаго Наруми == Вокал в аниме == * Banner of the Stars ІІ : Farewell to my love (ED)  * Best Student Council : Koi suru miracle  * (ED2) Brave King GaoGaiGar Final (OAV) : Itsuka Hoshi no Umi de (ED 2)  * Denshin Mamotte Shugogetten (OAV) : Hoshigami Rishu-deshi (ED2)  * Ichigo Mashimaro (OAV) : TAkkan berry berry (OP) * Ichigo Mashimaro Encore (OAV) : Ichigo Splash (OP)  * Kemeko Deluxe! : Kemeko Deluxe! (OP)  * Mahoromatic — Automatic Maiden : Kaerimichi (OP)  * Mahoromatic: Something More Beautiful : Soreiyu (OP)  * Mahoromatic: Summer Special : Soreiyu (OP)  * Oku-sama wa Joshi Kousei : Ai no Koneko, Love Love! Chu Chu  * ONE ~Kagayaku Kisetsu e~ (OAV) : Kono mama ga ii yo (ED 4-ші эпизод)  * Petite Princess Yucie : Egao no Tensai (OP)  * Piano : музыка...to you" (OP)  * Queen ' s Blade -Rurō no Senshi- : Omoide to Yakusoku (ED)  * Seraphim Call : Arubamu (ED10)  * Starlight Scramble Renai Kouhosei (OAV) : Love One ' s Home  * Strawberry Marshmallow : Ichigo Complete (OP)  * This Ugly Yet Beautiful World : Kimini Aete (ED 12-ші эпизод)  * To Heart : Yell (ED)  * Yume Tsukai : Kodou (ED) [[Санат:Жапония әншілері]] [[Санат:30 наурызда туғандар]] [[Санат:1976 жылы туғандар]] jzy6s1ofvbk5ywt0p1gcrtdso4qx44y 0 580580 3603560 3600743 2026-05-12T00:59:39Z Айдос Қаракөз 179976 3603560 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Ascension Island (ASTER).jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2017}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{cleanup}} '''Асенсьон аралы'''({{lang-en|Ascension Island}}) — Атлант мұхитының оңтүстігінде, Африка және Оңтүстік Американың ортасында, Африка жағалауынан 1600 шақырым батысқа қарай орналасқан жанартаулық арал. Әулие Елена аралынан 1287 шақырым қашықтықта,солтүстік- батыста орналасқан. Басты қаласы –Джорджтаун (ағылшынша-Georgetown). == Климаты == Аралдың климаты — субэкваторлық, температура 25 градустан 27 градусқа дейін ауытқиды, ең суық ай- қыркүйек, ең ыстық ай- наурыз. Жаңбырлы маусым бұл аралда жоқ. Орташа жылдық жауын-шашын мөлшері — 130-150 мм. == Тарихы == 1501 жылы аралды португалдық [[Жуан да Нова]] ашты, бірақ ол ешқандай сипаттамалар жүргізбеді.1503 жылы Асенсьон аралы екінші рет Афонсу Албукеркимен ашылды, Асенсьон Құдайдың құрметіне атау берді.1701 жылы ағылшын, пират және саяхатшы Уильям Дампир, тұщы су көзін ашты. 1830 жылы салынған құбырлармен туннельдер жүйесі бойынша тұщы су Джорджтаунға жүргзіді. Онда қамал орналасқан кезде, 1815 жылға дейін арал елсіз болып қалды. Напалеонның қазасынан кейін,1821 жылы арал азық- түлікпен қамтамасыз ететін, батыс Африка жағалауындағы құл сатушылыққа қарсы базаға айналды.1836 жылы мұнда натуралист Чарльз Дарвин болды.1898 жылы аралда алғаш рет британдық байланыстырушылар пайда болды: Eastern Telegraph Company Оңтүстік Африкадағы Біріккен Әмірлігі арқылы телеграф кабельін өткізеді. 1922 жылдан 1964 жыл аралығында аралды Eastern Telegraph компаниясы басқарды, ал 1964 жылдан бастап байланыстағы Би-Би-Си компаниясымен шиеленісуден соң басқарушы таңдау жайлы шешім қабылданды.1982 жылы ос ыжерде Фолкленда үшін Аргентинамен соғыс болды. 1990 жылдары Еуропалық ғарыштық агенттер ракеталық прорамма Ariane 5- пен байланысып, жерасты станциясын құрды.Қазіргі уақытта арал тұрғындары британдық және америкалық әскери байланыс қызметкерлерінен тұрады.<ref>{{cite web |author = |lang = ru |url = https://www.bbc.com/russian/science/2016/04/160419_ascension_island |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20200726113236/https://www.bbc.com/russian/science/2016/04/160419_ascension_island |archive-date = 2020-07-26 |title = Остров Вознесения: земля, где все лишено смысла |website = BBC News Русская служба |access-date = 2020-07-02 }}</ref> == Тұрғындар == Арал тұрғындары кқбінесе қызметшілер мен әскери отбасылар.2008 жылғы жыл санағы бойынша 1060 адам.<ref>{{Cite web |url=http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2013/07/2-Population-and-vital-statistics.pdf |title=Население Островов Святой Елены, Вознесения и Тристан-да-Кунья (перепись 2008 года) |access-date=2014-04-09 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413141753/http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2013/07/2-Population-and-vital-statistics.pdf |url-status=live }}</ref> === Елді мекендер === Аралда бес елді мекен бар: {| class="wikitable" |- | Елді мекен | Негізгі атауы | Халық, адам (2008) | <center>Түсініктеме</center> |- | [[Джорджтаун (остров Вознесения)|Джорджтаун]] | Georgetown | 560 | Порт және әкімшілік орталығы |- | [[Ту-Боутс-Вилледж]] | Two Boats Village | 120 | Жағалаудан 3 миль қашықтықта орналасқан |- | Трэвеллерс-Хилл | Travellers Hill | 200 | Британдық гарнизон |- | Кэт-Хилл | Cat Hill | 150 | АҚШ әскери базасы |- | Ред-Лайн | Red Line | 30 | Әкімшілік резиденциясы |- class="sortbottom" |'''Барлығы:'''|| || '''1060''' || |} == Дәстүрлері == Негізгі діні протестантизм болып табылады. Әулие Марияның англикан шіркеуі Джорджтаунде орналасқан, сондай-ақ, аралда шағын Рим-католик шіркеуі бар. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Ұлыбританияға тәуелді аумақтар‎]] [[Санат:Атлант мұхиты аралдары]] 4nb4uol2stnc6h1e0t999t7h7epd7zj 3603594 3603560 2026-05-12T01:34:02Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600743 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Ascension Island (ASTER).jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2017}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{cleanup}} '''Асенсьон аралы''' ({{lang-en|Ascension Island}}) — Атлант мұхитының оңтүстігінде, Африка және Оңтүстік Американың ортасында, Африка жағалауынан 1600 шақырым батысқа қарай орналасқан жанартаулық арал. Әулие Елена аралынан 1287 шақырым қашықтықта, солтүстік- батыста орналасқан. Басты қаласы –Джорджтаун (ағылшынша-Georgetown). == Климаты == Аралдың климаты — субэкваторлық, температура 25 градустан 27 градусқа дейін ауытқиды, ең суық ай- қыркүйек, ең ыстық ай- наурыз. Жаңбырлы маусым бұл аралда жоқ. Орташа жылдық жауын-шашын мөлшері — 130-150 мм. == Тарихы == 1501 жылы аралды португалдық [[Жуан да Нова]] ашты, бірақ ол ешқандай сипаттамалар жүргізбеді. 1503 жылы Асенсьон аралы екінші рет Афонсу Албукеркимен ашылды, Асенсьон Құдайдың құрметіне атау берді. 1701 жылы ағылшын, пират және саяхатшы Уильям Дампир, тұщы су көзін ашты. 1830 жылы салынған құбырлармен туннельдер жүйесі бойынша тұщы су Джорджтаунға жүргзіді. Онда қамал орналасқан кезде, 1815 жылға дейін арал елсіз болып қалды. Напалеонның қазасынан кейін, 1821 жылы арал азық- түлікпен қамтамасыз ететін, батыс Африка жағалауындағы құл сатушылыққа қарсы базаға айналды. 1836 жылы мұнда натуралист Чарльз Дарвин болды. 1898 жылы аралда алғаш рет британдық байланыстырушылар пайда болды: Eastern Telegraph Company Оңтүстік Африкадағы Біріккен Әмірлігі арқылы телеграф кабельін өткізеді. 1922 жылдан 1964 жыл аралығында аралды Eastern Telegraph компаниясы басқарды, ал 1964 жылдан бастап байланыстағы Би-Би-Си компаниясымен шиеленісуден соң басқарушы таңдау жайлы шешім қабылданды. 1982 жылы ос ыжерде Фолкленда үшін Аргентинамен соғыс болды. 1990 жылдары Еуропалық ғарыштық агенттер ракеталық прорамма Ariane 5- пен байланысып, жерасты станциясын құрды.Қазіргі уақытта арал тұрғындары британдық және америкалық әскери байланыс қызметкерлерінен тұрады.<ref>{{cite web |author = |lang = ru |url = https://www.bbc.com/russian/science/2016/04/160419_ascension_island |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20200726113236/https://www.bbc.com/russian/science/2016/04/160419_ascension_island |archive-date = 2020-07-26 |title = Остров Вознесения: земля, где все лишено смысла |website = BBC News Русская служба |access-date = 2020-07-02 }}</ref> == Тұрғындар == Арал тұрғындары кқбінесе қызметшілер мен әскери отбасылар.2008 жылғы жыл санағы бойынша 1060 адам.<ref>{{Cite web |url=http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2013/07/2-Population-and-vital-statistics.pdf |title=Население Островов Святой Елены, Вознесения и Тристан-да-Кунья (перепись 2008 года) |access-date=2014-04-09 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413141753/http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2013/07/2-Population-and-vital-statistics.pdf |url-status=live }}</ref> === Елді мекендер === Аралда бес елді мекен бар: {| class="wikitable" |- | Елді мекен | Негізгі атауы | Халық, адам (2008) | <center>Түсініктеме</center> |- | [[Джорджтаун (остров Вознесения)|Джорджтаун]] | Georgetown | 560 | Порт және әкімшілік орталығы |- | [[Ту-Боутс-Вилледж]] | Two Boats Village | 120 | Жағалаудан 3 миль қашықтықта орналасқан |- | Трэвеллерс-Хилл | Travellers Hill | 200 | Британдық гарнизон |- | Кэт-Хилл | Cat Hill | 150 | АҚШ әскери базасы |- | Ред-Лайн | Red Line | 30 | Әкімшілік резиденциясы |- class="sortbottom" |'''Барлығы:'''|| || '''1060''' || |} == Дәстүрлері == Негізгі діні протестантизм болып табылады. Әулие Марияның англикан шіркеуі Джорджтаунде орналасқан, сондай-ақ, аралда шағын Рим-католик шіркеуі бар. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Ұлыбританияға тәуелді аумақтар‎]] [[Санат:Атлант мұхиты аралдары]] 7rhs5soqtqxexbuhcyhor2srgldei5q 0 581807 3603540 3600742 2026-05-12T00:18:54Z Айдос Қаракөз 179976 3603540 wikitext text/x-wiki [[Сурет:2021-03 Amsterdam Island - from the sea 14.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2017}}<!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Амстердам аралы''' — [[Үнді мұхиты]]нда орналсқан арал. Аралда [[жанартау]] орналасқан.Ауданы 58 км². [[Экватор]]ға жақын орналасқан. Климаты жылы, бірқалыпты. Ең [[биік нүкте]]сі 867 м. 40 адам тұрады. [[1522 жыл]]дың 18 наурызында ашылған. Жыл мезгіліне байланысты 100-300 адамға дейін келеді. == Географиясы == Амстердам аралы-жанартау аралы (соңғы атқылау 1792 жылы болған),ауданы 58 км<sup>2</sup>. Аралдың ең биік нүктесі (Див тауы) теңіз деңгейінен 867 метр биіктікте орналасқан. == Климаты == Арал Оңтүстік полюске қарағанда экваторға жақын орналасқанына қарамастан,ол көбінесе субантарктикалық аралдарға жатады. Климаты субтропикалық теңіз: ең суық айлардың температурасы (Шілде және тамыз) — шамамен 11 °C, ең жылы (ақпан) - 17,5 °C. Аралда көптеген ағаштар бар,бірақ игеру басталғанға дейін тек шөптер мен бұталардың бірнеше түрі өскен; пингвиндер, итбалықтар мен теңіз құстарының колониялары бар.Мұнда адам әкелген сиырлар да бұрын өмір сүрген. == Тарихы == Аралды 1522 жылы 18 Наурызда испандық капитан [[Элькано,Хуан Себастьян|Х. С. Элькано]] бірінші ашты,ол белгісіз себептермен аралға өз атын бермеді. [[Амстердам]] қаласының құрметіне Арал 1633 жылы [[голландиялық а. Ван Димен]] — Жаңа Амстердам деп атады.<ref>{{cite web |title = Польская колониальная империя |author = Петр Зыхович (Piotr Zychowicz) |url = https://inosmi.ru/history/20170521/239401181.html |publisher = // [[ИноСМИ.ру]] |date = 2017-05-21 |access-date = 2017-08-27 |lang = ru |archive-date = 2017-08-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170827092531/https://inosmi.ru/history/20170521/239401181.html |url-status = live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Франция аралдары]] [[Санат:Үнді мұхиты аралдары]] ozx4ei3wtsb7k3ug8l6986uyebltmqp 3603611 3603540 2026-05-12T01:35:35Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600742 wikitext text/x-wiki [[Сурет:2021-03 Amsterdam Island - from the sea 14.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2017}}<!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Амстердам аралы''' — [[Үнді мұхиты]]нда орналсқан арал. Аралда [[жанартау]] орналасқан. Ауданы 58 км². [[Экватор]]ға жақын орналасқан. Климаты жылы, бірқалыпты. Ең [[биік нүкте]]сі 867 м. 40 адам тұрады. [[1522 жыл]]дың 18 наурызында ашылған. Жыл мезгіліне байланысты 100-300 адамға дейін келеді. == Географиясы == Амстердам аралы-жанартау аралы (соңғы атқылау 1792 жылы болған), ауданы 58 км<sup>2</sup>. Аралдың ең биік нүктесі (Див тауы) теңіз деңгейінен 867 метр биіктікте орналасқан. == Климаты == Арал Оңтүстік полюске қарағанда экваторға жақын орналасқанына қарамастан, ол көбінесе субантарктикалық аралдарға жатады. Климаты субтропикалық теңіз: ең суық айлардың температурасы (Шілде және тамыз) — шамамен 11 °C, ең жылы (ақпан) - 17,5 °C. Аралда көптеген ағаштар бар, бірақ игеру басталғанға дейін тек шөптер мен бұталардың бірнеше түрі өскен; пингвиндер, итбалықтар мен теңіз құстарының колониялары бар. Мұнда адам әкелген сиырлар да бұрын өмір сүрген. == Тарихы == Аралды 1522 жылы 18 Наурызда испандық капитан [[Элькано, Хуан Себастьян|Х. С. Элькано]] бірінші ашты, ол белгісіз себептермен аралға өз атын бермеді. [[Амстердам]] қаласының құрметіне Арал 1633 жылы [[голландиялық а. Ван Димен]] — Жаңа Амстердам деп атады.<ref>{{cite web |title = Польская колониальная империя |author = Петр Зыхович (Piotr Zychowicz) |url = https://inosmi.ru/history/20170521/239401181.html |publisher = // [[ИноСМИ.ру]] |date = 2017-05-21 |access-date = 2017-08-27 |lang = ru |archive-date = 2017-08-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170827092531/https://inosmi.ru/history/20170521/239401181.html |url-status = live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Франция аралдары]] [[Санат:Үнді мұхиты аралдары]] cpix0jbs9yc4z0ztkcg5fuoq0q2gwu8 0 603711 3603555 3595274 2026-05-12T00:50:19Z Айдос Қаракөз 179976 3603555 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Ататіл (тектіл, төркін тіл) орыс.праязык — диалектілері туыс тілдер тобының шығуына негіз болған тіл.Мазмұны жағынан басқа белгілі тілдер негізінде анықталған жалпы типологиялық заңдылықтарға сай келетін, нақты кеңістікте, белгілі бір тарихи әлеуметтік ортада өмір сүрген тіл ретінде қаралады. Тегі бір тілдер дамуында ататіл ұғымы нақты сипат алып, өзгеріп отырады.Мысалы, бірқатар роман тілдер үшін латынның сөйлеу тілі ататіл болған, ал латынның сөйлеу тілі [[Италиян тілі|Италия]] ататіл диалектісінен, соңғысы үнді еуропалық ататілдің бір диалектісінен пайда болған.Осы күнгі түркі тілдерінің ататілі көне түркі тілі болса, көне түркі тілі үшін ататіл қызметін Алтай заманындағы ататілдің бір диалектісі атқаруы мүмкін.Сонымен, ататіл дегеніміз диалектілері туыс тілдер тобының шығуына негіз болып отыратын, тарихи ұғым болып табылады.Ататіл тегі бір тілдердің генетикалық тұрғыда бір негізге саятын басты қасиеттері мен белгілерін қамтиды. Оның кейбір көріністері көне тіл құбылыстары ретінде қазіргі тілдерде сақталуы мүмкін. kilsrrf12qfvu2iv4nnru7li0wl97dn 3603597 3603555 2026-05-12T01:34:13Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Сауле Жантелиева|Сауле Жантелиева]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595274 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Ататіл (тектіл, төркін тіл) орыс.праязык — диалектілері туыс тілдер тобының шығуына негіз болған тіл. Мазмұны жағынан басқа белгілі тілдер негізінде анықталған жалпы типологиялық заңдылықтарға сай келетін, нақты кеңістікте, белгілі бір тарихи әлеуметтік ортада өмір сүрген тіл ретінде қаралады. Тегі бір тілдер дамуында ататіл ұғымы нақты сипат алып, өзгеріп отырады. Мысалы, бірқатар роман тілдер үшін латынның сөйлеу тілі ататіл болған, ал латынның сөйлеу тілі [[Италиян тілі|Италия]] ататіл диалектісінен, соңғысы үнді еуропалық ататілдің бір диалектісінен пайда болған. Осы күнгі түркі тілдерінің ататілі көне түркі тілі болса, көне түркі тілі үшін ататіл қызметін Алтай заманындағы ататілдің бір диалектісі атқаруы мүмкін. Сонымен, ататіл дегеніміз диалектілері туыс тілдер тобының шығуына негіз болып отыратын, тарихи ұғым болып табылады. Ататіл тегі бір тілдердің генетикалық тұрғыда бір негізге саятын басты қасиеттері мен белгілерін қамтиды. Оның кейбір көріністері көне тіл құбылыстары ретінде қазіргі тілдерде сақталуы мүмкін. 716n232w9gjle63awcj04z4amj22w8q 0 612241 3603816 3522580 2026-05-12T10:40:11Z MuratbekErkebulan 162992 3603816 wikitext text/x-wiki {{Әкімшілік бірлік |Түс1 = {{түс|Қырғызстан}} |Қазақша атауы = Панфилов ауданы |Шынайы атауы = Панфилов району |Елтаңба = |Ту = |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты = |Ел = [[Қырғызстан]] |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = |деңгей = |CoordScale = |Әнұраны = |Статусы = Аудан |Кіреді = [[Шу облысы]] |Енеді = |Астанасы = [[Қайыңды (Шу облысы)|Қайыңды]] |Ірі қаласы = |Ірі қалалары = |Құрылды = |Таратылған уақыты = |Басшысы = |Басшының түрі = |Басшысы2 = |Басшының түрі2 = |ЖІӨ = |ЖІӨ жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны = |Тілі = [[Қырғыз тілі]] |Тілдері = |Тұрғыны = 41 754 <ref name="Этно2009.Чуй">[https://web.archive.org/web/20110810174007/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%A7%D1%83%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область{{ref-ru}}]</ref> |Санақ жылы = 2009 |Пайызы = |Халық саны бойынша орны = |Тығыздығы = |Тығыздығы бойынша орны = |Ұлттық құрамы = [[қырғыздар]] — 68,8 %,<br/>[[орыстар]] — 17,8 %,<br/>[[қазақтар]] — 2,7 %,<br/>[[украиндар]] — 2,1 %,<br/>[[түріктер]] — 1,9 %,<br/>[[өзбектер]] — 1,9 %,<br/>[[тәжіктер]] — 1,1 % |Конфессиялық құрамы = [[мұсылмандар]], [[христиандар]] |Жер аумағы = 4861 |Жер аумағының пайызы = |Жер аумағы бойынша орны = |Максималды биіктігі = |Орташа биіктігі = |Минималды биіктігі = |Ендік = |Бойлық = |Карта = Kyrgyzstan Panfilov Raion.png |Карта ені = 330 |Әкімшілік бірліктің картасы = |Әкімшілік бірлік картасының ені = |Уақыт белдеуі = [[UTC+6]] |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефон коды = |Пошта индекстері = |Интернет-үйшігі = |Автомобиль коды = |Сайты = |Commons санаты = |Түсініктемелер = }} {{мағына|Панфилов ауданы}} '''Панфилов ауданы''' ({{lang-ky|Панфилов району}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Шу облысы]] құрамына кіретін 2-деңгейдегі әкімшілік-аумақтық бірлік. Ауданның жер көлемі 4861 км², халық саны — 41&#x20;754 адам (2009 г.). Әкімшілік орталығы — [[Қайыңды (Қырғызстан)|Қайыңды]] қаласы ({{lang-ky|Кайыңды}}). Аудан [[Шу облысы]]ның қиыр батысында орналасқан. [[Талас облысы]]ның территориясымен бөлінген екі бөліктен тұрады. == Халқы == 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 41 754 аудан тұрғындарының ішінен [[қырғыздар]] 28 736 адамды құрайды (68,8 %), [[орыстар]] — 7418 адам (17,8 %), [[қазақтар]] — 1110 адам (2,7 %), [[украиндар]] — 878 адам (2,1 %), [[түріктер]] — 787 адам (1,9 %), [[өзбектер]] — 754 адам (1,9 %), [[тәжіктер]] — 459 адам (1,1 %). == Әкімшілік бөлінісі == Аудандық маңыздағы қала: * [[Қайыңды (Қырғызстан)|Қайыңды]] қаласы Аудан құрамына 6 ауылдық округ пен 20 ауыл кіреді: * '''Вознесеновка ауылдық округі''': Вознесеновка (әкімшілік орталығы), Ортақайырма, Еркінсай ауылдары * '''Күрпілдек ауылдық округі''': Күрпілдек (әкімшілік орталығы), Киров, Ровное ауылдары * '''Ортаев ауылдық округі''': Тельман (әкімшілік орталығы), Бұқара, Құмарық ауылдары * '''Құрама ауылдық округі''': Панфиловское (әкімшілік орталығы), Жайылма, Ортаарық, Эфиронос ауылдары * '''Фрунзе ауылдық округі''': Шалдыбар (әкімшілік орталығы), Шолақарық, Шорғалы ауылдары * '''Шалдыбар ауылдық округі''': Первомайское (әкімшілік орталығы), Озёрное, Октябрьское, Ойранды ауылдары == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Kyrgyzstan-geo-stub}} {{Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі}} [[Санат:Панфилов ауданы (Қырғызстан)]] 2bpe0tlzjtmfn689o9079z05wkb85rk 0 612935 3603439 2930979 2026-05-11T17:38:41Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603439 wikitext text/x-wiki {{Қарулы қақтығыс |қақтығыс = Алқызыл мен Ақ раушан соғысы |бөлім = |сурет = Rosornaskrig.jpg |сурет атауы = Жауласып жүрген партиялардың жақтастары [[Темпл]] бағында қызыл және ақ раушандарды таңдаған «Генрих VI» пьесасының I бөлігінде дәйексіз көрінісі |дата = [[22 мамыр]] [[1455 жыл|1455]] — [[16 маусым]] [[1487 жыл|1487]] |орын = [[Англия Патшалығы|Англия патшалығы]]: [[Англия]], [[Уэльс]], [[Кале (Франция)|Кале]] |себеп = |нәтиже = Тюдорлар әулетінің билікке келуі |өзгерістер = |қарсылас1 = * [[Сурет:Red Rose Badge of Lancaster.svg|15px]] [[Ланкастерлер]] мен олардың жақтастары * [[Сурет:Tudor Rose.svg|15px]] [[Тюдорлар]] мен олардың жақтастары ''Қолдауымен:'' * [[Сурет:France moderne.svg|15px]] [[Франция патшалығы]] * [[Сурет:Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|15px]] [[Шотландия патшалығы]] |қарсылас2 = * [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] [[Йорктер]] мен олардың жақтастары ''Қолдауымен:'' * [[Сурет:Blason fr Bourgogne.svg|15px]] [[Бургундия герцогтігі]] |қарсылас3 = |қарсылас4 = |командир1 = * [[Сурет:Royal Arms of England (1470-1471).svg|15px]] [[Генрих VI (Англия королі)|Генрих VI]] # † * [[Сурет:Arms of Edmund Tudor, Earl of Richmond.svg|15px]] [[Генрих VII (Англия королі)|Генрих VII]] * [[Сурет:Arms of Margaret of Anjou.svg|15px]] [[Маргарита Анжуй]] # * [[Сурет:Arms of the Prince of Wales (Modern).svg|15px]] [[Эдуард Уэстминстер|Уэстминстерлік Эдуард, Уэльс ханзадасы]] † * [[Сурет:Neville Warwick Arms.svg|15px]] [[Ричард Невилл, 16-шы Уорик графы|Ричард Невилл, Уорик графы]] † * [[Сурет:Neville.svg|15px]] [[Джон Невилл, 1-ші Монтегю маркизі|Джон Невилл, Монтегю маркизі]] † * [[Сурет:Coat of arms of Sir John de Vere, 13th Earl of Oxford.png|15px]] [[Джон де Вер, 13-ші Оксфорд графы|Джон де Вер, Оксфорд графы]] * [[Сурет:Beaufort Arms (France modern).svg|15px]] [[Генри Бофорт, 3-ші Сомерсет герцогы|Генри Бофорт, Сомерсет герцогы]] # † * [[Сурет:Arms of John Holland, 2nd Duke of Exeter.svg|15px]] [[Генри Холланд, 3-ші Эксетер герцогы|Генри Холланд, Эксетер герцогы]] # * [[Сурет:Modern arms of Percy.svg|15px]] [[Генри Перси, 3-ші Нортумберленд графы|Генри Перси, Нортумберленд графы]] † * [[Сурет:Arms of Clifford.svg|15px]] [[Джон Клиффорд, 9-шы де Клиффорд бароны|Джон Клиффорд, де Клиффорд бароны]] † * [[Сурет:Stafford Coat of Arms.jpg|15px]] [[Хамфри Стаффорд, 1-ші Бекингем герцогы|Хамфри Стаффорд, Бекингем герцогы]] † * [[Сурет:Arms of Jasper Tudor, Duke of Bedford.svg|15px]] [[Джаспер Тюдор|Джаспер Тюдор, Пембрук графы]] * [[Сурет:Arms of Owen Tudor.svg|15px]] [[Оуен Тюдор]] # † * [[Сурет:WilloughbyArms.png|15px]] [[Роберт Уэллс, 8-ші Уиллоуби де Эрзби бароны|Роберт Уэллс, Уиллоуби де Эрзби бароны]] # † |командир2 = * [[Сурет:Royal Arms of England (1399-1603).svg|15px]] [[Эдуард IV]] * [[Сурет:Royal Arms of England (1399-1603).svg|15px]] [[Ричард III]] † * [[Сурет:Arms of Richard of York, 3rd Duke of York.svg|15px]] [[Ричард Плантагенет, 3-ші Йорк герцогы|Ричард Плантагенет, Йорк герцогы]] † * [[Сурет:Neville Warwick Arms.svg|15px]] [[Ричард Невилл, 16-шы Уорик графы|Ричард Невилл, Уорик графы]] * [[Сурет:Neville.svg|15px]] [[Джон Невилл, 1-ші Монтегю маркизі|Джон Невилл, Монтегю маркизі]] * [[Сурет:Neville.svg|15px]] [[Ричард Невилл, 5-ші Солсбери графы|Ричард Невилл, Солсбери графы]] # † * [[Сурет:Neville.svg|15px]] [[Уильям Невилл, 1-ші Кент графы|Уильям Невилл, Кент графы]] * [[Сурет:Arms of George Plantagenet, 1st Duke of Clarence.svg|15px]] [[Джордж Плантагенет, 1-ші Кларенс герцогы|Джордж Плантагенет, Кларенс герцогы]] † * [[Сурет:Arms of George Plantagenet, 1st Duke of Clarence.svg|15px]] [[Эдмунд, Ратленд графы|Эдмунд Плантагенет, Ратленд графы]] † * [[Сурет:Arms of Thomas of Brotherton, 1st Earl of Norfolk.svg|15px]] [[Джон Моубрей, 3-ші Норфолк герцогы|Джон Моубрей, Норфолк герцогы]] * [[Сурет:Coat of Arms of Sir William Hastings, 1st Baron Hastings, KG.png|15px]] [[Уильям Гастингс, 1-ші Гастингс бароны|Уильям Гастингс, Гастингс бароны]] † * [[Сурет:Howard arms (John, duke of Norfolk).svg|15px]] [[Джон Говард, 1-ші Норфолк герцогы|Джон Говард, Норфолк герцогы]] † * [[Сурет:CoA of John de la Pole, 1st Earl of Lincoln.svg|15px]] [[Джон де ла Поль, Линкольн графы]] † |командир3 = |командир4 = |күштер1 = |күштер2 = |күштер3 = |күштер4 = |шығындар1 = |шығындар2 = |шығындар3 = |шығындар4 = |жалпы шығындар = |ескерту = }} '''Алқызыл мен Ақ раушан соғысы''' немесе '''Раушандар соғысы''' ([[Ағылшын тілі|ағыл]]. ''War(s) of the Roses'') — [[1455 жыл|1455]]-[[1485 жыл|1485]] жылдары Англияның асыл тектілер топтары [[Плантагенеттер|Плантагенет]] әулетінің - [[Ланкастерлер|Ланкастер]] және [[Йорктер]] екі тармағының жақтастары арасында билік үшін болған қарулы қақтығыстардың топтамасы. Тарихи әдебиетте қақтығыстың хронологиялық негізі (1455-1485) құрылғанына қарамастан соғыс алдында, соғыс барысында және соғыстан кейін байланысты кейбір қақтығыстар орын алды. Соғыс 117 жыл бойы [[Англия]] мен [[Уэльс|Уэльсті]] билеген Ланкастер үйінің бүйір бөлігінен тарайтын [[Генрих VII (Англия королі)|Генрих Тюдордың]] басшылығымен құрылған [[Тюдорлар|әулеттің]] жеңісімен аяқталды. Соғыс Англия тұрғындарына елеулі күйзелістер пен апаттар әкелді, қақтығыс кезінде ағылшын феодалдық ақсүйектерінің көптеген өкілдері қаза тапты. == Соғыс себептері == Соғыс себептері - Англия қоғамының көп бөлігінің [[Жүзжылдық соғыс|Жүзжылдық соғысындағы]] сәтсіздіктерінен және [[Генрих VI (Англия королі)|Генрих VI-ның]] әйелі [[Маргарита Анжуй|Маргарита]] мен оның фавориттері (патшаның өз ынжық адам болды, сонымен қоса кейде есалаңдыққа жол беретін) жүргізген саясатына наразылық болды. Оппозицияны [[Ричард Плантагенет, 3-ші Йорк герцогы|герцог Ричард Йорк]] басқарады, ол ең алдымен өзіне қабілеті жоқ патшаның кезіндегі регенттікке, одан кейін - ағылшын тағына талап етті. Бұл шағымның негізі Генрих VI [[Эдуард III|Эдуард III-нің]] төртінші ұлы [[Джон Гонт|Джон Гонттың]] шөбересі, ал Йорк герцогы сол патшаның үшінші ұлы [[Лайонел Антверп, Кларенс герцогы|Лайонелдің]] шөпшегі болды(ол әйел желісі жағынан да, ер желісі жағынан да Эдуард III-нің бесінші ұлы - [[Эдмунд Лэнгли, 1-ші Йорк герцогы|Эдмундтың]] немересі); сонымен қатар, Генриха VI-ның атасы [[Генрих IV (Англия королі)|Генрих IV]] 1399 жылы Ричард II-ні күшпен мәжбүрлеп тақтан бастартқызып, [[Ланкастерлер|Ланкастер]] әулетінің күмәнді легитимділік тудыратын мәжбүрледі. == Атау мен таңба == [[Сурет:Red Rose Badge of Lancaster.svg|thumb|right|100px|[[Ланкастерлер]]]] [[Сурет:White Rose Badge of York.svg|thumb|right|100px|[[Йорктер]]]] [[Сурет:Tudor Rose.svg|thumb|right|100px|[[Тюдорлар]]]] «Раушандар соғысы» атауы соғыс кезінде қолданылмады. Раушандар екі жауласқан партияның айырықша белгісі болды. Оларды алғаш рет кім дәл қолдана бастағаны белгісіз. Егер [[XIV ғасыр|XIV ғасырда]] алғашқы [[Эдмунд Лэнгли, 1-ші Йорк герцогы|Йорк герцогы, Эдмунд Лэнглидің]] ерекшелік белгісі ретінде [[Мәриям|Мәриямді]] бейнелейтін [[Йорктердің ақ раушаны|Ақ раушанды]] пайдаланса, соғысқа дейін ланкастерлердің [[Ланкастерлердің алқызыл раушаны|Алқызыл раушаны]] туралы ештеңе айтылмайды. Мүмкін, ол жаудың эмблемасына қарама-қарсы пайдаланды. Бұл термин [[ХІХ ғасыр|ХІХ ғасырда]] [[Уильям Шекспир|Уильям Шекспирдің]] «[[Генрих VI (пьеса)|Генрих VI]]» пьесасының I бөлігіндегі ойдан шығарылған сахнаға негізделген атауды таңдаған сэр [[Вальтер Скотт|Вальтер Скоттің]] «[[Түнек аруы, Анна Гейерштейн|Анна Гейерштейн]]» тарихи романы жарияланғаннан кейін қолданылды. Онда қарама-қарсы партиялар Темпл шіркеуінде әртүрлі түсті раушандар таңдауда. Алайда, соғыс кезінде раушандар кейде рәміздер ретінде қолданылғанымен, қатысушылардың басым көпшілігі феодалдық лордтарының немесе қорғаншылардың рәміздерін қолданды. Мысалы, [[Босворт түбіндегі шайқас|Босвортта]] Генрхтің күштері қызыл айдаһардың туы астында шайқасты, ал Йорк әскері [[Ричард III|Ричард III-нің]] жеке рәмізі - ақ қабанды пайдаланды. Соғыс соңында патша [[Генрих VII (Англия королі)|Генрих VII]] фракциялардың қызыл және ақ раушандарын [[Тюдорлардың раушаны|Тюдордың бір қызыл-ақ Раушаны]] етіп біріктіргенде раушан рәміздерінің маңыздылығы өсті. Бәсекелес фракциялардың атауы [[Йорк (Англия)|Йорк]] және [[Ланкастер (Англия)|Ланкастер]] қалаларымен немесе [[Йоркшир]] және [[Ланкашир]] графтығымен ортақтығы аз, соның өзінде де, екі округ арасындағы [[Крикет|крикет]] немесе [[Регбилиг|регбилиг]] матчтары «Раушандар соғысы» клишелерін қолдану арқылы жиі сипатталады. Шындығында, Ланкастер герцогтарына тиесілі провинциялар мен қамалдар негізінен [[Глостершир|Глостерширде]], Солтүстік Уэльсте және [[Чешир|Чеширде]] орналасты, ал Йорктердің иеліктері бүкіл Англияда таралған, алайда көбі [[Валлилік марка|Валлилік маркада]] орналасқан ([[Марч графы]] болған, Ричард Йорк мұраланды). == Жанжалға қатысушылардың әлеуметтік құрамы. Екі жақтың қарулы күштерi == Бұл қақтығысқа негізінен ағылшын феодалдық ақсүйектерінің өкілдері, олардың қызметшілері мен жақтастарының әскерлері, сондай-ақ аз ғана шетелдік жалдамалы сарбаздар қатысты. Қарама-қарсы күресуші тараптарға қолдау көрсету негізінен әулеттік факторлармен анықталды. «Бастардты феодализм» деп аталатын жүйе биліктің құлдырауына және патшалық биліктің ықпалын және қарулы қақтығыстардың ушығуына ықпал еткен басты факторлардың бірі болды. Сеньорға қызмет ету жер мен сыйлықтарға айырбастау әлі де маңызды болды, бірақ феодалдық дәстүр арқылы анықталмады, сонымен қатар кез келген қарсылас фракциялардың феодалының қолдауымен анықталды, бұл өз кезегінде, осы үшін оны жақтады. Феодалдардың үлкен магнаттарға қызмет ету жеке мұқтаждықтар, пайда табу және табысты некелер салдарынан опасыздықтар мен сатқындықтар себеп болды, бұл көптеген шайқастардың нәтижесін жиі шешті. Екі жақтың әскерлерін кәсіби жасақтардың көптеген феодалдық топтар, сондай-ақ арнайы патша бұйрықтары арқылы соғысқа шақырылған сарбаздар топтары ұсынды. Бұл құжатты ұсынушы патшаның немесе ірі магнаттың атынан соғысқа қатысуға шақырды. Төменгі әлеуметтік топтардан шыққан жауынгерлер негізінен садақшылар мен бильмендер болды (дәстүрлі ағылшын сапты биллмен қаруланған жауынгерлер, итальяндық гвизармдың бір түрі). Садақшылар саны дәстүрлі түрде 3:1 қатынасында латниктердің санынан көп болатын. Жауынгерлер дәстүрлі түрде жаяу шайқасатын, атты әскер тек барлау және азық-түлік пен жемшөп жинау, сондай-ақ қозғалыс үшін пайдаланылды. Шайқас кезінде қолбасшылар өз жақтастарын жігерлендіру үшін жиі аттан түсіп, жаяу жүретін. Көптеген фракциялардың әскерлерінде артиллерия, сондай-ақ отпен атылатын қол қаруы пайда болды. == Соғыстың басты оқиғалары == [[Сурет:Wars of the Roses- battles and outcomes developement-ru.jpg|thumb|right|200px|Негізгі оқиғалар мен қатысушылар]] Текетірес 1455 жылы ашық соғыс кезеңіне өтті, йорктер [[Сент-Олбанс түбіндегі Бірінші шайқас|Сент-Олбанс түбінде Бірінші шайқаста]] жеңіске жеткен кезде, ағылшын Парламенті Ричард Йоркті патшалықтың протекторы және [[Генрих VI (Англия королі)|Генрих VI-ның]] мұрагері деп жариялады. Алайда, 1460 жылы [[Уэйкфилд түбіндегі шайқас|Уэйкфилд түбіндегі шайқаста]] Ричард Йорк қаза тапты. Ақ раушан партиясын 1461 жылы Лондонда [[Эдуард IV]] ретінде сайланған ұлы Эдуард бастады. Сол жылы йорктер [[Мортимер-Кросс түбіндегі шайқас|Мортимер-Кросс]] және [[Таутон түбіндегі шайқас|Таутон]] түбінде жеңіске жетті. Соңғы шайқастың нәтижесінде ланкастердің негізгі күштері жеңіліп, Генрих VI мен [[Маргарита Анжуй|Маргарита]] патшайым елден қашып кетті (патша көп ұзамай тұтқынға түсіп, Тауэрге қамалды). 1470 жылы ланкастердің жағына өткен [[Невилл Ричард, 16-шы Уорик графы|Уорик графы]] мен [[Джордж Плантагенет, 1-ші Кларенс герцогы|Кларенс герцогы]] (Эдуард IV-нің інісі) Генрих VI таққа қайтарған кезде белсенді әскери қимылдар қайта жанданды. Эдуард IV басқа інісі Глостер герцогымен бірге Бургундияға қашып, одан1471 жылы қайтып келді. Кларенс герцогы ағасының жағына қайта өтті, сосын йорктер [[Барнет түбіндегі шайқас|Барнет]] пен [[Тьюксбери түбіндегі шайқас|Тьюксбериде]] жеңіске жетті. Осы шайқастардың біріншісінде Уорик графы қаза тапты, екіншісінде Генрих VI-ның жалғыз ұлы [[Эдуард Уэстминстер|Эдуард ханзада]] қайтыс болды - осыдан кейін Генрихтің өлімінен (өлтіруі мүмкін) соң, ланкастер әулеті тоқтады. Эдуард IV - [[Йорктер|Йорк]] әулетінен шыққан бірінші патша - [[1483 жыл|1483 жылы]] оның ұлы [[Эдуард V]] қысқа уақытқа патша болған кезі, күтпеген жерден қайтыс болғанға дейін бейбіт басқарды. Дегенмен, патшалық кеңес оны заңсыз деп жариялады (соңғы патша әйел құмар болатын және оның ресми әйелінен басқа бір әйелмен немесе, тіпті, бірнеше әйелдермен жасырын түрде некелескен, сонымен бірге [[Томас Мор]] және [[Уильям Шекспир|Шекспир]] қоғамда Эдуардтың өзі Йорк герцогының емес, қарапайым садақшының ұлы деген сыбыстарды айтып кетеді) және Эдуард IV-нің бауыры Ричард Глостер сол жылы Ричард III деген атпен таққа отырды. Оның қысқа және драмалық билігі ашық және жасырын оппозициямен күресуге толы болды. Бұл күресте алдымен патшаның жұлдызы жанды, бірақ қарсыластардың саны арта түсті. [[1485 жыл|1485 жылы]] [[Генрих VII (Англия королі)|Генрих Тюдор]] бастаған ланкастерлердің күштері (негізінен француз жалдамалылар) Уэльске келді. [[Босворт түбіндегі шайқас|Босвортта]] болған шайқаста Ричард III қаза болды, ал тәжі [[Тюдорлар|Тюдор]] әулетінің негізін қалаушы Генрих VII деген атпен тағайындаған Генрих Тюдорға тиді. [[1487 жыл|1487 жылы]] Линкольн графы (Ричард III-нің жиені) тақты Йорктерге қайтаруға тырысты, бірақ [[Стоук-Филд түбіндегі шайқас|Стоук-Филдтегі]] шайқаста қаза тапты. === Шайқастар хронологиясы === {| align="center" class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Дата ! rowspan="2" |Шайқас ! colspan="2" |Екі жақтың күштері / Қолбасшылар ! colspan="2" |Шығындары |- ! |Ланкастерлер ! |Йорктер ! |Ланкастерлер ! |Йорктер |----- style="background:#CCCCFF; height:2px" | colspan="6" | |----- | valign="top" | 22 мамыр 1455 жылы | valign="top" | {{nobr|[[Сент-Олбанс түбіндегі Бірінші шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]]}} | valign="top" | 2000—3000 адам<br><small>Эдмунд Бофорт, Сомерсет герцогы</small> | valign="top" | 7000 адам<br><small>Ричард, Йорк герцогы<br>Ричард Невилл, Уорик графы</small> | valign="top" | 100 адамнан аз<br><small>Эдмунд Бофорт, Сомерсет герцогы<br>Генри Перси, Нортумберленд графы<br>Томас Клиффорд</small> | valign="top" | 100 адамнан аз |- | valign="top" | 23 қыркүйек 1459 жылы | valign="top" | [[Блор-Хиф түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | 6000—8000 адам<br><small>Джеймс Тачет, Одли бароны<br>Джон Саттн, Дадли бароны</small> | valign="top" | 3000—4000 адам<br><small>Ричард Невилл, граф Солсбери</small> | valign="top" | шамамен 2000 адам<br><small>Джеймс Тачет, Одли бароны</small> | valign="top" | шамамен 1000 адам |- | valign="top" | 12 қазан 1459 жылы | valign="top" | [[Ладфорд көпіріндегі шайқас]] [[Сурет:Red Rose Badge of Lancaster.svg|15px]] | valign="top" | белгісіз<br><small>Генрих VI</small> | valign="top" | 20 000—30 000 адам<br><small>Ричард, Йорк герцогы</small> | align="center"; valign="top"; colspan="2" | белгісіз<br><small>(шайқас болмады)</small> |- | valign="top" | қаңтар 1460 жылы | valign="top" | [[Сэндвич түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | белгісіз<br><small>Генрих Бофорт, Сомерсет герцогы</small> | valign="top" | белгісіз | valign="top" | белгісіз | valign="top" | белгісіз |- | valign="top" | 10 шілде 1460 жылы | valign="top" | [[Нортгемптон түбіндегі шайқас (1460)]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | 10 000—15 000 адам<br><small>Король Генрих VI<br>Хамфри Стаффорд, Бэкингем герцогы</small> | valign="top" | 20 000—30 000 адам<br><small>Ричард Невилл, Уорик графы</small> | valign="top" | шамамен 300 адам<br><small>Хамфри Стаффорд, Бэкингем герцогы<br>Томас Перси, Эгремонт бароны</small> | valign="top" | белгісіз |- | valign="top" | 30 желтоқсан 1460 жылы | valign="top" | [[Уэйкфилд түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Red Rose Badge of Lancaster.svg|15px]] | valign="top" | около 18 000 адам<br><small>Генрих Бофорт, Сомерсет герцогы<br>Генри Перси, Нортумберленд графы</small> | valign="top" | 5000—9000 адам<br><small>Ричард, Йорк герцогы</small> | valign="top" | шамамен 200 адам<br><small></small> | valign="top" | 2500 адамға дейін<br><small>Ричард, Йорк герцогы<br>Ричард Невилл, Солсбери графы<br>Эдмунд, Ратленд графы</small> |- | valign="top" | 2 ақпан 1461 жылы | valign="top" | [[Мортимер-Кросс түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | белгісіз<br><small>Оуэн Тюдор<br>Джаспер Тюдор, Пемброк графы</small> | valign="top" | белгісіз<br><small>Эдуард, Марч графы</small> | valign="top" | 4000 адамға дейін<br><small>Оуэн Тюдор</small> | valign="top" | белгісіз |- | valign="top" | 17 ақпан 1461 жылы | valign="top" | [[Сент-Олбанс түбіндегі Екінші шайқас]] [[Сурет:Red Rose Badge of Lancaster.svg|15px]] | valign="top" | шамамен 15 000 адам<br><small>Королева Маргарита</small> | valign="top" | шамамен 10 000 адам<br><small>Ричард Невилл, Уорик графы</small> | valign="top" | шамамен 2000 адам | valign="top" | шамамен 4000 адам |- | valign="top" | 28 наурыз 1461 жылы | valign="top" | [[Феррибридж түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | неизвестно<br><small>Джон Клиффорд<br>Джон Невилл</small> | valign="top" | неизвестно<br><small>Ричард Невилл, Уорик графы</small> | valign="top" | неизвестно<br><small>Джон Клиффорд</small> | valign="top" | шамамен 3000 адам |- | valign="top" | 29 наурыз 1461 жылы | valign="top" | [[Таутон түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | шамамен 42 000 адам<br><small>Генрих Бофорт, Сомерсет герцогы<br>Генри Перси, Нортумберленд графы</small> | valign="top" | шамамен 36 000 адам<br><small>Эдуард IV<br>Ричард Невилл, Уорик графы<br>Уильям Невилл, Фоконберг бароны</small> | valign="top" | шамамен 20 000 адам<br><small>Генри Перси, Нортумберленд графы<br>Ричард Перси<br>Джон Невилл</small> | valign="top" | 8000—12 000 адам |- | valign="top" | 25 сәуір 1464 жылы | valign="top" | [[Хегли-Мур түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | 5000 адам<br><small>Генрих Бофорт, Сомерсет герцогы<br>Ральф Перси</small> | valign="top" | 6000 адам<br><small>Джон Невилл, Монтегю маркизі</small> | valign="top" | белгісіз<br><small>Ральф Перси</small> | valign="top" | белгісіз |- | valign="top" | 15 мамыр 1464 жылы | valign="top" | [[Хексхеме түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | белгісіз<br><small>Генрих Бофорт, Сомерсет герцогы</small> | valign="top" | 4000 адам<br><small>Джон Невилл, Монтегю маркизі</small> | valign="top" | белгісіз<br><small>Генрих Бофорт, Сомерсет герцогы</small> | valign="top" | белгісіз |- | valign="top" | 26 шілде 1469 жылы | valign="top" | [[Эджкот-Мур түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Red Rose Badge of Lancaster.svg|15px]] | valign="top" | белгісіз<br><small>Ричард Невилл, Уорик графы</small> | valign="top" | белгісіз<br><small>Уильям Герберт, Пемброк графы</small> | valign="top" | белгісіз | valign="top" | белгісіз<br><small>Уильям Герберт, Пемброк графы<br>Ричард Герберт</small> |- | valign="top" | 12 наурыз 1470 жылы | valign="top" | [[Лоскот-Филд түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | 30 000 адам<br><small>Роберт Уэлс</small> | valign="top" | белгісіз<br><small>Эдуард IV</small> | valign="top" | белгісіз | valign="top" | белгісіз |- | valign="top" | 14 сәуір 1471 жылы | valign="top" | [[Барнет түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | 9000 адам<br><small>Ричард Невилл, Уорик графы<br>Джон де Вер, Оксфорд графы</small> | valign="top" | 7000—15 000 адам<br><small>Король Эдуард IV<br>Ричард, Глостер герцогы</small> | valign="top" | шамамен 1000 адам<br><small>Ричард Невилл, Уорик графы<br>Джон Невилл, Монтегю маркизі</small> | valign="top" | шамамен 500 адам |- | valign="top" | 4 мамыр 1471 жылы | valign="top" | [[Тьюксбери түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Yorkshire rose.svg|15px]] | valign="top" | 3000—5000 адам<br><small>Эдмунд Бофорт, Сомерсет герцогы</small> | valign="top" | 3500—4000 адам<br><small>Эдуард IV<br>Ричард, Глостер герцогы</small> | valign="top" | шамамен 2000 адам<br><small>Эдуард, Уэльс ханзадасы<br>Джон Бофорт, Дорсет маркизі</small> | valign="top" | белгісіз |- | valign="top" | 22 тамыз 1485 жылы | valign="top" | [[Босворт түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Red Rose Badge of Lancaster.svg|15px]] | valign="top" | 11 000 адам<br><small>Генрих Тюдор, Ричмонд графы<br>Уильям Стенли</small> | valign="top" | 10 000 адам<br><small>Ричард III</small> | valign="top" | 100 адамнан көп | valign="top" | 1000 адам<br><small>Ричард III</small> |- | valign="top" | 16 маусым 1487 жылы | valign="top" | [[Стоук-Филд түбіндегі шайқас]] [[Сурет:Red Rose Badge of Lancaster.svg|15px]] | valign="top" | 12 000 адам<br><small>Генрих VII</small> | valign="top" | 8000 адам<br><small>Джон де ла Поль, Линкольн графы</small> | valign="top" | 3000 адам | valign="top" | 4000 адам<br><small>Джон де ла Поль, Линкольн графы</small> |- |} == Соғыстың нәтижесі == Тарихшылар әлі де ортағасырлық ағылшын өміріне әсер етудің шынайы деңгейін талқылағанымен, Раушандар соғысы саяси төңкеріс пен билік теңгерімінің өзгеруіне әкеліп соқтырды. Ең айқын нәтиже [[Плантагенеттер|Плантагенет]] әулетінің құлдырауы болды, ол кейінгі жылдары Англияны өзгерткен жаңа [[Тюдорлар|Тюдор]] әулетіне ауыстырылды. Кейінгі жылдары монархтар үнемі оларды бірге итермелегендіктен, билікке тікелей кіре алмай қалған Плантагенеттер фракцияларының қалдықтары әр түрлі позицияларға тарады. [[Сурет:Louis-XI.jpg|thumb|left|200px|Ланкастерлерді қолдайтын [[Франция монархтарының тізімі|Франция королі]], [[Людовик XI (Франция королі)|Людовик XI]]]] Алқызыл және Ақ раушан соғысы, шын мәнінде, ағылшын ортағасырларын аяқтады. Ағылшын қоғамындағы феодалдық өзгерістерге, соның ішінде ақсүйектердің феодалдық күшінің әлсіреуіне және саудалық класстың позициясын нығайтуға, сондай-ақ Тюдор әулетінің басшылығымен күшті, орталықтандырылған монархияның өсуіне жол ашты. 1485 жылы Тюдор билігінің орнауы ағылшын тарихындағы Жаңа заманның басы болып саналады. [[Сурет:Charles the Bold 1460.jpg|thumb|right|200px|Йорктерді қолдайтын Бургундия герцогы [[Батыл Карл]]]] Басқа жағынан, соғыстың қорқынышты әсері оны тоқтатып, бейбітшілікті қамтамасыз етудегі жетістіктерін даңқтау үшін Генрих VII тарапынан асыра сілтеушілік болуы мүмкін. Әрине, соғыстың әсері саудагерлер мен шаруаларға қарағанда Франция мен Еуропаның басқа да жерлерінде созылған соғыстардың жалғасуын тікелей мүдделі жалдамалыларға толы жерлерден әлдеқайда аз болды. Ұзаққа созылған бірнеше қоршаулар болған, олар салыстырмалы түрде алыс және аз қоныстандырылған жерлерде болды. Тығыз қоныстандырылған аймақтардың жойылуын болдырмау үшін екі қарсылас фракциялар жанжалды жалпы ұрыс түрінде жылдам шешуге ұмтылды. Соғыстан кейінгі кезең сондай-ақ қақтығысты күшейтетін тұрақты барондардың әскерлері үшін «жерлеу маршы» болды. Генрих VII, одан әрі күресуден қорыққандықтан, барондарды қатаң бақылауда ұстады, бір-бірімен немесе патшамен соғысқа шығара алмас үшін, оларды әскер жабдықтауға, жалдауға, жалға алуға тыйым салды. Нәтижесінде барондардың әскери күші азайып, Тюдор соты монархтың қалауы бойынша барондық дау-дамай шешілетін орынға айналды. Ұрыс алаңдарында, [[Эшафот|эшафоттарда]], түрме [[Каземат|зынданындарында]] [[Плантагенеттер|Плантагенеттердің]] ұрпақтары ғана емес, сонымен қатар ағылшын лордтарының және рыцарлардың көп бөлігі дүниеден өтті. Мысалы, соғыс басталғанға дейін 1425 жылдан 1449 жылға дейінгі аралықта соғыс бойы 1450 жылдан 1474 жылға дейін жалғасқан көптеген асыл әулеттер жоғалып кетті. Шайқастарда қайтыс болған атаққұмар бөлігі қалған бөлігінің өмірімен және атақтарымен тәуекел етуге ықыластары азайды. == Шежірелер == [[Сурет:Map- Wars of the Roses.jpg|thumb|right|200px|Раушан соғысының маңызды жерлері]] Соғыс жылдары келесі шежірелер жазылған: *Бэнет шежіресі *Грегори шежіресі (1189—1469) *Қысқа ағылшын шежіресі (-1465) *Хардинг шежіресі: бірінші нұсқасы Генрих VII-ге арналған (1457) *Хардинг шежіресі: second version for Richard, duke of York and Edward IV (1460 and c. 1464) *Хардинг шежіресі: second 'Yorkist' version revised for Lancastrains during Henry VI’s Readeption (see Peverley’s article). *Capgrave (1464) *Commynes(1464—1498) *Линкольншир көтерілісінің шежіресі (1470) *Эдуард IV-нің Англияғакелу тарихы (1471) *Ваурин (-1471) *Ағылшын шежіресі, сондай-ақ Дэвис шежіресі деген атпен белгілі (1461) *Brief Latin Chronicle (1422—1471) *Фабиан (-1485) *Роус (1480/86) *Кройланд шежіресі (1149—1486) *Варкворт шежіресі (1500?) == Отбасылық ағаш == == Алқызыл мен Ақ раушандар соғысы өнерде == *Әлемдік әдебиетте бұл маңызды оқиға [[Стивенсон Роберт Льюис|Р.Л. Стивенсонның]] «[[Қара жебе]]», [[Уильям Шекспир|Шекспирдің]] пьесалары «Генрих VI, екінші бөлім», «Генрих VI, үшінші бөлім» және «[[Ричард III (пьеса)|Ричард III]]», [[Наталья Гавриленко (жазушы)|Симон Вилардың]] «Раушанмен некелескен» романында көрініс тапты. Соғыс Джордж Мартиннің «[[Мұз бен от жыры]]» эпосының сюжеттеріне қатты әсер етті, онда Ланкастер мен Йорк орнына ойдан шығарылған Ланнистер мен Старктар болады. *Оқиғалар негізінде War of the Roses компьютерлік ойыны бар. *[[Филиппа Грегори|Филиппа Грегоридің]] кітаптарының «The Cousins' War» («Бөлелер соғысы») топтамасында Раушандар соғысында болған оқиғаларды суреттейді. *Раушандар соғысына арналған Уильям Шекспирдің «тарихи» пьесаларының экрандық нұсқаларынан тұратын «Бос тәж» сериалы. == Сілтеме == *[http://www.warsoftheroses.com warsoftheroses.com] includes a map, timeline, info on major players and summaries of each battle {{ref-en}} *[http://www.threetwoone.org/diagrams/wars-of-the-roses.gif Diagram of the Wars of the Roses] {{ref-en}} *[http://www.yorkistrealm.com Reflections of the Yorkist Realm]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Includes photographs and discussion of places connected with the Wars of the Roses, including Bosworth, Harlech and Towton {{ref-en}} *[https://www.bbc.co.uk/programmes/p00546sp "The Wars of the Roses"] ''In Our Time, BBC Radio 4 discussion with Helen Castor, Colin Richmond and Steven Gunn'' (Mar. 18, 2000). {{ref-en}} *[https://postnauka.ru/video/13748 Раушандар соғысы] Елена Браун. (28.06.2013). {{ref-ru}} *[https://teleprogramma.pro/tele/series/210818 «Ақ патшайым» сериалы - тарихи фактілердің қирағандағы арзан мелодрама] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181116173401/https://teleprogramma.pro/tele/series/210818/ |date=2018-11-16 }} Вадим Устинов. (10.02.1017) {{ref-ru}} [[Санат:Азамат соғыстары]] [[Санат:Алқызыл мен ақ раушан соғысы]] [[Санат:Англия тарихы]] 6kg4nffth14dl178xvffkn28dx502ka 0 621798 3603569 3595280 2026-05-12T01:20:28Z Айдос Қаракөз 179976 3603569 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''314 –ші атқыштар дивизиясы'''— кингисептік Кутузов дәрежесі КСРО-ның Ұлы Отан соғысына арналған әскери құрылымы. == Тарихы == 314 атқыштар дивизиясы Петропавлда құрылып,қалада құрылған ең ірі құрама ретінде тарихта орын алды.Дивизияның құрамына негізінен Петропавл қаласының өкілдері алынды.Өнеркәсіп пен транспорт орындары дивизияны материалдық ресурстармен,транспортпен, киім-кешекпен және тамақпен қамтамасыз етті. 1941 жылдың шілдесі мен тамыз аралығында Петропавл қаласында құрылып,бастапқы дивизия құрамына енушілердің 70 % Cолтүстік Қазақстан облысының аудандарының және Петропавл қаласының тұрғындары болатын. Онда 777 адам басшылыққа алынса, 1543 адам кiшi басшылыққа және 8611-i қатарға алынды.1945 жылы 31 мамырда дивизия таратылды. == Құрамы == Дивизия құрамында Солтүстік Қазақстан облысының еңбекшілерінен басқа,Қостанай, Көкшетау,Ақмола, Павлодар облыстарының тұрғындары болды. Дивизия басшылығы мен саяси жетекшілер қалалық партия ұйымдарының көмегімен жауынгерлердің әскери жаттығуларына, саяси шыңдалып, патриоттық тәрбие алуына көп күш салды.Дивизия командирі генерал-майор А.Д.Шеменков еді.Дивизия штабын – полковник В.И.Кувшин, ал дивизия полктерін – А.А.Мироненко, В.П.Томашевич, Я.С.Скачков және П.Ф.Ивашко басқарды. Бұлар тәжібиелері мол, өз кезіне сай әскери дайындықтан өткен жандар еді. Дивизияның әскери комиссары болып М.М.Мартыненко тағайындалды.Ал оның саяси бөлімінің бастығы И.Куценко болды. Құрама штабының саяси бөлімінде және басқада әскери бөлімдерде саяси-тәрбие жұмысын жолға қоюға облыстан партия ұйымдары жіберген коммунистер мен комсомолецтер ерекше рөл атқарды.Жергілікті партия ұйымдары жаңадан жасақталып жатқан құрамаға 1800 коммунист пен комсомолецті жіберді.Бұлар әскери тәртіпті нығайтып жауынгерлерді патриоттық және интернационалдық рухта тәрбиелеу жолында орасан зор жұмыстар жүргізді.Советтік Отанды қорғаудағы әр жауынгер мен командирдің міндеттерін терең түсіндіріп, оларды ауыр жылдарға төтеп беруге баулыды. === Командирлер === *Шеменков, Афанасий Дмитриевич (15.07.1941 — 14.10.1941), генерал-майор; *Ковалев, Иван Викторович (15.10.1941 — 27.11.1941), полковник; *Станкевский, Дмитрий Иванович (28.11.1941 — 04.05.1942), полковник; *Зайцев, Алексей Андреевич (05.05.1942 — 18.08.1942), подполковник; *Алиев, Иван Михайлович (19.08.1942 — 20.03.1944), полковник, 25.09.1943 бастап генерал-майор; *Елшинов, Михаил Сергеевич (21.03.1944 — 17.09.1944), полковник; *Гончарук, Николай Игнатьевич (18.09.1944 — 15.10.1944), полковник; *Ефименко, Пётр Филимонович (16.10.1944 — 11.05.1945), полковник. *Чудаков, Иван Иванович (26.08.1941 — 29.05.1945), майор; == Соғыстағы белсенділігі == 1941 жылы 26 тамызда оның бөлiмшелерi Харийная станциясына келiп,52-шi Резервтi әскерiнiң қол асытан енедi.1941 жылы 6 қыркүйектен бастап 130 шақырымға созылған Плотничное-Подпоржье-Свирь-Лодейное полефронты бойынша шабуылға шығады. Дивизия 1941 жылдың тамызында қазіргі Новгородская облысына көшті. 1941 жылдың 2 кыркүйегінде дивизия қайта құрылған 54-ші әскердің құрамына кірді.1941 жылғы 4 тамызда дивизия жасақталып болып, ендігі жерде жауынгерлерді әскери өнерге үйрету, соғыс жағдайына жедел жаттықтыру жұмысы қызу қолға алынды. 1941 жылдың тамыз айының аяғында 314 атқыштер дивизиясы Солт-Батыс майданға аттандырылды. Тамыз айының аяғында Тихвин қаласының маңынан бір-ақ шықты. 314-дивизияның бөлімдері Свирь өзенінің бойындағы Лодейное Поле қаласының маңына 7 қыркүйекте орналасып, генерал В.Д.Цветаевтің 7-армиясының құрамына қосылды. Бұл кезде жау Ленинградтың Ладога көлі маңындағы жалғыз ашық байланыс жолын кесіп тастауға ұмтылып қауіп төндіріп тұр еді.Оңтүстік жақтан неміс әскерлері шабуыл жасаса, солтүстіктен, Онега-Ладога мойнағы тұсынан фин әскерлері шабуыл жасады. Финдер Гитлердің одақтасы ретінде Ресейдің, көп жерін олжалағысы келіп еді. Бұл кезде финдер Лодейное Поле қаласының маңында Свирь өзенінен өтіп, Ладога көлінің оңтүстігінде шабуыл жасап келе жатқан өздерінің одақтасы- неміс әскерімен қосылғысы келді. Олардың бұл мақсатын жүзеге асырмау үшін совет командованиесі шұғыл шаралар қолданды.Қайғылы әрi батырлыққа толы Ленинградты қоршауға алу 1941 жылы 10 маусымда басталды. Қоршауда қалған 900 күн Ленинградты ерлiк, батырлық пен қайсарлықтың символына айналдырды. 1944 жылы 14 қаңтарда кеңес әскерi жауды тойтарып, ал 1944 жылы 27 қаңтарда блокада алынады, салтанатты түрде атылған салют әлемге Ленинградтың тоығымен азат екендiгiн паш еттi. Қоршаудағы Синявино облысын қорғау үшін дивизия жойқын соққы берді. Шайқастың 2 күнінде дивизияның 3000 адамы қаза тауып, хабарсыз кетті. 2- ші соққы әскерінің құрамында дивизия бірнеше шайқастраға қатысты. Осы кезден 1943 жылға дейін сол жақтан соққы беретін жасақ болып шайқастарды жалғастырды. 1944 жылдың қаңтарында дивизия Ораниенбаумдық площдармына көшті. Сол жерде Ленинград-Новгородтық басқыншылық жоспарына қатысқан болатын. Дивизия шайқастың 2-ші бөліміне, кеңестік басқыншылыққа кірген болатын. Басқыншылық барысында дивизия 1944 жылдың 30 қаңтарында Пустомержу, Мануйлово, Веймарн жергілікті жерін босатты. 1945 жылдың 27 қаңтарында Соснавец қаласы дивизия көмегі арқылы босатылды. Дивизия Ұлы соғыстың ең соңғы шайқасына қатысты. Бұл шайқас Прагада өтті. == Марапаттары == Соғыстың бүкіл уақытында дивизияның 3832 жауынгері ордендармен, 4694 жауынгері медальдармен марапатталды.1944 жылы дивизия Кингисепптi босатады, және сол ерлiктерi үшiн «Кингисепп» құрметтi атағы берiледi.1944 жылы 19 мамырда дивизия Выборг қаласын азат етедi. Мұнда да барлығығна «Выборг» құрметтi атағы берiледi. Соғыс жылдары дивизия құрамындағы 3832 жауынгер орденмен марапатталып, 4694-i медальдармен құрметтелдi. == Соғыстан кейін == Тарих жадымызды жаңғырту мақсатында, ерлік көрсеткен ата-бабалар құрметіне орай ескерткіш қойылды ескерткіш Петропавл қаласында орналасқан. 314 атқыштар дивизиясының құрметіне 2008 жылы Ұлы отан соғысының 63 жыл мерейтойы қарсаңына орай орнатылды. == Сілтемелер == https://ru.wikipedia.org/wiki/314-%D1%8F_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F http://samsv.narod.ru/Div/Sd/sd314/default.html http://soldat.ru/ http://www.soldat.ru/perechen{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} https://e-history.kz/kz/contents/view/1609 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527114248/https://e-history.kz/kz/contents/view/1609 |date=2019-05-27 }} hrw3qmcf2mwrzxwj96kj77p6ylhrt7m 3603588 3603569 2026-05-12T01:33:39Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Сауле Жантелиева|Сауле Жантелиева]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595280 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''314 –ші атқыштар дивизиясы''' — кингисептік Кутузов дәрежесі КСРО-ның Ұлы Отан соғысына арналған әскери құрылымы. == Тарихы == 314 атқыштар дивизиясы Петропавлда құрылып, қалада құрылған ең ірі құрама ретінде тарихта орын алды. Дивизияның құрамына негізінен Петропавл қаласының өкілдері алынды. Өнеркәсіп пен транспорт орындары дивизияны материалдық ресурстармен, транспортпен, киім-кешекпен және тамақпен қамтамасыз етті. 1941 жылдың шілдесі мен тамыз аралығында Петропавл қаласында құрылып, бастапқы дивизия құрамына енушілердің 70 % Cолтүстік Қазақстан облысының аудандарының және Петропавл қаласының тұрғындары болатын. Онда 777 адам басшылыққа алынса, 1543 адам кiшi басшылыққа және 8611-i қатарға алынды. 1945 жылы 31 мамырда дивизия таратылды. == Құрамы == Дивизия құрамында Солтүстік Қазақстан облысының еңбекшілерінен басқа, Қостанай, Көкшетау, Ақмола, Павлодар облыстарының тұрғындары болды. Дивизия басшылығы мен саяси жетекшілер қалалық партия ұйымдарының көмегімен жауынгерлердің әскери жаттығуларына, саяси шыңдалып, патриоттық тәрбие алуына көп күш салды. Дивизия командирі генерал-майор А.Д.Шеменков еді. Дивизия штабын – полковник В.И.Кувшин, ал дивизия полктерін – А.А.Мироненко, В.П.Томашевич, Я.С.Скачков және П.Ф.Ивашко басқарды. Бұлар тәжібиелері мол, өз кезіне сай әскери дайындықтан өткен жандар еді. Дивизияның әскери комиссары болып М.М.Мартыненко тағайындалды. Ал оның саяси бөлімінің бастығы И.Куценко болды. Құрама штабының саяси бөлімінде және басқада әскери бөлімдерде саяси-тәрбие жұмысын жолға қоюға облыстан партия ұйымдары жіберген коммунистер мен комсомолецтер ерекше рөл атқарды. Жергілікті партия ұйымдары жаңадан жасақталып жатқан құрамаға 1800 коммунист пен комсомолецті жіберді. Бұлар әскери тәртіпті нығайтып жауынгерлерді патриоттық және интернационалдық рухта тәрбиелеу жолында орасан зор жұмыстар жүргізді. Советтік Отанды қорғаудағы әр жауынгер мен командирдің міндеттерін терең түсіндіріп, оларды ауыр жылдарға төтеп беруге баулыды. === Командирлер === *Шеменков, Афанасий Дмитриевич (15.07.1941 — 14.10.1941), генерал-майор; *Ковалев, Иван Викторович (15.10.1941 — 27.11.1941), полковник; *Станкевский, Дмитрий Иванович (28.11.1941 — 04.05.1942), полковник; *Зайцев, Алексей Андреевич (05.05.1942 — 18.08.1942), подполковник; *Алиев, Иван Михайлович (19.08.1942 — 20.03.1944), полковник, 25.09.1943 бастап генерал-майор; *Елшинов, Михаил Сергеевич (21.03.1944 — 17.09.1944), полковник; *Гончарук, Николай Игнатьевич (18.09.1944 — 15.10.1944), полковник; *Ефименко, Пётр Филимонович (16.10.1944 — 11.05.1945), полковник. *Чудаков, Иван Иванович (26.08.1941 — 29.05.1945), майор; == Соғыстағы белсенділігі == 1941 жылы 26 тамызда оның бөлiмшелерi Харийная станциясына келiп, 52-шi Резервтi әскерiнiң қол асытан енедi. 1941 жылы 6 қыркүйектен бастап 130 шақырымға созылған Плотничное-Подпоржье-Свирь-Лодейное полефронты бойынша шабуылға шығады. Дивизия 1941 жылдың тамызында қазіргі Новгородская облысына көшті. 1941 жылдың 2 кыркүйегінде дивизия қайта құрылған 54-ші әскердің құрамына кірді.1941 жылғы 4 тамызда дивизия жасақталып болып, ендігі жерде жауынгерлерді әскери өнерге үйрету, соғыс жағдайына жедел жаттықтыру жұмысы қызу қолға алынды. 1941 жылдың тамыз айының аяғында 314 атқыштер дивизиясы Солт-Батыс майданға аттандырылды. Тамыз айының аяғында Тихвин қаласының маңынан бір-ақ шықты. 314-дивизияның бөлімдері Свирь өзенінің бойындағы Лодейное Поле қаласының маңына 7 қыркүйекте орналасып, генерал В.Д.Цветаевтің 7-армиясының құрамына қосылды. Бұл кезде жау Ленинградтың Ладога көлі маңындағы жалғыз ашық байланыс жолын кесіп тастауға ұмтылып қауіп төндіріп тұр еді. Оңтүстік жақтан неміс әскерлері шабуыл жасаса, солтүстіктен, Онега-Ладога мойнағы тұсынан фин әскерлері шабуыл жасады. Финдер Гитлердің одақтасы ретінде Ресейдің, көп жерін олжалағысы келіп еді. Бұл кезде финдер Лодейное Поле қаласының маңында Свирь өзенінен өтіп, Ладога көлінің оңтүстігінде шабуыл жасап келе жатқан өздерінің одақтасы- неміс әскерімен қосылғысы келді. Олардың бұл мақсатын жүзеге асырмау үшін совет командованиесі шұғыл шаралар қолданды. Қайғылы әрi батырлыққа толы Ленинградты қоршауға алу 1941 жылы 10 маусымда басталды. Қоршауда қалған 900 күн Ленинградты ерлiк, батырлық пен қайсарлықтың символына айналдырды. 1944 жылы 14 қаңтарда кеңес әскерi жауды тойтарып, ал 1944 жылы 27 қаңтарда блокада алынады, салтанатты түрде атылған салют әлемге Ленинградтың тоығымен азат екендiгiн паш еттi. Қоршаудағы Синявино облысын қорғау үшін дивизия жойқын соққы берді. Шайқастың 2 күнінде дивизияның 3000 адамы қаза тауып, хабарсыз кетті. 2- ші соққы әскерінің құрамында дивизия бірнеше шайқастраға қатысты. Осы кезден 1943 жылға дейін сол жақтан соққы беретін жасақ болып шайқастарды жалғастырды. 1944 жылдың қаңтарында дивизия Ораниенбаумдық площдармына көшті. Сол жерде Ленинград-Новгородтық басқыншылық жоспарына қатысқан болатын. Дивизия шайқастың 2-ші бөліміне, кеңестік басқыншылыққа кірген болатын. Басқыншылық барысында дивизия 1944 жылдың 30 қаңтарында Пустомержу, Мануйлово, Веймарн жергілікті жерін босатты. 1945 жылдың 27 қаңтарында Соснавец қаласы дивизия көмегі арқылы босатылды. Дивизия Ұлы соғыстың ең соңғы шайқасына қатысты. Бұл шайқас Прагада өтті. == Марапаттары == Соғыстың бүкіл уақытында дивизияның 3832 жауынгері ордендармен, 4694 жауынгері медальдармен марапатталды.1944 жылы дивизия Кингисепптi босатады, және сол ерлiктерi үшiн «Кингисепп» құрметтi атағы берiледi. 1944 жылы 19 мамырда дивизия Выборг қаласын азат етедi. Мұнда да барлығығна «Выборг» құрметтi атағы берiледi. Соғыс жылдары дивизия құрамындағы 3832 жауынгер орденмен марапатталып, 4694-i медальдармен құрметтелдi. == Соғыстан кейін == Тарих жадымызды жаңғырту мақсатында, ерлік көрсеткен ата-бабалар құрметіне орай ескерткіш қойылды ескерткіш Петропавл қаласында орналасқан. 314 атқыштар дивизиясының құрметіне 2008 жылы Ұлы отан соғысының 63 жыл мерейтойы қарсаңына орай орнатылды. == Сілтемелер == https://ru.wikipedia.org/wiki/314-%D1%8F_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F http://samsv.narod.ru/Div/Sd/sd314/default.html http://soldat.ru/ http://www.soldat.ru/perechen{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} https://e-history.kz/kz/contents/view/1609 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527114248/https://e-history.kz/kz/contents/view/1609 |date=2019-05-27 }} e8jov1egg3w0as5moxvznqpn4bovysj 0 622277 3603574 3596585 2026-05-12T01:27:02Z Айдос Қаракөз 179976 3603574 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Абака кітабы'''({{lang-lat|Liber abaci}}) — [[Фибоначчи]]дің (Пизалық Леонардоның) ондық арифметиканы баяндауға және насихаттауға арналған басты еңбегі. Кітап 1202 жылы жазылған, 1228 жылы екінші рет өңделіп, [[Майкл Скотт]]қа<ref>{{Citation|first=T. C.|last=Scott|first2=P.|last2=Marketos|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Scot.html|title=Michael Scot|publisher=MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews|format=html|access-date=2015-04-09|archive-date=2015-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150324235654/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Scot.html|url-status=live}} {{Cite web |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Scot.html |title=Источник |access-date=2015-04-09 |archive-date=2015-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324235654/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Scot.html |url-status=unfit }}</ref><ref>{{Citation|first1=T. C.|last1=Scott|first2=P.|last2=Marketos|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Publications/fibonacci.pdf|title=On the Origin of the Fibonacci Sequence|publisher=MacTutor History of Mathematics archive, University of St. Andrews|format=PDF|date=2014-03|access-date=2015-04-09|archive-date=2019-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190918155822/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Publications/fibonacci.pdf|url-status=live}} {{Cite web |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Publications/fibonacci.pdf |title=Источник |access-date=2015-04-09 |archive-date=2019-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918155822/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Publications/fibonacci.pdf |url-status=unfit }}</ref> арналған. Біздің күнге дейін тек екінші нұсқасы жетті. Пизалық Леонардо Абака деп арифметикалық есептеулерді атаған. Леонардо араб аудармасы арқылы ежелгі гректер мен үнділердің жетістіктерімен жақсы таныс болды. Ол өз кітабында олардың елеулі бөлігін жүйелендірді. Фибоначчидің кітабы қарапайым тілде жазылғандығы және практикалық есеппен айналысатындарға — бірінші кезекте саудагерлерге арналғандығы маңызды. Оның анық, толымдылығы мен тереңдігі бойынша баяндалуы барлық антикалық және ислам прототиптерінен бірден жоғары ұсынысқа ие болды және ұзақ уақыт бойы, [[Декарт]] уақытына дейін, теңдесі жоқ ғылым болды.<ref name="HSTM">{{Cite encyclopedia | publisher = Springer| pages = 4–5| last = Sesiano| first = Jacques| title = Abū Kāmil | encyclopedia = Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures| date = 1997-07-31}}</ref> <br> Кітап 15 тараудан (кітаптардан) тұрады. <br> '''I кітабы'''араб-үнді сандарын енгізеді,көбейту алгоритмін бірден сипаттайды (ол жаңа жүйеде ескі,римдік санға қарағанда өлшенбейді) және ескі жүйеден жаңа жүйеге санды қалай өзгертуді көрсетеді. Айта кететін жайт, [[Фибоначчи]] аты "zephirum"-дан, латын формасындағы "ас-сифр" (бос) түріндегі нөл (zero) дербес саны ретінде енгізеді. <br> '''II кітабы''' ақша есебінің көптеген практикалық мысалдарын қамтиды. <br> '''III кітапта''' әртүрлі математикалық есептер туралы баяндалады. <br> Мысалы: қалдықтар туралы қытай теоремасы, сандар, прогрессиялар және т. б. <br> '''IV кітапта''' басқа да иррационалдық сандарды жуықтап есептеу мен түбірін геометриялық салу әдістері арқылы беріледі. Одан әрі әртүрлі қосымшалар мен теңдеулерді шешуі қарастырылады. Бірнеше бөлігі-қатарларды қосуы туралы жазылған. Модуль бойынша есептеулерде де 2, 3, 5, 9-ға бөлінгіштік белгілері келтіріледі.Бөлінгіштік теориясы, соның ішінде ең үлкен ортақ бөлгіш пен ең кіші ортақ еселігі туралы мазмұндалған. Бұл жерде атақты [[Фибоначчи]] қатарына қатысты қояндар туралы мәліметтерде бар. Көптеген маңызды есптер алғаш рет [[Леонардо Пизанский|Леонардо]] кітабынан белгілі болғанмен, алайда классикалық есептерді баяндаған кезде де ол көптеген жаңа нәрселерді енгізді. Теңдеулерді шешу әдістерінде символика жоқ болғанмен, мәні бойынша алгебралық нақты түрде беріледі. Көптеген сұрақтарда [[Леонардо Пизанский|Леонардо]] қытайлықтарданда көп жаңалық ашты.[[Фибоначчи]]-Еуропада бірінші рет-үнді стилінде теріс сандарды еркін түсіндіре алды.Бірнеше сандық әдістерді өз бетінше ашты (олардың кейбіреулері арабтарда да белгілі еді). '''Абака кітабы'''Еуропада математикалық білімнің таралуына үлкен әсер етті,оқулық пен анықтама ретінде және еуропалық ғалымдардың шабыт көзі болды. Әсіресе Еуропада ондық жүйе мен үнді сандарының жылдам таралуында маңызды рөл атқарды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Математика кітаптары]] [[Санат:XIII ғасыр кітаптары]] ly0io98tv70rk7r5qr4ndhk41qhcub1 3603583 3603574 2026-05-12T01:33:23Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3555180 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Абака кітабы''' ({{lang-lat|Liber abaci}}) — [[Фибоначчи]]дің (Пизалық Леонардоның) ондық арифметиканы баяндауға және насихаттауға арналған басты еңбегі. Кітап 1202 жылы жазылған, 1228 жылы екінші рет өңделіп, [[Майкл Скотт]]қа<ref>{{Citation|first=T. C.|last=Scott|first2=P.|last2=Marketos|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Scot.html|title=Michael Scot|publisher=MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews|format=html|access-date=2015-04-09|archive-date=2015-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150324235654/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Scot.html|url-status=live}} {{Cite web |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Scot.html |title=Источник |access-date=2015-04-09 |archive-date=2015-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324235654/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Scot.html |url-status=unfit }}</ref><ref>{{Citation|first1=T. C.|last1=Scott|first2=P.|last2=Marketos|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Publications/fibonacci.pdf|title=On the Origin of the Fibonacci Sequence|publisher=MacTutor History of Mathematics archive, University of St. Andrews|format=PDF|date=2014-03|access-date=2015-04-09|archive-date=2019-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190918155822/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Publications/fibonacci.pdf|url-status=live}} {{Cite web |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Publications/fibonacci.pdf |title=Источник |access-date=2015-04-09 |archive-date=2019-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918155822/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Publications/fibonacci.pdf |url-status=unfit }}</ref> арналған. Біздің күнге дейін тек екінші нұсқасы жетті. Пизалық Леонардо Абака деп арифметикалық есептеулерді атаған. Леонардо араб аудармасы арқылы ежелгі гректер мен үнділердің жетістіктерімен жақсы таныс болды. Ол өз кітабында олардың елеулі бөлігін жүйелендірді. Фибоначчидің кітабы қарапайым тілде жазылғандығы және практикалық есеппен айналысатындарға — бірінші кезекте саудагерлерге арналғандығы маңызды. Оның анық, толымдылығы мен тереңдігі бойынша баяндалуы барлық антикалық және ислам прототиптерінен бірден жоғары ұсынысқа ие болды және ұзақ уақыт бойы, [[Декарт]] уақытына дейін, теңдесі жоқ ғылым болды.<ref name="HSTM">{{Cite encyclopedia | publisher = Springer| pages = 4–5| last = Sesiano| first = Jacques| title = Abū Kāmil | encyclopedia = Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures| date = 1997-07-31}}</ref> <br> Кітап 15 тараудан (кітаптардан) тұрады. <br> '''I кітабы''' араб-үнді сандарын енгізеді, көбейту алгоритмін бірден сипаттайды (ол жаңа жүйеде ескі, римдік санға қарағанда өлшенбейді) және ескі жүйеден жаңа жүйеге санды қалай өзгертуді көрсетеді. Айта кететін жайт, [[Фибоначчи]] аты "zephirum"-дан, латын формасындағы "ас-сифр" (бос) түріндегі нөл (zero) дербес саны ретінде енгізеді. <br> '''II кітабы''' ақша есебінің көптеген практикалық мысалдарын қамтиды. <br> '''III кітапта''' әртүрлі математикалық есептер туралы баяндалады. <br> Мысалы: қалдықтар туралы қытай теоремасы, сандар, прогрессиялар және т. б. <br> '''IV кітапта''' басқа да иррационалдық сандарды жуықтап есептеу мен түбірін геометриялық салу әдістері арқылы беріледі. Одан әрі әртүрлі қосымшалар мен теңдеулерді шешуі қарастырылады. Бірнеше бөлігі-қатарларды қосуы туралы жазылған. Модуль бойынша есептеулерде де 2, 3, 5, 9-ға бөлінгіштік белгілері келтіріледі. Бөлінгіштік теориясы, соның ішінде ең үлкен ортақ бөлгіш пен ең кіші ортақ еселігі туралы мазмұндалған. Бұл жерде атақты [[Фибоначчи]] қатарына қатысты қояндар туралы мәліметтерде бар. Көптеген маңызды есптер алғаш рет [[Леонардо Пизанский|Леонардо]] кітабынан белгілі болғанмен, алайда классикалық есептерді баяндаған кезде де ол көптеген жаңа нәрселерді енгізді. Теңдеулерді шешу әдістерінде символика жоқ болғанмен, мәні бойынша алгебралық нақты түрде беріледі. Көптеген сұрақтарда [[Леонардо Пизанский|Леонардо]] қытайлықтарданда көп жаңалық ашты. [[Фибоначчи]]-Еуропада бірінші рет-үнді стилінде теріс сандарды еркін түсіндіре алды. Бірнеше сандық әдістерді өз бетінше ашты (олардың кейбіреулері арабтарда да белгілі еді). '''Абака кітабы''' Еуропада математикалық білімнің таралуына үлкен әсер етті, оқулық пен анықтама ретінде және еуропалық ғалымдардың шабыт көзі болды. Әсіресе Еуропада ондық жүйе мен үнді сандарының жылдам таралуында маңызды рөл атқарды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Математика кітаптары]] [[Санат:XIII ғасыр кітаптары]] ghh1f8f8wmb3yhu2q0k5n3ranmjcocf 0 631900 3603541 3586542 2026-05-12T00:20:50Z Айдос Қаракөз 179976 3603541 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Кино|Қазақша атауы=Амфибия адамы|Компания=[[Ленфильм|Киностудия «Ленфильм»]]|Келесі фильм=|Алдыңғы фильм=|Жыл=1961|Ұзақтығы=95 мин|Тілі=[[Русский язык|Русский]]|Мемлекет=КСРО|Түсім=|Бюджеті=|Композиторы=[[Петров, Андрей Павлович|Андрей Петров]]|Шынайы атауы=|Операторы=[[Розовский,Эдуард Александрович|Эдуард Розовский]]|Актерлер=[[Коренев, Владимир Борисович|Владимир Коренев]]<br>[[Вертинская, Анастасия Александровна|Анастасия Вертинская]]<br>[[Козаков, Михаил Михайлович|Михаил Козаков]]|Сценарист=[[Гольбурт, Акиба Абрамович|Акива Гольбурт]]<br>[[Ксенофонтов, Александр Сергеевич (кинооператор)|Александр Ксенофонтов]]<br>[[Каплер, Алексей Яковлевич|Алексей Каплер]]|Продюсері=|Режиссёрі=[[Казанский, Геннадий Сергеевич|Геннадий Казанский]]<br>[[Чеботарёв, Владимир Александрович|Владимир Чеботарёв]]|Жанры=[[Драма (жанр)|драма]]<br>[[мелодрама]]<br>[[фантастика]]|Сурет ені=|imdb_id=0055844}} '''«Амфибия адамы»''' — 1961 ж. «Ленфильм» киностудиясында режиссер В.Чеботарёв пен Г.Казанскийдің Александр Беляевтің ғылыми-фантастикалық романы негізінде түсірілген кеңестік көркем фильм. Фильмнің премьерасы 1961 жылы 28 желтоқсанда өтті, ал 1962 жылы 3 қаңтарда фильм кең таралды. 1962 жылы кеңестік кино таратудың көшбасшысы - 65 миллион көрермен. == Сюжеті == Буэнос-Айрестегі балықшылар мен інжу аулаушылар қорқады - теңізде құпия «теңіз шайтаны» пайда болды.Алайда,салқын кәсіпкер - інжу-аңшылар артелінің иесі Педро Цурита - жұмбақ тіршілік иесін ұстап, оны жағдайға бейімдеуді шешеді. Ол «шайтанның» ізін суытпай шығанақты күзетуге кіріседі.Өкпелері мен акулаларының қуысы бар демсіз адам - ​​Ихтиандер есімді жас - бұл доктор Сальватордың ағзаларды трансплантациялау бойынша батыл тәжірибелерінің нәтижесі.Ихтиандер адамдармен және өркениетпен жақсы таныс емес - ол әкесінің үйінде және теңізде өскен, достары - дельфиндер. Бірде Ихтиандер үстінде батып бара жатқан бір қызды көрді және оны ажалдан құтқарды.Бұл жедел кездесу жас жігіттің өмірін өзгертеді.Ол қалаға алғаш рет шығады және ол жерде өзінің шынайы құтқарушысы кім екенін білмейтін сүйкімді Гуттиерді табады.Жастар арасында сезім пайда болады. Алайда, қыздың әкесі Балтазар оны Зурита (қыз өзін өзінің құтқарушысы деп санайды) есебінен үйлендіруді талап етеді. Гуттиер қарсы болады, бірақ ақырында өзін теңізге лақтырған Ихтиандер суға батып кетті, ал оның нағыз құтқарушысы - Зурита деп сенеді. Бірнеше әрекеттен кейін Зурита ақыры «теңіз шайтанын» ұстап алды.Сальватор ұлын Зуританың қолынан шығарады, бірақ ол дәрігерді кемеге шабуыл жасады деп айыптайды. Дәрігерлер мен Ихтиандер қамауға алынып, түрмеге жабылған.Алайда Сальватордың досы,Гуттиерді сүйетін журналист Олсен жас жігіттің қашып кетуіне көмектеседі.Гуттиер қазір босайды - әкесі Зуритаға үйленуге қатты наразы емес қызын қолдай отырып, кәсіпкерді ашуланшақтап өлтіреді. Бірақ олар бақытты таба алмады:Ихтиандер бөшкедегі суда ұзақ уақыт түрмеде болғандықтан, денсаулығы нашарлады, енді ол теңізден шыға алмайды. == Рөлдерде == {| class="wikitable" style="background:#f9f9f9; float:center;" ! style="background:#C6C9FF" |Актер ! style="background:#C6C9FF" |Рөлі |- |[[Владимир Коренев]] |''[[Ихтиандер]]'' |- |[[Анастасия Вертинская]] |''Гуттиер'' |- |[[Михаил Козаков]] |''Педро Цурита'' |- |[[Николай Симонов]] |''доктор Сальватор'' |- |[[Анатолий Смиранин]] |''Балтазар'' |- |[[Владлен Давыдов]] |''журналист Олсен'' |- |} == Марапаттар == 1962 жылы «Советский экран» журналы өткізген фильмдер байқауында көрермендер фильмнің үздік бестігіне кірді,ондықтың ішінде он актер А.Вертинская (6 орын) және В.Коренев (8 орын), композитор А. Петров және оператор Е.Розовский болды. (1963).Триестегі ғылыми-фантастикалық кинофестивальдегі күміс парус сыйлығы (Италия, 1962) II сыйлық - «Күміс ғарыш кемесі» Триестегі IFF ғылыми фильмінде (1963) == Сілтемелер == * <nowiki>https://https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BA-%D0%B0%D0%BC%D1%84%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D1%8F_(%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC,_1961)</nowiki><br /> {{бастама}} j7f7uycra0x4aesp64qa7fumg9aq9nj 3603610 3603541 2026-05-12T01:35:28Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 2830390 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Кино|Қазақша атауы=Амфибия адамы|Компания=[[Ленфильм|Киностудия «Ленфильм»]]|Келесі фильм=|Алдыңғы фильм=|Жыл=1961|Ұзақтығы=95 мин|Тілі=[[Русский язык|Русский]]|Мемлекет=КСРО|Түсім=|Бюджеті=|Композиторы=[[Петров, Андрей Павлович|Андрей Петров]]|Шынайы атауы=|Операторы=[[Розовский, Эдуард Александрович|Эдуард Розовский]]|Актерлер=[[Коренев, Владимир Борисович|Владимир Коренев]]<br>[[Вертинская, Анастасия Александровна|Анастасия Вертинская]]<br>[[Козаков, Михаил Михайлович|Михаил Козаков]]|Сценарист=[[Гольбурт, Акиба Абрамович|Акива Гольбурт]]<br>[[Ксенофонтов, Александр Сергеевич (кинооператор)|Александр Ксенофонтов]]<br>[[Каплер, Алексей Яковлевич|Алексей Каплер]]|Продюсері=|Режиссёрі=[[Казанский, Геннадий Сергеевич|Геннадий Казанский]]<br>[[Чеботарёв, Владимир Александрович|Владимир Чеботарёв]]|Жанры=[[Драма (жанр)|драма]]<br>[[мелодрама]]<br>[[фантастика]]|Сурет ені=|imdb_id=0055844}} '''«Амфибия адамы»''' — 1961 ж. «Ленфильм» киностудиясында режиссер В.Чеботарёв пен Г.Казанскийдің Александр Беляевтің ғылыми-фантастикалық романы негізінде түсірілген кеңестік көркем фильм. Фильмнің премьерасы 1961 жылы 28 желтоқсанда өтті, ал 1962 жылы 3 қаңтарда фильм кең таралды. 1962 жылы кеңестік кино таратудың көшбасшысы - 65 миллион көрермен. == Сюжеті == Буэнос-Айрестегі балықшылар мен інжу аулаушылар қорқады - теңізде құпия «теңіз шайтаны» пайда болды. Алайда, салқын кәсіпкер - інжу-аңшылар артелінің иесі Педро Цурита - жұмбақ тіршілік иесін ұстап, оны жағдайға бейімдеуді шешеді. Ол «шайтанның» ізін суытпай шығанақты күзетуге кіріседі. Өкпелері мен акулаларының қуысы бар демсіз адам - ​​Ихтиандер есімді жас - бұл доктор Сальватордың ағзаларды трансплантациялау бойынша батыл тәжірибелерінің нәтижесі. Ихтиандер адамдармен және өркениетпен жақсы таныс емес - ол әкесінің үйінде және теңізде өскен, достары - дельфиндер. Бірде Ихтиандер үстінде батып бара жатқан бір қызды көрді және оны ажалдан құтқарды. Бұл жедел кездесу жас жігіттің өмірін өзгертеді. Ол қалаға алғаш рет шығады және ол жерде өзінің шынайы құтқарушысы кім екенін білмейтін сүйкімді Гуттиерді табады. Жастар арасында сезім пайда болады. Алайда, қыздың әкесі Балтазар оны Зурита (қыз өзін өзінің құтқарушысы деп санайды) есебінен үйлендіруді талап етеді. Гуттиер қарсы болады, бірақ ақырында өзін теңізге лақтырған Ихтиандер суға батып кетті, ал оның нағыз құтқарушысы - Зурита деп сенеді. Бірнеше әрекеттен кейін Зурита ақыры «теңіз шайтанын» ұстап алды. Сальватор ұлын Зуританың қолынан шығарады, бірақ ол дәрігерді кемеге шабуыл жасады деп айыптайды. Дәрігерлер мен Ихтиандер қамауға алынып, түрмеге жабылған. Алайда Сальватордың досы, Гуттиерді сүйетін журналист Олсен жас жігіттің қашып кетуіне көмектеседі. Гуттиер қазір босайды - әкесі Зуритаға үйленуге қатты наразы емес қызын қолдай отырып, кәсіпкерді ашуланшақтап өлтіреді. Бірақ олар бақытты таба алмады: Ихтиандер бөшкедегі суда ұзақ уақыт түрмеде болғандықтан, денсаулығы нашарлады, енді ол теңізден шыға алмайды. == Рөлдерде == {| class="wikitable" style="background:#f9f9f9; float:center;" ! style="background:#C6C9FF" |Актер ! style="background:#C6C9FF" |Рөлі |- |[[Владимир Коренев]] |''[[Ихтиандер]]'' |- |[[Анастасия Вертинская]] |''Гуттиер'' |- |[[Михаил Козаков]] |''Педро Цурита'' |- |[[Николай Симонов]] |''доктор Сальватор'' |- |[[Анатолий Смиранин]] |''Балтазар'' |- |[[Владлен Давыдов]] |''журналист Олсен'' |- |} == Марапаттар == 1962 жылы «Советский экран» журналы өткізген фильмдер байқауында көрермендер фильмнің үздік бестігіне кірді, ондықтың ішінде он актер А.Вертинская (6 орын) және В.Коренев (8 орын), композитор А. Петров және оператор Е.Розовский болды. (1963).Триестегі ғылыми-фантастикалық кинофестивальдегі күміс парус сыйлығы (Италия, 1962) II сыйлық - «Күміс ғарыш кемесі» Триестегі IFF ғылыми фильмінде (1963) == Сілтемелер == * <nowiki>https://https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BA-%D0%B0%D0%BC%D1%84%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D1%8F_(%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC,_1961)</nowiki><br /> {{бастама}} tsx4rbqdg5o4caqvza5x435yf27u9z4 0 635603 3603577 3601392 2026-05-12T01:29:35Z Айдос Қаракөз 179976 3603577 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! -->{{Тұлға|Есімі=Абдирбекова Даяна|Туған күні=10 сәуір 2002 ж.|Марапаттары= *[[2018]] жылғы [[Қазақстан Республикасы]]ның жеңімпазы - [[қола]] (көпсайыс), қола (шеңбер, күрзілер, лента). *[[2019]] жылғы [[Қазақстан Республикасы]]ның жеңімпазы - [[қола]] (көпсайыс). *[[2018]] жылы [[Қазақстан Республикасы]]ның кубогы - [[алтын]] (көпсайыс), алтын (шеңбер, күрзілер, лента), [[күміс]] (доп). *[[2019]] жылғы [[Қазақстан Республикасы]]ның кубогы - [[қола]] (күрзілер, лента). • [[2018]] жылғы Азиялық ойындар - [[алтын]] (команда).}} '' == Өмірбаяны == Абдирбекова Даяна көркем [[гимнастика]]мен шұғылданады,[[2018 жыл|2018]] жылғы командалық [[Азиялық ойындар]]дың жеңімпазы. [[2002 жыл]]ы 10 сәуірде [[Қарағанды]] қаласында дүниеге келген.Салмағы: 49 кг. Бойы: 1,67 м. Даяна 5–6 жасынан бастап спортпен айналысқан, көркем гимнастика құрамасының қатарына 16 жасында қосылған және ең жас гимнаст атанды. Алина Әділханова, Даяна Абдирбекова және Әділ Тилекенова көркем гимнастикадан Қазақстан құрамасына кірген жылы [[Қазақстан]] құрамасы топтық есеп бойынша 159,850 ұпай жинады. ==Марапаттары және жетістіктері == *[[2018 жыл|2018]] жылғы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] жеңімпазы - [[қола]] (көпсайыс), қола (шеңбер, күрзілер, лента). *[[2019 жыл|2019]] жылғы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] жеңімпазы - [[қола]] (көпсайыс). *[[2018]] жылы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] кубогы - [[алтын]] (көпсайыс), алтын (шеңбер, күрзілер, лента), күміс (доп). *[[2019 жыл|2019]] жылғы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] кубогы - қола (күрзілер, лента). *[[2018 жыл|2018]] жылғы Азиялық ойындар - [[алтын]] (команда).<ref>https://www.kazenergy.com/upload/iblock/13b/13b734333464de0883b6e93237913396.pdf</ref> *"Gracia Fair Cup" [[2018 жыл|2018]] ХТ - [[күміс]] (шеңбер), қола (лента). *"Gracia Fair Cup" [[2019]] ХТ - [[қола]] (лента).<ref>https://gimnastika.pro/stars/597/31765/ </ref> == Дереккөз == [[Санат:Қазақстан көркем гимнастикашылары]] [[Санат:Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Шымкентте туғандар]] c0gxm776mflp3iqielvp9mmms5ckhny 3603580 3603577 2026-05-12T01:33:13Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3581566 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! -->{{Тұлға|Есімі=Абдирбекова Даяна|Туған күні=10 сәуір 2002 ж.|Марапаттары= *[[2018]] жылғы [[Қазақстан Республикасы]]ның жеңімпазы - [[қола]] (көпсайыс), қола (шеңбер, күрзілер, лента). *[[2019]] жылғы [[Қазақстан Республикасы]]ның жеңімпазы - [[қола]] (көпсайыс). *[[2018]] жылы [[Қазақстан Республикасы]]ның кубогы - [[алтын]] (көпсайыс), алтын (шеңбер, күрзілер, лента), [[күміс]] (доп). *[[2019]] жылғы [[Қазақстан Республикасы]]ның кубогы - [[қола]] (күрзілер, лента). • [[2018]] жылғы Азиялық ойындар - [[алтын]] (команда).}} '' == Өмірбаяны == Абдирбекова Даяна көркем [[гимнастика]]мен шұғылданады, [[2018 жыл|2018]] жылғы командалық [[Азиялық ойындар]]дың жеңімпазы. [[2002 жыл]]ы 10 сәуірде [[Қарағанды]] қаласында дүниеге келген. Салмағы: 49 кг. Бойы: 1,67 м. Даяна 5–6 жасынан бастап спортпен айналысқан, көркем гимнастика құрамасының қатарына 16 жасында қосылған және ең жас гимнаст атанды. Алина Әділханова, Даяна Абдирбекова және Әділ Тилекенова көркем гимнастикадан Қазақстан құрамасына кірген жылы [[Қазақстан]] құрамасы топтық есеп бойынша 159,850 ұпай жинады. ==Марапаттары және жетістіктері == *[[2018 жыл|2018]] жылғы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] жеңімпазы - [[қола]] (көпсайыс), қола (шеңбер, күрзілер, лента). *[[2019 жыл|2019]] жылғы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] жеңімпазы - [[қола]] (көпсайыс). *[[2018]] жылы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] кубогы - [[алтын]] (көпсайыс), алтын (шеңбер, күрзілер, лента), күміс (доп). *[[2019 жыл|2019]] жылғы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] кубогы - қола (күрзілер, лента). *[[2018 жыл|2018]] жылғы Азиялық ойындар - [[алтын]] (команда).<ref>https://www.kazenergy.com/upload/iblock/13b/13b734333464de0883b6e93237913396.pdf</ref> *"Gracia Fair Cup" [[2018 жыл|2018]] ХТ - [[күміс]] (шеңбер), қола (лента). *"Gracia Fair Cup" [[2019]] ХТ - [[қола]] (лента).<ref>https://gimnastika.pro/stars/597/31765/ </ref> == Дереккөз == [[Санат:Қазақстан көркем гимнастикашылары]] [[Санат:Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Шымкентте туғандар]] e8supyazoxr6rv8ehc76676vo8yqeh8 0 636114 3603557 3595921 2026-05-12T00:53:54Z Айдос Қаракөз 179976 3603557 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Асық'''— көшпелі елдерде,соның ішінде қазақ халқының тұрмыс-тіршілігінде атам заманнан бері келе жатқан әрі халық арасында кең тараған ұлттық ойындардың бірі.Түркілердің танымында асыққа ерекше мән беріліп,бұрынғы кезеңдерде оның қолданылу функциясы да ауқымды болған. Асықты балалар ойындарында ғана емес,сонымен қатар ол әртүрлі қарым-қатынас, келіссөздерде пікірді,тілекті жұмбақтап,астарлап жеткізудің символдық (рәміздік) белгісі ретінде де, сәуегей, көріпкелдердің бал ашып, болатын істің мән-жайын алдын-ала болжау үшін пайдаланылып келгені белгілі.Сондағы принцип – асықтың әр қырына тән қалыптасқан дәстүрлі мәніне байланысты. Асық – малдың және басқа жан-жануарлардың сирағы мен сан жіліктерін жалғастыратын,бір жағы қуыс,бір жағы дөңес төрткүл топса [[сүйек]]. Заттың атауы атқаратын қызметінен туындайды.Ерте кездерде қазақтың сәуегей,көріпкелдер болатын жағдайды (істің, сонардың сәтті болуын т.б.) болжап білу үшін асықты кең қолданғаны.Мәселен,төрт асықты иіре шашқанда 4 [[алшы]], 4 [[бүге]],4 [[тәйке]] қатарынан түссе, не бір-бірден түссе мұны [[«құмар»]] деп атап,оны «істің алға басқаны»,«жақсылық» деп жорыған.Осы сияқты асықтың 4 қырына қарай бал ашушылардың өз құпиясы болған. Олардың мәні төмендегідей: ''1)'' 4 алшы – «Асығың алшысынан түсті – айың оңыңнан туады»; ''2)'' 4 тәйке – «Жолың ашық, маңдайың жарық»; ''3)'' 4 бүге – «Ырыс пен бақ ұзағынан болады»; ''4)'' 4 шіге – «Бөгде (дұшпан) жағы басымырақ болады»; ''5)'' 3 алшы, 1 тәйке – «Тез арада сапарың оңғарылады, жолың болады»; ''6)'' 3 алшы, 1 бүге – «Мерейі өсіп, қуанышқа қарқ болады»; ''7)'' 3 алшы, 1 шіге – «Екі босағасы тең, жүрегі қуанышта»; ''8)'' 2 алшы, 1 тәйке, 1 бүге – «Сүйіншіңді дайындай бер»; ''9)'' 2 алшы, 1 бүге, 1 шіге – «Таяу болашақта ойлағаның жүзеге асады»; ''10)'' 2 алшы, 1 тәйке, 1 шіге – «Тілегіңе жету жол алыс емес...»; ''11)'' 2 алшы, 2 тәйке - «Ісің оңға айналып тұр»; ''12)'' 2 алшы, 2 бүге – «Ісің қарқынды, оңға басатын сыңайлы»; ''13)'' 2 алшы, 2 шіге – «Кешігіп, қырсығып тұр, ойлағаның болмайды»; ''14)'' 1 алшы, 3 тәйке – «Құйысқаның берік, жақсылық өз жағыңда»; ''15)'' 1 алшы, 3 бүге – «Көңілің тоқ, көкірегің байлаулы»; ''16)'' 1 алшы, 3 шіге – «Тіл-сұқтан сақ бол, абайла!»; ''17)'' 1 алшы, 2 тәйке, 1 бүге – «Бүгін қырсыққанмен жақын арада оңға басады»; ''18)'' 1 алшы, 1 тәйке, 2 бүге – «Тіл (хабар) келеді, сәлемдемеге де қарық боласың»; ''19)'' 1 алшы, 1 тәйке, 2 шіге – «Аптықпа, оңалады, өздігінен бітеді, тек тағат керек»; ''20)'' 1 алшы, 2 бүге, 1 шіге – «Қуанышты хабар келеді»; ''21)'' 1 алшы, 2 тәйке, 1 шіге – «Аз ғана тосқауыл бар, дегенмен ойлағаныңдай болады»; ''22)'' 1 алшы, 1 тәйке, 1 бүге, 1 шіге – «Құмар түссе, тілегіңнің болғаны де»; ''23)'' 2 тәйке, 1 бүге, 1 шіге – «Құлшыныс керек, шүбәлі, қолайсыз жағдай болуы мүмкін»; ''24)'' 2 тәйке, 2 бүге – «Іс оңға басса да, жақын арада нәтиже жоқ»; ''25)'' 2 тәйке, 2 шіге – «Іс сапарыңның жүзеге асуы екі талай, неғайбыл»; ''26)'' 1 тәйке, 2 бүге, 1 шіге – «Ілгері ұмтылғаныңмен кері шегінесің, сәтсіздік»; ''27)'' 1 тәйке, 1 бүге, 2 шіге – «Таразың баса алмайды, қиыншылық та жоқ емес»; ''28)'' 1 тәйке, 3 бүге – «Алдың тұйық, жүрегің қобалжыңқы»; ''29)'' 1 тәйке, 3 шіге – «Немқұрайлы қарап, нем кетеді деме»; ''30)'' 3 бүге, 1 шіге – «Сенімен жұлдызы қарсылар жағы басым болады»; ''31)'' 2 бүге, 2 шіге – «Алдың тұйық, қиыншылыққа тап боласың»; ''32)'' 1 бүге, 3 шіге – «Қырсық шалған, бәрі кері баққан». Жоғарыдағы мәліметтерден байқайтынымыз, қазақ халқында сәуегейлер асықпен бал ашу үшін көбінесе төрт асықты қолданған. Ал өзге түркі халықтарында бұл бойынша асықтың саны әртүрлі болып келеді. Мәселен, қырғыздың атақты [[Манас жыры]]нда да асықпен бал ашу үрдісі көрініс табады. Эпоста Манастың әкесі алпыс бес жастағы Жақып ұлына Бұхар ханының қызы Қаныкейді алып бермек болып құда түседі. Істің жөні қалай болар екен деп қырғыз бақсысы еліктің қырық бір асығымен бал ашқан. Ол жырда былай келеді: «Төлгесін тартты төлегі Басы түсті тоғыз деп, Аяғы түсті сегіз деп». Қорытындылай келе, асық халық танымында сакральді (киелі) зат ретінде, ерекше тылсым күшке ие қасиеті бар қорғаушы, қамқоршы деп қабылданған. Жорық алдында асықпен бал ашуға жүгінуі жорамал жасап, жақсылық нышанын аңғаруға, жасалынатын істің ретін анықтауға, дүние көркін болжауға тырысып бағуы осының айқын дәлелі.<ref>Ә.Қайдар. Қазақтар ана тілі әлемінде (этнолингвистикалық сөздік). 2-т. Қоғам. – Алматы: Дайк-Пресс, 2009.</ref> <ref>Б.Қинаятұлы. Асықта бар қасиет // «Ана тілі», 19.08.1994, -8б.</ref> <ref>А.Құралұлы. Ұлттық дүниетаным. – Алматы: Өнер, 2002. -485б.</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Асық]] [[Санат:Қазақ халқының тарихы]] exn2q66bzge8n0k1mav5jij5tmk3tdh 3603595 3603557 2026-05-12T01:34:06Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595921 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Асық''' — көшпелі елдерде, соның ішінде қазақ халқының тұрмыс-тіршілігінде атам заманнан бері келе жатқан әрі халық арасында кең тараған ұлттық ойындардың бірі. Түркілердің танымында асыққа ерекше мән беріліп, бұрынғы кезеңдерде оның қолданылу функциясы да ауқымды болған. Асықты балалар ойындарында ғана емес, сонымен қатар ол әртүрлі қарым-қатынас, келіссөздерде пікірді, тілекті жұмбақтап, астарлап жеткізудің символдық (рәміздік) белгісі ретінде де, сәуегей, көріпкелдердің бал ашып, болатын істің мән-жайын алдын-ала болжау үшін пайдаланылып келгені белгілі. Сондағы принцип – асықтың әр қырына тән қалыптасқан дәстүрлі мәніне байланысты. Асық – малдың және басқа жан-жануарлардың сирағы мен сан жіліктерін жалғастыратын, бір жағы қуыс, бір жағы дөңес төрткүл топса [[сүйек]]. Заттың атауы атқаратын қызметінен туындайды. Ерте кездерде қазақтың сәуегей, көріпкелдер болатын жағдайды (істің, сонардың сәтті болуын т.б.) болжап білу үшін асықты кең қолданғаны. Мәселен, төрт асықты иіре шашқанда 4 [[алшы]], 4 [[бүге]], 4 [[тәйке]] қатарынан түссе, не бір-бірден түссе мұны [[«құмар»]] деп атап, оны «істің алға басқаны», «жақсылық» деп жорыған. Осы сияқты асықтың 4 қырына қарай бал ашушылардың өз құпиясы болған. Олардың мәні төмендегідей: ''1)'' 4 алшы – «Асығың алшысынан түсті – айың оңыңнан туады»; ''2)'' 4 тәйке – «Жолың ашық, маңдайың жарық»; ''3)'' 4 бүге – «Ырыс пен бақ ұзағынан болады»; ''4)'' 4 шіге – «Бөгде (дұшпан) жағы басымырақ болады»; ''5)'' 3 алшы, 1 тәйке – «Тез арада сапарың оңғарылады, жолың болады»; ''6)'' 3 алшы, 1 бүге – «Мерейі өсіп, қуанышқа қарқ болады»; ''7)'' 3 алшы, 1 шіге – «Екі босағасы тең, жүрегі қуанышта»; ''8)'' 2 алшы, 1 тәйке, 1 бүге – «Сүйіншіңді дайындай бер»; ''9)'' 2 алшы, 1 бүге, 1 шіге – «Таяу болашақта ойлағаның жүзеге асады»; ''10)'' 2 алшы, 1 тәйке, 1 шіге – «Тілегіңе жету жол алыс емес...»; ''11)'' 2 алшы, 2 тәйке - «Ісің оңға айналып тұр»; ''12)'' 2 алшы, 2 бүге – «Ісің қарқынды, оңға басатын сыңайлы»; ''13)'' 2 алшы, 2 шіге – «Кешігіп, қырсығып тұр, ойлағаның болмайды»; ''14)'' 1 алшы, 3 тәйке – «Құйысқаның берік, жақсылық өз жағыңда»; ''15)'' 1 алшы, 3 бүге – «Көңілің тоқ, көкірегің байлаулы»; ''16)'' 1 алшы, 3 шіге – «Тіл-сұқтан сақ бол, абайла!»; ''17)'' 1 алшы, 2 тәйке, 1 бүге – «Бүгін қырсыққанмен жақын арада оңға басады»; ''18)'' 1 алшы, 1 тәйке, 2 бүге – «Тіл (хабар) келеді, сәлемдемеге де қарық боласың»; ''19)'' 1 алшы, 1 тәйке, 2 шіге – «Аптықпа, оңалады, өздігінен бітеді, тек тағат керек»; ''20)'' 1 алшы, 2 бүге, 1 шіге – «Қуанышты хабар келеді»; ''21)'' 1 алшы, 2 тәйке, 1 шіге – «Аз ғана тосқауыл бар, дегенмен ойлағаныңдай болады»; ''22)'' 1 алшы, 1 тәйке, 1 бүге, 1 шіге – «Құмар түссе, тілегіңнің болғаны де»; ''23)'' 2 тәйке, 1 бүге, 1 шіге – «Құлшыныс керек, шүбәлі, қолайсыз жағдай болуы мүмкін»; ''24)'' 2 тәйке, 2 бүге – «Іс оңға басса да, жақын арада нәтиже жоқ»; ''25)'' 2 тәйке, 2 шіге – «Іс сапарыңның жүзеге асуы екі талай, неғайбыл»; ''26)'' 1 тәйке, 2 бүге, 1 шіге – «Ілгері ұмтылғаныңмен кері шегінесің, сәтсіздік»; ''27)'' 1 тәйке, 1 бүге, 2 шіге – «Таразың баса алмайды, қиыншылық та жоқ емес»; ''28)'' 1 тәйке, 3 бүге – «Алдың тұйық, жүрегің қобалжыңқы»; ''29)'' 1 тәйке, 3 шіге – «Немқұрайлы қарап, нем кетеді деме»; ''30)'' 3 бүге, 1 шіге – «Сенімен жұлдызы қарсылар жағы басым болады»; ''31)'' 2 бүге, 2 шіге – «Алдың тұйық, қиыншылыққа тап боласың»; ''32)'' 1 бүге, 3 шіге – «Қырсық шалған, бәрі кері баққан». Жоғарыдағы мәліметтерден байқайтынымыз, қазақ халқында сәуегейлер асықпен бал ашу үшін көбінесе төрт асықты қолданған. Ал өзге түркі халықтарында бұл бойынша асықтың саны әртүрлі болып келеді. Мәселен, қырғыздың атақты [[Манас жыры]]нда да асықпен бал ашу үрдісі көрініс табады. Эпоста Манастың әкесі алпыс бес жастағы Жақып ұлына Бұхар ханының қызы Қаныкейді алып бермек болып құда түседі. Істің жөні қалай болар екен деп қырғыз бақсысы еліктің қырық бір асығымен бал ашқан. Ол жырда былай келеді: «Төлгесін тартты төлегі Басы түсті тоғыз деп, Аяғы түсті сегіз деп». Қорытындылай келе, асық халық танымында сакральді (киелі) зат ретінде, ерекше тылсым күшке ие қасиеті бар қорғаушы, қамқоршы деп қабылданған. Жорық алдында асықпен бал ашуға жүгінуі жорамал жасап, жақсылық нышанын аңғаруға, жасалынатын істің ретін анықтауға, дүние көркін болжауға тырысып бағуы осының айқын дәлелі.<ref>Ә.Қайдар. Қазақтар ана тілі әлемінде (этнолингвистикалық сөздік). 2-т. Қоғам. – Алматы: Дайк-Пресс, 2009.</ref> <ref>Б.Қинаятұлы. Асықта бар қасиет // «Ана тілі», 19.08.1994, -8б.</ref> <ref>А.Құралұлы. Ұлттық дүниетаным. – Алматы: Өнер, 2002. -485б.</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Асық]] [[Санат:Қазақ халқының тарихы]] gk93zm3glkd8u7ynzjyhs8s1d39p95x 0 636426 3603823 3573748 2026-05-12T11:03:55Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603823 wikitext text/x-wiki '''Африкалық клариялық жайын''', немесе мәрмәр клариялық жайын, немесе нильский клариас (лат. Clarias gariepinus) - барлық Африкада, Сахара су қоймаларын қоса алғанда, Иордан өзенінің бассейнінде, Оңтүстік және Оңтүстік-[[Шығыс Азия]]да кездесетін балық түрі. Атмосфералық оттегімен тыныс алу үшін арнайы орган дамиды. Жабер қуысынан қабырғалары қан тамырларының көптігімен еніп, өте үлкен беті бар, ағаш тәрізді тарамдалған өрілген орган кетеді. Басқаша айтқанда, бұл балық судан тыс болған кезде жабырды ауыстыратын нақты жеңіл. Арнайы зерттеулер кларияның жиналмалы органы тек ауадан тұрады және 81% ауа ылғалдылығында ең тиімді екенін көрсетті. Тыныс алудың толық өшірілуі 14-47 сағаттан кейін өлімге әкеледі. Ең жақсы кларий суда ерітілген оттегінің концентрациясы 4,3 мг/л-ден асқанда және бетке қол жеткізу мүмкін болғанда сезінеді. Егер су айдынындағы жағдай осы талаптарға сай келмесе, ол басқасына жіберіледі. Африкалық сомның оңтайлы тіршілік ету ортасы pH 6,5–8,0 және температурасы 25-30 °C болатын су болып табылады, бірақ ол 12-18 °C температурасын жақсы ұстап, температураның құбылуына төзімді, суда тұздың деңгейін 10 промиллге дейін көтереді. Бұл түр өте сирек: ол су қоңыздары, моллюскалар, балық, өсімдік тағамдары және тіпті органикалық жолмен алынған тастаулар жеуге болады, бірақ табиғи жағдайларда, негізінен, жыртқыш болып табылады. Дене пішіні сұр сом мен безеуге ұқсайды.<ref>[http://Clarias%20gariepinus%20на%20Animal%20Diversiti%20Web Clarias gariepinus на Animal Diversiti Web]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Бұл балықтар ұзындығы 5-тен 260 мс-ге дейінгі электр сигналдарын жасайды, бірақ тек сол түрдегі бөтен адамның қатысуымен ғана. Жауап ретінде бөтен адам наутек жіберіледі немесе шақыру қабылдайды және разрядтарды шығарады. Тістеуге сирек келеді-көп бөлігі жауынгерлер тарайды. Олар бір-бірін 30-40 см қашықтықта жоғалтса, электр сигналдарын генерациялау тоқтатылады. 4 жұп "құлақ", еуропалық сом сияқты тістері бар. Қабыршақтар жоқ, терінің түсі судың түсіне байланысты, әдетте сұр-жасыл түсті мәрмәр. Уылдырық (жыныстық жетілу) жасқа 1-1,5 жылдан кейін жетеді, оның салмағы осы уақытта 400-500 г, ал ұзындығы — 300-400 мм. Африкалық кларии сынығы дигенетикалық сорғыштардың бірнеше түрлерімен зақымдануы мүмкін. Өнеркәсіптік балық өсіру объектісі.<ref>Барон В., Орлов А., Голубцов А. Электросвязь между сомами // [http://Наука%20и%20жизнь Наука и жизнь]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. — 1996. — № 6. — С. 88. — [http://ISSN%200028-1263 ISSN 0028-1263]{{Deadlink|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == [[Санат:Балықтар]] 9nvk944s61i3fdxrtff0fiahj8nkexk 0 639929 3603527 3589005 2026-05-11T23:53:53Z Айдос Қаракөз 179976 3603527 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Музыкант |Есімі = Айгүл Бабаева |Толық аты = Айгүл Дүйсенбайқызы Бабаева |Туған күні = 01.11.1961 |Туған жері = Алматы, Қазақ КСР |Мемлекет = Қазақстан, КСРО |Мамандықтары = әнші, композитор |Ұжымдары = "Мистерия Буф", "Гүлдер" ансамблі, Бумеранг (джаз ансамблі), "Варьете", "Иссык" }} '''Айгүл Дүйсенбайқызы Бабаева'''— Қазақстандық әнші, композитор, ақын және тележүргізуші.Ол POP,JAZZ жанрларында жұмыс істейді, романстар мен халықтық өнер әндерін орындайды. == Өмірбаяны == Бабаева Айгүл Дүйсенбайқызы - 1961 жылы 1 қарашада Алматы қаласында,мұғалімнің отбасында дүниеге келді.1978 жылы № 115 орта мектебін бітірді, сол мектепті 2001 жылдың 24 шілдесінде әкесі Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Дүйсен Бабаевтың есімімен атады. Оқуды бітіргеннен кейін Алматы музыкалық ансамбльдерінің қауымдастығына вокалист ретінде қабылданды. 1982 жылы РСФСР Мәдениет министрлігі эстрадалық ансамбльдің солисті және вокалисті, II санатпен марапатталды. Ол Ресейдің қалаларында Мәскеудің «Мистерия Буф» тобымен бірге өнер көрсетті. 1983 жылы ол «[[Гүлдер(ансамбль)|Гүлдер]]» эстрадалық-жастар ансамбліне солист-вокалист ретінде қабылданып, Қазақстан қалаларын аралап көрді. 1987 жылы ол «Каспий достық теңізі» фестивалінің лауреаты атанды.Ол Алматы музыкалық ансамбльдер ассоциациясында Биг Сандерлі оркестрмен солист болды,оны[[Сейдолла Бәйтереков|Сейдулла Бәйтереков]] жүргізді.1992 жылдан бастап «Есік» акционерлік қоғамында оркестрдің жетекшісі болды. Онда жас орындаушылармен жұмыс істеді.   1997 жылы "ТАҢ" телеарнасы Айгүл Бабаеваға «Жыл әншісі» құрметті атағын берді.Сол жылы Жоғары ғылыми комиссияның шешімімен « [[Азия дауысы]] » халықаралық халық музыкасы фестивалінің әншісі ең жақсы ән - «Жалғыз әйел» үшін Қазақстан Республикасы Білім және мәдениет министрлігінің жүлдесіне ие болды.Ал «Халық банкі» әні ең жақсы ән конкурсында жеңіске жетті [[Қазақстан Халық банкі|Халық банкінің]] коммерциясы үшін.    Айгүл Бабаева - композитор Айдос Сағатовтың «Менің Қазақстаным» әнінің авторласы.Әнші әріптестеріне арнап көптеген әндер жазды. Айгүл Бабаева өзінің досы [[Нағима Қабылқызы Есқалиева|Нағима Есқалиеваға]] сыйға тартқан «Айғай-шыбық» әні - әншінің ең танымал шығармаларының бірі.   1998 жылы наурызда ол [[Таңғы жұлдыз (телешоу)|«Таңғы жұлдыз»]] телевизиялық музыкалық бағдарламасында Мәскеуде қонақ болды [[Таңғы жұлдыз (телешоу)|.]] 1998 жылы 10 маусымда ол жаңа елорда - [[Астана]]ның тұсаукесеріне арналған гала-концертке қатысты. Онда ол алыс және жақын шетелдердің әртістерімен бірге өнер көрсетті.   Сонымен қатар, Айгүл Бабаева осы альбомдағы барлық әндердің авторы,композиторы және орындаушысы болып табылатын "Үміт Желі" дебюттік дискісін шығарды.Олардың қатарында «Жалғыз әйел», «Үміт желі», «Маусым», «Жүрек пен жан» сияқты танымал шығармалар бар. 1998 ж. тамызында «[[Азия дауысы|Азия Дәуысы]]<nowiki/>» Халықаралық халық музыкасының фестивалінің Жоғары ғылыми комиссиясы әншіге ең жақсы ән - «Ойна, Патша» үшін Қазақстан Республикасы Білім және мәдениет министрлігінің сыйлығын берді.Ол қайырымдылық концерттеріне қатысты: Павлодар қаласындағы «Айналайын» балалар фестивалінде, Алматы қаласының сарайында «Қазақстанның мүгедектігі бар әйелдер қоғамы» өткізген концертке, сонымен қатар басқа қалалық және республикалық шараларға қатысты. 7 желтоқсан 2009 ж. Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының ғимаратында М. Ю. Лермонтовта қазақ композиторы мен әншісі Айгүл Бабаеваның «Ауызша» жаңа альбомының алғашқы концерті және тұсаукесері өтті.Альбомның жазылуы Митрополис студиясында кәсіби музыканттар Митч Далтон, Джефф Гаскойн, Майкл Джанищ, Лондондағы Престон Хейманның қатысуымен өтті. Дискінде қазақ, қазіргі заман композиторлары [[Абай Құнанбайұлы|Абай]], [[Беркімбаев жейді|Естай]], [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Ахмет Жұбанов]], Нұрғиса [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Тілендиевтің]] 11 шығармасы бар: «Желсіз тунде жарық ай» Абай, «Ата Толғауы» Нұрғиса Тілендиев, «Ақ Көгершін» Ахмет Жұбанов, «Қорлан» «Естай», халықтық - «Сары бидай», «Бір бала», «Дайдидау», «Ақ бакай», «Ақ көгершін», «Дедім-ай ау», «Илигай», «Ахау Керім». Альбомда: [[Тамаша ән|ән айту]] және қазақтың ұлттық аспаптары - [[домбыра]], [[сазсырнай]], [[сыбызғы]], [[қылқобыз]], [[Шынқобыз|шыңқобыз]] болды.<ref>[http://www.izvestia.kz/node/12983/ Мечтать не вредно, вредно не мечтать | www.izvestia.kz]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Май 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref>   2011 жылдың қарашасында әнші өзінің елу жылдық мерейтойын атап өтті.Кешке жақын достар, туыстар және отандық және шетелдік эстрада жұлдыздарын шақырды. [[Абдуллин Сагнай]], Нағима Есқалиева, [[Абдуллин Нурлан|Абдуллин Нұрлан]], [[Мусин Коблан]] сияқты қазақ шоу-бизнесінің әртістері әндерін орындады, олардың авторы мен композиторы Айгүл Бабаева болды.<ref>[http://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html/ Айгуль Бабаева: без газу нет джазу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030053418/https://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html |date=2020-10-30 }}</ref>   Сол жылы КТК арнасында « [[Үйленейік (телешоу)|Үйленейік!»]] Жобасында, Айгүл Бабаева басты жүргізуші болды. Айгүл Бабаева түрлі телебағдарламаларға қатысты, қонақ ретінде жұлдыз ретінде [[SuperStar KZ|Superstar KZ]], [[X Factor (Қазақстан)|X-Factor KZ]], [[Шәкен жұлдыздары|Shaken Stars]] [[SuperStar KZ|сынды]] телевизиялық байқаулардың қазылар алқасында қызмет етті. == Телевизия == 2010 жылы "ЕЛ АРНА" телеарнасы «Әйелдер кеңесі» жобасын бастады. Айгүл Бабаева Айгүл Мукейдің қызметімен қатар Лана және Светлана Велитченкомен бағдалама жүргізушісі болды.Жобаның тұжырымдамасы белсенді өмір салтымен танымал әр түрлі қызмет салаларындағы әйелдер өзекті мәселелерді талқылауында болды. 2011 жылы «[[КҚК|КТК]]<nowiki/>» телеарнасы Айгүл Бабаева жүргізетін «Үйленейік» атты бағдарламасын бастады.<ref>[http://www.ktk.kz/ru/news/video/2011/3/29/11949 «Давай поженимся» в Казахстане — Новости / КТК]</ref><ref>[http://www.caravan.kz/article/29130/ Газета «Караван» / Поженим всех прямо в эфире!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524003953/http://www.caravan.kz/article/29130 |date=2011-05-24 }}</ref> == Отбасы == Күйеуі— Романюк Михаил,бұрында танымал музыкант,бүгінгі күні — бизнесмен мен Айгулдің продюсері. Қызы — Алисса. == Сілтелер == * [http://vesti.kz/conference/53/ Vesti мақаласы] * [http://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html/ zakon.kz мақаласы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030053418/https://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html |date=2020-10-30 }} * [http://www.izvestia.kz/node/12983/ Армандау зиян емес, армандамау зиян]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20110518024257/http://atyrauobl.kz/ajgul-babaeva-ya-prezhde-vsego-patriot-svoej-strany/9265 Оралу соло концерті] * [http://www.kazpravda.kz/print.php?lang=rus&chapter=1102062596/ Казахстанская правда]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.1tv.kz/news/video/br1/ == Ескертпелер == [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:КСРО сазгерлері]] [[Санат:Алфавит бойынша музыканттар]] [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:КСРО әншілері]] [[Санат:Алфавит бойынша әншілер]] [[Санат:Алматыда туғандар]] [[Санат:1961 жылы туғандар]] [[Санат:1 қарашада туғандар]] ljhwzj6sgjbx80nj8cf1ryydahachfi 3603623 3603527 2026-05-12T01:36:16Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580341 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Музыкант |Есімі = Айгүл Бабаева |Толық аты = Айгүл Дүйсенбайқызы Бабаева |Туған күні = 01.11.1961 |Туған жері = Алматы, Қазақ КСР |Мемлекет = Қазақстан, КСРО |Мамандықтары = әнші, композитор |Ұжымдары = "Мистерия Буф", "Гүлдер" ансамблі, Бумеранг (джаз ансамблі), "Варьете", "Иссык" }} '''Айгүл Дүйсенбайқызы Бабаева''' — Қазақстандық әнші, композитор, ақын және тележүргізуші. Ол POP, JAZZ жанрларында жұмыс істейді, романстар мен халықтық өнер әндерін орындайды. == Өмірбаяны == Бабаева Айгүл Дүйсенбайқызы - 1961 жылы 1 қарашада Алматы қаласында, мұғалімнің отбасында дүниеге келді. 1978 жылы № 115 орта мектебін бітірді, сол мектепті 2001 жылдың 24 шілдесінде әкесі Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Дүйсен Бабаевтың есімімен атады. Оқуды бітіргеннен кейін Алматы музыкалық ансамбльдерінің қауымдастығына вокалист ретінде қабылданды. 1982 жылы РСФСР Мәдениет министрлігі эстрадалық ансамбльдің солисті және вокалисті, II санатпен марапатталды. Ол Ресейдің қалаларында Мәскеудің «Мистерия Буф» тобымен бірге өнер көрсетті. 1983 жылы ол «[[Гүлдер(ансамбль)|Гүлдер]]» эстрадалық-жастар ансамбліне солист-вокалист ретінде қабылданып, Қазақстан қалаларын аралап көрді. 1987 жылы ол «Каспий достық теңізі» фестивалінің лауреаты атанды. Ол Алматы музыкалық ансамбльдер ассоциациясында Биг Сандерлі оркестрмен солист болды, оны[[Сейдолла Бәйтереков|Сейдулла Бәйтереков]] жүргізді. 1992 жылдан бастап «Есік» акционерлік қоғамында оркестрдің жетекшісі болды. Онда жас орындаушылармен жұмыс істеді.   1997 жылы "ТАҢ" телеарнасы Айгүл Бабаеваға «Жыл әншісі» құрметті атағын берді. Сол жылы Жоғары ғылыми комиссияның шешімімен « [[Азия дауысы]] » халықаралық халық музыкасы фестивалінің әншісі ең жақсы ән - «Жалғыз әйел» үшін Қазақстан Республикасы Білім және мәдениет министрлігінің жүлдесіне ие болды. Ал «Халық банкі» әні ең жақсы ән конкурсында жеңіске жетті [[Қазақстан Халық банкі|Халық банкінің]] коммерциясы үшін.    Айгүл Бабаева - композитор Айдос Сағатовтың «Менің Қазақстаным» әнінің авторласы. Әнші әріптестеріне арнап көптеген әндер жазды. Айгүл Бабаева өзінің досы [[Нағима Қабылқызы Есқалиева|Нағима Есқалиеваға]] сыйға тартқан «Айғай-шыбық» әні - әншінің ең танымал шығармаларының бірі.   1998 жылы наурызда ол [[Таңғы жұлдыз (телешоу)|«Таңғы жұлдыз»]] телевизиялық музыкалық бағдарламасында Мәскеуде қонақ болды [[Таңғы жұлдыз (телешоу)|.]] 1998 жылы 10 маусымда ол жаңа елорда - [[Астана]]ның тұсаукесеріне арналған гала-концертке қатысты. Онда ол алыс және жақын шетелдердің әртістерімен бірге өнер көрсетті.   Сонымен қатар, Айгүл Бабаева осы альбомдағы барлық әндердің авторы, композиторы және орындаушысы болып табылатын "Үміт Желі" дебюттік дискісін шығарды. Олардың қатарында «Жалғыз әйел», «Үміт желі», «Маусым», «Жүрек пен жан» сияқты танымал шығармалар бар. 1998 ж. тамызында «[[Азия дауысы|Азия Дәуысы]]<nowiki/>» Халықаралық халық музыкасының фестивалінің Жоғары ғылыми комиссиясы әншіге ең жақсы ән - «Ойна, Патша» үшін Қазақстан Республикасы Білім және мәдениет министрлігінің сыйлығын берді. Ол қайырымдылық концерттеріне қатысты: Павлодар қаласындағы «Айналайын» балалар фестивалінде, Алматы қаласының сарайында «Қазақстанның мүгедектігі бар әйелдер қоғамы» өткізген концертке, сонымен қатар басқа қалалық және республикалық шараларға қатысты. 7 желтоқсан 2009 ж. Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының ғимаратында М. Ю. Лермонтовта қазақ композиторы мен әншісі Айгүл Бабаеваның «Ауызша» жаңа альбомының алғашқы концерті және тұсаукесері өтті. Альбомның жазылуы Митрополис студиясында кәсіби музыканттар Митч Далтон, Джефф Гаскойн, Майкл Джанищ, Лондондағы Престон Хейманның қатысуымен өтті. Дискінде қазақ, қазіргі заман композиторлары [[Абай Құнанбайұлы|Абай]], [[Беркімбаев жейді|Естай]], [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Ахмет Жұбанов]], Нұрғиса [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Тілендиевтің]] 11 шығармасы бар: «Желсіз тунде жарық ай» Абай, «Ата Толғауы» Нұрғиса Тілендиев, «Ақ Көгершін» Ахмет Жұбанов, «Қорлан» «Естай», халықтық - «Сары бидай», «Бір бала», «Дайдидау», «Ақ бакай», «Ақ көгершін», «Дедім-ай ау», «Илигай», «Ахау Керім». Альбомда: [[Тамаша ән|ән айту]] және қазақтың ұлттық аспаптары - [[домбыра]], [[сазсырнай]], [[сыбызғы]], [[қылқобыз]], [[Шынқобыз|шыңқобыз]] болды.<ref>[http://www.izvestia.kz/node/12983/ Мечтать не вредно, вредно не мечтать | www.izvestia.kz]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Май 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref>   2011 жылдың қарашасында әнші өзінің елу жылдық мерейтойын атап өтті. Кешке жақын достар, туыстар және отандық және шетелдік эстрада жұлдыздарын шақырды. [[Абдуллин Сагнай]], Нағима Есқалиева, [[Абдуллин Нурлан|Абдуллин Нұрлан]], [[Мусин Коблан]] сияқты қазақ шоу-бизнесінің әртістері әндерін орындады, олардың авторы мен композиторы Айгүл Бабаева болды.<ref>[http://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html/ Айгуль Бабаева: без газу нет джазу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030053418/https://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html |date=2020-10-30 }}</ref>   Сол жылы КТК арнасында « [[Үйленейік (телешоу)|Үйленейік!»]] Жобасында, Айгүл Бабаева басты жүргізуші болды. Айгүл Бабаева түрлі телебағдарламаларға қатысты, қонақ ретінде жұлдыз ретінде [[SuperStar KZ|Superstar KZ]], [[X Factor (Қазақстан)|X-Factor KZ]], [[Шәкен жұлдыздары|Shaken Stars]] [[SuperStar KZ|сынды]] телевизиялық байқаулардың қазылар алқасында қызмет етті. == Телевизия == 2010 жылы "ЕЛ АРНА" телеарнасы «Әйелдер кеңесі» жобасын бастады. Айгүл Бабаева Айгүл Мукейдің қызметімен қатар Лана және Светлана Велитченкомен бағдалама жүргізушісі болды. Жобаның тұжырымдамасы белсенді өмір салтымен танымал әр түрлі қызмет салаларындағы әйелдер өзекті мәселелерді талқылауында болды. 2011 жылы «[[КҚК|КТК]]<nowiki/>» телеарнасы Айгүл Бабаева жүргізетін «Үйленейік» атты бағдарламасын бастады.<ref>[http://www.ktk.kz/ru/news/video/2011/3/29/11949 «Давай поженимся» в Казахстане — Новости / КТК]</ref><ref>[http://www.caravan.kz/article/29130/ Газета «Караван» / Поженим всех прямо в эфире!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524003953/http://www.caravan.kz/article/29130 |date=2011-05-24 }}</ref> == Отбасы == Күйеуі— Романюк Михаил, бұрында танымал музыкант, бүгінгі күні — бизнесмен мен Айгулдің продюсері. Қызы — Алисса. == Сілтелер == * [http://vesti.kz/conference/53/ Vesti мақаласы] * [http://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html/ zakon.kz мақаласы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030053418/https://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html |date=2020-10-30 }} * [http://www.izvestia.kz/node/12983/ Армандау зиян емес, армандамау зиян]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20110518024257/http://atyrauobl.kz/ajgul-babaeva-ya-prezhde-vsego-patriot-svoej-strany/9265 Оралу соло концерті] * [http://www.kazpravda.kz/print.php?lang=rus&chapter=1102062596/ Казахстанская правда]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.1tv.kz/news/video/br1/ == Ескертпелер == [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:КСРО сазгерлері]] [[Санат:Алфавит бойынша музыканттар]] [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:КСРО әншілері]] [[Санат:Алфавит бойынша әншілер]] [[Санат:Алматыда туғандар]] [[Санат:1961 жылы туғандар]] [[Санат:1 қарашада туғандар]] m6iq6h0aqouz6r5zudh6dc9yxvr0o9a 0 640086 3603535 3589001 2026-05-12T00:09:41Z Айдос Қаракөз 179976 3603535 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Владимир Филиппович Альфер''' ([[10 наурыз]] [[1927 жыл|1927]],Ялуторовск – [[9 желтоқсан]] [[2003]],[[Екатеринбург]]) – хоккей тренері және атқарушы. Ресей федерациясының еңбек сіңірген дене шынықтыру қызметкері. == Өмірбаяны == * Ұлы Отан соғысының қатысушысы.Сібір Қызылтулы округінде қызмет етті.Германиядағы Кеңес әскері тобында,Орал Қызылтулы округінде: қатардағы сарбаз, 1-інші Томск артиллерия училищесінің курсанты, взвод, рота, батальон командирі. * [[Чебаркуль (Салауат ауданы)|Чебаркуль қаласындағы]] «[[Звезда]]» әскери командасының алғашқы аға тренері және басшысы. 1959/60 маусымының Чебаркуль қ. Әскери бөлімінің ойнаушы тренері. * 1975-1979 жж. «Автомобилист» (Свердловск) командасының басшысы. * «Спартаковец» (Свердловск) Олимпиадалық резервтегі мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінің оқу ісі меңгерушісі. * 20.10.1989 — 1992 ж. Свердлов облысының хоккей Федерациясының төрағасының орынбасары. * 1992 ж. — 22.10.1996 Свердлов облысының хоккей Федерациясының президенті. * Ресей хоккей федерациясының аймақтық филиалының президенті,«Орал - Батыс Сібір» ХКК Аймақаралық үйлестіру кеңесі,14.07.1992 - 12/9/2003. * 30.05.1997 — 09.12.2003 Ресей хоккей Федерациясының вице-президенті * Ол қайтыс болғаннан кейін Отандық Даңқ Залына тағайындалды (03/11/2004). * КСРО және Ресей Федерациясының 14 медалімен марапатталған. * 2003 жылдың 9 желтоқсанында қайтыс болды.Екатеринбургтың батыс зиратында жерленген. == Еске алу == * 2007 жылдың 15 тамызында Ялуторовск қаласында (Тюмень облысы) өсінің жерлесі Владимир Филиппович Альфердің атымен мұз спорт сарайы ашылды. == Сілтемелер == * Альфер Владимир Филиппович на портале «Спортивная Россия» * Альфер Владимир Филиппович на сайте «Спорт на Урале» * Официальный сайт ФХР. Зал славы Российского хоккея * Российская суперлига по хоккею — «Служу российскому хоккею!» * В Екатеринбурге скоропостижно скончался вице-президент ФХР Владимир Альфер ghs6rz0717zhcuc6oroms5ilf8ta8n6 3603616 3603535 2026-05-12T01:35:53Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3222862 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Владимир Филиппович Альфер''' ([[10 наурыз]] [[1927 жыл|1927]], Ялуторовск – [[9 желтоқсан]] [[2003]], [[Екатеринбург]]) – хоккей тренері және атқарушы. Ресей федерациясының еңбек сіңірген дене шынықтыру қызметкері. == Өмірбаяны == * Ұлы Отан соғысының қатысушысы. Сібір Қызылтулы округінде қызмет етті. Германиядағы Кеңес әскері тобында, Орал Қызылтулы округінде: қатардағы сарбаз, 1-інші Томск артиллерия училищесінің курсанты, взвод, рота, батальон командирі. * [[Чебаркуль (Салауат ауданы)|Чебаркуль қаласындағы]] «[[Звезда]]» әскери командасының алғашқы аға тренері және басшысы. 1959/60 маусымының Чебаркуль қ. Әскери бөлімінің ойнаушы тренері. * 1975-1979 жж. «Автомобилист» (Свердловск) командасының басшысы. * «Спартаковец» (Свердловск) Олимпиадалық резервтегі мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінің оқу ісі меңгерушісі. * 20.10.1989 — 1992 ж. Свердлов облысының хоккей Федерациясының төрағасының орынбасары. * 1992 ж. — 22.10.1996 Свердлов облысының хоккей Федерациясының президенті. * Ресей хоккей федерациясының аймақтық филиалының президенті, «Орал - Батыс Сібір» ХКК Аймақаралық үйлестіру кеңесі, 14.07.1992 - 12/9/2003. * 30.05.1997 — 09.12.2003 Ресей хоккей Федерациясының вице-президенті * Ол қайтыс болғаннан кейін Отандық Даңқ Залына тағайындалды (03/11/2004). * КСРО және Ресей Федерациясының 14 медалімен марапатталған. * 2003 жылдың 9 желтоқсанында қайтыс болды. Екатеринбургтың батыс зиратында жерленген. == Еске алу == * 2007 жылдың 15 тамызында Ялуторовск қаласында (Тюмень облысы) өсінің жерлесі Владимир Филиппович Альфердің атымен мұз спорт сарайы ашылды. == Сілтемелер == * Альфер Владимир Филиппович на портале «Спортивная Россия» * Альфер Владимир Филиппович на сайте «Спорт на Урале» * Официальный сайт ФХР. Зал славы Российского хоккея * Российская суперлига по хоккею — «Служу российскому хоккею!» * В Екатеринбурге скоропостижно скончался вице-президент ФХР Владимир Альфер ik3nq4tltixfun4t0a06r408svnv9pl 0 641357 3603680 2774236 2026-05-12T05:43:15Z TalgatSnow 143530 TalgatSnow [[Жердегі Жұлдыздар]] бетін [[Жердегі жұлдыздар]] бетіне жылжытты 2774236 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Жердегі Жұлдыздар |Шынайы атауы = Taare Zameen Par |Суреті = Taare Zameen Par poster.jpg |Сурет ені = |Жанры = [[драма]] |Режиссёрі = [[Аамир Хан]] |Продюсері = Аамир Хан |Сценарист = Амоле Гупте |Актерлер = [[Даршил Сафари]]<br />Аамир Хан<br />Тиска Чопра<br />Випин Шарма<br />Саше Инженер<br />Танай Чхеда |Операторы = Сатьяджит Панде |Композиторы = Шанкар–Эхсан–Лой |Компания = Filmlari<br />PVR Pictures |Бюджеті = ₹120 миллион Үндістан рупиясы (1,5 миллион [[АҚШ доллары|$]]) |Түсім = ₹889 миллион Үндістан рупиясы (11,7 миллион [[АҚШ доллары|$]]) |Мемлекет = {{IND}} |Тілі = [[хинди]]<br />[[ағылшын тілі|ағылшын]] |Ұзақтығы = 164 минут<ref name="Runtime">{{Cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/releases/taare-zameen-par-every-child-special-2007-0 |title=TAARE ZAMEEN PAR (PG) – British Board of Film Classification |date=17 December 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029205240/http://www.bbfc.co.uk/releases/taare-zameen-par-every-child-special-2007-0 |archive-date=29 October 2013 |access-date=23 October 2012}}</ref> |Жыл = 2007 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 0986264 }} '''«Жердегі Жұлдыздар»''' ({{lang-hi|तारे ज़मीन पर}}) — [[2007 жыл]]ғы [[Үндістан|үнділік]] драма фильм, [[Аамир Хан]]ның режиссерлік дебюті. == Сюжет == Сегізжасар Ишан Авасти бала кезінен басқалардан ерекшеленетін. Ол мектепті ұнатпайды, басқалар еш қиналмастан жасайтын істер оған үлкен қиындықтар алып келеді. Сонымен қатар ол оқи да, жаза да алмайды. Оны ешкім түсіне алмайды. Ол мектепте үлкен қиындықтарға тап болады, оны ата-анасымен қоса бүкіл әлем түсінбегендіктен оған бәрі ұрсатын. Оның қиялы, шығармашылығы мен өнерге деген таланты көбінесе еленбейді немесе байқалмайды. Оның әкесі Нандкишор Авасти ықпалды басшы, жақсы кәсіпкер, ол балаларының өзінің ізімен жүргенін қалайды. Анасы Майя Авасти үй шаруасындағы әйел, Ишанды жақсы оқыту үшін бар күшін жұмсап, үмітін үзді. Ишанның үлкен ағасы Йохан Авасти мектептегі ең үздік оқитын бала, ата-анасының мақтанышы, өзінің інісінің жаман оқитынына қатты ұялады. Ишан ата-анасының шыдамының шегіне жеткен соң, оның қатал әкесі оны мектеп интернатына жібереді. Оның ойынша ол жердені қатал тәртіп, Ишанды бірден түзейді. Ата-анасынан, ағасынан, үйінен жырақтап кеткен Ишан жаңа мектепте табылған жақсы досына қарамастан одан сайын қайғыға түседі. Бірақ, сурет пәнінен беретін жаңа мұғалім Рам Никумбх пайда болған соң барлығы өзгереді. Рам Никумбх Ишаннан дислексия ауруын анықтайды. Рам Никумбх Ишанды түсінетін жалғыз адам болады, өйткені бала кезінде өзіде осы аурумен ауырған болатын. Ол баланы қайғыдан арылту үшін, оқуға және жазуға үйрету үшін жол тауып, балаға үміт сыйлайды. == Рөлдерде == {| class="wikitable sortable" !Актёр !Рөлі !Сипаты |- |[[Даршил Сафари]] |Ишан Авасти |Басқа балалардан өзінің ішкі әлемімен, ерекше талантымен, ешкім түсінбейтін сырларымен ерекшеленетін, дислексия ауруымен ауыратын бала. |- |[[Аамир Хан]] |Рам Шанкар Никумбх<ref>{{Cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2008/01/28/3515/index.html |title=In 2002, Taare Zameen Par was still called and registered as High Jump |date=28 January 2008 |publisher=[[Bollywood Hungama]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080521010001/http://www.bollywoodhungama.com/features/2008/01/28/3515/index.html |archive-date=21 May 2008 |access-date=27 July 2010}}</ref> |Ишанды түсінетін жалғыз адам, сурет пәнінің мұғалімі, бала кезінде дислексия ауруымен ауырған адам. |- |Тиска Чопра |Майя Авасти<ref>''Like Stars on Earth DVD commentary''. Event occurs at approximately 16:00</ref> |Ишанның анасы |- |Випин Шарма |Нандкишор Авасти<ref>''Like Stars on Earth DVD commentary''. Event occurs at approximately 40:00</ref> |Ишанның әкесі |- |Саше Инженер |Йохан Авасти ("Дада") |Ишанның үлкен ағасы |- |Танай Чхеда |Раджан Дамодаран |Интернаттағы оқушы, Ишанның досы. |- |Шанкар Сачдев |мистер Тивари |Интернаттағы мұғалім |- |Бугс Бхаргава |мистер Сен |Интернаттағы мұғалім |- |Гуркиртан Чаухан |Интернаттағы кезекші | |- |Маарай Кришна Рейна |Интернаттың директоры, Раджанның әкесі | |- |Рави Ханвилкар |мистер Холкар |Интернаттағы сурет пәнінің бірінші мұғалімі. |- |Мегна Малик |Виктория |Мұғалім |} == Саундтрек == Барлық әуендер мен әндерді Шанкар-Эхсан-Лой деген Трио композиторлар жазған. {{tracklist | extra_column = Орындаушылар | title1 = Taare Zameen Par | extra1 = Шанкар Махадеван, Доминик Сережу, Вивьен Поча | length1 = 7:08 | title2 = Kholo Kholo | extra2 = Раман Махадеван | length2 = 5:01 | title3 = Bum Bum Bole | extra3 = Шаан, [[Аамир Хан]], Армаан Малик | length3 = 5:32 | title6 = Jame Raho | extra6 = Вишал Дадлани | length6 = 2:59 | title4 = Maa | extra4 = Шанкар Махадеван | length4 = 5:14 | title5 = Bheja Kum | extra5 = Раман Махадеван, Багс Бхаргава, Шанкар Сачдев, Радж Гопал Айер, Рави Ханвикер, Лой Мендонса, Амоле Гупте, Киран Рао, Аамир Хан, Рам Мадхавни, Хаджи Спрингер | length5 = 2:07 | title7 = Mera Jahan | extra7 = Аднан Сами, Ауриэль Кордо, Ананья Вардкар, Амоле Гупте |[[Amole Gupte]] | length7 = 6:32 | title8 = Ishaan's Theme | extra8 = Шанкар-Эхсан-Лой | length8 = 4:13 |total_length=38:45|all_writing=|title9=|length9=|title10=|length10=}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Үндістан драма фильмдері]] [[Санат:Хинди тіліндегі фильмдер]] [[Санат:Балалар фильмдері]] [[Санат:Үндістан фильмдері]] 5mueswfw2oidv8w5h6ccktxif9sgtzr 0 641445 3603533 3589000 2026-05-12T00:03:22Z Айдос Қаракөз 179976 3603533 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Амур алаңы''' - Киев қаласының Голосеев ауданындағы алаң, Голосеево ауданы. [[Сурет:Амурская площадь.jpg|нобай|Амур алаңы]] Амур, Васильковская, Михаил Максимович және Теслярская көшелерінің арасында орналасқан.Шамамен 1930 жылдары атаусыз аймақ ретінде саналған. Қазіргі заманғы атауы Амур өзенінің құрметіне 1970-ші жылдардан бастап қолданыла бастады.2022 жылдан бастап атауы Васильковская алаңы деп өзгертілген. == Транспорт == * Автобустар 19, 78 * Троллейбустар 45 * «Васильковская» станция метросы == Әдебиеттер == * Вулиці Києва : довідник : [укр.] / за ред. А. В. Кудрицького. — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1995. — 352 с. — ISBN 5-88500-070-0. == Дереккөз == <references /> https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D1%89%D0%B0%D0%B4%D1%8C_(%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%B2) [[Санат:Алаңдар]] bkd4i3r3lybgv6pq4vl62xcork3kaom 3603618 3603533 2026-05-12T01:35:59Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3587073 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Амур алаңы''' - Киев қаласының Голосеев ауданындағы алаң, Голосеево ауданы. [[Сурет:Амурская площадь.jpg|нобай|Амур алаңы]] Амур, Васильковская, Михаил Максимович және Теслярская көшелерінің арасында орналасқан. Шамамен 1930 жылдары атаусыз аймақ ретінде саналған. Қазіргі заманғы атауы Амур өзенінің құрметіне 1970-ші жылдардан бастап қолданыла бастады. 2022 жылдан бастап атауы Васильковская алаңы деп өзгертілген. == Транспорт == * Автобустар 19, 78 * Троллейбустар 45 * «Васильковская» станция метросы == Әдебиеттер == * Вулиці Києва : довідник : [укр.] / за ред. А. В. Кудрицького. — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1995. — 352 с. — ISBN 5-88500-070-0. == Дереккөз == <references /> https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D1%89%D0%B0%D0%B4%D1%8C_(%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%B2) [[Санат:Алаңдар]] i6y7cv40uk8u1dumkxcjni316f3td1m 0 641607 3603653 3583400 2026-05-12T03:05:26Z Casserium 68287 3603653 wikitext text/x-wiki {{toc-right}} Төменде тәуелсіздік алғаннан бергі '''[[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]]ның елшілерінің тізімі''' (үйлесімді елшілерді қоспағанда) берілген. УСӨ — Уақытша сенімді өкіл. Тізімде 2024 жылғы 24 маусымдағы жағдай бойынша ақпарат жазылған. ==[[Еуропа]]== === [[Албания]] === Қазақстанның Түркиядағы елшісі 2024 жылға дейін Албаниядағы елші қызметін қоса атқарды: # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (2011—2016)<ref name="7qaz16">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/events/akorda_news/akorda_other_events/zhktuimebaevty-ontustik-kazakstan-oblysynyn-ekimi-kyzmetine-tagaiyndau-turaly-zharlyk |title= «Ж.Қ.Түймебаевты Оңтүстік Қазақстан облысының әкімі қызметіне тағайындау туралы» Жарлық |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2016-10-07 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Абзал Сапарбекұлы]] (2017—2022)<ref name="8tam17" /><ref name="15naw22a">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1522550 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-03-15 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Еркебұлан Оңалбекұлы Сәпиев|Еркебұлан Сәпиев]] (2022—2024)<ref name="9jel22" /> # [[Ескендір Жүсіпұлы Айсариев|Ескендір Айсариев]] (16 шілде 2024 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-iskander-zhusipuly-aysariev-kazakstan-respublikasynyn-albaniya-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-lauazymyna-tagayyndaldy-1665025 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2024-07-16}}</ref> === [[Андорра]] === # [[Бақыт Амангелдіұлы Дүйсенбаев|Бақыт Дүйсенбаев]] (21 ақпан 2015 – 27 сәуір 2018)<ref name="21aqp15" /><ref name="27saw18" /> # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (8 қазан 2018 – 11 қаңтар 2023)<ref>{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlygymen-kazakstan-respublikasynyn-ispaniya-koroldigindegi-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-konstantin-vasilevich-zhi |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Қазақстан Республикасының Испания Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі Константин Васильевич Жигалов Қазақстан Республикасының Андорра Князьдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі, Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік турист ұйымы жанындағы Тұрақты өкілі қызметін қоса атқарушы болып тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2018-10-08 |accessdate= 2024-11-28}}</ref><ref name="11qan23a" /> # [[Данат Өмірбайұлы Мұсаев|Данат Мұсаев]] (14 тамыз 2023 бастап)<ref name="14tam23">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1475332 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2023-08-14 |accessdate= 2024-11-28}}</ref> === [[Аустрия]] === {{columns-list|2| # [[Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов|Сағынбек Тұрсынов]] (1996–2002) # [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] (2002–2005) # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Куанышев]] (2005–2007) # [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]] (2007) # [[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Әбдірахманов]] (2007–2008) # [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыханов]] (2008–2011) # [[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Әбдірахманов]] (2011–2013) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (2014 – қыркүйек 2020) # [[Қайрат Ермекұлы Омаров|Қайрат Омаров]] (30 қыркүйек 2020 – 6 қазан 2022)<ref name="30qir20" /><ref name="6qaz22" /> # [[Әлібек Әсетұлы Бақаев|Әлібек Бақаев]] (21 қазан 2022 – 21 қазан 2022)<ref name="21qaz22" /> # [[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|Мұхтар Тілеуберді]] (14 тамыз 2023 бастап)<ref name="14tam23" /> }} === [[Бельгия]] === {{columns-list|2| # [[Әуесхан Мақатайұлы Қырбасов|Әуесхан Қырбасов]] (1993–1998) # [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] (1998–2001) # [[Төлеутай Ысқақұлы Сүлейменов|Төлеутай Сүлейменов]] (2001–2003) # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (2003–2009) # [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2009–2012) # [[Алмаз Насреддинұлы Хамзаев|Алмаз Хамзаев]] (2012 – 22 мамыр 2018) # [[Айгүл Сайфоллақызы Құспан|Айгүл Құспан]] (3 шілде 2018 – қаңтар 2021) # [[Марғұлан Бақытұлы Баймұхан|Марғұлан Баймұхан]] (19 сәуір 2021 — 5 шілде 2025)<ref name="19saw21" /> # [[Роман Юрьевич Василенко|Роман Василенко]] (5 шілде 2025 жылдан бастап) }} === [[Болгария]] === {{columns-list|2| # [[Тимур Бибіталыұлы Оразаев|Тимур Оразаев]]<ref name="orazaev">{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-vilnius/about?lang=kk |title= Жалпы ақпарат |lang= kk |publisher= Қазақстанның Литвадағы елшілігі |accessdate= 2024-06-25}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240624230012/https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-vilnius/about?lang=kk |date= 2024-06-24}}</ref> (2004–2008 – УСӨ) # [[Сержан Оралбайұлы Әбдікәрімов|Сержан Әбдікәрімов]] (2008–2009 – УСӨ) # [[Теміртай Рымтайұлы Ізбастин|Теміртай Ізбастин]] (2009 – 9 желтоқсан 2022) # [[Виктор Валерьевич Темірбаев|Виктор Темірбаев]] (9 желтоқсан 2022 бастап)<ref name="9jel22">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--911248 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-12-09 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Босния және Герцеговина]] === # [[Төлежан Тұрсынұлы Барлыбаев|Төлежан Барлыбаев]] (– 30 наурыз 2022)<ref name="30naw22" /> # [[Алтай Ибрагимұлы Әбибуллаев|Алтай Әбибуллаев]] (31 қазан 2022 бастап)<ref name="31qaz22">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--319735 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-10-31 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> === [[Ватикан]] === # [[Әлібек Әсетович Бақаев|Әлібек Бақаев]] (– 21 қазан 2022)<ref name="21qaz22" /> # [[Қайрат Асаниязұлы Саржанов|Қайрат Саржанов]] (18 сәуір 2023 бастап)<ref name="18saw23" /> === [[Германия]] === {{columns-list|2| # [[Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов|Сағынбек Тұрсынов]] (1993–1995) # [[Ерік Мағзұмұлы Асанбаев|Ерік Асанбаев]] (ақпан 1996 – шілде 2000) # [[Вячеслав Қаменұлы Ғиззатов|Вячеслав Ғиззатов]] (2000–2003) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (2003–2007) # [[Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов|Нұрлан Онжанов]] (14 қаңтар 2008 – 4 шілде 2014) # [[Болат Тұрарұлы Нүсіпов|Болат Нүсіпов]] (2 қыркүйек 2014 – маусым 2019)<ref name="2qir14" /> # [[Дәурен Айтбайұлы Кәріпов|Дәурен Кәріпов]] (6 маусым 2019 – 13 маусым 2022)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-dauren-aytbayuly-karipov-kazakstan-respublikasynyn-germaniya-federativtik-respublikasyndagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-lauazymynan-bosatyldy-1353746 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Дәурен Айтбайұлы Кәріпов Қазақстан Республикасының Германия Федеративтік Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымынан босатылды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-06-13 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов|Нұрлан Онжанов]] (13 маусым 2022 бастап) }} === [[Грекия]] === {{columns-list|2| # [[Болат Серғазыұлы Сәрсенбаев|Болат Сәрсенбаев]] (2005 – 2007) # [[Сергей Нұртайұлы Нұртаев|Сергей Нұртаев]] (2007 – қыркүйек 2015) # [[Алексей Юрьевич Волков|Алексей Волков]] (сәуір 2016 – 2021) # [[Ерлан Кеңесұлы Баударбек-Қожатаев|Ерлан Баударбек-Қожатаев]] (31 мамыр 2021 – 12 желтоқсан 2024)<ref name="31mam21" /> # [[Тимур Шәмілұлы Сұлтанғожин|Тимур Сұлтанғожин]] (23 қаңтар 2025 бастап) }} === [[Дания]] === # [[Дастан Шериазданұлы Елеукенов|Дастан Елеукенов]] (21 ақпан 2015 – 18 наурыз 2019)<ref name="21aqp15" /><ref name="18naw19">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192699 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2019-03-18 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Сергей Нұртайұлы Нұртаев|Сергей Нұртаев]] (2 шілде 2021–6 қыркүйек 2024)<ref name="2cil21">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--263653 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2021-07-02 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Олжас Мұхамедғалымұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]] (21 сәуір 2025 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2135412 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |date=2025-04-21|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-26}}</ref> === [[Ирландия]] === # [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыханов]] (– 15 ақпан 2017)<ref name="15aqp17" /> # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (18 сәуір 2023 – 20 қазан 2025)<ref name="18saw23">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1832321 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2023-04-18 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> === [[Исландия]] === # [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыханов]] (– 15 ақпан 2017)<ref name="15aqp17" /> # [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Ерлан Ыдырысов]] (8 тамыз 2017 – 17 тамыз 2022)<ref name="8tam17">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192695 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2017-08-08 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (18 сәуір 2023 – 20 қазан 2025)<ref name="18saw23" /> === [[Испания]] === {{columns-list|2| # [[Алмаз Насреддинұлы Хамзаев|Алмаз Хамзаев]] (1998–2004) # [[Нұрлан Жұмағалиұлы Дәненов|Нұрлан Даненов]] (2004–2008) # [[Ерғалы Бөлегенов|Ерғали Бөлегенов]] (2008–2012) # [[Бақыт Амангелдіұлы Дүйсенбаев|Бақыт Дүйсенбаев]] (2012 – 27 сәуір 2018)<ref name="27saw18" /> # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (27 сәуір 2018 – 11 қаңтар 2023)<ref name="27saw18" /><ref name="11qan23a">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1105558 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2023-01-11 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Данат Өмірбайұлы Мұсаев|Данат Мұсаев]] (11 қаңтар 2023 бастап)<ref name="11qan23">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1105112 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2023-01-11 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Италия]] === {{columns-list|2| # [[Олжас Омарұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]] (1995–2001) # [[Бірғаным Сарықызы Әйтімова|Бірғаным Әйтімова]] (2002–2004) # [[Алмаз Насреддинұлы Хамзаев|Алмаз Хамзаев]] (2004–2012) # [[Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов|Андриан Елемесов]] (2012 – 10 тамыз 2015) # [[Сергей Нұртайұлы Нұртаев|Сергей Нұртаев]] (қыркүйек 2015 – 12 ақпан 2021)<ref name="12aqp21" /> # [[Ерболат Нәсенұлы Сембаев|Ерболат Сембаев]] (26 ақпан 2021 бастап)<ref name="26aqp21">{{Cite web|url= https://demo.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192721 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2021-02-26 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Кипр]] === # [[Болат Қабдылхамитұлы Нұрғәлиев|Болат Нұрғәлиев]] (6 қаңтар 2012 — 9 қыркүйек 2014) # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (9 қыркүйек 2014 – 30 қыркүйек 2019)<ref name="30qir19b">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192710 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2019-09-30 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Сатыбалды Ересұлы Бұршақов|Сатыбалды Бұршақов]] (12 қазан 2020 – 26 наурыз 2024)<ref name="12qaz20" /><ref name="26naw24">{{Cite web|url= https://wap.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2622536 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2024-03-26 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Николай Владимирович Жұмақанов|Николай Жұмақанов]] (23 қаңтар 2025 бастап) === [[Латвия]] === {{columns-list|2| # [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] (2009–2012) # [[Виктор Валерьевич Темірбаев|Виктор Темірбаев]] (ақпан – қараша 2019) # [[Тимур Владимирұлы Пірімбетов|Тимур Пірімбетов]] (1 қараша 2019 – 23 қазан 2023)<ref name="pirimbetov">{{Cite web|url= https://mirror.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlygymen-timur-vladimiruly-pirimbetov-kazakstan-respublikasynyn-latviya-respublikasyndagy-totenshe-zhane-okiletti-el |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Тимур Владимирұлы Пірімбетов Қазақстан Республикасының Латвия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2019-11-01 |accessdate= 2024-06-24}}</ref><ref name="23qaz23">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2395022 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2023-10-23 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Дәурен Айтбайұлы Кәріпов|Дәурен Кәріпов]] (23 қазан 2023 бастап)<ref name="23qaz23" /> }} === [[Литва]] === {{columns-list|2| # [[Саят Дүйсенбайұлы Бейсенов|Саят Бейсенов]] (1995–1997) # [[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]] (1997–2002) # [[Рашид Тұрарұлы Ибраев|Рашид Ибраев]] (2002–2006) # [[Тілеухан Самарханұлы Қабдрахманов|Тілеухан Кабдрахманов]] (2006–2008) # [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] (2008–2012) # [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (2013 – 29 мамыр 2018) # [[Виктор Валерьевич Темірбаев|Виктор Темірбаев]] (тамыз 2018 – 9 желтоқсан 2022)<ref name="9jel22" /> # [[Тимур Бейбітәліұлы Оразаев|Тимур Оразаев]] (9 желтоқсан 2022 бастап)<ref name="9jel22" /> }} === [[Лихтенштейн]] === # [[Әлібек Әсетович Бақаев|Әлібек Бақаев]] (– 21 қазан 2022)<ref name="21qaz22" /> # [[Қайрат Асаниязұлы Саржанов|Қайрат Саржанов]] (18 сәуір 2023 бастап)<ref name="18saw23" /> === [[Люксембург]] === # [[Әуесхан Мақатайұлы Қырбасов|Әуесхан Қырбасов]] (1994—1998) # [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] (1998—2001) # [[Төлеутай Ысқақұлы Сүлейменов|Төлеутай Сүлейменов]] (2001—2003) # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (2003—2009) # [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2009—2012) # [[Алмаз Нәсіредденұлы Хамзаев|Алмаз Хамзаев]] (2012—2018) # [[Айгүл Сайфоллақызы Құспан|Айгүл Құспан]] (2018—2021) # [[Марғұлан Бақытұлы Баймұхан|Марғұлан Баймұхан]] (21 қазан 2021 — 5 шілде 2025)<ref name="21qaz21" /> # [[Роман Юрьевич Василенко|Роман Василенко]] (9 желтоқсан 2025 жылдан бастап) === [[Мажарстан]] === {{columns-list|2| # [[Сәлім Әлмағамбетұлы Құрманғожин|Сәлім Құрманғожин]] (1993–1996) # [[Төлеутай Ысқақұлы Сүлейменов|Төлеутай Сүлейменов]] (1996–2001) # [[Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов|Сағынбек Тұрсынов]] (2002–2006) # [[Рашид Тұрарұлы Ибраев|Рашид Ибраев]] (2006–2012) # [[Нұрбах Тұрарұлы Рүстемов|Нұрбах Рүстемов]] (2013 – 30 қыркүйек 2019)<ref name="30qir19a" /> # [[Жәнібек Жарасқанұлы Әбдрашов|Жәнібек Әбдрашов]] (30 қыркүйек 2019 – шілде 2024)<ref name="30qir19a" /> # [[Абзал Сапарбекұлы]] (16 шілде 2024 бастап) }} === [[Мальта]] === # [[Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов|Андриан Елемесов]] (6 қараша 2012 — 10 тамыз 2015) # [[Сергей Нұртайұлы Нұртаев|Сергей Нұртаев]] (– 12 ақпан 2021)<ref name="12aqp21" /> # [[Ерболат Нәсенұлы Сембаев|Ерболат Сембаев]] (21 қазан 2021 бастап)<ref name="21qaz21">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2193930 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2021-10-21 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> === [[Нидерланд]] === {{columns-list|2| # [[Дәулет Қасекенұлы Батырашев|Дәулет Батырашев]] (2004–2006 – УСӨ) # [[Майнюра Саветқызы Мырзамадиева|Майнюра Мырзамадиева]] (2007–2016) # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (мамыр 2016 – 30 қыркүйек 2020)<ref name="30qir20">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192717 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2020-09-30 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев|Асқар Жұмағалиев]] (30 қыркүйек 2020 – 6 қыркүйек 2024)<ref name="30qir20" /> # [[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Әбдірахманов]] (6 қыркүйек 2024 — 9 желтоқсан 2025) # [[Ақан Ақасұлы Рахметуллин|Ақан Рахметуллин]] (9 желтоқсан 2025 бастап) }} === [[Норвегия]] === {{columns-list|2| # [[Марат Төлеубекұлы Есенбаев|Марат Есенбаев]] (2004–2006 – УСӨ) # [[Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев|Нұрлан Жалғасбаев]] (2006–2008 – УСӨ) # [[Марат Төлеубекұлы Есенбаев|Марат Есенбаев]] (2008–2010 – УСӨ) # [[Нұрлан Орынбасарұлы Мусин|Нұрлан Мусин]] (2010–2013 – УСӨ) # [[Асқар Сағиұлы Тәжиев|Асқар Тәжиев]] (2013 – 17 қыркүйек 2014) # [[Қайрат Қуатұлы Әбусейітов|Қайрат Әбусейітов]] (қыркүйек 2014 – қазан 2018) # [[Еркін Қадырбекұлы Ахинжанов|Еркін Ахинжанов]] (9 сәуір 2019 – 11 қаңтар 2023) # [[Әділ Қапанұлы Тұрсынов|Әділ Тұрсынов]] (11 қаңтар 2023 бастап)<ref name="11qan23" /> }} === [[Польша]] === {{columns-list|2| # [[Игорь Николаевич Тутеволь|Игорь Тутеволь]] (1999–2000 – УСӨ) # [[Тамас Қалмұхамбетұлы Айтмұхамбетов|Тамас Айтмухамбетов]] (2000–2001 – УСӨ) # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (2000–2003) # [[Төлеутай Ысқақұлы Сүлейменов|Төлеутай Сүлейменов]] (2003–2005) # [[Алексей Юрьевич Волков|Алексей Волков]] (2005–2012) # [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2012–2016) # [[Алтай Ибрагимұлы Әбибуллаев|Алтай Әбибуллаев]] (мамыр 2016 – ақпан 2017) # [[Марғұлан Бақытұлы Баймұхан|Марғұлан Баймұхан]] (шілде 2017 – мамыр 2020) # [[Әлім Серікұлы Қирабаев|Әлім Қирабаев]] (5 наурыз 2020 — 7 сәуір 2025)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlygymen-alim-serikuly-kirabaev-kazakstan-respublikasynyn-polsha-respublikasyndagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-k |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Әлім Серікұлы Қирабаев Қазақстан Республикасының Польша Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2020-03-05 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев|Нұрлан Жалғасбаев]] (7 сәуір 2025 бастап)<ref name="7sau25" /> }} === [[Португалия]] === {{columns-list|2| # [[Жан Сержанұлы Ғалиев|Жан Ғалиев]] (– 30 қыркүйек 2019)<ref name="galiev">{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/intinf/about/structure/people/521?lang=kk |title= Ғалиев Жан Сержанұлы |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Халықаралық ақпарат комитеті|Сыртқы істер министрлігі Халықаралық ақпарат комитеті]]нің ресми сайты |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Дәулет Қасекенұлы Батырашев|Дәулет Батырашев]] (30 қыркүйек 2019 – 5 қаңтар 2025)<ref name="30qir19a">{{Cite web|url= https://demo.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192709 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2019-09-30 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Жан Сержанұлы Ғалиев|Жан Ғалиев]] (5 қаңтар 2025 бастап)<ref name="qrsim25">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--5029 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2025-01-05 |accessdate= 2025-01-05}}</ref> }} === [[Румыния]] === {{columns-list|2| # [[Эрик Болатбекұлы Жүсіпов|Эрик Жүсіпов]] (2003–2005 – УСӨ) # [[Бақытжан Ордабаев]] (2005–2008 – УСӨ) # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]]? (2008–2012 – УСӨ) # [[Талғат Ғабдуллаұлы Калиев|Талғат Калиев]] (2012–2014 – УСӨ) # [[Дәулет Қасекенұлы Батырашев|Дәулет Батырашев]] (2 қыркүйек 2014 – 30 қыркүйек 2019)<ref name="2qir14">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/16727-memleket-basshysynyn-zharlyktarymen |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2014-09-02 |accessdate= 2024-06-24}}</ref><ref name="30qir19b" /> # [[Нұрбах Тұрарұлы Рүстемов|Нұрбах Рүстемов]] (30 қыркүйек 2019 –)<ref name="30qir19a" /> # [[Ерлік Шәкірұлы Әли|Ерлік Әли]] (24 наурыз 2023 бастап)<ref name="24naw23">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2421217 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2023-03-24 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Сан-Марино]] === # [[Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов|Андриан Елемесов]] (6 қараша 2012 — 10 тамыз 2015) # [[Сергей Нұртайұлы Нұртаев|Сергей Нұртаев]] (– 12 ақпан 2021)<ref name="12aqp21" /> # [[Ерболат Нәсенұлы Сембаев|Ерболат Сембаев]] (21 қазан 2021 бастап)<ref name="21qaz21" /> === [[Сербия]] === {{columns-list|2| # [[Нұрбах Тұрарұлы Рүстемов|Нұрбах Рүстемов]] (– 30 қыркүйек 2019)<ref name="30qir19a" /> # [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков|Ғабит Сыздықбеков]] (30 қыркүйек 2019 – 2 шілде 2021)<ref name="30qir19a" /> # [[Мәди Бәкірұлы Атамқұлов|Мәди Атамқұлов]] (2 шілде 2021 бастап)<ref name="2cil21" /> }} === [[Словакия]] === {{columns-list|2| # [[Сержан Оралбайұлы Әбдікәрімов|Сержан Әбдікәрімов]] (– 30 қыркүйек 2019)<ref name="30qir19a" /> # [[Роман Юрьевич Василенко|Роман Василенко]] (21 желтоқсан 2019 –)<ref>{{Cite web|url= https://turantimes.kz/politika/11935-zamestitel-ministra-inostrannyh-del-roman-vasilenko-naznachen-poslom.html |title= Заместитель министра иностранных дел Роман Василенко назначен послом |lang= ru |work= turantimes.kz |date= 2019-12-21}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20191223073724/https://turantimes.kz/politika/11935-zamestitel-ministra-inostrannyh-del-roman-vasilenko-naznachen-poslom.html |date= 2019-12-23}}</ref> # [[Төлежан Тұрсынұлы Барлыбаев|Төлежан Барлыбаев]] (30 наурыз 2022 – қараша 2024)<ref name="30naw22">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--302120 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-03-30 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Жанна Ниязбекқызы Сағынова|Жанна Сағынова]] (15 қараша 2024 бастап)<ref name="15qar24" /> }} === [[Словения]] === # [[Қайрат Ермекұлы Омаров|Қайрат Омаров]] (21 қазан 2021 – 6 қазан 2022)<ref name="21qaz21" /><ref name="6qaz22" /> # [[Әлібек Әсетұлы Бақаев|Әлібек Бақаев]] (24 наурыз 2023 — 14 тамыз 2023)<ref name="24naw23" /> # [[Данияр Қабидоллаұлы Сарекенов|Данияр Сарекенов]] (9 қыркүйек 2024 — 13 қазан 2025) # [[Алтай Ибрагимұлы Әбибуллаев|Алтай Әбибуллаев]] (13 қазан 2025 бастап) === [[Солтүстік Македония]] === # [[Нұрбах Тұрарұлы Рүстемов|Нұрбах Рүстемов]] (– 30 қыркүйек 2019)<ref name="30qir19a" /> # [[Жәнібек Жарасқанұлы Әбдрашов|Жәнібек Әбдрашов]] (2 қыркүйек 2020 –) # [[Сатыбалды Ересұлы Бұршақов|Сатыбалды Бұршақов]] (26 наурыз 2024 бастап)<ref name="26naw24" /> === [[Ұлыбритания]] === {{columns-list|2| # [[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]] (1995–1996) # [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]] (1996–1999) # [[Әділ Құрманжанұлы Ахметов|Әділ Ахметов]] (2000–2001) # [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Ерлан Ыдырысов]] (2002–2007) # [[Қайрат Қуатұлы Әбусейітов|Қайрат Әбусейітов]] (2008 – 17 қыркүйек 2014) # [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыханов]] (17 қыркүйек 2014 – 15 ақпан 2017)<ref name="15aqp17" /> # [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Ерлан Ыдырысов]] (15 ақпан 2017 – 17 тамыз 2022)<ref name="15aqp17">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192692 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2017-02-15 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (6 қазан 2022 – 20 қазан 2025)<ref>{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-london/about/structure/people/28485?lang=kk |title= Ілиясов Мағжан Жанботаұлы |lang= kk |publisher= [[Қазақстанның Ұлыбританиядағы Елшілігі]] |accessdate= 2024-06-24}}</ref><ref name="6qaz22">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--69959 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-11-28}}</ref> }} === [[Финляндия]] === {{columns-list|2| # [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] (2009–2016) # [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеуов]] (29 наурыз 2016 – 25 наурыз 2019) # [[Жанна Сәбитқызы Сартбаева|Жанна Сартбаева]] (18 мамыр 2019 – 20 маусым 2024)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-zhanna-sabitkyzy-sartbaeva-kazakstan-respublikasynyn-finlyandiya-respublikasyndagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-lauazymynan-bosatyldy-2052539 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Жанна Сәбитқызы Сартбаева Қазақстан Республикасының Финляндия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымынан босатылды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2024-06-20 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Азамат Сәбитұлы Әбдіраимов|Азамат Әбдіраимов]] (20 маусым 2024 бастап) }} === [[Франция]] === {{columns-list|2| # [[Тілеухан Самарханұлы Қабдрахманов|Тілеухан Қабдрахманов]] (1993–1996) # [[Нұрлан Жұмағалиұлы Дәненов|Нұрлан Даненов]] (1997–1999) # [[Ақмарал Хайдарқызы Арыстанбекова|Ақмарал Арыстанбекова]] (1999–2003) # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (2003–2005) # [[Аманжол Қазбекұлы Жанқұлиев|Аманжол Жанқұлиев]] (2005–2008) # [[Мұрат Сейітжанұлы Тәшібаев|Мұрат Тәшібаев]] (2008–2009) # [[Нұрлан Жұмағалиұлы Дәненов|Нұрлан Даненов]] (2009 – қазан 2017) # [[Жан Сержанұлы Ғалиев|Жан Ғалиев]] (31 қазан 2017 – қыркүйек 2022)<ref name="galiev" /> # [[Гүлсара Мерейқызы Арыстанқұлова|Гүлсара Арыстанқұлова]] (23 шілде 2022 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-gulsara-mereykyzy-arystankulova-kazakstan-respublikasynyn-francuz-respublikasyndagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-lauazymyna-tagayyndaldy-2365642 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Гүлсара Мерейқызы Арыстанқұлова Қазақстан Республикасының Француз Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымына тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-07-23 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Хорватия]] === {{columns-list|2| # [[Алтай Ибрагимұлы Әбибуллаев|Алтай Әбибуллаев]] (2008–2009 – УСӨ) # [[Төлежан Тұрсынұлы Барлыбаев|Төлежан Барлыбаев]] (2012–2014 – УСӨ) # [[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] (2014 – 4 қаңтар 2017) # [[Төлежан Тұрсынұлы Барлыбаев|Төлежан Барлыбаев]] (мамыр 2017 – 30 наурыз 2022)<ref name="30naw22" /> # [[Алтай Ибрагимұлы Әбибуллаев|Алтай Әбиболлаев]] (30 наурыз 2022 – 24 наурыз 2023)<ref name="30naw22" /> # [[Ақылбек Әбсатұлы Камалдинов|Ақылбек Камалдинов]] (16 маусым 2023 – 5 қаңтар 2025)<ref name="16maw23">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1653134 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2023-03-16 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Дәулет Қасекенұлы Батырашев|Дәулет Батырашев]] (5 қаңтар 2025 бастап)<ref name="qrsim25" /> }} === [[Черногория]] === # [[Төлежан Тұрсынұлы Барлыбаев|Төлежан Барлыбаев]] (– 30 наурыз 2022)<ref name="30naw22" /> === [[Чехия]] === {{columns-list|2| #[[Советқали Қамаубайұлы Қартбаев|Советқали Қартбаев]] (1997–2001) #Дархан Әліұлы Бердәлиев (2001–2003) #Игорь Идеалұлы Мұсәлімов (2003–2004) #[[Шәріп Омарұлы Омаров|Шәріп Омаров]] (2004–2008) #[[Анарбек Бақтығазыұлы Қарашев|Анарбек Қарашев]] (қаңтар 2008 – шілде 2014) #[[Сержан Оралбайұлы Әбдікәрімов|Сержан Әбдікәрімов]] (наурыз 2015 – 30 қыркүйек 2019)<ref name="30qir19a" /> #[[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (қараша 2019 – 16 маусым 2023) #[[Бақыт Амангелдіұлы Дүйсенбаев|Бақыт Дүйсенбаев]] (16 маусым 2023 — 9 желтоқсан 2025)<ref name="16maw23" /> # [[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Әбдірахманов]] (9 желтоқсан 2025 бастап) }} === [[Швейцария]] === {{columns-list|2| # [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратов]] (1996–1999) # [[Нұрлан Жұмағалиұлы Дәненов|Нұрлан Дәненов]] (1999–2004) # [[Абусеитов, Кайрат Хуатович|К. Абусеитов]] (2004–2008) # [[Аманжол Қазбекович Жанқұлиев|Аманжол Жанкулиев]] (2008–2009) # [[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|Мұхтар Тілеуберді]] (2009 – наурыз 2016) # [[Жанар Сейдахметқызы Айтжанова|Жанар Айтжанова]] (11 мамыр 2016 – 4 қыркүйек 2019) # [[Әлібек Әсетович Бақаев|Әлібек Бақаев]] (4 қыркүйек 2019 – 21 қазан 2022)<ref name="21qaz22">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2195722 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-10-21 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Қайрат Асаниязұлы Саржанов|Қайрат Саржанов]] (21 қазан 2022 бастап)<ref name="21qaz22" /> }} === [[Швеция]] === {{columns-list|2| # [[Дастан Шериазданұлы Елеукенов|Дастан Елеукенов]] (2013 – 18 наурыз 2019)<ref name="18naw19" /> # [[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Әбдірахманов]] (наурыз 2019 – 7 желтоқсан 2020) # [[Сергей Нұртайұлы Нұртаев|Сергей Нұртаев]] (12 ақпан 2021 – 6 қыркүйек 2024)<ref name="12aqp21" /> # [[Олжас Мұхамедғалымұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]] (6 қыркүйек 2024 бастап) }} === [[Эстония]] === {{columns-list|2| # [[Ғалымжан Тельманұлы Қойшыбаев|Ғалымжан Қойшыбаев]] (2009–2016) # [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеуов]] (ақпан 2017 — наурыз 2019) # [[Нұрлан Мұсатайұлы Сейтімов|Нұрлан Сейтімов]] (21 желтоқсан 2019 – 27 наурыз 2024) # [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов|Алтай Көлгінов]] (27 наурыз 2024 бастап) }} == [[Посткеңестік кеңістік]] == === [[Армения]] === {{columns-list|2| # [[Айымдос Ерсайынұлы Бозжігітов|Айымдос Бозжігітов]] (2010 – 6 наурыз 2015) # [[Тимур Бейбітәліұлы Оразаев|Темір Оразаев]] (29 наурыз 2016 – 12 ақпан 2021)<ref>{{Cite web|url= https://kaz.inform.kz/news/t-orazaev-kazakstannyn-armeniyadagy-elshisi-bolyp-tagayyndaldy_a2886544/ |title= Т.Оразаев Қазақстанның Армениядағы Елшісі болып тағайындалды |lang= kk |publisher= kaz.inform.kz |date= 2016-03-29 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Болат Бариұлы Иманбаев|Болат Иманбаев]] (12 ақпан 2021 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-erevan/about/structure/people/7127?lang=ru#:~:text=%E2%80%93%20%D0%A7%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%87%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%B8%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BB%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8,%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8%20%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%B2%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B5%20%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F. |title= Иманбаев Болат Бариұлы |lang= kk |publisher= [[Қазақстанның Армениядағы Елшілігі]] |accessdate= 2024-06-24}}</ref><ref name="12aqp21">{{Cite web|url= https://demo.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192719 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2021-02-12 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Әзербайжан]] === {{columns-list|2| # [[Ибраһим Әжейұлы Аманғалиев|Ибраһим Аманғалиев]] (1993–1998) # [[Рашид Тұрарұлы Ибраев|Рашид Ибраев]] (1998–2002) # [[Андар Мәулешұлы Шоқпытов|Андар Шоқпытов]] (2002–2007) # [[Серік Дастанұлы Пірімбетов|Серік Пірімбетов]] (2008–2013) # [[Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев|Амангелді Жұмабаев]] (2013–2015) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2015–2019) # [[Сержан Оралбайұлы Әбдікәрімов|Сержан Әбдікәрімов]] (2019–2023)<ref name="30qir19a" /> # [[Әлім Дәуренұлы Байел|Әлім Байел]] (18 сәуір 2023 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-alim-daurenuly-bayel-kazakstan-respublikasynyn-azerbayzhan-respublikasyndagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-lauazymyna-tagayyndaldy-1831827 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Әлім Дәуренұлы Байел Қазақстан Республикасының Әзербайжан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымына тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2023-04-18 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Беларусь]] === {{columns-list|2| # [[Валерий Батайұлы Темірбаев|Валерий Темірбаев]] (1994–1996) # [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] (1996–1998) # [[Владимир Иванович Алесин|Владимир Алесин]] (1998–2003) # [[Ғазиз Алдамжаров|Ғазиз Алдамжаров]] (2003–2006) # [[Болат Ғазизұлы Ысқақов|Болат Ысқақов]] (2006–2008) # [[Анатолий Владимирович Смирнов|Анатолий Смирнов]] (2008–2012) # [[Ерғалы Бөлегенов|Ерғали Бөлегенов]] (2012–2017) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (2017–2019) # [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] (12 тамыз 2019 – тамыз 2023) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (25 тамыз 2023 – маусым 2024)<ref name="25tam23" /> # [[Тимур Мекешұлы Жақсылықов|Тимур Жақсылықов]] (4 маусым 2024 бастап)<ref name="jaqsylyqov24">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-timur-mekeshuly-zhaksylykov-kazakstan-respublikasynyn-belarus-respublikasyndagy-elshisi-bolyp-tagayyndaldy-451658 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Тимур Мекешұлы Жақсылықов Қазақстан Республикасының Беларусь Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, ТМД Жарғылық органдарының жанындағы Тұрақты өкіл қызметін қоса атқарушы болып тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2024-06-04 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Грузия]] === {{columns-list|2| # [[Наурыз Ғұбайдуллаұлы Айдаров|Наурыз Айдаров]] (2003–2005 – УСӨ) # [[Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев|Нұрлан Жалғасбаев]] (2005–2006 – УСӨ) # [[Игорь Идеалұлы Мұсәлімов|Игорь Мұсәлімов]] (2006–2011 – УСӨ) # [[Әділ Қапанұлы Тұрсынов|Әділ Тұрсынов]] (2012–2013 – УСӨ) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (2013–2017) # [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (2018–2022) # [[Мәлік Кеңесбайұлы Мырзалин|Мәлік Мырзалин]] (9 желтоқсан 2022 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-malik-kenesbayuly-myrzalin-kazakstan-respublikasynyn-gruziyadagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-bolyp-tagayyndaldy-ol-kazakstan-respublikasy-prezidentinin-akimshiligi-basshysynyn-orynbasary-lauazymynan-bosatyldy-911036 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Мәлік Кеңесбайұлы Мырзалин Қазақстан Республикасының Грузиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып тағайындалды, ол Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары лауазымынан босатылды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-12-09 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Қырғызстан]] === {{columns-list|2| # [[Мұхтар Шаханов]] (1993–2003) # [[Өмірзақ Өзбекұлы Өзбеков|Өмірзақ Өзбеков]] (2003–2008) # [[Бақыт Сағындықұлы Оспанов|Бақыт Оспанов]] (2008–2009) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2009 – 16 наурыз 2015) # [[Айымдос Ерсайынұлы Бозжігітов|Айымдос Бозжігітов]] (16 наурыз 2015 – 7 ақпан 2018) # [[Кәрім Нәсбекұлы Көкірекбаев|Кәрім Көкірекбаев]] (7 ақпан 2018 – 26 тамыз 2019) # [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Қайрат Нұрпейісов]] (26 тамыз 2019 – 19 сәуір 2021)<ref name="19saw21a">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1934628 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2021-04-19 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] (19 сәуір 2021 бастап)<ref name="19saw21">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1934432 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2021-04-19 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Молдова]] === # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (12 қазан 2020 – 2022)<ref name="12qaz20" /> # [[Алмат Дәкібайұлы Айдарбеков|Алмат Айдарбеков]] (30 наурыз 2022 бастап)<ref name="30naw22" /> === [[Өзбекстан]] === {{columns-list|2| # [[Сайлау Батыршаұлы]] (1993-1994) # [[Нәжімеден Ихсанұлы Есқалиев|Нәжімеден Есқалиев]] (1994–1997) # [[Өмірзақ Өзбекұлы Өзбеков|Өмірзақ Өзбеков]] (1997–2003) # [[Тілеухан Самарханұлы Қабдрахманов|Тілеухан Қабдрахманов]] (2003–2006) # [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]] (2006–2007) # [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбеков]] (2007–2009) # [[Бөрібай Биқожаұлы Жексембин|Бөрібай Жексембин]] (2010 – желтоқсан 2015) # [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2016 – 18 наурыз 2019)<ref name="18naw19" /> # [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды|Дархан Сатыбалды]] (2019–2022) # [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] (31 қазан 2022 бастап)<ref name="31qaz22" /> }} === [[Ресей]] === {{Толық мақала|Қазақстанның Ресейдегі елшілерінің тізімі}} {{columns-list|2| #[[Валерий Батайұлы Темірбаев|Валерий Темірбаев]] (1992—1994) #[[Тайыр Аймұхамедұлы Мансұров|Тайыр Мансұров]] (қаңтар 1994 – ақпан 2002) #[[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (2002 – қараша 2003) #[[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (қараша 2003 – 24 қаңтар 2006) #[[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (1 ақпан 2006 – 19 қаңтар 2007) #[[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]] (12 ақпан 2007 – 14 қазан 2008) #[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]] (11 қараша 2008 – 24 маусым 2009) #[[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбеков]] (14 тамыз 2009 – 25 сәуір 2012) #[[Ғалым Ізбасарұлы Оразбақов|Ғалым Оразбақов]] (25 сәуір 2012 – 22 қаңтар 2014) #[[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (11 ақпан 2014 – 12 қаңтар 2017) #[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] (3 ақпан 2017 – 18 желтоқсан 2019) #[[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (29 қаңтар 2020 – 16 маусым 2023) #[[Дәурен Әскербекұлы Абаев|Дәурен Абаев]] (3 шілде 2023 бастап) }} === [[Тәжікстан]] === {{columns-list|2| # [[Нәжімеден Ықсанұлы Есқалиев|Нәжімеден Есқалиев]] (1997–1999) # [[Аманжол Қазбекұлы Жанқұлиев|Аманжол Жанқұлиев]] (2001–2003) # [[Ерлан Әділханұлы Әбілдаев|Ерлан Әбілдаев]] (2004–2008) # [[Әбутәліп Ібіжанұлы Ахметов|Әбутәліп Ахметов]] (2008–2010+) # [[Ағыбай Дінкенұлы Смағұлов|Ағыбай Смағұлов]] (2011–2017) # [[Асқар Ерлікұлы Тәжібаев|Асқар Тәжібаев]] (18 наурыз 2019 – 15 наурыз 2022)<ref name="15naw22b" /> # [[Уәлихан Әмірханұлы Төреханов|Уәлихан Төреханов]] (15 наурыз 2022 бастап)<ref name="15naw22b" /> }} === [[Түрікменстан]]=== {{columns-list|2| # [[Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев|Амангелді Жұмабаев]] (1999–2004) # [[Вячеслав Қаменұлы Ғиззатов|Вячеслав Ғиззатов]] (2004–2005) # [[Мұрат Марданұлы Атанов|Мұрат Атанов]] (2005–2008) # [[Асхат Тұтқышбайұлы Оразбай|Асхат Оразбай]] (2008–2012) # [[Орман Кәрімұлы Нұрбаев|Орман Нұрбаев]] (2012–2017) # [[Жандос Әнуарұлы Асанов|Жандос Асанов]] (13 шілде 2018 – тамыз 2019)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlygymen-zhandos-anuaruly-asanov-kazakstan-respublikasynyn-turikmenstandagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-kyzmetin |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Жандос Әнуарұлы Асанов Қазақстан Республикасының Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2018-07-13 |accessdate= 2024-09-11}}</ref> # [[Еркебұлан Оңалбекұлы Сәпиев|Еркебұлан Сәпиев]] (26 маусым 2019 – 15 наурыз 2022)<ref name="15naw22b" /> # [[Асқар Ерлікұлы Тәжібаев|Асқар Тәжібаев]] (15 наурыз 2022 – 20 маусым 2024)<ref name="15naw22b" /><ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-askar-erlikuly-tazhibaev-kazakstan-respublikasynyn-turikmenstandagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-lauazymynan-bosatyldy-2052143 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Асқар Ерлікұлы Тәжібаев Қазақстан Республикасының Түрікменстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымынан босатылды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2024-06-20 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Нұрлан Асқарұлы Ноғаев|Нұрлан Ноғаев]] (20 маусым 2024 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.ktk.kz/kz/newsfeed/article/2024/06/20/273172/ |title= Нұрлан Ноғаев Қазақстанның Түрікменстандағы елшісі болып тағайындалды |lang= kk |publisher= [[КТК (телеарна)|КТК]] |date= 2024-06-20 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> }} === [[Украина]] === {{columns-list|2| # [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] (1994–1996) # [[Нәжімеден Ықсанұлы Есқалиев|Нәжімеден Есқалиев]] (1997–1999) # [[Равиль Тәжіқараұлы Шырдабаев|Равиль Шырдабаев]] (1999–2003) # [[Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев|Амангелді Жұмабаев]] (2003–2011) # [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбеков]] (2012–2015) # [[Самат Исламұлы Ордабаев|Самат Ордабаев]] (2016–2020) # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (12 қазан 2020 — 17 сәуір 2025)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192718 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |date=2020-10-12|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-darhan-amanuly-kaletaev-kazakstan-respublikasynyn-ukrainadagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-lauazymynan-bosatyldy-1733555 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Дархан Аманұлы Кәлетаев Қазақстан Республикасының Украинадағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымынан босатылды |date=2025-04-17|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-26}}</ref> # [[Төлежан Тұрсынұлы Барлыбаев|Төлежан Барлыбаев]] (17 сәуір 2025 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-tolezhan-tursynuly-barlybaev-kazakstan-respublikasynyn-ukrainadagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-lauazymyna-tagayyndaldy-1733617 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Төлежан Тұрсынұлы Барлыбаев Қазақстан Республикасының Украинадағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымына тағайындалды |date=2025-04-17|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-26}}</ref> }} == [[Азия]] == === [[Ауғанстан]] === {{columns-list|2| # Мұхамедқали Бақбергенов (2003–2005 – УСӨ) # [[Ағыбай Дінкенұлы Смағұлов|Ағыбай Смағұлов]] (2005–2011) # [[Өміртай Мақашұлы Бітімов|Өміртай Бітімов]] (2011 – сәуір 2018) # [[Әлімхан Оңғарұлы Есенгелдиев|Әлімхан Есенгелдиев]] (2 сәуір 2018 – қыркүйек 2024)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlygymen-alimhan-ongaruly-esengeldiev-kazakstan-respublikasynyn-auganstan-islam-respublikasyndagy-totenshe-zhane-oki |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Әлімхан Оңғарұлы Есенгелдиев Қазақстан Республикасының Ауғанстан Ислам Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2018-04-02 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Бангладеш]] === # [[Ерлан Алтынбайұлы Әлімбаев|Ерлан Әлімбаев]] (20 қыркүйек 2020 – 19 сәуір 2021)<ref name="20qir20">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192716 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2020-09-02 |accessdate= 2024-06-24}}</ref><ref name="19saw21a" /> # [[Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев|Нұрлан Жалғасбаев]] (26 қаңтар 2022 бастап)<ref name="26qan22">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192716 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-01-26 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> === [[Бахрейн]] === # [[Бақыт Батыршаев|Бақыт Батыршаев]] (– 18 наурыз 2019)<ref name="18naw19" /> # [[Берік Сақбайұлы Арын|Берік Арын]] (30 қыркүйек 2019 — 18 сәуір 2024)<ref name="30qir19a" /> # [[Мадияр Смәділұлы Меңілбеков|Мадияр Меңілбеков]] (11 қараша 2025 бастап) === [[Бруней]] === # [[Данияр Қабидоллаұлы Сарекенов|Данияр Сарекенов]] (21 ақпан 2015 –)<ref name="21aqp15" /> # [[Болат Бариұлы Иманбаев|Болат Иманбаев]] (– 12 ақпан 2021)<ref name="12aqp21" /> # [[Болат Болатұлы Сүгірбаев|Болат Сүгірбаев]] (26 қаңтар 2022 бастап)<ref name="26qan22" /> === [[Бутан]] === # [[Ерлан Алтынбайұлы Әлімбаев|Ерлан Әлімбаев]] (20 қыркүйек 2020 – 19 сәуір 2021)<ref name="20qir20" /><ref name="19saw21a" /> # [[Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев|Нұрлан Жалғасбаев]] (26 қаңтар 2022 бастап)<ref name="26qan22" /> === [[Біріккен Араб Әмірліктері]] === {{columns-list|2| # [[Асқар Ахметұлы Мусинов|Асқар Мусинов]] (2006–2013) # [[Қайрат Қайырбекұлы Лама Шариф|Қайрат Лама Шариф]] (2013 – ақпан 2019) # [[Мадияр Смәділұлы Меңілбеков|Мадияр Меңілбеков]] (ақпан 2019 – 18 сәуір 2024)<ref name="18saw24">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1835823 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2024-04-18 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Нажмедин Мұхаметәліұлы]] (18 сәуір 2024 бастап)<ref name="muhametaliuli">{{Cite web|url= https://inbusiness.kz/kz/appointment/nazhmedin-muhametaliuly |title= Нажмедин Мұхаметәліұлы |lang= kk |publisher= inbusiness.kz |date= 2024-04-18 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> }} === [[Вьетнам]] === {{columns-list|2| # [[Бекетжан Махатжанұлы Жұмаханов|Бекетжан Жұмаханов]] (желтоқсан 2013 – мамыр 2019) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (мамыр 2019 – 25 тамыз 2023)<ref name="25tam23">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2574614 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2024-08-25 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Қанат Қобыландыұлы Тумыш|Қанат Тумыш]] (25 тамыз 2023 бастап)<ref name="25tam23" /> }} === [[Жапония]]=== {{columns-list|2| # [[Сабыр Сайлаубекұлы Есімбеков|Сабыр Есімбеков]] (1995–1996 – УСӨ) # [[Тілеухан Самарханұлы Қабдрахманов|Тілеухан Қабдрахманов]] (1996–2003) # [[Ерлан Кеңесұлы Баударбек-Қожатаев|Ерлан Баударбек-Қожатаев]] (2003 – УСӨ) # [[Болат Қабдылхамитұлы Нұрғәлиев|Болат Нұрғалиев]] (2003–2006) # [[Динара Бекенқызы Желдібаева|Динара Желдібаева]] (2006–2007 – УСӨ) # [[Ақылбек Әбсатұлы Қамалдинов|Ақылбек Қамалдинов]] (2007–2016) # [[Алмас Ерікұлы Дисюков|Алмас Дисюков]] (2016 – УСӨ) # [[Ерлан Кеңесұлы Баударбек-Қожатаев|Ерлан Баударбек-Кожатаев]] (сәуір 2016 – 31 мамыр 2021)<ref name="31mam21">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--3145323 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2021-05-31 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Сабыр Сайлаубекұлы Есімбеков|Сабыр Есімбеков]] (мамыр 2021 – желтоқсан 2024)<ref name="31mam21" /> # [[Ерлан Кеңесұлы Баударбек-Қожатаев|Ерлан Баударбек-Қожатаев]] (12 желтоқсан 2024 бастап) }} === [[Израиль]] === {{columns-list|2| # [[Бірғаным Сарықызы Әйтімова|Бірғаным Әйтімова]] (1996–2002) # [[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|Мұхтар Тілеуберді]] (2002–2003 – УСӨ) # [[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Абдрахманов]] (2003–2006) # Талғат Орекенов (2006 – УСӨ) # [[Вадим Павлович Зверьков|Вадим Зверьков]] (2006–2008) # [[Ғалым Ізбасарұлы Оразбақов|Ғалым Оразбақов]] (2008–2012) # [[Болат Қабдылхамитұлы Нұрғалиев|Болат Нұрғалиев]] (2012 – қыркүйек 2014) # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (желтоқсан 2014 – 30 қыркүйек 2019)<ref name="30qir19b" /> # [[Сатыбалды Ересұлы Бұршақов|Сатыбалды Бұршақов]] (30 қыркүйек 2019 – 26 наурыз 2024)<ref name="30qir19a" /><ref name="26naw24" /> # [[Дәулет Тазабекұлы Ембердиев|Дәулет Ембердиев]] (26 наурыз 2024 бастап)<ref name="26naw24" /> }} === [[Индонезия]] === {{columns-list|2| # [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] (2010–2012) # [[Асхат Тұтқышбайұлы Оразбай|Асхат Оразбай]] (2012 – қаңтар 2019) # [[Данияр Қабидоллаұлы Сәрекенов|Данияр Сәрекенов]] (мамыр 2019 –) # [[Сержан Оралбайұлы Әбдікәрімов|Сержан Әбдікәрімов]] (23 қазан 2023 бастап)<ref name="23qaz23" /> }} === [[Иордания]] === {{columns-list|2| # [[Болат Серғазыұлы Сәрсенбаев|Болат Сәрсенбаев]] (2007 – қазан 2014) # [[Азамат Рахманқұлұлы Бердібай|Азамат Бердібай]] (қазан 2014 – маусым 2019) # [[Айдарбек Әнуарбекұлы Тұматов|Айдарбек Тұматов]] (6 маусым 2019 – 18 сәуір 2024)<ref name="18saw24" /> # [[Талғат Рахымқұлұлы Шалданбай|Талғат Шалданбай]] (4 маусым 2024 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-talgat-rahymkululy-shaldanbay-kazakstan-respublikasynyn-iordan-hashimit-koroldigindegi-elshisi-lauazymyna-tagayyndaldy-452151 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Талғат Рахымқұлұлы Шалданбай Қазақстан Республикасының Иордан Хашимит Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымына тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2024-06-04 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Ирак]] === # [[Айдарбек Әнуарбекұлы Тұматов|Айдарбек Тұматов]] (– 18 сәуір 2024)<ref name="18saw24" /> # [[Талғат Рахымқұлұлы Шалданбай|Талғат Шалданбай]] (5 қаңтар 2025 бастап)<ref name="qrsim25" /> === [[Иран]] === {{columns-list|2| # [[Мырзатай Жолдасбекұлы Жолдасбеков|Мырзатай Жолдасбеков]] (1993–1996) # [[Вячеслав Қаменұлы Ғиззатов|Вячеслав Гиззатов]] (1996–2000) # [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (2000–2003) # [[Сәбит Мұхтарұлы Таиров|Сәбит Таиров]] (2004–2006) # [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2006–2009) # [[Нұрбах Тұрарұлы Рүстемов|Нұрбах Рүстемов]] (2009–2010) # [[Бағдат Құлтайұлы Әміреев|Бағдат Әміреев]] (2011 – қыркүйек 2018) # [[Асхат Тұтқышбайұлы Оразбай|Асхат Оразбай]] (қаңтар 2019 –) # [[Оңталап Серікбайұлы Оңалбаев|Оңталап Оңалбаев]] (26 наурыз 2024 бастап)<ref name="26naw24" /> }} === [[Камбоджа]] === # [[Бекетжан Махатжанұлы Жұмаханов|Бекетжан Жұмаханов]] (2 қыркүйек 2014 –)<ref name="2qir14" /> # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (– 25 тамыз 2023)<ref name="25tam23" /> # [[Қанат Қобыландыұлы Тумыш|Қанат Тумыш]] (26 наурыз 2024 бастап)<ref name="26naw24" /> === [[Корея Республикасы]] === {{columns-list|2| # [[Асқар Оразалыұлы Шәкіров|Асқар Шәкіров]] (1995–1996 – УСӨ) # [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1995–2000) # [[Болат Қабдылхамитұлы Нұрғалиев|Болат Нұрғалиев]] (2000–2003) # [[Дархан Әлиұлы Бердіәлиев|Дархан Бердіәлиев]] (2003–2006) # [[Дулат Хангерейұлы Бәкішев|Дулат Бәкішев]] (2006–2008) # [[Дархан Әлиұлы Бердіәлиев|Дархан Бердіәлиев]] (2008–2012) # [[Дулат Хангерейұлы Бәкішев|Дулат Бәкішев]] (2012 – 27 сәуір 2018) # [[Бақыт Амангелдіұлы Дүйсенбаев|Бақыт Дүйсенбаев]] (27 сәуір 2018 – 16 наурыз 2023)<ref name="27saw18">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192696 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2018-04-27 |accessdate= 2024-06-24}}</ref><ref name="16maw23" /> # [[Нұрғәлі Алмасбайұлы Арыстанов|Нұрғәлі Арыстанов]] (16 наурыз 2023 - 13 сәуір 2026)<ref name="16maw23" /> # [[Асет Жеңісұлы Исенали|Асет Исенали]] (13 сәуір 2026 бастап) }} === [[Кувейт]] === {{columns-list|2| # [[Дәулет Тазабекұлы Ембердиев|Дәулет Ембердиев]] (28 маусым 2019 – 2 қыркүйек 2020)<ref name="20qir20" /> # [[Азамат Рахманқұлұлы Бердібай|Азамат Бердібай]] (12 қазан 2020 — 5 шілде 2025)<ref name="12qaz20">{{Cite web|url= https://wap.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192718 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2020-10-12 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Ержан Иракұлы Елекеев|Ержан Елекеев]] (5 шілде 2025 жылдан бастап) }} === [[Солтүстік Корея|КХДР]] === # [[Шахрат Шәкизатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]] (18 сәуір 2024 бастап)<ref name="18saw24" /> === [[Қатар]] === {{columns-list|2| # [[Азамат Рахманқұлұлы Бердібай|Азамат Бердібай]] (2007 – қазан 2014) # [[Асқар Жеңісұлы Шоқыбаев|Асқар Шоқыбаев]] (қараша 2014 – 2 қыркүйек 2020) # [[Арман Қайратұлы Исағалиев|Арман Исағалиев]] (2 қыркүйек 2020 бастап)<ref name="20qir20" /> }} === [[Қытай]] === {{columns-list|2| #[[Мұрат Мұхтарұлы Әуезов|Мұрат Әуезов]] (желтоқсан 1992 – 1995) #[[Қуаныш Сұлтанұлы Сұлтанов|Қуаныш Сұлтанов]] (1995–2001) #[[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов|Жәнібек Кәрібжанов]] (қараша 2001 – қаңтар 2007) #[[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]] (ақпан 2007 – 23 қараша 2011) #[[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]] (21 сәуір 2012 – 2014) #[[Шахрат Шәкізатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]] (21 ақпан 2015 – 1 қараша 2019)<ref name="21aqp15">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/17810-memleket-basshysynyn-zharlyktarymen |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |accessdate= 2024-11-28}}</ref> #[[Ғабит Бейбітұлы Қойшыбаев|Ғабит Қойшыбаев]] (1 қараша 2019 – 8 сәуір 2022)<ref name="8saw22" /> #[[Шахрат Шәкизатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]] (8 сәуір 2022 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/31792379.html |title= Шахрат Нұрышев Қазақстанның Қытайдағы елшісі болып тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2022-04-08 |accessdate= 2024-06-25}}</ref><ref name="8saw22" /> }} === [[Лаос]] === # [[Бекетжан Махатжанұлы Жұмаханов|Бекетжан Жұмаханов]] (2 қыркүйек 2014 –)<ref name="2qir14" /> # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (– 25 тамыз 2023)<ref name="25tam23" /> # [[Қанат Қобыландыұлы Тумыш|Қанат Тумыш]] (26 наурыз 2024 бастап)<ref name="26naw24" /> === [[Ливан]] === {{columns-list|2| # [[Ербол Әбдісаттарұлы Дербісәлиев|Ербол Дербісәлиев]] (2004–2007 – УСӨ) # [[Ержан Жиенғалиұлы Қалекенов|Ержан Қалекенов]] (2008–2010 – УСӨ) # [[Дәулет Тазабекұлы Ембердиев|Дәулет Ембердиев]] (2011–белгісіз – УСӨ) # [[Расул Берекетұлы Жұмалы|Расул Жұмалы]] (13 маусым 2022 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-rasul-bereketuly-zhumaly-kazakstan-respublikasynyn-livan-respublikasyndagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-lauazymyna-tagayyndaldy-1353833 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Расул Берекетұлы Жұмалы Қазақстан Республикасының Ливан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымына тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-06-13 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Малайзия]] === {{columns-list|2| # [[Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев|Амангелді Жұмабаев]] (1996–1999) # [[Болатхан Құлжанұлы Тайжан|Болатхан Тайжан]] (1999–2001) # [[Олжас Қабдешұлы Тоғызбаев|Олжас Тоғызбаев]] (2001–2002 – УСӨ) # [[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]] (2002–2004) # [[Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді|Мұхтар Тілеуберді]] (2004–2009) # [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов|Бейбіт Атамқұлов]] (2010–2012) # [[Данияр Қабидоллаұлы Сәрекенов|Данияр Сәрекенов]] (2012–2013 – УСӨ) # [[Данияр Қабидоллаұлы Сәрекенов|Данияр Сәрекенов]] (2013 – мамыр 2019) # [[Болат Бариұлы Иманбаев|Болат Иманбаев]] (мамыр 2019 – 12 ақпан 2021)<ref name="12aqp21" /> # [[Болат Болатұлы Сүгірбаев|Болат Сүгірбаев]] (26 ақпан 2021 бастап)<ref name="26aqp21" /> }} === [[Мальдивтер]] === # [[Ерлан Алтынбайұлы Әлімбаев|Ерлан Әлімбаев]] (20 қыркүйек 2020 – 19 сәуір 2021)<ref name="20qir20" /><ref name="19saw21a" /> # [[Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев|Нұрлан Жалғасбаев]] (26 қаңтар 2022 бастап)<ref name="26qan22" /> === [[Моңғолия]] === {{columns-list|2| # [[Уәлихан Сиянбекұлы Қоңырбаев|Уәлихан Қоңырбаев]] (1997–1999 – УСӨ) # [[Қайрат Исағалиұлы Исағалиев|Қайрат Исағалиев]] (1999–2002 – УСӨ) # [[Советқали Қамаубайұлы Қартбаев|Советқали Қартбаев]] (2002–2005 – УСӨ) # [[Асхат Өрістемұлы Сыздықов|Асхат Сыздықов]] (2005–2007 – УСӨ) # [[Орман Кәрімұлы Нұрбаев|Орман Нұрбаев]] (2007–2012) # [[Қалыбек Ибраһимұлы Қобыландин|Қалыбек Қобыландин]] (2013 – 14 тамыз 2019) # [[Жалғас Жұмаұлы Әділбаев|Жалғас Әділбаев]] (14 тамыз 2019–8 сәуір 2022) # [[Ғабит Бейбітұлы Қойшыбаев|Ғабит Қойшыбаев]] (8 сәуір 2022—21 сәуір 2025)<ref name="8saw22">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--832452 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-04-08 |accessdate= 2024-06-24}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-gabit-beybituly-koyshybaev-kazakstan-respublikasynyn-mongoliyadagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-lauazymynan-bosatyldy-2135256 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Ғабит Бейбітұлы Қойшыбаев Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымынан босатылды |date=2025-04-21|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-26}}</ref> # [[Алмас Сейтақынұлы Сейтақынов|Алмас Сейтақынов]] (21 сәуір 2025 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2135412 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |date=2025-04-21|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-26}}</ref> }} === [[Мьянма]] === # [[Раушан Кәкімсейітқызы Есболатова|Раушан Есболатова]] (30 қыркүйек 2019 – 21 сәуір 2022)<ref name="30qir19a" /><ref name="21saw22">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2133331 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-04-21 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Марғұлан Бақытұлы Баймұхан|Марғұлан Баймұхан]] (13 сәуір 2026 бастап) === [[Непал]] === # [[Ерлан Алтынбайұлы Әлімбаев|Ерлан Әлімбаев]] (20 қыркүйек 2020 – 19 сәуір 2021)<ref name="20qir20" /><ref name="19saw21a" /> # [[Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев|Нұрлан Жалғасбаев]] (26 қаңтар 2022 бастап)<ref name="26qan22" /> === [[Оман]] === {{columns-list|2| # [[Ерлан Әділханұлы Әбілдаев|Ерлан Әбілдаев]] (2011–2014) # [[Ержан Серікұлы Мұқаш|Ержан Мұқаш]] (2014 – мамыр 2019) # [[Нәжмедин Мұхаметәліұлы]] (18 мамыр 2019 – 18 сәуір 2024)<ref name="muhametaliuli" /> # [[Айдарбек Әнуарбекұлы Тұматов|Айдарбек Тұматов]] (18 сәуір 2024 бастап)<ref name="18saw24" /> }} === [[Палестина]] === # [[Айдарбек Әнуарбекұлы Тұматов|Айдарбек Тұматов]] (– 18 сәуір 2024)<ref name="18saw24" /> # [[Талғат Рахымқұлұлы Шалданбай|Талғат Шалданбай]] (5 қаңтар 2025 бастап)<ref name="qrsim25" /> === [[Пәкістан]] === {{columns-list|2| # [[Тамас Қалмұхамбетұлы Айтмұхамбетов|Тамас Айтмұхамбетов]] (1994–1999) # [[Бекжасар Нәрібайұлы Нарбаев|Бекжасар Нарбаев]] (1999–2003) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2003–2006) # [[Бақытбек Сейсебайұлы Шабарбаев|Бақытбек Шабарбаев]] (2006 – қаңтар 2018) # [[Ақан Ақасұлы Рахметуллин|Ақан Рахметуллин]] (28 маусым 2019 – 5 сәуір 2021)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/hronika-53183 |title= Хроника |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-04-21 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Ержан Сансызбайұлы Қыстафин|Ержан Қыстафин]] (18 мамыр 2021—) }} === [[Сауд Арабиясы]] === {{columns-list|2| # [[Бағдат Құлтайұлы Әміреев|Бағдат Әміреев]] (1996–2002) # [[Асқар Ахметұлы Мусинов|Асқар Мусинов]] (2002–2006) # [[Қайрат Қайырбекұлы Лама Шариф|Қайрат Лама Шариф]] (2006–2011) # [[Бақтияр Сардарбекұлы Тасымов|Бақтияр Тасымов]] (2011–2013) # [[Бақыт Данабекұлы Батыршаев|Бақыт Батыршаев]] (2013–2019)<ref name="18qar13">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/14774-memleket-basshysynyn-zharlyktarymen |title= Мемлекет Басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2013-11-18 |accessdate= 2024-06-24}}</ref><ref name="18naw19" /> # [[Берік Сақбайұлы Арын|Берік Арын]] (2019–2024) # [[Мадияр Смәділұлы Меңілбеков|Мадияр Меңілбеков]] (18 сәуір 2024 бастап)<ref name="18saw24" /> }} === [[Сингапур]] === {{columns-list|2| # [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]] (2003–2004 – УСӨ) # [[Әділ Қапанұлы Тұрсынов|Әділ Тұрсынов]] (2004–2008 – УСӨ) # [[Ерлан Кеңесұлы Баударбек-Қожатаев|Ерлан Баударбек-Қожатаев]] (2008 – сәуір 2016) # [[Үсен Әбдіқадырұлы Сүлеймен|Үсен Сүлеймен]] (маусым 2016 – маусым 2019) # [[Әркен Кеңесбекұлы Арыстанов|Әркен Арыстанов]] (маусым 2019 –2022) # [[Асқар Сейдахметұлы Құттықадам|Асқар Құттықадам]] (21 қазан 2022 бастап)<ref name="21qaz22" /> }} === [[Тайланд]] === {{columns-list|2| # [[Марат Төлеубекұлы Есенбаев|Марат Есенбаев]] (1998–2000 – УСӨ) # [[Дудар Түсіпұлы Жәкенов|Дудар Жәкенов]] (2000–2002 – УСӨ) # [[Рашид Тауфикұлы Рақымбеков|Рашид Рақымбеков]] (2002–2003 – УСӨ) # [[Сәкен Спаханұлы Сейдуалиев|Сәкен Сейдуалиев]]<ref>{{Cite web|url= https://senate.parlam.kz/kk-KZ/history-convocation2 |title= Екінші сайланымдағы Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты депутаттарының тізімі |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Парламентінің Сенаты|Қазақстан Парламенті Сенаты]]ның ресми сайты |accessdate= 2024-06-24}}</ref> (2003–2005 – УСӨ) # [[Бақытбек Сейсебайұлы Шабарбаев|Бақытбек Шабарбаев]] (2005–2006 – УСӨ) # [[Әмір Болатұлы Мусин|Әмір Мусин]] (2007–2013 – УСӨ) # [[Марат Төлеубекұлы Есенбаев|Марат Есенбаев]] (2013 – шілде 2017) # [[Раушан Кәкімсейітқызы Есболатова|Раушан Есболатова]] (3 шілде 2017 – 21 сәуір 2022)<ref name="21saw22" /> # [[Арман Асқарұлы Исетов|Арман Исетов]] (21 сәуір 2022 — 5 шілде 2025)<ref name="21saw22a">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2132955 |title= Мемлекет басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-04-21 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Марғұлан Бақытұлы Баймұхан|Марғұлан Баймұхан]] (7 тамыз 2025 бастап) }} === [[Түркия]] === {{columns-list|2| # [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]] (1992–1994, 1994–1996) # [[Балташ Молдабайұлы Тұрсымбаев|Балташ Тұрсымбаев]] (1996–1998) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1999–2003) # [[Аманжол Қазбекұлы Жанқұлиев|Аманжол Жанқұлиев]] (2003–2005) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2006–2008) # [[Бағдат Құлтайұлы Әміреев|Бағдат Әміреев]] (2008–2010) # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (2010 – 7 қазан 2016)<ref name="7qaz16" /> # [[Абзал Сапарбекұлы]] (5 сәуір 2017 – 15 наурыз 2022)<ref name="15naw22a" /> # [[Еркебұлан Оңалбекұлы Сәпиев|Еркебұлан Сәпиев]] (15 наурыз 2022 бастап)<ref name="15naw22b">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--1522247 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-03-15 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> }} === [[Үндістан]]=== {{columns-list|2| # [[Мұхамеджан Керейұлы Исаев|Мұхамеджан Исаев]] (1993–1994) # [[Рашид Тұрарұлы Ибраев|Рашид Ибраев]] (1995–1998) # [[Асқар Оразалыұлы Шәкіров|Асқар Шәкіров]] (1998–2004) # [[Қайрат Ермекұлы Омаров|Қайрат Омаров]] (2004–2009) # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (2010 – қыркүйек 2014) # [[Болат Серғазыұлы Сәрсенбаев|Болат Сәрсенбаев]] (6 қазан 2014 – 4 қыркүйек 2019) # [[Ерлан Алтынбайұлы Әлімбаев|Ерлан Әлімбаев]] (4 қыркүйек 2019 – 19 сәуір 2021)<ref name="19saw21a" /> # [[Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев|Нұрлан Жалғасбаев]] (19 сәуір 2021 — 7 сәуір 2025)<ref name="19saw21" /> # [[Азамат Несіпбайұлы Есқараев|Азамат Есқараев]] (7 сәуір 2025 бастап)<ref name="7sau25">[https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--735519 Мемлекет басшысының жарлықтарымен:]</ref> }} === [[Шри-Ланка]] === # [[Ерлан Алтынбайұлы Әлімбаев|Ерлан Әлімбаев]] (20 қыркүйек 2020 – 19 сәуір 2021)<ref name="20qir20" /><ref name="19saw21a" /> # [[Нұрлан Әділұлы Жалғасбаев|Нұрлан Жалғасбаев]] (26 қаңтар 2022–21 сәуір 2025)<ref name="26qan22" /> # [[Сергей Александрович Викторов|Сергей Викторов]] (21 сәуір 2025 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--2135412 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |date=2025-04-21|lang=kk|work= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты |accessdate= 2025-04-26}}</ref> == [[Америка]] == === [[Америка Құрама Штаттары]] === {{columns-list|2| #[[Әлім Шәкірұлы Жамбыршин|Әлім Жамбыршин]] (1992–1994) #[[Төлеутай Ысқақұлы Сүлейменов|Төлеутай Сүлейменов]] (1994–1996) #[[Болат Қабдылхамитұлы Нұрғәлиев|Болат Нұрғалиев]] (1996–2000) #[[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]] (желтоқсан 2000 – 15 мамыр 2007) #[[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Ерлан Ыдырысов]] (4 шілде 2007 – 28 қыркүйек 2012) #[[Қайрат Ермекұлы Омаров|Қайрат Омаров]] (4 қаңтар 2013 – 4 қаңтар 2017) #[[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыханов]] (15 ақпан 2017 – 6 сәуір 2021)<ref name="15aqp17" /> #[[Ержан Нигматоллаұлы Ашықбаев|Ержан Ашықбаев]] (5 сәуір 2021 – 26 қыркүйек 2025)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/tagayyndaular-53955 |title= Тағайындаулар |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2021-04-05 |accessdate= 2024-06-24}}</ref> # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (20 қазан 2025 бастап) }} === [[Аргентина]] === # [[Болат Тұрарұлы Нүсіпов|Болат Нүсіпов]] (2 шілде 2021 бастап)<ref name="2cil21" /> === [[Бразилия]] === {{columns-list|2| # [[Бақытжан Ордабаев]] (2012 – желтоқсан 2015) # [[Қайрат Асаниязұлы Саржанов|Қайрат Саржанов]] (29 наурыз 2016 –) # [[Болат Тұрарұлы Нүсіпов|Болат Нүсіпов]] (12 ақпан 2021 бастап)<ref name="12aqp21" /> }} === [[Доминикан Республикасы]] === # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (18 қараша 2013 – 27 сәуір 2018)<ref name="27saw18" /><ref name="18qar13" /> # [[Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов|Андриан Елемесов]] (26 қыркүйек 2018 – 7 тамыз 2020)<ref name="26qir18" /><ref name="elemesov2020">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlygymen-andrian-kopmagambetuly-elemesov-kazakstan-respublikasynyn-meksika-kurama-shtattaryndagy-totenshe-zhane-okil |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов Қазақстан Республикасының Мексика Құрама Штаттарындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметінен, Қазақстан Республикасының Доминикан Республикасындағы, Ямайкадағы, Панама Республикасындағы, Коста-Рика Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарудан босатылды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2020-08-07 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> === [[Канада]] === {{columns-list|2| # [[Ерлан Әділханұлы Әбілдаев|Ерлан Әбілдаев]] (2008–2011) # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (2012 – 27 сәуір 2018)<ref name="27saw18" /> # [[Ақылбек Әбсатұлы Қамалдинов|Ақылбек Қамалдинов]] (27 сәуір 2018 – 16 маусым 2023)<ref name="27saw18" /><ref name="16maw23" /> # [[Дәулетбек Қайырбекұлы Құсайынов|Дәулетбек Құсайынов]] (4 шілде 2023 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/dauletbek-kusayyinov-jana-kyizmetke-tagayyindaldyi-352360/ |title= Дәулетбек Құсайынов жаңа қызметке тағайындалды |lang= kk |publisher= tengrinews |date= 2023-06-04 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> }} === [[Коста-Рика]] === # [[Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов|Андриан Елемесов]] (26 қыркүйек 2018 – 7 тамыз 2020)<ref name="26qir18" /><ref name="elemesov2020" /> === [[Куба]] === # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (18 қараша 2013 – 27 сәуір 2018)<ref name="18qar13" /><ref name="27saw18" /> # [[Ақылбек Әбсатұлы Камалдинов|Ақылбек Камалдинов]] (26 қыркүйек 2018 – 15 наурыз 2022)<ref name="15naw22a" /><ref name="26qir18">{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen-1343192697 |title= Мемлекет Басшысының Жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2018-09-26 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> # [[Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов|Андриан Елемесов]] (15 наурыз 2022 бастап)<ref name="15naw22b" /> === [[Мексика]] === # [[Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов|Андриан Елемесов]] (2015 – 7 тамыз 2020)<ref name="elemesov2020" /> # [[Тимур Владимирұлы Пірімбетов|Тимур Пірімбетов]] (23 қазан 2023 – 15 қараша 2024)<ref name="23qaz23" /><ref name="15qar24">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--15102417 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2024-11-15 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> # [[Алмұрат Асылмұратұлы Тұрғанбеков|Алмұрат Тұрғанбеков]] (15 қараша 2024 бастап)<ref name="15qar24" /> === [[Панама]] === # [[Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов|Андриан Елемесов]] (26 қыркүйек 2018 – 7 тамыз 2020)<ref name="26qir18" /><ref name="elemesov2020" /> === [[Чили]] === # [[Болат Тұрарұлы Нүсіпов|Болат Нүсіпов]] (2 шілде 2021 бастап)<ref name="2cil21" /> === [[Ямайка]] === # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (18 қараша 2013 – 27 сәуір 2018)<ref name="18qar13" /><ref name="27saw18" /> # [[Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов|Андриан Елемесов]] (26 қыркүйек 2018 –)<ref name="26qir18" /> == [[Африка]] == === [[Алжир]] === # [[Арман Қайратұлы Исағалиев|Арман Исағалиев]] (– 2 қыркүйек 2020)<ref name="20qir20" /> # [[Қайрат Қайырбекұлы Лама Шариф|Қайрат Лама Шариф]] (11 қараша 2021 –)<ref name="11qar21">{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlygymen-kazakstan-respublikasynyn-egipet-arab-respublikasyndagy-totenshe-zhane-okiletti-elshisi-kayrat-kayyrbekuly-lama-sharif-kazakstan-tagayyndaldy-11104453 |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Қазақстан Республикасының Египет Араб Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Қайрат Қайырбекұлы Лама Шариф Қазақстан Республикасының Алжир Халық Демократиялық Республикасындағы, Тунис Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарушы қызметіне тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2021-11-11 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> # [[Әнуарбек Серікұлы Ахметов|Әнуарбек Ахметов]] (15 қараша 2024 бастап)<ref name="15qar24" /> === [[Кения]] === # [[Барлыбай Кәрімұлы Садықов|Барлыбай Садықов]] (14 тамыз 2023 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-zharlyktarymen--147029 |title= Мемлекет басшысының жарлықтарымен: |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2023-08-14 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> === [[Конго Республикасы]] === # [[Жан Сержанұлы Ғалиев|Жан Ғалиев]] (11 қараша 2025 бастап) === [[Ливия]] === {{columns-list|2| # [[Бақыт Сәбитұлы Арыстан|Бақыт Арыстан]] (2003–2006 – УСӨ) # [[Расул Берекетұлы Жұмалы|Расул Жұмалы]] (2006–2007 – УСӨ) # [[Ержан Серікұлы Мұқаш|Ержан Мұқаш]] (2007–2009 – УСӨ) # [[Мұхит Советұлы Оразаев|Мұхит Оразаев]] (2009–2011 – УСӨ) }} === [[Мозамбик]] === # [[Еркін Қадырбекұлы Ахинжанов|Еркін Ахинжанов]] (9 қыркүйек 2024 бастап) === [[Мысыр]] === {{columns-list|2| # [[Болатхан Құлжанұлы Тайжан|Болатхан Тайжан]] (1993–1999) # [[Аслан Есболайұлы Мусин|Аслан Мусин]] (1999–2002) # [[Бағдат Құлтайұлы Әміреев|Бағдат Әміреев]] (2002–2008) # [[Бақтияр Сардарбекұлы Тасымов|Бақтияр Тасымов]] (2008–2011) # [[Берік Сақбайұлы Арын|Берік Арын]] (2011 – қазан 2016) # [[Арман Қайратұлы Исағалиев|Арман Исағалиев]] (2017 – 20 қыркүйек 2020)<ref name="30qir19b" /> # [[Қайрат Қайырбекұлы Лама Шариф|Қайрат Лама Шариф]] (20 қыркүйек 2020 – 5 қаңтар 2025) # [[Асқар Жеңісұлы Жеңіс|Асқар Жеңіс]] (5 қаңтар 2025 бастап)<ref name="qrsim25" /> }} === [[Оңтүстік Африка Республикасы|Оңтүстік Африка]]=== {{columns-list|2| # [[Талғат Ғабдуллаұлы Қалиев|Талғат Қалиев]] (2014–2019) # [[Қанат Қобыландыұлы Тумыш|Қанат Тумыш]] (12 шілде 2019 – 11 қаңтар 2023)<ref name="11qan23a" /> # [[Еркін Қадырбекұлы Ахинжанов|Еркін Ахинжанов]] (11 қаңтар 2023 бастап)<ref name="11qan23" /> }} === [[Кения]] === # [[Барлыбай Кәрімұлы Садықов|Барлыбай Садықов]] (25 ақпан 2026 бастап) === [[Танзания]] === # [[Еркін Қадырбекұлы Ахинжанов|Еркін Ахинжанов]] (9 қыркүйек 2024 бастап) === [[Того]] === # [[Сәулекүл Сайлауқызы]] (26 наурыз 2024 бастап)<ref name="26naw24" /> === [[Тунис]] === # [[Арман Қайратұлы Исағалиев|Арман Исағалиев]] (– 2 қыркүйек 2020)<ref name="20qir20" /> # [[Қайрат Қайырбекұлы Лама Шариф|Қайрат Лама Шариф]] (11 қараша 2021 – 5 қаңтар 2025)<ref name="11qar21" /> === [[Эфиопия]] === {{columns-list|2| # [[Ерлік Шәкірұлы Әли|Ерлік Али]] (21 қазан 2014 – 19 шілде 2019)<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlygymen-erlik-shakiruly-ali-kazakstan-respublikasynyn-efiopiya-federativtik-demokratiyalyk-respublikasyndagy-totens |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Ерлік Шәкірұлы Әли Қазақстан Республикасының Эфиопия Федеративтік Демократиялық Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметінен қызметінен босатылды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2019-07-19 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> # [[Барлыбай Кәрімұлы Садықов|Барлыбай Садықов]] (19 шілде 2019 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://akorda.kz/kz/legal_acts/decrees/memleket-basshysynyn-zharlygymen-barlybai-karimuly-sadykov-kazakstan-respublikasynyn-efiopiya-federativtik-demokratiyalyk-respublikasyndagy- |title= Мемлекет басшысының Жарлығымен Барлыбай Кәрімұлы Садықов Қазақстан Республикасының Эфиопия Федеративтік Демократиялық Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2019-07-19 |accessdate= 2024-06-25}}</ref> }} == [[Океания]] == === [[Аустралия]] === [[Жаңа Зеландия]]дағы Төтенше және Өкілетті Елші қызметін қоса атқарады: # [[Асқар Сейдахметұлы Құттықадам|Асқар Құттықадам]] (16 наурыз 2023 бастап)<ref name="16maw23" /> == Халықаралық ұйымдар жанындағы тұрақты өкілдер == === [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] === # [[Ақмарал Хайдарқызы Арыстанбекова|Ақмарал Арыстанбекова]] (1992—1999) # [[Мәдина Бинешқызы Жарбосынова|Мәдина Жарбосынова]] (1999—2003) # [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыханов]] (2003—2007) # [[Бірғаным Сарықызы Әйтімова|Бірғаным Әйтімова]] (2007—2013) # [[Қайрат Құдайбергенұлы Әбдірахманов|Қайрат Әбдірахманов]] (2013—2016) # [[Қайрат Ермекұлы Омаров|Қайрат Омаров]] (2017—2020) # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2020–2022)<ref name="30qir20" /> # [[Ақан Ақасұлы Рахметуллин|Ақан Рахметуллин]] (2022–2024)<ref name="6qaz22" /> # [[Қайрат Ермекұлы Омаров|Қайрат Омаров]] (16 мамыр 2024 бастап) === [[Еуропа одағы]], [[НАТО|Солтүстік Атлант шарты ұйымы]] === Қазақстанның Люксембургтегі елшісі 1994 жылдан бері Еуроодақ пен НАТО жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі қызметін қоса атқарады: # [[Әуесхан Мақатайұлы Қырбасов|Әуесхан Қырбасов]] (1994—1998) # [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] (1998—2001) # [[Төлеутай Ысқақұлы Сүлейменов|Төлеутай Сүлейменов]] (2001—2003) # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (2003—2009) # [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2009—2012) # [[Алмаз Нәсіредденұлы Хамзаев|Алмаз Хамзаев]] (2012—2018) # [[Айгүл Сайфоллақызы Құспан|Айгүл Құспан]] (2018—2021) # [[Марғұлан Бақытұлы Баймұхан|Марғұлан Баймұхан]] (19 сәуір 2021 — 5 шілде 2025)<ref name="19saw21" /> # [[Роман Юрьевич Василенко|Роман Василенко]] (5 шілде 2025 жылдан бастап) === [[Ислам ынтымақтастық ұйымы]] === Қазақстанның Сауд Арабиясындағы елшісі 2013 жылдан бері ИЫҰ жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі қызметін қоса атқарады: # [[Бақыт Данабекұлы Батыршаев|Бақыт Батыршаев]] (2010—2019) # [[Берік Сақбайұлы Арын|Берік Арын]] (2019—2024) # [[Мадияр Смәділұлы Меңілбеков|Мадияр Меңілбеков]] (18 сәуір 2024 бастап)<ref name="18saw24" /> === [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] === Қазақстанның Беларусьтегі елшісі 1995 жылдан бері ТМД Жарғылық органдарының жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі қызметін қоса атқарады: # [[Валерий Батайұлы Темірбаев|Валерий Темірбаев]] (1995–1996) # [[Юрий Алексеевич Клочков|Юрий Клочков]] (1996–1998) # [[Владимир Иванович Алесин|Владимир Алесин]] (1998–2003) # [[Ғазиз Алдамжаров|Ғазиз Алдамжаров]] (2003–2006) # [[Болат Ғазизұлы Ысқақов|Болат Ысқақов]] (2006–2008) # [[Анатолий Владимирович Смирнов|Анатолий Смирнов]] (2008–2012) # [[Ерғалы Бөлегенов|Ерғали Бөлегенов]] (2012–2017) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (2017–2019) # [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] (2019–2023) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2023–2024)<ref name="25tam23" /> # [[Тимур Мекешұлы Жақсылықов|Тимур Жақсылықов]] (4 маусым 2024 бастап)<ref name="jaqsylyqov24" /> === [[Еуразиялық Экономикалық Одақ]] === # [[Рүстем Сұлтанұлы Жиенбаев|Рүстем Жиенбаев]] (?—2008) # [[Бақытжан Ордабаев]] (2008—2012) # [[Фархат Шахафутдинұлы Әбдіхалықов|Фархат Әбдіхалықов]] (2012—2015) === [[Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы]] === # [[Владимир Иванович Алесин|Владимир Алесин]] (2005—2017) # [[Жәнібек Абдуләкімұлы Иманалиев|Жәнібек Иманалиев]] (2017—2022)<ref name="21saw22" /> # [[Марат Зеникенұлы Сыздықов|Марат Сыздықов]] (21 сәуір 2022 бастап)<ref name="21saw22a" /> === [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] === # [[Жанар Сейдақметқызы Айтжан|Жанар Айтжан]] (2022—2024)<ref name="6qaz22" /> # [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]] (2024—2025) # [[Қайрат Қалмұқаметұлы Төребаев|Қайрат Төребаев]] (17 наурыз 2025 бастап) == Дереккөздер == {{дереккөздер|2}} {{Қазақстанның халықаралық қатынастары}} [[Санат:Қазақстан елшілері]] [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]] [[Санат:Қазақстан елшілерінің тізімдері]] bnwks7usm21m7szcytvchgk8lelyaac 0 642745 3603809 3596087 2026-05-12T09:53:36Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603809 wikitext text/x-wiki '''Атырау облысының''' тұрғындарына дәрігерлік жәрдем көрсету туралы алғашқы деректер 1927 жылға саяды. Сол кезеңде тұңғыш фельдшерлік орын ашылған. == Алғашқы кезеңдегі денсаулық сақтау ісі (1800-1928)== Алғаш Гурьев қалашығы салынған кезде А.И. Козлов, А.М. Красовский деген дәрігерлер жұмыс істеген (1800 жылдардың орта кезі). Гурьевте тұрған әскери бөлімде алғаш рет 15 орындық [[аурухана]] ашылған. 1901 жылы осы ауруханаға арналған 2 үй салынып, оның біреуі хирургиялық, біреуі басқа ауруларды емдеу орны боп белгіленген және 1 дәрігер, 2 фельдшер жұмыс жасаған. 1913 жылы Гурьев аймағында 53 орындық 4 аурухана және 6 [[емхана]] болған, оларда 9 дәрігер жұмыс істеген. 1801 жылы Кіші Ордадағы қазақ жұртының алғашқы дәрігері А.Г. Пятницкий болса, 1802 жылы Е.С. Хандожинский Орал қазақ әскерлерінің дәрігері, ал 1832 жылы А.А. Сергачев Ішкі Ордада дәрігерлік қызмет атқарған. 1926 жылдан бастап облыс халқына 11 [[дәрігер]], 27 [[фельдшер]], 2 [[акушер]] қызмет көрсеткен. Сол жылдарда өңірдегі халықтың денсаулығын сақтау саласында А.С. Домбрин, А.Г. Куликов, Демидов, В.И. Куликов, Н.И. Андреев, Е.А. Ливкина және т.б. дәрігерлер болған. 1928 ж. Атырау облысының аудандары мен ауылдарына арнап медицина кадрларын даярлау ісі колға алынды. 1835 жылдан бастап Арсентий Максимович Красовский Гурьевте дәрігер болып жұмыс жасады.<ref>Атырау медицинасының шежіресі. Ғарифолла Шәңгереев, Өнербай Жанбала -Алматы 2010, "Арыс" баспасы. *ISBN 978-601-291-007-0</ref> == Кеңес одағы және қазіргі кезең == 1936 ж. облыс халқына 36 дәрігер мен 279 орташа дәрежедегі медицина маманы кызмет көрсетті, жер-жерде 2074 орындык 6 [[амбулатория]] мен аурухана жұмыс істеді. Ұлы Отан соғысы жылдарында Атырау қаласына 2 [[госпиталь]] орналастырылды. Соғыстан кейінгі жылдары медицина мекемелерінің жүйесі жедел қарқынмен кеңи түсті. 1967 жыл мен 1987 жылдың аралығында облыстық аурухананың, облыстық балалар ауруханасының, облыстық [[перзентхана]]ның, облыстық онкологиялық және туберкулезді емдеу диспансерінің жаңа үйлері іске қосылды, ал 1975 жылдан бастап Қазақ туберкулез және онкология ғылыми-зерттеу институттарының бөлімшелері ашылды. Облыста мемлекеттік емес құрылымдарға қамқорлық жасау, жекешелендіру жөнінде жұмыстар атқарылды. Жеке жұмыс жасап жатқан дәрігерлерге көмек көрсетілді. Ана мен баланы қорғау саласында игілікті істер атқарылып, балалар мекемелері мен перзентханалардың материалдық-техникалық базасы нығайтылды, гинекология бөлімшесі мен жүкті әйелдерге жәрдем көрсету бөлімшесі осы заманғы аппараттармен жабдықталған жаңа үйлерге көшірілді. Жаңа медициналық құралдар алынуына байланысты перзентханада эндоскопиялық хирургиялық көмек көрсетуге мүмкіндік туды. 1998 ж. қазан айында облыстық аурухана жанынан күрделі инженерлік-техникалық аппараттармен жабдықталған жаңа [[клиника]] ашылды. Үш қабатты, ауданы 4500 м2 жаңа ғимаратта орналасқан бұл [[аурухана]] өзінің оташылық-реанимациялық, күйік емдеу бөлімшелерімен дүниежүзілік деңгейде жұмыс істейтін емдеу орнына айналды. Бүкіл оташылық көмек облыстық емханаға шоғырланды, бұл халыққа диагностикалық-консультативтік кеңес ұйымдастыру, әдістемелік көмек көрсету жұмысын жақсартуға септігін тигізді. Жыныстық аурулардың алдын алу жөнінде бағдарлама жасалған. Жергілікті әкімшіліктің тиісті шешімі бойынша бүкіл емдеу мекемелері керекті [[дәрі-дәрмек]]термен қамтамасыз етілген. А. Сүндетов атындағы Атырау медициналық колледжі емдеу орындары үшін [[фельдшер]], [[акушер]], [[Медициналық бике|медбике]], тіс дәрігері мамандарын даярлайды. Ауылдық жердің тұрғындарына көмек көрсетуді жақсарту үшін жергілікті жерге барып, орта медицина қызметкерлеріне мамандық жетілдіру курсын өткізу ісі жүргізіледі. ВОЗ әдісін 1994 ж. Атырау облысына енгізгелі 3439 адам емделген. «Проект Надежда» қоғамымен келісім бойынша 1999 жылдан облыста туберкулезге қарсы күрес жылжымалы емханасы жұмыс істейді. ВОЗ-дың талаптарына сәйкес «Иммунизация» бағдарламасын жүзеге асыру барысында балалардың 95% қамтылған. «Қазақстан-2030» бағдарламасына сәйкес облыстық салауатты өмір салтын калыптастыру орталығы ұйымдастырылған. Мекемеаралық үйлестіру кеңесі, барлық аудандарда денсаулық түзеу орталығы ашылған. Жедел жәрдем беру орындарының материалдық базасы жақсартылған. 6 жедел жәрдем автокөлігі, 1 реанимобиль, 4 шағын ЭКГ аппараты алынған. Қазақстанның Кардиологиялық ғылыми-зерттеу институтының мамандары облысты арнайы зерттеп, шипалық қорларға нақты баға берді. Гидрохимиялық құрамы жағынан шипалық бұлақ көздері, жер асты су қорлары анықталды. Солардың ішінде Жылыой ауданының Мұнайлы кәсіпшілігі төңірегіндегі Сарыбұлақтың минералды суы ас қорыту мүшелерінің ақауларын және денедегі зат алмасу процесінің бұзылуын реттеуге әбден жарамды деп табылды. 1988 ж. осы сияқты күкіртсутекті сусын көздері Атырау қаласының түбінен, Индер ауданынан Ащыбұлақ көзі, Жылыойда Төресайдан, Сарнияздан, Құлсарыдан, Мақат ауданында Ескенеден, Доссор маңынан да анықталды.<ref>Атырау: Энциклопедия. -Алматы: Атамұра, 2000 ISBN 5-7667-9129-1</ref> Облыстың қала, аудандары бойынша 52 бастапқы медициналық-санитарлық [[емхана]], 35 аурухана, 5 облыстық аурухана, 4 [[диспансер]], 1 қалалық, 7 аудандық ауруханалар, Доссор кентіндегі аурухана, 7 аудандық өкпе аурулар ауруханалары жұмыс істейді. Сондай-ақ шалғай ауыл-село тұрғындары үшін 10 ауылдық учаскелік аурухана, 15 емхана, 61 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|медициналық пункттер]] қызмет көрсетеді. Атырау облысының денсаулық сақтау саласында 2018 жылдың қорытындысымен 625 мың халыққа (10 000 адамға шаққанда көрсеткіш 23,3 құрап отыр) 1468 дәрігер, 5002 орта буын қызметкері (бұдан әрі-ОБҚ) медициналық қызмет көрсетеді, яғни өткен жылдармен салыстырғанда (2016 жылы -1290 дәрігер, 4465 ОБҚ, 2017 жылы -1400 дәрігер, 4936 ОБҚ) дәрігерлер саны 4,3%-ға өскен. 2018 жылғы 29 шілдеде Оңтүстік Кореяның Бундан Чанг клиникасымен меморандум жасалып, Мемарандум шеңберінде Келісім бойынша Оңтүстік Кореяға білімін жетілдіруге жолдама арқылы 7 маман оқып келді.<ref>http://atyrau.gov.kz/page/read/Otchet_za_2018_god.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200414162245/http://atyrau.gov.kz/page/read/Otchet_za_2018_god.html |date=2020-04-14 }} 2018 ЖЫЛҒЫ ЕСЕП</ref> == Атырау облысы бойынша емдеу-сауықтыру ұйымдарының тізімі == *Атырау облыстық ауруханасы<ref>https: //zkgmu.kz/docs/vipuskniku/Atyrau.kaz.pdf</ref> *№2 Атырау облыстық ауруханасы (Облыстық жұқпалы аурулар ауруханасы) [[Сурет:Атырау. №2 қалалық емхана.jpg|thumb|right|300px|Атырау. 1951 жылы салынған мұнайшылар ауруханасы]] *Атырау облыстық балалар ауруханасы *Атырау облыстық медициналық жедел жәрдем станциясы *Атырау облыстық перинаталдық орталығы *Облыстық АИТВ инфекциясының алдын алу орталығы *Атырау облыстық балалар стоматологиялық емханасы *Атырау облыстық кардиологиялық орталығы *Атырау облыстық қан орталығы *Атырау облыстық наркологиялық диспансері *Атырау облыстық онкология диспансері *Атырау облыстық офтальмология ауруханасы *Атырау облыстық паталого-анатомиялық бюросы *Атырау облыстық психикалық денсаулық орталығы *Атырау облыстық тері-венерологиялық диспансері *Атырау облыстық туберкулезге қарсы балалар санаториясы *Атырау облыстық фтизиопульмонология орталығы *Облыстық фтизиопульмонологиялық балалар санаториясы [[Сурет:Атырау. Облыстық аурухана.jpg|thumb|right|300px|Атырау. Облыстық аурухана]] *Балалар оңалту орталығы *Мамандандырылған балалар үйі *«Атырау» санаторийі» АҚ *«Қамыскөл санаториясы» ЖШС *Атырау қалалық перзентханасы *№1 Атырау қалалық емханасы *№2 Атырау қалалық емханасы *№3 Атырау қалалық емханасы *№4 Атырау қалалық емханасы *№5 Атырау қалалық емханасы *№7 Атырау қалалық емханасы *Геолог емханасы *Дамбы дәрігерлік амбулаториясы *Еркінқала дәрігерлік амбулаториясы *«Сәлімжан және К» ЖШС дәрігерлік амбулаториясы * «Медикер Жайық» ЖШС * «Park Health West» ЖШС (бұрынғы Атырау темір жол ауруханасы) *Жылыой аудандық орталық ауруханасы *Индер аудандық ауруханасы *Исатай аудандық ауруханасы *Құрманғазы аудандық ауруханасы *Қызылқоға аудандық ауруханасы *Мақат аудандық ауруханасы *Махамбет аудандық ауруханасы == Дәрі-дәрмекпен қамту саласы == Гурьев губерниясында «Губмедторг» деп аталған алғашқы дәріхана Степан Разин көшесіндегі 53-үйде 1920 жылы ашылған. Сол жылы осы дәріханадан 28567 рецепт бойынша 466200 сомға дәрі-дәрмектер сатылған.<ref>https: //silkadv.com/en/content/3-gurev-1917-1940-gg Гурьев. 1917 - 1940 г.г.</ref> Жалпы халықты дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету 1938 жылы Гурьев облысы құрылып облыстық дәріханалар басқармасы ашылғаннан кейін өріс ала бастады. 7-8 жыл ішінде Ұлы Отан соғысы кезіндегі қиындықтарға қарамастан аудан орталықтары мен шаруашылық мәні бар елді мекендерде дәріханалар ашылып, олар фармацевт, провизор мамандармен қамтамасыз етілді. Осындай ауқымды жұмыстарды М.Р.Шиферсон (1938-1952), И.А.Шур (1952- 1966) ұйымдастырды. [[Фармация]] саласының одан әрі дамуына 1950 жылдардың екінші жартысы мен 1960 жылдары фармацевтік жоғары оқу орнын бітіріп келген Р.Көшембаев, Н.Өмірәлиев, О.Түсіпқалиев, Ш.Байдәулетов, Қ.Бекжанов, М.Қайсановалар үлкен еңбек сіңірді. Облыс елді мекендерінде типтік жобамен салынып, қажетті кұралдармен жабдықталған [[дәріхана]]лар пайда болды. Облыстық дәріханалар басқармасы әр жылдарда денсаулық сақтау министрлігі, облыстық атқару комитеті құрамында болды. 1993 жылдан бері «Фармация» акционерлік қоғамы болып құрылып,бүгінгі күнде халықты [[дәрі-дәрмек]]пен қамтамасыз ету жұмыстарын табысты ұйымдастырып келеді. Басқарманы әр жылдарда М.Ю.Шиферсон (1938-1952ж.), И.А.Шур (1952-1966ж.), Ш.Байдәулетов (1966-1974ж.), О.Түсіпқалиев (1974-1987), С.Нуппаев (1979 жылдан орынбасар, кейін басшы) басқарды. Облыста [[фармацевтика]] саласында көптеген мамандар өз еңбектерімен танымал, олардың ішінде Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген провизор-фармацевтер В.С. Климова, М.Н. Яценко, Д.М. Сұлтанова, профизорлар Г.И.Нольде, И.У. Иманова, К.С. Баймұханова, З.Ж.Дәулетжанова және т. б. Ал кейінгі жылдары облыстық дәріханалар басқармасын Н. Өмірәлиев, А.Н. Кенжеахметов, А. Бисекешов, Е. Үмбетов сияқты республикаға белгілі мамандар басқарды. 1995-1997 жылдары бұл сала түгелдей жекешелендірілді. Бұрынғы басқару-бақылау жүйелері өзгеріп, 1995 жылы Мемлекеттік стандарт, кейіннен дәрі-дәрмектерді сараптау ұлттық орталығының филиалы, 2002 жылдан бастап Фармацевтикалық бақылау облыстық бөлімшесі құрылды. Қазіргі кезде дәріханаларда арнаулы лицензия алған фармацевт мамандар қызмет етеді, дәріханалар республикада арнаулы тіркеуден, сараптамадан өтіп, сертификат алған дәрілер ғана сатылады.<ref>химия ғылымдарының кандидаты О.Түсіпқалиев. Дәрі-дәрмекпен қамту саласы</ref> == Атырау өңіріндегі хирургиялық қызметтердің дамуы == 1913 жылдары қазіргі Атырау облысы бойынша 53 орындық 4 [[аурухана]] жұмыс істеген онда 9 дәрігер жеке тәжірибесімен шұғылданған. Медициналық қамту жергілікті қазақ халқының көпшілігіне жетпегендіктен көбіне халықтық емшілік дамыған. [[Сурет:Атырау облыстық аурухананың операциялық блогы.jpg|thumb|right|200px|Облыстық аурухананың операциялық блогы]] 1941 жылдары Форт Александровскіде екі емхана-амбулатория уездік және земство ауруханасының жанында жалпы мемлекеттік медициналық қызмет, оның ішінде [[хирургия]]лық қызмет көрсету Доссор кәсіпшілігіндегі Нобель фирмасының қарауында болған. Арнаулы мәліметтерге қарағанда мүмкіндігінше дамыған 1915 жылдары үш дәрігер жұмыс істеген.<ref> Одаковский «Түркістан ведомствосы» 1872 ж. №36.</ref> Жұмысшыларды медициналық қамту өте нашар болған. Л.Е.Фаинаның мәліметіне сүйенсек Ембі жұмысшыларының арасындағы травматизм патшалық Ресейдің басқа кәсіпорындарынан бес есе жоғары болған. Доссор кәсіпшілігінде 1914 жылы барлық жұмысшылардың 49 пайызы әртүрлі деңгейде жарақат алған, оның ішінде 7 пайызы мүгедектікке ұшырап, еңбек ету қабілетінен толық айрылған. Кеңес үкіметі орнаған алғашқы жылдары Гурьев қаласы мен Гурьев уезінде халықты медициналық қамтуға зор көңіл бөлінді. Алайда қолға алынған жүмыстар Орал губерниясын ақтардың басып алуымен үзіліп қалды. Тек қана 1920 жылы 5 каңтарда Гурьев қаласы мен Гурьев уезінде Кеңес үкіметі түпкілікті орнағаннан кейін ғана қалыпқа келе бастады. Гурьев қаласындағы үлкен казак әскери ауруханасы 50 орындық «Советская больница» болып қайта жаңғыртылды. Оның бірі хирургиялық бөлім болып ашылды. 1922 жылы қалада А.С.Домбрин хирург болып жұмыс істеген. Тұрғындарды медициналық қамту, оның ішінде хирургиялық жағынан дәрігер мамандардың және медициналық құрал жабдықтардың тапшылығынан жолға қою көп қиындық туғызды. 1926 жылы медицина қызметкерлерінің саны төмендегідей болды: [[дәрігер]]лер - 11, [[фельдшер]]лер - 27, [[Медициналық бике|медбикелер]] мен санитарлар саны — 86 болды. Осы жылдары және одан бұрын да Гурьевте қызмет атқарған [[Хирург|хирургтар]] А.С.Домбрин, А.Г.Куликов және Демидов уезде хирургиялық қызмет көрсету ұйымын басқарды. Гурьевтегі хирургиялық қызметтің негізін салушы - Иван Ипполитович Фабриков болып танылады. Ол 1923 жылы Астрахан медициналық институтын бітіріп, медицина институтының жанындағы клиникада 4 жыл ассистент болып қызмет жасап жүріп, өзінің өтінішімен 1927 жылдың қыркүйек айынан бастап Гурьевке жұмысқа ауысады. И.И.Фабриков 1927-1940 жылдары Гурьевтегі «Советская больницасында» бас дәрігер бола жүріп, хирургиялық бөлімді басқарды. 1946 жылы Ұлы Отан соғысынан оралғаннан кейін Гурьевтегі мұнай айдау зауытының ауруханасында хирургиялық бөлімді басқарды. Ол 1954 жылы қайтыс болды. И.И.Фабриков 1931 жылдың қазан айына дейін Гурьев қаласында жалғыз ғана хирург болатын. 1931 жылы Астрахань медицина институтын бітірген [[Ахмет Жұмашұлы Сүндетов]] екінші дәрігер-хирург болып келді. И.И.Фабриков екеуі үнемі қоян-қолтық жұмыс істеді. Соғыстан кейінгі жылдары өзеннің оң жағалауы Самар бетіндегі қалалық ауруханада хирургиялық бөлім 35 орынға дейін өсті. Жайықтың сол жағалауындағы Ембі ауруханасында жаңа хирургиялық бөлім ашылып, 60 орынға дейін өсті. 1951 жылы мұнай өңдеу зауытының медициналық-санитарлық бөліміне қарасты кең қамтылған ауруханаға көшірілді. 1964 жылы Балықшы поселкесінің орталығында жаңадан салынған қалалық ауруханаға хирургиялық бөлім көшірілді. Бұдан бұрын 1946 жылы Гурьев қаласында мұнай өңдеу зауытының қызметкерлеріне арналған екінші ауруханада 25 орындық хирургиялық бөлім болатын. 1960 жылы аурухана жабылып, [[Операциялық блок|операциялық блок]] құлақ және [[көз аурулары]] бөлімі жаңадан ашылған ауруханаға берілді. Ұлы Отан соғысы жылдарында Гурьевте тек А.Ж.Сүндетов пен Абуллин деген хирургтар жұмыс істеді. Қазіргі Құрманғазы ауданының орталығы Ганюшкин селосында хирургиялық қызмет көрсетуді ұйымдастырған осы елдің түлегі [[Махмұд Измайұлы Шолтыров]] -революцияға дейін білім алған қазақ дәрігері. 1911 жылы Қазан университетінің медицина институтын бітіріп келіп, өзінің туған өлкесінде 35 жыл дәрігер болып еңбек етті. Ганюшкин селосында 1935 жылы алғаш рет типтік жобадағы жаңа аурухана ашылды, оған дейін әртүрлі дәрежедегі ескі үйлерде болған. Ауруханада әр жылдары еңбек еткен білікті дәрігерлердің қатарында Арсланова Екатерина Александровна болды, осы жерде 1946-1951 жылдары хирургиялық бөлімде қызмет атқарды. Аудан орталығынан шалғай Еділ өзенінің сағасындағы Ресеймен шектес елді мекен Шортанбай балық кәсіпшілігінде 1959 жылы 50 орындық типтік жобадағы аурухана пайдалануға берілді. Онда операциялық блок барлық құрал-жабдыкдармен жарақтандырылған жедел операцияларды кез келген уақытта жасау мүмкіндігіне ие болды. Аудан орталығынан 8-10 шақырым қашықта орналасқан Кудряшев поселкесінде 1961 жылы 35 орындық аурухана операциялық блок бөлімі ашылды. Махамбет ауданы облыс орталығынан 60 шақырымдай жерде орналасқан, оның Сартоғай елді мекенінде алғаш рет 1955 жылы дәрігер Ж.М.Сейітжанов ұйымдастырған ауылдық ауруханада операция жасау блогы 1958 жылға дейін жұмыс істеді. Махамбет поселкесіндегі (бұрынғы Жаманқала) аудандық аурухана пайдалануға 1958 жылы берілген, онда арнаулы операциялар жасау блогы болған. 1965 жылы хирургиялық бөлім жаңа жабдықталған екі қабатты ғимаратқа орналасты. Махамбет аудандық ауруханасында алғашқы хирургиялық дәрігер, әрі аудандық денсаулық сақтау бөлімінің басшысы, әрі аудандық аурухананың бас дәрігері болып 1958-1963 жылдары Қайролла Смадиярұлы Қалжігітов атқарды. Индер ауданында хирургиялық қызмет Кулагин селосында ашылған. 1950 жылдарға дейін аудандық аурухана мен амбулаторияда хирургиялық операция жасау мүмкіндігі болмады. Соның өзінде де Кулагин поселкесінде хирургиялық қызметті дәрігер А.Мельников пен медбике В.П.Хохлачева атқарып келген. 1956-1961 жылдары осы ауданда хирургиялық қызметті жолға қоюға көп еңбек сіңірген дәрігер Ермек Нұғыманов жүзеге асырды. Кейін өзінің мамандығына сәйкес Алматыдағы экспериментальды-клиникалық институттың жүрек хирургиясында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. 1959 жылы Кулагин поселкесінде 50 орындық типтік жобадағы жаңа аурухана мен 7 орындық хирургиялық бөлім операциялық блогымен пайдалануға берілді. Жалпы ауданда хирургиялық қызмет 1942 жылдан басталады. Осындағы алғашқы хирургтардың бірі Алматы медицина институтының түлегі Жанаш Құрмашев Ұлы Отан соғысы басталған бойда майданға алынып, алғашқы айқаста қайтыс болды. 1953-1959 жылдары Қызылқоға ауданының орталығы болған Қарабау поселкесінде типтік операциялық бөлімі бар типтік жобадағы аудандық аурухана жұмыс істеді. Кезінде Гурьевтегі ауруханадан хирургиялық мамандығын жетілдірген С.Құрманғалиев [[Операция (медицина)|операция]] жасауды қолға алды. Облыс өңірінде хирургиялық қызметті ерте енгізген Мақат ауданының орталығы Доссор мұнай кәсіпшілігі. Ауызша естеліктерге қарағанда Нобель фирмасына қарасты 25 орындық аурухана болған, кейін кеңес заманында 40 орынға дейін көбейтілген. Ауруханада арнаулы операциялық бөлме болған. Жиырмасыншы жылдары алғашқы хирургиялық қызметтерді ара-тұра хирург Лещева Екатерина Михайловна жүргізген.<ref>медицина ғылымдарының кандидаты Рахымжан Әбижановтың жеке мұрағатынан алынды.</ref> == Атырау қаласы Балықшы аумағындағы дәрігерлік қамту саласының даму жолдары == Балықшы ауданында дәрігерлік мекемелердің пайда болуы балық өнеркәсібінің осы аймаққа шоғырлануымен байланысты. Алғашқы фельдшерлік пункт 1934 жылы Балықшы поселкесінде ашылған. Сол кезде және кейін де бұл поселкені консерві комбинаты деп атап жүрді. Мұнда науқастар жатып емделетін 15 орындық [[аурухана]] ашылып, онда жоғары білімді дәрігер Л.К.Қарынбаева жұмыс істеген. Соғыстан кейінгі жылдары аурухана 25 орындық болып ұлғайтылып, дәрігер саны да көбейтілді. Балық өнеркәсібі саласы жыл санап ұлғайып отырды. Соған байланысты халық та осы өнеркәсіпке жұмысқа көптеп келе бастады. Жұмыскер, Рембаза, Құрсай ауылдары құрылды. Бұл елді мекендерде [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|дәрігерлік пункттер]] ашылып, жұмыс істеді. 1950 жылдардан бастап аурухана 50 орынға ұлғайып, жеке [[емхана]] ұйымдастырылып, халықты учаскелік дәрігерлік жүйемен қамту қолға алынды. Сонымен бірге поселкеде [[дәріхана]] ашылып, қалалық санэпидстанцияның бөлімшесі жұмыс істей бастады. 1945 жылдан бастап аурухананың бас дәрігері болып Ольга Афанасьевна Тюрина жұмыс істеген. 1955 жылдан бастап аурухананың бас дәрігері Надежда Алексеевна Белякова болды. 1965 жылы Забурын, Жанбай тұстарынан Каспий теңізінің жағалауы елді мекендерден алыстап кетуіне байланысты Үкімет қаулысымен сол жердегі төрт балық колхозы (Амангелді, Социалистік жол, Қызылбалық, Жаңаталап) Жайық бойындағы Дамбы өңіріне көшірілді. Осы жағдайға байланысты жаңа қоныстанып жатқан колхоздардың халқын дәрігерлік қамту мақсатында 25 орындық аурухана ұйымдастыру тапсырмасы бірінші кезекте тұрған. Ғарифолла Шәңгереевті 1957 жылы дәрігерлік институгты бітірісімен болашақ ауруханаға бас дәрігер етіп жіберді. Ауруханаға арнап ішінде пеші, сыртында сылағы жоқ жазда пайдаданатын екі ағаш (тақтай) үй бөлінді. Олар науқастарды жатқызып емдеуге қолайлы етіп жөнделіп, саман тастан қосымша шаруашылық орындары (асхана, қойма, кір жуатын бөлме) салынып, төсек орындарымен, емдеу құралдарымен, жеткілікті [[дәрі-дәрмек]]пен жабдықталып, сонымен бірге орта буын дәрігерлерімен қамтамасыз етіліп, 1957 жылы 25 желтоқсанда аурухана науқастарды қабылдай бастады. Новобогат ауданының сол кездегі партия комтетінің бірінші хатшысы Хисма Сұлтановтың ықпалымен тарап жатқан Новобогат ауданының кеңшарына келген жаңа жүк машинасы ауруханаға берілді. [[Сурет:Дамбы селолық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Дамбы селолық амбулаториясы.]] 1958 жылдың қаңтарында Қазақ ССР-інің қаулысымен Гурьев ауданы құрылып, оның орталығы Балықшы поселкесі болды. Аудандық біріккен аурухананың бас дәрігері болып қалалық денсаулық сақтау жүйесінде жұмыс істеген тәжірибелі ұйымдастырушы және білгір терапевт Ғабдрашид Қожахметұлы Әбдіров тағайындалды. Аудандық ауруханаға дәрігерлер көптеп келіп, әр мамандықпен жұмыс істеді. Олар: терапевтер Валентина Андреевна Барскова, Ғалия Өтеғалиева, Г.Ф.Маркова, А.Ф.Савченков, А.В.Тетерина, [[Балалар дәрігері|педиаторлар]] Софья Федоровна Хусаинова, Михаил Григорьевич Бабаев, хирургтар В.Григорьев, В.Хрящев, лор дәрігер Л.Хрящева, санитарлық дәрігерлер З.А.Каунова, Т.А.Паршина. Ауданның барлық елді мекендерінде дәрігерлік пункттер ұйымдастырылып, жергілікті халыққа дәрігерлік көмек беру қамтамасыз етілді. Жұмыстың бұл бағытында ауданның бас дәрігері Ғ.Қ.Әбдіров белсенділік танытты. Жаңадан ашылған Дамбы селолық ауруханасында орынның тапшылығына орай рентген, лаборатория және басқа да ауруларды зерттеу құралдарының жетіспеуі дәрігерлік көмек көрсетуде көптеген қиындықтар туғызды. Сондықтан аудан басшыларына жаңадан аурухана салу жөнінде бірнеше рет мәселе қойылып, нәтижесінде оң шешімі табылып, 1960 жылы колхоздардың қаражатымен 25 орындық типтік аурухана құрылысы басталды. Ол 1962 жылы аякталып, пайдалануға берілді. Аурухана рентгенмен, лабораториямен, санитарлық автокөлікпен жабдықталды. 1960 жылдан бастап Тұрғали Демесінов емдеуші дәрігер ретінде үлкен үлес қосты. 1963 жылы Балықшы аудандық біріккен ауруханасының бас дәрігері болып Ғарифолла Шәңгереев тағайындалып, Дамбы селолық ауруханасына Г.Демесінов тағайындалды. Балықшы аудандық ауруханасының жаңа типтегі 50 орындық ғимараты іске қосылған кез болатын. Сондықтан аурухананы төсек орындарымен, медициналық құрал-жабдықтармен, кадрлармен қамтамасыз ету жұмыстары іске асырылды. Аурухана құрамында [[терапия]], [[балалар ауруы]]н емдеу, [[хирургия]], [[жұқпалы аурулар]]ды емдеу, әйелдерді жеңілдендіру, қан құю бөлімшелері, ал жаңадан бөлінген екі қабатты ғимаратта [[емхана]], тәулік бойы жедел дәрігерлік көмек беру пункті, балалар сүт кухнясы, дәріхана жұмыс істеп, халыққа әр салада жан-жақты дәрігерлік көмек беру кезеңі басталды. 1964 жылы Атырау қаласында Жайық өзенінен өтетін жаңа көпірдің салынуына байланысты қалалық №1 аурухана ғимараттары қиратылып, ондағы хирургия, [[травматология]], [[урология]] бөлімшелері Балықшы аудандық ауруханасына көшірілді. Бұл аудандық ауруханада Қазақ ССР-іне еңбегі сіңген, Ленин орденді дәрігер хирург Ғабит Өтепқалиұлы Жұмағалиев, Бекбай Бимағанұлы, жоғары санатты уролог Григорий Львович Ваньян, олардың көмекшілері Т.Салықов, Ю.Феликиди, Б.Қарабалин және т.б. жұмыс істеді. 1964 жылы Балықшы ауданы тарап, 1965 жылы қайта құрылды. Аудандық біріккен аурухананың бас дәрігері болып Ғ.Шәңгереев тағайындалды. Аудан халқын [[туберкулез]] ауруы мен [[қатерлі ісік]]ке қарсы байқау мақсатында қазақтың туберкулез және онкология ғылыми-зерттеу институттары мамандарымен біріге отырып жұмыстар жүргізілді. Ауданда 100 орындық туберкулез ауруын емдейтін аурухана салынып, оларды емдеу, сүт, шұбатпен тамақтандыру, оларға пәтер бөлу жүмыстары қолға алынды. 1965 жылы ауданда санитарлық эпидемиологиялық жұмыстарды жақсарту мақсатында, Тұрғали Демесінов Дамбы ауруханасынан аудандық санэпидстанциясының бас дәрігерлігіне ауыстырылды. Дамбы ауруханасына бас дәрігер болып Рахымжан Әбижанов тағайындалды. Өзіміздің дәрігерлік институттарды бітіріп келген мамандар аудандық ауруханада еңбек ете бастады. Олар облысқа белгілі болған проктолог Уахит Ғұбашұлы Ғұбашев, педиатор Ғазиз Нұрғалиұлы Нұрғалиев, хирургтар Т.С.Сальков, И.В.Фокин, акушер-гинеколог Роза Боранқұлқызы Ілиясова, терапевтер Манасбай Ыбырайұлы Мұсабаев, Жәрдем Лұқпанов, Бисенбай Ғаббасов, Болат Ермұханов, Ұштап Қойшиева, Раиса Мұхамедшиева, эпидемиолог Рахымжан Қадірұлы Хамметов, фтизиатор Қалыбек Саупенұлы Жиенбаев және т.б. жұмыс істеді. 1970 жылы тамыз айында көрші Астрахан облысында, кейін біздің облыста [[тырысқақ]] (холера) ауруы шығып, эпдемиологиялық күрделі жағдай қалыптасты. Тырысқақ ауруының ошағы Балықшы поселкесінен басталып, көрші елді мекендерге, Атырау қаласына тарады. Мұндай жағдайда алынатын шараларға Мәскеу, Саратов, Алматыдан тәжірибесі мол мамандар келіп, тырысқақ ауруының әрі қарай таралмауы жөнінде үкімет шешімдері деңгейіндегі шаралар алынып, 1,5 айдың ішінде барлық белгіленген эпидемиологиялық шаралар орындалып, жағдай қалыпқа келтірілді. Көптеген медицина қызметкерлері өте жоғары жауапкершілік танытып, ұйымдастырушылық біліктіліктерін көрсетті. Дәрігерлердің бұл еңбектері елеусіз қалмады. Ауданның бас дәрігері Ғарифолла Шәңгереев, аудандық педиатор Ғазиз Нұрғалиев [[Еңбек Қызыл Ту ордені|«Еңбек Қызыл Ту» орденімен]], аудандық аурухананың бас медбикесі Мәрия Бозбалиева «Құрмет белгісі» орденімен, бірқатары министрліктің мақтау грамоталарымен марапатталды. Ғ.Шәңгереевтің облыстық ауруханаға бас дәрігер болып ауысуына байланысты Балықшы аудандық біріккен аурухананың бас дәрігері болып Тұрғали Демесінов тағайындалды. Аудандық аурухананы кейін әр жылдары М.Сапаров, Х.К.Салқынбаев, Б.Ауданов басқарды. 1997 жылы Балықшы ауданының тарауына байланысты аудандық аурухана, емхана, Дамбы селолық ауруханасы жабылып, орындарында жанұялық емханалар ашылды == Облыс аудандары аумағындағы денсаулық сақтау саласының тарихы == === Жылыой ауданы === Жылыой ауданында халыққа дәрігерлік көмек көрсету туралы алғашқы мағлұматтар 1928 жылдан басталады. Сол жылы ауданда 10 орындық аурухана болған. 1932 жылы ауданда 2 [[аурухана]], 5 фельдшерлік пункт, 1 [[дәріхана]] жұмыс істеп, онда 2 [[дәрігер]], 3 орта буын дәрігерлер еңбек еткен. [[Сурет:Жылыой аудандық орталық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Жылыой аудандық орталық емханасы.<ref>https://ken-zhyloi.kz/zhanalyqtar/densauly/zhylyoj-a-ta-y-bir-reanimobil.html Жылыойға тағы бір реанимобиль </ref>]] 1940 жылы Қосшағыл поселкесінде 35 орындық, Құлсарыда 20 орындық аурухана жұмыс істеген. 1948 жылы ауданда Мария Александровна Установа деген терапевт халыққа қызмет көрсеткен. Соғыстан кейінгі жылдары денсаулық сақтау мекемелері кеңейіп, мамандармен толыққан. 1954 жылы аудан орталығы Құлсары поселкесіне ауысып, аудандық денсаулық сақтау бөлімі құрылып, оны Отан соғысына қатысушы [[фельдшер]] Сағынғали Жарылқағанов басқарған. Аудандық аурухана 50 орынға ұлғайып, [[терапия]], балаларды емдеу, [[хирургия]] бөлімшелері жұмыс істей бастайды. Онда терапевт Ыдырысова, рентгенолог Халел Мұқанов, хирург Г.Грозный, емхана дәрігерлері Нәби Жантазин, Н.П.Савина жұмыс істеген. Қосшағыл ауруханасында хирургия бөлімшесі ұйымдастырылып, онда Гороховский, Кулагин секілді хирургтер, Нэлли Ивановна Морозова деген гинеколог жұмыс істеген. 1950 жылы Мұнайлыда 15 орындық аурухана ашылып, онда ұзақ жылдар еңбегімен белгілі болған дәрігер Таисия Федоровна Нещерет жұмыс істеген. 1955 жылы Қарабатан поселкесінде 35 орындық аурухана ашылғанда дәрігерлер В.В.Петрова, Н.Сужиков, Л.М.Мұқашева еңбек етті. 1965 жылы тағы да 35 орындық Сарықамыс учаскелік ауруханасы ашылып, онда әр жылдары Қожық Жетібаев, Боранбай Атыраубаев, Орақ Смалиқовтар еңбек етті. 1965 жылы ауданда Атырау медициналық училищесінің бөлімшесі жұмыс істеп, аудандағы дәрігерлік мекемелерді мамандармен қамтамасыз етуге үлкен септігі тиді. 1996 жылы аудандық аурухана жанынан қазіргі заманның талабына сай медициналық құралдармен жабдықталған жедел жәрдем беруге бағытталған [[клиника]] пайдалануға берілді. [[Перзентхана]]ның материалдық-техникалық базасы нығайтылып, жаңа құрал-жабдықтармен толықтырылды. 1993 жылы 30 орындық «Қамыскөл» шипажайы ашылып, халық игілігіне берілді. Ауданда туберкулезге қарсы күрес ауруханасы, аудандық [[Санитарлық-эпидемиологиялық қызмет|санэпидстанция]], дезинфекциялық бөлім аудан халқының денсаулығын сақтауда өз үлестерін қосып отыр. Қазіргі кезде ауданда 120 орындық аурухана, 75 орындық өкпе аурулар ауруханасы, [[тері аурулары]] диспансері, [[әйелдер консультациясы]], 13 [[емхана]], 3 [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік-акушерлік пункт]], бірнеше дәріханалар жұмыс істеуде, оларда 141 дәрігер, 310 орта буын медицина қызметкерлері еңбек етеді. Аудан халқының денсаулығын сақтауда әр жылдары әр салада ерен еңбектерімен халықтың құрметіне бөленген дәрігерлер көптеп саналады. Олар: Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген дәрігер Күләш Досмұхамбетова, «Құрмет белгісі» орденінің иегері Тыныштық Мәтешова, дәрігерлер Тамара Десяткова, С.Мәмбетова, Жақсылық Әсемғалиев, Болат Кереев, Мағзом Тұрланов, Мақсот Рахметов, Қарабай Куантаев, А.Мардашев, С.Төлеуішов, Ғ.Қаниев және т.б. 1953 жылдан бастап Қосшағылда орналасқан Жылыой обаға қарсы күрес бекеті жұмыс істей бастады. Кейін 1962 жылы Құлсары поселкесіне ауысып, өте жұқпалы және қатерлі карантинді инфекцияларға қарсы эпидемиологиялық шаралар жүргізіп отыратын болды. Ал 1970 жылдан бері әр жылдары бұл обаға қарсы күрес бекетін дәрігерлер С.Хамзин, К.Тәжіғалиев, С.Қалымбеков басқарып келеді. Аудандық денсаулық сақтау мекемелерінің, кадрлардың өсіп, көбейіп, қазіргі заман талабына сай деңгейге көтерілуіне Рахым Шайхиев, Жұбандық Жетібаев, Өтеген Қиазаров сынды бас дәрігерлер өздерінің ұйымдастыру қабілетімен жан аямай еңбек еткен. === Құрманғазы ауданы === XX ғасырдың 10-15-жылдарында ауданда жекелеген дәрігер-фельдшерлер халық арасында емдеу, аурудың алдын алу санитарлық-тазалық жұмыстарын жүргізген. 1918-1922 жылдары қазіргі аудан көлемінде 2 [[аурухана]], 4-медпункт ашылып жұмыс істеген, ал 30-жылдары ауданда денсаулық сақтау бөлімі құрылып, оның қарауында 4 аурухана, 12 медпункт болған. Оларда 4 [[дәрігер]], 12 [[фельдшер]] жұмыс істеген. 1921 жылы Ганюшкинде 15 төсектік, Кудряшовте 10 төсектік аурухана ашылған. 1924 жылы оба ауруына қарсы зертхана ашылып, ол 1949 жылы бөлімшеге айналған. 1945 жылы аудан орталығында тері-венерология, 25 төсектік өкпе аурулары ауруханасы, 1952 жылы Балқұдық ауруханасы, 1958 жылы Зорматада өкпе аурулары санаториі ұйымдастырылған, ол 1964 жылы Кудряшов селосына көшірілді. 2000 жылы колхозаралық профилакторий-санаторийдің негізінде облыстық туберкулез санаториі ашылды. Аудан тұрғындарын емдеу-сауықтыру жұмыстарын жетілдіру мақсатында 1970 жылы жаңа жобамен аурухана үйі салынып, ол 25 төсектен 75 төсекке ұлғайтылып, онда балалар, гинекология, [[жұқпалы аурулар]], [[терапия]], [[хирургия]] бөлімшелері ашылды. Орталық емханаға тамақ, құлақ, мұрын, көз, [[Жүйке ауруы|жүйке ауруларын]] қарайтын мамандар келіп, халықты жан-жақты және сапалы емдеуді ұйымдастырды. 70-жылдардың екінші жартысынан бастап аудан шаруашылықтарының экономикалық жағдайының нағаюына байланысты бірнеше елді мекенде шаруашылық тәсілмен емдеу мекемелері ашыла бастады. 1977 жылы Сүйіндік ауылында 50 төсектік, 1979 жылы Балқұдық ауылында 50 төсектік аурухана үйлері тұрғызылып, пайдалануға берілді. Орталық аурухана жанынан 1981 жылы 40 төсектік балалар бөлімшесі салынып, іске қосылды. Сол сиякты кеңшар- ұжымшарлардың көмегімен 1972-1977 жылдары Ганюшкин, Кудряшов, Шортанбай, Сүйіндік, Балқұдық, Утера, Котяев, Сафон, Нұржау, Орлы, Дәшін, Алға ауыл-селоларында сәбилерге қосымша тағам дайындайтын сүт бөлмелері ұйымдастырылып, іске қосылды. [[Сурет:Құрманғазы аудандық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Құрманғазы аудандық емханасы.<ref> http://kurmsrb.kz/kz/fotogalereya/ Құрманғазы аудандық емханасы </ref>]] 1974-1982 жылдары Үштаған, Орлы, Дәшін, Алға ауылдарында дәрігерлік [[емхана]]лар жұмыс жасай бастады. Аудандық денсаулық сақтау бөлімі 60-жылдары жабылып, 1999 жылдың желтоқсан айынан бастап қайтадан аудандық денсаулық сақтау бөлімі құрылды. Ауданда емдеу, алдын алу жұмыстарын ұйымдастырушылардың қатарында М.Шолтырев, Қ.Боқанов, М.З.Возлинская, Қарабасова, Шмидт, Харитонова, А.Ысқақов, Зиберт, Қайыпов, Г.Н.Винокурова, В.А.Киселев, А.Д.Ухов, М.Шевченко, А.Измаилов, Р.Сарталиев, Құрманғалиев, Қ.Мұфтахов және басқалары болды. 1960-80-жылдары ауданға ондаған білікті мамандар келіп, денсаулық сақтау саласын дамытуға өз үлестерін қосты. Олардың ішінде У.Дүйсенов, Т.А.Ефремова, Г.М.Фаустова, М.Габдолова, Л.О.Стелбецова, В.Харитонов, У.Мұханов, Г.Аманғалиев,Ж.Әмірғалиев,С.Кулов, Ә.Құбашев, В.Нәжімов, А Гұмаров, Р.Қайырғалиева және басқа дәрігерлер бар. Орта буын медицина қызметкерлерінің арасында іскерлік, кәсіби шеберліктерімен тұрғындардың құрметіне бөленген мамандардың қатарында Н.П.Латышова, Қ.Тәжіғалиева, Әжіғалиева, З.Әбдірова, М.А.Сауткина, Ж.Өтепқалиева, А Әшімов, С.Дыбысова, Л.Ізжанова, Б.Құлмәжитова, А.Кудасова, К.Мунькова және басқаларын атауға болады. Ауданда денсаулық сақтау бөлімін, орталық аурухананы әр жылдары Зиберт, М.З.Возлинская, Р.Сарталиев, Ж.Тасбаев, У.Дүйсенов, Е.Досмұхамбетов, И.Құмарғалиев, З.Ақпанов, Ө.Зинуллин және басқа азаматтар басқарып, ұйымдастырушылық қабілеттерімен танылды. Ондаған дәрігер, орта буын мамандар денсаулық сақтау саласындағы жемісті еңбектері үшін орден-медальдармен марапатталды. Олардың ішінде М.Ғилаев-Социалистік Еңбек ері атанып, [[Ленин ордені]]мен марапатталса, Б.Ахметжанов, М.Ғилаев — «Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген дәрігер» атағының иегерлері. Ал З.Шекимова, Р.Әжіғалиева, М Габдолова, У.Дүйсенов, Мазуров, Т.А.Ефремова ордендермен марапатталды. Денсаулық сақтау ісінің үздігі атанған У.Дүйсенов, Т.А.Ефремова, 3. Ақпанова, И.Құмарғалиев, Е. Досмұхамбетов, Г.Сейтәлиев, С.Қауысов, Ө.Зинуллиндердің есімі аудан тұрғындарына кеңінен танымал. Ауданда туып-өсіп, облысқа, республикаға белгілі болған медицина ғылымдарының доктор-профессорларының ішінде Е.Мәмбетов, Ә.Ыдырысов, Ә.Т.Ысмағұлов, Г.Мұсағалиева, Т.Кәрімов және басқалары бар. Қазір аудандағы 42 емдеу-сауықтыру мекемесінде (оның 26 сы [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|ФАП]], ФП) 400-ден астам қызметкер еңбек етеді. === Махамбет ауданы === Алғашқы дәрігерлік [[амбулатория]] 1937 Жаманқала селосында ашылған, бірақ дәрігер болмауына байланысты амбулаторияның фельдшері басқарған. Бұл мезгілде аудандық денсаулық сақтау бөлімі басшылары жиі ауысқан. Егер 1928 жылы бұл лауазымға Машанов тағайындалса, 1939 жылы Оспанов, Лукьяненколар тағайындалған.<ref>http://makhambet-crb.kz/kz/o-nas-3.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712114310/http://makhambet-crb.kz/kz/o-nas-3.html |date=2020-07-12 }} Біз туралы</ref> Денсаулық сақтау ісі Сарайшық жерінде лазареттердің ашылуымен басталған. 1928-1930 жылдары Есбол елді мекенінде аудандық атқару комитеті орныққан, сол жерде 20 орындық [[аурухана]] жұмыс істеген. Сол мекемелерде Антонина Алексеевна Горшкова, Алексей Желтоношко, Жәңгір Әміров, Сейітжанов сияқты ақ халатты абзал жандар жұмыс істеген. Аурухана 1954 жылы Жаманқалаға көшірілді. 1957 жылдан бастап [[Қарағанды мемлекеттік медицина институты]]н бітірген Х.С.Қалжігітов ауруханаға басшылық еткен. Сол жылдан 1963 жылға дейін бас дәрігердің міндетін атқарған Хайролла Смадиярұлы ауруханадағы орын санын ұлғайтуға, [[терапия]], [[хирургия]] бөлімдерін ашып, жаңа ғимараттар салуға көп еңбек сіңірген. [[Сурет:Махамбет ауданында да 100 адамға арналған провизорлық стационар.jpg|thumb|right|300px|Махамбет ауданында 100 адамға арналған провизорлық стационар (Коронавирус инфекциясының алдын-алу үшін)]] 1963-1964 жылдары аурухананың бас дәрігері қызметін Құрақ Иманғазиев атқарса, 1964-1977 жылдары Хамидолла Хайыров, 1977-1983 жылдары Хайрош Қапашев атқарған. 1977 жылдан бастап ФАП-тар селолық учаскелік амбулатория болып қайта құрылып, Алмалы, Сарайшық, Чкалов амбулаториясы ашылған. 1983-1992 жылдары Жеміс Жолмағамбетқызы Досымбаева басшылық еткен, емдеу мекемелерінің материалдық- техникалық базасы нығайып, [[перзентхана]], [[емхана]], аудандық денсаулық сақтау бөлімінің ғимараттары салынған. Емханаға мамандар алынып, лор, көз аурулары, онколог штаттарының бірлігі енгізілген. Сарытоғайда 1957 жылдан бастап өкпе аурулар ауруханасы жұмыс істей бастаған. 1963 жылы аурухана орны 75-ке өсіп, 1980 жылы 120-ға жеткен. Заурал учаскелік ауруханасының негізі 1957 жылы қаланып, 20 орындық аурухана жұмыс істеген. 1970-1972 жылдары 50 орынға ұлғайтылған. 1998-1999 жылдары денсаулық сақтау саласын реформалау негізінде ауруханалардағы орындар жойылып, 2000 жылы 15 орындық аурухана қайта құрылған. 1972 жылдан бері Ермек Сабырұлы Сабыров аурухана ұжымын басқарып келеді. 1999 жылы аудандағы селолық дәрігерлік амбулаториялар отбасылық дәрігерлік амбулаториялар болып қайта құрылды. 2000 жылы ауданда аудандық денсаулық сақтау бөлімі қүрылды. 2001 жылы Сарытоғай, Таңдай ФАП-тары ОДЕ-ге айналды. 2002 жылы Махамбет аудандық орталық ауруханасы типтік жобамен салынып, пайдалануға берілсе, желтоқсан айында жаңадан типтік жобамен салынған Сарайшық ОДЕ-сі пайдалануға берілді. 2004 жылы 20 орындық орталық аурухана күндізгі стационары ашылды. 1998 жылы орталық аурухананың бас дәрігері, 2000 жылдан денсаулық сақтау бөлімін басқарып келе жатқан Ақжұма Аққалиқызы Жаңбырова, сонымен бірге туберкулезге қарсы күрес жұмысында С.Шахабаев, С.Бағытов, Ж Гумаровалар еңбек ардагерлері болып саналады. 2000 жылы Ақтоғай селолық округінің Махамбет ауданына берілуіне байланысты Ақтоғай ОДА-сы емдеу мекемелерінің санын көбейтті. Дәрігерлер саны 2002 жылы - 43, 2003 жылы - 50, 2004 жылы - 55-ке жетіп, толықтырылуда. 8 ОДА, 1 учаскелік аурухана, 1 орталық аурухана, 1 өкпе аурулар ауруханасы, 6 ФАП, 2 ФП жұмыс істеуде === Исатай ауданы === Аудан аймағында ертеде оқтын-оқтын жұқпалы [[оба]] ауруының болып тұруына байланысты онымен күресу мақсатында патша үкіметі азаматтық немесе әскери дәрігер мамандар жіберіп отырған. Осыған байланысты 1906 жылы Забурын селолық округіне қарасты «Қарабатыр», Тұщықұдық селолық округіне қарасты «Сарытөбе» деген жерлерде пункттер ашылып, жұмыс істей бастаған. 1925 жылы Новобогат селосында Мария Платоновна Костоненко медпункт ашқан. Сарытөбе фельдшерлік пунктінде Қажығали Мамеков жұмыс істеген. Осы жылдары Забурын фельдшерлік пунктінде үш жылдай [[Ахмет Жұмашұлы Сүндетов|Ахмет Сүндетов]] жұмыс істеген. Кеңес үкіметі кезінде орталық республикалардан дәрігер мамандар көптеп келіп, аудан көлемінде жұмыс істеген. (олардың бірі 1930 жылдары Забурында жүмыс істеген дәрігер Петр Антонович Афанасьев болатын. Ұлы Отан соғысы жылдары Н.Ф.Снегур, Мария Антоновна Кравченко деген украин қыздары дәрігер болып жұмыс істеген. Соңғысы 1950 жылдары Новобогат ауданы денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі, Гурьев облыстық партия комитетінде нұсқаушы, кейін Украин ССР Денсаулық сақтау министрінің орынбасары қызметтерін атқарған. 1935-1937 жылдары Алматы медучилищесін бітірген Мәну Мусина, Орал медтехникумын бітірген Аққыз Қадырова әр жылдарда Новобогат аудандық денсаулық сақтау бөлімін басқарған. [[Сурет:Исатай аудандық орталық ауруханасы.png|thumb|right|300px|Исатай аудандық орталық ауруханасы.<ref>http://isataicrb.kz/kz/biz-turaly/Исатай{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} аудандық орталық ауруханасы</ref>]] 1945 жылы 15 орындық, кейіннен 25 орындық аудандық [[аурухана]] жұмыс істеген. 1954 жылы 10 орындық [[туберкулез]] ауруын емдейтін аурухана жұмыс істей бастаған. 1950 жылдары Мыңтөбе, Айбас, Забурын ауылдарында бес орындық ауруханалар ұйымдастырылған. 1958 жылы Забурын ауруханасында белгілі дәрігер Құттығұл Мұхамбетқалиев өз еңбек жолын бастаған. 1957 жылы Мыңтөбе ауруханасы Чапаев селосына көшіріліп, 35 орынға ұлғайтылған. 1970 жылдан бастап мұнда ұзақ жылдар бойы дәрігерлер Сайын Иманғалиев жұбайы Балхаш екеуі еңбек етті. 1950-1963 жылдары Новобогат ауруханасында Ділда Матайқызы Тасмағанбетова еңбек етті. 1956 жылдан кейін аудандық денсаулық сақтау бөлімін, аудандық біріккен аурухананы әр жылдары Аққыз Қадырова, Алдамжар Жакишев, Мәдеш Жандауов, Құттығұл Мүхамбетқалиев басқарған. Кезінде новобогаттық Зейнолла Әбижанов еңбек жолын 1957 жылы Индер, Махамбет аудандарынан бастап, 1961-1966 жылдары Новобогат ауруханасында еңбек етіп, «СССР Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталған. 1960 жылдары Новобогат селосында типтік жобамен 35 орындық аурухананың салынуына көп күш жұмсап, ықпал еткен сол кездегі кеңшар директоры Есқали Есенғалиев «СССР Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталған. 1977 жылдан бастап аудандық аурухананы денсаулық сақтау саласын ұйымдастырудың тәжірибелі маманы, «Құрмет белгісі» орденінің, «Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісінің иегері Хамидолла Хаиров басқарды. 1980 жылдан бастап аудандық денсаулық саласын он екі жыл СССР денсаулық сақтау ісінің үздігі, тәжірибелі ұйымдастырушы, маман Төлеміс Қизатов басқарды. 1987 жылы перзентханаға арналған ғимарат салынды. 1992 жылдан кейінгі уақытта аудандық денсаулық сақтау бөлімін Болат Ауданов, Машура Жамалова, Өзихан Шәкесова басқарды. Соңғы жылдары Чапаев селосында [[емхана]]ның, Қызылүй, Забурын елді мекендерінде типтік жобамен салынған [[Фельдшерлік-акушерлік пункт|фельдшерлік-акушерлік пункттердің]], 50 орындық тағы да типтік жобамен салынған аудандық аурухананың пайдалануға берілуі аудандағы денсаулық сақтау саласы қызметінің жақсара түсуіне оң ықпал етті. Аудан дәрігерлері: Меңдеш Айтжанов, Дәметкен Мәсәлімова, Маржан Шалабаева, Алексей, Орынша Куандықовтар, Машура Жамалова, Өзихан Шәкесова, Марат, Рая Ербосыновтар, Күләш Нұрманова және т.б. Еңбекте қол жеткен табыстары үшін Тандай дәрігерлік емхана меңгерушілері Жеміс Досымбаева, Қайыркұл Шайхимов «СССР денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталды. Қарақамыс фельдшерлік пунктінің меңгерушісі Жібек Ғабдуллина «Қазақ ССР-іне еңбегі сіңген денсаулық сақтау қызметкері» атанды, ал Айбас фельдшерлік пункт меңгерушісі Темірхан Құбақанов «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Бүгінгі күнде 60 орындық аудандық ауруханада, 30 орындық туберкулезге қарсы ауруханасында, 15 орындық Новобогат ауруханасында, 2 дәрігерлік емханада, 2 ФАП, 5 ФП, санэпидемиологиялық қадағалау басқармасы мен санитарлық эпидемиологиялық сараптама орталығының филиалы мекемелерінде 47 жоғары білімді дәрігер, 153 орта буын медицина қызметкерлері халыққа қызмет етуде. === Индер ауданы === Аудан орталығы Кулагинде ең алғаш медицина мекемесі болып 5 орындық аурухана 1939 жылы ашылған. Онда меңгеруші болып (аудандық денсаулық сақтау бөлімі деп аталған) фельдшер Сергей Михайлович Ларионов жасаған. [[Сурет:Индер аудандық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Индер аудандық емханасы]] 1941 жылдан бастап Л.А.Саута деген дәрігер жасаған. Бұл кісі артынан Атырауда көп жыл облыстық санэпидемиологиялық станцияда аса қауіпті инфекция бөлімін басқарды. 1941 жылы бұл аурухана 15 орынға дейін өсіп, [[фельдшер]] Зияда Наурызова меңгерушілік етті. Ал Кулагин ауруханасы 1948 жылы 25, 1950 жылы 35 орынға өсті. Бұл жылдары осы ауруханада Абдуллаев, Арсеньева, Кузнецова, Меньшикова деген дәрігерлер жұмыс істеді. 1956 жылы аурухана 50 орынға дейін өсті. Бас дәрігер болып Нариман Әжіғалиев тағайындалды. Ол қазір Алматыда, медицина ғылымының докторы. Сол кезде Ермек Нұғыманов та осында дәрігер болды. Ол да қазір Алматыда, ғалым-хирург. 1959 жылдан бастап Кулагин ауруханасында Қайыржан Кенжәлиев бас дәрігер болып жұмыс істеді, ол қазір Атырау облыстық онкология диспансерінде дәрігер-хирург. 1965-1967 жылдары Кулагин ауруханасында бас дәрігер болып Марат Масалин жұмыс істеді. Қазір Алматыда медицинағылымының кандидаты, хирург. Одан кейін Кулагин ауруханасында О.Кенжеғалиев, Х.Сабырғалиев, М.Орақов сынды дәрігерлер жұмыс істеді. Сол кезден бері қарай халық денсаулығын сақтауда дәрігерлер Ө.Нығметов, Қ.Сапаров, С.Қажыкенов, Ж.Есбосынов, Т.Қизатов, емшібикелер А.Жұмағазиева, С.Сайпеденова, С.Құшаева, А.Нарышева, М.Жұқатаева, Жидебаева, Махметова, Дүйсенғалиева, Өтешова, шаруашылық қызметкері Ғинаятов, жүргізушілер Қамбалов, Сапаров және тағы басқа да қызметкерлер жұмыс істеді. Аудандың Азия бетіндегі халыққа алғашқы медициналық көмек көрсету үшін Индерде 1937 жылы [[амбулатория]]сы, [[перзентхана]]сы бар 20 кереуеттік алғашқы [[аурухана]] ұйымдастырылған.<ref>http://inder-crb.kz/kz/{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Индер аудандық орталық аурухана сайты</ref> Василий Гаврилович (фамилиясы белгісіз) сол аурухананың алғашқы дәрігері болды. Одан кейін Жанаш Құрмашев деген дәрігер жұмыс істеді. 1942 жылы су тасқыны кезінде жоғарыда аталған аурухананы су шайып кетіп, 1943 жылы осы күнгі ғимарат салынады. Мұнда Шмунк, Шульман, Редельман, Якубович, Клишин, Клеоцик деген дәрігерлер, емшібикелер Е.И.Кострова, М.И.Кострова, Иванова, Лебедева, Меряшева, Пронина, фельдшер Родиков жұмыс істеді. 1950-1960 жылдары жергілікті кадр дәрігерлер Қ.Иманғазиев, Ғ.Еркінғалиева, Ш.Әміров, А.Адаева, емшібикелер Қ.Бөлтенова, Л.П.Бекқалиева, Қ.Өтеулиева, Ж.Шыныбаева, В.Быкова, А.Дуракова және тағы басқалары жұмысқа келеді. 1965 жылы аудан орталығы Индерге көшті. Х.Кенжеғалиев бас дәрігер болатын, одан басқа Ш.Әміржанова, Қ.Иманғазиев, Ә. Адаева, Кучерюк деген дәрігерлер жұмыс істеді. 50 орындық ауруханаға бір-екі жылдан кейін дәрігер Б.Масалимов, А.Шамбилов, Ғ.Қыдыров, С.Әбілқайырова, М.Ниязовалар келді. 1967 жылы орта буынды мамандар жетіспегендіктен ауданда Гурьев медучилищесінің филиалын ашу ұйғарылды. Орынның, құрал-жабдықтардың жетіспегеніне қарамастан, дәрігерлер мен оқытушылар осы филиалдың жұмысын ұйымдастыра білді. 1967-1968 жылдары оқуға 80 қыз бала қабылданып, 1969 жылы 60 шамалы емшібике бітіріп шықты. Сол қыздар Атырау, Маңғыстау облыстарының түкпір-түкпірлерінде жұмыс істеді, біразы осы ауданда қалды. 1970 жылдары 90 орындық аудандық ауруханада он шақты [[дәрігер]] жұмыс істеді. Дәрігерлік көмектің тек қана үш-төрт түрі көрсетілетін. Кулагиндегі орналасқан ауруханаларда екі-үш дәрігер ғана жұмыс істейтін. Аудандық ауруханаға сол манда орналасқан бірнеше жатақхана, тұрғын үйлер алынып берілді. [[Амбулаторияның ескі ғимаратының ортасына қосымша құрылыс салынып қосылды. Әйелдер жеңілденетін үйге қосымша құрылыс салынып ұлғайтылды. Шаруашылық бөлмелер, гараждар салынды. Барлаушылар қалашығынан типтік жобамен дәрігерлік амбулатория]], [[дәріхана]] салынып, қажетті құрал-жабдықтар алынып, үш-төрт дәрігер жұмыс істей бастады. 70 пәтерлік үйден тіс аурулары емханасы жобаланып салынды. Дәрігерлерге жатақхана үшін пәтер бөлінді. Сүтхана салынып, құралдармен қамтылып, қалашық балаларын сүт тағамдарымен қамтамасыз ету жолға қойылды. Жаңа салынған борат кенішінің профилакториясы аудандық ауруханаға беріліп, онда балалар мен әйелдердің [[физиотерапия]] бөлімшелері, алты орындық [[реанимация]] бөлімшесі ұйымдастырылды. Облыста бірінші болып балабақшаларда өкпе ауруымен ауыратын балалар үшін бөлімшелер ашылып, балалар сауықтырылды. Кейін аудандық ауруханадағы орын 210 орынға дейін өсті. 1990 жылы борат кеніші арқылы мекеме, кәсіпорын, шаруашылықтардың қаражатымен Мәскеуден шетелдік аппараттар алынды. Бұл аппараттар сол кезде облыс аудандарының арасында бірінші боп алынды. Кулагин ауруханасы үшін ОШ-60 үйі, бірнеше екі пәтерлік үйлер салынды, аурухана түгел сол жаңа үйлерге көшіріліп, мамандармен толықтырылды. Өкпе аурулар ауруханасына жаңа үй салынып, мамандар жіберілді. Қажетті қүрал-жабдықтар алынды. Көктоғайда (Зеленый) аурухана құрылысы салынып, 30 орындық аурухана ашылды. Оған да дәрігерлер жіберіліп, керекті құралдар сатып алынды. Елтайда, Өрлікте, Бөденеде, Жарсуатта жарамды үйлер бөлініп, дәрігерлік амбулаториялар ашылды, құрал-жабдықтармен, кадрлармен қамтамасыз етілді. Қазір мұнда екі-үштен дәрігер, бір-бірден автокөліктер бар. 1989 жылы «Передовик» кеңшарының директоры Р.Құспанов үлкен бастама көтеріп, тәулігіне 100 адам қабылдайтын типтік жобамен амбулатория құрылысына сұраныс берді. Ол құрылыс аяқталып, қазір жұмыс істеп жатыр. Оңтайландыру жылдарында аудандық денсаулық сақтау ісіне көп зиян келді. Ауруханалардағы орын саны қысқарды, көптеген медпункттер, сүт кухнялары жабылып қалды. Алайда 2001 жылдан бастап денсаулық сақтау саласында қайта өрлеу байқала бастады. Бірнеше медпункттер құрылысы салынып, қайтадан ашылды. Елтайда жаңа типтік жобамен амбулатория салынды. Аудандық орталық аурухана құрылысы аяқталды. Аудандық денсаулық сақтау ісін аяғынан тік тұрғызып, қазіргі дәрежеге жетуіне жоғарыда аталғандардан басқа Лепес Нәбиұлы Мардановтың, Ғазиз Қамашұлы Есқалиевтің, С.Сидеғалиев, Ш.Мұхамедиярова, Х.Бәкенова, К.Раушанова, Ж.Мақсотова, Ж.Ермұханова, А.Байназарова, З.Қаражанова сынды дәрігерлер мен С.Сисекешова, А.Әубәкірова, А.Өтеғалиева, М.Қалиева, Ж.Құсайынова, А.Ідірісова, Н.П.Шлегель секілді емшібикелер және тағы басқа да коптеген медицина қызметкерлері зор еңбек сіңірді. === Мақат ауданы === Алғашқы дәрігерлік мекеме 1924 жылы Доссорда аудан құралғанда пайда болып, шағын науқастарды емдейтін аурухана ашылған. Онда Михаил Васильевич Осипов фельдшерлік жұмыс атқарып, аудандық денсаулық бөлімін басқарған. Сағыз, Комсомольск, Байшонас елді мекендерінде 10 орындық ауруханалар ұйымдастырылып, оларда дәрігерлер Н.С.Громова, Н.Сыздықова, С.Валуева жұмыс істеген. [[Сурет:Мақат аудандық орталық емханасы.jpg|thumb|right|300px|Мақат аудандық орталық ауруханасы]] Кейіннен 1965 жылдары бұл ауруханалардағы орын саны аз болып, әлсіздігіне, ұйымдастырушылығы жеткіліксіз болуына байланысты жабылды. Аудан орталығы Доссордағы аурухана кеңейтіліп, 1950-1960 жылдары орын саны 100-ге жетті. Аудандық денсаулық сақтау бөлімін дәрігер [[хирург]], ¥лы Отан соғысының ардагері Қадим Жандауов басқарып, денсаулық сақтау орындарын нығайтып, жоғары дәрежелі дәрігерлермен толықтыру істерін жүзеге асырды. Осы кезде аудандық денсаулық сақтау мекемелеріне Алматы, Астрахан дәрігерлік институттарын бітірген дәрігерлер келе бастады. Олар В.М.Осипов, Ә.Жандауов, Е.А.Сальцева, Ю.Ш.Әлисұлтанов, К.Ш.Смаилов, Т.Нұрмағамбетов, Ф.Б.Бананова, Н.Т.Тәжібаев, А.Қ.Дәуренов және т.б. 1962 жылы Мақат ауданын Ембі ауданына қосып, 1966 жылы Мақат ауданы қайта құрылды. 1978 жылы аудан орталығы Доссордан Мақатқа көшті. Бұл жерде аудандық аурухана ғимараты салынып, халықты дәрігерлік қамту жұмысы одан әрі жақсарды. Ауданда 50 орындық туберкулезге қарсы күрес диспансері жұмыс істеп, онда дәрігерлер У.Ш.Бектұрғанов, Н.Тілесова, Ю.Ш.Әлисұлтановтар дәрігерлік қызмет көрсетті. 20 орындық тері венерология аурулары диспансерінде А.Дәуренов, М.Ертілеуов секілді дәрігерлер жұмыс істеді. Ұзақ жылдар облыстық сүйек туберкулезі санаториясы осы ауданда болып, онда Мағаз Шонаев еңбек етті. 1950 жылдан бастап Мақатта теміржол желілік дәрігерлік санитарлық [[амбулатория]] жұмыс істей бастады. Онда П.И.Вяхирова ұзақ жылдар терапевт болып еңбек етті. 1968 жылы Мақатта 50 орындық теміржол ауруханасы ашылып, Хайролла Жұмабаев, В.Ф.Небога секілді дәрігерлер теміржолшыларға дәрігерлік көмектерін ұсынды. Ауданда дәрігерлік ұйымдастыру жұмыстарына әр жылдарда Қадим Жандауов, Әмірхан Жандауов, Е.Г.Сальцева, Т.Нұрмағамбетов, Қ.Жетібаев, У.Ш.Бектұрғанов, Т.Нұржігітов басшылық етіп, ауданда дәрігерлік мекемелердің көптеп ашылуына, оларды медициналық құралдармен жабдықтауға, кадрлармен қамтамасыз етуге үлестерін қосты. Мақат аудандық орталық ауруханасы науқастарға клинико-диагностикалық, стационарлы және стационарды алмастырушы түрде мамандандырылған көмек көрсету, сауықтыру орталығы түрлері бойынша көмек көрсетеді.<ref>http://makat-crb.kz/kz/o-bolnitse/ Аурухана туралы</ref> === Қызылқоға ауданы === Қызылқоға денсаулық сақтау бөлімі 1944 жылдан бастап құрылды.Қарабау елді мекенінен 10 төсектік аудандық аурухана ашылды.<ref>http://kizilkog.kz/kz/auruhana-turaly/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200709181412/http://kizilkog.kz/kz/auruhana-turaly/ |date=2020-07-09 }} «Қызылқоға аудандық орталық ауруханасы» ШЖҚ КМК</ref> [[Сурет:Қызылқоға ауданындағы өкпе аурулары диспансері.jpg|thumb|right|300px|Қызылқоға ауданындағы өкпе аурулары диспансері.]] Оған бірінші меңгеруші болып [[фельдшер]] Айтқали Қадырғалиев тағайындалды. Он орындық аудандық [[аурухана]] ашылып, оған Доссордан шақырылған дәрігер Полякова меңгерушілік етті. Ауданның көптеген елді мекендерінде дәрігерлік пункттер ашылды, алайда олар мамандардың тапшылығына байланысты тек Миялыда (фельдшер Қоңыр Таңқиев), Жамбылда (фельдшер Н.Н.Некрасова), Тайсойғанда (фельдшер С.Н.Николаев), Былқылдақтыда (фельдшер В.И.Кузьмичева) ғана іске қосылды. Ал Ақшелек, Қоянды, Мұқыр, Қаттыкөл медпункттері жабық тұрды. Осыған байланысты 1946 жылы ауданда төрт айлық медбикелік курс ашылып, оны бітірген жиырма төрт адам медбикелік куәлік алып жұмысқа кірісті. Олардың ішінде Дүйсенбаева Қырмызы, Берікқалиева Қанаш, Әбдрақманова Жами, Күмісқалиева Ақырыс, Отаралиева Жұмаш, Ақдүйсенова Қадиша сияқты мамандар болды. 1953 жылы Қарабаудан жаңа аурухана үйі салынып, аудандық орталық аурухана соған көшірілді. 1959 жылы аудан орталығы Қарабаудан Миялыға көшкенде аудандық орталық аурухана да Миялыға келді. Алғашында аурухана Миялыдағы боз тастан салынған, шатыры жоқ, пешпен жылытылатын қазақы үйде болды. Бұл мезгілде аурухана 35 орындық болатын. Кейіннен 65 орындық болып ұлғайтылып, қазіргі СЭС отырған үйге, одан кейін қасына қосымша тұрғызылған үйге орналасты. 1981 жылы типтік жобамен 100 орындық аудандық аурухана салынды. Осы жылдар ішінде аудандық денсаулық сақтау саласында үлкен тәжірибе жинақталып, көптеген мамандар өсіп жетілді. Алғашқыда кадр жетіспей басқа жерлерден кадрлар шақырылды. Олар көбіне басқа ұлт өкілдері болды. Ал жергілікті ұлт өкілдерінен шыққан алғашқы жоғарғы білімді дәрігерлер Сүлейменов Оспан, одан кейін 1957-1958 жылдары келген аға буын Көбенов Бағыт, Қарабалин Тайпақ, Тұрашев Отарбай, Махметкереев Ахмет, одан кейінгі лек Сәрсенов Жақсыбай, Гусманов Төреш, Сақтағанов Амангелді, Озғанбаева Нағила, Тілеулиев Әбілмәжендер ауданда денсаулық сақтау саласын жетілдіруде үлкен еңбек сіңірді. Аудандық денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі болып, 1944-1953 жылдары Кәдірғалиев Айтқали, 1953 жылы Мельникова Антонина Ивановна, 1954 жылы Платонова Екатерина Ивановна, 1954-1957 жылдары Құрманғалиев Сәлім, 1957-1959 жылдары Жандауов Әмірхан, Карабалин Тайпақ, Көбенов Бахыт Досжанов Серік, 2000 жылы Садықов Бақтыбай, 2002 жылдан бері Есенжанов Асылан. Бұл емдеу мекемелерінде қазір 50-ге тарта жоғары білімді [[дәрігер]], 140-тан аса орта буын мамандар, 60-тан аса кіші медицина қызметкерлері жұмыс жасайды. 1 санатты 4 дәрігер, ІІ санатты 2 дәрігер, 1 санатты 37 медбике, II санатты 9 медбике еңбек етеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Атырау облысы]] 06zo35135z1ehthnt4u5k1e12kd9i3i 0 642887 3603552 3599551 2026-05-12T00:46:22Z Айдос Қаракөз 179976 3603552 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Атырауда үш облыстық'''— [[Атырау (газет)|«Атырау»]], «[[Прикаспийская коммуна]]», «[[Ар-Честь]]», бір қалалық [[Ақ Жайық (газет)|«Ақ Жайық»]] және жеті аудандық - «Кең Жылыой» (Жылыой ауданы), [[Мақат тынысы (газет)|«Мақат тынысы»]] (Мақат), «Серпер» (Құрманғазы), «Жайық шұғыласы» (Махамбет), «Дендер» (Индер), «Қызылқоға» (Қызылқоға), «Нарын таңы» (Исатай ауданы) газеттері шығады. == Тарихы == Облыстың мерзімді баспасөз тарихы 20- жылдардан бастау алады. Ұлт тіліндегі басылымдардың тұңғыш саны 1923 жылдың 1 сәуірінен шыға бастаған «Ерік» (қазіргі «Атырау») газеті. 1920 жылғы наурызда «Трудовая правда» атты газет (қазіргі «Прикаспийская коммуна») шығарыла бастады. 30-жылдардан бастап аудандық газеттер өмірге келіп,олардың облыстағы алғашқылары: 1930, 1933, 1934 ж. жарық көрген Теңіз (Құрманғазы) аудандық «Балықшылар үні» («Серпер»), Жылыой аудандық «Социалды ауыл» («Кең Жылыой»), Индер аудандық «Социалистік мал шаруашылығы» («Дендер») газеттері. 20-30-жылдары өлкедегі баспасөз беттерінде сауатсыздықты жою, мектептер ашу, отырықшылық тұрмыс салтына ауысу, әйел теңдігі сияқты өз кезеңінің көптеген маңызды мәселелері көтерілді.Жаңадан мұнай кәсіпшіліктерінің ашылуы, жұмысшы кенттерінің дүниеге келуі, екпінді құрылыстар хақында хабарлар басылды. Отан соғысы, одан кейінгі халық шаруашылығын қалпына келтіру кезеңдерінде облыс баспасөзі халықты жеңіске үндеп,еңбек майданында табысқа жұмылдыруда үлкен рөл атқарды. Мұнайлы Ембіде және Маңғыстау өңірінде жаңа кен орындарының қатарға қосылуы, темір жолдардың, мұнай, газ құбырларының тартылуы, балық өнеркәсібінің дамуы, мал шаруашылығының науқанды жұмыстары газет беттерінде кеңінен көрініс тауып отырды. Алғашқы кезеңдерде-ақ облыстық, аудандық газеттер өз төңіректеріне ауыл және жұмысшы тілшілерін топтастырып, соларға арқа сүйеді. Сол жылдары облыс баспасөзінде маман журналистер аз еді. Сонымен қатар өткен кезеңдердегі әміршілдік-әкімшілдік жүйенің үстемдігі, коммунистік партияның бірыңғай өктем билігі барлық жердегідей облыс баспасөзіне өз ықпалын тигізбей қоймады. Газеттердің мазмұн-бағыты бірсыпыра реттерде белгілі шеңберден көп ауытқымай, қолғанаттық қызмет сипатында болды. Газет беттерінде озат тәжірибені, жетістіктерді дәріптеу, социалистік жарыс барысын көрсету басымдау жүргізілді. 80-жылдардың 2-жартысынан, облыстағы барлық буындағы газеттер өмір құбылыстарын талдап, барлаңқырап қарауға бағыт ұстады, ұжымдардың, кадрлардың қызметіне, оқиғаларға дұрыс, сын тұрғысында баға беруге елеулі бетбұрыс жасады. Партия комитеттерінің тарауына байланысты Атырау облыстық газеттері де қоғамдық- саяси басылымдарға айналып, өздері тең құрылтайшы болды. Көптеген газеттердің бұрынғы аттары өзгертіліп, халық бұқарасына етене жақын, жергілікті жерге бейім, өңірдің өзіндік ерекшелігін білдіретін атаулар қойыла бастады. Ақпарат құралдарының еркіндік алуы жаңа басылымдарға жол ашты. «Атырау» газетінің әдеби-тарихи серігі ретінде «Ата- мекен», облыстық Қазақ тілі қоғамының үні «Мұра», Мәдениет басқармасының «Көкжиек» сияқты тәуелсіз басылымдар өмірге келді. == Тәуелсіздік жылдары == Тоталитарлық жүйенің ыдырап, республиканың тәуелсіздік алуы Атыраудың мерзімді басылымдарының да тақырыбы мен стильдің жаңаруына ықпал етті. Есеп, хабарлама сипатындағы, даңғаза сарындағы материалдар азайды, олардың орнына журналистердің, авторлардың өзіндік көзқарасын білдіретін, оқырмандармен ортақ ой бөлісу тұрғысындағы әңгімелесулері басым көріне бастады. Облыстық, көптеген аудандық газеттер империялық үстемдік тұсында аяқасты болған қазақ тілін,ұлттық салт-дәстүрлерді қалпына келтіру, өткен тарихты байыппен ой елегінен өткізіп қайта қарау, халық бостандығы мен азаттығы жолында арпалысып, өмір кешкен қаһарман ұлдарды дәріптеу, ұлттық сананы ояту сияқты арнайы [[Сурет:Атырау ақпарат.jpg|thumb|оңға|600px|Атырау ақпарат]]тақырыптарды өзек етті. Рухани дүниеге, мәдени игіліктерге ден қойылды. Пікір алуандығы мен көп партиялылық жағдайында әр түрлі көзқарасты білдіретін материалдарға орын беріле бастады. «Атырау», «Прикаспийская коммуна» газеттерінде, облыстық теледидар мен радио хабарларында экономиканың өзекті мәселелері, әсіресе нарықтық қатынастарға көшу, еркін бағанын енуі, меншікті мемлекет иелігінен алу, жекешелендіру, адамдарды әлеуметтік қолдау сияқты күрделі жайлар әр алуан жанрлар арқылы көтеріліп отырды. Облыстық, Жылыой, Мақат аудандық газеттерінің журналистері әлемге әйгілі Теңіз кен орнының ашылып, игерілуін, шетелдің іскер топтарының, әсіресе Американың «Шеврон» корпорациясының келуін, бірлескен кәсіпорындар, еркін экономикалық аймақ құру мәселелерін назарда ұстайды. Облыс баспасөзі экология, қоршаған ортаны қорғау, Азғыр, Тайсойған, Нарын полигондарының қызметін тоқтату, Каспий мен Ақжайықтың балық қорын сақтау, ауыл шаруашылығын жеке игілікке алудың ерекшеліктері, малшы тұрмысын көтеру мәселелерін ұдайы қойып отырады. Әсіресе «[[Қазақстанкаспийшельф]]» корпорациясының Каспийде мұнай мен газға геофизикалык іздестіру жұмыстарын жүргізуіне, «ОКИОК» компаниясының теңіз қайраңына бұрғы түсіруіне орай әр қилы, тіптен бір-біріне қарама-қайшы пікірлерге кең орын беріледі. Барлық басылымдарда да негізінен жоғары білімді журналистер қызмет істейді. Облыстық, Мақат, Қызылқоға [[аудандық газеттер]]і және көп таралымды газеттер Атыраудағы «Ақ Жайық» жауапкершілігі шектеулі серіктестік [[баспахана]]сында басылады. Басқа аудандардың бәрінде де, өз баспаханалары бар.<ref>Атырау: Энциклопедия. -Алматы: Атамұра, 2000 ISBN 5-7667-9129-1</ref> <ref>Т. Жауыров. Аудан ақиқаты және жұмысшы-село тілшілері.-А,. 1977</ref> == Аудан газеттері == '''[[Кең Жылой|«Кең Жылыой»]]'''- Жылыой ауданындағы қоғамдық-саяси газет.Алғаш саны «Социалды ауыл» деген атпен 1933 ж. шыға бастады. 1941-92 ж. газет «Социалистік ауыл», «Коммунизмге алға», «Ембі» деген атпен шығып келді. 1992 жылдан «Кең Жылыой» атанды. Тұңғыш редакторы - Төлеген Мұхамбетов. [[Мақат тынысы (газет)|'''«Мақат тынысы»''']] - Мақат аудандық газеті. Алғашқы саны 1937 жылдың қыркүйек айында «Жұмыскер» деген атпен шыға бастады. Одан кейін «Социалистік Ембі», 1966 ж. біраз үзілістен соң «Мұнайшы» деген атпен, оқырмандарымен қайта табысты. Газеттің тұңғыш редакторы Қ. Берікқұлақов болды. [[Серпер (газет)|'''«Серпер»''']] - Құрманғазы аудандық газеті. Облыстың аудандық газеттері арасында алғаш жарық көрген басылым. Алғашқы саны «Балықшылар үні» деген атпен 1930 жылы 10 қазанда шықты. 1945 жылдың 1 қаңтарынан «Социалистік жол»,1963 жылдан «Ленин жолы», кейін «Кеңес үні», 1994 жылдан «Серпер». Газеттің алғашқы редакторы - Шайдолла Молдабеков. '''«[[Жайық шұғыласы]]»'''- Махамбет аудандық қоғамдық-саяси газет.Алғашқы саны 1941 жылы 19-наурызда «Ленин жолы» деген атпен жарық көрді. Бұған облыста тұңғыш құрылған «Бақсай» кеңшарында (осы аудан аумағында) 30-жылдар ортасында шығып тұрған «Қой шаруашылығы» деп аталатын көп тиражды газет негіз болған. 1963 жылы «Малды өңір» деген атпен қайта шықты, 1978 жылдан «Жайық шұғыласы» деген атпен шығып келеді. Бірінші редакторы Мақсот Жалмұхатов. '''[[Дендер (газет)|«Дендер»]]'''- Индер аудандық газеті.1934 жылдан «Социалистік мал шаруашылығы»,1958—94 ж. газет «Коммунизм туы», «Индер», 1994 жылдан «Дендер» болып шыға бастады.Газеттің алғаш редакторы («Социалистік мал шаруашылығы») - Ғ. Аманғалиев. [[Қызылқоға (газет)|'''«Қызылқоға»''']] - Қызылқоға аудандық газеті. Газеттің тұңғыш саны 1953 жылдың 31 қаңтарында оқырмандардың қолына тиді. «Сталин туы» деген атпен аптасына бір рет,екі бет болып шыққан газет арада өткен жылдары «Социалды еңбек», «Коммунизм туы» аталды. 1989 жылдан бері «Қызылқоға» деген атауға ие. Алғашқы редактор Әлімбай Жанғазиев. '''«[[Нарын таңы]]»'''- Исатай аудандық газеті. Алғашқы саны «Малшылар үні» деген атпен 1953 ж. 18 ақпанда жарық көрді. Новобогат (Исатай) ауданының осы кезең ішінде таратылып, қайта құрылуына байланысты газет те бірнеше рет жұмысын тоқтатты. 1991 жылдың 1 қаңтарынан «Нарын таңы» газеті тұрақты шыға бастады. Алғашқы жылдарда газетке Т. Сатқанбаев, М. Шәріпов, кейінірек Қ. Батыров басшы болды. == Атырау облысы бойынша тіркелген бұқаралық ақпарат құралдары == {| class="wikitable" |+ Атырау облысы бойынша тіркелген бұқаралық ақпарат құралдары<ref>https://engime.org/atirau-oblisi-bojinsha-tirkelgen-barali-aparat-raldari-2017-ji.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200714191933/https://engime.org/atirau-oblisi-bojinsha-tirkelgen-barali-aparat-raldari-2017-ji.html |date=2020-07-14 }} Атырау облысы бойынша тіркелген бұқаралық ақпарат құралдары 2017 жылдың ақпан айы жағдайымен</ref> |- ! №!! атауы !! Меншік иесі !! Мерзімділігі |- | 1||«Атырау» газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 2 рет |- | 2||«Прикаспийская коммуна» газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 2 рет |- | 3||«Кең Жылой» газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- | 4||"Нарын таңы" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |5||"Жайық шұғыласы" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- | 6|| "Серпер" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |7 || "Дендер" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |8 || "Қызылқоға" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |9 || "Мақат тынысы" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |10|| "Атырау өңірінің энергетигі" газеті|| "Аяз би" ауыл мәдениетін қолдау қоры|| аптасына 1 рет |- |11 || "Сахара" газеті || "Ар-честь" мекемесі || аптасына 1 рет |- |12 || "Мұнайлы Астана" газеті || "Издательский дом "Батыс" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 13|| "Алтын сақа" газеті || «Дәу бол» ЖШС || айына 1 рет |- | 14|| "Ақ Жайық" газеті || "Ақ Жайық" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 15|| "Городской парк" газеті || "Ақ Жайық" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 16|| «Жайық самалы» газеті || "Ақ Жайық" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 17|| "Алтын ғасыр" газеті || «Демократияны қолдау Атырау орталығы» мемлекеттік емес мекемесі || аптасына 1 рет |- |18 || "Қайсар" газеті || Атырау облысының Прокуратурасы || айына 1 рет |- |19 || "Новатор" газеті || "АМӨЗ" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 20|| "Университет" газеті || Х.Досмухамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті || 2 айда 1 рет |- | 21|| "Студенттік өмір-студенческая жизнь" газеті || Атырау мұнай және газ университеті || айына 1 рет |- |22 || "ТШО жаңалықтары" газеті || "Теңізшевройл" ЖШС || айына 1 рет |- |23 || "Бизнес инфо Атырау + Актобе, Актау, Уральск" газеті || "Барыс" жарнама агентігі || аптасына 1 рет |- | 24|| "Квартал" газеті || "Квартал" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 25|| "Құлсары" газеті ||"Әбдіхалық Жәңкейұлы Сисенбердиев" ЖК || аптасына 1 рет |- |26 || "Мегаполис Атырау" газеті || "Нсангалиева" ЖК || аптасына 1 рет |- | 27|| "Жылой жарнамасы" газеті || "Білім" толық серіктестігі || аптасына 1 рет |- | 28|| "Алтын аймақ" газеті || "Қайрат" аймақтық қайырымдылық қоры" || аптасына 1 рет |- | 29|| "Мұнайлы Қазақстан" газеті || "Мұнайлы Қазақстан-Нефтяной Казахстан газеті" ЖШС || айына 1 рет |- | 30|| "Өркенді өңір" газеті || "СТУДИЯ ДИЛЬНАЗ" ЖК || аптасына 1 рет |- | 31||"Руханият әлемі" газеті|| Атырау облысы Дін істері басқармасының "Ақпараттық талдау орталығы" КММ||айына 2 рет |- |32 || «Ұстаздық еңбек» газеті || «Қазақстандық салалық білім және ғылым қызметкерлері кәсіптік одағының Атырау облыстық ұйымы» ҚБ (Атырау қаласы) || айына 2 рет |- |33 || "Мерейлі мекен" журналы || "Аяз би" ауыл мәдениетін қолдау қоры || 3 айда 1 рет |- |34 || "Х.Досмұхамедов атындағы АМУ жаршысы" ғылыми журналы || Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті || 3 айда 1 рет |- |35 || "Вестник Атырауского института нефти и газа" журналы || Атырау мұнай және газ университеті|| 3 айда 1 рет |- |36 || Хабаршы-Вестник "Өрлеу" журналы || «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ филиалы «Атырау облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институты» || 2 айда 1 рет |- |37 ||«Brandroom» журналы || «AISA» ЖШС || тоқсан сайын |- |38 || «Marco ECO DISCOUNTER» журналы || «Shanyrak Management» ЖШС || айына 2 рет |- |39 || «BAIZAAR» журналы || «Shanyrak Management» ЖШС || айына 2 рет |- |40 || "Молодежный портал города Атырау" ақпараттық агенттігі || "Инфо Центр" ҚБ || - |- | 41|| "NefteGaz.kz" ақпараттық агенттігі || "Инженерная компания "Нобель" ЖШС || - |- |42 || Аймақтық ақпараттық ресурс "ATPress" || "Атырау-Ақпарат" ЖШС || күн сайын |- | 43|| "www. deputatyrau.kz" ақпарат агенттігі || "Асыл өлке" қоғамдық бірлестігі || тәулік бойы |- | 44|| «Аймақтық ақпараттық ресурс atyrau-akparat» ақпарат агенттігі || «Атырау-Ақпарат» ЖШС|| тәулік бойы |- | 45|| "Тулепова" кабельдік операторы || "Мустахимус" ЖШС || тәулік бойы |- | 46|| "Токтар Бонус Системс" кабельдік операторы || "Токтар Бонус Системс" ЖШС || тәулік бойы |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Атырау облысы]] [[Санат:Баспа сөз]] [[Санат:Журнал]] [[Санат:Редактор]] hopz23hnf06ni98ic9r0sgp99akor1b 3603601 3603552 2026-05-12T01:34:29Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] соңғы нұсқасына қайтарды 3599551 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Атырауда үш облыстық''' — [[Атырау (газет)|«Атырау»]], «[[Прикаспийская коммуна]]», «[[Ар-Честь]]», бір қалалық [[Ақ Жайық (газет)|«Ақ Жайық»]] және жеті аудандық - «Кең Жылыой» (Жылыой ауданы), [[Мақат тынысы (газет)|«Мақат тынысы»]] (Мақат), «Серпер» (Құрманғазы), «Жайық шұғыласы» (Махамбет), «Дендер» (Индер), «Қызылқоға» (Қызылқоға), «Нарын таңы» (Исатай ауданы) газеттері шығады. == Тарихы == Облыстың мерзімді баспасөз тарихы 20- жылдардан бастау алады. Ұлт тіліндегі басылымдардың тұңғыш саны 1923 жылдың 1 сәуірінен шыға бастаған «Ерік» (қазіргі «Атырау») газеті. 1920 жылғы наурызда «Трудовая правда» атты газет (қазіргі «Прикаспийская коммуна») шығарыла бастады. 30-жылдардан бастап аудандық газеттер өмірге келіп, олардың облыстағы алғашқылары: 1930, 1933, 1934 ж. жарық көрген Теңіз (Құрманғазы) аудандық «Балықшылар үні» («Серпер»), Жылыой аудандық «Социалды ауыл» («Кең Жылыой»), Индер аудандық «Социалистік мал шаруашылығы» («Дендер») газеттері. 20-30-жылдары өлкедегі баспасөз беттерінде сауатсыздықты жою, мектептер ашу, отырықшылық тұрмыс салтына ауысу, әйел теңдігі сияқты өз кезеңінің көптеген маңызды мәселелері көтерілді. Жаңадан мұнай кәсіпшіліктерінің ашылуы, жұмысшы кенттерінің дүниеге келуі, екпінді құрылыстар хақында хабарлар басылды. Отан соғысы, одан кейінгі халық шаруашылығын қалпына келтіру кезеңдерінде облыс баспасөзі халықты жеңіске үндеп, еңбек майданында табысқа жұмылдыруда үлкен рөл атқарды. Мұнайлы Ембіде және Маңғыстау өңірінде жаңа кен орындарының қатарға қосылуы, темір жолдардың, мұнай, газ құбырларының тартылуы, балық өнеркәсібінің дамуы, мал шаруашылығының науқанды жұмыстары газет беттерінде кеңінен көрініс тауып отырды. Алғашқы кезеңдерде-ақ облыстық, аудандық газеттер өз төңіректеріне ауыл және жұмысшы тілшілерін топтастырып, соларға арқа сүйеді. Сол жылдары облыс баспасөзінде маман журналистер аз еді. Сонымен қатар өткен кезеңдердегі әміршілдік-әкімшілдік жүйенің үстемдігі, коммунистік партияның бірыңғай өктем билігі барлық жердегідей облыс баспасөзіне өз ықпалын тигізбей қоймады. Газеттердің мазмұн-бағыты бірсыпыра реттерде белгілі шеңберден көп ауытқымай, қолғанаттық қызмет сипатында болды. Газет беттерінде озат тәжірибені, жетістіктерді дәріптеу, социалистік жарыс барысын көрсету басымдау жүргізілді. 80-жылдардың 2-жартысынан, облыстағы барлық буындағы газеттер өмір құбылыстарын талдап, барлаңқырап қарауға бағыт ұстады, ұжымдардың, кадрлардың қызметіне, оқиғаларға дұрыс, сын тұрғысында баға беруге елеулі бетбұрыс жасады. Партия комитеттерінің тарауына байланысты Атырау облыстық газеттері де қоғамдық- саяси басылымдарға айналып, өздері тең құрылтайшы болды. Көптеген газеттердің бұрынғы аттары өзгертіліп, халық бұқарасына етене жақын, жергілікті жерге бейім, өңірдің өзіндік ерекшелігін білдіретін атаулар қойыла бастады. Ақпарат құралдарының еркіндік алуы жаңа басылымдарға жол ашты. «Атырау» газетінің әдеби-тарихи серігі ретінде «Ата- мекен», облыстық Қазақ тілі қоғамының үні «Мұра», Мәдениет басқармасының «Көкжиек» сияқты тәуелсіз басылымдар өмірге келді. == Тәуелсіздік жылдары == Тоталитарлық жүйенің ыдырап, республиканың тәуелсіздік алуы Атыраудың мерзімді басылымдарының да тақырыбы мен стильдің жаңаруына ықпал етті. Есеп, хабарлама сипатындағы, даңғаза сарындағы материалдар азайды, олардың орнына журналистердің, авторлардың өзіндік көзқарасын білдіретін, оқырмандармен ортақ ой бөлісу тұрғысындағы әңгімелесулері басым көріне бастады. Облыстық, көптеген аудандық газеттер империялық үстемдік тұсында аяқасты болған қазақ тілін, ұлттық салт-дәстүрлерді қалпына келтіру, өткен тарихты байыппен ой елегінен өткізіп қайта қарау, халық бостандығы мен азаттығы жолында арпалысып, өмір кешкен қаһарман ұлдарды дәріптеу, ұлттық сананы ояту сияқты арнайы [[Сурет:Атырау ақпарат.jpg|thumb|оңға|600px|Атырау ақпарат]]тақырыптарды өзек етті. Рухани дүниеге, мәдени игіліктерге ден қойылды. Пікір алуандығы мен көп партиялылық жағдайында әр түрлі көзқарасты білдіретін материалдарға орын беріле бастады. «Атырау», «Прикаспийская коммуна» газеттерінде, облыстық теледидар мен радио хабарларында экономиканың өзекті мәселелері, әсіресе нарықтық қатынастарға көшу, еркін бағанын енуі, меншікті мемлекет иелігінен алу, жекешелендіру, адамдарды әлеуметтік қолдау сияқты күрделі жайлар әр алуан жанрлар арқылы көтеріліп отырды. Облыстық, Жылыой, Мақат аудандық газеттерінің журналистері әлемге әйгілі Теңіз кен орнының ашылып, игерілуін, шетелдің іскер топтарының, әсіресе Американың «Шеврон» корпорациясының келуін, бірлескен кәсіпорындар, еркін экономикалық аймақ құру мәселелерін назарда ұстайды. Облыс баспасөзі экология, қоршаған ортаны қорғау, Азғыр, Тайсойған, Нарын полигондарының қызметін тоқтату, Каспий мен Ақжайықтың балық қорын сақтау, ауыл шаруашылығын жеке игілікке алудың ерекшеліктері, малшы тұрмысын көтеру мәселелерін ұдайы қойып отырады. Әсіресе «[[Қазақстанкаспийшельф]]» корпорациясының Каспийде мұнай мен газға геофизикалык іздестіру жұмыстарын жүргізуіне, «ОКИОК» компаниясының теңіз қайраңына бұрғы түсіруіне орай әр қилы, тіптен бір-біріне қарама-қайшы пікірлерге кең орын беріледі. Барлық басылымдарда да негізінен жоғары білімді журналистер қызмет істейді. Облыстық, Мақат, Қызылқоға [[аудандық газеттер]]і және көп таралымды газеттер Атыраудағы «Ақ Жайық» жауапкершілігі шектеулі серіктестік [[баспахана]]сында басылады. Басқа аудандардың бәрінде де, өз баспаханалары бар.<ref>Атырау: Энциклопедия. -Алматы: Атамұра, 2000 ISBN 5-7667-9129-1</ref> <ref>Т. Жауыров. Аудан ақиқаты және жұмысшы-село тілшілері.-А,. 1977</ref> == Аудан газеттері == '''[[Кең Жылой|«Кең Жылыой»]]''' - Жылыой ауданындағы қоғамдық-саяси газет. Алғаш саны «Социалды ауыл» деген атпен 1933 ж. шыға бастады. 1941-92 ж. газет «Социалистік ауыл», «Коммунизмге алға», «Ембі» деген атпен шығып келді. 1992 жылдан «Кең Жылыой» атанды. Тұңғыш редакторы - Төлеген Мұхамбетов. [[Мақат тынысы (газет)|'''«Мақат тынысы»''']] - Мақат аудандық газеті. Алғашқы саны 1937 жылдың қыркүйек айында «Жұмыскер» деген атпен шыға бастады. Одан кейін «Социалистік Ембі», 1966 ж. біраз үзілістен соң «Мұнайшы» деген атпен, оқырмандарымен қайта табысты. Газеттің тұңғыш редакторы Қ. Берікқұлақов болды. [[Серпер (газет)|'''«Серпер»''']] - Құрманғазы аудандық газеті. Облыстың аудандық газеттері арасында алғаш жарық көрген басылым. Алғашқы саны «Балықшылар үні» деген атпен 1930 жылы 10 қазанда шықты. 1945 жылдың 1 қаңтарынан «Социалистік жол», 1963 жылдан «Ленин жолы», кейін «Кеңес үні», 1994 жылдан «Серпер». Газеттің алғашқы редакторы - Шайдолла Молдабеков. '''«[[Жайық шұғыласы]]»''' - Махамбет аудандық қоғамдық-саяси газет. Алғашқы саны 1941 жылы 19-наурызда «Ленин жолы» деген атпен жарық көрді. Бұған облыста тұңғыш құрылған «Бақсай» кеңшарында (осы аудан аумағында) 30-жылдар ортасында шығып тұрған «Қой шаруашылығы» деп аталатын көп тиражды газет негіз болған. 1963 жылы «Малды өңір» деген атпен қайта шықты, 1978 жылдан «Жайық шұғыласы» деген атпен шығып келеді. Бірінші редакторы Мақсот Жалмұхатов. '''[[Дендер (газет)|«Дендер»]]''' - Индер аудандық газеті. 1934 жылдан «Социалистік мал шаруашылығы», 1958—94 ж. газет «Коммунизм туы», «Индер», 1994 жылдан «Дендер» болып шыға бастады. Газеттің алғаш редакторы («Социалистік мал шаруашылығы») - Ғ. Аманғалиев. [[Қызылқоға (газет)|'''«Қызылқоға»''']] - Қызылқоға аудандық газеті. Газеттің тұңғыш саны 1953 жылдың 31 қаңтарында оқырмандардың қолына тиді. «Сталин туы» деген атпен аптасына бір рет, екі бет болып шыққан газет арада өткен жылдары «Социалды еңбек», «Коммунизм туы» аталды. 1989 жылдан бері «Қызылқоға» деген атауға ие. Алғашқы редактор Әлімбай Жанғазиев. '''«[[Нарын таңы]]»''' - Исатай аудандық газеті. Алғашқы саны «Малшылар үні» деген атпен 1953 ж. 18 ақпанда жарық көрді. Новобогат (Исатай) ауданының осы кезең ішінде таратылып, қайта құрылуына байланысты газет те бірнеше рет жұмысын тоқтатты. 1991 жылдың 1 қаңтарынан «Нарын таңы» газеті тұрақты шыға бастады. Алғашқы жылдарда газетке Т. Сатқанбаев, М. Шәріпов, кейінірек Қ. Батыров басшы болды. == Атырау облысы бойынша тіркелген бұқаралық ақпарат құралдары == {| class="wikitable" |+ Атырау облысы бойынша тіркелген бұқаралық ақпарат құралдары<ref>https://engime.org/atirau-oblisi-bojinsha-tirkelgen-barali-aparat-raldari-2017-ji.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200714191933/https://engime.org/atirau-oblisi-bojinsha-tirkelgen-barali-aparat-raldari-2017-ji.html |date=2020-07-14 }} Атырау облысы бойынша тіркелген бұқаралық ақпарат құралдары 2017 жылдың ақпан айы жағдайымен</ref> |- ! №!! атауы !! Меншік иесі !! Мерзімділігі |- | 1||«Атырау» газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 2 рет |- | 2||«Прикаспийская коммуна» газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 2 рет |- | 3||«Кең Жылой» газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- | 4||"Нарын таңы" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |5||"Жайық шұғыласы" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- | 6|| "Серпер" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |7 || "Дендер" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |8 || "Қызылқоға" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |9 || "Мақат тынысы" газеті || «Атырау-ақпарат» ЖШС || аптасына 1 рет |- |10|| "Атырау өңірінің энергетигі" газеті|| "Аяз би" ауыл мәдениетін қолдау қоры|| аптасына 1 рет |- |11 || "Сахара" газеті || "Ар-честь" мекемесі || аптасына 1 рет |- |12 || "Мұнайлы Астана" газеті || "Издательский дом "Батыс" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 13|| "Алтын сақа" газеті || «Дәу бол» ЖШС || айына 1 рет |- | 14|| "Ақ Жайық" газеті || "Ақ Жайық" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 15|| "Городской парк" газеті || "Ақ Жайық" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 16|| «Жайық самалы» газеті || "Ақ Жайық" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 17|| "Алтын ғасыр" газеті || «Демократияны қолдау Атырау орталығы» мемлекеттік емес мекемесі || аптасына 1 рет |- |18 || "Қайсар" газеті || Атырау облысының Прокуратурасы || айына 1 рет |- |19 || "Новатор" газеті || "АМӨЗ" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 20|| "Университет" газеті || Х.Досмухамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті || 2 айда 1 рет |- | 21|| "Студенттік өмір-студенческая жизнь" газеті || Атырау мұнай және газ университеті || айына 1 рет |- |22 || "ТШО жаңалықтары" газеті || "Теңізшевройл" ЖШС || айына 1 рет |- |23 || "Бизнес инфо Атырау + Актобе, Актау, Уральск" газеті || "Барыс" жарнама агентігі || аптасына 1 рет |- | 24|| "Квартал" газеті || "Квартал" ЖШС || аптасына 1 рет |- | 25|| "Құлсары" газеті ||"Әбдіхалық Жәңкейұлы Сисенбердиев" ЖК || аптасына 1 рет |- |26 || "Мегаполис Атырау" газеті || "Нсангалиева" ЖК || аптасына 1 рет |- | 27|| "Жылой жарнамасы" газеті || "Білім" толық серіктестігі || аптасына 1 рет |- | 28|| "Алтын аймақ" газеті || "Қайрат" аймақтық қайырымдылық қоры" || аптасына 1 рет |- | 29|| "Мұнайлы Қазақстан" газеті || "Мұнайлы Қазақстан-Нефтяной Казахстан газеті" ЖШС || айына 1 рет |- | 30|| "Өркенді өңір" газеті || "СТУДИЯ ДИЛЬНАЗ" ЖК || аптасына 1 рет |- | 31||"Руханият әлемі" газеті|| Атырау облысы Дін істері басқармасының "Ақпараттық талдау орталығы" КММ||айына 2 рет |- |32 || «Ұстаздық еңбек» газеті || «Қазақстандық салалық білім және ғылым қызметкерлері кәсіптік одағының Атырау облыстық ұйымы» ҚБ (Атырау қаласы) || айына 2 рет |- |33 || "Мерейлі мекен" журналы || "Аяз би" ауыл мәдениетін қолдау қоры || 3 айда 1 рет |- |34 || "Х.Досмұхамедов атындағы АМУ жаршысы" ғылыми журналы || Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті || 3 айда 1 рет |- |35 || "Вестник Атырауского института нефти и газа" журналы || Атырау мұнай және газ университеті|| 3 айда 1 рет |- |36 || Хабаршы-Вестник "Өрлеу" журналы || «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ филиалы «Атырау облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институты» || 2 айда 1 рет |- |37 ||«Brandroom» журналы || «AISA» ЖШС || тоқсан сайын |- |38 || «Marco ECO DISCOUNTER» журналы || «Shanyrak Management» ЖШС || айына 2 рет |- |39 || «BAIZAAR» журналы || «Shanyrak Management» ЖШС || айына 2 рет |- |40 || "Молодежный портал города Атырау" ақпараттық агенттігі || "Инфо Центр" ҚБ || - |- | 41|| "NefteGaz.kz" ақпараттық агенттігі || "Инженерная компания "Нобель" ЖШС || - |- |42 || Аймақтық ақпараттық ресурс "ATPress" || "Атырау-Ақпарат" ЖШС || күн сайын |- | 43|| "www. deputatyrau.kz" ақпарат агенттігі || "Асыл өлке" қоғамдық бірлестігі || тәулік бойы |- | 44|| «Аймақтық ақпараттық ресурс atyrau-akparat» ақпарат агенттігі || «Атырау-Ақпарат» ЖШС|| тәулік бойы |- | 45|| "Тулепова" кабельдік операторы || "Мустахимус" ЖШС || тәулік бойы |- | 46|| "Токтар Бонус Системс" кабельдік операторы || "Токтар Бонус Системс" ЖШС || тәулік бойы |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Атырау облысы]] [[Санат:Баспа сөз]] [[Санат:Журнал]] [[Санат:Редактор]] npsmi9uynebzqr9nvhfn3ow9cw4smug 0 644238 3603531 3601568 2026-05-12T00:00:57Z Айдос Қаракөз 179976 3603531 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев'''([[4 қазан]] [[1951|1951 ж]] Көктөбе ауылы, [[Еңбекшіқазақ ауданы]], [[Алматы облысы]])– мемлекеттік қайраткер, дипломат. ==Өмірбаяны== 1951 жылы 4 қазанда Алматы облысының [[Еңбекшіқазақ ауданы]]<nowiki/>нда дүниеге келген. 1974 жылы Қазақ мемлекеттік университетінде математика мамандығын оқып бітірді. *1993-1994 жылдары - ҚР сыртқы экономикалық байланыс министрінің орынбасары. *1994-1996 жылдары - ҚР Өнеркәсіп және сауда министрінің орынбасары, Шет елдермен сауда-экономикалық байланыс жөніндегі бас басқарманың бастығы. *1996-1999 жылдары - ҚР-ның [[Малайзия|Малайзиядағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. *1999-2003 жылдары - ҚР-ның [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. *2004-2011 жылдары - ҚР-ның [[Украина|Украинадағы]] және [[Молдова|Молдовадағы]] елшісі. *2011-2013 жылдары - ҚР сыртқы істер министрінің орынбасары. *2013-2015 жылдары - Қазақстан Республикасының [[Әзербайжан|Әзербайжандағы]] Төтенше және Өкілетті елшісі. ==Марапаттары== Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасымен (2002),"Құрмет" орденімен (2007),төрт мерейтойлық медальмен марапатталған.Халықаралық наградалардан: Түрікменстанның "Түрікменстанға деген сүйіспеншілігі үшін" ордені (2003) және Украинаның Князь Ярослав Мудрый ордені (2008) ==Сілтемелер== [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30981103#pos=1;-16 Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев] [[Санат:Қазақстанның Малайзиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Түркіменстандағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Украинадағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Әзірбайжандағы елшілері]] t1vz3qxhgx2918utk3d6v02d6c0mr04 3603620 3603531 2026-05-12T01:36:06Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600162 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев''' ([[4 қазан]] [[1951|1951 ж]] Көктөбе ауылы, [[Еңбекшіқазақ ауданы]], [[Алматы облысы]])– мемлекеттік қайраткер, дипломат. ==Өмірбаяны== 1951 жылы 4 қазанда Алматы облысының [[Еңбекшіқазақ ауданы]]<nowiki/>нда дүниеге келген. 1974 жылы Қазақ мемлекеттік университетінде математика мамандығын оқып бітірді. *1993-1994 жылдары - ҚР сыртқы экономикалық байланыс министрінің орынбасары. *1994-1996 жылдары - ҚР Өнеркәсіп және сауда министрінің орынбасары, Шет елдермен сауда-экономикалық байланыс жөніндегі бас басқарманың бастығы. *1996-1999 жылдары - ҚР-ның [[Малайзия|Малайзиядағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. *1999-2003 жылдары - ҚР-ның [[Түрікменстан|Түрікменстандағы]] Төтенше және Өкілетті Елшісі. *2004-2011 жылдары - ҚР-ның [[Украина|Украинадағы]] және [[Молдова|Молдовадағы]] елшісі. *2011-2013 жылдары - ҚР сыртқы істер министрінің орынбасары. *2013-2015 жылдары - Қазақстан Республикасының [[Әзербайжан|Әзербайжандағы]] Төтенше және Өкілетті елшісі. ==Марапаттары== Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасымен (2002), "Құрмет" орденімен (2007), төрт мерейтойлық медальмен марапатталған. Халықаралық наградалардан: Түрікменстанның "Түрікменстанға деген сүйіспеншілігі үшін" ордені (2003) және Украинаның Князь Ярослав Мудрый ордені (2008) ==Сілтемелер== [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30981103#pos=1;-16 Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев] [[Санат:Қазақстанның Малайзиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Түркіменстандағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Украинадағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Әзірбайжандағы елшілері]] s2ay1p1i59czvn8elkdsr7mmhx8tyrq 0 650010 3603821 3347894 2026-05-12T10:49:54Z Makenzis 71333 3603821 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы | атауы = {{ту|Түркия}} «Сивасспор» | құрылған = 1967 | стадионы = [[4 қыркүйек (стадион)|4 қыркүйек]] , [[Сивас]] | сыйымдылығы = 15 000 | президент = {{ту|Түркия}} [[Меджнун Одиакмаз]] | директор = | жаттықтырушы = {{ту|Түркия}} [[Самет Айбаба]] | капитаны = {{ту|Түркия}} [ | сайты = | жарыс = [[Футболдан Түркия чемпионаты|Түрік 1. лигасы]] | маусым = 2025/26 | орын = '''10-орын''' <!-- ФОРМА --> | pattern_la1 = _shoulder stripes white stripes half | pattern_b1 = _sivasspor1314h | pattern_ra1 = _shoulder stripes white stripes half | pattern_sh1 = _sivasspor1314h | pattern_so1 = _color 3 stripes white | leftarm1 = DD0000 | body1 = DD0000 | rightarm1 = DD0000 | shorts1 = DD0000 | socks1 = DD0000 | pattern_la2 = _sivasspor1314a | pattern_b2 = _sivasspor1314a | pattern_ra2 = _sivasspor1314a | pattern_sh2 = _sivasspor1314a | pattern_so2 = _color 3 stripes red | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _sivasspor1415t | pattern_b3 = _sivasspor1415t | pattern_ra3 = _sivasspor1415t | pattern_sh3 = _adidas black | pattern_so3 = _color 3 stripes black | leftarm3 = ffdf00 | body3 = ffdf00 | rightarm3 = ffdf00 | shorts3 = ffdf00 | socks3 = ffdf00 }} '''«Сивасспор»''' ({{lang-tr|Sivasspor Kulübü}}) — [[Түркия|Түркияның]] Сивас қаласындағы футбол клубы, [[1967 жыл|1967 жылы]] "''Сивас Генчлик''" деген атаумен құрылған. == Тарихы == Құрылған соң бірнеше жылдар бойы екінші дивизионда өнер көрсетті. 1986 жылы тіпті үшінші дивизионға төмендеп кетті де, 1999 жылға дейін көтеріле алмады. 2004/05 жылғы маусымда бірінші лига жеңімпазы атанды да, тұңғыш рет [[Футболдан Түркия чемпионаты|суперлигаға]] жолдама алды. 2007/08 жылғы маусымда төртінші орын алып, [[Интертото кубогы 2008|Интертото кубогына]] қатысты. Ал 2009/10 жылғы маусымда [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасының]] деюьютанты болдды. == Тұлғалары == === Атақты ойыншылары === * {{ту|Түркия}} Сервет Четин * {{ту|Ресей}} Рамис Зубаилов * {{ту|Ресей}} Виталий Дьяков * {{ту|Аустралия}} Майкл Петкович * {{ту|Әзірбайжан}} Ильгар Гурбанов * {{ту|Бразилия}} Сержио Оливейра * {{ту|Бразилия}} Фабио Билица * {{ту|Нигерия}} [[Джон Утака]] == Сілтемелер == * http://www.sivasspor.org.tr/ [[Санат:Түркия футбол клубтары]] m132ut3crh68wqb577ure0k951muqma 0 652579 3603553 3600750 2026-05-12T00:47:54Z Айдос Қаракөз 179976 3603553 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''АТФ синтезі'''— ағзаның [[аэробты]] және [[анаэробты]] тыныс алуы кезінде пайда болатын [[энергия]]ның [[АТФ]] молекуласы түрінде бөліну процессі.Жасушаның тыныс алу теңдеуі келесі түрде келтіріледі: C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub> + 6O<sub>2</sub> → 6CO<sub>2</sub> + 6H<sub>2</sub>O. Бұл процесс негізгі үш сатыға бөлінеді: # [[гликолиз]]; # [[лимон қышқылының айналымы|лимон қышқылының айналысы]]; # [[тотыға фосфарлану|тотығып фосфорлану]].<ref>[https://bilimsite.kz/biologia/11678-atf-sintezi-tynys-alu-zhane-zhanu.html/ АТФ синтезі, тыныс алу және жану] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191110192048/http://bilimsite.kz/biologia/11678-atf-sintezi-tynys-alu-zhane-zhanu.html |date=2019-11-10 }}</ref> == Гликолиз == [[Гликолиз]] — бұл [[глюкоза]] молекуласының [[пируват]] деп аталатын екі 3-көміртекті молекулаларға бөлінуі нәтижесінде энергия шығарылатын реакциялар тізбегі. [[Гликолиз]] [[жасушалық тыныс алу]]дың бірінші сатысы болып табылады және оттегіні қажет етпейді. Бұл процесс жасуша [[цитозол]]ында жүзеге асады және күрделі он сатыдан тұрады. Процесстің негізгі кезеңінде [[энергия]]ны жұту үшін екі [[АТФ]] молекуласы жұмсалып, екі [[фосфат]] тобы [[глюкоза]]ға қосылады. Жоғары тұрақсыздық нәтижесінде молекула бөлініп, екі 3-көміртекті [[пируват]] молекулалары түзіледі. [[Гликолиз]] барысында қосымша өнімдер: төрт [[АТФ]] және екі [[НАДН]] молекулалары шығарылады. <ref>[https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/glycolysis/a/glycolysis/ Гликолиз] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200813061207/https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/glycolysis/a/glycolysis |date=2020-08-13 }}</ref> [[File:Shema Glicozida.png|thumb|[[Гликолиз]] схемасы]] == Лимон қышқылының айналымы == Бұл процесс тағы [[Кребс циклі|Кребс айналымы]] деп аталады. [[Гликолиз]]ге қарағанда, оттегіні қажет етеді. Сол себепті [[аэробты]] тыныс алуға жатқызылады және [[цитозол]]да емес, [[митохондрия]]да орын алады. Екі [[пируват]] молекуласы Кребс айналымына енер алдында, ең алдымен, тотығудан өтіп, бір [[Көміртегі|көмірте]]<nowiki/>гі [[атом]]ынан айырылу нәтижесінде [[ацетил-CoA]] молекуласына айналады. Сонымен қатар, электрондарды тасымалдайтын [[НАД]] [[НАДН]]-ға дейін қалпына келеді. Осындай дайындықтан кейін [[ацетил-CoA]] Кребс айналымына енеді және бірнеше рет тотығу процессінен өтіп,[[көміртек диоксиді]] бөлінеді. Әрбір [[пируват]] молекуласы үшін айналым екі рет жүзеге асады.Жалпы, екі Кребс айналымы барысында 4 СО<sub>2</sub> молекуласы, 6 [[НАДН]], 2 [[ФАД]]Н<sub>2</sub>, 2 АТФ түзіледі. <ref>[https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/pyruvate-oxidation-and-the-citric-acid-cycle/v/krebs-citric-acid-cycle/ Кребс айналымы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304070055/https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/pyruvate-oxidation-and-the-citric-acid-cycle/v/krebs-citric-acid-cycle |date=2021-03-04 }}</ref> [[File:Citric acid cycle with aconitate 2 ru.svg|thumb|Лимон қышқылының айналымы]] == Тотыға фосфорлану == [[Тотыға фосфорлану]] екі негізгі құрылымнан тұрады: [[электрон тасымалдау тізбегі]] және [[хемиосмос]]. Кребс айналымы секілді, осы процесте оттегі талап етіледі. [[Электрон тасымалдау тізбегі]] көптеген [[Ақуыз|нәруыз]] және [[органикалық молекулалар]]дан тұрады. Осы тізбекке [[гликолиз]] бен [[Кребс айналымы]] кезінде түзілген [[НАДН]] және [[ФАД]]Н<sub>2</sub> жақындап, жинаған [[электрон]]дарды тасымалдау арқылы энергия жоғарылап, [[протондар]] [[митохондрия]]ның [[матрикс]]ынан [[мембранааралық кеңістік]]ке жиналуы нәтижесінде [[элетрохимиялық градиент]] түзіледі. [[Градиент]] орнағаннан кейін [[протон]]дар мен [[электрон]]дар [[оттек|оттегімен]] әрекеттесу нәтижесінде су молекулалары түзіледі. Ал [[хемиосмос]] барысында [[электрон]]дардан алынған [[энергия]] [[АТФ-синтаза]]ның жұмысына жұмсалып, [[АТФ]] молекулалары өндіріледі. <ref>[https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/oxidative-phosphorylation/a/oxidative-phosphorylation-etc/ Тотыға фосфарлану] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305123439/https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/oxidative-phosphorylation/a/oxidative-phosphorylation-etc |date=2021-03-05 }}</ref>Қорытындылай келе, [[гликолиз]], [[лимон қышқылының айналымы]], [[тотыға фосфорлану]] процесстерінің барлығын қосып есептегенде 36-38 [[АТФ]] молекулалары алынады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://melimde.com/elektron-tasimali-men-totifa-fosforlanu.html/ Электрон тасымалы мен тотыға фосфарлану] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201031014550/https://melimde.com/elektron-tasimali-men-totifa-fosforlanu.html |date=2020-10-31 }} * [https://bykm.ru/kk/razrabotki/himicheskaya-reakciya-fotosinteza-sintez-regeneraciya-atf/ Фотосинтез бен АТФ синтезі]{{Deadlink|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://kk.julinse.com/анаэробтық-метаболизм-және-аэробты/ Аэробты және анаэробты метаболизм] [[Санат:Биология]] [[Санат:Білім]] 0hv7ktzb3jhtwb7c4ik22r18c3y8jmi 3603600 3603553 2026-05-12T01:34:24Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3591794 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''АТФ синтезі''' — ағзаның [[аэробты]] және [[анаэробты]] тыныс алуы кезінде пайда болатын [[энергия]]ның [[АТФ]] молекуласы түрінде бөліну процессі. Жасушаның тыныс алу теңдеуі келесі түрде келтіріледі: C<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub> + 6O<sub>2</sub> → 6CO<sub>2</sub> + 6H<sub>2</sub>O. Бұл процесс негізгі үш сатыға бөлінеді: # [[гликолиз]]; # [[лимон қышқылының айналымы|лимон қышқылының айналысы]]; # [[тотыға фосфарлану|тотығып фосфорлану]].<ref>[https://bilimsite.kz/biologia/11678-atf-sintezi-tynys-alu-zhane-zhanu.html/ АТФ синтезі, тыныс алу және жану] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191110192048/http://bilimsite.kz/biologia/11678-atf-sintezi-tynys-alu-zhane-zhanu.html |date=2019-11-10 }}</ref> == Гликолиз == [[Гликолиз]] — бұл [[глюкоза]] молекуласының [[пируват]] деп аталатын екі 3-көміртекті молекулаларға бөлінуі нәтижесінде энергия шығарылатын реакциялар тізбегі. [[Гликолиз]] [[жасушалық тыныс алу]]дың бірінші сатысы болып табылады және оттегіні қажет етпейді. Бұл процесс жасуша [[цитозол]]ында жүзеге асады және күрделі он сатыдан тұрады. Процесстің негізгі кезеңінде [[энергия]]ны жұту үшін екі [[АТФ]] молекуласы жұмсалып, екі [[фосфат]] тобы [[глюкоза]]ға қосылады. Жоғары тұрақсыздық нәтижесінде молекула бөлініп, екі 3-көміртекті [[пируват]] молекулалары түзіледі. [[Гликолиз]] барысында қосымша өнімдер: төрт [[АТФ]] және екі [[НАДН]] молекулалары шығарылады. <ref>[https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/glycolysis/a/glycolysis/ Гликолиз] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200813061207/https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/glycolysis/a/glycolysis |date=2020-08-13 }}</ref> [[File:Shema Glicozida.png|thumb|[[Гликолиз]] схемасы]] == Лимон қышқылының айналымы == Бұл процесс тағы [[Кребс циклі|Кребс айналымы]] деп аталады. [[Гликолиз]]ге қарағанда, оттегіні қажет етеді. Сол себепті [[аэробты]] тыныс алуға жатқызылады және [[цитозол]]да емес, [[митохондрия]]да орын алады. Екі [[пируват]] молекуласы Кребс айналымына енер алдында, ең алдымен, тотығудан өтіп, бір [[Көміртегі|көмірте]]<nowiki/>гі [[атом]]ынан айырылу нәтижесінде [[ацетил-CoA]] молекуласына айналады. Сонымен қатар, электрондарды тасымалдайтын [[НАД]] [[НАДН]]-ға дейін қалпына келеді. Осындай дайындықтан кейін [[ацетил-CoA]] Кребс айналымына енеді және бірнеше рет тотығу процессінен өтіп, [[көміртек диоксиді]] бөлінеді. Әрбір [[пируват]] молекуласы үшін айналым екі рет жүзеге асады. Жалпы, екі Кребс айналымы барысында 4 СО<sub>2</sub> молекуласы, 6 [[НАДН]], 2 [[ФАД]]Н<sub>2</sub>, 2 АТФ түзіледі. <ref>[https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/pyruvate-oxidation-and-the-citric-acid-cycle/v/krebs-citric-acid-cycle/ Кребс айналымы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304070055/https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/pyruvate-oxidation-and-the-citric-acid-cycle/v/krebs-citric-acid-cycle |date=2021-03-04 }}</ref> [[File:Citric acid cycle with aconitate 2 ru.svg|thumb|Лимон қышқылының айналымы]] == Тотыға фосфорлану == [[Тотыға фосфорлану]] екі негізгі құрылымнан тұрады: [[электрон тасымалдау тізбегі]] және [[хемиосмос]]. Кребс айналымы секілді, осы процесте оттегі талап етіледі. [[Электрон тасымалдау тізбегі]] көптеген [[Ақуыз|нәруыз]] және [[органикалық молекулалар]]дан тұрады. Осы тізбекке [[гликолиз]] бен [[Кребс айналымы]] кезінде түзілген [[НАДН]] және [[ФАД]]Н<sub>2</sub> жақындап, жинаған [[электрон]]дарды тасымалдау арқылы энергия жоғарылап, [[протондар]] [[митохондрия]]ның [[матрикс]]ынан [[мембранааралық кеңістік]]ке жиналуы нәтижесінде [[элетрохимиялық градиент]] түзіледі. [[Градиент]] орнағаннан кейін [[протон]]дар мен [[электрон]]дар [[оттек|оттегімен]] әрекеттесу нәтижесінде су молекулалары түзіледі. Ал [[хемиосмос]] барысында [[электрон]]дардан алынған [[энергия]] [[АТФ-синтаза]]ның жұмысына жұмсалып, [[АТФ]] молекулалары өндіріледі. <ref>[https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/oxidative-phosphorylation/a/oxidative-phosphorylation-etc/ Тотыға фосфарлану] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305123439/https://ru.khanacademy.org/science/biology/cellular-respiration-and-fermentation/oxidative-phosphorylation/a/oxidative-phosphorylation-etc |date=2021-03-05 }}</ref>Қорытындылай келе, [[гликолиз]], [[лимон қышқылының айналымы]], [[тотыға фосфорлану]] процесстерінің барлығын қосып есептегенде 36-38 [[АТФ]] молекулалары алынады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://melimde.com/elektron-tasimali-men-totifa-fosforlanu.html/ Электрон тасымалы мен тотыға фосфарлану] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201031014550/https://melimde.com/elektron-tasimali-men-totifa-fosforlanu.html |date=2020-10-31 }} * [https://bykm.ru/kk/razrabotki/himicheskaya-reakciya-fotosinteza-sintez-regeneraciya-atf/ Фотосинтез бен АТФ синтезі]{{Deadlink|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://kk.julinse.com/анаэробтық-метаболизм-және-аэробты/ Аэробты және анаэробты метаболизм] [[Санат:Биология]] [[Санат:Білім]] cpkdnlgt6ilnsv8493khy9ae4mo6vhg 0 655078 3603537 3595176 2026-05-12T00:14:57Z Айдос Қаракөз 179976 3603537 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі= Амал Аламуддин |Сурет=Press Conference by Mohamed Nasheed's International Lawyers (20701485813).jpg |Толық есімі=Амал Аламуддин |Туған күні=3.02.1978 |Әкесі=Рамзи Аламуддин |Анасы=Бария Аламуддин |Жұбайы=Джордж Клуни(2014ж.) |Ұлты= |Балалары=2|Мансабы=Адвокат, құқық қорғаушы}} '''Амал Клуни''' ({{Lang-ar|'''أمل ʾamal'''}}, «[[үміт]]» дегенді білдіреді.3 ақпан 1978) — Ливанда туылған, Doughty Street Chambers<ref>http://people.com/movies/amals-big-40-george-clooney-celebrates-wifes-birthday-on-24-hour-getaway/</ref> палатасындағы британдық [[адвокат]].Клуни ағылшын, француз және араб тілдерін жетік біледі.<ref>https://www.vanityfair.com/style/2017/03/amal-clooney-international-human-rights-lawyer-job-explained</ref> Ол кино актері және режиссер Джордж Клуниға тұрмысқа шыққан. == Өмірбаяны == Амал Аламуддин [[Ливан|Ливанда]] 1978 жылы 3 ақпанда дүниеге келген. Оның отбасы Ливаннан Амалдың екі жасында,<ref>https://www.washingtonpost.com/opinions/2020/06/12/amal-clooney-test-democracy-philippines/</ref> Ливандағы Азамат соғысы кезінде кетіп, Джеррардс Кросқа- Букингемширге қоныстанды.Оның әкесі- Рамзи Аламуддин Бейрут университетінде<ref>http://www.abcnews.go.com/Entertainment/things-george-clooneys-lady-friend-amal-alamuddin/story?id=22960268</ref> профессор ретінде сабақ берген. Оның анасы Бария (Микнас есімі) "Аль-Хаят" басылымында бас редактор болып жұмыс істеген. Аламуддинның үш бауыры бар: әкесінің бірінші некесінен- екі ағасы және бір әпкесі. == Жеке өмірi == Ол 2014 жылдың 28 сәуірінде [[актер]] [[Джордж Клуни]]ға үйленді.Олар алғаш рет,2013 жылдың шілдесінде ортақ досы арқылы танысты.<ref>https://www.independent.co.uk/news/people/news/george-clooney-to-marry-his-british-lawyer-girlfriend-amal-alamuddin-9294602.html</ref> 2014 жылы 7 тамызда ерлі-зайыптылар Лондондағы Кенсингтон мен Челси корольдік округінде неке лицензияларын алды және 2014 жылдың 27 қыркүйегінде [[Венеция]] қалалық ғимаратында (Ca 'Farsetti-де) үйленді. 2017 жылдың ақпанында CBS-шоуы Клуни жүкті болғандығы туралы хабарлады.<ref>https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-38926056</ref> 2017 жылы маусым айында ол егіздерді дүниеге әкелді.<ref>https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/10793797/George-Clooney-engaged-to-high-flying-British-lawyer.html</ref> [[Сурет:Cannes 2016 14.jpg|thumb|Амал Аламуддин жолдасы Джордж Клунимен]] == Білімi == Клуни Букингемширдің Литтл Шалфонт қаласында орналасқан, Доктор Чаллонердің [[Орта мектеп|орта мектебінде]] оқыды. Содан кейін, ол Оксфордтағы Сент-Хью колледжінде оқып көрме және Шригли [[Сыйлық|сыйлығын]] алды. 2000 жылы Аламуддин [[құқықтану]] мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін бітірді. <ref>https://www.theguardian.com/world/2014/nov/06/amal-clooney-egypt-journalist-mohamed-fahmy</ref> 2001 жылы ол [[Нью-Йорк]] университетінің [[заң]] мектебіне LLM дәрежесіне оқуға түсті. Нью-Йоркте жүргенде бір [[семестр]] ол Сония Сотомайордың кеңсесінде жұмыс істеді,содан кейін [[АҚШ|АҚШ-тың]] екінші айналым бойынша апелляциялық сотының судьясы болды. == Мансабы == Клунидың Америка Құрама Штаттарында және Ұлыбританияда [[заңгер]] біліктігі бар.Ол 2002 жылы Нью-Йорктегі және 2010 жылы Англия мен Уэльстегі адвокаттар алқасына қабылданды. Сонымен қатар,Халықаралық әділет соты мен Халықаралық қылмыстық соттарында [[Тәжірибе|тәжірибеден]] өткен. ==Нью Йорк== Клуни [[Нью-Йорк|Нью-Йорктегі]] Sullivan&Cromwell қылмыстық қорғаныс және тергеу тобының құрамында үш жыл бойы жұмыс істеді.Оның клиенттері: Энрон мен Артур Андерсен. === Гаага === 2004 жылы, Амал Халықаралық сотта<ref>https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/amal-alamuddins-caseload-why-the-future-mrs-george-clooney-isnt-about-to-give-up-her-day-job-as-a-human-rights-lawyer-9680615.html</ref> хатшы болып жұмыс істеді. Ол Ресейдің [[Төреші|төрешісі]]- Владлен С. Верещетиннің, Египеттің төрешісі- Набил Эл-Арабидің және Ұлыбританияның уақытша төрешісі- сэр Франклин Берманның басшылығымен хатшы болып жұмыс істеді. Кейін, ол Гаагада [[БҰҰ|БҰҰ-ның]] [[Ливан]] бойынша арнайы [[Трибунал|трибуналының]] және [[Югославия]] бойынша Халықаралық трибуналының [[прокуратура|прокуратурасында]] қызмет еткен. ===Лондон=== Клуни [[Ұлыбритания|Ұлыбританияға]] 2010 жылы оралды, ол Лондонда (Bar of England & Wales, Inner Temple ) Doughty Street Chambers-те адвокат болды. 2013 жылы ол Біріккен Ұлттар Ұйымының бірқатар комиссия құрамына тағайындалды,соның ішінде [[Сирия]] бойынша арнайы [[елші]] Кофи Аннанның кеңесшісі ретінде тағайындалды. [[File:Amal Alamuddin Cannes 2016.jpg|thumb|Амал Аламуддин,2016 жылы]] Клуни Камбоджа мемлекетінің,Ливияның барлау қызметінің бұрынғы басшысы Абдалла Аль Сенуссидің,Юлия Тимошенконың және Джулиан Ассанждың атынан шыққан атышулы істерге қатысқан және Бахрейн тәуелсіз комиссиясына байланысты кеңесші болған. =Марапаттары= Ол 2015 жылы Барбара Уолтерстің ең сүйкімді адамы ретінде таңдалды. 2020 жылы 19 қарашада ол [[Журналист|Журналистерді]] қорғау комитеті Гвен Ифиллдің<ref>https://www.ibanet.org/IBAHRISecretariat.aspx</ref> баспасөз бостандығы сыйлығын алды, ол жыл сайын баспасөз бостандығы жолында ерекше және тұрақты жетістік көрсеткен адамға беріледі. =Шығармалары мен жарияланымдары= *Аламуддин, Амал (2010). «II. Сот басталар алдында ; 6. Дәлелдер жинағы». Ханда Карим А. А .; Буйсман, Каролайн; Госнелл, Кристофер (ред.) Халықаралық қылмыстық сот ісіндегі дәлелдемелер қағидалары. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы. 231–305 бб. ISBN 978-0-19-958892-3. OCLC 663822377 <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/OCLC_(identifier)</ref> *Аламуддин, Амал; Уэбб, Филиппа (15 қараша 2010). «ICC Жарғысының 8-бабы бойынша әскери қылмыстарға құзыретті кеңейту». Халықаралық қылмыстық сот журналы. 8 (5): 1219–1243. doi: 10.1093 / jicj / mqq066. ISSN 1478-1387. OCLC<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/OCLC_(identifier)</ref> 775833494. *Аламуддин, Амал (сәуір 2012). «Ливия Сайф әл-слам Каддафини Гаагаға беруі керек пе?»<ref>https://web.archive.org/web/20150923220120/http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/mizaan-newsletter-23rd-april-final1.pdf</ref> Mizaan: Ливиядағы әділет адвокаттарының ақпараттық бюллетені (1). Архивтелген түпнұсқадан (PDF) 23 қыркүйек 2015 ж. 28 қыркүйек 2014 ж. *Аламуддин, Амал (10 желтоқсан 2012). «Сирия ICC-ге барады ма?»<ref>http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/mizaan-newsletter-23rd-april-final1.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923220120/http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/mizaan-newsletter-23rd-april-final1.pdf |date=2015-09-23 }}</ref> (PDF). Заңгер. Архивтелген түпнұсқадан 3 маусым 2016 ж. 28 қыркүйек 2014 ж. *Аламуддин, Амал; Хардман, Надия (2014 ж. Ақпан). «Заң мен саясатты бөлу: Египеттегі судьялар мен прокурорлардың тәуелсіздігіне қатысты мәселелер». Халықаралық Адвокаттар Ассоциациясы Адам құқығы институтының (IBAHRI) есебі, Ашық қоғам қорлары Араб аймақтық кеңсесі қолдады PDF<ref>https://web.archive.org/web/20160603051433/http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/will_syria_go_to_the_ICC.pdf</ref> *Аламуддин, Амал (2014). «Халықаралық Қылмыстық Сотта істерді бастау және тоқтату кезіндегі Қауіпсіздік Кеңесінің рөлі: қағидат және практика мәселелері». Зидарда, Андражда; Беку, Олимпия (ред.) Халықаралық қылмыстық соттың заманауи қиындықтары.Лондон: Британдық халықаралық және салыстырмалы құқық институты. 103-130 бет. ISBN 978-1-90522-151-6. OCLC 871319445.<ref>http://www.ibanet.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=B30A63AE-8066-4B49-8758-C1684BE5E9B9 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808095142/http://www.ibanet.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=b30a63ae-8066-4b49-8758-c1684be5e9b9 |date=2016-08-08 }}</ref> *Аламуддин, Амал; Бонини, Анна (2014). «4-тарау: БҰҰ-да Харириге жасалған қастандықты тергеу; БҰҰ-ның тергеу комиссиясы мен Ливанның арнайы трибуналы арасындағы байланыс: қағидат және практика мәселелері». Аламуддин, Амал; Джурди, Нидал Набил; Толберт, Дэвид (ред.) Ливанға арналған арнайы трибунал: заң және практика.Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы. 50-72 бет. ISBN 978-0-19-968745-9. OCLC<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/OCLC_(identifier)</ref> 861207456. *Клуни, Амал (18 тамыз 2014). «Әділетсіз соттың анатомиясы». Huffington Post. *Клуни, Амал (30 сәуір 2015). «Мохамед Нашидті босатыңыз - жазықсыз адам және Мальдивтің үлкен үміті». The Guardian<ref>https://web.archive.org/web/20160603051433/http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/will_syria_go_to_the_ICC.pdf</ref> *Клуни, Амал (14 қазан 2015). «Мальдивтер репрессиядан бас тартты, өйткені әлем президент Нашидті босатуға шақырады» Huffington Post.<ref>https://web.archive.org/web/20160603051433/http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/will_syria_go_to_the_ICC.pdf</ref> *Клуни, Амал; Уэбб, Филиппа (2020). Халықаралық құқықтағы әділ сот талқылауына құқық. Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы. ISBN 978-0-198-80839-8. OCLC<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/OCLC_(identifier)</ref> 994411014. (алдағы ақпан 2021) =Сілтемелер= * https://en.wikipedia.org/wiki/Amal_Clooney#cite_ref-VanityFair_2-0 * https://www.ibtimes.com/george-clooney-girlfriend-revealed-who-amal-alamuddin-6-fast-facts-about-actors-new-love-photos * https://www.chicagotribune.com/entertainment/ct-ent-george-clooney-iraqi-refugee-hazim-avdal-20180212-story.html =Дереккөздер= {{дереккөздер|2}} [[Санат:Актёрлер]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Амал Аламуддин]] klxdsnvr3szhjrgf8uvf9f67nkxve0b 3603614 3603537 2026-05-12T01:35:48Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595176 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі= Амал Аламуддин |Сурет=Press Conference by Mohamed Nasheed's International Lawyers (20701485813).jpg |Толық есімі=Амал Аламуддин |Туған күні=3.02.1978 |Әкесі=Рамзи Аламуддин |Анасы=Бария Аламуддин |Жұбайы=Джордж Клуни(2014ж.) |Ұлты= |Балалары=2|Мансабы=Адвокат, құқық қорғаушы}} '''Амал Клуни''' ({{Lang-ar|'''أمل ʾamal'''}}, «[[үміт]]» дегенді білдіреді. 3 ақпан 1978) — Ливанда туылған, Doughty Street Chambers<ref>http://people.com/movies/amals-big-40-george-clooney-celebrates-wifes-birthday-on-24-hour-getaway/</ref> палатасындағы британдық [[адвокат]]. Клуни ағылшын, француз және араб тілдерін жетік біледі.<ref>https://www.vanityfair.com/style/2017/03/amal-clooney-international-human-rights-lawyer-job-explained</ref> Ол кино актері және режиссер Джордж Клуниға тұрмысқа шыққан. == Өмірбаяны == Амал Аламуддин [[Ливан|Ливанда]] 1978 жылы 3 ақпанда дүниеге келген. Оның отбасы Ливаннан Амалдың екі жасында,<ref>https://www.washingtonpost.com/opinions/2020/06/12/amal-clooney-test-democracy-philippines/</ref> Ливандағы Азамат соғысы кезінде кетіп, Джеррардс Кросқа- Букингемширге қоныстанды. Оның әкесі- Рамзи Аламуддин Бейрут университетінде<ref>http://www.abcnews.go.com/Entertainment/things-george-clooneys-lady-friend-amal-alamuddin/story?id=22960268</ref> профессор ретінде сабақ берген. Оның анасы Бария (Микнас есімі) "Аль-Хаят" басылымында бас редактор болып жұмыс істеген. Аламуддинның үш бауыры бар: әкесінің бірінші некесінен- екі ағасы және бір әпкесі. == Жеке өмірi == Ол 2014 жылдың 28 сәуірінде [[актер]] [[Джордж Клуни]]ға үйленді. Олар алғаш рет, 2013 жылдың шілдесінде ортақ досы арқылы танысты.<ref>https://www.independent.co.uk/news/people/news/george-clooney-to-marry-his-british-lawyer-girlfriend-amal-alamuddin-9294602.html</ref> 2014 жылы 7 тамызда ерлі-зайыптылар Лондондағы Кенсингтон мен Челси корольдік округінде неке лицензияларын алды және 2014 жылдың 27 қыркүйегінде [[Венеция]] қалалық ғимаратында (Ca 'Farsetti-де) үйленді. 2017 жылдың ақпанында CBS-шоуы Клуни жүкті болғандығы туралы хабарлады.<ref>https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-38926056</ref> 2017 жылы маусым айында ол егіздерді дүниеге әкелді.<ref>https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/10793797/George-Clooney-engaged-to-high-flying-British-lawyer.html</ref> [[Сурет:Cannes 2016 14.jpg|thumb|Амал Аламуддин жолдасы Джордж Клунимен]] == Білімi == Клуни Букингемширдің Литтл Шалфонт қаласында орналасқан, Доктор Чаллонердің [[Орта мектеп|орта мектебінде]] оқыды. Содан кейін, ол Оксфордтағы Сент-Хью колледжінде оқып көрме және Шригли [[Сыйлық|сыйлығын]] алды. 2000 жылы Аламуддин [[құқықтану]] мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін бітірді. <ref>https://www.theguardian.com/world/2014/nov/06/amal-clooney-egypt-journalist-mohamed-fahmy</ref> 2001 жылы ол [[Нью-Йорк]] университетінің [[заң]] мектебіне LLM дәрежесіне оқуға түсті. Нью-Йоркте жүргенде бір [[семестр]] ол Сония Сотомайордың кеңсесінде жұмыс істеді, содан кейін [[АҚШ|АҚШ-тың]] екінші айналым бойынша апелляциялық сотының судьясы болды. == Мансабы == Клунидың Америка Құрама Штаттарында және Ұлыбританияда [[заңгер]] біліктігі бар. Ол 2002 жылы Нью-Йорктегі және 2010 жылы Англия мен Уэльстегі адвокаттар алқасына қабылданды. Сонымен қатар, Халықаралық әділет соты мен Халықаралық қылмыстық соттарында [[Тәжірибе|тәжірибеден]] өткен. ==Нью Йорк== Клуни [[Нью-Йорк|Нью-Йорктегі]] Sullivan&Cromwell қылмыстық қорғаныс және тергеу тобының құрамында үш жыл бойы жұмыс істеді. Оның клиенттері: Энрон мен Артур Андерсен. === Гаага === 2004 жылы, Амал Халықаралық сотта<ref>https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/amal-alamuddins-caseload-why-the-future-mrs-george-clooney-isnt-about-to-give-up-her-day-job-as-a-human-rights-lawyer-9680615.html</ref> хатшы болып жұмыс істеді. Ол Ресейдің [[Төреші|төрешісі]]- Владлен С. Верещетиннің, Египеттің төрешісі- Набил Эл-Арабидің және Ұлыбританияның уақытша төрешісі- сэр Франклин Берманның басшылығымен хатшы болып жұмыс істеді. Кейін, ол Гаагада [[БҰҰ|БҰҰ-ның]] [[Ливан]] бойынша арнайы [[Трибунал|трибуналының]] және [[Югославия]] бойынша Халықаралық трибуналының [[прокуратура|прокуратурасында]] қызмет еткен. ===Лондон=== Клуни [[Ұлыбритания|Ұлыбританияға]] 2010 жылы оралды, ол Лондонда (Bar of England & Wales, Inner Temple ) Doughty Street Chambers-те адвокат болды. 2013 жылы ол Біріккен Ұлттар Ұйымының бірқатар комиссия құрамына тағайындалды, соның ішінде [[Сирия]] бойынша арнайы [[елші]] Кофи Аннанның кеңесшісі ретінде тағайындалды. [[File:Amal Alamuddin Cannes 2016.jpg|thumb|Амал Аламуддин,2016 жылы]] Клуни Камбоджа мемлекетінің, Ливияның барлау қызметінің бұрынғы басшысы Абдалла Аль Сенуссидің, Юлия Тимошенконың және Джулиан Ассанждың атынан шыққан атышулы істерге қатысқан және Бахрейн тәуелсіз комиссиясына байланысты кеңесші болған. =Марапаттары= Ол 2015 жылы Барбара Уолтерстің ең сүйкімді адамы ретінде таңдалды. 2020 жылы 19 қарашада ол [[Журналист|Журналистерді]] қорғау комитеті Гвен Ифиллдің<ref>https://www.ibanet.org/IBAHRISecretariat.aspx</ref> баспасөз бостандығы сыйлығын алды, ол жыл сайын баспасөз бостандығы жолында ерекше және тұрақты жетістік көрсеткен адамға беріледі. =Шығармалары мен жарияланымдары= *Аламуддин, Амал (2010). «II. Сот басталар алдында ; 6. Дәлелдер жинағы». Ханда Карим А. А .; Буйсман, Каролайн; Госнелл, Кристофер (ред.) Халықаралық қылмыстық сот ісіндегі дәлелдемелер қағидалары. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы. 231–305 бб. ISBN 978-0-19-958892-3. OCLC 663822377 <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/OCLC_(identifier)</ref> *Аламуддин, Амал; Уэбб, Филиппа (15 қараша 2010). «ICC Жарғысының 8-бабы бойынша әскери қылмыстарға құзыретті кеңейту». Халықаралық қылмыстық сот журналы. 8 (5): 1219–1243. doi: 10.1093 / jicj / mqq066. ISSN 1478-1387. OCLC<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/OCLC_(identifier)</ref> 775833494. *Аламуддин, Амал (сәуір 2012). «Ливия Сайф әл-слам Каддафини Гаагаға беруі керек пе?»<ref>https://web.archive.org/web/20150923220120/http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/mizaan-newsletter-23rd-april-final1.pdf</ref> Mizaan: Ливиядағы әділет адвокаттарының ақпараттық бюллетені (1). Архивтелген түпнұсқадан (PDF) 23 қыркүйек 2015 ж. 28 қыркүйек 2014 ж. *Аламуддин, Амал (10 желтоқсан 2012). «Сирия ICC-ге барады ма?»<ref>http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/mizaan-newsletter-23rd-april-final1.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923220120/http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/mizaan-newsletter-23rd-april-final1.pdf |date=2015-09-23 }}</ref> (PDF). Заңгер. Архивтелген түпнұсқадан 3 маусым 2016 ж. 28 қыркүйек 2014 ж. *Аламуддин, Амал; Хардман, Надия (2014 ж. Ақпан). «Заң мен саясатты бөлу: Египеттегі судьялар мен прокурорлардың тәуелсіздігіне қатысты мәселелер». Халықаралық Адвокаттар Ассоциациясы Адам құқығы институтының (IBAHRI) есебі, Ашық қоғам қорлары Араб аймақтық кеңсесі қолдады PDF<ref>https://web.archive.org/web/20160603051433/http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/will_syria_go_to_the_ICC.pdf</ref> *Аламуддин, Амал (2014). «Халықаралық Қылмыстық Сотта істерді бастау және тоқтату кезіндегі Қауіпсіздік Кеңесінің рөлі: қағидат және практика мәселелері». Зидарда, Андражда; Беку, Олимпия (ред.) Халықаралық қылмыстық соттың заманауи қиындықтары. Лондон: Британдық халықаралық және салыстырмалы құқық институты. 103-130 бет. ISBN 978-1-90522-151-6. OCLC 871319445.<ref>http://www.ibanet.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=B30A63AE-8066-4B49-8758-C1684BE5E9B9 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808095142/http://www.ibanet.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=b30a63ae-8066-4b49-8758-c1684be5e9b9 |date=2016-08-08 }}</ref> *Аламуддин, Амал; Бонини, Анна (2014). «4-тарау: БҰҰ-да Харириге жасалған қастандықты тергеу; БҰҰ-ның тергеу комиссиясы мен Ливанның арнайы трибуналы арасындағы байланыс: қағидат және практика мәселелері». Аламуддин, Амал; Джурди, Нидал Набил; Толберт, Дэвид (ред.) Ливанға арналған арнайы трибунал: заң және практика. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы. 50-72 бет. ISBN 978-0-19-968745-9. OCLC<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/OCLC_(identifier)</ref> 861207456. *Клуни, Амал (18 тамыз 2014). «Әділетсіз соттың анатомиясы». Huffington Post. *Клуни, Амал (30 сәуір 2015). «Мохамед Нашидті босатыңыз - жазықсыз адам және Мальдивтің үлкен үміті». The Guardian<ref>https://web.archive.org/web/20160603051433/http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/will_syria_go_to_the_ICC.pdf</ref> *Клуни, Амал (14 қазан 2015). «Мальдивтер репрессиядан бас тартты, өйткені әлем президент Нашидті босатуға шақырады» Huffington Post.<ref>https://web.archive.org/web/20160603051433/http://www.doughtystreet.co.uk/documents/uploaded-documents/will_syria_go_to_the_ICC.pdf</ref> *Клуни, Амал; Уэбб, Филиппа (2020). Халықаралық құқықтағы әділ сот талқылауына құқық. Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы. ISBN 978-0-198-80839-8. OCLC<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/OCLC_(identifier)</ref> 994411014. (алдағы ақпан 2021) =Сілтемелер= * https://en.wikipedia.org/wiki/Amal_Clooney#cite_ref-VanityFair_2-0 * https://www.ibtimes.com/george-clooney-girlfriend-revealed-who-amal-alamuddin-6-fast-facts-about-actors-new-love-photos * https://www.chicagotribune.com/entertainment/ct-ent-george-clooney-iraqi-refugee-hazim-avdal-20180212-story.html =Дереккөздер= {{дереккөздер|2}} [[Санат:Актёрлер]] [[Санат:АҚШ актерлері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Амал Аламуддин]] 4cgeh6u5m33tl46dbqg7y1o9w9vt1cu 0 657980 3603529 3601391 2026-05-11T23:56:45Z Айдос Қаракөз 179976 3603529 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға|Есімі=Нұрғожинова Алтыншаш Өскенбайқызы|Туған күні=1924|Қайтыс болған күні=02.10.1944|Туған жері=Мәскеу қаласы|Қайтыс болған жері=Польшадағы Краков воеводствосының Лугмян ауданындағы «Гуто-Полянск»|Ұлты=Қазақ|Мансабы=Гвардия лейтенанты}} Гвардия лейтенанты Алтыншаш Өскенбайқызы Нұрғожинова [[1924]] жылы [[Мәскеу]] қаласында дүниеге келген.1941 жылдың тамызынан Қызыл армия қатарында. Әскерге Мәскеу қаласының Сталин аудандық әскери комисариаты арқылы шақырылған. Комсомол ұйымдастырушыларының алты айлық курсын тәмамдаған соң Орталық, [[Воронеж]] және [[Украина]] майдандарында жаумен шайқасқан<ref>Канапьянов,Б.(2007). Звали ее Алтыншаш. Педагогический журнал "Коллеги". http://collegy.ucoz.ru/publ/7-1-0-355</ref>. == Майдандағы қызметі == Алғаш 8-гвардиялық дивизияның бiрiншi батальонының [[комсорг]]ы болады. 1942 жылғы желтоқсанда жараланып,госпитальға түседi. Госпитальдан шыққаннан кейiн бiрiншi танк армиясының 24-іншi жеке механикаландырылған құрамының санитарлық бөлiмiнде медбике болып iстейдi.1943 жылғы қарашада қайтадан жараланады. Ауыр жарақаттан жазылып шығысымен 1944 жылдың наурызында 237-атқыштар дивизиясының 835-атқыштар полкiнiң бiрiншi батальонына комсорг болып барады.Ең ақырында 1944 жылғы шiлдеде 70-атқыштар дивизиясының 207-атқыштар полкiнiң екiншi батальонына комсорг болады.[[1944]] жылғы 2 қазанда қаза тапты.[[Польша]]дағы Краков воеводствосының Лугмян ауданындағы «Гуто-Полянск» елдi мекенiнiң терiстiк-батыс жағына жерлендi.Өлгеннен кейiн «[[Қызыл Жұлдыз» орденi]]мен марапатталды<ref>Қаһарман қыз Алтыншаш немесе ақын аузынан естiген аңыз.Ана тілі. 1 Мамыр, 2014.http://anatili.kazgazeta.kz/news/19508</ref>. == Майдандағы ерлігі == 1944 ж дивизиялық «[[Патриот Родины]]» газетiнде «Фашистiң екi танкiсiнiң күлiн көкке ұшырған комсомолка Алтыншаш Нұрғожинованың рухына» атты өлең жарияланған.Оның авторы – Одесса университетінің профессоры [[Михаил Левченко]]. Өзі былай деп жазады:"Ол кезде мен «Патриот Родины» газетінің қатардағы қызметкері едім.Майданда материал жинап жүріп,бір топ солдаттармен және офицерлермен бірге неміс фашистерінің қоршауында қалып қойдым. Меніңше, бұл Катовице маңында болса керек. Жағдай тым қиын еді.Кенет жауынгерлердің арасынан қаршадай бір қазақ қызы шыға келді де, қорғаныс ұйымдастырып, алға ұмтылды.Гранатамен жаудың бір танкісін отқа орады. Орнынан тұрып,«алға» деп ілгері ұмтылғанда, тасадан екінші темір тажал шыға келгені ғой. Әлгі қыз әй-шайға қарамастан, соған қарсы ұмтылды.Өзі де мерт болды. Жолдастарына да жол ашты.Ол осы батальонның комсоргі Алтыншаш Нұрғожинова екен. Өлгеннен кейін оны Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынды". Алайда,Алтыншаш Нұрғожиноваға "[[Кеңес Одағының Батыры]]" атағы берілмеді.<ref>Өзіміз емес, өзгелер білген батыр офицер қыз – Алтыншаш Нұрғожинова. Алаш айнасы. 26.07.2010. https://alashainasy.kz/society/ozmz-emes-ozgeler-blgen-batyir-ofitser-kyiz--altyinshash-nurgojinova-9510/{{Deadlink|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Ұлы Отан соғысы]] [[Санат:Соғыс ардагерлері]] [[Санат:1924 жылы туғандар]] [[Санат:1944 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Соғыста қайтыс болғандар]] dfv4f0xu03rdrzd41hjd11d4dynqtd1 3603622 3603529 2026-05-12T01:36:12Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3581810 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға|Есімі=Нұрғожинова Алтыншаш Өскенбайқызы|Туған күні=1924|Қайтыс болған күні=02.10.1944|Туған жері=Мәскеу қаласы|Қайтыс болған жері=Польшадағы Краков воеводствосының Лугмян ауданындағы «Гуто-Полянск»|Ұлты=Қазақ|Мансабы=Гвардия лейтенанты}} Гвардия лейтенанты Алтыншаш Өскенбайқызы Нұрғожинова [[1924]] жылы [[Мәскеу]] қаласында дүниеге келген. 1941 жылдың тамызынан Қызыл армия қатарында. Әскерге Мәскеу қаласының Сталин аудандық әскери комисариаты арқылы шақырылған. Комсомол ұйымдастырушыларының алты айлық курсын тәмамдаған соң Орталық, [[Воронеж]] және [[Украина]] майдандарында жаумен шайқасқан<ref>Канапьянов, Б. (2007). Звали ее Алтыншаш. Педагогический журнал "Коллеги". http://collegy.ucoz.ru/publ/7-1-0-355</ref>. == Майдандағы қызметі == Алғаш 8-гвардиялық дивизияның бiрiншi батальонының [[комсорг]]ы болады. 1942 жылғы желтоқсанда жараланып, госпитальға түседi. Госпитальдан шыққаннан кейiн бiрiншi танк армиясының 24-іншi жеке механикаландырылған құрамының санитарлық бөлiмiнде медбике болып iстейдi. 1943 жылғы қарашада қайтадан жараланады. Ауыр жарақаттан жазылып шығысымен 1944 жылдың наурызында 237-атқыштар дивизиясының 835-атқыштар полкiнiң бiрiншi батальонына комсорг болып барады. Ең ақырында 1944 жылғы шiлдеде 70-атқыштар дивизиясының 207-атқыштар полкiнiң екiншi батальонына комсорг болады. [[1944]] жылғы 2 қазанда қаза тапты. [[Польша]]дағы Краков воеводствосының Лугмян ауданындағы «Гуто-Полянск» елдi мекенiнiң терiстiк-батыс жағына жерлендi. Өлгеннен кейiн «[[Қызыл Жұлдыз» орденi]]мен марапатталды<ref>Қаһарман қыз Алтыншаш немесе ақын аузынан естiген аңыз. Ана тілі. 1 Мамыр, 2014.http://anatili.kazgazeta.kz/news/19508</ref>. == Майдандағы ерлігі == 1944 ж дивизиялық «[[Патриот Родины]]» газетiнде «Фашистiң екi танкiсiнiң күлiн көкке ұшырған комсомолка Алтыншаш Нұрғожинованың рухына» атты өлең жарияланған. Оның авторы – Одесса университетінің профессоры [[Михаил Левченко]]. Өзі былай деп жазады: "Ол кезде мен «Патриот Родины» газетінің қатардағы қызметкері едім. Майданда материал жинап жүріп, бір топ солдаттармен және офицерлермен бірге неміс фашистерінің қоршауында қалып қойдым. Меніңше, бұл Катовице маңында болса керек. Жағдай тым қиын еді. Кенет жауынгерлердің арасынан қаршадай бір қазақ қызы шыға келді де, қорғаныс ұйымдастырып, алға ұмтылды. Гранатамен жаудың бір танкісін отқа орады. Орнынан тұрып, «алға» деп ілгері ұмтылғанда, тасадан екінші темір тажал шыға келгені ғой. Әлгі қыз әй-шайға қарамастан, соған қарсы ұмтылды. Өзі де мерт болды. Жолдастарына да жол ашты. Ол осы батальонның комсоргі Алтыншаш Нұрғожинова екен. Өлгеннен кейін оны Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынды". Алайда, Алтыншаш Нұрғожиноваға "[[Кеңес Одағының Батыры]]" атағы берілмеді. <ref>Өзіміз емес, өзгелер білген батыр офицер қыз – Алтыншаш Нұрғожинова. Алаш айнасы. 26.07.2010. https://alashainasy.kz/society/ozmz-emes-ozgeler-blgen-batyir-ofitser-kyiz--altyinshash-nurgojinova-9510/{{Deadlink|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Ұлы Отан соғысы]] [[Санат:Соғыс ардагерлері]] [[Санат:1924 жылы туғандар]] [[Санат:1944 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Соғыста қайтыс болғандар]] 8u7kfpnm48e16ptl04dv9vassxhyge0 0 659971 3603548 3590203 2026-05-12T00:39:20Z Айдос Қаракөз 179976 3603548 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[File:ColonialAfrica.png|thumb|Еуропалық отаршыл державалар бақылайтын Африканың аймақтары (Бельгия,[[Британ империясы|Британия]], Француз, Германия, Италия, Португалия және Испания империялары)]] '''Африканың бөлінуі''', сондай-ақ '''Африка үшін жарыс''' немесе '''Африка үшін күрес''' [[ағылшын тілі|ағыл.]] Scramble for Africa, [[француз тілі|фр.]] Partage de l'Afrique, [[португал тілі|порт.]] Partilha de África) — Африканың бөлінуі, сонымен қатар Африка үшін жарыс немесе Африка үшін күрес - бұл XIX ғасырдың ортасынан бастап [[бірінші дүниежүзілік соғыс]]тың басталуына дейін [[Еуропа]]дағы империалистік державалардың [[Африка]]да зерттеу және әскери операциялар жүргізу үшін қарқынды бәсекелестік кезеңі, сайып келгенде, отаршылдық аумақтарды басып алуға бағытталған. Еуропалық отарлаушылардың көптеген себептері болды. Соның ішінде бүкіл континентте қол жетімді құнды ресурстарға ұмтылу,ұлттық билікті нығайту,еуропалық державалар арасындағы шиеленіс, діни миссионерлік құлшыныс және Африка елдерінің ішкі саясаты. ХІХ ғасырдың соңғы ширегінде Африканы бөлу кезінде еуропалық империялар арасындағы саяси және экономикалық бәсекелестік. Еуропалықтарға оған байланысты тікелей соғыстардан аулақ болуға мүмкіндік берді<ref>R. Robinson, J. Gallagher and A. Denny, Africa and the Victorians, London, 1965, p. 175.</ref>. XIX ғасырдың кейінгі жылдарында әскери ықпал мен экономикалық үстемдік арқылы" бейресми империализмнен "отаршылдық империализмге алып келген тікелей басқаруға көшу болды<ref>Kevin Shillington, History of Africa. Revised second edition (New York: Macmillan Publishers Limited, 2005), 301.</ref>. == Тарихы == 1840 жылға қарай еуропалық державалар Африка жағалауында шағын сауда бекеттерін құрды,бірақ олар теңіз жағасында болуды жөн көріп, құрлықты саудаға сирек пайдаланды<ref>Thomas Pakenham, The Scramble for Africa: White Man’s Conquest of the Dark Continent from 1876 to 1912 (1991) ch 1</ref>. XIX ғасырдың ортасында еуропалық зерттеушілер Шығыс және Орталық Африканың аудандарын картаға түсірді. 1870 жылдары Батыс Еуропа мемлекеттері Африка континентінің он пайызын ғана бақылап отырды.Олардың барлық территориялары жағалауға жақын орналасқан.Ең маңызды иеліктер Португалияға тиесілі [[Ангола]] мен [[Мозамбик]] болды.[[Ұлыбритания]]ға тиесілі [[Кап колониясы]].[[Франция]] ұстаған [[Алжир]] болды.. Технологиялық жетістіктер еуропалықтардың сыртқы экспансиясына ықпал етті.Индустрияландыру көлік және байланыс саласында,әсіресе пароходтар, теміржолдар және телеграфтар түрінде қарқынды прогреске әкелді.Медициналық жетістіктер, әсіресе тропикалық ауруларға қарсы дәрі-дәрмектер де маңызды рөл атқарды.[[Хинин]]нің дамуы — [[безгек]]тің тиімді емі — еуропалықтар үшін тропиктің кең кеңістігін қол жетімді етті. 1872 жылы Ұлыбритания Португалияға тиесілі [[Делагоа]] шығанағының оңтүстік жартысына және 1823 жылы британдық капитан Оуэн мен [[кафр]] басшыларының бірі арасында жасалған келісімге сүйене отырып, іргелес аралдарға наразылық білдірді. Бірақ [[арбитраж]] судьяларға сайланған [[Мак-Магон]] 1875 жылы делагоаны португалдықтар үшін мойындады.Ұлыбритания Португалия үкіметін 1880 жылы [[Мапуту|Лоренс-Маркиш]]тегі келісім бойынша Делагоадан бас тартуға көндіре алды; бірақ Португалиядағы осы келісімнен туындаған тәртіпсіздіктер үкіметті одан бас тартуға мәжбүр етті<ref>https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Делагоа_или_Далагоа // https://ru.wikipedia.org/wiki Энциклопедический_словарь_Брокгауза_и_Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.</ref>. 1884 жылы [[Германдық империя]] Африканы бөлу үшін күреске кірісті.Ол Оранж өзенінен Португалия Анголасымен (Германияның Оңтүстік-Батыс Африка) шекарасына дейінгі территорияны [[протекторат]] деп жариялады. 1884 жылдың шілдесінде Германия Испания Гвинеясының солтүстік шекарасынан Калабарға дейінгі жағалауға протекторат жариялады және өзінің иеліктерін кеңейте бастады. Неміс Камерунын құрды,сонымен қатар Тогоға протекторат құрды. 1884-1885 жылдары Германияның Шығыс Африка компаниясы жергілікті тайпалармен келісім жасасып, Тана өзенінің сағасынан Гвардафуй мүйісіне дейінгі 1800 шақырымдық жағалаудың үстінен, оның ішінде Тананың төменгі ағысындағы Виту Сұлтанатының үстінен протекторатын жариялады.Ұлыбританияның бастамасымен осы территорияларды талап еткен тәуелді Занзибар сұлтаны наразылық білдірді, бірақ ол қабылданбады.Осыдан кейін Шығыс Африканың жағалауларының бөліктерін асығыс басып ала бастаған Императорлық британдық шығыс Африка компаниясы құрылды. Африканы отарлау ертерек болғанына қарамастан,ең күшті бәсекелестік жаңа империализм кезеңінде,әсіресе 1885 жылы Берлин конференциясының Бас заңы қабылданғаннан кейін дамыды. [[Оңтүстік Африка]]да 1880 жылдардың аяғынан бастап [[Сесил Родс|С.Родстың]] Британдық Оңтүстік Африка компаниясы [[Капа]]дан [[Каир]]ге теміржол салу идеясын алға тартқан кеңейтуді жүзеге асырды. 1888-1893 жылдары бұл рота [[Оңтүстік Родезия]] колониясын құра отырып, машона мен матабеле жерлерін жаулап алды; 1889 жылы [[Замбези өзені]]нің солтүстігі жаулап алынды, ол [[Солтүстік Родезия]] деп аталды. [[Португалия]]да [[Ангола]] мен [[Мозамбик]]ті біртұтас отарлық империяға біріктіру үшін Африка континентінің континентальды аймақтары арқылы үздіксіз отарлық иеліктердің «көпірін» құру жоспары болған,бірақ 1890 жылғы Британдық ультиматум Португалияны осы жобаны жүзеге асырудың келесі жоспарларынан бас тартуға мәжбүр етті. 1890 жылы Германия мен Ұлыбритания арасында осы екі державаның Африкадағы отарлық мүдделерін реттейтін Занзибар шарты жасалды. Британия-Бельгия келісім шартына сәйкес 1894 жылы 12 мамырда «Конго еркін мемлекеті» [[Ніл]]дің сол жағалауын [[Альберт көлі]]нен Фашодаға дейін алды, бірақ Франция мен Германияның қысымымен Франциямен 14 тамызда келісімге отырып,1894 жылы солтүстікке қарай [[Убанги]]-[[Мбому]] сызығымен шектелуге тура келді. 1890 жылы 5 тамызда Батыс Африкада британдық-француздық келісімнен айыру туралы келісім жасалды,бұл британдықтардың [[Нигерия]]дан солтүстікке қарай кеңеюіне шек қойды.[[Того]] шекарасы 1886 жылы 28 шілдеде және 1899 жылы 14 қарашада ағылшын-герман келісімдері және 1898 жылы 27 шілдеде француз-герман келісімімен белгіленді. Германияның Камеруннан шығысқа қарай ілгерілеуі 1893 жылы 15 қарашада ағылшын-неміс шартымен және 1894 жылы 4 ақпанда француз-герман келісімімен тоқтатылды. «Африка үшін күрестің» шарықтау шегі болып 1898 жылы Ұлыбритания мен Францияны соғыс қарсаңына алып келген Фашода оқиғасы саналады. ХІХ ғасырдың аяғында «қара құрлықты» ресурстар көзі деп санайтын жас Италия мемлекеті Африканың бөлінуіне қосылды.Ол әсіресе әлсіреп жатқан [[Осман империясы]]ның африкалық иеліктері мен әлсіз мұсылман сұлтандықтары орналасқан [[Сомали түбегі|Африка Мүйізі]]нің территориясын қызықтырды (қараңыз: [[Итальяндық Сомали]] мен [[Италияндық Ливия]]). 1902 жылға қарай еуропалық державалар Африканың 90% бақылауында болды.Сахараның оңтүстігінде Африкадан тәуелсіздігін итальяндықтардан қорғаған [[Либерия]] ([[АҚШ]] қамқорлығымен) және [[Эфиопия]] ғана тәуелсіздігін сақтап қалды. 1910 жылы Бельгия королі [[Леопольд II]] 1908 жылы [[Конго еркін мемлекеті]]н Бельгия мемлекетіне сатқаннан кейін,[[Ладо анклавы]] [[Англия-Египет Суданы]]на өтті. Африканың отарлық бөлінуі [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған жылы [[Англия]] [[Египет]]ті ресми түрде қосып алған кезде аяқталды. Екі жыл бұрын [[Марокко]] [[Фес келісімі]] бойынша бөлініп, ал Италия [[Италия-Түрк соғысы]] нәтижесінде [[Ливия]]ны бақылауға алды. 1914 жылға қарай бүкіл континентте [[Эфиопия]] мен [[Либерия]] ғана еуропалықтардың бақылауынан тәуелсіз болды. == Карталар == [[File:Colonial Africa 1800 map.png|thumb|Африка 1800 ж.]] [[File:Colonial Africa 1870 map.png|thumb|Африка 1870 ж.]] [[File:Colonial Africa 1900 map.png|thumb|Африка 1900 ж.]] [[File:Colonial Africa 1914 map.png|thumb|Африка 1914 ж.]] [[File:Colonial Africa 1923 map.png|thumb|Африка 1923 ж.]] [[File:Scramble-for-Africa-1880-1913.png|thumb|1880 және 1913 жылдардағы Африканы салыстыру]] == Метрополиядағы Африка колониялары (1900 жылғы жағдай бойынша) == <big>'''Бельгия'''</big> [[Еркін Конго мемлекеті]] (1908 жылдан бастап [[Бельгиялық Конго]], қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) <big>'''Франция'''</big> [[Алжир]] [[Тунис]] [[Марокко]] '''Француздық Батыс Африка''' [[Мавритания]] [[Сенегал]] [[Француз Суданы]] (қазіргі [[Мали]]) [[Гвинея]] [[Кот-д'Ивуар]] [[Нигер]] [[Жоғарғы Вольта]] (қазіргі [[Буркина-Фасо]]) [[Дагомея]] (қазіргі [[Бенин]]) '''Француз Экваторлық Африка''' [[Габон]] Орта [[Конго]] (қазіргі [[Конго Республикасы]]) [[Убанги-Шари]] (қазіргі [[Орталық Африка Республикасы]]) [[Чад]] Француз [[Сомали]]і (қазіргі [[Джибути]]) [[Мадагаскар]] [[Комор аралдары]] <big>'''Германия (1919 жылға дейін)'''</big> '''Германдық Шығыс Африка''' [[Руанда-Урунди]] (1919 жылдан бастап [[Бельгия]] мандаты, қазіргі [[Бурунди]] және [[Руанда]]) [[Танганьика]] (1919 жылдан бастап [[Британия]] мандаты, қазір [[Танзания]] бөлігі) '''Германияның Оңтүстік-Батыс Африка''' (1919 жылдан бастап [[Оңтүстік Африка Одағы]]ның мандаты, қазіргі [[Намибия]]) '''Германияның Батыс Африка''' Неміс [[Камерун]]ы (1919 жылдан бастап [[Франция]] мандаты, қазіргі [[Камерун]]) [[Тоголенд]] (1919 ж. [[Франция]] мен [[Ұлыбритания]] арасындағы бөліну, қазіргі [[Того]]) <big>'''Италия'''</big> '''Итальяндық Солтүстік Африка''' (1934 жылдан бастап Ливия) [[Триполитания]] [[Киренаика]] [[Феццан]] [[Эритрея]] Итальяндық [[Сомали]] (қазір ресми түрде [[Сомали]]ге кіреді) <big>'''Португалия'''</big> [[Ангола]] [[Португалиялық Конго]] ([[Кабинда]]) - қазір [[Ангола]]ның [[эксклав]]ы [[Португалдық Шығыс Африка]] (қазіргі [[Мозамбик]]) [[Португал Гвинеясы]] (қазіргі [[Гвинея-Бисау]]) [[Кабо-Верде]] аралдары (қазіргі [[Кабо-Верде]]) [[Сан-Томе және Принсипи]] <big>'''Испания'''</big> Испан [[Сахара]]сы (қазіргі [[Батыс Сахара]] - [[БҰҰ]] шешімдеріне қайшы, [[Марокко]]ның бөлігі) [[Рио-де-Оро]] [[Сегиет эль-Хамра]] Испандық [[Марокко]] [[Сеута]] [[Мелилла]] Испандық Оңтүстік Марокко ([[Тарфая секторы]]) [[Ифни]] [[Рио-Муни]] (қазіргі [[Экваторлық Гвинея]] материгі) [[Фернандо-По]] (қазіргі [[Биоко]], [[Экваторлық Гвинея]]ның оқшауланған бөлігі) <big>'''Ұлыбритания'''</big> [[Англо-Египет Суданы]] '''Британдық Шығыс Африка''' [[Кения]] [[Уганда]] [[Занзибар]] (қазір [[Танзания]]ның бөлігі) Британдық Сомали (қазір ресми түрде [[Сомали]]ге кіреді) [[Оңтүстік Родезия]] (қазіргі [[Зимбабве]]) [[Солтүстік Родезия]] (қазіргі [[Замбия]]) [[Ньясаленд]] (қазіргі [[Малави]]) '''Британдық Оңтүстік Африка''' [[Кейп колониясы]] (қазір Оңтүстік Африканың бөлігі) [[Наталь колониясы]] (қазір Оңтүстік Африканың бөлігі) [[Қызғылт Сары Еркін Мемлекет]] (қазір [[Оңтүстік Африка]]ның бөлігі) [[Трансвааль]] колониясы (қазір Оңтүстік Африканың бөлігі) [[Бечуаналенд]] (қазіргі [[Ботсвана]]) [[Басутоленд]] (қазіргі [[Лесото]]) [[Свазиленд]] [[Гамбия]] [[Сейшел аралдары]] [[Сьерра-Леоне]] [[Маврикий]] [[Нигерия]] [[Алтын жағалау]] (қазіргі [[Гана]]) Египет <big>'''Тәуелсіз мемлекеттер'''</big> [[Либерия]] [[Абиссиния]] ([[Эфиопия]]) <big>'''Халықаралық аймақ (1923-1956)'''</big> [[Танжер]], Ұлыбритания, Франция, [[Германия]] және (1928 жылдан) Италия (қазіргі Марокконың бөлігі) бірлесіп басқарды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ie5zmgijsu9uwcoijzqq0jlepespler 3603605 3603548 2026-05-12T01:35:10Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3582323 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[File:ColonialAfrica.png|thumb|Еуропалық отаршыл державалар бақылайтын Африканың аймақтары (Бельгия, [[Британ империясы|Британия]], Француз, Германия, Италия, Португалия және Испания империялары)]] '''Африканың бөлінуі''', сондай-ақ '''Африка үшін жарыс''' немесе '''Африка үшін күрес''' ([[ағылшын тілі|ағыл.]] Scramble for Africa, [[француз тілі|фр.]] Partage de l'Afrique, [[португал тілі|порт.]] Partilha de África) — Африканың бөлінуі, сонымен қатар Африка үшін жарыс немесе Африка үшін күрес - бұл XIX ғасырдың ортасынан бастап [[бірінші дүниежүзілік соғыс]]тың басталуына дейін [[Еуропа]]дағы империалистік державалардың [[Африка]]да зерттеу және әскери операциялар жүргізу үшін қарқынды бәсекелестік кезеңі, сайып келгенде, отаршылдық аумақтарды басып алуға бағытталған. Еуропалық отарлаушылардың көптеген себептері болды. Соның ішінде бүкіл континентте қол жетімді құнды ресурстарға ұмтылу, ұлттық билікті нығайту, еуропалық державалар арасындағы шиеленіс, діни миссионерлік құлшыныс және Африка елдерінің ішкі саясаты. ХІХ ғасырдың соңғы ширегінде Африканы бөлу кезінде еуропалық империялар арасындағы саяси және экономикалық бәсекелестік. Еуропалықтарға оған байланысты тікелей соғыстардан аулақ болуға мүмкіндік берді<ref>R. Robinson, J. Gallagher and A. Denny, Africa and the Victorians, London, 1965, p. 175.</ref>. XIX ғасырдың кейінгі жылдарында әскери ықпал мен экономикалық үстемдік арқылы" бейресми империализмнен " отаршылдық империализмге алып келген тікелей басқаруға көшу болды<ref>Kevin Shillington, History of Africa. Revised second edition (New York: Macmillan Publishers Limited, 2005), 301.</ref>. == Тарихы == 1840 жылға қарай еуропалық державалар Африка жағалауында шағын сауда бекеттерін құрды, бірақ олар теңіз жағасында болуды жөн көріп, құрлықты саудаға сирек пайдаланды<ref>Thomas Pakenham, The Scramble for Africa: White Man’s Conquest of the Dark Continent from 1876 to 1912 (1991) ch 1</ref>. XIX ғасырдың ортасында еуропалық зерттеушілер Шығыс және Орталық Африканың аудандарын картаға түсірді. 1870 жылдары Батыс Еуропа мемлекеттері Африка континентінің он пайызын ғана бақылап отырды. Олардың барлық территориялары жағалауға жақын орналасқан. Ең маңызды иеліктер Португалияға тиесілі [[Ангола]] мен [[Мозамбик]] болды. [[Ұлыбритания]]ға тиесілі [[Кап колониясы]]. [[Франция]] ұстаған [[Алжир]] болды.. Технологиялық жетістіктер еуропалықтардың сыртқы экспансиясына ықпал етті. Индустрияландыру көлік және байланыс саласында, әсіресе пароходтар, теміржолдар және телеграфтар түрінде қарқынды прогреске әкелді. Медициналық жетістіктер, әсіресе тропикалық ауруларға қарсы дәрі-дәрмектер де маңызды рөл атқарды. [[Хинин]]нің дамуы — [[безгек]]тің тиімді емі — еуропалықтар үшін тропиктің кең кеңістігін қол жетімді етті. 1872 жылы Ұлыбритания Португалияға тиесілі [[Делагоа]] шығанағының оңтүстік жартысына және 1823 жылы британдық капитан Оуэн мен [[кафр]] басшыларының бірі арасында жасалған келісімге сүйене отырып, іргелес аралдарға наразылық білдірді. Бірақ [[арбитраж]] судьяларға сайланған [[Мак-Магон]] 1875 жылы делагоаны португалдықтар үшін мойындады. Ұлыбритания Португалия үкіметін 1880 жылы [[Мапуту|Лоренс-Маркиш]]тегі келісім бойынша Делагоадан бас тартуға көндіре алды; бірақ Португалиядағы осы келісімнен туындаған тәртіпсіздіктер үкіметті одан бас тартуға мәжбүр етті<ref>https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Делагоа_или_Далагоа // https://ru.wikipedia.org/wiki Энциклопедический_словарь_Брокгауза_и_Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.</ref>. 1884 жылы [[Германдық империя]] Африканы бөлу үшін күреске кірісті. Ол Оранж өзенінен Португалия Анголасымен (Германияның Оңтүстік-Батыс Африка) шекарасына дейінгі территорияны [[протекторат]] деп жариялады. 1884 жылдың шілдесінде Германия Испания Гвинеясының солтүстік шекарасынан Калабарға дейінгі жағалауға протекторат жариялады және өзінің иеліктерін кеңейте бастады. Неміс Камерунын құрды, сонымен қатар Тогоға протекторат құрды. 1884-1885 жылдары Германияның Шығыс Африка компаниясы жергілікті тайпалармен келісім жасасып, Тана өзенінің сағасынан Гвардафуй мүйісіне дейінгі 1800 шақырымдық жағалаудың үстінен, оның ішінде Тананың төменгі ағысындағы Виту Сұлтанатының үстінен протекторатын жариялады. Ұлыбританияның бастамасымен осы территорияларды талап еткен тәуелді Занзибар сұлтаны наразылық білдірді, бірақ ол қабылданбады. Осыдан кейін Шығыс Африканың жағалауларының бөліктерін асығыс басып ала бастаған Императорлық британдық шығыс Африка компаниясы құрылды. Африканы отарлау ертерек болғанына қарамастан, ең күшті бәсекелестік жаңа империализм кезеңінде, әсіресе 1885 жылы Берлин конференциясының Бас заңы қабылданғаннан кейін дамыды. [[Оңтүстік Африка]]да 1880 жылдардың аяғынан бастап [[Сесил Родс|С.Родстың]] Британдық Оңтүстік Африка компаниясы [[Капа]]дан [[Каир]]ге теміржол салу идеясын алға тартқан кеңейтуді жүзеге асырды. 1888-1893 жылдары бұл рота [[Оңтүстік Родезия]] колониясын құра отырып, машона мен матабеле жерлерін жаулап алды; 1889 жылы [[Замбези өзені]]нің солтүстігі жаулап алынды, ол [[Солтүстік Родезия]] деп аталды. [[Португалия]]да [[Ангола]] мен [[Мозамбик]]ті біртұтас отарлық империяға біріктіру үшін Африка континентінің континентальды аймақтары арқылы үздіксіз отарлық иеліктердің «көпірін» құру жоспары болған, бірақ 1890 жылғы Британдық ультиматум Португалияны осы жобаны жүзеге асырудың келесі жоспарларынан бас тартуға мәжбүр етті. 1890 жылы Германия мен Ұлыбритания арасында осы екі державаның Африкадағы отарлық мүдделерін реттейтін Занзибар шарты жасалды. Британия-Бельгия келісім шартына сәйкес 1894 жылы 12 мамырда «Конго еркін мемлекеті» [[Ніл]]дің сол жағалауын [[Альберт көлі]]нен Фашодаға дейін алды, бірақ Франция мен Германияның қысымымен Франциямен 14 тамызда келісімге отырып, 1894 жылы солтүстікке қарай [[Убанги]]-[[Мбому]] сызығымен шектелуге тура келді. 1890 жылы 5 тамызда Батыс Африкада британдық-француздық келісімнен айыру туралы келісім жасалды, бұл британдықтардың [[Нигерия]]дан солтүстікке қарай кеңеюіне шек қойды. [[Того]] шекарасы 1886 жылы 28 шілдеде және 1899 жылы 14 қарашада ағылшын-герман келісімдері және 1898 жылы 27 шілдеде француз-герман келісімімен белгіленді. Германияның Камеруннан шығысқа қарай ілгерілеуі 1893 жылы 15 қарашада ағылшын-неміс шартымен және 1894 жылы 4 ақпанда француз-герман келісімімен тоқтатылды. «Африка үшін күрестің» шарықтау шегі болып 1898 жылы Ұлыбритания мен Францияны соғыс қарсаңына алып келген Фашода оқиғасы саналады. ХІХ ғасырдың аяғында «қара құрлықты» ресурстар көзі деп санайтын жас Италия мемлекеті Африканың бөлінуіне қосылды. Ол әсіресе әлсіреп жатқан [[Осман империясы]]ның африкалық иеліктері мен әлсіз мұсылман сұлтандықтары орналасқан [[Сомали түбегі|Африка Мүйізі]]нің территориясын қызықтырды (қараңыз: [[Итальяндық Сомали]] мен [[Италияндық Ливия]]). 1902 жылға қарай еуропалық державалар Африканың 90% бақылауында болды. Сахараның оңтүстігінде Африкадан тәуелсіздігін итальяндықтардан қорғаған [[Либерия]] ([[АҚШ]] қамқорлығымен) және [[Эфиопия]] ғана тәуелсіздігін сақтап қалды. 1910 жылы Бельгия королі [[Леопольд II]] 1908 жылы [[Конго еркін мемлекеті]]н Бельгия мемлекетіне сатқаннан кейін, [[Ладо анклавы]] [[Англия-Египет Суданы]]на өтті. Африканың отарлық бөлінуі [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған жылы [[Англия]] [[Египет]]ті ресми түрде қосып алған кезде аяқталды. Екі жыл бұрын [[Марокко]] [[Фес келісімі]] бойынша бөлініп, ал Италия [[Италия-Түрк соғысы]] нәтижесінде [[Ливия]]ны бақылауға алды. 1914 жылға қарай бүкіл континентте [[Эфиопия]] мен [[Либерия]] ғана еуропалықтардың бақылауынан тәуелсіз болды. == Карталар == [[File:Colonial Africa 1800 map.png|thumb|Африка 1800 ж.]] [[File:Colonial Africa 1870 map.png|thumb|Африка 1870 ж.]] [[File:Colonial Africa 1900 map.png|thumb|Африка 1900 ж.]] [[File:Colonial Africa 1914 map.png|thumb|Африка 1914 ж.]] [[File:Colonial Africa 1923 map.png|thumb|Африка 1923 ж.]] [[File:Scramble-for-Africa-1880-1913.png|thumb|1880 және 1913 жылдардағы Африканы салыстыру]] == Метрополиядағы Африка колониялары (1900 жылғы жағдай бойынша) == <big>'''Бельгия'''</big> [[Еркін Конго мемлекеті]] (1908 жылдан бастап [[Бельгиялық Конго]], қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) <big>'''Франция'''</big> [[Алжир]] [[Тунис]] [[Марокко]] '''Француздық Батыс Африка''' [[Мавритания]] [[Сенегал]] [[Француз Суданы]] (қазіргі [[Мали]]) [[Гвинея]] [[Кот-д'Ивуар]] [[Нигер]] [[Жоғарғы Вольта]] (қазіргі [[Буркина-Фасо]]) [[Дагомея]] (қазіргі [[Бенин]]) '''Француз Экваторлық Африка''' [[Габон]] Орта [[Конго]] (қазіргі [[Конго Республикасы]]) [[Убанги-Шари]] (қазіргі [[Орталық Африка Республикасы]]) [[Чад]] Француз [[Сомали]]і (қазіргі [[Джибути]]) [[Мадагаскар]] [[Комор аралдары]] <big>'''Германия (1919 жылға дейін)'''</big> '''Германдық Шығыс Африка''' [[Руанда-Урунди]] (1919 жылдан бастап [[Бельгия]] мандаты, қазіргі [[Бурунди]] және [[Руанда]]) [[Танганьика]] (1919 жылдан бастап [[Британия]] мандаты, қазір [[Танзания]] бөлігі) '''Германияның Оңтүстік-Батыс Африка''' (1919 жылдан бастап [[Оңтүстік Африка Одағы]]ның мандаты, қазіргі [[Намибия]]) '''Германияның Батыс Африка''' Неміс [[Камерун]]ы (1919 жылдан бастап [[Франция]] мандаты, қазіргі [[Камерун]]) [[Тоголенд]] (1919 ж. [[Франция]] мен [[Ұлыбритания]] арасындағы бөліну, қазіргі [[Того]]) <big>'''Италия'''</big> '''Итальяндық Солтүстік Африка''' (1934 жылдан бастап Ливия) [[Триполитания]] [[Киренаика]] [[Феццан]] [[Эритрея]] Итальяндық [[Сомали]] (қазір ресми түрде [[Сомали]]ге кіреді) <big>'''Португалия'''</big> [[Ангола]] [[Португалиялық Конго]] ([[Кабинда]]) - қазір [[Ангола]]ның [[эксклав]]ы [[Португалдық Шығыс Африка]] (қазіргі [[Мозамбик]]) [[Португал Гвинеясы]] (қазіргі [[Гвинея-Бисау]]) [[Кабо-Верде]] аралдары (қазіргі [[Кабо-Верде]]) [[Сан-Томе және Принсипи]] <big>'''Испания'''</big> Испан [[Сахара]]сы (қазіргі [[Батыс Сахара]] - [[БҰҰ]] шешімдеріне қайшы, [[Марокко]]ның бөлігі) [[Рио-де-Оро]] [[Сегиет эль-Хамра]] Испандық [[Марокко]] [[Сеута]] [[Мелилла]] Испандық Оңтүстік Марокко ([[Тарфая секторы]]) [[Ифни]] [[Рио-Муни]] (қазіргі [[Экваторлық Гвинея]] материгі) [[Фернандо-По]] (қазіргі [[Биоко]], [[Экваторлық Гвинея]]ның оқшауланған бөлігі) <big>'''Ұлыбритания'''</big> [[Англо-Египет Суданы]] '''Британдық Шығыс Африка''' [[Кения]] [[Уганда]] [[Занзибар]] (қазір [[Танзания]]ның бөлігі) Британдық Сомали (қазір ресми түрде [[Сомали]]ге кіреді) [[Оңтүстік Родезия]] (қазіргі [[Зимбабве]]) [[Солтүстік Родезия]] (қазіргі [[Замбия]]) [[Ньясаленд]] (қазіргі [[Малави]]) '''Британдық Оңтүстік Африка''' [[Кейп колониясы]] (қазір Оңтүстік Африканың бөлігі) [[Наталь колониясы]] (қазір Оңтүстік Африканың бөлігі) [[Қызғылт Сары Еркін Мемлекет]] (қазір [[Оңтүстік Африка]]ның бөлігі) [[Трансвааль]] колониясы (қазір Оңтүстік Африканың бөлігі) [[Бечуаналенд]] (қазіргі [[Ботсвана]]) [[Басутоленд]] (қазіргі [[Лесото]]) [[Свазиленд]] [[Гамбия]] [[Сейшел аралдары]] [[Сьерра-Леоне]] [[Маврикий]] [[Нигерия]] [[Алтын жағалау]] (қазіргі [[Гана]]) Египет <big>'''Тәуелсіз мемлекеттер'''</big> [[Либерия]] [[Абиссиния]] ([[Эфиопия]]) <big>'''Халықаралық аймақ (1923-1956)'''</big> [[Танжер]], Ұлыбритания, Франция, [[Германия]] және (1928 жылдан) Италия (қазіргі Марокконың бөлігі) бірлесіп басқарды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} eye0nkl8r737jq7ycoj4nhsogelzb0m 0 660794 3603647 3568101 2026-05-12T02:59:49Z ShadZ01 56180 /* 1981—1990 */ 3603647 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Үздік фильм әні үшін Оскар сыйлығы | суреті = | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{Lang-en|Academy Award for Best Original Song}} | мемлекет = {{Байрақ|АҚШ}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = | негіздеуші = [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы]] | негізделді = 1935 | алғашқы иегері = «The Continental» | соңғы иегері = «Golden» — Ejae, Марк Зонненблик, Чжун Гю Квак, Ю Хан Ли, Хи Дон Нам, Чон Хун Со и Тедди Парк | барынша ұсынылған = | жоғары марапаты = | төменгі марапаты = | сайты = {{URL|oscars.org www.oscars.org}} | Commons = Winners of Academy Award for Best Original Song }} '''Үздік фильм әні үшін Оскар сыйлығы''' ({{Lang-en|Academy Award for Best Original Song}}) — Америкалық [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы]]ның [[1935 жыл]]дан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы. Номинацияға кіру үшін әннің сөзі де, әуені де жаңадан, арнайы фильм үшін жазылуы керек, бұл ән айқын естілуі және түсінікті болуы қажет, ол фильмнің ішінде немесе титрлер бастаған кезде ойналуы тиіс.<ref>[http://www.oscars.org/press/pressreleases/2010/20101215.html 41 Original Songs Queue for 2010 Oscar]</ref> Номинация тарихында төрт адам төрт «Оскардан» жеңіп алған еді: Сэмми Кан, Джеймс Ван Хьюсен, Алан Менкен, Джонни Мёрсер. Алғашқы ағылшын тіліндегі емес әні үшін «Оскарды» 1960 жылы Манос Хадзидакис жеңіп алған. Бұдан кейін шетел тіліндегі әндер үшін сыйлық 2005 және 2009 жылдары табысталған еді. === 1935—1940 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Ән ! width="25%" | Фильм ! width="45%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1935)|1935]]<br />{{small|(7-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1935 |title=The 7th Academy Awards – 1935 |date=8 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''The Continental''''' | '''''[[Көңілді ажырасқан әйел (фильм, 1934)|Көңілді ажырасқан әйел]]''''' | ''' ''музыка:'' Кон Конрад, ''әні:'' Герб Магидсон''' |- | • ''Carioca'' | ''[[Риоға ұшу]]'' | ''музыка:'' Винсент Юманс, ''әні:'' Эдвард Элиску және Гус Кан |- | • ''Love in Bloom'' | ''[[Ол мені сүймейді (фильм, 1934)|Ол мені сүймейді]]'' | ''музыка:'' Ральф Райнгер, ''әні:'' Лео Робин |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1936)|1936]]<br />{{small|(8-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1936 |title=The 8th Academy Awards – 1936 |date=8 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''Lullaby of Broadway''''' | '''''[[1935 жылғы алтын іздеушілер]]''''' | ''' ''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Ал Дубин''' |- | • ''Lovely to Look At'' | ''[[Роберта (фильм, 1935)|Роберта]]'' | ''музыка:'' Джером Керн, ''әні:'' Дороти Филдс және Джимми Макхью |- | • ''Cheek to Cheek'' | ''[[Цилиндр (фильм, 1935)|Цилиндр]]'' | ''музыка мен әні:'' Ирвинг Берлин |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="6" |[[Оскар (1937)|1937]]<br />{{small|(9-шы)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1937 |title=The 9th Academy Awards – 1937 |date=8 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''The Way You Look Tonight''''' | '''''[[Свинг уақыты]]''''' | ''' ''музыка:'' Джером Керн, ''әні:'' Дороти Филдс''' |- | • ''I've Got You Under My Skin'' | ''[[Билеу үшін туған]]'' | ''музыка мен әні:'' Коул Портер |- | • ''Pennies from Heaven'' | ''[[Көктен жауған тиындар (фильм, 1936)|Көктен жауған тиындар]]'' | ''музыка:'' Артур Джонстон, ''әні:'' Джонни Берк |- | • ''When Did You Leave Heaven'' | ''[[Шырқа, балақай, шырқа]]'' | ''музыка:'' Ричард А. Уайтинг, ''әні:'' Уолтер Баллок |- | • ''Did I Remember'' | ''[[Сюзи (фильм, 1936)|Сюзи]]'' | ''музыка:'' Уолтер Дональдсон, ''әні:'' Гарольд Адамсон |- | • ''A Melody from the Sky'' | ''[[Жалғыз қарағай соқпағы]]'' | ''музыка:'' Луи Альтер, ''әні:'' Сидни Д. Митчелл |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (1938)|1938]]<br />{{small|(10-шы)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1938 |title=The 10th Academy Awards – 1938 |date=8 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''Sweet Leilani''''' | '''''[[Вайкикидегі үйлену тойы]]''''' | ''' ''музыка мен әні:'' Гарри Оуэнс''' |- | • ''Whispers in the Dark'' | ''[[Әртістер және модельдер]]'' | ''музыка:'' Фридрих Холландер, ''әні:'' Лео Робин |- | • ''Remember Me'' | ''[[Мистер Додд әуеге шығады]]'' | ''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Ал Дубин |- | • ''They Can't Take That Away from Me'' | ''[[Билейік пе? (фильм, 1937)|Билейік пе?]]'' | ''музыка:'' Джордж Гершвин, ''әні:'' Айра Гершвин |- | • ''That Old Feeling'' | ''[[1938 жылғы сән үлгілері]]'' | ''музыка:'' Сэмми Фейн, ''әні:'' Лью Браун |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="10" |[[Оскар (1939)|1939]]<br />{{small|(11-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1939 |title=The 11th Academy Awards – 1939 |date=3 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''Thanks for the Memory''''' | '''''[[1938 жылғы үлкен хабар тарату]]''''' | ''' ''музыка:'' Ральф Райнгер, ''әні:'' Лео Робин''' |- | • ''Now It Can Be Told'' | ''[[Александрдың регтайм-бэнд тобы]]'' | rowspan=2| ''музыка мен әні:'' Ирвинг Берлин |- | • ''Change Partners'' | ''[[Қамсыз (фильм, 1938)|Қамсыз]]'' |- | • ''The Cowboy and the Lady'' | ''[[Ковбой және ханым]]'' | ''музыка:'' Лайонел Ньюман, ''әні:'' Артур Квензер |- | • ''Jeepers Creepers'' | ''[[Саяхатқа шығу (фильм, 1938)|Саяхатқа шығу]]'' | ''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Джонни Мерсер |- | • ''A Mist Is Over the Moon'' | ''[[Ханым қарсылық білдіреді]]'' | ''музыка:'' Бен Окленд, ''әні:'' Оскар Хаммерстайн II |- | • ''Always and Always'' | ''[[Манекен (фильм, 1937)|Манекен]]'' | ''музыка:'' Эдвард Уорд, ''әні:'' Чет Форрест және Боб Райт |- | • ''Merrily We Live'' | ''[[Біз көңілді өмір сүреміз]]'' | ''музыка:'' Фил Чариг, ''әні:'' Артур Квензер |- | • ''My Own'' | ''[[Белгілі бір жаста]]'' | ''музыка:'' Джимми Макхью, ''әні:'' Гарольд Адамсон |- | • ''Dust'' | ''[[Батыс жұлдыздарының астында]]'' | ''музыка мен әні:'' Джонни Марвин |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="4" |[[Оскар (1940)|1940]]<br />{{small|(12-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1940 |title=The 12th Academy Awards – 1940 |date=5 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''Over the Rainbow''''' | '''''[[Оз елінің сиқыршысы (фильм, 1939)|Оз елінің сиқыршысы]]''''' | ''' ''музыка:'' Гарольд Арлен, ''әні:'' Ип Харбург''' |- | • ''Faithful Forever'' | ''[[Гулливердің саяхаты (мультфильм, 1939)|Гулливердің саяхаты]]'' | ''музыка:'' Ральф Райнгер, ''әні:'' Лео Робин |- | • ''Wishing'' | ''[[Махаббат хикаясы (фильм, 1939)|Махаббат хикаясы]]'' | ''музыка мен әні:'' Бадди Де Силва |- | • ''I Poured My Heart into a Song'' | ''[[Екінші скрипка]]'' | ''музыка мен әні:'' Ирвинг Берлин |} === 1941—1950 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Ән ! width="25%" | Фильм ! width="45%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="9" |[[Оскар (1941)|1941]]<br />{{small|(13-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1941 |title=The 13th Academy Awards – 1941 |date=5 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''When You Wish Upon a Star''''' | '''''[[Пиноккио (мультфильм, 1940)|Пиноккио]]''''' | ''' ''музыка:'' Ли Харлайн, ''әні:'' Нед Вашингтон''' |- | • ''Down Argentine Way'' | ''[[Аргентина жолымен]]'' | ''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Мак Гордон |- | • ''Who Am I?'' | ''[[1941 жылдың хит-парады]]'' | ''музыка:'' Джул Стайн, ''әні:'' Уолтер Баллок |- | • ''It's a Blue World'' | ''[[Менің жүрегімдегі музыка]]'' | ''музыка мен әні:'' Чет Форрест және Боб Райт |- | • ''Only Forever'' | ''[[Өзендегі ырғақ]]'' | ''музыка:'' Джеймс В. Монако, ''әні:'' Джонни Берк |- | • ''Love of My Life'' | ''[[Екінші хор]]'' | ''музыка:'' Арти Шоу, ''әні:'' Джонни Мерсер |- | • ''Waltzing in the Clouds'' | ''[[Көктемгі шеру]]'' | ''музыка:'' Роберт Штольц, ''әні:'' Гус Кан |- | • ''Our Love Affair'' | ''[[Оркестрді ойнатыңыз]]'' | ''музыка мен әні:'' Роджер Иденс және Артур Фрид |- | • ''I'd Know You Anywhere'' | ''[[Сіз бәрін білесіз]]'' | ''музыка:'' Джимми Макхью, ''әні:'' Джонни Мерсер |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="9" |[[Оскар (1942)|1942]]<br />{{small|(14-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1942 |title=The 14th Academy Awards – 1942 |date=3 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''The Last Time I Saw Paris''''' | '''''[[Леди, жақсы болыңыз (фильм, 1941)|Леди, жақсы болыңыз]]''''' | ''' ''музыка:'' Джером Керн, ''әні:'' Оскар Хаммерстайн II''' |- | • ''Out of the Silence'' | ''[[Жалпыамерикалық қыз]]'' | ''музыка мен әні:'' Ллойд Б. Норлин |- | • ''Blues in the Night'' | ''[[Түндегі блюз]]'' | ''музыка:'' Гарольд Арлен, ''әні:'' Джонни Мерсер |- | • ''Boogie Woogie Bugle Boy'' | ''[[Қатардағы жауынгерлер]]'' | ''музыка:'' Хьюи Принс, ''әні:'' Дон Рей |- | • ''Baby Mine'' | ''[[Дамбо]]'' | ''музыка:'' Фрэнк Черчилль, ''әні:'' Нед Вашингтон |- | • ''Dolores'' | ''[[Лас-Вегас түндері]]'' | ''музыка:'' Луи Альтер, ''әні:'' Фрэнк Лессер |- | • ''Be Honest with Me'' | ''[[Кемпірқосақ үстіндегі серуен]]'' | ''музыка мен әні:'' Джин Отри және Фред Роуз |- | • ''Chattanooga Choo Choo'' | ''[[Күн аңғарының серенадасы]]'' | ''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Мак Гордон |- | • ''Since I Kissed My Baby Goodbye'' | ''[[Сіз ешқашан бай болмайсыз]]'' | ''музыка мен әні:'' Коул Портер |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="10" |[[Оскар (1943)|1943]]<br />{{small|(15-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1943 |title=The 15th Academy Awards – 1943 |date=4 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''White Christmas''''' | '''''[[Холидей Инн (фильм, 1942)|Холидей Инн]]''''' | ''' ''музыка мен әні:'' Ирвинг Берлин''' |- | • ''Always in My Heart'' | ''[[Әрқашан менің жүрегімде]]'' | ''музыка:'' Эрнесто Лекуона, ''әні:'' Ким Гэннон |- | • ''How About You?'' | ''[[Бродвей сәбилері]]'' | ''музыка:'' Бертон Лэйн, ''әні:'' Ральф Фрид |- | • ''Love Is a Song'' | ''[[Бэмби]]'' | ''музыка:'' Фрэнк Черчилль (өлгеннен кейін), ''әні:'' Ларри Мори |- | • ''Pennies for Peppino'' | ''[[Музыкамен ұшу]]'' | ''музыка:'' Эдвард Уорд, ''әні:'' Чет Форрест және Боб Райт |- | • ''Pig Foot Pete'' | ''[[Хеллзапоппин]]'' | ''музыка:'' Джин де Пол, ''әні:'' Дон Рей |- | • ''There's a Breeze on Lake Louise'' | ''[[44-ші көшенің мэрi]]'' | ''музыка:'' Гарри Ревель, ''әні:'' Морт Грин |- | • ''(I've Got a Gal in) Kalamazoo'' | ''[[Оркестр әйелдері]]'' | ''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Мак Гордон |- | • ''Dearly Beloved'' | ''[[Сіз ешқашан сүйкімді болған емессіз]]'' | ''музыка:'' Джером Керн, ''әні:'' Джонни Мерсер |- | • ''I've Heard That Song Before'' | ''[[Шерудегі жастық шақ]]'' | ''музыка:'' Джул Стайн, ''әні:'' Сэмми Кан |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="10" |[[Оскар (1944)|1944]]<br />{{small|(16-шы)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1944 |title=The 16th Academy Awards – 1944 |date=5 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''You'll Never Know''''' | '''''[[Сәлем, Фриско, сәлем]]''''' | ''' ''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Мак Гордон''' |- | • ''Happiness Is a Thing Called Joe'' | ''[[Аспандағы лашық]]'' | ''музыка:'' Гарольд Арлен, ''әні:'' Ип Харбург |- | • ''Say a Pray'r for the Boys Over There'' | ''[[Оны ұстау керек]]'' | ''музыка:'' Джимми Макхью, ''әні:'' Герб Магидсон |- | • ''Change of Heart'' | ''[[1943 жылдың хит-парады]]'' | ''музыка:'' Джул Стайн, ''әні:'' Гарольд Адамсон |- | • ''Saludos Amigos'' | ''[[Сәлем, достар! (мультфильм, 1942)|Сәлем, достар!]]'' | ''музыка:'' Чарльз Уолкотт, ''әні:'' Нед Вашингтон |- | • ''My Shining Hour'' | ''[[Аспан — шекара емес]]'' | ''музыка:'' Гарольд Арлен, ''әні:'' Джонни Мерсер |- | • ''You'd Be So Nice to Come Home To'' | ''[[Айқайлайтын нәрсе]]'' | ''музыка мен әні:'' Коул Портер |- | • ''We Mustn't Say Goodbye'' | ''[[Сахна артындағы буфет]]'' | ''музыка:'' Джеймс В. Монако, ''әні:'' Ал Дубин |- | • ''That Old Black Magic'' | ''[[Жұлдызды-жолақты ырғақ]]'' | ''музыка:'' Гарольд Арлен, ''әні:'' Джонни Мерсер |- | • ''They're Either Too Young or Too Old'' | ''[[Өз жұлдызыңа рахмет айт]]'' | ''музыка:'' Артур Шварц, ''әні:'' Фрэнк Лессер |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="12" |[[Оскар (1945)|1945]]<br />{{small|(17-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1945 |title=The 17th Academy Awards – 1945 |date=4 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''Swinging on a Star''''' | '''''[[Өз жолыммен жүремін]]''''' | ''' ''музыка:'' Джимми Ван Хейзен, ''әні:'' Джонни Берк''' |- | • ''Rio de Janeiro'' | ''[[Бразилия (фильм, 1944)|Бразилия]]'' | ''музыка:'' Ари Баррозу, ''әні:'' Нед Вашингтон |- | • ''Long Ago (and Far Away)'' | ''[[Мұқабадағы қыз]]'' | ''музыка:'' Джером Керн, ''әні:'' Айра Гершвин |- | • ''I'll Walk Alone'' | ''[[Жігіттердің соңынан]]'' | ''музыка:'' Джул Стайн, ''әні:'' Сэмми Кан |- | • ''I Couldn't Sleep a Wink Last Night'' | ''[[Жоғары және жоғары]]'' | ''музыка:'' Джимми Макхью, ''әні:'' Гарольд Адамсон |- | • ''Sweet Dreams, Sweetheart'' | ''[[Голливудтық буфет]]'' | ''музыка:'' М. К. Джером, ''әні:'' Тед Колер |- | • ''Silver Shadows and Golden Dreams'' | ''[[Билейік, ханым]]'' | ''музыка:'' Лью Поллак, ''әні:'' Чарльз Ньюман |- | • ''The Trolley Song'' | ''[[Сент-Луисте кездесейік]]'' | ''музыка мен әні:'' Ральф Блэйн және Хью Мартин |- | • ''Remember Me to Carolina'' | ''[[Бродяга (фильм, 1944)|Бродяга]]'' | ''музыка:'' Гарри Ревель, ''әні:'' Пол Фрэнсис Уэбстер |- | • ''Too Much in Love'' | ''[[Ашық жол әні]]'' | ''музыка:'' Уолтер Кент, ''әні:'' Ким Гэннон |- | • ''I'm Making Believe'' | ''[[Төмен және тәтті]]'' | ''музыка:'' Джеймс В. Монако, ''әні:'' Мак Гордон |- | • ''Now I Know'' | ''[[Қаруланған]]'' | ''музыка:'' Гарольд Арлен, ''әні:'' Тед Колер |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="14" |[[Оскар (1946)|1946]]<br />{{small|(18-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1946 |title=The 18th Academy Awards – 1946 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''It Might as Well Be Spring''''' | '''''[[Мемлекеттік жәрмеңке (фильм, 1945)|Мемлекеттік жәрмеңке]]''''' | ''' ''музыка:'' Ричард Роджерс, ''әні:'' Оскар Хаммерстайн II''' |- | • ''I Fall in Love Too Easily'' | ''[[Зәкірді көтеріңдер]]'' | ''музыка:'' Джул Стайн, ''әні:'' Сэмми Кан |- | • ''Sleighride in July'' | ''[[Юкон сұлуы]]'' | rowspan="2"| ''музыка:'' Джимми Ван Хейзен, ''әні:'' Джонни Берк |- | • ''Aren't You Glad You're You?'' | ''[[Қасиетті Мэри қоңыраулары]]'' |- | • ''More and More'' | ''[[Ән айтпай тұра алмаймын]]'' | ''музыка:'' Джером Керн (өлгеннен кейін), ''әні:'' Ип Харбург |- | • ''Endlessly'' | ''[[Эрл Кэрроллдың ермектері]]'' | ''музыка:'' Уолтер Кент, ''әні:'' Ким Гэннон |- | • ''Ac-Cent-Tchu-Ate the Positive'' | ''[[Толқындар келе жатыр]]'' | ''музыка:'' Гарольд Арлен, ''әні:'' Джонни Мерсер |- | • ''Love Letters'' | ''[[Махаббат хаттары (фильм, 1945)|Махаббат хаттары]]'' | ''музыка:'' Виктор Янг, ''әні:'' Эдвард Хейман |- | • ''Some Sunday Morning'' | ''[[Сан-Антонио (фильм)|Сан-Антонио]]'' | ''музыка:'' Рэй Хейндорф және М. К. Джером, ''әні:'' Тед Колер |- | • ''I'll Buy That Dream'' | ''[[Үйіңе әнмен қайт]]'' | ''музыка:'' Элли Врубель, ''әні:'' Герб Магидсон |- | • ''Linda'' | ''[[Қатардағы жауынгер Джоның тарихы]]'' | ''музыка мен әні:'' Энн Ронелл |- | • ''Anywhere'' | ''[[Бүгін және әр түнде]]'' | ''музыка:'' Джул Стайн, ''әні:'' Сэмми Кан |- | • ''The Cat and the Canary'' | ''[[Неге қыздар үйден кетеді]]'' | ''музыка:'' Джей Ливингстон, ''әні:'' Рэй Эванс |- | • ''So in Love'' | ''[[Ғажайып адам (фильм, 1945)|Ғажайып адам]]'' | ''музыка:'' Дэвид Роуз, ''әні:'' Лео Робин |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (1947)|1947]]<br />{{small|(19-шы)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1947 |title=The 19th Academy Awards – 1947 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''On the Atchison, Topeka and the Santa Fe''''' | '''''[[Гарвей қыздары]]''''' | ''' ''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Джонни Мерсер''' |- | • ''You Keep Coming Back Like a Song'' | ''[[Көгілдір аспан (фильм, 1946)|Көгілдір аспан]]'' | ''музыка мен әні:'' Ирвинг Берлин |- | • ''Ole Buttermilk Sky'' | ''[[Каньон асуы]]'' | ''музыка:'' Хоги Кармайкл, ''әні:'' Джек Брукс |- | • ''All Through the Day'' | ''[[Жүз жылдық жаз]]'' | ''музыка:'' Джером Керн (өлгеннен кейін), ''әні:'' Оскар Хаммерстайн II |- | • ''I Can't Begin to Tell You'' | ''[[Долли апалы-сиңлілі]]'' | ''музыка:'' Джеймс В. Монако (өлгеннен кейін), ''әні:'' Мак Гордон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (1948)|1948]]<br />{{small|(20-шы)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1948 |title=The 20th Academy Awards – 1948 |date=5 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''Zip-a-Dee-Doo-Dah''''' | '''''[[Оңтүстік әні (мультфильм, 1946)|Оңтүстік әні]]''''' | ''' ''музыка:'' Элли Врубель, ''әні:'' Рэй Гилберт''' |- | • ''Pass That Peace Pipe'' | ''[[Жақсы жаңалықтар (фильм, 1947)|Жақсы жаңалықтар]]'' | ''музыка мен әні:'' Ральф Блэйн, Роджер Иденс және Хью Мартин |- | • ''You Do'' | ''[[Анам трико киген]]'' | ''музыка:'' Йозеф Мыров, ''әні:'' Мак Гордон |- | • ''I Wish I Didn't Love You So'' | ''[[Полинаның басынан кешкендері]]'' | ''музыка мен әні:'' Фрэнк Лессер |- | • ''A Gal in Calico'' | ''[[Уақыт, орын және қыз]]'' | ''музыка:'' Артур Шварц, ''әні:'' Лео Робин |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (1949)|1949]]<br />{{small|(21-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1949 |title=The 21st Academy Awards – 1949 |date=24 наурыз 2015 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''Buttons and Bows''''' | '''''[[Беті жылтыр адам]]''''' | ''' ''музыка мен әні:'' Рэй Эванс және Джей Ливингстон''' |- | • ''For Every Man There's a Woman'' | ''[[Касба (фильм)|Касба]]'' | ''музыка:'' Гарольд Арлен, ''әні:'' Лео Робин |- | • ''It's Magic'' | ''[[Ашық теңіздегі роман]]'' | ''музыка:'' Джул Стайн, ''әні:'' Сэмми Кан |- | • ''This Is the Moment'' | ''[[Бұлғын тонды ханым]]'' | ''музыка:'' Фридрих Холландер, ''әні:'' Лео Робин |- | • ''The Woody Woodpecker Song'' | ''[[Ылғалды көрпе саясаты]]'' | ''музыка мен әні:'' Рэми Идрисс және Джордж Тибблз |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (1950)|1950]]<br />{{small|(22-ші)}} <br /><ref>{{cite web |url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1950 |title=The 22nd Academy Awards – 1950 |date=3 қазан 2014 |publisher=AMPAS |access-date=17 қаңтар 2018 }}</ref> | • '''''Baby, It's Cold Outside''''' | '''''[[Нептунның қызы]]''''' | ''' ''музыка мен әні:'' Фрэнк Лессер''' |- | • ''Through a Long and Sleepless Night'' | ''[[Қораға келіңіз]]'' | ''музыка:'' Альфред Ньюман, ''әні:'' Мак Гордон |- | • ''It's a Great Feeling'' | ''[[Керемет сезім (фильм, 1949)|Керемет сезім]]'' | ''музыка:'' Джул Стайн, ''әні:'' Сэмми Кан |- | • ''My Foolish Heart'' | ''[[Менің ақымақ жүрегім (фильм, 1949)|Менің ақымақ жүрегім]]'' | ''музыка:'' Виктор Янг, ''әні:'' Нед Вашингтон |- | • ''Lavender Blue'' | ''[[Менің жүрегіме өте қымбат]]'' | ''музыка:'' Элиот Дэниел, ''әні:'' Ларри Мори |} === 1951—1960 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Ән ! width="25%" | Фильм ! width="45%" | Номинанттар |- |rowspan=5| <center>'''[[Оскар (1951)|23-ші (1951)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Mona Lisa (ән)|Mona Lisa]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Капитан Кари, АҚШ]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Рэй Эванс және Джей Ливингстон''' |- |• ''Be My Love ||[[Жаңа Орлеанның сүйіктісі]] ||''музыка:'' [[Николас Бродский]], ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''[[Bibbidi-Bobbidi-Boo]] ||[[Күлбикеш (мультфильм, 1950)|Күлбикеш]] ||''музыка мен әні:'' Мак Дэвид, Эл Хоффман және Джерри Ливингстон |- |• ''Mule Train ||[[Әндеткен тапаншалар]] ||''музыка мен әні:'' Фред Гликмен, Хай Хит және Джонни Лэндж |- |• ''Wilhelmina ||[[Уобаш авеню]] ||''музыка:'' Джозеф Мироу, ''әні:'' Мак Гордон |- |rowspan=5| <center>'''[[Оскар (1952)|24-ші (1952)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[In the Cool, Cool, Cool of the Evening]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Күйеудің оралуы]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Хоги Кармайкл''', ''әні:'' '''[[Джонни Мёрсер]]''' |- |• ''Never ||[[Алтын қыз]] ||''музыка:'' Лайонел Ньюмен, ''әні:'' Элиот Дэниел |- |• ''Wonder Why ||[[Бай, жас және әдемі]] ||''музыка:'' [[Николас Бродский]], ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''Too Late Now ||[[Патшалық үйлену тойы]] ||''музыка:'' Бертон Лейн, ''әні:'' Алан Джей Лернер |- |• ''A Kiss to Build a Dream On ||[[Стрип (фильм, 1951)|Стрип]] ||''музыка мен әні:'' Берт Кэлмер <small>(өлгеннен кейін)</small>, Гарри Руби және Оскар Хаммерстайн II |- |rowspan=5| <center>'''[[Оскар (1953)|25-ші (1953)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[The Ballad of High Noon]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Тапа-тал түсте]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Дмитрий Тёмкин''', ''әні:'' '''Нэд Вашингтон''' |- |• ''Am I in Love ||[[Ақжүздінің ұлы]] ||''музыка мен әні:'' Джек Брукс |- |• ''Because You’re Mine ||[[Өйткені менікісің]] ||''музыка:'' [[Николас Бродский]], ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''Thumbelina ||[[Ганс Кристиан Андерсен (фильм)|Ганс Кристиан Андерсен]] ||''музыка мен әні:'' Фрэнк Лоессер |- |• ''Zing a Little Zong ||[[Тек сен үшін]] ||''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Лео Робин |- |rowspan=5| <center>'''[[Оскар (1954)|26-шы (1954)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Secret Love (Дорис Дэй әні)|Secret Love]] ||style="background:#EEDD82"| '''[[Джейн-зілзала]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Сэмми Фейн''', ''әні:'' '''[[Пол Фрэнсис Уэбстер]]''' |- |• ''The Moon Is Blue ||[[Көк ай]] ||''музыка:'' Хершел Бурк Гилберт, ''әні:'' Сильвия Файн |- |• ''My Flaming Heart ||[[Қалашықтан келген қыз]] ||''музыка:'' [[Николас Бродский]], ''әні:'' Лео Робин |- |• ''Sadie Thompson’s Song (Blue Pacific Blues) ||[[Мисс Сэди Томпсон]] ||''музыка:'' Лэстер Ли, ''әні:'' Нэд Вашингтон |- |• ''That’s Amore ||[[Кэдди (фильм)|Кэдди]] ||''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Джек Брукс |- |rowspan=5| <center>'''[[Оскар (1955)|27-ші (1955)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Three Coins in the Fountain]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Фонтандағы үш тиын]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Жюль Стайн''', ''әні:'' '''[[Сэмми Кан]]''' |- |• ''Count Your Blessings (Instead of Sheep) ||[[Жарқын Рождество]] ||''музыка мен әні:'' Ирвинг Берлин |- |• ''The High and the Mighty ||[[Ұлы әрі құдіретті]] ||''музыка:'' Дмитрий Тёмкин, ''әні:'' Нэд Вашингтон |- |• ''Hold My Hand ||[[Сьюзан мұнда ұйықтаған]] ||''музыка мен әні:'' Джек Лоуренс және Ричард Майерс |- |• ''[[The Man that Got Away]] ||[[Жұлдыз туыпты (фильм, 1954)|Жұлдыз туыпты]] ||''музыка:'' Гарольд Арлен, ''әні:'' Айра Гершвин |- |rowspan=5| <center>'''[[Оскар (1956)|28-ші (1956)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Love Is a Many-Splendored Thing]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Махаббат деген ең тамаша нәрсе]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Сэмми Фейн''', ''әні:'' '''[[Пол Фрэнсис Уэбстер]]''' |- |• ''I’ll Never Stop Loving You ||[[Мені сүй не әрі кет]] ||''музыка:'' [[Николас Бродский]], ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''Something’s Gotta Give ||[[Ұзын аяқты әкетай]] ||''музыка мен әні:'' [[Джонни Мёрсер]] |- |• ''(Love Is) The Tender Trap ||[[Нәзіктік тұзағы]] ||''музыка:'' [[Джеймс Ван Хьюсен]], ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''[[Unchained Melody]] ||Unchained ||''музыка:'' Алекс Норт, ''әні:'' Хай Зарет |- |rowspan=5| <center>'''[[Оскар (1957)|29-шы (1957)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Que Sera, Sera]] ||style="background:#EEDD82"| '''[[Аса көп нәрсені білген адам]] ||style="background:#EEDD82"| ''музыка мен әні:'' '''Джей Ливингстон және Рэй Эванс''' |- |• ''Friendly Persuasion ||[[Достық иландыру]] ||''музыка:'' Дмитрий Тёмкин, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- |• ''Julie ||[[Джулия (фильм, 1956)|Джулия]] ||''музыка:'' Ли Стивенс, ''әні:'' Том Адэр |- |• ''True Love ||[[Жоғарғы қоғам (фильм, 1956)|Жоғарғы қоғам]] ||''музыка мен әні:'' Коул Портер |- |• ''Written on the Wind ||[[Желде жазылған сөздер]] ||''музыка:'' Виктор Янг <small>(өлгеннен кейін)</small>, ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |rowspan=5| <center>'''[[Оскар (1958)|30-шы (1958)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[All the Way (Фрэнк Синатра әні)|All the Way]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Джокер (фильм, 1957)|Джокер]] ||style="background:#EEDD82"| ''музыка:'' '''[[Джеймс Ван Хьюсен]]''', ''әні:'' '''[[Сэмми Кан]]''' |- |• ''An Affair to Remember ||[[Ұмытылмас қатынас]] ||''музыка:'' Гарри Уоррен, ''әні:'' Гарольд Адамсон және Лео Маккэри |- |• ''April Love ||[[Сәуірде келген махаббат]] ||''музыка:'' Сэмми Фейн, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- |• ''Tammy ||[[Тэмми және бойдақ]] ||''музыка мен әні:'' Рэй Эванс және Джей Ливингстон |- |• ''Wild Is the Wind ||[[Жабайы жел]] ||''музыка:'' Дмитрий Тёмкин, ''әні:'' Нэд Вашингтон |- |rowspan=5| <center>'''[[Оскар (1959)|31-ші (1959)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Gigi]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Жижи]] ||style="background:#EEDD82"| ''музыка:'' '''Фредерик Лоу''', ''әні:'' '''Алан Джей Лернер''' |- |• ''Almost in Your Arms ||[[Жүзбелі үй]] ||''музыка мен әні:'' Джей Ливингстон және Рэй Эванс |- |• ''A Certain Smile ||[[Нық күлімдеу]] ||''музыка:'' Сэмми Фейн ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- |• ''To Love and Be Loved ||[[Біреулер жүгіріп келді]] ||''музыка:'' [[Джеймс Ван Хьюсен]], ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''A Very Precious Love ||[[Марджори Морнингстар]] ||''музыка:'' Сэмми Фейн, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1960)|32-ші (1960)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[High Hopes (Фрэнк Синатра әні)|High Hopes]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Бастағы тесік]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Джеймс Ван Хьюсен]]''', ''әні:'' '''[[Сэмми Кан]]''' |- |• ''The Best of Everything ||[[Ең жақсысы]] ||''музыка:'' Альфред Ньюман, ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''The Five Pennies ||[[Бес пенни (фильм)|Бес пенни]] ||''музыка мен әні:'' Сильвия Файн |- |• ''The Hanging Tree ||[[Асу ағашы]] ||''музыка:'' Джерри Ливингстон, ''әні:'' Мак Дэвид |- |• ''Strange Are the Ways of Love ||[[Жас жер]] ||''музыка:'' Дмитрий Тёмкин, ''әні:'' Нэд Вашингтон |} === 1961—1970 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Ән ! width="25%" | Фильм ! width="45%" | Номинанттар |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1961)|33-ші (1961)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Never on Sunday]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Жексенбіде ешқашан]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Манос Хадзидакис''' |- |• ''The Facts of Life ||[[Өмірдің шын тұстары]] ||''музыка мен әні:'' [[Джонни Мёрсер]] |- |• ''Faraway Part of Town ||[[Пепе (фильм)|Пепе]] ||''музыка:'' Андре Превин, ''әні:'' Дори Превин |- |• ''The Green Leaves of Summer ||[[Форт Аламо (фильм, 1960)|Форт Аламо]] ||''музыка:'' Дмитрий Тёмкин, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- |• ''The Second Time Around ||[[Мезгілі жетті]] ||''музыка:'' [[Джеймс Ван Хьюсен]], ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1962)|34-ші (1962)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Moon River]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Тиффанидегі таңғы ас]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Генри Манчини]]''', ''әні:'' '''[[Джонни Мёрсер]]''' |- |• ''Bachelor in Paradise ||[[Жұмақтағы бойдақ]] ||''музыка:'' [[Генри Манчини]], ''әні:'' Мак Дэвид |- |• ''Love Theme From El Cid ||[[Эль Сид (фильм)|Эль Сид]] ||''музыка:'' Миклош Рожа, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- |• ''Pocketful of Miracles ||[[Қалтадағы ғажайыптар]] ||''музыка:'' [[Джеймс Ван Хьюсен]]|, ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''Town Without Pity ||[[Безбүйрек қала]] ||''музыка:'' Дмитрий Тёмкин, ''әні:'' Нэд Вашингтон |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1963)|35-ші (1963)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Days of Wine and Roses]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Шарап пен раушандар күндері]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Генри Манчини]]''', ''әні:'' '''[[Джонни Мёрсер]]''' |- |• ''Follow Me ||[[«Баунтидегі» бүлікшілік]] ||''музыка:'' Бронислав Капер, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- |• ''Second Chance ||[[Алтыбақандағы екеу]] ||''музыка:'' Андре Превин, ''әні:'' Дори Превин |- |• ''Tender Is the Night ||[[Бұл нәзік түн]] ||''музыка:'' Сэмми Фейн, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- |• ''Walk on the Wild Side ||[[Бейберекет кварталдағы сенделіс]] ||''музыка:'' Элмер Бернстайн, ''әні:'' Мак Дэвид |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1964)|36-шы (1964)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Call Me Irresponsible]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Папаның біртүрлі жағдайы]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Джеймс Ван Хьюсен]]''', ''әні:'' '''[[Сэмми Кан]]''' |- |• ''Charade ||[[Шарада (фильм)|Шарада]] ||''музыка:'' [[Генри Манчини]], ''әні:'' [[Джонни Мёрсер]] |- |• ''It’s a Mad, Mad, Mad, Mad World ||[[Бұл ессіз, ессіз, ессіз, ессіз дүние]] ||''музыка:'' Эрнест Голд, ''әні:'' Мак Дэвид |- |• ''More (Theme from Mondo Cane) ||[[Mondo Cane]] (д/ф) ||''музыка:'' Риц Ортолани және Нино Оливьеро, ''әні:'' Норман Невелл |- |• ''So Little Time ||[[Пекиндегі 55 күн]] ||''музыка:'' Дмитрий Тёмкин, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1965)|37-ші (1965)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Chim Chim Cher-ee]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Мэри Поппинс (фильм)|Мэри Поппинс]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Ричард М. Шерман және Роберт Б. Шерман''' |- |• ''Dear Heart ||[[Қымбатты жүрек]] ||''музыка:'' [[Генри Манчини]], ''әні:'' Джей Ливингстон және Рэй Эванс |- |• ''Hush, Hush, Sweet Charlotte ||[[Қоя ғой, Шарлотта, жаным]] ||''музыка:'' Фрэнк де Воль, ''әні:'' Мак Дэвид |- |• ''My Kind of Town ||[[Робин және 7 қарақшы]] ||''музыка:'' [[Джеймс Ван Хьюсен]], ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''Where Love Has Gone ||[[Махаббат қайда кетті]] ||''музыка:'' [[Джеймс Ван Хьюсен]], ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1966)|38-ші (1966)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[The Shadow of Your Smile]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Балшықшы (фильм)|Балшықшы]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Джонни Мэндел''', ''әні:'' '''[[Пол Фрэнсис Уэбстер]]''' |- |• ''The Ballad of Cat Ballou ||[[Кэт Баллу]] ||''музыка:'' Джерри Ливингстон, ''әні:'' Мак Дэвид |- |• ''[[I Will Wait for You]] ||[[Шербур қолшатырлары]] ||''музыка:'' [[Мишель Легран]], ''әні:'' Жак Деми және Норман Гимбел |- |• ''The Sweetheart Tree ||[[Үлкен автожарыс (фильм)|Үлкен автожарыс]] ||''музыка:'' [[Генри Манчини]], ''әні:'' [[Джонни Мёрсер]] |- |• ''What’s New Pussycat? ||[[Не жаңалық, мысығым-ай?]] ||''музыка:'' Бёрт Бакарак, ''әні:'' Хэл Дэвид |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1967)|39-шы (1967)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Born Free (Мэтт Монро әні)|Born Free]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Еркін боп туған]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Джон Барри''', ''әні:'' '''Дон Блэк''' |- |• ''Alfie ||[[Элфи (фильм, 1966)|Элфи]] ||''музыка:'' Бёрт Бакарак, ''әні:'' Хэл Дэвид |- |• ''Georgy Girl ||[[Қыз Джорджи]] ||''музыка:'' Том Спрингфилд, ''әні:'' Джим Дейл |- |• ''My Wishing Doll ||[[Гавайи (фильм)|Гавайи]] ||''музыка:'' Элмер Бернстайн, ''әні:'' Мак Дэвид |- |• ''A Time for Love ||[[Америкалық арман (фильм, 1965)|Америкалық арман]] ||''музыка:'' Джонни Мэндел, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1968)|40-шы (1968)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Talk to the Animals]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Доктор Дулиттл (фильм, 1967)|Доктор Дулиттл]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Лесли Брикасс''' |- |• ''The Bare Necessities ||[[Джунгли кітабы (мультфильм)|Джунгли кітабы]] ||''музыка мен әні:'' Терри Гилкисон |- |• ''The Eyes of Love ||[[Аластату (фильм)|Аластату]] ||''музыка:'' Куинси Джонс, ''әні:'' Боб Расселл |- |• ''The Look of Love ||[[Казино «Рояль» (фильм, 1967)|Казино «Рояль»]] ||''музыка:'' Бёрт Бакарак, ''әні:'' Хэл Дэвид |- |• ''Thoroughly Modern Millie ||[[Біршама заманауи Милли]] ||''музыка мен әні:'' [[Джеймс Ван Хьюсен]] және [[Сэмми Кан]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1969)|41-ші (1969)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[The Windmills of Your Mind]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Томас Краунның қулық-сұмдығы]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Мишель Легран]]''', ''әні:'' '''[[Алан және Мэрилин Бергмандар]]''' |- |• ''Chitty Chitty Bang Bang ||Chitty Chitty Bang Bang ||''музыка мен әні:'' Ричард М. Шерман және Роберт Б. Шерман |- |• ''For Love of Ivy ||[[Шырмауыққа деген махаббаты үшін]] ||''музыка:'' Куинси Джонс, ''әні:'' Боб Расселл |- |• ''Funny Girl ||[[Күлкілі қыз]] ||''музыка:'' Жюль Стайн, ''әні:'' Боб Мэррилл |- |• ''Star! ||[[Жұлдыз!]] ||''музыка:'' [[Джеймс Ван Хьюсен]], ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1970)|42-ші (1970)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Raindrops Keep Fallin’ on My Head]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Бутч Кэссиди және Санденс Кид]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Бёрт Бакарак''', ''әні:'' '''Хэл Дэвид''' |- |• ''Come Saturday Morning ||[[Бедеу көкек]] ||''музыка:'' Фред Карлин, ''әні:'' Дори Превин |- |• ''Jean ||[[Мисс Джин Бродидің гүлдену кезі]] ||''музыка мен әні:'' Род МакКуэн |- |• ''True Grit ||[[Шынайы ержүректілік]] ||''музыка:'' Элмер Бернстайн, ''әні:'' Дон Блэк |- |• ''What Are You Doing the Rest of Your Life? ||[[Қуанышты аяқталу]] ||''музыка:'' [[Мишель Легран]], ''слова:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |} === 1971—1980 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Ән ! width="25%" | Фильм ! width="45%" | Номинанттар |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1971)|43-ші (1971)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[For All We Know]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Lovers and Other Strangers]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Фред Карлин''', ''әні:'' '''Робб Ройер және Джимми Гриффин''' |- |• ''Pieces of Dreams ||[[Армандардың үзімдері]] ||''музыка:'' [[Мишель Легран]], ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- |• ''Thank You Very Much ||[[Скрудж (фильм, 1970)|Скрудж]] ||''музыка мен әні:'' Лесли Брикасс |- |• ''Till Love Touches Your Life ||[[Мадрон (фильм)|Мадрон]] ||''музыка:'' Риц Ортолани, ''әні:'' Артур Хэмилтон |- |• ''Whistling Away the Dark ||[[Қымбатты Лили]] ||''музыка:'' [[Генри Манчини]], ''әні:'' [[Джонни Мёрсер]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1972)|44-ші (1972)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Theme from Shaft]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Шафт (фильм, 1971)|Шафт]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Айзек Хейз''' |- |• ''The Age of Not Believing ||[[Мыстанның ұшатын төсегі]] ||''музыка мен әні:'' Ричард М. Шерман және Роберт Б. Шерман |- |• ''All His Children ||[[Кейде ұлы түсінік...]] ||''музыка:'' [[Генри Манчини]], ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- |• ''Bless the Beasts and Children ||[[Жануарларға және балаларға бата бер]] ||''музыка мен әні:'' Барри де Ворзон және Пэрри Боткин-кіші |- |• ''Life Is What You Make It ||[[Котч]] ||''музыка:'' Марвин Хэмлиш, ''әні:'' [[Джонни Мёрсер]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1973)|45-ші (1973)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[The Morning After]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[«Посейдон» хикаясы]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Эл Кэша және Джоэл Хёршхорн''' |- |• ''Ben ||[[Бен (фильм)|Бен]] ||''музыка:'' Уолтер Шарф, ''әні:'' Дон Блэк |- |• ''Come Follow, Follow Me ||[[Кішігірім ковчег]] ||''музыка:'' Фред Карлин, ''әні:'' Марша Карлин |- |• ''Marmalade, Molasses & Honey ||[[Судья Рой Биннің өмірі мен уақыттары]] ||''музыка:'' Морис Жарр, ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- |• ''Strange Are the Ways of Love ||[[Өгей ана (фильм, 1972)|Өгей ана]] ||''музыка:'' Сэмми Фэйн, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1974)|46-шы (1974)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[The Way We Were]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Екі жүректің кездесуі]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Марвин Хэмлиш''', ''әні:'' '''[[Алан және Мэрилин Бергмандар]]''' |- |• ''All That Love Went To Waste ||A Touch of Class ||''музыка:'' Джордж Барри, ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''Live and Let Die ||[[Өмір сүр де өлуге мүмкіндік бер]] ||''музыка мен әні:'' [[Пол Маккартни]] және [[Линда Маккартни]] |- |• ''Love ||[[Робин Гуд (мультфильм)|Робин Гуд]] ||''музыка:'' Джордж Брунс, ''әні:'' Флойд Хаддлстон |- |• ''Nice to Be Around ||[[Күлбикештің бостандығы]] ||''музыка:'' Джон Уильямс, ''әні:'' Пол Уильямс |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1975)|47-ші (1975)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[We May Never Love Like This Again]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Көкке ұмтылған тозақ]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Эл Кэша және Джоэл Хёршхорн''' |- |• ''Benji’s Theme (I Feel Love) ||[[Бенджи]] ||''музыка:'' Юэл Бокс, ''әні:'' Бетти Бокс |- |• ''Blazing Saddles ||[[Жалтырауық ер-тоқымдар]] ||''музыка:'' Джон Моррис, ''әні:'' Мел Брукс |- |• ''Little Prince ||[[Кішкентай ханзада (фильм, 1974)|Кішкентай ханзада]] ||''музыка:'' Фредерик Лоу, ''әні:'' Алан Джей Лернер |- |• ''Wherever Love Takes Me ||[[Алтын (фильм, 1974)|Алтын]] ||''музыка:'' Элмер Бернстайн, ''әні:'' Дон Блэк |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1976)|48-ші (1976)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[I'm Easy]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Нэшвилл (фильм)|Нэшвилл]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Кит Кэррадайн''' |- |• ''How Lucky Can You Get ||[[Күлкілі леди]] ||''музыка мен әні:'' Фред Эбб және Джон Кандер |- |• ''Now That We’re in Love ||[[Лептер]] ||''музыка:'' Джордж Барри, ''әні:'' [[Сэмми Кан]] |- |• ''Richard’s Window ||[[Таудың ар жағы]] ||''музыка:'' Чарльз Фокс, ''әні:'' Норман Гимбел |- |• ''Theme from Mahogany ||[[Қызыл ағаш (фильм)|Қызыл ағаш]] ||''музыка:'' Майкл Мэссер, ''әні:'' Джерри Гоффин |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1977)|49-шы (1977)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Evergreen (Love Theme from A Star Is Born)]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Жұлдыз туыпты (фильм, 1976)|Жұлдыз туыпты]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Барбра Стрейзанд]]''', ''әні:'' '''Пол Уильямс''' |- |• ''Ave Satani ||[[Омен (фильм, 1976)|Омен]] ||''музыка мен әні:'' Джерри Голдсмит |- |• ''Come to Me ||[[Қызғылт қабыланның кері соққысы]] ||''музыка:'' [[Генри Манчини]], ''әні:'' Дон Блэк |- |• ''Gonna Fly Now ||[[Рокки]] ||''музыка:'' Билл Конти, ''әні:'' Кэрол Коннорс және Айн Роббинс |- |• ''A World That Never Was ||[[Жарты үй]] ||''музыка:'' Сэмми Фэйн, ''әні:'' [[Пол Фрэнсис Уэбстер]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1978)|50-ші (1978)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[You Light Up My Life]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Менің өмірімді жарқыратып жібердің]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Джозеф Брукс''' |- |• ''Candle on the Water ||[[Питтің айдаһары]] ||''музыка мен әні:'' Эл Кэша және Джоэл Хёршхорн |- |• ''Nobody Does It Better ||[[Мені сүйген тыңшы]] ||''музыка:'' Марвин Хэмлиш, ''әні:'' Кэрол Байер Сейджер |- |• ''The Slipper and the Rose Waltz ||[[Кебіс пен раушан]] ||''музыка мен әні:'' Ричард М. Шерман және Роберт Б. Шерман |- |• ''Someone’s Waiting for You ||[[Құтқарушылар (мультфильм)|Құтқарушылар]] ||''музыка:'' Сэмми Фэйн, ''әні:'' Кэрол Коннорс және Айн Роббинс |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1979)|51-ші (1979)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Last Dance]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Құдайға шүкір, бүгін жұма]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Пол Джабара''' |- |• ''Hopelessly Devoted To You ||[[Бриолин (фильм)|Бриолин]] ||''музыка мен әні:'' Джон Фаррар |- |• ''The Last Time I Felt Like This ||[[Осы уақытта, келесі жылы]] ||''музыка:'' Марвин Хэмлиш, ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- |• ''Ready To Take a Chance Again ||[[Лас ойын (фильм)|Лас ойын]] ||''музыка:'' Чарльз Фокс, ''әні:'' Норман Гимбел |- |• ''When You’re Loved ||[[Лэссидің сиқыры]] ||''музыка мен әні:'' Ричард М. Шерман және Роберт Б. Шерман |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1980)|52-ші (1980)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[It Goes Like It Goes]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Норма Рэй]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Дэвид Шайр''', ''әні:'' '''Норман Гимбел''' |- |• ''I’ll Never Say 'Goodbye ||[[Уәде (фильм, 1979)|Уәде]] ||''музыка:'' Дэвид Шайр, ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- |• ''It’s Easy to Say ||[[Ондық (фильм)|Ондық]] ||''музыка:'' [[Генри Манчини]], ''әні:'' Роберт Уэллс |- |• ''The Rainbow Connection ||[[Маппеттер (фильм, 1979)|Маппеттер]] ||''музыка мен әні:'' Пол Уильямс және Кеннет Ашер |- |• ''Through the Eyes of Love ||[[Мұзды қамалдар]] ||''музыка:'' Марвин Хэмлиш, ''әні:'' Кэрол Байер Сейджер |- |} === 1981—1990 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Ән ! width="25%" | Фильм ! width="45%" | Номинанттар |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1981)|53-ші (1981)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Fame (Айрин Кара әні)|Fame]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Даңқ (фильм, 1980)|Даңқ]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Майкл Гор''', ''әні:'' '''Дин Питчфорд''' |- |• ''9 to 5 ||[[Тоғыздан беске дейін]] ||''музыка мен әні:'' Долли Партон |- |• ''On the Road Again ||[[Үшқат (фильм)|Үшқат]] ||''музыка мен әні:'' Вилли Нельсон |- |• ''Out Here On My Own ||[[Даңқ (фильм, 1980)|Даңқ]] ||''музыка:'' Майкл Гор, ''әні:'' Лесли Гор |- |• ''People Alone ||[[Бәсеке (фильм)|Бәсеке]] ||''музыка:'' Лало Шифрин, ''әні:'' Уилбур Дженнингс |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1982)|54-ші (1982)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Arthur’s Theme (Best That You Can Do)]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Артур (фильм)|Артур]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Бёрт Бакарак, Кэрол Байер Сейджер, Кристофер Кросс, Питер Аллен |- |• ''Endless Love ||[[Бітпейтін махаббат]] ||''музыка мен әні:'' [[Лайонел Ричи]] |- |• ''The First Time It Happens ||[[Маппеттердің үлкен шығуы]] ||''музыка мен әні:'' Джо Рапосо |- |• ''For Your Eyes Only ||[[Сіздің көзіңіз ғана үшін]] ||''музыка:'' Билл Конти, ''әні:'' Майкл Лисон |- |• ''One More Hour ||[[Рэгтайм (фильм)|Рэгтайм]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1983)|55-ші (1983)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Up Where We Belong]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Офицер және джентльмен]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Джек Ницше және Баффи Сент-Мари''', ''әні:'' '''Уилл Дженнингс''' |- |• ''[[Eye of the Tiger]] ||[[Рокки 3]] ||''музыка мен әні:'' Джим Петерик және Фрэнки Салливан |- |• ''How Do You Keep the Music Playing? ||[[Ең жақсы достар (фильм, 1982)|Ең жақсы достар]] ||''музыка:'' [[Мишель Легран]], ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- |• ''If We Were in Love ||[[Иә, Джорджо]] ||''музыка:'' Джон Уильямс, ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- |• ''It Might Be You ||[[Тутси (фильм)|Тутси]] ||''музыка:'' Дейв Грузин, ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1984)|56-шы (1984)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Flashdance… What a Feeling]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Жарқыл биі]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Джорджо Мородер''', ''әні:'' '''Кит Форси және Айрин Кара''' |- |• ''Maniac ||[[Жарқыл биі]] ||''музыка мен әні:'' Майкл Сембелло және Деннис Маткоски |- |• ''Over You ||[[Нәзік мархабат]] ||''музыка мен әні:'' Остин Робертс және Бобби Харт |- |• ''Papa, Can You Hear Me? ||[[Йентл]] ||''музыка:'' [[Мишель Легран]], ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- |• ''The Way He Makes Me Feel ||[[Йентл]] ||''музыка:'' [[Мишель Легран]], ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1985)|57-ші (1985)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[I Just Called to Say I Love You]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Қызылдағы әйел]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Стиви Уандер]] |- |• ''Against All Odds (Take a Look at Me Now) ||[[Ештеңеге қарамай]] ||''музыка мен әні:'' [[Фил Коллинз]] |- |• ''Footloose ||[[Еркіндер]] ||''музыка мен әні:'' Кенни Логгинс және Дин Питчфорд |- |• ''Ghostbusters ||[[Елестерді ұстаушылар (фильм, 1984)|Елестерді ұстаушылар]] ||''музыка мен әні:'' Рей Паркер-кіші |- |• ''Let's Hear It for the Boy ||[[Еркіндер]] ||''музыка мен әні:'' Том Сноу және Дин Питчфорд |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1986)|58-ші (1986)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Say You, Say Me]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Ақ түндер (фильм, 1985)|Ақ түндер]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Лайонел Ричи]]''' |- |• ''Miss Celie’s Blues (Sister) ||[[Жазықтардың күлгін гүлдері]] ||''музыка мен әні:'' Куинси Джонс және Род Темпертон, ''әні:'' [[Лайонел Ричи]] |- |• ''[[The Power of Love]] ||[[Кері келешекке]] ||''музыка:'' Крис Хэйес және Джонни Колла, ''әні:'' Хьюи Льюис |- |• ''Separate Lives ||[[Ақ түндер (фильм, 1985)|Ақ түндер]] ||''музыка мен әні:'' Стивен Бишоп |- |• ''Surprise, Surprise ||[[Кордебалет (фильм)|Кордебалет]] ||''музыка:'' Марвин Хэмлиш, ''әні:'' Эдвард Клебан |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1987)|59-шы (1987)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Take My Breath Away]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Топ Ган]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Джорджо Мородер''', ''әні:'' '''Том Уитлок''' |- |• ''Glory of Love ||[[Карате-кид 2]] ||''музыка:'' Питер Сетера және Дэвид Фостер, ''әні:'' Питер Сетера және Diane Nini |- |• ''Life in a Looking Glass ||[[Өмір деген осы!]] ||''музыка:'' [[Генри Манчини]], ''әні:'' Лесли Брикасс |- |• ''Mean Green Mother from Outer Space ||[[Сұмдықтардың дүкені]] ||''музыка:'' [[Алан Менкен]], ''әні:'' [[Ховард Эшман]] |- |• ''Somewhere Out There ||[[Америкаға жолсапар]] ||''музыка:'' [[Джеймс Хорнер]] және Барри Манн, ''әні:'' Синтия Вайль |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1988)|60-шы (1988)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[(I’ve Had) The Time of My Life]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Лас билер]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Фрэнки Превите, Джон ДеНикола, Дональд Марковиц''', {{nobr|''әні:'' '''Фрэнки Превите}} |- |• ''Cry Freedom ||[[Бостандық ұраны]] ||''музыка мен әні:'' Джордж Фентон және Джонас Гвангва |- |• ''Nothing’s Gonna Stop Us Now ||[[Манекен (фильм)|Манекен]] ||''музыка мен әні:'' Альберт Хэммонд және [[Дайан Уоррен]] |- |• ''Shakedown ||[[Беверли-Хиллз полицейі 2]] ||''музыка мен әні:'' Гарольд Фальтермейер және Кит Форси, ''әні:'' Боб Сигер |- |• ''Storybook Love ||[[Ханшайым-келін]] ||''музыка мен әні:'' Вилли Девиль |- | rowspan=3|<center>'''[[Оскар (1989)|61-ші (1989)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Let the River Run]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Іскер қыз]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Карли Саймон''' |- |• ''Calling You ||[[«Багдад» кафесі]] ||''музыка мен әні:'' Боб Телсон |- |• ''Two Hearts ||[[Бастер (фильм)|Бастер]] ||''музыка:'' Ламон Дозье, ''әні:'' [[Фил Коллинз]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1990)|62-ші (1990)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Under the Sea]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Су перісі (мультфильм)|Су перісі]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Алан Менкен]]''', ''әні:'' '''[[Ховард Эшман]]''' |- |• ''After All ||[[Мүмкіншілік бар]] ||''музыка:'' Том Сноу, ''әні:'' Дин Питчфорд |- |• ''[[Kiss the Girl]] ||[[Су перісі (мультфильм)|Су перісі]] ||''музыка:'' [[Алан Менкен]], ''әні:'' [[Ховард Эшман]] |- |• ''I Love To See You Smile ||[[Ата-ана болу (фильм, 1989)|Ата-ана болу]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |- |• ''The Girl Who Used To Be Me ||[[Ширли Валентайн (фильм)|Ширли Валентайн]] ||''музыка:'' Марвин Хэмлиш, ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- |} === 1991—2000 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Ән ! width="25%" | Фильм ! width="45%" | Номинанттар |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1991)|63-ші (1991)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Sooner or Later]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Дик Трейси (фильм)|Дик Трейси]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Стивен Сондхайм''' |- |• ''Promise Me You'll Remember ||[[Өкіл әке 3]] ||''музыка:'' Кармайн Коппола, ''әні:'' Джон Беттис |- |• ''Somewhere in My Memory ||[[Үйде жалғыз қалғанда]] ||''музыка:'' Джон Уильямс, ''әні:'' Лесли Брикасс |- |• ''I’m Checkin' Out ||[[Қырдан жеткен ашық хаттар]] ||''музыка мен әні:'' Шел Силверстайн |- |• ''Blaze of Glory ||[[Жас атқыштар 2]] ||''музыка мен әні:'' [[Джон Бон Джови]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1992)|64-ші (1992)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Beauty and the Beast]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Ару мен Құбыжық (мультфильм)|Ару мен Құбыжық]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Алан Менкен]]''', ''әні:'' '''[[Ховард Эшман]]''' <small>(өлгеннен кейін)</small> |- |• ''Be Our Guest ||[[Ару мен Құбыжық (мультфильм)|Ару мен Құбыжық]] ||''музыка:'' [[Алан Менкен]], ''әні:'' [[Ховард Эшман]] |- |• ''Belle ||[[Ару мен Құбыжық (мультфильм)|Ару мен Құбыжық]] ||''музыка:'' [[Алан Менкен]], ''әні:'' [[Ховард Эшман]] |- |• ''When You’re Alone ||[[Капитан Ілгек]] ||''музыка:'' Джон Уильямс, ''әні:'' Лесли Брикасс |- |• ''(Everything I Do) I Do It for You ||[[Робин Гуд: Ұрылардың ханзадасы]] ||''музыка:'' Майкл Кэймен, ''әні:'' [[Брайан Адамс]] және Роберт Джон Ланг |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1993)|65-ші (1993)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[A Whole New World]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Аладдин (мультфильм, 1992)|Аладдин]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Алан Менкен]]''', ''әні:'' '''[[Тим Райс]]''' |- |• ''Friend Like Me ||[[Аладдин (мультфильм, 1992)|Аладдин]] ||''музыка:'' [[Алан Менкен]], ''әні:'' [[Ховард Эшман]] <small>(өлгеннен кейін)</small> |- |• ''I Have Nothing ||[[Оққағар (фильм, 1992)|Оққағар]] ||''музыка:'' Дэвид Фостер, ''әні:'' Линда Томпсон |- |• ''Run to You ||[[Оққағар (фильм, 1992)|Оққағар]] ||''музыка:'' Джад Фридман, ''әні:'' Аллан Рич |- |• ''Beautiful Maria of My Soul ||[[Мамбо патшалары]] ||''музыка:'' Роберт Крафт, ''әні:'' Арне Глимчер |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1994)|66-шы (1994)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Streets of Philadelphia]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Филадельфия (фильм)|Филадельфия]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Брюс Спрингстин]]''' |- |• ''The Day I Fall in Love ||[[Бетховен 2]] ||''музыка мен әні:'' Кэрол Байер Сейджер, Джеймс Ингрэм және Клифф Магнесс |- |• ''Philadelphia ||[[Филадельфия (фильм)|Филадельфия]] ||''музыка мен әні:'' Нил Янг |- |• ''Again ||[[Поэтикалық Джастис]] ||''музыка мен әні:'' [[Джанет Джексон]], Джимми Джем және Терри Льюис |- |• ''A Wink and a Smile ||[[Сиэтлде ұйықтамаған жандар]] ||''музыка:'' Марк Шейман, ''әні:'' Рэмси МакЛин |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1995)|67-ші (1995)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Can You Feel the Love Tonight]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Арыстан Патша (мультфильм)|Арыстан Патша]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Элтон Джон]]''', ''әні:'' '''[[Тим Райс]]''' |- |• ''Look What Love Has Done ||[[Джуниор (фильм)|Джуниор]] ||''музыка мен әні:'' Кэрол Байер Сейджер, Джеймс Ньютон Ховард, Джеймс Ингрэм және Пэтти Смит |- |• ''Circle of Life ||[[Арыстан Патша (мультфильм)|Арыстан Патша]] ||''музыка:'' [[Элтон Джон]], ''әні:'' [[Тим Райс]] |- |• ''Hakuna Matata ||[[Арыстан Патша (мультфильм)|Арыстан Патша]] ||''музыка:'' [[Элтон Джон]], ''әні:'' [[Тим Райс]] |- |• ''Make Up Your Mind ||[[Газет (фильм)|Газет]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1996)|68-ші (1996)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Colors of the Wind]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Покахонтас (мультфильм)|Покахонтас]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Алан Менкен]]''', ''әні:'' '''[[Стивен Шварц]]''' |- |• ''Dead Man Walking ||[[Өлік келе жатыр]] ||''музыка мен әні:'' [[Брюс Спрингстин]] |- |• ''Have You Ever Really Loved a Woman? ||[[Дон Жуан де Марко]] ||''музыка:'' Майкл Кэймен, ''әні:'' [[Брайан Адамс]] және Роберт Джон Ланг |- |• ''Moonlight ||[[Сабрина (фильм, 1995)|Сабрина]] ||''музыка:'' Джон Уильямс, ''әні:'' [[Алан және Мэрилин Бергмандар]] |- |• ''[[You’ve Got a Friend in Me]] ||[[Ойыншықтар хикаясы]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1997)|69-шы (1997)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[You Must Love Me]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Эвита (фильм)|Эвита]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Эндрю Ллойд Уэббер]]''', ''әні:'' '''[[Тим Райс]]''' |- |• ''I Finally Found Someone ||[[Айнада екі бет бар]] ||''музыка мен әні:'' [[Барбра Стрейзанд]], Марвин Хэмлиш, [[Брайан Адамс]] және Роберт Джон Ланг |- |• ''For the First Time ||[[Бір тамаша күн]] ||''музыка мен әні:'' Джеймс Ньютон Ховард, Джад Фридман және Аллан Рич |- |• ''That Thing You Do! ||[[Мына жасағаның]] ||''музыка мен әні:'' Адам Шлезингер |- |• ''Because You Loved Me ||[[Жүрекке жақын]] ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1998)|70-ші (1998)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[My Heart Will Go On]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Титаник (фильм, 1997)|Титаник]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Джеймс Хорнер]]''', ''әні:'' '''Уилл Дженнингс''' |- |• ''Journey to the Past ||[[Анастасия (мультфильм)|Анастасия]] ||''музыка:'' Стивен Флаерти, ''әні:'' Линн Аренс |- |• ''How Do I Live ||[[Әуе түрмесі]] ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- |• ''Miss Misery ||[[Ақылды Уилл Хантинг]] ||''музыка мен әні:'' Эллиотт Смит |- |• ''Go the Distance ||[[Геркулес (мультфильм)|Геркулес]] ||''музыка:'' [[Алан Менкен]], ''әні:'' Дэвид Зиппель |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (1999)|71-ші (1999)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[When You Believe]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Мысыр ханзадасы]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Стивен Шварц]]''' |- |• ''[[I Don’t Want to Miss a Thing]] ||[[Армагеддон (фильм)|Армагеддон]] ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- |• ''That’ll Do ||[[Бэйб]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |- |• ''A Soft Place To Fall ||[[Жылқыларды арбаушы]] ||''музыка мен әні:'' Эллисон Мурер және Гвил Оуэн |- |• ''The Prayer ||[[Камелотты іздеу]] ||''музыка:'' Кэрол Байер Сейджер және Дэвид Фостер, ''әні:'' Кэрол Байер Сейджер, Дэвид Фостер, Тони Ренис және Альберто Теста |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2000)|72-ші (2000)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[You'll Be in My Heart]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Тарзан (мультфильм)|Тарзан]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Фил Коллинз]]''' |- |• ''Save Me ||[[Магнолия (фильм)|Магнолия]] ||''музыка мен әні:'' Эйми Манн |- |• ''Music of My Heart ||[[Жүрек әуені]] ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- |• ''Blame Canada ||[[South Park: Bigger, Longer & Uncut]] ||''музыка мен әні:'' Трей Паркер және Марк Шейман |- |• ''When She Loved Me ||[[Ойыншықтар хикаясы 2]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |} === 2001—2010 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Ән ! width="25%" | Фильм ! width="45%" | Номинанттар |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2001)|73-ші (2001)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Things Have Changed]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Ұғымталдар]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Боб Дилан]]''' |- |• ''I've Seen It All ||[[Қараңғыда билеген]] ||''музыка:'' [[Бьорк]], ''әні:'' Ларс фон Триер және Сьон Сигурдссон |- |• ''My Funny Friend and Me ||[[Императордың жүрістері]] ||''музыка:'' [[Стинг]] және Дэвид Хартли, ''әні:'' [[Стинг]] |- |• ''A Fool in Love ||[[Ата-анамен танысу]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |- |• ''A Love Before Time ||[[Жасырынып келе жатқан жолбарыс, тасада күтіп отырған айдаһар]] ||''музыка:'' Хорхе Каландрельи және Тань Дунь, ''әні:'' Джеймс Шеймус |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2002)|74-ші (2002)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[If I Didn’t Have You]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Монстрлар корпорациясы]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Рэнди Ньюман]]''' |- |• ''Until... ||[[Кейт және Лео]] ||''музыка мен әні:'' [[Стинг]] |- |• ''May It Be ||[[Сақиналар әміршісі: Сақина бауырластығы]] ||''музыка мен әні:'' [[Enya]], Ники Райан және Рома Райан |- |• ''There You'll Be ||[[Пёрл-Харбор (фильм)|Пёрл-Харбор]] ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- |• ''Vanilla Sky ||[[Ванильді аспан]] ||''музыка мен әні:'' [[Пол Маккартни]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2003)|75-ші (2003)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Lose Yourself]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Сегізінші миля]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Эминем]], Джефф Басс және Луис Ресто''', ''әні:'' '''[[Эминем]]''' |- |• ''I Move On ||[[Чикаго (фильм, 2002)|Чикаго]] ||''музыка:'' Джон Кандер, ''әні:'' Фред Эбб |- |• ''Burn It Blue ||[[Фрида (фильм)|Фрида]] ||''музыка:'' Эллиот Голденталь, ''әні:'' Джулия Тэймор |- |• ''The Hands That Built America ||[[Нью-Йорк бандылары]] ||''музыка мен әні:'' [[U2]] |- |• ''Father and Daughter ||[[Жабайы Торнберрилер]] ||''музыка мен әні:'' Пол Саймон |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2004)|76-шы (2004)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Into the West]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Сақиналар әміршісі: Патшаның оралуы]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Фрэн Уолш, Говард Шор және Энни Леннокс''' |- |• ''The Scarlet Tide ||[[Суық тау]] ||''музыка мен әні:'' Ти-Боун Бёрнэт және Элвис Костелло |- |• ''You Will Be My Ain True Love ||[[Суық тау]] ||''музыка мен әні:'' [[Стинг]] |- |• ''A Kiss at the End of the Rainbow ||[[Қуатты жел]] ||''музыка мен әні:'' Майкл МакКин және Аннетт О’Тул |- |• ''Belleville Rendez-vous ||[[Бельвилльдің триосы]] ||''музыка:'' Бенуа Шарест, ''әні:'' Сильвен Шоме |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2005)|77-ші (2005)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Al otro lado del río]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Че Гевара: Мотоциклшінің&nbsp;күнделігі]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Хорхе Дрекслер''' |- |• ''Vois sur ton chemin ||[[Хористтер]] ||''музыка:'' Брюно Куле, ''әні:'' Кристоф Барратье |- |• ''Learn to Be Lonely ||[[Опера елесі (фильм, 2004)|Опера елесі]] ||''музыка:'' [[Эндрю Ллойд Уэббер]], ''әні:'' Чарльз Харт |- |• ''Believe ||[[Полярлық экспресс]] ||''музыка мен әні:'' Глен Баллард және Алан Сильвестри |- |• ''Accidentally in Love ||[[Шрек 2]] ||''музыка мен әні:'' [[Counting Crows]] |- | rowspan=3|<center>'''[[Оскар (2006)|78-ші (2006)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[It’s Hard out Here for a Pimp]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Әбігерлік пен ағын]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Juicy J, Frayser Boy және DJ Paul''' |- |• ''In the Deep ||[[Соқтығыс (фильм, 2004)|Соқтығыс]] ||''музыка:'' Кэтлин Йорк пен Майкл Беккер, ''әні:'' Кэтлин Йорк |- |• ''Travelin' Thru ||[[Трансамерика]] ||''музыка мен әні:'' Долли Партон |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2007)|79-шы (2007)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[I Need to Wake Up]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[An Inconvenient Truth]]''' (д/ф) ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Мелисса Этеридж''' |- |• ''Our Town ||[[Көліктер]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |- |• ''Listen ||[[Қиялдың қыздары]] ||''музыка:'' Генри Кригер және Скотт Катлер, ''әні:'' Энн Превен |- |• ''Love You I Do ||[[Қиялдың қыздары]] ||''музыка:'' Генри Кригер, ''әні:'' Сида Гарретт |- |• ''Patience ||[[Қиялдың қыздары]] ||''музыка:'' Генри Кригер, ''әні:'' Уилли Рил |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2008)|80-ші (2008)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Falling Slowly]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Бір күні]]'''||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Глен Хансард және Маркета Ирглова''' |- |• ''Happy Working Song ||[[Дуаланған]] ||''музыка:'' [[Алан Менкен]], ''әні:'' [[Стивен Шварц]] |- |• ''So Close ||[[Дуаланған]] ||''музыка:'' [[Алан Менкен]], ''әні:'' [[Стивен Шварц]] |- |• ''That's How You Know ||[[Дуаланған]] ||''музыка:'' [[Алан Менкен]], ''әні:'' [[Стивен Шварц]] |- |• ''Raise It Up ||[[Август Раш]] ||''музыка мен әні:'' Джамаль Джозеф, Чарльз Мак, Тэвин Томас |- | rowspan=3|<center>'''[[Оскар (2009)|81-ші (2009)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Jai Ho]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Түпкірлерден шыққан миллионер]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''А. Р. Рахман''', ''әні:'' '''Гулзар''' |- |• ''O... Saya ||[[Түпкірлерден шыққан миллионер]] ||''музыка мен әні:'' А. Р. Рахман және M.I.A. |- |• ''Down to Earth ||[[ВАЛЛ-И]] ||''музыка:'' Томас Ньюман, ''әні:'' Питер Гэбриэл |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2010)|82-ші (2010)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[The Weary Kind]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Ессіз жүрек]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Райан Бингхэм және Ти-Боун Бёрнэт''' |- |• ''Almost There ||[[Ханшайым және бақа]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |- |• ''Down in New Orleans ||[[Ханшайым және бақа]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |- |• ''Loin de Paname ||[[Париж! Париж!]] ||''музыка:'' Рейнхард Вагнер, ''әні:'' Фрэнк Томас |- |• ''Take It All ||[[Тоғыз (фильм)|Тоғыз]] ||''музыка мен әні:'' Мори Йестон |} === 2011—2020 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Ән ! width="25%" | Фильм ! width="45%" | Номинанттар |- | rowspan=4|<center>'''[[Оскар (2011)|83-ші (2011)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[We Belong Together]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Ойыншықтар хикаясы 3]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Рэнди Ньюман]]''' |- |• ''Coming Home ||[[Кантри күші]] ||''музыка мен әні:'' Том Дуглас, Трой Вёрджес, Хиллари Линдсей |- |• ''I See the Light ||[[Рапунцель (мультфильм)|Рапунцель]] ||''музыка:'' [[Алан Менкен]], ''әні:'' Глен Слайтер |- |• ''If I Rise ||[[127 сағат]] ||''музыка:'' А. Р. Рахман, ''әні:'' [[Dido]], Ролло Армстронг |- | rowspan=2|<center>'''[[Оскар (2012)|84-ші (2012)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Man or Muppet]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Маппеттер (фильм, 2011)|Маппеттер]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Брет МакКензи''' |- |• ''Real in Rio ||[[Рио (мультфильм)|Рио]] ||''музыка:'' Сержио Мендес және Карлинос Браун, ''әні:'' Сида Гаррет |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2013)|85-ші (2013)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Skyfall]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[007: Скайфолл]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Адель]] және Пол Эпуорт |- |• ''Before My Time ||[[Chasing Ice]] (д/ф) ||''музыка мен әні:'' Дж. Ральф |- |• ''Everybody Needs a Best Friend ||[[Тед (фильм)|Тед]] ||''музыка:'' Уолтер Мёрфи, ''әні:'' Сет Макфарлейн |- |• ''Pi's Lullaby ||[[Пи өмірі]] ||''музыка:'' Майкл Данна, ''әні:'' Бомбей Джайашри |- |• ''Suddenly ||[[Аласталғандар (фильм, 2012)|Аласталғандар]] ||''музыка:'' Клод-Мишель Шёнберг, ''әні:'' Герберт Крецмер және Ален Бублиль |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2014)|86-шы (2014)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Let It Go]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Мұзды өлке]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Кристен Андерсон-Лопес]] және [[Роберт Лопес]] |- |• ''Happy ||[[Жексұрын мен 2]] ||''музыка мен әні:'' [[Фаррелл Уильямс]] |- |• ''The Moon Song ||Саманта ||''музыка:'' Карен Орзолек, ''әні:'' Karen O және Спайк Джонз |- |• ''Ordinary Love ||[[Мандела: Бостандыққа ұзақ серуен]] ||''музыка мен әні:'' [[U2]] |- |style="background:#FFE4E1"|• ''Alone Yet Not Alone'' <small>(дисквалификация)</small><ref>[http://www.hollywoodreporter.com/race/academy-disqualifies-oscar-nominated-song-675480 Academy Disqualifies Oscar-Nominated Song 'Alone Yet Not Alone'] — The Hollywood Reporter, 29.01.2014</ref> ||style="background:#FFE4E1"|[[Біреу әлі жалғыз емес]] ||style="background:#FFE4E1"|''музыка:'' Брюс Брютон, ''әні:'' Деннис Шпигель |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2015)|87-ші (2015)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Glory (ән)|Glory]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Сельма (фильм)|Сельма]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''Джон Ледженд және Common |- |• ''Everything Is Awesome ||[[Лего. Фильм]] ||''музыка мен әні:'' Шон Паттерсон |- |• ''Grateful ||[[Сахнаның арт жағында]] ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- |• ''I’m Not Gonna Miss You ||[[Glen Campbell: I'll Be Me]] (д/ф) ||''музыка мен әні:'' Глен Кэмпбелл және Джулиан Рэймонд |- |• ''Lost Stars ||[[Жаңадан баста]] ||''музыка мен әні:'' Грегг Александр және Даниэль Брисбуа |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2016)|88-ші (2016)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Writing’s on the Wall]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[007: Спектр]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Сэм Смит]] және Джимми Нейп''' |- |• ''Earned It ||[[Сұрдың елу реңкі (фильм)|Сұрдың елу реңкі]] ||''музыка мен әні:'' [[The Weeknd|Эйбэл Тесфайе]], Ахмад Балше, Джейсон Куэннвилл, Стефан Мошио |- |• ''Manta Ray ||[[Racing Extinction]] (д/ф) ||''музыка:'' Джей Ральф, ''әні:'' Энтони Хегарти |- |• ''Simple Song #3 ||[[Жастық (фильм, 2015)|Жастық]] ||''музыка мен әні:'' Дэвид Лэнг |- |• ''[[Til It Happens to You]] ||[[The Hunting Ground]] (д/ф) ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] және [[Леди Гага]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2017)|89-шы (2017)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[City of Stars]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Ла-Ла Ленд]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''Джастин Гурвиц''', ''әні:'' '''Бендж Пасек және Джастин Пол''' |- |• ''[[Audition (The Fools Who Dream)]] ||[[Ла-Ла Ленд]] ||''музыка:'' Джастин Гурвиц, ''әні:'' Бендж Пасек және Джастин Пол |- |• ''[[Can’t Stop the Feeling!]] ||[[Тролльдер (мультфильм)|Тролльдер]] ||''музыка мен әні:'' [[Джастин Тимберлейк]], Макс Мартин, Shellback |- |• ''The Empty Chair ||[[Джим: Джеймс Фоулидің хикаясы]] (д/ф) ||''музыка мен әні:'' Дж. Ральф және [[Стинг]] |- |• ''How Far I’ll Go ||[[Моана (мультфильм)|Моана]] ||''музыка мен әні:'' Лин-Мануэль Миранда |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2018)|90-шы (2018)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Remember Me]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Коко құпиясы]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Кристен Андерсон-Лопес]] және [[Роберт Лопес]]''' |- |• ''Mighty River ||[[Ферма «Мадбаунд»]] ||''музыка мен әні:'' Мэри Джей Блайдж, Рафаэл Садик және Таура Стинсон |- |• ''Mystery of Love ||[[Өзіңді менің атымен ата]] ||''музыка мен әні:'' Суфьян Стивенс |- |• ''Stand Up for Something ||[[Маршалл (фильм)|Маршалл]] ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]], ''әні:'' Common |- |• ''This Is Me ||[[Ең керемет шоумен]] ||''музыка мен әні:'' Бендж Пасек және Джастин Пол |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2019)|91-ші (2019)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Shallow]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Жұлдыз туыпты (фильм, 2018)|Жұлдыз туыпты]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Леди Гага]], Марк Ронсон, Энтони Россомандо және Эндрю Уайатт''' |- |• ''All the Stars ||[[Қара қабылан]] ||''музыка мен әні:'' [[Кендрик Ламар]], Энтони Тиффит, ''музыка:'' Марк Спирс, ''әні:'' SZA |- |• ''I’ll Fight ||[[RBG]] (д/ф) ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- |• ''The Place Where Lost Things Go ||[[Мэри Поппинс қайтып келе жатыр]] ||''музыка мен әні:'' Марк Шэймен, ''әні:'' Скотт Уиттман |- |• ''When A Cowboy Trades His Spurs For Wings ||[[Бастер Скраггстың балладасы]] ||''музыка мен әні:'' Дэвид Роулингс пен Гиллиан Уэлч |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2020)|92-ші (2020)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[(I’m Gonna) Love Me Again]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Рокетмен]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''[[Элтон Джон]]''', ''әні:'' '''[[Берни Топин]]''' |- |• ''I Can't Let You Throw Yourself Away ||[[Ойыншықтар хикаясы 4]] ||''музыка мен әні:'' [[Рэнди Ньюман]] |- |• ''I'm Standing with You ||[[Серпіліс (фильм, 2019)|Серпіліс]] ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- |• ''Into the Unknown ||[[Мұзды өлке 2]] ||''музыка мен әні:'' [[Кристен Андерсон-Лопес]] және [[Роберт Лопес]] |- |• ''Stand Up ||[[Гарриет (фильм)|Гарриет]] ||''музыка мен әні:'' Джошуа Брайан Кэмпбелл және Синтия Эриво |- |} === 2021—2030 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Ән ! width="25%" | Фильм ! width="45%" | Номинанттар |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2021)|93-ші (2021)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Fight for You]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Иуда және қара мессия]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' '''D'Mile және [[H.E.R.]]''', ''әні:'' '''[[H.E.R.]] және Тиара Томас''' |- |• ''Husavik ||Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga ||''музыка мен әні:'' Rickard Göransson, Fat Max Gsus & Savan Kotecha |- |• ''Io sì (Seen) ||[[Бар өмір алда]] ||''музыка:'' [[Дайан Уоррен]], ''әні:'' Лаура Паузини және [[Дайан Уоррен]] |- |• ''Speak Now ||[[Майамидегі бір түн]] ||''музыка мен әні:'' Сэм Эшворт және Лесли Одом |- |• ''Hear My Voice ||[[Чикаголық жетіні соттау]] ||''музыка:'' Дэниел Пэмбертон, ''әні:'' Celeste және Дэниел Пэмбертон |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2022)|94-ші (2022)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[No Time to Die]] ||style="background:#EEDD82"|'''[[Өлуге уақыт жоқ]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка мен әні:'' '''[[Билли Айлиш]] және [[Финнеас О’Коннелл]] |- |• ''Be Alive ||[[Патша Ричард]] ||''музыка мен әні:'' [[Бейонсе]] және Dixson |- |• ''Dos Oruguitas ||[[Энканто (мультфильм)|Энканто]] ||''музыка мен әні:'' Лин-Мануэль Миранда |- |• ''Down to Joy ||[[Белфаст (фильм)|Белфаст]] ||''музыка мен әні:'' Ван Моррисон |- |• ''Somehow You Do ||[[Төрт жақсы күн]] ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2023)|95-ші (2023)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[Naatu Naatu]] ||style="background:#EEDD82"| '''[[RRR]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка:'' М. М. Киравани, ''әні:'' Чандрабоуз |- |• ''Applause ||Қатын құсап айтшы ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- |• ''Hold My Hand ||[[Топ Ган: Мэверик]] ||''музыка мен әні:'' [[Леди Гага]], [[BloodPop]] |- |• ''Lift Me Up ||[[Қара қабылан: Ваканда әрқашан]] ||''музыка:'' [[Tems]], [[Рианна]], Райан Куглер, Людвиг Йоранссон, ''әні:'' [[Tems]], Райан Куглер |- |• ''This Is a Life ||[[Барлығы бір уақытта, барлық жерде]] ||''музыка:'' Райан Лотт, Дэвид Бёрн, Mitski, ''әні:'' Райан Лотт, Дэвид Бёрн |- | rowspan=5|<center>'''[[Оскар (2024)|96-шы (2024)]] |style="background:#EEDD82"|• '''''[[What Was I Made For?]] ||style="background:#EEDD82"| '''[[Барби (фильм)|Барби]] ||style="background:#EEDD82"|''музыка және сөздер:'' [[Билли Айлиш]] және [[Финнеас О’Коннелл]] |- |• ''[[I’m Just Ken]] ||[[Барби (фильм)|Барби]] ||''музыка мен әні:'' Марк Ронсон және Эндрю Уайатт |- |• ''It Never Went Away ||[[Америкалық симфония]] ||''музыка мен әні:'' Джон Батист және Дэн Уилсон |- |• ''Wahzhazhe (A Song for My People) ||[[Гүлді айын өлтіргендер]] ||''музыка мен әні:'' Скотт Джордж |- |• ''The Fire Inside ||[[Жалындаған ыстық]] ||''музыка мен әні:'' [[Дайан Уоррен]] |- | rowspan="5" | <center>'''[[Оскар (2025)|97-ші (2025)]]''' | style="background:#FAEB86" |• '''''[[El Mal]]''''' || style="background:#FAEB86" | '''[[Эмилия Перес]]''' || style="background:#FAEB86" | ''музыка:'' Клеман Дюколь және [[Камий (әнші)|Камий]], ''сөздер:'' Клеман Дюколь, [[Камий (әнші)|Камий]] және [[Жак Одиар]] |- |• ''The Journey'' || [[Батальон 6888]] || ''музыка мен сөзі:'' [[Дайан Уоррен]] |- |• ''Like A Bird'' || [[Синг-Синг (фильм, 2023)|Синг-Синг]] || ''музыка мен сөзі:'' Авраам Александр және Адриан Кесада |- |• ''Mi Camino'' || [[Эмилия Перес]] || ''музыка мен сөзі:'' [[Камий (әнші)|Камий]] және Клеман Дюколь |- |• ''Never Too Late'' || [[Элтон Джон: Ешқашан кеш емес]] || ''музыка мен сөзі:'' [[Элтон Джон]], [[Брэнди Карлайл]], Эндрю Уотт және [[Берни Топин]] |- | rowspan="5" | <center>'''[[Оскар (2026)|98-ші (2026)]]'''<br /><ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2026|title=The 98th Academy Awards {{!}} 2026|archive-date=2026-01-24|access-date=2026-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20260124013818/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2026|url-status=live}}</ref> | style="background:#FAEB86" |• '''''Golden''''' || style="background:#FAEB86" | '''[[K-Pop сайтан аулаушылары]]''' || style="background:#FAEB86" | ''музыка мен сөзі:'' [[Ejae]], Марк Зонненблик, Чжун Гю Квак, Ю Хан Ли, Хи Дон Нам, Чон Хун Со және Тедди Парк |- |• ''Dear Me'' || [[Дайан Уоррен: Қайтпас қайсар]] || ''музыка мен сөзі:'' [[Дайан Уоррен]] |- |• ''I Lied To You'' || [[Күнәһарлар (фильм, 2025)|Күнәһарлар]] || ''музыка мен сөзі:'' [[Рафаэл Садик]] және [[Людвиг Йоранссон]] |- |• ''Sweet Dreams Of Joy'' || [[Вива Верди]] || ''музыка мен сөзі:'' Николас Пайк |- |• ''Train Dreams'' || [[Пойыз түстері (фильм)|Пойыз түстері]] || ''музыка:'' [[Ник Кейв]] және Брайс Десснер, ''сөзі:'' Ник Кейв |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Оскар сыйлығы}} [[Санат:Оскар сыйлығы]] cqs9ytq9p9qaxcvq583vrhx52orzgo3 0 661095 3603539 3601715 2026-05-12T00:17:41Z Айдос Қаракөз 179976 3603539 wikitext text/x-wiki [[Сурет:AmitSinghal2011 (cropped).jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға|Есімі=Амит Сингхал|Туған кездегі есімі=Амитабх Кумар Сингхал|Туған күні=Қыркүйек [[1968 жыл]]|Туған жері=[https://ru.wikipedia.org/wiki/Джханси_(город) Джханси], [https://ru.wikipedia.org/wiki/Уттар-Прадеш Уттар-Прадеш], [[Үндістан]]|Азаматтығы=[[АҚШ]]|Мансабы=[https://ru.wikipedia.org/wiki/Программная_инженерия Бағдарламалық қамтамасыз ету жөніндегі инженер], [https://ru.wikipedia.org/wiki/Информатик информатика саласындағы маман]|Марапаттары=[https://ru.wikipedia.org/wiki/ACM_Fellow Фелло ACM]|Сайты=[http://singhal.info/home/ singhal.info/home/]}} Амит Сингхал ([[Ағылшын тілі|ағылш.]] Amit Singhal; 1968 жылы туылған) — [[Google]] компаниясының құрметті қызметкері,Google рейтингтік тобын басқарды. <ref>[http://www.businessweek.com/the_thread/techbeat/archives/2009/10/google_search_g.html Интервью Bloomberg Businessweek с Амитом Сингхалом]{{ref-en}}</ref><ref>[http://googlerussiablog.blogspot.com/2009_02_01_archive.html Перевод записи Амити Сингхала в официальном блоге Google]{{ref-ru}}</ref> Ол Google іздеу бөлімінің бастығы қызметін атқарды. Компаниядан 2016 жылы 3 ақпанда кетті. [https://ru.wikipedia.org/wiki/Национальная_инженерная_академия_США АҚШ Ұлттық инженерлік академиясының] мүшесі (2012).<ref>[https://www.nae.edu/56160/Dr-Amit-Singhal Dr. Amit Singhal] {{ref-en}}</ref> == Өмірбаяны == Үндістанда [https://ru.wikipedia.org/wiki/Уттар-Прадеш Уттар-Прадеш] провинциясында дүниеге келген.1989 жылы Рурки университетінде (Үндістан) [[информатика]] [https://ru.wikipedia.org/wiki/Бакалавр бакалавры] дәрежесін алды.<ref>[http://www.d.umn.edu/scse/newsandevents/academy/2009.html Биография Сингхала на сайте университета Миннесоты]{{ref-en}}</ref> Ол [[АҚШ]]-тағы [[Миннесота университеті|Миннесота университетінде]] білімін жалғастырып,1991 жылы информатика магистрі дәрежесін алды.<ref name="umd">[http://www.d.umn.edu/~tcolburn/newsletter/CS_Newsletter_2007.pdf University of Minnesota's newsletter.Alumni spotlight - Amit Singhal]{{ref-en}}</ref> 1996 жылы ол [https://ru.wikipedia.org/wiki/Корнеллский_университет Корнелл университетінен] [[PhD-доктор|Рh.D.]] дәрежесін алды,онда ол [https://ru.wikipedia.org/wiki/Информационный_поиск ақпараттық ізденістердің] бастаушыларының бірі Джерард салонның жетекшілігімен оқыды. Аспирантураны бітіргеннен кейін ол [[AT&T]] ғылыми-зерттеу бөліміне жұмысқа орналасты,онда әр түрлі ақпарат іздеу бағыттарымен айналысты.<ref name="umd" /> 2000 жылдан бастап ол [[Google]] - да іздеу сапасы бөлімінде жұмыс істейді.[[The New York Times|New York Times]] оны Google-дің рейтинг алгоритмдерінің бас талдаушысы ретінде атады.<ref>[https://www.nytimes.com/2007/06/03/business/yourmoney/03google.html Статья в New York Times про отдел качества поиска Google]{{ref-en}}</ref> 2001 жылы рейтингтік жүйені толығымен қайта құрғаны үшін құрметті қызметкер атағы берілді.<ref>[https://www.wired.com/magazine/2010/02/ff_google_algorithm/all/1 Wired Magazine: Exclusive: How Google's Algorithm Rules the Web]{{ref-en}}</ref> «India Abroad» газеті оны ең ықпалды 50 үндіамерикандықтардың қатарына қосты.<ref name="top50">[http://www.rediff.com/us/amitsinghal_top50.html India Abroad: Top 50 Most Influential Indian Americans - Amit Singhal]{{ref-en}}</ref> Отыздан астам ғылыми жұмыстардың және көптеген патенттердің бірлескен авторы.<ref>[http://www.google.com/corporate/execs.html#amit Google Corporate Information - Google Management]{{ref-en}}</ref> == Ескертпелер == {{Reflist}} == Сілтемелер == * [http://singhal.info Амита Сингхалдың сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210502001153/http://singhal.info/ |date=2021-05-02 }} hmltc03gsc4ejiwqlg87u1zag03m8y7 3603612 3603539 2026-05-12T01:35:40Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Хулкар Абдимоминова|Хулкар Абдимоминова]] соңғы нұсқасына қайтарды 3601715 wikitext text/x-wiki [[Сурет:AmitSinghal2011 (cropped).jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға|Есімі=Амит Сингхал|Туған кездегі есімі=Амитабх Кумар Сингхал|Туған күні=Қыркүйек [[1968 жыл]]|Туған жері=[https://ru.wikipedia.org/wiki/Джханси_(город) Джханси], [https://ru.wikipedia.org/wiki/Уттар-Прадеш Уттар-Прадеш], [[Үндістан]]|Азаматтығы=[[АҚШ]]|Мансабы=[https://ru.wikipedia.org/wiki/Программная_инженерия Бағдарламалық қамтамасыз ету жөніндегі инженер], [https://ru.wikipedia.org/wiki/Информатик информатика саласындағы маман]|Марапаттары=[https://ru.wikipedia.org/wiki/ACM_Fellow Фелло ACM]|Сайты=[http://singhal.info/home/ singhal.info/home/]}} Амит Сингхал ([[Ағылшын тілі|ағылш.]] Amit Singhal; 1968 жылы туылған) — [[Google]] компаниясының құрметті қызметкері, Google рейтингтік тобын басқарды. <ref>[http://www.businessweek.com/the_thread/techbeat/archives/2009/10/google_search_g.html Интервью Bloomberg Businessweek с Амитом Сингхалом]{{ref-en}}</ref><ref>[http://googlerussiablog.blogspot.com/2009_02_01_archive.html Перевод записи Амити Сингхала в официальном блоге Google]{{ref-ru}}</ref> Ол Google іздеу бөлімінің бастығы қызметін атқарды. Компаниядан 2016 жылы 3 ақпанда кетті. [https://ru.wikipedia.org/wiki/Национальная_инженерная_академия_США АҚШ Ұлттық инженерлік академиясының] мүшесі (2012).<ref>[https://www.nae.edu/56160/Dr-Amit-Singhal Dr. Amit Singhal] {{ref-en}}</ref> == Өмірбаяны == Үндістанда [https://ru.wikipedia.org/wiki/Уттар-Прадеш Уттар-Прадеш] провинциясында дүниеге келген. 1989 жылы Рурки университетінде (Үндістан) [[информатика]] [https://ru.wikipedia.org/wiki/Бакалавр бакалавры] дәрежесін алды.<ref>[http://www.d.umn.edu/scse/newsandevents/academy/2009.html Биография Сингхала на сайте университета Миннесоты]{{ref-en}}</ref> Ол [[АҚШ]]-тағы [[Миннесота университеті|Миннесота университетінде]] білімін жалғастырып,1991 жылы информатика магистрі дәрежесін алды.<ref name="umd">[http://www.d.umn.edu/~tcolburn/newsletter/CS_Newsletter_2007.pdf University of Minnesota's newsletter.Alumni spotlight - Amit Singhal]{{ref-en}}</ref> 1996 жылы ол [https://ru.wikipedia.org/wiki/Корнеллский_университет Корнелл университетінен] [[PhD-доктор|Рh.D.]] дәрежесін алды, онда ол [https://ru.wikipedia.org/wiki/Информационный_поиск ақпараттық ізденістердің] бастаушыларының бірі Джерард салонның жетекшілігімен оқыды. Аспирантураны бітіргеннен кейін ол [[AT&T]] ғылыми-зерттеу бөліміне жұмысқа орналасты, онда әр түрлі ақпарат іздеу бағыттарымен айналысты.<ref name="umd" /> 2000 жылдан бастап ол [[Google]] - да іздеу сапасы бөлімінде жұмыс істейді. [[The New York Times|New York Times]] оны Google-дің рейтинг алгоритмдерінің бас талдаушысы ретінде атады.<ref>[https://www.nytimes.com/2007/06/03/business/yourmoney/03google.html Статья в New York Times про отдел качества поиска Google]{{ref-en}}</ref> 2001 жылы рейтингтік жүйені толығымен қайта құрғаны үшін құрметті қызметкер атағы берілді.<ref>[https://www.wired.com/magazine/2010/02/ff_google_algorithm/all/1 Wired Magazine: Exclusive: How Google's Algorithm Rules the Web]{{ref-en}}</ref> «India Abroad» газеті оны ең ықпалды 50 үндіамерикандықтардың қатарына қосты.<ref name="top50">[http://www.rediff.com/us/amitsinghal_top50.html India Abroad: Top 50 Most Influential Indian Americans - Amit Singhal]{{ref-en}}</ref> Отыздан астам ғылыми жұмыстардың және көптеген патенттердің бірлескен авторы.<ref>[http://www.google.com/corporate/execs.html#amit Google Corporate Information - Google Management]{{ref-en}}</ref> == Ескертпелер == {{Reflist}} == Сілтемелер == * [http://singhal.info Амита Сингхалдың сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210502001153/http://singhal.info/ |date=2021-05-02 }} nlxiw4rb9yxrd0lr82f2zksaffv7pme 0 666017 3603468 3509825 2026-05-11T19:57:55Z Kas77777 100404 /* Жазғы спорт түрлерінен Азия чемпионаттары */ 3603468 wikitext text/x-wiki [[File:Asia (orthographic projection).svg|thumb|right|[[Азия]]]] '''Азия чемпионаты''' — бұл өз елдерінің немесе кәсіби спорт клубтарының атынан шыққан Азия спортшылары немесе спорттық командалар арасындағы жоғары деңгейдегі халықаралық спорттық жарыс. ==Жазғы спорт түрлерінен Азия чемпионаттары== * [[Академиялық есуден Азия чемпионаты]] * [[Ауыр атлетикадан Азия чемпионаты]] * [[Бадминтоннан Азия чемпионаты]] * [[Байдаркада және каноэде есуден Азия чемпионаты]] * [[Баскетболдан Азия кубогы]] * [[Баскетболдан Азия чемпиондар лигасы]] * [[Баскетболдан жастар арасындағы Азия чемпионаты (U-18)]] * [[Әйелдер арасындағы баскетболдан Азия кубогы]] * [[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты]] * [[Бейсболдан Азия чемпионаты]] * [[Әйелдер арасындағы бейсболдан Азия чемпионаты]] * [[Волейболдан Азия чемпионаты]] * [[Волейболдан Азия кубогы]] * [[Әйелдер арасындағы волейболдан Азия чемпионаты]] * [[Әйелдер арасындағы волейболдан Азия кубогы]] * [[Волейболдан клубтар арасындағы Азия чемпионаты]] * [[Волейболдан әйелдер арасындағы клубтық Азия чемпионаты]] * [[Жағажай волейболдан Азия чемпионаты]] * [[Ерлер арасындағы гандболдан Азия чемпионаты|Гандболдан Азия чемпионаты]] * [[Әйелдер арасындағы гандболдан Азия чемпионаты]] * [[Гимнастикадан Азия чемпионаты]] * [[Дзюдодан Азия чемпионаты]] * [[Жеңіл атлетикадан Азия чемпионаты]] * [[Индорхоккейден Азия кубогы]] * [[Әйелдер арасындағы индорхоккейден Азия кубогы]] * [[Қазіргі бессайыстан Азия чемпионаты]] * [[Каратэден Азия чемпионаты]] * [[Корфболдан Азия-Океания чемпионаты]] * [[Күрестен Азия чемпионаты]] * [[Көгалдағы хоккейден Азия кубогы|Ерлер арасындағы көгалдағы хоккейден Азия чемпионаты]] * [[Әйелдер арасындағы көгалдағы хоккейден Азия чемпионаты]] * [[Нысана көздеуден Азия чемпионаты]] * [[Садақ атудан Азия чемпионаты]] * [[Регбиден Азия чемпионаты]] * [[Әйелдер арасындағы регбиден Азия чемпионаты]] * [[Самбодан Азия чемпионаты]] * [[Су добынан Азия чемпионаты]] * [[Су спорты түрлерінен Азия чемпионаты]] * [[Семсерлесуден Азия чемпионаты]] * [[Софтболдан Азия чемпионаты]] * [[Әйелдер арасындағы софтболдан Азия чемпионаты]] * [[Спорттық құзға өрмелеуден Азия чемпионаты]] * [[Тас жол веложарыстарынан Азия чемпионаты]] * [[Тхэквондодан Азия чемпионаты]] * [[Үстел теннисінен Азия чемпионаты]] * [[Футболдан Азия Кубогы]] * [[Футболдан жастар арасындағы Азия чемпионаты (U-23)]] * [[Футболдан жастар арасындағы Азия чемпионаты (U-17)]] * [[Футболдан жастар арасындағы Азия Кубогы]] * [[Футболдан қыздар арасындағы Азия кубогы (U-20)]] * [[Футболдан қыздар арасындағы Азия чемпионаты (U-17)]] * [[Жағажай футболдан Азия чемпионаты]] * [[Әйелдер арасындағы футболдан Азия Кубогы]] * [[Футзалдан Азия кубогы]] * [[Футзалдан жастар арасындағы Азия Кубогы]] * [[Әйелдер арасындағы мини-футболдан Азия кубогы]] == Қысқы спорт түрлеріне Азия чемпионаттары== * [[Шайбалы хоккейден Азия чемпионаты]] * [[Коньки тебу спортынан Азия чемпионаты]] * [[Мәнерлеп сырғанаудан Азия чемпионаты]] == Тағы қараңыз == * [[Азия ойындары]] * [[Қысқы Азия ойындары]] * [[Жабық ғимараттағы Азия ойындары]] * [[Азия жағалау ойындары]] * [[Еуропа чемпионаты]] * [[Әлем чемпионаты]] [[Санат:Спорт]] [[Санат:Азия чемпионаттары]] 8vheswx9u48k69diyk4xcyf8r7zb9lg 0 667159 3603463 3491836 2026-05-11T19:49:58Z Kas77777 100404 /* Жеңімпаздары және жүлдегерлері */ 3603463 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Футзалдан Азия Кубогы |түпнұсқасы = '''AFC Futsal Asian Cup''' |логотип = |мемлекет = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |командалар саны = 16 (финал) |қаланған = [[1999 жыл]]ы |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{байрақ|Иран}} (13) |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{байрақ|Иран}} (13) |телекомпаниялар = |сайт = [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship/ AFC Futsal Cup] |ағымдағы маусым = [[Футзалдан Азия Кубогы 2024]] }} '''Футзалдан Азия Кубогы''' ({{Lang-en|AFC Futsal Asian Cup}}) — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футзал]] турнирі. Азия Кубогы [[1999 жыл]]дан бастап екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты [[Иран Ұлттық мини-футбол құрамасы|Иран құрама командасы]] жеңді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[1999]] |{{MYS}} |'''{{IRI}}''' |'''9:1''' |{{KOR}} |{{KAZ}} |'''2:2''' (5-3) пен. |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2000]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{KAZ}} |{{THA}} |'''8:6''' |{{JPN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2001]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''9:0''' |{{UZB}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2002]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''6:0''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''4:2''' |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2003]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''6:4''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''8:2''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2004]] |{{MAC}} |'''{{IRI}}''' |'''5:3''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''3:1''' |{{UZB}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2005]] |{{VNM}} |'''{{IRI}}''' |'''2:0''' |{{JPN}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2006]] |{{UZB}} |'''{{JPN}}''' |'''5:1''' |{{UZB}} |{{IRI}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2007]] |{{JPN}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2008]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{THA}} |{{JPN}} |'''5:3''' |{{CHN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2010]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''8:3''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''6:1''' |{{CHN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2012]] |{{UAE}} |'''{{JPN}}''' |'''6:1''' |{{THA}} |{{IRI}} |'''4:0''' |{{AUS}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2014]] |{{VNM}} |'''{{JPN}}''' |'''2:2''' (3:0) пен. |{{IRI}} |{{UZB}} |'''2:1''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2016]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''2:1''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''8:0''' |{{VNM}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2018]] |{{TPE}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''4:4''' (2:1) пен. |{{IRQ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2020]] |{{TKM}} |colspan="7"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2022]] |{{KWT}} |'''{{JPN}}''' |'''3:2''' |{{IRI}} |{{UZB}} |'''8:2''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2024]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{THA}} |{{UZB}} |'''5:5''' (3:1) пен. |{{TJK}} |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2026]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''5:5''' (5:4 пен.) |{{IDN}} |{{JPN}}/{{IRQ}} | | |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align=left|{{IRI}} |13||2||2||'''17''' |- |- align=center |'''2'''||align="left"|{{JPN}} |4||6||2||'''12''' |- |'''3'''||align=left|{{UZB}} |0||4||6||'''10''' |- |'''4'''||align="left"|{{THA}} |0||3||5||'''8''' |- |'''5'''||align="left"|{{KAZ}} |0||1||1||'''2''' |- |'''5'''||align="left"|{{KOR}} |0||1||1||'''2''' |- |'''5'''||align="left"|{{KGZ}} |0||0||1||'''1''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship Азия кубогының ресми сайты] [[Санат:Азия чемпионаттары]] [[Санат:Мини-футбол]] rlcsxs0l61xtr4ondoetwa0n4bzvpo4 3603464 3603463 2026-05-11T19:51:26Z Kas77777 100404 /* Жалпы медальдар саны */ 3603464 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Футзалдан Азия Кубогы |түпнұсқасы = '''AFC Futsal Asian Cup''' |логотип = |мемлекет = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |командалар саны = 16 (финал) |қаланған = [[1999 жыл]]ы |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{байрақ|Иран}} (13) |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{байрақ|Иран}} (13) |телекомпаниялар = |сайт = [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship/ AFC Futsal Cup] |ағымдағы маусым = [[Футзалдан Азия Кубогы 2024]] }} '''Футзалдан Азия Кубогы''' ({{Lang-en|AFC Futsal Asian Cup}}) — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футзал]] турнирі. Азия Кубогы [[1999 жыл]]дан бастап екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты [[Иран Ұлттық мини-футбол құрамасы|Иран құрама командасы]] жеңді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[1999]] |{{MYS}} |'''{{IRI}}''' |'''9:1''' |{{KOR}} |{{KAZ}} |'''2:2''' (5-3) пен. |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2000]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{KAZ}} |{{THA}} |'''8:6''' |{{JPN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2001]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''9:0''' |{{UZB}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2002]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''6:0''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''4:2''' |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2003]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''6:4''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''8:2''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2004]] |{{MAC}} |'''{{IRI}}''' |'''5:3''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''3:1''' |{{UZB}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2005]] |{{VNM}} |'''{{IRI}}''' |'''2:0''' |{{JPN}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2006]] |{{UZB}} |'''{{JPN}}''' |'''5:1''' |{{UZB}} |{{IRI}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2007]] |{{JPN}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2008]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{THA}} |{{JPN}} |'''5:3''' |{{CHN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2010]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''8:3''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''6:1''' |{{CHN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2012]] |{{UAE}} |'''{{JPN}}''' |'''6:1''' |{{THA}} |{{IRI}} |'''4:0''' |{{AUS}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2014]] |{{VNM}} |'''{{JPN}}''' |'''2:2''' (3:0) пен. |{{IRI}} |{{UZB}} |'''2:1''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2016]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''2:1''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''8:0''' |{{VNM}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2018]] |{{TPE}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''4:4''' (2:1) пен. |{{IRQ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2020]] |{{TKM}} |colspan="7"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2022]] |{{KWT}} |'''{{JPN}}''' |'''3:2''' |{{IRI}} |{{UZB}} |'''8:2''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2024]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{THA}} |{{UZB}} |'''5:5''' (3:1) пен. |{{TJK}} |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2026]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''5:5''' (5:4 пен.) |{{IDN}} |{{JPN}}/{{IRQ}} | | |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align=left|{{IRI}} |14||2||2||'''18''' |- |- align=center |'''2'''||align="left"|{{JPN}} |4||6||3||'''13''' |- |'''3'''||align=left|{{UZB}} |0||4||6||'''10''' |- |'''4'''||align="left"|{{THA}} |0||3||5||'''8''' |- |'''5'''||align="left"|{{KAZ}} |0||1||1||'''2''' |- |'''5'''||align="left"|{{KOR}} |0||1||1||'''2''' |- |'''5'''||align="left"|{{KGZ}} |0||0||1||'''1''' |- |'''5'''||align="left"|{{IRQ}} |0||0||1||'''1''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship Азия кубогының ресми сайты] [[Санат:Азия чемпионаттары]] [[Санат:Мини-футбол]] guq7jdcnof4de8woawtr0l1nh5mm4k9 3603469 3603464 2026-05-11T20:01:30Z Kas77777 100404 /* Жалпы медальдар саны */ 3603469 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Футзалдан Азия Кубогы |түпнұсқасы = '''AFC Futsal Asian Cup''' |логотип = |мемлекет = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |командалар саны = 16 (финал) |қаланған = [[1999 жыл]]ы |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{байрақ|Иран}} (13) |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{байрақ|Иран}} (13) |телекомпаниялар = |сайт = [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship/ AFC Futsal Cup] |ағымдағы маусым = [[Футзалдан Азия Кубогы 2024]] }} '''Футзалдан Азия Кубогы''' ({{Lang-en|AFC Futsal Asian Cup}}) — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футзал]] турнирі. Азия Кубогы [[1999 жыл]]дан бастап екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты [[Иран Ұлттық мини-футбол құрамасы|Иран құрама командасы]] жеңді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[1999]] |{{MYS}} |'''{{IRI}}''' |'''9:1''' |{{KOR}} |{{KAZ}} |'''2:2''' (5-3) пен. |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2000]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{KAZ}} |{{THA}} |'''8:6''' |{{JPN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2001]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''9:0''' |{{UZB}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2002]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''6:0''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''4:2''' |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2003]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''6:4''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''8:2''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2004]] |{{MAC}} |'''{{IRI}}''' |'''5:3''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''3:1''' |{{UZB}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2005]] |{{VNM}} |'''{{IRI}}''' |'''2:0''' |{{JPN}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2006]] |{{UZB}} |'''{{JPN}}''' |'''5:1''' |{{UZB}} |{{IRI}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2007]] |{{JPN}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2008]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{THA}} |{{JPN}} |'''5:3''' |{{CHN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2010]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''8:3''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''6:1''' |{{CHN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2012]] |{{UAE}} |'''{{JPN}}''' |'''6:1''' |{{THA}} |{{IRI}} |'''4:0''' |{{AUS}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2014]] |{{VNM}} |'''{{JPN}}''' |'''2:2''' (3:0) пен. |{{IRI}} |{{UZB}} |'''2:1''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2016]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''2:1''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''8:0''' |{{VNM}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2018]] |{{TPE}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''4:4''' (2:1) пен. |{{IRQ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2020]] |{{TKM}} |colspan="7"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2022]] |{{KWT}} |'''{{JPN}}''' |'''3:2''' |{{IRI}} |{{UZB}} |'''8:2''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2024]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{THA}} |{{UZB}} |'''5:5''' (3:1) пен. |{{TJK}} |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2026]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''5:5''' (5:4 пен.) |{{IDN}} |{{JPN}}/{{IRQ}} | | |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align=left|{{IRI}} |14||2||2||'''18''' |- |- align=center |'''2'''||align="left"|{{JPN}} |4||6||3||'''13''' |- |'''3'''||align=left|{{UZB}} |0||4||6||'''10''' |- |'''4'''||align="left"|{{THA}} |0||3||5||'''8''' |- |rowspan=2|'''5'''||align="left"|{{KAZ}} |0||1||1||'''2''' |- |align="left"|{{KOR}} |0||1||1||'''2''' |- |rowspan=2|'''7'''||align="left"|{{KGZ}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{IRQ}} |0||0||1||'''1''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship Азия кубогының ресми сайты] [[Санат:Азия чемпионаттары]] [[Санат:Мини-футбол]] 6oepms07uewckgo0e4dgweg76ypbnyn 3603470 3603469 2026-05-11T20:05:43Z Kas77777 100404 /* Жеңімпаздары және жүлдегерлері */ 3603470 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Футзалдан Азия Кубогы |түпнұсқасы = '''AFC Futsal Asian Cup''' |логотип = |мемлекет = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |командалар саны = 16 (финал) |қаланған = [[1999 жыл]]ы |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{байрақ|Иран}} (13) |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{байрақ|Иран}} (13) |телекомпаниялар = |сайт = [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship/ AFC Futsal Cup] |ағымдағы маусым = [[Футзалдан Азия Кубогы 2024]] }} '''Футзалдан Азия Кубогы''' ({{Lang-en|AFC Futsal Asian Cup}}) — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футзал]] турнирі. Азия Кубогы [[1999 жыл]]дан бастап екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты [[Иран Ұлттық мини-футбол құрамасы|Иран құрама командасы]] жеңді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[1999]] |{{MYS}} |'''{{IRI}}''' |'''9:1''' |{{KOR}} |{{KAZ}} |'''2:2''' (5-3) пен. |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2000]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{KAZ}} |{{THA}} |'''8:6''' |{{JPN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2001]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''9:0''' |{{UZB}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2002]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''6:0''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''4:2''' |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2003]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''6:4''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''8:2''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2004]] |{{MAC}} |'''{{IRI}}''' |'''5:3''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''3:1''' |{{UZB}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2005]] |{{VNM}} |'''{{IRI}}''' |'''2:0''' |{{JPN}} |{{UZB}}/{{KAZ}} | | |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2006]] |{{UZB}} |'''{{JPN}}''' |'''5:1''' |{{UZB}} |{{IRI}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2007]] |{{JPN}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2008]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{THA}} |{{JPN}} |'''5:3''' |{{CHN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2010]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''8:3''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''6:1''' |{{CHN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2012]] |{{UAE}} |'''{{JPN}}''' |'''6:1''' |{{THA}} |{{IRI}} |'''4:0''' |{{AUS}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2014]] |{{VNM}} |'''{{JPN}}''' |'''2:2''' (3:0) пен. |{{IRI}} |{{UZB}} |'''2:1''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2016]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''2:1''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''8:0''' |{{VNM}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2018]] |{{TPE}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''4:4''' (2:1) пен. |{{IRQ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2020]] |{{TKM}} |colspan="7"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2022]] |{{KWT}} |'''{{JPN}}''' |'''3:2''' |{{IRI}} |{{UZB}} |'''8:2''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2024]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{THA}} |{{UZB}} |'''5:5''' (3:1) пен. |{{TJK}} |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2026]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''5:5''' (5:4 пен.) |{{IDN}} |{{JPN}}/{{IRQ}} | | |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align=left|{{IRI}} |14||2||2||'''18''' |- |- align=center |'''2'''||align="left"|{{JPN}} |4||6||3||'''13''' |- |'''3'''||align=left|{{UZB}} |0||4||6||'''10''' |- |'''4'''||align="left"|{{THA}} |0||3||5||'''8''' |- |rowspan=2|'''5'''||align="left"|{{KAZ}} |0||1||1||'''2''' |- |align="left"|{{KOR}} |0||1||1||'''2''' |- |rowspan=2|'''7'''||align="left"|{{KGZ}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{IRQ}} |0||0||1||'''1''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship Азия кубогының ресми сайты] [[Санат:Азия чемпионаттары]] [[Санат:Мини-футбол]] b4pe6ml9csy9fly6erbfrkb8bcuib1a 3603471 3603470 2026-05-11T20:06:10Z Kas77777 100404 /* Жеңімпаздары және жүлдегерлері */ 3603471 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Футзалдан Азия Кубогы |түпнұсқасы = '''AFC Futsal Asian Cup''' |логотип = |мемлекет = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |командалар саны = 16 (финал) |қаланған = [[1999 жыл]]ы |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{байрақ|Иран}} (13) |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{байрақ|Иран}} (13) |телекомпаниялар = |сайт = [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship/ AFC Futsal Cup] |ағымдағы маусым = [[Футзалдан Азия Кубогы 2024]] }} '''Футзалдан Азия Кубогы''' ({{Lang-en|AFC Futsal Asian Cup}}) — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футзал]] турнирі. Азия Кубогы [[1999 жыл]]дан бастап екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты [[Иран Ұлттық мини-футбол құрамасы|Иран құрама командасы]] жеңді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[1999]] |{{MYS}} |'''{{IRI}}''' |'''9:1''' |{{KOR}} |{{KAZ}} |'''2:2''' (5-3) пен. |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2000]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{KAZ}} |{{THA}} |'''8:6''' |{{JPN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2001]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''9:0''' |{{UZB}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2002]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''6:0''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''4:2''' |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2003]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''6:4''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''8:2''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2004]] |{{MAC}} |'''{{IRI}}''' |'''5:3''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''3:1''' |{{UZB}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2005]] |{{VNM}} |'''{{IRI}}''' |'''2:0''' |{{JPN}} |{{UZB}}/{{KGZ}} | | |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2006]] |{{UZB}} |'''{{JPN}}''' |'''5:1''' |{{UZB}} |{{IRI}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2007]] |{{JPN}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2008]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{THA}} |{{JPN}} |'''5:3''' |{{CHN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2010]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''8:3''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''6:1''' |{{CHN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2012]] |{{UAE}} |'''{{JPN}}''' |'''6:1''' |{{THA}} |{{IRI}} |'''4:0''' |{{AUS}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2014]] |{{VNM}} |'''{{JPN}}''' |'''2:2''' (3:0) пен. |{{IRI}} |{{UZB}} |'''2:1''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2016]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''2:1''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''8:0''' |{{VNM}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2018]] |{{TPE}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''4:4''' (2:1) пен. |{{IRQ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2020]] |{{TKM}} |colspan="7"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2022]] |{{KWT}} |'''{{JPN}}''' |'''3:2''' |{{IRI}} |{{UZB}} |'''8:2''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2024]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{THA}} |{{UZB}} |'''5:5''' (3:1) пен. |{{TJK}} |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2026]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''5:5''' (5:4 пен.) |{{IDN}} |{{JPN}}/{{IRQ}} | | |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align=left|{{IRI}} |14||2||2||'''18''' |- |- align=center |'''2'''||align="left"|{{JPN}} |4||6||3||'''13''' |- |'''3'''||align=left|{{UZB}} |0||4||6||'''10''' |- |'''4'''||align="left"|{{THA}} |0||3||5||'''8''' |- |rowspan=2|'''5'''||align="left"|{{KAZ}} |0||1||1||'''2''' |- |align="left"|{{KOR}} |0||1||1||'''2''' |- |rowspan=2|'''7'''||align="left"|{{KGZ}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{IRQ}} |0||0||1||'''1''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship Азия кубогының ресми сайты] [[Санат:Азия чемпионаттары]] [[Санат:Мини-футбол]] 2fpuit3j7s2otk5h34t60umklfvpzap 3603472 3603471 2026-05-11T20:08:34Z Kas77777 100404 3603472 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Футзалдан Азия Кубогы |түпнұсқасы = '''AFC Futsal Asian Cup''' |логотип = |мемлекет = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |командалар саны = 16 (финал) |қаланған = [[1999 жыл]]ы |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{байрақ|Иран}} (13) |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{байрақ|Иран}} (13) |телекомпаниялар = |сайт = [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship/ AFC Futsal Cup] |ағымдағы маусым = [[Футзалдан Азия Кубогы 2024]] }} '''Футзалдан Азия Кубогы''' ({{Lang-en|AFC Futsal Asian Cup}}) — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футзал]] турнирі. Азия Кубогы [[1999 жыл]]дан бастап екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты [[Иран Ұлттық мини-футбол құрамасы|Иран құрама командасы]] жеңді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[1999]] |{{MYS}} |'''{{IRI}}''' |'''9:1''' |{{KOR}} |{{KAZ}} |'''2:2''' (5-3) пен. |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2000]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{KAZ}} |{{THA}} |'''8:6''' |{{JPN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2001]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''9:0''' |{{UZB}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2002]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''6:0''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''4:2''' |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2003]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''6:4''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''8:2''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2004]] |{{MAC}} |'''{{IRI}}''' |'''5:3''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''3:1''' |{{UZB}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2005]] |{{VNM}} |'''{{IRI}}''' |'''2:0''' |{{JPN}} |{{UZB}}/{{KGZ}} | | |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2006]] |{{UZB}} |'''{{JPN}}''' |'''5:1''' |{{UZB}} |{{IRI}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2007]] |{{JPN}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2008]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{THA}} |{{JPN}} |'''5:3''' |{{CHN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2010]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''8:3''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''6:1''' |{{CHN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2012]] |{{UAE}} |'''{{JPN}}''' |'''6:1''' |{{THA}} |{{IRI}} |'''4:0''' |{{AUS}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2014]] |{{VNM}} |'''{{JPN}}''' |'''2:2''' (3:0) пен. |{{IRI}} |{{UZB}} |'''2:1''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2016]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''2:1''' |{{UZB}} |{{THA}} |'''8:0''' |{{VNM}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2018]] |{{TPE}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''4:4''' (2:1) пен. |{{IRQ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2020]] |{{TKM}} |colspan="7"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2022]] |{{KWT}} |'''{{JPN}}''' |'''3:2''' |{{IRI}} |{{UZB}} |'''8:2''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2024]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{THA}} |{{UZB}} |'''5:5''' (3:1) пен. |{{TJK}} |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2026]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''5:5''' (5:4 пен.) |{{IDN}} |{{JPN}}/{{IRQ}} | | |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align=left|{{IRI}} |14||2||2||'''18''' |- |- align=center |'''2'''||align="left"|{{JPN}} |4||6||3||'''13''' |- |'''3'''||align=left|{{UZB}} |0||4||6||'''10''' |- |'''4'''||align="left"|{{THA}} |0||3||5||'''8''' |- |rowspan=2|'''5'''||align="left"|{{KAZ}} |0||1||1||'''2''' |- |align="left"|{{KOR}} |0||1||1||'''2''' |- |rowspan=2|'''7'''||align="left"|{{KGZ}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{IRQ}} |0||0||1||'''1''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship Азия кубогының ресми сайты] [[Санат:Азия чемпионаттары]] [[Санат:Мини-футбол]] 8zljamtmv8i183fjht7kwlox3xw6sg1 3603473 3603472 2026-05-11T20:10:43Z Kas77777 100404 /* Жеңімпаздары және жүлдегерлері */ 3603473 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Футзалдан Азия Кубогы |түпнұсқасы = '''AFC Futsal Asian Cup''' |логотип = |мемлекет = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |командалар саны = 16 (финал) |қаланған = [[1999 жыл]]ы |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{байрақ|Иран}} (13) |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{байрақ|Иран}} (13) |телекомпаниялар = |сайт = [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship/ AFC Futsal Cup] |ағымдағы маусым = [[Футзалдан Азия Кубогы 2024]] }} '''Футзалдан Азия Кубогы''' ({{Lang-en|AFC Futsal Asian Cup}}) — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футзал]] турнирі. Азия Кубогы [[1999 жыл]]дан бастап екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты [[Иран Ұлттық мини-футбол құрамасы|Иран құрама командасы]] жеңді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[1999]] |{{MYS}} |'''{{IRI}}''' |'''9:1''' |{{KOR}} |{{KAZ}} |'''2:2''' (4-3) пен. |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2000]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{KAZ}} |{{THA}} |'''8:6''' |{{JPN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2001]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''9:0''' |{{UZB}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2002]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''6:0''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''4:2''' |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2003]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''6:4''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''8:2''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2004]] |{{MAC}} |'''{{IRI}}''' |'''5:3''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''3:1''' |{{UZB}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2005]] |{{VNM}} |'''{{IRI}}''' |'''2:0''' |{{JPN}} |{{UZB}}/{{KGZ}} | | |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2006]] |{{UZB}} |'''{{JPN}}''' |'''5:1''' |{{UZB}} |{{IRI}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2007]] |{{JPN}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2008]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{THA}} |{{JPN}} |'''5:3''' |{{CHN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2010]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''8:3''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''6:1''' |{{CHN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2012]] |{{UAE}} |'''{{JPN}}''' |'''6:1''' |{{THA}} |{{IRI}} |'''4:0''' |{{AUS}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2014]] |{{VNM}} |'''{{JPN}}''' |'''2:2''' (3:0) пен. |{{IRI}} |{{UZB}} |'''2:1''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2016]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''2:1''' |{{UZB}} |{{THA}} |'''8:0''' |{{VNM}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2018]] |{{TPE}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''4:4''' (2:1) пен. |{{IRQ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2020]] |{{TKM}} |colspan="7"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2022]] |{{KWT}} |'''{{JPN}}''' |'''3:2''' |{{IRI}} |{{UZB}} |'''8:2''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2024]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{THA}} |{{UZB}} |'''5:5''' (3:1) пен. |{{TJK}} |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2026]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''5:5''' (5:4 пен.) |{{IDN}} |{{JPN}}/{{IRQ}} | | |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align=left|{{IRI}} |14||2||2||'''18''' |- |- align=center |'''2'''||align="left"|{{JPN}} |4||6||3||'''13''' |- |'''3'''||align=left|{{UZB}} |0||4||6||'''10''' |- |'''4'''||align="left"|{{THA}} |0||3||5||'''8''' |- |rowspan=2|'''5'''||align="left"|{{KAZ}} |0||1||1||'''2''' |- |align="left"|{{KOR}} |0||1||1||'''2''' |- |rowspan=2|'''7'''||align="left"|{{KGZ}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{IRQ}} |0||0||1||'''1''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship Азия кубогының ресми сайты] [[Санат:Азия чемпионаттары]] [[Санат:Мини-футбол]] 3xs97d9vlhhwpheli110utvtr1yg6kj 3603474 3603473 2026-05-11T20:12:50Z Kas77777 100404 3603474 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Футзалдан Азия Кубогы |түпнұсқасы = '''AFC Futsal Asian Cup''' |логотип = |мемлекет = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |командалар саны = 16 (финал) |қаланған = [[1999 жыл]]ы |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{байрақ|Иран}} (13) |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{байрақ|Иран}} (13) |телекомпаниялар = |сайт = [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship/ AFC Futsal Cup] |ағымдағы маусым = [[Футзалдан Азия Кубогы 2024]] }} '''Футзалдан Азия Кубогы''' ({{Lang-en|AFC Futsal Asian Cup}}) — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футзал]] турнирі. Азия Кубогы [[1999 жыл]]дан бастап екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты [[Иран Ұлттық мини-футбол құрамасы|Иран құрама командасы]] жеңді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[1999]] |{{MYS}} |'''{{IRI}}''' |'''9:1''' |{{KOR}} |{{KAZ}} |'''2:2''' (4-3) пен. |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2000]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{KAZ}} |{{THA}} |'''8:6''' |{{JPN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2001]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''9:0''' |{{UZB}} |{{KOR}} |'''2:1''' |{{JPN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2002]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''6:0''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''4:2''' |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2003]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''6:4''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''8:2''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2004]] |{{MAC}} |'''{{IRI}}''' |'''5:3''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''3:1''' |{{UZB}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2005]] |{{VNM}} |'''{{IRI}}''' |'''2:0''' |{{JPN}} |{{UZB}}/{{KGZ}} | | |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2006]] |{{UZB}} |'''{{JPN}}''' |'''5:1''' |{{UZB}} |{{IRI}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2007]] |{{JPN}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''5:3''' |{{KGZ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2008]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{THA}} |{{JPN}} |'''5:3''' |{{CHN}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2010]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''8:3''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''6:1''' |{{CHN}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2012]] |{{UAE}} |'''{{JPN}}''' |'''6:1''' |{{THA}} |{{IRI}} |'''4:0''' |{{AUS}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2014]] |{{VNM}} |'''{{JPN}}''' |'''2:2''' (3:0) пен. |{{IRI}} |{{UZB}} |'''2:1''' |{{KWT}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2016]] |{{UZB}} |'''{{IRI}}''' |'''2:1''' |{{UZB}} |{{THA}} |'''8:0''' |{{VNM}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2018]] |{{TPE}} |'''{{IRI}}''' |'''4:0''' |{{JPN}} |{{UZB}} |'''4:4''' (2:1) пен. |{{IRQ}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2020]] |{{TKM}} |colspan="7"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2022]] |{{KWT}} |'''{{JPN}}''' |'''3:2''' |{{IRI}} |{{UZB}} |'''8:2''' |{{THA}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2024]] |{{IRI}} |'''{{IRI}}''' |'''4:1''' |{{THA}} |{{UZB}} |'''5:5''' (3:1) пен. |{{TJK}} |- bgcolor=#F5FAFF ||[[2026]] |{{IDN}} |'''{{IRI}}''' |'''5:5''' (5:4 пен.) |{{IDN}} |{{JPN}}/{{IRQ}} | | |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align=left|{{IRI}} |14||2||2||'''18''' |- |- align=center |'''2'''||align="left"|{{JPN}} |4||6||3||'''13''' |- |'''3'''||align=left|{{UZB}} |0||4||6||'''10''' |- |'''4'''||align="left"|{{THA}} |0||3||5||'''8''' |- |rowspan=2|'''5'''||align="left"|{{KAZ}} |0||1||1||'''2''' |- |align="left"|{{KOR}} |0||1||1||'''2''' |- |'''7'''||align="left"|{{IDN}} |0||1||0||'''1''' |- |rowspan=2|'''8'''||align="left"|{{KGZ}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{IRQ}} |0||0||1||'''1''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship Азия кубогының ресми сайты] [[Санат:Азия чемпионаттары]] [[Санат:Мини-футбол]] o35v6ylxajy0qk2zgcbm71cc6zsutzy 0 668185 3603465 3491839 2026-05-11T19:52:31Z Kas77777 100404 /* Жеңімпаздары және жүлдегерлері */ 3603465 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sports league | title = Әйелдер арасындағы футзалдан Азия Кубогы | current = [[Әйелдер арасындағы футзалдан Азия Кубогы 2025]] | logo = | pixels = | sport = Футзал | chairman = | ceotag = | ceo = | founded = 2015 | teams = 16 | champion = {{JPN}} (1-ші рет) | most_champs = {{IRI}} (2 рет) | countries = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) | TV = | website = [http://www.the-afc.com/competition/afc-womens-futsal-championship/AFC Women's Futsal Asian Cup] }} '''Әйелдер арасындағы футзалдан Азия Кубогы''' ({{Lang-en|AFC Women's Futsal Asian Cup}}) — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін әйелдер құрамалар арасындағы басты [[футзал]] турнирі. Азия Кубогы [[2015 жыл]]дан бастап екі-үш жылда бір рет өткізіліп тұрады. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=36 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- align=center bgcolor=#F5FAFF |[[2015]] |{{MYS}} |'''{{IRI}}''' |'''1:0''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''4:1''' |{{MYS}} |- bgcolor=#D0E7FF ||[[2018]] |{{THA}} |'''{{IRI}}''' |'''5:2''' |{{JPN}} |{{THA}} |'''0:0''' (3-2) пен. |{{VNM}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2020]] |{{KWT}} |colspan="7"|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ''' |- bgcolor=#D0E7FF |[[2025]] |{{CHN}} |'''{{JPN}}''' |'''3:3''' (3-2) пен. |{{THA}} |{{IRI}} |'''3:1''' |{{CHN}} |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.the-afc.com/competition/afc-womens-futsal-championship Азия кубогының ресми сайты] [[Санат:Азия чемпионаттары]] [[Санат:Мини-футбол]] iajdczp1wducbmdn78gyfz947dfrhyk 4 675070 3603722 3603147 2026-05-12T07:01:14Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3603722 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88024||2860||393||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||95723||76136||11005||226||3373||234||110||5800||739 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86374||80792||1349||2243||909||49||0||957||135 |- |4||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84035||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24 |- |5||3||{{u|Мағыпар}}||81626||76720||741||588||37||361||0||2882||44 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55533||30547||3588||368||5769||944||2238||4775||5184 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48343||39652||1757||102||628||17||9||4458||38 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38492||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||9||{{u|Ulan}}||30436||23967||391||78||4579||14||0||199||209 |- |10||10||{{u|1nter pares}}||25259||23526||162||7||488||68||0||1345||131 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8819||3472||136||398||8||2176||838||844 |- |12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18591||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13876||4120||204||768||812||373||1111||1007 |- |14||11||{{u|Орел Карл}}||21391||20132||749||39||120||4||0||121||11 |- |15||19||{{u|Nurken}}||18810||9606||1291||39||6888||80||2||417||47 |- |16||13||{{u|Sagzhan}}||17349||16164||353||38||181||10||0||308||86 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||16952||11992||218||7||132||162||8||2485||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16069||14053||411||16||1017||73||1||539||300 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4599||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13723||12963||207||1||183||2||0||215||42 |- |21||18||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1621||225||189||1681||0||344||14 |- |23||27||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11166||6770||504||0||102||512||0||614||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10031||7873||1218||37||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6513||414||55||255||120||0||383||32 |- |26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8212||8118||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |29||35||{{u|Nurtenge}}||7906||5402||966||137||627||58||23||528||190 |- |30||34||{{u|TheNomadEditor}}||7872||5545||27||4||1795||195||0||158||47 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7417||5917||189||80||63||88||3||384||320 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7153||5077||456||117||737||0||64||91||66 |- |35||26||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6255||254||109||0||1||0||126||23 |- |37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||20||361||9||94||369||444 |- |38||46||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||33||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4749||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4358||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2770||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||47||{{u|Coffee86}}||4323||3800||4||0||11||7||0||398||5 |- |50||63||{{u|Madi Dos}}||4195||2905||188||63||34||25||0||595||102 |- |51||50||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||49||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |53||60||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |54||57||{{u|Esetok}}||3578||3078||395||2||161||205||8||285||138 |- |55||51||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |56||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |57||59||{{u|Нурасылл}}||3396||2999||193||0||18||0||0||50||8 |- |58||52||{{u|Makenzis}}||3393||3336||5||0||0||0||0||46||5 |- |59||61||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |62||62||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3 |- |64||58||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0 |- |65||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2836||0||0||0||0||0||0||0 |- |66||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |67||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |68||73||{{u|ShadZ01}}||2893||2321||306||61||105||0||0||4||0 |- |69||68||{{u|Dauren}}||2871||2465||0||14||0||0||0||68||6 |- |70||71||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |71||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |72||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |73||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |74||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |75||88||{{u|MuratbekErkebulan}}||2630||1753||246||0||80||33||0||385||4 |- |76||69||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||72||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2 |- |81||89||{{u|Balaburgem}}||2447||1731||11||29||31||59||0||182||48 |- |82||70||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||83||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |85||85||{{u|Rasulbek Adil}}||2253||1858||126||0||13||1||0||171||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||885||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||97||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||84||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |94||82||{{u|Unknown Alash}}||1986||1925||1||0||0||0||0||0||0 |- |95||86||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |96||92||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |97||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2 |- |98||94||{{u|RaiymbekZh}}||1818||1532||6||0||13||0||0||71||71 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||87||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||95||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||42||29 |- |102||91||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||96||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||93||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||105||{{u|ДолбоЯщер}}||1599||1339||1||0||102||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||106||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1519||1333||0||0||7||0||0||118||8 |- |109||98||{{u|Gliwi}}||1507||1501||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||886||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1405||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1215||946||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||224||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |127||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0 |- |128||119||{{u|Ziv}}||1140||1069||58||0||0||2||0||9||2 |- |129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||204||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1096||919||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||194||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |139||144||{{u|Wikuiser}}||1048||752||142||0||62||0||43||18||4 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||220||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||165||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||189||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |154||213||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||229||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |157||176||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |161||231||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||5||0 |- |166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |167||152||{{u|Mariko}}||734||689||0||0||0||0||0||0||0 |- |168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |172||222||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||679||13||0||0||0||0||5||0 |- |175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||209||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |177||197||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |178||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |179||228||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |180||202||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |181||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||672||665||0||1||0||0||0||5||0 |- |182||166||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |183||158||{{u|Epoxa-HH}}||666||654||0||0||5||0||0||10||1 |- |184||219||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17 |- |185||192||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |186||190||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |187||167||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||653||614||15||0||3||0||0||2||0 |- |188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||177||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||216||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||214||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||226||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||195||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |196||179||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0 |- |197||186||{{u|Makhanov}}||613||542||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||178||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||182||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||180||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||230||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |204||184||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |205||227||{{u|Eldar zh96}}||575||246||132||6||2||80||0||23||6 |- |206||188||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |207||199||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |208||193||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||206||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |210||203||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |211||181||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||205||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |213||198||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |214||187||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |215||191||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |216||200||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |217||221||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |218||208||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |219||196||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |220||183||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||217||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||391||0||0||0||3||0||44||1 |- |222||218||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |223||185||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |224||207||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |225||212||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0 |- |226||223||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |227||201||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |228||225||{{u|Murat Karibay}}||518||270||183||0||0||0||27||7||8 |- |229||215||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0 |- |230||211||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |231||210||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |232||232||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 47wfvkgkbvmmkctjkn8lc63zgkis6r3 4 675089 3603822 3603327 2026-05-12T11:00:22Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3603822 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515631||380108||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145869||131245||957||0||13593||6||0||46||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||131937||127430||605||15||62||17||10||2859||914 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119565||112799||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113274||1||0||0||0||0||0||113273||0 |-style="background-color:#ccf" |6||5||{{u|MerlIwBot}}||105853||88197||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87323||87323||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79327||79312||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50464||50171||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26599||22825||42||0||3648||2||0||60||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14492||13520||426||1||0||83||0||384||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13736||13238||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9120||9120||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7931||5402||966||137||627||40||23||528||190 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7330||4673||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3256||3253||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1554||1535||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||54||{{u|YiFeiBot}}||1359||1192||69||0||83||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||53||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||81||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1121||1046||28||2||4||6||0||29||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||83||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||82||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |-style="background-color:#ccf" |88||80||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |89||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||147||2||0||2||0||0||108||14 |-style="background-color:#ccf" |90||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |91||84||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |92||85||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |- |93||86||{{u|Kasymovbot}}||173||169||2||0||0||1||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||160||158||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] gburmth107gqk61wfi5glqi7t4rr3no 4 675116 3603351 3602673 2026-05-11T13:07:20Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3603351 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107916||25625||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8217||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7809||950||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7330||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3136||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2517||42||0||55||33||546||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2261||102||13||198||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2188||97||3||165||0||107||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1394||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1343||157||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||149||160||18||78 |- |15||{{u|Орел Карл}}||1284||309||1||303||80||24||0||0||0 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||629||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||462||57||1270||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |27||{{u|Nurkhan}}||954||101||14||343||4||25||0||1||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||866||307||43||20||71||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||478||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |44||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11 |- |45||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |46||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||527||185||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|1nter pares}}||523||303||0||6||331||3||0||0||4 |- |49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |52||{{u|Nurken}}||498||470||3||630||4677||30||0||1||4 |- |53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |54||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0 |- |56||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |57||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |58||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |59||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |60||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |61||{{u|Sagzhan}}||432||78||1||16||134||29||0||0||0 |- |62||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |63||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||34||3||0||0||90||0||0||0 |- |64||{{u|TheNomadEditor}}||404||37||0||0||1530||2||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |67||{{u|Ashina}}||378||177||3||56||22||42||31||0||21 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|Erboldilyara}}||338||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |77||{{u|Makhanov}}||337||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |78||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |79||{{u|TalgatSnow}}||317||135||3||103||349||62||0||15||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||302||200||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||500||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||264||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||319||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|KoishymanovaG}}||216||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||212||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |119||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||16||3||1||49 |- |120||{{u|Coffee86}}||188||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |121||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |122||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |127||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |128||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |129||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |130||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |131||{{u|ShadZ01}}||167||22||0||32||81||45||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||225||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||243||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||21||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Lord kainon}}||138||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |158||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |159||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||190||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |206||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |207||{{u|IL68}}||101||10||0||48||29||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Аягөз Загиева}}||87||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|TemirlanSarsen}}||86||0||0||2||26||52||0||0||0 |- |248||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |252||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Aliba}}||83||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |256||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |260||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |261||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |262||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||82||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Ainur}}||81||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |268||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |269||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |270||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |271||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Aru Omarali}}||78||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |274||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|Madi Dos}}||78||21||0||51||22||40||1||0||3 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |278||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |279||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |280||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |281||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |282||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2971||522||92||0||38||4 |- |284||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |285||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |286||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |288||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |289||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |290||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|MuratbekErkebulan}}||72||19||0||54||75||0||4||0||0 |- |292||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0 |- |298||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |299||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |300||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |301||{{u|Aset Bukerov}}||66||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|RaiymbekZh}}||66||38||5||1||5||0||0||0||1 |- |303||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||9||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |372||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Balaburgem}}||44||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|АйнурНИШ}}||42||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |382||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |383||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|Asan00}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |392||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |393||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |394||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |409||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |410||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |411||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |412||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0 |- |413||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |414||{{u|Daniyal.aidarov5}}||35||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |428||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |431||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||33||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |466||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |467||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |468||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |474||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |475||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |476||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Rasulbek Adil}}||25||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |492||{{u|Eldar zh96}}||23||13||3||39||1||6||29||0||1 |- |493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |508||{{u|Unknown Alash}}||22||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |530||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||19||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |560||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |562||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |563||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |570||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |571||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |572||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |573||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |574||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |575||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |576||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |577||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |578||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |579||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |580||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |584||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |585||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |586||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |587||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |588||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |589||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |594||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |596||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |600||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |602||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |603||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |604||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |605||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |606||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |607||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |608||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Жанна Ж}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |627||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |628||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |633||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |639||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0 |- |641||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |642||{{u|TrueNomadEditor}}||11||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |643||{{u|Tuttiorchestra687}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |644||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |645||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |649||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |650||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |653||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |654||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |660||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |661||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |664||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |665||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |666||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|03ainura}}||9||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |677||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |678||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |687||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |688||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |689||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |705||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |706||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |707||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |713||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |714||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |715||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |718||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |719||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |720||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |730||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |733||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |739||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |740||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |741||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |742||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |743||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |744||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |745||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |747||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |748||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |752||{{u|Aldogarov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |753||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |754||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |756||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |757||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |767||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |768||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |779||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |780||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |781||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |782||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |783||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |790||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |796||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |798||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |808||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |810||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |811||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |821||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |822||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |823||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |824||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |825||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |826||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |828||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |829||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |830||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |831||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |832||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |833||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |834||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |835||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |839||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |841||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |843||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |845||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |848||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |850||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |851||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |852||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||6||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |853||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |854||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |855||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |856||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |858||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |860||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |875||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |878||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |880||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |883||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |884||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |887||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |893||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |897||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |900||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |905||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |907||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |908||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |910||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |912||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |919||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |922||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |923||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |926||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |929||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |932||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |933||{{u|Zhandos M}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |935||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |936||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |938||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |939||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |940||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |944||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |946||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |947||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |952||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |953||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |954||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |955||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |956||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |960||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |975||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |977||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |983||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |984||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |985||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |990||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |991||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |993||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |994||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |996||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1002||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1005||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1006||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1008||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1014||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1016||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1021||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1023||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1024||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1035||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1037||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0 |- |1041||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1043||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1045||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1046||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1051||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1054||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1075||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1076||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1078||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1079||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1080||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1081||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1082||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1083||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1085||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1086||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1088||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1089||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1092||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1093||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1094||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1095||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1096||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1097||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1099||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1103||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1115||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1119||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1120||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1121||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1122||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1123||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1124||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1126||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1127||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1128||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1130||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1131||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1132||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1159||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1162||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1165||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1167||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1168||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1169||{{u|Gaukhar1980}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1170||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1173||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1175||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1177||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1178||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1180||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1186||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1190||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1193||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1194||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1196||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1197||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1198||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1200||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1201||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1202||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1204||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1206||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1220||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1248||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Даулет1278}}||3||1||0||0||0||0||4||0||0 |- |1251||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1253||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1254||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1256||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Зиедбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1278||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1281||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1285||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1288||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1290||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1295||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1305||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|19642206g}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1309||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1355||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1381||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Aidyn93}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1391||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1392||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1420||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1421||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1422||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1423||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1424||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1425||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1427||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1428||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1435||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1436||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1437||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1440||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1441||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1452||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1453||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1455||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1456||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1457||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1460||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1479||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1480||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1507||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1525||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1533||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1535||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1543||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1544||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1546||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1547||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1551||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1552||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1554||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1555||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1559||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1672||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1685||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1688||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1690||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1693||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1695||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1698||{{u|Құралай Мұратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1699||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1707||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||211||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 5ps0k9anlhhzgpek55bonyv3amc4v9y 0 677353 3603522 3598889 2026-05-11T23:38:24Z Айдос Қаракөз 179976 3603522 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Аяған Қуандықұлы Шәжімбаев'''— актёр, режиссёр, сценарист. [[Арғын]] тайпасының [[Атығай]] руынан шыққан.<ref>{{кітап |авторы = С.Жұмабаев, Қ.Құдайбергенов, Ә.Ғалеев |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Атығай шежіресі |шынайы атауы = |сілтеме = http://212.154.240.86:8080/files/Atgai-Shezhire.pdf |уикитека = |жауапты = Серікбай елемесов |басылым = |орны = Петропавл |баспасы = Зщднфке |жыл = 2010 |томы = |беттері = |барлық беті = 510 |сериясы = |isbn = |тиражы = }}</ref> ==Өмір жолы== * 1952 жылы 25 қарашада Солтүстік Қазақстан облысы,Есіл ауданы Қаратал ауылында дүниеге келген. * 1959 жылы Бірлік ауылында бастауыш сыныбын, кейін орта мектебін және 1970 жылы Петропавлдағы дарынды балаларға арналған №2 облыстық қазақ мектеп-интернатын (қазіргі Әбу Досмұханбетов) бітірген. * 1970 жылы «Ленинское знамя» (қазіргі Солтүстік Қазақстан) редакциясында жұмыс істеп,жаңа фильмдерге рецензия жаза бастады. * 1972-1974 жылдар аралығында Алматыда жұмыс істеді. М.Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының екі жылдық актерлік студиясында актер және режиссер қызметін атқарды. * 1974-1976 жылдары Қазақстан Республикасының халық суретшісі,еңбек сіңірген өнер қайраткері Р.Сейтметовтың шеберханасында оқыды. С. Сейфуллин атындағы Қазақ драма театрында актер болып, сахналық өнерін жетілдірген. * Қазақ киносының дамуына ықпал еткен "Алжир"(1989),"Жансебіл" (1991) деректі фильмдерін түсірген. * "Қазақфильм" студиясында "Транссиберт Экспресс" (1977),А.Мәмбетовтың "Көлеңке" (1981),С. Пуинчиннің "Мадам Вонг",(1986), А. Қарсақбаевтың "Біздің Ғани" (1971),Серік Нарымбетовтың "Арман Атамен" (1967),Серік Ахметовтің (1982),Серік Аметовтың "Күш дәмі" (1982) жұмыс жасаған. * Қазіргі таңда, Солтүстік Қазақстан облысының Петропавл қаласы химия-биология бағытындағы Назарбаев зияткерлік мектебінде «Аяған Шәжімбаев» атындағы шаңырақ атауы бар. ==Дереккөздер== https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/33276/works/ [[Санат:Қазақстан режиссёрлері]] my6sqwmqlnhbqqejactk0qu5wqz4cq6 3603628 3603522 2026-05-12T01:36:28Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595135 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Аяған Қуандықұлы Шәжімбаев''' — актёр, режиссёр, сценарист. [[Арғын]] тайпасының [[Атығай]] руынан шыққан.<ref>{{кітап |авторы = С.Жұмабаев, Қ.Құдайбергенов, Ә.Ғалеев |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Атығай шежіресі |шынайы атауы = |сілтеме = http://212.154.240.86:8080/files/Atgai-Shezhire.pdf |уикитека = |жауапты = Серікбай елемесов |басылым = |орны = Петропавл |баспасы = Зщднфке |жыл = 2010 |томы = |беттері = |барлық беті = 510 |сериясы = |isbn = |тиражы = }}</ref> ==Өмір жолы== * 1952 жылы 25 қарашада Солтүстік Қазақстан облысы, Есіл ауданы Қаратал ауылында дүниеге келген. * 1959 жылы Бірлік ауылында бастауыш сыныбын, кейін орта мектебін және 1970 жылы Петропавлдағы дарынды балаларға арналған №2 облыстық қазақ мектеп-интернатын (қазіргі Әбу Досмұханбетов) бітірген. * 1970 жылы «Ленинское знамя» (қазіргі Солтүстік Қазақстан) редакциясында жұмыс істеп, жаңа фильмдерге рецензия жаза бастады. * 1972-1974 жылдар аралығында Алматыда жұмыс істеді. М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының екі жылдық актерлік студиясында актер және режиссер қызметін атқарды. * 1974-1976 жылдары Қазақстан Республикасының халық суретшісі, еңбек сіңірген өнер қайраткері Р. Сейтметовтың шеберханасында оқыды. С. Сейфуллин атындағы Қазақ драма театрында актер болып, сахналық өнерін жетілдірген. * Қазақ киносының дамуына ықпал еткен "Алжир" (1989), "Жансебіл" (1991) деректі фильмдерін түсірген. * "Қазақфильм" студиясында "Транссиберт Экспресс" (1977), А. Мәмбетовтың "Көлеңке" (1981), С. Пуинчиннің "Мадам Вонг", (1986), А. Қарсақбаевтың "Біздің Ғани" (1971), Серік Нарымбетовтың "Арман Атамен" (1967), Серік Ахметовтің (1982), Серік Аметовтың "Күш дәмі" (1982) жұмыс жасаған. * Қазіргі таңда, Солтүстік Қазақстан облысының Петропавл қаласы химия-биология бағытындағы Назарбаев зияткерлік мектебінде «Аяған Шәжімбаев» атындағы шаңырақ атауы бар. ==Дереккөздер== https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/33276/works/ [[Санат:Қазақстан режиссёрлері]] 98znclnb2uy5lc8662nyw2fbmct7amn 0 679516 3603538 3590213 2026-05-12T00:16:37Z Айдос Қаракөз 179976 3603538 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Maguari Stork (Ciconia maguari).jpg|нобай|Америка құтаны]] {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Америка құтаны'''— Солтүстік Америкада кездесетін жалғыз құтан.Олар – ұзын күшті тұмсығы бар,басы түксіз үлкен құтандар.Ересек америкалық құтандардың биіктігі 83-­114 см, қанатын жайғанда ұзындығы 147-­180 см­ге жетеді.Олар таяз батпақтардың жанын мекендеп, уақыттарының көп бөлігін сонда балықтарды, шаяндарды, құрбақаларды және басқа да кішкентай жануарларды жеумен өткізеді. Ұрпақ әкелу мерзімі кезінде америкалық құтандар 200 кг-­ға дейін балық жейді. <ref>https://tilalemi.kz/books/7371.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224110053/https://tilalemi.kz/books/7371.pdf |date=2022-02-24 }}</ref> == Дереккөздер == <references/> lvbputn695yxgysh43w3mfl5o890sih 3603613 3603538 2026-05-12T01:35:43Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3587100 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Maguari Stork (Ciconia maguari).jpg|нобай|Америка құтаны]] {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Америка құтаны''' — Солтүстік Америкада кездесетін жалғыз құтан. Олар – ұзын күшті тұмсығы бар, басы түксіз үлкен құтандар. Ересек америкалық құтандардың биіктігі 83-­114 см, қанатын жайғанда ұзындығы 147-­180 см­ге жетеді. Олар таяз батпақтардың жанын мекендеп, уақыттарының көп бөлігін сонда балықтарды, шаяндарды, құрбақаларды және басқа да кішкентай жануарларды жеумен өткізеді. Ұрпақ әкелу мерзімі кезінде америкалық құтандар 200 кг-­ға дейін балық жейді. <ref>https://tilalemi.kz/books/7371.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224110053/https://tilalemi.kz/books/7371.pdf |date=2022-02-24 }}</ref> == Дереккөздер == <references/> 68bt7ytghlx5ks76qe4m2624yjte05a 0 681570 3603813 3430360 2026-05-12T10:31:00Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603813 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sports league |logo= |pixels= |caption= |sport=[[Ауыр атлетика]] |founded=1896 |teams=49 ([[2024 жыл]]) |continent=[[Әлем]] ([[Ауыр атлетикадан Еуропа федерациясы]] EWF) |champion= }} '''Ауыр атлетикадан Еуропа чемпионаты''' [[Ауыр атлетикадан Еуропа федерациясы]]мен (EWF) ұйымдастырылатын халықаралық жарыс. Ерлер үшін алғашқы чемпионат [[1896]] жылдан бастап өткізіледі, ал әйелдер үшін [[1988]] жылдан. == Чемпионаттар тізімі == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- bgcolor="cccccc" !rowspan=2 width=50 |Жыл !colspan=2 |Рет саны !rowspan=2 width=250|Өткізілу орны |- !width=30|Ерлер|| width=30|Әйелдер |- | [[1896]] || 1 || || align=left|{{NED}}, [[Роттердам]] |- | [[1897]] || 2 || || align=left| [[File:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22 px]] [[Аустрия-Мажарстан]], [[Вена]] |- | [[1898]] || 3 || || align=left|{{NED}}, [[Амстердам]] |- | [[1900]] || 4 || || align=left| {{NED}}, [[Роттердам]], |- | [[1901]] || 5 || || align=left| {{NED}}, [[Роттердам]] |- | [[1902]] || 6 || || align=left| {{NED}}, [[Гаага]] |- | [[1903]] || 7 || || align=left| {{NED}}, [[Амстердам]] |- | [[1904]] || 8 || || align=left| {{NED}}, [[Амстердам]] |- | [[1905]] || 9 || || align=left| {{NED}}, [[Гаага]] |- | [[1906]] || 10 || || align=left| {{DEN}}, [[Копенгаген]] |- | [[1907]] || 11 || || align=left| [[File:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22 px]] [[Аустрия-Мажарстан]], [[Вена]] |- | [[1908]] || 12 || || align=left| {{SWE}}, [[Мальме]] |- | [[1909]] || 13 || || align=left| [[File:Flag of the German Empire.svg|22 px]] [[Герман империясы]] [[Дрезден]] |- | [[1910]] || 14 || || align=left| [[File:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22 px]] [[Аустрия-Мажарстан]], [[Будапешт]] |- | [[1911]] || 15 || || align=left| [[File:Flag of the German Empire.svg|22 px]] [[Герман империясы]], [[Лейпциг]] |- | [[1912]] || 16 || || align=left| [[File:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22 px]] [[Аустрия-Мажарстан]], [[Вена]] |- | [[1913]] || 17 || || align=left| [[File:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22 px]] [[Аустрия-Мажарстан]], [[Брно]] |- | [[1914]] || 18 || || align=left| [[File:Flag of the Habsburg Monarchy.svg|22 px]] [[Аустрия-Мажарстан]], [[Вена]] |- | [[1921]] || 19 || || align=left| {{GER}}, [[Оффенбах]] |- | [[1924]] || 20 || || align=left|{{GER}}, [[Ньюкирхен]] |- | [[1929]] || 21 || || align=left| {{AUT}}, [[Вена]] |- | [[1930]] || 22 || || align=left|{{GER}}, [[Мюнхен]] |- | [[1931]] || 23 || || align=left| {{LUX}}, [[Люксембург]], |- | [[1933]] || 24 || || align=left| {{GER}}, [[Эссен]] |- | [[1934]] || 25 || || align=left| {{ITA}}, [[Генуя]] |- | [[1935]] || 26 || || align=left| {{FRA}}, [[Париж]] |- | [[1947]] || 27 || || align=left| {{FIN}}, [[Хельсинки]] |- | [[1948]] || 28 || || align=left| {{GBR}}, [[Лондон]] |- | [[1949]] || 29 || || align=left| {{NED}}, [[Гаага]] |- | [[1950]] || 30 || || align=left| {{FRA}}, [[Париж]] |- | [[1951]] || 31 || || align=left|{{ITA}}, [[Милан]] |- | [[1952]] || 32 || || align=left| {{FIN}}, [[Хельсинки]], |- | [[1953]] || 33 || || align=left| {{SWE}}, [[Стокгольм]] |- | [[1954]] || 34 || || align=left| {{AUT}}, [[Вена]] |- | [[1955]] || 35 || || align=left| {{FRG}}, [[Мюнхен]] |- | [[1956]] || 36 || || align=left| {{FIN}}, [[Хельсинки]] |- | [[1957]] || 37 || || align=left| {{POL}}, [[Катовице]] |- | [[1958]] || 38 || || align=left| {{SWE}}, [[Стокгольм]] |- | [[1959]] || 39 || || align=left| {{POL}}, [[Варшава]] |- | [[1960]] || 40 || || align=left|{{ITA}}, [[Милан]] |- | [[1961]] || 41 || || align=left| {{AUT}}, [[Вена]] |- | [[1962]] || 42 || || align=left| {{HUN}}, [[Будапешт]] |- | [[1963]] || 43 || || align=left| {{SWE}}, [[Стокгольм]] |- | [[1964]] || 44 || || align=left| {{URS}}, [[Мәскеу]] |- | [[1965]] || 44 || || align=left| {{BUL}}, [[София]] |- | [[1966]] || 46 || || align=left| {{DDR}}, [[Берлин]] |- | [[1968]] || 47 || || align=left| {{URS}}, [[Ленинград]] |- | [[1969]] || 48 || || align=left| {{POL}}, [[Варшава]] |- | [[1970]] || 49 || || align=left|{{HUN}}, [[Сомбатхей]] |- | [[1971]] || 50 || || align=left| {{BUL}}, [[София]] |- | [[1972]] || 51 || || align=left| {{ROM}}, [[Констанца]] |- | [[1973]] || 52 || || align=left| {{ESP}}, [[Мадрид]] |- | [[1974]] || 53 || || align=left| {{ITA}}, [[Верона]] |- | [[1975]] || 54 || || align=left| {{URS}}, [[Мәскеу]] |- | [[1976]] || 55 || || align=left| {{DDR}}, [[Берлин]] |- | [[1977]] || 56 || || align=left| {{FRG}}, [[Штутгарт]] |- | [[1978]] || 57 || || align=left| {{TCH}}, [[Гавиржов]] |- | [[1979]] || 58 || || align=left|{{BUL}}, [[Варна]] |- | [[1980]] || 59 || || align=left| {{YUG}}, [[Белград]], |- | [[1981]] || 60 || || align=left| {{FRA}}, [[Лилль]] |- | [[1982]] || 61 || || align=left| {{YUG}}, [[Любляна]] |- | [[1983]] || 62 || || align=left| {{URS}}, [[Мәскеу]] |- | [[1984]] || 63 || || align=left| {{POR}}, [[Витория]] |- | [[1985]] || 64 || || align=left| {{POL}}, [[Катовице]] |- | [[1986]] || 65 || || align=left| {{DDR}}, [[Хемниц|Карл Маркс Штадт]] |- | [[1987]] || 66 || || align=left| {{FRA}}, [[Реймс]] |- | rowspan=2|[[1988]] || 67 || || align=left| {{GBR}}, [[Кардифф]] |- | || 1 || align=left| {{SMR}}, [[Сан-Марино (қала)|Сан Марино]] |- | rowspan=2|[[1989]] || 68 || || align=left| {{GRE}}, [[Афины]] |- | || 2 || align=left| {{GBR}}, [[Манчестер]] |- | rowspan=2|[[1990]] || 69 || || align=left| {{DEN}}, [[Ольборг]] |- | || 3 || align=left| {{ESP}}, [[Тенерифе]] |- | rowspan=2|[[1991]] || 70 || || align=left| {{POL}}, [[Владыславово]] |- | || 4 || align=left| {{BUL}}, [[Варна]] |- | rowspan=2|[[1992]] || 71 || || align=left| {{HUN}}, [[Сексард]] |- | || 5 || align=left| {{POR}}, [[Лориш]] |- | rowspan=2|[[1993]] || 72 || || align=left| {{BUL}}, [[София]] |- | || 6 || align=left| {{ESP}}, [[Валенсия]] |- | rowspan=2|[[1994]] || 73 || || align=left| {{CZE}}, [[Соколов]] |- | || 7 || align=left| {{ITA}}, [[Рим]] |- | rowspan=2|[[1995]] || 74 || || align=left| {{POL}}, [[Варшава]] |- | || 8 || align=left| {{ISR}}, [[Бэер Шева]] |- | rowspan=2|[[1996]] || 75 || || align=left| {{NOR}}, [[Ставангер]] |- | || 9 || align=left| {{CZE}}, [[Прага]] |- | rowspan=2|[[1997]] || 76 || || align=left| {{CRO}}, [[Риека]] |- | || 10 || align=left| {{ESP}}, [[Севилья]] |- | [[1998]] || 77 || 11 || align=left| {{GER}}, [[Риза (қала)|Риза]] |- | [[1999]] || 78 || 12 || align=left| {{ESP}}, [[А-Корунья]] |- | [[2000]] || 79 || 13 || align=left| {{BUL}}, [[София]] |- | [[2001]] || 80 || 14 || align=left| {{SVK}}, [[Тренчин]] |- | [[2002]] || 81 || 15 || align=left| {{TUR}}, [[Анталия]] |- | [[2003]] || 82 || 16 || align=left| {{GRE}}, [[Лутракион]] |- | [[2004]] || 83 || 17 || align=left| {{UKR}}, [[Киев]] |- | [[2005]] || 84 || 18 || align=left| {{BUL}}, [[София]] |- | [[2006]] || 85 || 19 || align=left| {{POL}}, [[Владыславово]] |- | [[2007]] || 86 || 20 || align=left| {{FRA}}, [[Страсбург]] |- | [[2008]] || 87 || 21 || align=left| {{ITA}}, [[Линьяно-Саббьядоро]] |- | [[2009]] || 88 || 22 || align=left| {{ROM}}, [[Бухарест]] |- | [[2010]] || 89 || 23 || align=left| {{BLR}}, [[Минск]] |- | [[2011]] || 90 || 24 || align=left| {{RUS}}, [[Қазан]] |- | [[2012]] || 91 || 25 || align=left| {{TUR}}, [[Анталия]] |- | [[2013]] || 92 || 26 || align=left| {{ALB}}, [[Тирана]] |- | [[2014]] || 93 || 27 || align=left| {{ISR}}, [[Тель-Авив]] |- | [[2015]] || 94 || 28 || align=left| {{GEO}}, [[Тбилиси]] |- | [[2016]] || 95 || 29 || align=left| {{NOR}}, [[Фёрде]] |- | [[2017]] || 96 || 30 || align=left| {{CRO}}, [[Сплит]] |- | [[2018]] || 97 || 31 || align=left| {{ROM}}, [[Бухарест]] |- | [[2019]] || 98 || 32 || align=left| {{GEO}}, [[Батуми]] |- | [[2021]] || 99 || 33 || align=left| {{RUS}}, [[Мәскеу]] |- | [[2022]] || 100 || 34 || align=left| {{ALB}}, [[Тирана]] |- | [[2023]] || 101 || 35 || align=left| {{ARM}}, [[Ереван]] |- | [[2024]] || 102 || 36 || align=left| {{TUR}}, [[Анталия]] |} ==Жалпы медальдар саны== 1914-2024 жылдар {| {{RankedMedalTable|nation-width=200px}} |- | 1 ||align=left| {{URS}} || 202 || 89 || 34 || 325 |- | 2 ||align=left| {{BUL}} || 185 || 142 || 101 || 428 |- | 3 ||align=left| {{RUS}} || 90 || 86 || 51 || 227 |- | 4 ||align=left| {{TUR}} || 73 || 48 || 58 || 179 |- | 5 ||align=left| {{POL}} || 50 || 78 || 99 ||227 |- | 6 ||align=left| {{UKR}} || 43 || 42 || 38 || 113 |- | 7 ||align=left| {{ARM}} || 40 || 43 || 39 || 122 |- | 8 ||align=left| {{ROM}} || 35 || 46 || 46 || 127 |- | 9 ||align=left| {{GER}} || 34 || 53 || 39 || 126 |- | 10 ||align=left| {{HUN}} || 30 || 61 || 64 || 155 |} == Сыртқы сілтемелер == *[http://ewfed.com/ European Weitlifting Federation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200813031118/https://www.ewfed.com/ |date=2020-08-13 }} *[http://www.iwf.net/ International Weightlifting Federation (IWF)] *[http://www.chidlovski.net/liftup/l_tournamentForm.asp?tflag=ce European Championships From 1907 to Today @ Lift Up: Search] *[https://www.iat.uni-leipzig.de/datenbanken/dbgwh/start.php Database Weightlifting] *[http://www.iwrp.net/ IWRP] *[http://iwrp.net/component/cwyniki/?view=contests&filter_typ_zawodow=3&filter_kategoria_wiekowa=7&filter_kraj=0&filter_data_od=0&search=OK&limitstart=0 1990-2021 Results]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://result.ewfed.com/ EWF Results] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809232225/http://result.ewfed.com/ |date=2020-08-09 }} *[https://web.archive.org/web/20090405064238/http://www.ewf.sm/results.php?mnid=1&slyr=2009&short=BUCHAREST2009 Past Results] [[Санат:Ауыр атлетикадан Еуропа чемпионаттары]] 7nxhe7bgf25j3fdojk1vmzw75c9ihwz 0 682414 3603543 3601394 2026-05-12T00:26:04Z Айдос Қаракөз 179976 3603543 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тұлға |Есімі = Эндрю Сакс |Шынайы есімі = Андреас Зигфрид Сакс |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Андреас Зигфрид Сакс |Толық есімі = |Туған күні = 7.04.1930 |Туған жері = Берлин, Германия |Қайтыс болған күні = 23.10.2016 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Лондон|Лондонда}}, Англия |Азаматтығы = |Ұлты = Неміс |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = Актер, жазушы |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Ханс Эмиль Сакс |Анасы = Катарина (қызы Шротт-Фихт) |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = Джон Сакс және тағы 3 бала |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Андреас Зигфрид Сакс'''([[7 сәуір]] [[1930 жыл|1930]] – [[23 қараша]] [[2016 жыл|2016]]),(кәсіби түрде Эндрю Сакс деген атпен белгілі) — неміс тегі британдық актер және жазушы.Ол өзінің атын британдық теледидарда жасады және өзінің ең үлкен атағын Фолти Тауэрсіндегі күлкілі испандық даяшы Мануэльді сомдағаны үшін тапты.Ол теледидарда, кинода және радиода актерлық және дауыстық жұмыста ұзақ мансапқа ие болды.Ол сексеннен асқанда сәтті болды,« Квартет» сияқты көптеген фильмдердегі рөлдермен және « Коронацион-стриттегі » Рэмси Клегг рөлімен. == Отбасы == Сакс Берлинде (Германия) дүниеге келген,кітапханашы Катаринаның (қызы Шротт-Фихт) және сақтандыру брокері Ханс Эмиль Сакстың ұлы. Оның әкесі еврей, ал анасы лютерандық, австриялық шыққан. Отбасы 1938 жылы фашистерден құтылу үшін Ұлыбританияға көшті. Олар Лондонның солтүстігіне қоныстанды және ол өмірінің соңына дейін Килбернде тұрды. 1960 жылы Сакс актриса, жазушы және сәнгер Мелоди Лэнгке үйленді, ол оның фамилиясын алды. Ол Джон Сакс және Уильям Сакс деген атпен танымал болған алдыңғы некеден екі ұлын асырап алды, ал ерлі-зайыптылардың 1961 жылы Кейт Сакс атты бір қызы болды.Ланг Фолти мұнарасының бір эпизодында «Егеуқұйрық Василий » ханым ретінде пайда болды. == Мансап == 1950 жылдардың соңында колледжде жүк тасымалдау менеджментін оқып жүргенде Сакс BBC радиофониялық шеберханасы жасаған ерте эксперименттік бағдарлама Фредерик Браднумның « Жеке армандар» және «Қоғамдық кошмарлар» сияқты радио туындыларында жұмыс істеді. Сакс актерлік өнерді репертуарлық театрдан бастады және 1958 жылы Уайтхолл фарсы Қарапайым шпиондардың қойылымында Гробчик ретінде Вест-Энд дебютін жасады.Ол өзінің экрандық дебютін 1959 жылы The Night We Dropped a Clanger фильмінде жасады.Содан кейін ол 1960 жылдар бойы көптеген телехикаяларда пайда болды,соның ішінде The Saint (1962) және Рэндалл және Хопкирк (Марқұм) (1969) сияқты ITC қойылымдарындағы кейбір көріністер. Дауыспен жұмыс және баяндау Сакс көбінесе теледидар мен радиода деректі фильмдердің баяндаушысы болды, оның ішінде BAFTA сыйлығына ие болған BBC іскери телехикаясының барлық бес сериясында Сэр Джон Харви-Джонс ұсынған "Ақаулықтарды және ITV..."тозақ" сериясынан.Ол сонымен қатар бірнеше аудиокітаптарды, соның ішінде К.С. Льюистің "Нарния" сериясын және Александр Маккалл Смиттің "Вельвет сарайлары"атты алғашқы онлайн кітабын, сонымен қатар танымал балалар телехикаясының Томас-танкист және достар Томас пен Жолбарыс пен Томас пен динозаврдың екі аудиокітабын жазды..Ол К.С. Льюистің "соңғы шайқас "отбасылық қойылымына назар аударды. 2000 жылы Сакс "бұл Питер Кай" пародиялық деректі сериясы туралы айтты.Сондай-ақ, ол дәл осындай балалар кітаптарына негізделген "куәгер" деректі сериясы туралы айтты. Сакс Ян Шванкмайердің 1994 жылғы "Фауст" фильмінің ағылшын тіліндегі нұсқасында барлық дауыстарды орындады.Ол сондай-ақ балалар мультфильмдерін, соның ішінде "Уильямның қалауының Веллингтоны", "Стархилл Пони", "Зімбір адам", "Кішкентай сұр қоян", "Ұмытылған ойыншықтар", "Астерикс және үлкен төбелес" және "Ағылшын тіліндегі жылқы-1970 жылдардағы"маймыл" шоуының тілдік нұсқасы. p2mqcdh7rizs0nxi22708x0nawaccjw 3603608 3603543 2026-05-12T01:35:20Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3547567 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тұлға |Есімі = Эндрю Сакс |Шынайы есімі = Андреас Зигфрид Сакс |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Андреас Зигфрид Сакс |Толық есімі = |Туған күні = 7.04.1930 |Туған жері = Берлин, Германия |Қайтыс болған күні = 23.10.2016 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Лондон|Лондонда}}, Англия |Азаматтығы = |Ұлты = Неміс |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = Актер, жазушы |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Ханс Эмиль Сакс |Анасы = Катарина (қызы Шротт-Фихт) |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = Джон Сакс және тағы 3 бала |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Андреас Зигфрид Сакс''' ([[7 сәуір]] [[1930 жыл|1930]] – [[23 қараша]] [[2016 жыл|2016]]), (кәсіби түрде Эндрю Сакс деген атпен белгілі) — неміс тегі британдық актер және жазушы. Ол өзінің атын британдық теледидарда жасады және өзінің ең үлкен атағын Фолти Тауэрсіндегі күлкілі испандық даяшы Мануэльді сомдағаны үшін тапты. Ол теледидарда, кинода және радиода актерлық және дауыстық жұмыста ұзақ мансапқа ие болды. Ол сексеннен асқанда сәтті болды, « Квартет» сияқты көптеген фильмдердегі рөлдермен және « Коронацион-стриттегі » Рэмси Клегг рөлімен. == Отбасы == Сакс Берлинде (Германия) дүниеге келген, кітапханашы Катаринаның (қызы Шротт-Фихт) және сақтандыру брокері Ханс Эмиль Сакстың ұлы. Оның әкесі еврей, ал анасы лютерандық, австриялық шыққан. Отбасы 1938 жылы фашистерден құтылу үшін Ұлыбританияға көшті. Олар Лондонның солтүстігіне қоныстанды және ол өмірінің соңына дейін Килбернде тұрды. 1960 жылы Сакс актриса, жазушы және сәнгер Мелоди Лэнгке үйленді, ол оның фамилиясын алды. Ол Джон Сакс және Уильям Сакс деген атпен танымал болған алдыңғы некеден екі ұлын асырап алды, ал ерлі-зайыптылардың 1961 жылы Кейт Сакс атты бір қызы болды . Ланг Фолти мұнарасының бір эпизодында «Егеуқұйрық Василий » ханым ретінде пайда болды. == Мансап == 1950 жылдардың соңында колледжде жүк тасымалдау менеджментін оқып жүргенде Сакс BBC радиофониялық шеберханасы жасаған ерте эксперименттік бағдарлама Фредерик Браднумның « Жеке армандар» және «Қоғамдық кошмарлар» сияқты радио туындыларында жұмыс істеді. Сакс актерлік өнерді репертуарлық театрдан бастады және 1958 жылы Уайтхолл фарсы Қарапайым шпиондардың қойылымында Гробчик ретінде Вест-Энд дебютін жасады. Ол өзінің экрандық дебютін 1959 жылы The Night We Dropped a Clanger фильмінде жасады . Содан кейін ол 1960 жылдар бойы көптеген телехикаяларда пайда болды, соның ішінде The Saint (1962) және Рэндалл және Хопкирк (Марқұм) (1969) сияқты ITC қойылымдарындағы кейбір көріністер. Дауыспен жұмыс және баяндау Сакс көбінесе теледидар мен радиода деректі фильмдердің баяндаушысы болды, оның ішінде BAFTA сыйлығына ие болған BBC іскери телехикаясының барлық бес сериясында Сэр Джон Харви-Джонс ұсынған "Ақаулықтарды және ITV..."тозақ" сериясынан. Ол сонымен қатар бірнеше аудиокітаптарды, соның ішінде К.С. Льюистің "Нарния" сериясын және Александр Маккалл Смиттің "Вельвет сарайлары"атты алғашқы онлайн кітабын, сонымен қатар танымал балалар телехикаясының Томас-танкист және достар Томас пен Жолбарыс пен Томас пен динозаврдың екі аудиокітабын жазды..Ол К.С. Льюистің "соңғы шайқас "отбасылық қойылымына назар аударды. 2000 жылы Сакс "бұл Питер Кай" пародиялық деректі сериясы туралы айтты.Сондай-ақ, ол дәл осындай балалар кітаптарына негізделген "куәгер" деректі сериясы туралы айтты. Сакс Ян Шванкмайердің 1994 жылғы "Фауст" фильмінің ағылшын тіліндегі нұсқасында барлық дауыстарды орындады.Ол сондай-ақ балалар мультфильмдерін, соның ішінде "Уильямның қалауының Веллингтоны", "Стархилл Пони", "Зімбір адам", "Кішкентай сұр қоян", "Ұмытылған ойыншықтар", "Астерикс және үлкен төбелес" және "Ағылшын тіліндегі жылқы-1970 жылдардағы"маймыл" шоуының тілдік нұсқасы. 0ndn971iqqobt8m56w3p2x0pqiy7f43 0 682462 3603573 3590208 2026-05-12T01:25:33Z Айдос Қаракөз 179976 3603573 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} '''Абай Батырұлы Қалшабек'''— 1980 жылы 1 қаңтарда Оңтүстік Қазақстан облысы, Қазығұрт ауданы, Еңбекші ауылында дүниеге келген. Ақын, аудармашы. [[Қазақстан жазушылар Одағы]]ның мүшесі. Хикметтік проза жазумен, орыс-батыс классиктерін аударумен айналысады. == Білімі == 2003 жылы «Қайнар» университетін қазақ тілі мен әдебиеті мамандығы бойынша үздік дипломмен бітіріп шықты.Негізгі шығармашылық арнасы – поэзия. == Марапаттары == * 2001 жылы қараша айында өткен Республикалық жас ақын-жазушылардың кеңесіне қатысты.Өлеңдері облыстық «Оңтүстік Қазақстан», «Шымкент келбеті», республикалық «Жас қазақ», «Жас алаш» газеттерінде, сондай-ақ «Аңсар», «Шапағат нұры», «Мұсылман», «Жалын», «Жұлдыз», «Тұмар» журналдарында бірнеше рет жарық көрді. Өлеңдері бірнеше ұжымдық жинақтарға енген. * Шығармалары «Оңтүстік орамдары», «Тәуелсіздік толғауы», «Еңбекшім елім» жинақтарына енді және «Әдебиеттану ғылымына кіріспе» атты теориялық еңбекте талданды. * Оңтүстік Қазақстан облысы әкімшілігінің 2004 жылғы жас дарындарға арналған «Дарын» стипендиясының иегері. * 2008 жылы Астана қаласында өткен халықаралық «[[Шабыт]]» фестиваліне қатысты. * 2009 жылы Шымкентте өткен «Шымкент 2009» республикалық жас қаламгерлер форумына қатысып, грант иегері атанды. * 2021 жылы "Мұнара" газеті ҚР Тәуелсіздігінің 30 жылдығына орай өткізген Республикалық шығармашылық байқаудың бас жүлдегері. == Аудармалары == [[Лев Толстой]]дың «Исповедь» атты шығармасын «Тәубе» деп, «Много ли земли нужно человеку?!» атты әңгімесін "Соңғы тұрақ" деп аударып шықты. Виктор Гюгоның «Имансыз адам» атты әңгімесін қазақ тіліне аударды. М.Ю.Лермонтов өлеңдері бойынша жасаған аудармасы [[«Жас алаш» газеті]]нде жарияланып, бірқатар сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. [[Лев Толстой]]дың 1880 жылдан кейінгі шығармашылығын талдаған «Лев Толстойдың шын сыры» атты зерттеу мақаласы және Бауыржан Момышұлының «Соғыс психологиясы» атты еңбегі бойынша жазылған «Ақиқат-шындықтың шыңы» атты зерттеу мақаласы [[«Ақиқат» журналы]]нда жарық көрді. "Жалғыздық", "Қаламан жұрттың білгені", "Болашаққа қорқынышпен қараймын", "Үн", [[Александр Блок]]тан "Түнгі жол", "Имансыз адам", "Ең сүйікті кітабым - қасиетті Құран", "Қасқыр мен ит", "Шындықты айтып үйрену", "Кешірім", Лев Толстойдың "7 жасар Захар Шевцевке жазған хаты" және т.б. қазақ тіліне аударылды. == Өлеңдері == * Томаға тұйықпын * Мендегі үміт өзгеше * Түн, Астана Һәм Орынбор көшесі * Сағындым * Сырым осы құбылған * Күз * Айдың жарық нұрымен қою нұрланып * Тамирисім-таңда ашылған ақ гүлім * Әлем дұға оқиды * Жаурадым жарық күн ішінде * Жаным анам == Кітаптары == * "Томаға тұйықпын" - Алматы, "Самға" баспасы, 2022. - 272б. == Өлеңдері жарияланған басылымдар == Өлеңдері облыстық «[[Оңтүстік Қазақстан]]»,«[[Шымкент келбеті]]», республикалық «[[Жас қазақ]]», «[[Жас алаш]]» газеттерінде, сондай-ақ «[[Аңсар]]», «[[Шапағат нұры]]», «[[Жалын]]», «[[Жұлдыз]]», «[[Тұмар», «Ақиқат]]», «[[Қазығұрт.kz]]» журналдарында бірнеше рет жарық көрді. <ref>Абай Қалшабек кітабы "Томаға тұйықпын"</ref> <ref>https://100janaesim.ruh.kz/ru/participants/2017/abay-alshabab.html{{Deadlink|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 8utesv2im226l53do1tcpr17wfsqtzx 3603584 3603573 2026-05-12T01:33:26Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3587154 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} '''Абай Батырұлы Қалшабек''' — 1980 жылы 1 қаңтарда Оңтүстік Қазақстан облысы, Қазығұрт ауданы, Еңбекші ауылында дүниеге келген. Ақын, аудармашы. [[Қазақстан жазушылар Одағы]]ның мүшесі. Хикметтік проза жазумен, орыс-батыс классиктерін аударумен айналысады. == Білімі == 2003 жылы «Қайнар» университетін қазақ тілі мен әдебиеті мамандығы бойынша үздік дипломмен бітіріп шықты. Негізгі шығармашылық арнасы – поэзия. == Марапаттары == * 2001 жылы қараша айында өткен Республикалық жас ақын-жазушылардың кеңесіне қатысты. Өлеңдері облыстық «Оңтүстік Қазақстан», «Шымкент келбеті», республикалық «Жас қазақ», «Жас алаш» газеттерінде, сондай-ақ «Аңсар», «Шапағат нұры», «Мұсылман», «Жалын», «Жұлдыз», «Тұмар» журналдарында бірнеше рет жарық көрді. Өлеңдері бірнеше ұжымдық жинақтарға енген. * Шығармалары «Оңтүстік орамдары», «Тәуелсіздік толғауы», «Еңбекшім елім» жинақтарына енді және «Әдебиеттану ғылымына кіріспе» атты теориялық еңбекте талданды. * Оңтүстік Қазақстан облысы әкімшілігінің 2004 жылғы жас дарындарға арналған «Дарын» стипендиясының иегері. * 2008 жылы Астана қаласында өткен халықаралық «[[Шабыт]]» фестиваліне қатысты. * 2009 жылы Шымкентте өткен «Шымкент 2009» республикалық жас қаламгерлер форумына қатысып, грант иегері атанды. * 2021 жылы "Мұнара" газеті ҚР Тәуелсіздігінің 30 жылдығына орай өткізген Республикалық шығармашылық байқаудың бас жүлдегері. == Аудармалары == [[Лев Толстой]]дың «Исповедь» атты шығармасын «Тәубе» деп, «Много ли земли нужно человеку?!» атты әңгімесін "Соңғы тұрақ" деп аударып шықты. Виктор Гюгоның «Имансыз адам» атты әңгімесін қазақ тіліне аударды. М.Ю.Лермонтов өлеңдері бойынша жасаған аудармасы [[«Жас алаш» газеті]]нде жарияланып, бірқатар сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. [[Лев Толстой]]дың 1880 жылдан кейінгі шығармашылығын талдаған «Лев Толстойдың шын сыры» атты зерттеу мақаласы және Бауыржан Момышұлының «Соғыс психологиясы» атты еңбегі бойынша жазылған «Ақиқат-шындықтың шыңы» атты зерттеу мақаласы [[«Ақиқат» журналы]]нда жарық көрді. "Жалғыздық", "Қаламан жұрттың білгені", "Болашаққа қорқынышпен қараймын", "Үн", [[Александр Блок]]тан "Түнгі жол", "Имансыз адам", "Ең сүйікті кітабым - қасиетті Құран", "Қасқыр мен ит", "Шындықты айтып үйрену", "Кешірім", Лев Толстойдың "7 жасар Захар Шевцевке жазған хаты" және т.б. қазақ тіліне аударылды. == Өлеңдері == * Томаға тұйықпын * Мендегі үміт өзгеше * Түн, Астана Һәм Орынбор көшесі * Сағындым * Сырым осы құбылған * Күз * Айдың жарық нұрымен қою нұрланып * Тамирисім-таңда ашылған ақ гүлім * Әлем дұға оқиды * Жаурадым жарық күн ішінде * Жаным анам == Кітаптары == * "Томаға тұйықпын" - Алматы, "Самға" баспасы, 2022. - 272б. == Өлеңдері жарияланған басылымдар == Өлеңдері облыстық «[[Оңтүстік Қазақстан]]», «[[Шымкент келбеті]]», республикалық «[[Жас қазақ]]», «[[Жас алаш]]» газеттерінде, сондай-ақ «[[Аңсар]]», «[[Шапағат нұры]]», «[[Жалын]]», «[[Жұлдыз]]», «[[Тұмар», «Ақиқат]]», «[[Қазығұрт.kz]]» журналдарында бірнеше рет жарық көрді. <ref>Абай Қалшабек кітабы "Томаға тұйықпын"</ref> <ref>https://100janaesim.ruh.kz/ru/participants/2017/abay-alshabab.html{{Deadlink|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} c0x3k0c8epy7dol35b7cku48civnyjz 0 682510 3603578 3596726 2026-05-12T01:30:54Z Айдос Қаракөз 179976 3603578 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Елді мекен|этнохороним=|DST=|add1n=|add1=|сурет=Vista de Aberin (Navarra) 01.png|сурет атауы=Аберин|елтаңба=Escudo de Aberin.svg|елтаңба ені=100 px|ел={{Байрақ|Испания}}|тұрғыны=346|санақ жылы=[[2021]]|пошта индексі=31264|автомобиль коды=NA|уақыт белдеуі=+1:00, жазда UTC+2:00|орталығының биiктігі=514 ± 1 м|басшысы=Francisco Javier Fernandez Velasco|ауданы=21,25 км²|аймағы=Тьерра-Эстелья|басшының түрi=мэр|телефон коды=+34 948|ұлттық құрамы=Aberinense}} '''Аберин''' ({{Lang-esp|Aberin}}) — [[Испания|Испаниядағы]] муниципалитет,[[Наварра (автономды бірлестік)|Наварра]] провинциясының құрамына кіреді.Муниципалитет [[Тьерра-Эстелья|Тиерра Эстелла]] аймағының құрамдас бөлігі болып табылады [[Комарка (Испания)|(комарка)]].Алып жатқан жер аумағы 21,1 км². Халық саны 340 адамды құрайды ([[2010 жыл|2020 жылға]]). == География == Аберин астанасы Памплонадан 50 км қашықтықта,Эстелланың шығыс аймағындағы Миранда де Эстеллада орналасқан.Муниципалитет құрамына Муниен-де-ла-Солана, Аберин, Аринсано қалалары және Эчаваррия ауылы кіреді. Бұл атау Аберинден шыққанымен,халықтың 80%-ы Мунианда тұрады. == Көрікті жерлері == * Сан-Хуан Баутиста шіркеуі * Әулие Марияның Успен шіркеуі * Сан-Себастьян Эрмитажы * Сан Рамон Нонато Эрмитажы * ескі фонтан * ортағасырлық көпір == Белсенділігі == [[Сурет:Vista_de_Aberin,_Navarra,_España_20160131.jpg|нобай| Аберин, Наварра]] Муниципалитетте футбол басым, балық аулау мен спорттық аңшылыққа қатысты басқа да спорт түрлері де танымал. Қазіргі уақытта қаланың көптеген тұрғындары Tierra Estella футбол лигасында әртүрлі командалардың құрамында ойнайды. == Мерекелер == Аберинде қалалық фестиваль тамыз айының соңында тойланады,ал Муньян қаласында үлкен фестивальдар шамамен 15 тамызда және шамамен 20 қаңтарда шағын мерекелер тойланады, оның барысында тұрғындар дәстүрлі түрде тауға шығып, хоризо мен ет қуырады. Сан-Себастьян монастырь. [[Санат:Наварра муниципалиттері]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] [[Санат:Pages with unreviewed translations]] h5n1lnzn8yn7j34ts0q1117bq1538ms 3603579 3603578 2026-05-12T01:33:10Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3581312 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Елді мекен|этнохороним=|DST=|add1n=|add1=|сурет=Vista de Aberin (Navarra) 01.png|сурет атауы=Аберин|елтаңба=Escudo de Aberin.svg|елтаңба ені=100 px|ел={{Байрақ|Испания}}|тұрғыны=346|санақ жылы=[[2021]]|пошта индексі=31264|автомобиль коды=NA|уақыт белдеуі=+1:00, жазда UTC+2:00|орталығының биiктігі=514 ± 1 м|басшысы=Francisco Javier Fernandez Velasco|ауданы=21,25 км²|аймағы=Тьерра-Эстелья|басшының түрi=мэр|телефон коды=+34 948|ұлттық құрамы=Aberinense}} '''Аберин''' ({{Lang-esp|Aberin}}) — [[Испания|Испаниядағы]] муниципалитет, [[Наварра (автономды бірлестік)|Наварра]] провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет [[Тьерра-Эстелья|Тиерра Эстелла]] аймағының құрамдас бөлігі болып табылады [[Комарка (Испания)|(комарка)]] . Алып жатқан жер аумағы 21,1 км². Халық саны 340 адамды құрайды ([[2010 жыл|2020 жылға]]). == География == Аберин астанасы Памплонадан 50 км қашықтықта, Эстелланың шығыс аймағындағы Миранда де Эстеллада орналасқан. Муниципалитет құрамына Муниен-де-ла-Солана, Аберин, Аринсано қалалары және Эчаваррия ауылы кіреді. Бұл атау Аберинден шыққанымен, халықтың 80%-ы Мунианда тұрады. == Көрікті жерлері == * Сан-Хуан Баутиста шіркеуі * Әулие Марияның Успен шіркеуі * Сан-Себастьян Эрмитажы * Сан Рамон Нонато Эрмитажы * ескі фонтан * ортағасырлық көпір == Белсенділігі == [[Сурет:Vista_de_Aberin,_Navarra,_España_20160131.jpg|нобай| Аберин, Наварра]] Муниципалитетте футбол басым, балық аулау мен спорттық аңшылыққа қатысты басқа да спорт түрлері де танымал. Қазіргі уақытта қаланың көптеген тұрғындары Tierra Estella футбол лигасында әртүрлі командалардың құрамында ойнайды. == Мерекелер == Аберинде қалалық фестиваль тамыз айының соңында тойланады, ал Муньян қаласында үлкен фестивальдар шамамен 15 тамызда және шамамен 20 қаңтарда шағын мерекелер тойланады, оның барысында тұрғындар дәстүрлі түрде тауға шығып, хоризо мен ет қуырады. Сан-Себастьян монастырь. [[Санат:Наварра муниципалиттері]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] [[Санат:Pages with unreviewed translations]] qdd6g5el426njdloy84kx9ui8wkn9z8 0 682512 3603576 3590216 2026-05-12T01:28:47Z Айдос Қаракөз 179976 3603576 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Мемлекеттік қайраткер|түс=|Қазақша есімі=|Шынайы есімі={{lang-ar|عبد الله سراج}}|Суреті=Abdullah Siraj.jpg|Атауы=|Сурет ені=200|Елтаңба=|Елтаңба атауы=|Елтаңба ені=|Титулы=|Лақап аты=|Ту=|Ту2=|Басқара бастады=|Басқаруын аяқтады=|Басқарған кезеңі=[[XX ғасыр]]|Ізашары=|Ізбасары=|Тәж кигізу жорасы=|Биліктен бас тартуы=|Мұрагері=|Бірігіп басқарушы1=|Бірігіп басқарушы1Басқара бастады=|Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады=|регент1=|регент1Басқара бастады=|регент1Басқаруын аяқтады=|регент2=|регент2Басқара бастады=|регент2Басқаруын аяқтады=|Премьер=|Вице-президент=|Президент=|Монарх=|Губернатор=|Вице-губернатор=|Титулы_2=|Ту_2=|Ту2_2=|Реті_2=|Басқара бастады_2=|Басқаруын аяқтады_2=|Ізашары_2=|Ізбасары_2=|Титулы_3=|Ту_3=|Ту2_3=|Реті_3=|Басқара бастады_3=|Басқаруын аяқтады_3=|Ізашары_3=|Ізбасары_3=|Титулы_4=|Ту_4=|Ту2_4=|Реті_4=|Басқара бастады_4=|Басқаруын аяқтады_4=|Ізашары_4=|Ізбасары_4=|Түсініктемелер=|Діні=|Азаматтығы=|Туған күні=1863 жыл|Туған жері=Мекке|Қайтыс болған күні=1948|Қайтыс болған жері=Иордания|Жерленді=|Династия=|Туған кездегі есімі=|Әкесі=|Анасы=|Жұбайы=|Балалары=|Қызмет еткен жылдары=|Құрамында болды=|Әскер түрі=|Атағы=|Басқарды=|Шайқасы=|Ғылыми аясы=|Жұмыс істеген орны=|Партиясы=|Қызметі=|Мамандығы=|Білімі=Madrasah as-Sawlatiya|Ғылыми дәрежесі=|Марапаттары=|Қолтаңбасы=|Монограммасы=|Сайты=|Commons=|Есімі=Абдалла Саррадж}} '''Абдулла ибн Абдур-Рахман'''({{Lang-ar|عبد الله سراج}}) — араб саясаткері және исламтанушы,Хиджаз Корольдігінде,кейінірек Трансиордания Әмірлігінде,соның ішінде екі елдің премьер-министрлерінің кеңсесінде әртүрлі лауазымдарды атқарған.1931 жылдың 22 ақпанынан 1933 жылдың 18 қазанына дейін Трансиорданияның [[Премьер-министр|премьер-министрі]]. Ол партиясыз және [[шейх]] атағын алған. == Өмірбаяны == Абдулла ибн Абд ар-Рахман Саррадж 1875 жылы [[Мекке|Мекке әл-Мукаррамада]] дүниеге келген. е., Әл-Соултия мектебінде білім алып, кейін Әл-Азһарға қосылды. == Сілтемелер == * http://www.kinghussein.gov.jo/government2_list.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091208082701/http://www.kinghussein.gov.jo/government2_list.html |date=2009-12-08 }} * http://jormulti.blogspot.ru/2012/03/blog-post_7887.html [[Санат:1948 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Меккеде туғандар]] [[Санат:1863 жылы туғандар]] [[Санат:Pages with unreviewed translations]] s7z5d2jxivsfqjif9zpyzbpvktu80my 3603581 3603576 2026-05-12T01:33:16Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580992 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Мемлекеттік қайраткер|түс=|Қазақша есімі=|Шынайы есімі={{lang-ar|عبد الله سراج}}|Суреті=Abdullah Siraj.jpg|Атауы=|Сурет ені=200|Елтаңба=|Елтаңба атауы=|Елтаңба ені=|Титулы=|Лақап аты=|Ту=|Ту2=|Басқара бастады=|Басқаруын аяқтады=|Басқарған кезеңі=[[XX ғасыр]]|Ізашары=|Ізбасары=|Тәж кигізу жорасы=|Биліктен бас тартуы=|Мұрагері=|Бірігіп басқарушы1=|Бірігіп басқарушы1Басқара бастады=|Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады=|регент1=|регент1Басқара бастады=|регент1Басқаруын аяқтады=|регент2=|регент2Басқара бастады=|регент2Басқаруын аяқтады=|Премьер=|Вице-президент=|Президент=|Монарх=|Губернатор=|Вице-губернатор=|Титулы_2=|Ту_2=|Ту2_2=|Реті_2=|Басқара бастады_2=|Басқаруын аяқтады_2=|Ізашары_2=|Ізбасары_2=|Титулы_3=|Ту_3=|Ту2_3=|Реті_3=|Басқара бастады_3=|Басқаруын аяқтады_3=|Ізашары_3=|Ізбасары_3=|Титулы_4=|Ту_4=|Ту2_4=|Реті_4=|Басқара бастады_4=|Басқаруын аяқтады_4=|Ізашары_4=|Ізбасары_4=|Түсініктемелер=|Діні=|Азаматтығы=|Туған күні=1863 жыл|Туған жері=Мекке|Қайтыс болған күні=1948|Қайтыс болған жері=Иордания|Жерленді=|Династия=|Туған кездегі есімі=|Әкесі=|Анасы=|Жұбайы=|Балалары=|Қызмет еткен жылдары=|Құрамында болды=|Әскер түрі=|Атағы=|Басқарды=|Шайқасы=|Ғылыми аясы=|Жұмыс істеген орны=|Партиясы=|Қызметі=|Мамандығы=|Білімі=Madrasah as-Sawlatiya|Ғылыми дәрежесі=|Марапаттары=|Қолтаңбасы=|Монограммасы=|Сайты=|Commons=|Есімі=Абдалла Саррадж}} '''Абдулла ибн Абдур-Рахман''' ({{Lang-ar|عبد الله سراج}}) — араб саясаткері және исламтанушы , Хиджаз Корольдігінде, кейінірек Трансиордания Әмірлігінде, соның ішінде екі елдің премьер-министрлерінің кеңсесінде әртүрлі лауазымдарды атқарған. 1931 жылдың 22 ақпанынан 1933 жылдың 18 қазанына дейін Трансиорданияның [[Премьер-министр|премьер-министрі]]. Ол партиясыз және [[шейх]] атағын алған. == Өмірбаяны == Абдулла ибн Абд ар-Рахман Саррадж 1875 жылы [[Мекке|Мекке әл-Мукаррамада]] дүниеге келген. е., Әл-Соултия мектебінде білім алып, кейін Әл-Азһарға қосылды. == Сілтемелер == * http://www.kinghussein.gov.jo/government2_list.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091208082701/http://www.kinghussein.gov.jo/government2_list.html |date=2009-12-08 }} * http://jormulti.blogspot.ru/2012/03/blog-post_7887.html [[Санат:1948 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Меккеде туғандар]] [[Санат:1863 жылы туғандар]] [[Санат:Pages with unreviewed translations]] rntktz9u2lml3vho6vgjj01gs65y61l 0 682618 3603556 3033818 2026-05-12T00:51:23Z Айдос Қаракөз 179976 3603556 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} [[Сурет:Atabaque.jpg|thumb|200 px|Атабаке]] '''Атабáке'''( порт. AtabaqueАтабаке ) — ер адамның беліне дейін жететін дәстүрлі африкалық [[барабан]] <ref> Капоэйра Ангола ISBN 5-93347-205-0 </ref>.Капоэйрадағы музыканың негізгі ырғағын қолдайды (негізгі түрі Беримбау – гунга түрін белгілейді),дәстүрлі музыкалық аспап , оны африкалық [[бақсы]]лар ойнаған.Құрал [[Африка]] мен [[Кариб теңізі]]нің синкретикалық дінімен көптеген ғалымдармен тығыз байланысты - кандомбле . Бразилияға отарлау кезінде португалдар әкелді. ==Дереккөздер== 1eolwixpix4z3fw96lldgg02duhheu3 3603596 3603556 2026-05-12T01:34:10Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3033818 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} [[Сурет:Atabaque.jpg|thumb|200 px|Атабаке]] '''Атабáке''' ( порт. AtabaqueАтабаке ) — ер адамның беліне дейін жететін дәстүрлі африкалық [[барабан]] <ref> Капоэйра Ангола ISBN 5-93347-205-0 </ref>. Капоэйрадағы музыканың негізгі ырғағын қолдайды (негізгі түрі Беримбау – гунга түрін белгілейді), дәстүрлі музыкалық аспап , оны африкалық [[бақсы]]лар ойнаған. Құрал [[Африка]] мен [[Кариб теңізі]]нің синкретикалық дінімен көптеген ғалымдармен тығыз байланысты - кандомбле . Бразилияға отарлау кезінде португалдар әкелді. ==Дереккөздер== c4mbxr4z22wxjt5e2wir0nm1lqvbqlc 0 682717 3603524 3588226 2026-05-11T23:48:04Z Айдос Қаракөз 179976 3603524 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} '''Александр Мартин Клунс'''(1961 жылы 28 қарашада туған) — ағылшын актёрі,комедияшы,режиссёр және тележүргізуші.Ол ITV комедиялық-драмалық сериалындағы Мартин Эллингхэмнің "Док Мартин" және "Еркектер өзін нашар ұстауы" фильміндегі Гари Стрэнгтің бейнесімен танымал.Клунс ITV үшін бірқатар деректі фильмдерді баяндады,олардың біріншісі 2009 жылы Ұлыбритания аралдары болды.Содан бері ол жануарларға арналған бірқатар деректі фильмдерді ұсынды.Ол сондай-ақ Kipper анимациялық сериясында ит Кипперді дыбыстады. Клунс Дорсеттегі драма,қайырымдылық және қоғамдастыққа көрсеткен қызметі үшін 2015 жылы туған күн құрметіне Британ империясының (OBE) орденінің офицері болып тағайындалды. ==Жеке өмірі== Клунс 1961 жылы 28 қарашада Лондонның Уимблдон қаласында актёр Алек Клунстың ұлы болып дүниеге келді.Клунс Лондондағы Кройдондағы Король Рассел мектебінде,кейінірек Лондондағы өнер білім беру мектептерінде білім алған.Оның Аманда деген әпкесі бар.Клунс сонымен қатар Клунстың ағасы немесе немере ағасы ретінде әртүрлі сипатталған актер Джереми Бреттпен байланысты.Алек Клунес ұлы сегіз жаста болғанда өкпенің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Клунстың бірінші некесі 1990 жылы актриса Люси Астонмен болды.Олар 1997 жылы ажырасып,Клунс сол жылдың соңында болашақ Док Мартин продюсері Филипп Брейтвейтке үйленді.1998 жылы Брайтуэйт Эмили деген қызды дүниеге әкелді.As of 2013, Клунс және оның отбасы Дорсеттің Биминстер қаласында тұрады, онда олар ауыр жылқылары бар ферманы басқарады.Ол 2011 жылдың 1 маусымында Британдық жылқы қоғамының президенті болды.Ол Дорсет лейтенантының орынбасары . ==Мансабы== Клунс өзінің алғашқы рөлін «Меркурий» театрында,Колчестерде атқарды және оның алғашқы теледидарлық көрінісі 1982 жылы BBC айының ойынына Михаил Булгаковтың «Ақ гвардияшы» фильмінің бейімделуінде болды.Одан кейін 1983 жылы Doctor Who хикаясы Snakedance Кездейсоқ мансап оның кірісін Гилберт пен Джордж үшін фотомодель ретінде толықтыруға әкелді және оны олардың 1983 жылғы «Әлем» жұмысынан көруге болады.Ол өзінің алғашқы тұрақты теледидар рөлін BBC No Place Like Home ситкомындағы ұлдардың бірі ретінде алды , содан кейін All at No 20 ситкомының екі сериясында басты рөлді сомдады. 6t3fq39q4z2x8z91o6cex8e5p56qtf2 3603625 3603524 2026-05-12T01:36:22Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3587158 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} '''Александр Мартин Клунс''' (1961 жылы 28 қарашада туған) — ағылшын актёрі, комедияшы, режиссёр және тележүргізуші. Ол ITV комедиялық-драмалық сериалындағы Мартин Эллингхэмнің "Док Мартин" және "Еркектер өзін нашар ұстауы" фильміндегі Гари Стрэнгтің бейнесімен танымал. Клунс ITV үшін бірқатар деректі фильмдерді баяндады, олардың біріншісі 2009 жылы Ұлыбритания аралдары болды . Содан бері ол жануарларға арналған бірқатар деректі фильмдерді ұсынды. Ол сондай-ақ Kipper анимациялық сериясында ит Кипперді дыбыстады. Клунс Дорсеттегі драма, қайырымдылық және қоғамдастыққа көрсеткен қызметі үшін 2015 жылы туған күн құрметіне Британ империясының (OBE) орденінің офицері болып тағайындалды. ==Жеке өмірі== Клунс 1961 жылы 28 қарашада Лондонның Уимблдон қаласында актёр Алек Клунстың ұлы болып дүниеге келді. Клунс Лондондағы Кройдондағы Король Рассел мектебінде, кейінірек Лондондағы өнер білім беру мектептерінде білім алған. Оның Аманда деген әпкесі бар. Клунс сонымен қатар Клунстың ағасы немесе немере ағасы ретінде әртүрлі сипатталған актер Джереми Бреттпен байланысты. Алек Клунес ұлы сегіз жаста болғанда өкпенің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Клунстың бірінші некесі 1990 жылы актриса Люси Астонмен болды. Олар 1997 жылы ажырасып, Клунс сол жылдың соңында болашақ Док Мартин продюсері Филипп Брейтвейтке үйленді. 1998 жылы Брайтуэйт Эмили деген қызды дүниеге әкелді. As of 2013, Клунс және оның отбасы Дорсеттің Биминстер қаласында тұрады, онда олар ауыр жылқылары бар ферманы басқарады. Ол 2011 жылдың 1 маусымында Британдық жылқы қоғамының президенті болды. Ол Дорсет лейтенантының орынбасары . ==Мансабы== Клунс өзінің алғашқы рөлін «Меркурий» театрында, Колчестерде атқарды және оның алғашқы теледидарлық көрінісі 1982 жылы BBC айының ойынына Михаил Булгаковтың «Ақ гвардияшы» фильмінің бейімделуінде болды.  Одан кейін 1983 жылы Doctor Who хикаясы Snakedance Кездейсоқ мансап оның кірісін Гилберт пен Джордж үшін фотомодель ретінде толықтыруға әкелді және оны олардың 1983 жылғы «Әлем» жұмысынан көруге болады. Ол өзінің алғашқы тұрақты теледидар рөлін BBC No Place Like Home ситкомындағы ұлдардың бірі ретінде алды , содан кейін All at No 20 ситкомының екі сериясында басты рөлді сомдады. rc2xjjbj6n09z2feyicys3txutazyea 0 682822 3603598 3600084 2026-05-12T01:34:19Z Айдос Қаракөз 179976 3603598 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Avestan-LE.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Авеста әліпбиі'''— солдан оңға қарай жазылатын [[Иран]]ның пехлеви канцеляриясының арамей жазуынан тараған әріптік [[жазуы]]. Сасанидтер [[дәуір]]інде [[авеста]] [[тіл]]індегі мәтіндерді дұрыс жазу үшін жасалған.Зороастриялық [[дәстүр]]дегі мәтіндерде А.ә. dēn-dibīrīh ([[парсы]] тілінде [[«сенім жазуы»]] мағынасын білдіреді) деген атпен кездеседі.А.ә.[[пехлеви]] әліпбиімен салыстыру ІІ Шапура билігі кезінде ІV [[ғасыр]]да канон түзіп,оны жазуға мүмкіндік берді.Тілдің жойылып кетуіне және іс-жүзінде түсініксіз бола бастауына байланысты канон жазбасында оның [[аударма]]лары,түсіндірмелері беріле бастады.Ол зенд деп аталды (авеста тілінде «түсіну»). Біздің [[дәуір]]імізге дейін жеткен қолжазбалар (яшт жазбасынан басқа) орта парсы тіліндегі А.ә.мен жазылған түсіндірмелерге ие. А.ә. нің негізі пехлеви жазуы орта парсы тілдерінде кең қолданылған,алайда нақты [[діни]] мәтіндерге келгенде бұл [[әліпби]] алға шыға қоймады.А.ә.– консонантты-вокалдық,яғни [[дауысты]] әрі [[дауыссыз]] [[дыбыс]]тардың таңбасына арналған [[әліпби]]. Әліпбиде сол себепті [[символ]] саны көп.Оның құрамында [[кітаби]] пехлеви жазуының [[символ]]дары (ā, γ), грек (ә), [[арамей]] әліпбилерінің (o) таңбалары, тіпті ойдан шығарылған [[таңба]]лар (ŋ́, ṇ, ẏ, v) да бар.Әліпбиде [[әріптер]] бөлек-бөлек әрі оңнан солға қарай жазылады. Ал лигатуралар өте сирек қолданылған. А.ә. 37 дауыссыз,16 дауысты дыбыс [[таңба]]ларынан тұрады.Бұл әліпби Юникод стандартына 2009 жылы қосылған 2r5veu9pbpevijtcv7n7yeqy561lrj0 3603634 3603598 2026-05-12T01:37:17Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] соңғы нұсқасына қайтарды 3600084 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Avestan-LE.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Авеста әліпбиі''' — солдан оңға қарай жазылатын [[Иран]]ның пехлеви канцеляриясының арамей жазуынан тараған әріптік [[жазуы]]. Сасанидтер [[дәуір]]інде [[авеста]] [[тіл]]індегі мәтіндерді дұрыс жазу үшін жасалған. Зороастриялық [[дәстүр]]дегі мәтіндерде А.ә. dēn-dibīrīh ([[парсы]] тілінде [[«сенім жазуы»]] мағынасын білдіреді) деген атпен кездеседі. А.ә. [[пехлеви]] әліпбиімен салыстыру ІІ Шапура билігі кезінде ІV [[ғасыр]]да канон түзіп, оны жазуға мүмкіндік берді. Тілдің жойылып кетуіне және іс-жүзінде түсініксіз бола бастауына байланысты канон жазбасында оның [[аударма]]лары, түсіндірмелері беріле бастады. Ол зенд деп аталды (авеста тілінде «түсіну»). Біздің [[дәуір]]імізге дейін жеткен қолжазбалар (яшт жазбасынан басқа) орта парсы тіліндегі А.ә. мен жазылған түсіндірмелерге ие. А.ә. нің негізі пехлеви жазуы орта парсы тілдерінде кең қолданылған, алайда нақты [[діни]] мәтіндерге келгенде бұл [[әліпби]] алға шыға қоймады. А.ә. – консонантты-вокалдық, яғни [[дауысты]] әрі [[дауыссыз]] [[дыбыс]]тардың таңбасына арналған [[әліпби]]. Әліпбиде сол себепті [[символ]] саны көп. Оның құрамында [[кітаби]] пехлеви жазуының [[символ]]дары (ā, γ), грек (ә), [[арамей]] әліпбилерінің (o) таңбалары, тіпті ойдан шығарылған [[таңба]]лар (ŋ́, ṇ, ẏ, v) да бар. Әліпбиде [[әріптер]] бөлек-бөлек әрі оңнан солға қарай жазылады. Ал лигатуралар өте сирек қолданылған. А.ә. 37 дауыссыз, 16 дауысты дыбыс [[таңба]]ларынан тұрады. Бұл әліпби Юникод стандартына 2009 жылы қосылған nhtrvq00yb3znj7ap4204uhdbstmzzb 0 682896 3603604 3587155 2026-05-12T01:35:09Z Айдос Қаракөз 179976 3603604 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Авоиули жазуы'''— креол [[тіл]]дер тобына жататын [[бислама]] және Вануату [[Республикасы]]ндағы [[Пентекост]] аралындағы [[халық]]тың [[тіл]]деріне арналған [[жазу]].«Авои» [[сөзі]] «бір нәрсе жөнінде айту» дегенді және «ули» «[[сурет]]» деген [[ұғым]]дарды береді. ХХ [[ғасыр]]дың аяғында аталған аралдағы жергілікті [[тұрғын]]дардың «Турага ұлты» [[саяси]] [[қоғам]]дық қозғалысы көсемдерінің [[батыс]]тық [[саясат]]қа қарсы және [[ұлттық]] [[мәдениет]]ті дамыту бастамасымен жасалған [[жазу]] түрі.А.ж. [[дәстүр]]лі [[символ]]дардан тұрады, олар [[латын]] [[әліпби]]і [[таңба]]ларының мәніне сәйкес келеді.Бұған қоса, А.ж.жүйесінде [[бустрофедон]] формасы да қолданылады. <ref>https://docviewer.yandex.kz/view/0/?page=9&*=1HSRcjlUMTDud19vx9gKjA0UNhh7InVybCI6Imh0dHBzOi8vdGlsYWxlbWkua3ovYm9va3MvMjAyMDEyMzcucGRmIiwidGl0bGUiOiIyMDIwMTIzNy5wZGYiLCJub2lmcmFtZSI6dHJ1ZSwidWlkIjoiMCIsInRzIjoxNjUzNDkwMDQ2OTAzLCJ5dSI6IjY5NzQwODE3NzE2MzkyMzIwODEiLCJzZXJwUGFyYW1zIjoidG09MTY1MzQ5MDAzNSZ0bGQ9a3ombGFuZz1rayZuYW1lPTIwMjAxMjM3LnBkZiZ0ZXh0PSVEMSU4RCVEMCVCRCVEMSU4NiVEMCVCOCVEMCVCQSVEMCVCQiVEMCVCRSVEMCVCRiVEMCVCNSVEMCVCNCVEMCVCOCVEMSU4RiVEMCVCQiVEMSU4QiVEMiU5QislRDAlQjYlRDAlQjglRDAlQkQlRDAlQjAlRDAlQjMlRDElOEImdXJsPWh0dHBzJTNBLy90aWxhbGVtaS5rei9ib29rcy8yMDIwMTIzNy5wZGYmbHI9MTYyJm1pbWU9cGRmJmwxMG49cnUmc2lnbj1jZDI1ZmEzYzEwNDUyZTk1N2VlYzJmZDlhOGViNWE0MiZrZXlubz0wIn0%3D</ref> kh3opnbnllffngrnubd5lbvd3j21cl7 3603633 3603604 2026-05-12T01:37:13Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Тоғжан Урумова|Тоғжан Урумова]] соңғы нұсқасына қайтарды 3587155 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Авоиули жазуы''' — креол [[тіл]]дер тобына жататын [[бислама]] және Вануату [[Республикасы]]ндағы [[Пентекост]] аралындағы [[халық]]тың [[тіл]]деріне арналған [[жазу]].«Авои» [[сөзі]] «бір нәрсе жөнінде айту» дегенді және «ули» «[[сурет]]» деген [[ұғым]]дарды береді. ХХ [[ғасыр]]дың аяғында аталған аралдағы жергілікті [[тұрғын]]дардың «Турага ұлты» [[саяси]] [[қоғам]]дық қозғалысы көсемдерінің [[батыс]]тық [[саясат]]қа қарсы және [[ұлттық]] [[мәдениет]]ті дамыту бастамасымен жасалған [[жазу]] түрі. А.ж. [[дәстүр]]лі [[символ]]дардан тұрады, олар [[латын]] [[әліпби]]і [[таңба]]ларының мәніне сәйкес келеді. Бұған қоса, А.ж. жүйесінде [[бустрофедон]] формасы да қолданылады. <ref>https://docviewer.yandex.kz/view/0/?page=9&*=1HSRcjlUMTDud19vx9gKjA0UNhh7InVybCI6Imh0dHBzOi8vdGlsYWxlbWkua3ovYm9va3MvMjAyMDEyMzcucGRmIiwidGl0bGUiOiIyMDIwMTIzNy5wZGYiLCJub2lmcmFtZSI6dHJ1ZSwidWlkIjoiMCIsInRzIjoxNjUzNDkwMDQ2OTAzLCJ5dSI6IjY5NzQwODE3NzE2MzkyMzIwODEiLCJzZXJwUGFyYW1zIjoidG09MTY1MzQ5MDAzNSZ0bGQ9a3ombGFuZz1rayZuYW1lPTIwMjAxMjM3LnBkZiZ0ZXh0PSVEMSU4RCVEMCVCRCVEMSU4NiVEMCVCOCVEMCVCQSVEMCVCQiVEMCVCRSVEMCVCRiVEMCVCNSVEMCVCNCVEMCVCOCVEMSU4RiVEMCVCQiVEMSU4QiVEMiU5QislRDAlQjYlRDAlQjglRDAlQkQlRDAlQjAlRDAlQjMlRDElOEImdXJsPWh0dHBzJTNBLy90aWxhbGVtaS5rei9ib29rcy8yMDIwMTIzNy5wZGYmbHI9MTYyJm1pbWU9cGRmJmwxMG49cnUmc2lnbj1jZDI1ZmEzYzEwNDUyZTk1N2VlYzJmZDlhOGViNWE0MiZrZXlubz0wIn0%3D</ref> nmro2cagsv4a7c4qsut3e1oebwp65v5 0 682910 3603534 3596728 2026-05-12T00:07:02Z Айдос Қаракөз 179976 3603534 wikitext text/x-wiki [[Сурет:IV Festival of national literature of the peoples of Russia 08.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алтай Кай''' — 1997 жылы Ұрмат Ынтаев негізін қалаған Ресей Федерациясы Алтай Республикасынан шыққан Алтай фольклорлық музыкалық тобы. Топ атауы «Алтай фольклоры» дегенді білдіреді. Құрылған кезде топ екі әйел және бес ер адамнан тұрды.Қазіргі мүшелер қатарына Ұрмат Ынтаев пен тағы үш адам кіреді, олардың бір-екі тұрақты емес мүшелері бар.Ұжымның музыкасында жұлдыру, комус пен топшурды қоса алғанда,бірнеше ұлттық музыкалық аспаптар бар. Олардың музыкасында көбінесе Алтайдың табиғаты мен тарихы,халқының ерлігі туралы айтылады. ==Концерттері== * 2006 жылы Вашингтондағы Джон Кеннеди атындағы Орындаушылық өнер орталығы (интернет-трансляциясы). * 2006 жылы Вирджиния штатының Ричмонд қаласында 68-ші жыл сайынғы ұлттық халық фестивалі. * Чех филармониясының оркестрі, Дворжак залы (Алтай Кай, Храдистан және Чех филармониялық оркестрі) Прагада 2007 ж. * 2007 жылы Севильядағы Лопе де Вега театры (WOMEX және BBC қолдауымен өткен концерт). * 2008 жылы Лондондағы Корольдік опера театры (Би-Би-Си тікелей эфирінде Алтай Кай орындауының жазбасы). * 2008 жылы Чарлтон саябағындағы WOMAD фестивалі (BBC тікелей эфирі). == Альбомдар == * Алтай қайда - Алтай халқының музыкалық дәстүрлері (2002) * XXI Век (XXI ғасыр) (2005) * Хан Алтай (2005) * АҚШ-та жасалған (2006) * XXI ғасыр (II нұсқа)(2006) * Алтын-Тайга (Алтын Тайга) (2011) * Алтай Қабай (2014) == Сілтемелер == http://www.altaikai.ru/ 5uyio5r4ppiglo9uvg6i5o2ntnmpb1g 3603617 3603534 2026-05-12T01:35:56Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3587195 wikitext text/x-wiki [[Сурет:IV Festival of national literature of the peoples of Russia 08.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алтай Кай''' — 1997 жылы Ұрмат Ынтаев негізін қалаған Ресей Федерациясы Алтай Республикасынан шыққан Алтай фольклорлық музыкалық тобы. Топ атауы «Алтай фольклоры» дегенді білдіреді. Құрылған кезде топ екі әйел және бес ер адамнан тұрды. Қазіргі мүшелер қатарына Ұрмат Ынтаев пен тағы үш адам кіреді, олардың бір-екі тұрақты емес мүшелері бар. Ұжымның музыкасында жұлдыру, комус пен топшурды қоса алғанда, бірнеше ұлттық музыкалық аспаптар бар. Олардың музыкасында көбінесе Алтайдың табиғаты мен тарихы, халқының ерлігі туралы айтылады. ==Концерттері== * 2006 жылы Вашингтондағы Джон Кеннеди атындағы Орындаушылық өнер орталығы (интернет-трансляциясы). * 2006 жылы Вирджиния штатының Ричмонд қаласында 68-ші жыл сайынғы ұлттық халық фестивалі. * Чех филармониясының оркестрі, Дворжак залы (Алтай Кай, Храдистан және Чех филармониялық оркестрі) Прагада 2007 ж. * 2007 жылы Севильядағы Лопе де Вега театры (WOMEX және BBC қолдауымен өткен концерт). * 2008 жылы Лондондағы Корольдік опера театры (Би-Би-Си тікелей эфирінде Алтай Кай орындауының жазбасы). * 2008 жылы Чарлтон саябағындағы WOMAD фестивалі (BBC тікелей эфирі). == Альбомдар == * Алтай қайда - Алтай халқының музыкалық дәстүрлері (2002) * XXI Век (XXI ғасыр) (2005) * Хан Алтай (2005) * АҚШ-та жасалған (2006) * XXI ғасыр (II нұсқа)(2006) * Алтын-Тайга (Алтын Тайга) (2011) * Алтай Қабай (2014) == Сілтемелер == http://www.altaikai.ru/ rddg51751yfnapxmtdtnoa0achp337i 2 700124 3603638 3602196 2026-05-12T02:36:45Z Casserium 68287 /* */ 3603638 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Jetisu Region Emblem.jpg | Басқара бастады = [[11 маусым]] [[2022 жыл]]дан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = ''лауазым пайда болды'' | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_5 = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады_5 = 26 тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады_5 = 19 сәуір 2021 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_5 = [[Кәрім Насбекұлы Көкірекбаев|Кәрім Көкірекбаев]] | Ізбасары_5 = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттегі]] Өкілдігінің басшысы | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Coat of arms of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = 18 шілде 2019 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_3 = [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Қайрат Нұрпейісов]] | Ізбасары_3 = [[Әмірбек Қанатбекұлы Оспанбеков|Әмірбек Оспанбеков]] | Титулы_4 = Қазақстанның [[Әзербайжан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Flag of Azerbaijan.svg | Басқара бастады_4 = 16 наурыз 2015 | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = [[Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев|Амангелді Жұмабаев]] | Ізбасары_4 = [[Сержан Оралбайұлы Әбдікәрімов|Сержан Әбдікәрімов]] | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_5 = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады_5 = 14 шілде 2009 | Басқаруын аяқтады_5 = 16 наурыз 2015 | Ізашары_5 = [[Бақыт Сағындықұлы Оспанов|Бақыт Оспанов]] | Ізбасары_5 = [[Айымдос Ерсайынұлы Бозжігітов|Айымдос Бозжігітов]] | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Титулы_6 = [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Қазақстан Президентінің Баспасөз хатшысы]] |Басқара бастады_6 = 19 тамыз 2008 |Басқаруын аяқтады_6 = 25 маусым 2009 |Президент_6 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ту_6= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_6= Coat of arms of Kazakhstan.svg |Ізашары_6=[[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] |Ізбасары_6=[[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] | Титулы_7 = Қазақстанның [[Түркия]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_7 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_7 = Flag of Turkey.svg | Реті_7 = | Басқара бастады_7 = 25 сәуір 2006 | Басқаруын аяқтады_7 = 27 ақпан 2008 | Ізашары_7 = [[Аманжол Қазбекұлы Жанқұлиев|Аманжол Жанқұлиев]] | Ізбасары_7 = [[Бағдат Құлтайұлы Әміреев|Бағдат Әміреев]] | Президент_7 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Титулы_8 = Қазақстанның [[Пәкістан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_8 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_8 = Flag of Pakistan.svg | Басқара бастады_8 = 20 тамыз 2003 | Басқаруын аяқтады_8 = 25 сәуір 2006 | Ізашары_8 = [[Бекжасар Нәрібайұлы Нарбаев|Бекжасар Нарбаев]] | Ізбасары_8 = [[Бақытбек Сейсебайұлы Шабарбаев|Бақытбек Шабарбаев]] | Президент_8 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Туған күні = 21.09.1957 | Туған жері = [[Бақанас (ауыл)|Бақанас]], {{туғанжері|Балқаш ауданы|Балқаш ауданында}}, [[Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Игенсартова Әсия Ғабдиманқызы | Балалары = 2 қыз, 1 ұл | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университеті (1985) <br/>Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясы (1999) | Ғылыми дәрежесі = саяси ғылымдар кандидаты | Мамандығы = журналист, халықаралық қатынастар маманы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' ([[21 қыркүйек]] [[1957 жыл]], [[Галкино]], [[Шарбақты ауданы]], [[Павлодар облысы]]) — қазақстандық саясаткер, журналист, дипломат, 2022 жылдан бастап [[Жетісу облысы]]ның әкімі. Саяси ғылымдар кандидаты. 7cekfhd48mhjwjj4pwblipx1jbbdd78 3603640 3603638 2026-05-12T02:41:46Z Casserium 68287 /* */ 3603640 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы_5 = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады_5 = 26 тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады_5 = 19 сәуір 2021 | Президент_5 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_5 = [[Кәрім Насбекұлы Көкірекбаев|Кәрім Көкірекбаев]] | Ізбасары_5 = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттегі]] Өкілдігінің басшысы | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Coat of arms of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 18 шілде 2019 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] | Ізбасары_3 = [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 13 қазан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 24 тамыз 2009 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] | Ізбасары_4 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] | Титулы = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Logo Pavlodar region.png | Басқара бастады = 14 маусым 2003 | Басқаруын аяқтады = 30 қыркүйек 2008 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]] | Ізбасары = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев]] | Титулы_4 = Қазақстанның [[Әзербайжан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Flag of Azerbaijan.svg | Басқара бастады_4 = 16 наурыз 2015 | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = [[Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев|Амангелді Жұмабаев]] | Ізбасары_4 = [[Сержан Оралбайұлы Әбдікәрімов|Сержан Әбдікәрімов]] | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_5 = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады_5 = 14 шілде 2009 | Басқаруын аяқтады_5 = 16 наурыз 2015 | Ізашары_5 = [[Бақыт Сағындықұлы Оспанов|Бақыт Оспанов]] | Ізбасары_5 = [[Айымдос Ерсайынұлы Бозжігітов|Айымдос Бозжігітов]] | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Титулы_6 = [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Қазақстан Президентінің Баспасөз хатшысы]] |Басқара бастады_6 = 19 тамыз 2008 |Басқаруын аяқтады_6 = 25 маусым 2009 |Президент_6 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ту_6= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_6= Coat of arms of Kazakhstan.svg |Ізашары_6=[[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] |Ізбасары_6=[[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] | Титулы_7 = Қазақстанның [[Түркия]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_7 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_7 = Flag of Turkey.svg | Реті_7 = | Басқара бастады_7 = 25 сәуір 2006 | Басқаруын аяқтады_7 = 27 ақпан 2008 | Ізашары_7 = [[Аманжол Қазбекұлы Жанқұлиев|Аманжол Жанқұлиев]] | Ізбасары_7 = [[Бағдат Құлтайұлы Әміреев|Бағдат Әміреев]] | Президент_7 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Титулы_8 = Қазақстанның [[Пәкістан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_8 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_8 = Flag of Pakistan.svg | Басқара бастады_8 = 20 тамыз 2003 | Басқаруын аяқтады_8 = 25 сәуір 2006 | Ізашары_8 = [[Бекжасар Нәрібайұлы Нарбаев|Бекжасар Нарбаев]] | Ізбасары_8 = [[Бақытбек Сейсебайұлы Шабарбаев|Бақытбек Шабарбаев]] | Президент_8 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Туған күні = 21.09.1957 | Туған жері = [[Бақанас (ауыл)|Бақанас]], {{туғанжері|Балқаш ауданы|Балқаш ауданында}}, [[Алматы облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Игенсартова Әсия Ғабдиманқызы | Балалары = 2 қыз, 1 ұл | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университеті (1985) <br/>Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясы (1999) | Ғылыми дәрежесі = саяси ғылымдар кандидаты | Мамандығы = журналист, халықаралық қатынастар маманы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' ([[21 қыркүйек]] [[1957 жыл]], [[Галкино]], [[Шарбақты ауданы]], [[Павлодар облысы]]) — қазақстандық саясаткер, журналист, дипломат, 2022 жылдан бастап [[Жетісу облысы]]ның әкімі. Саяси ғылымдар кандидаты. k9hhvy53yk6iqi4g1546sjvstwk7vfi 3603641 3603640 2026-05-12T02:43:38Z Casserium 68287 /* */ 3603641 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы_5 = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады_5 = 26 тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады_5 = 19 сәуір 2021 | Президент_5 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_5 = [[Кәрім Насбекұлы Көкірекбаев|Кәрім Көкірекбаев]] | Ізбасары_5 = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттегі]] Өкілдігінің басшысы | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Coat of arms of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 18 шілде 2019 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] | Ізбасары_3 = [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 13 қазан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 24 тамыз 2009 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] | Ізбасары_4 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] | Титулы = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Logo Pavlodar region.png | Басқара бастады = 14 маусым 2003 | Басқаруын аяқтады = 30 қыркүйек 2008 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Ізбасары = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Титулы_4 = Қазақстанның [[Әзербайжан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Flag of Azerbaijan.svg | Басқара бастады_4 = 16 наурыз 2015 | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = [[Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев|Амангелді Жұмабаев]] | Ізбасары_4 = [[Сержан Оралбайұлы Әбдікәрімов|Сержан Әбдікәрімов]] | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Титулы_5 = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады_5 = 14 шілде 2009 | Басқаруын аяқтады_5 = 16 наурыз 2015 | Ізашары_5 = [[Бақыт Сағындықұлы Оспанов|Бақыт Оспанов]] | Ізбасары_5 = [[Айымдос Ерсайынұлы Бозжігітов|Айымдос Бозжігітов]] | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Титулы_6 = [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Қазақстан Президентінің Баспасөз хатшысы]] |Басқара бастады_6 = 19 тамыз 2008 |Басқаруын аяқтады_6 = 25 маусым 2009 |Президент_6 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ту_6= Flag of Kazakhstan.svg |Ту2_6= Coat of arms of Kazakhstan.svg |Ізашары_6=[[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] |Ізбасары_6=[[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] | Титулы_7 = Қазақстанның [[Түркия]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_7 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_7 = Flag of Turkey.svg | Реті_7 = | Басқара бастады_7 = 25 сәуір 2006 | Басқаруын аяқтады_7 = 27 ақпан 2008 | Ізашары_7 = [[Аманжол Қазбекұлы Жанқұлиев|Аманжол Жанқұлиев]] | Ізбасары_7 = [[Бағдат Құлтайұлы Әміреев|Бағдат Әміреев]] | Президент_7 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Титулы_8 = Қазақстанның [[Пәкістан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_8 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_8 = Flag of Pakistan.svg | Басқара бастады_8 = 20 тамыз 2003 | Басқаруын аяқтады_8 = 25 сәуір 2006 | Ізашары_8 = [[Бекжасар Нәрібайұлы Нарбаев|Бекжасар Нарбаев]] | Ізбасары_8 = [[Бақытбек Сейсебайұлы Шабарбаев|Бақытбек Шабарбаев]] | Президент_8 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Туған күні = 21.09.1957 | Туған жері = [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], {{туғанжері|Шарбақты ауданы|Шарбақты ауданында}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университеті (1985) <br/>Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясы (1999) | Ғылыми дәрежесі = саяси ғылымдар кандидаты | Мамандығы = журналист, халықаралық қатынастар маманы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' ([[21 қыркүйек]] [[1957 жыл]], [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], [[Шарбақты ауданы]], [[Павлодар облысы]]) — қазақстандық саясаткер, журналист, дипломат, 2022 жылдан бастап [[Жетісу облысы]]ның әкімі. Саяси ғылымдар кандидаты. r0t03lwcw7kjvagqcip462mxxclc4pg 3603642 3603641 2026-05-12T02:47:32Z Casserium 68287 /* */ 3603642 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы_5 = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады_5 = 26 тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады_5 = 19 сәуір 2021 | Президент_5 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_5 = [[Кәрім Насбекұлы Көкірекбаев|Кәрім Көкірекбаев]] | Ізбасары_5 = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттегі]] Өкілдігінің басшысы | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Coat of arms of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 18 шілде 2019 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] | Ізбасары_3 = [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] |Титулы_5=[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі|Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің]] төрағасы |Ту_5= Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg |Ту2_5= Flag of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_5= 25 тамыз 2009 |Басқаруын аяқтады_5= 1 шілде 2011 |Президент_5= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_5= [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Ғабидолла Әбдірахымов]] |Ізбасары_5= [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Бәйменов Әлихан Мұхамедияұлы]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады_4 = 13 қазан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 24 тамыз 2009 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] | Ізбасары_4 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] | Титулы = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады = 14 маусым 2003 | Басқаруын аяқтады = 30 қыркүйек 2008 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Ізбасары = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Туған күні = 21.09.1957 | Туған жері = [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], {{туғанжері|Шарбақты ауданы|Шарбақты ауданында}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университеті (1985) <br/>Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясы (1999) | Ғылыми дәрежесі = саяси ғылымдар кандидаты | Мамандығы = журналист, халықаралық қатынастар маманы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' ([[21 қыркүйек]] [[1957 жыл]], [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], [[Шарбақты ауданы]], [[Павлодар облысы]]) — қазақстандық саясаткер, журналист, дипломат, 2022 жылдан бастап [[Жетісу облысы]]ның әкімі. Саяси ғылымдар кандидаты. di84bkypz3mzbtwk5oyfp0cphl12yg5 3603643 3603642 2026-05-12T02:53:46Z Casserium 68287 /* */ 3603643 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы_5 = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады_5 = 26 тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады_5 = 19 сәуір 2021 | Президент_5 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_5 = [[Кәрім Насбекұлы Көкірекбаев|Кәрім Көкірекбаев]] | Ізбасары_5 = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттегі]] Өкілдігінің басшысы | Ту_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Coat of arms of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 4 қыркүйек 2013 | Басқаруын аяқтады_3 = 18 шілде 2019 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] | Ізбасары_3 = [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] |Титулы_5=[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі|Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің]] төрағасы |Ту_5= Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg |Ту2_5= Flag of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_5= 25 тамыз 2009 |Басқаруын аяқтады_5= 1 шілде 2011 |Президент_5= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_5= [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Ғабидолла Әбдірахымов]] |Ізбасары_5= [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады_4 = 13 қазан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 24 тамыз 2009 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] | Ізбасары_4 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] | Титулы = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады = 14 маусым 2003 | Басқаруын аяқтады = 30 қыркүйек 2008 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Ізбасары = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Туған күні = 21.09.1957 | Туған жері = [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], {{туғанжері|Шарбақты ауданы|Шарбақты ауданында}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = Павлодар педагогикалық институты <br/>Алматы халық шаруашылығы институты | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = математик, экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' ([[21 қыркүйек]] [[1957 жыл]], [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], [[Шарбақты ауданы]], [[Павлодар облысы]]) — қазақстандық саясаткер, математик, экономист. 2022 жылдан бастап [[Жетісу облысы]]ның әкімі. Саяси ғылымдар кандидаты. o75u9l1b0q1vw8x011ei0yjkkor4ipx 3603646 3603643 2026-05-12T02:59:45Z Casserium 68287 /* */ 3603646 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = Nurpeyisov_Qayrat.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақстанның [[Қырғызстан]]дағы [[Төтенше және Өкілетті Елші|төтенше және өкілетті елшісі]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Flag of Kyrgyzstan.svg | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 | Басқаруын аяқтады = 19 сәуір 2021 | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Кәрім Насбекұлы Көкірекбаев|Кәрім Көкірекбаев]] | Ізбасары = [[Рәпіл Сейітханұлы Жошыбаев|Рәпіл Жошыбаев]] | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламенттегі]] Өкілдігінің басшысы | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Coat of arms of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 4 қыркүйек 2013 | Басқаруын аяқтады_2 = 18 шілде 2019 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] | Ізбасары_2 = [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] |Титулы_3 =[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі|Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің]] төрағасы |Ту_3 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg |Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg |Басқара бастады_3= 25 тамыз 2009 |Басқаруын аяқтады_3= 1 шілде 2011 |Президент_3= [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] |Ізашары_3= [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Ғабидолла Әбдірахымов]] |Ізбасары_3= [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары]] | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады_4 = 13 қазан 2008 | Басқаруын аяқтады_4 = 24 тамыз 2009 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] | Ізбасары_4 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] | Титулы_5 = [[Павлодар облысы]]ның әкімі | Ту_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_5 = Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg | Басқара бастады_5 = 14 маусым 2003 | Басқаруын аяқтады_5 = 30 қыркүйек 2008 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]] | Ізбасары_5 = [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]] | Туған күні = 21.09.1957 | Туған жері = [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], {{туғанжері|Шарбақты ауданы|Шарбақты ауданында}}, [[Павлодар облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = Павлодар педагогикалық институты <br/>Алматы халық шаруашылығы институты | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = математик, экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} }} '''Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов''' ([[21 қыркүйек]] [[1957 жыл]], [[Галкино (Павлодар облысы)|Галкино]], [[Шарбақты ауданы]], [[Павлодар облысы]]) — қазақстандық саясаткер, математик, экономист. 2022 жылдан бастап [[Жетісу облысы]]ның әкімі. Саяси ғылымдар кандидаты. oo4dxkvnpszweqw3atzli581ctcpoi5 3603650 3603646 2026-05-12T03:03:29Z Casserium 68287 /* */ 3603650 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 701911 3603649 3592221 2026-05-12T03:01:54Z Casserium 68287 3603649 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |құзыреті = {{KAZ}} |құзерет_тақырып_мәтіні = Мемлекет |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблеманың ені = 100px |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[18 қыркүйек]] [[1998 жыл|1998]] (алғаш құрылды) <br/>[[13 маусым]] [[2019 жыл|2019]] (қайта құрылды) |ізашары1 = Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (2014-2015, 2016-2019) |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = [[Қазақстан Республикасының Президенті]] |штаб-пәтері = 010000, [[Астана]] қаласы, Абай даңғылы, 33А |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Дархан Медеғалиұлы Жазықбай|Дархан Жазықбай]] |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/qyzmet?lang=kk gov.kz/memleket/entities/qyzmet |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі''' — [[Қазақстан Республикасы|Қазақстан Республикасының]] [[Президент|Президентіне]] тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік орган. Агенттік [[мемлекеттік қызмет]] саласындағы бірыңғай мемлекеттік саясатты іске асыруды, мемлекеттік қызметтердің сапасына бақылауды, сондай-ақ [[сыбайлас жемқорлық|сыбайлас жемқорлыққа]] қарсы саясатты қалыптастыру мен үйлестіруді жүзеге асырады. == Тарихы == 1998 жылы 18 қыркүйекте Агенттік Президенттің Жарлығымен құрылды. 2014 жылы агенттік ҚР Экономикалық және сыбайлас жемқорлық қылмысқа қарсы күрес жөніндегі агенттiгімен (Қаржы полициясы) біріктіріліп, ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі болып құрылды. 2015 жылы 11 желтоқсанда ҚР Мемлекеттік қызмет істері министрлігі құрылды<ref>{{Cite news|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1500000128|title=Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері министрлігін құру туралы}}</ref>. 2016 жылы министрліктің орнына ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі қайта құрылды. 2019 жылы ол ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігі болып өзгертілді.<ref>{{Cite news|url=https://egemen.kz/article/202253-memlekettik-qyzmet-isteri-agenttigi-quryldy|title=Мемлекеттік қызмет істері агенттігі құрылды}}</ref>. 2025 жылы сыбайлас жемқорлықа қарсы агенствасі ҰКК құрамына қосылды, сонымен қатар сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің кей функциясы Мемлекеттік қызмет істері агенттігіне беріледі. Оның ішінде енді агенттік сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты қалыптастыру мен іске асыру, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы үйлестіру, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды барынша азайту, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру жөніндегі функцияны атқарады.<ref>{{Cite news|url=https://kz.kursiv.media/kk/2025-06-30/grtb-antikor-knb/|title=Антикор Ұлттық қауіпсіздік комитеті құрамына кірді}}</ref>. == Қызметтің негізгі бағыттары == * мемлекеттік қызмет саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру және іске асыру; * мемлекеттік қызметшілерді іріктеу және қызмет өткеру жүйесін жетілдіру; * мемлекеттік қызметтердің сапасын бақылау; * сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты қалыптастыру және іске асыру; * сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оның себептері мен жағдайларын жою; == Құрылымы == === Департаменттері === * Трансформация және цифрландыру департаменті * Мемлекеттік қызметке іріктеу департаменті * Қоғаммен байланыс жөніндегі департаменті * Персоналды басқару департаменті * Мемлекеттік қызметті өткеру департаменті * Мемлекеттік аппаратты бюрократиядан арылту, мемлекеттік қызметтердің көрсетілу сапасын бағалау және бақылау департаменті * Әкімшілік департаменті * Стратегиялық жоспарлау және талдау департаменті * Заң департаменті * Мемлекеттік қызмет саласындағы бақылау департаменті === Басқармалары === * Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттық қауіпсіздік басқармасы * Ішкі аудит қызметі === Бағынысты ұйымдар === * «Мемлекеттік басқару академиясы» РМҚК * Агенттіктің облыстар мен Алматы, Астана, Шымкент қалалары бойынша департаменттері == Функциялары == * Мемлекеттік қызмет және сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат салаларында Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарын әзірлеу және іске асыру * Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік қызмет, мемлекеттік қызметтердің көрсетілу сапасын бағалау, мемлекеттік қызметтердің көрсетілу сапасын мемлекеттік бақылау, сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты қалыптастыру және іске асыру, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы үйлестіру, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды барынша азайту, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру салаларында нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу және қабылдау * Мемлекеттік саяси қызметшілердің қызметін бағалауды жүзеге асыратын уәкілетті адамдардың тізбесін әзірлеу; * Агенттіктің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша мемлекеттік қызметшілерге және азаматтарға консультация беру; * мемлекеттік органдарда персоналды басқару тиімділігін және мемлекеттік қызметтердің көрсетілу сапасын бағалауды жүзеге асыру; * мемлекеттік қызмет және сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат мәселелері бойынша халықаралық шарттардың жобаларын дайындауға қатысу, мемлекеттік қызмет, мемлекеттік қызметтер көрсету, сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат мәселелері бойынша шет мемлекеттердің тиісті органдарымен өзара іс-қимыл жасау, өз өкілеттіктері шегінде халықаралық ұйымдардың қызметіне қатысу; * мемлекеттік қызмет, мемлекеттік қызметтер көрсету, сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат салаларында басқа мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау; * мемлекеттік қызметшілердің еңбегіне ақы төлеу, әлеуметтік-құқықтық қорғалу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстарды әзірлеу; * мемлекеттік қызмет персоналы жөніндегі автоматтандырылған бірыңғай дерекқорды (ақпараттық жүйені) қалыптастыру бойынша жалпы үйлестіруді қоса алғанда, мемлекеттік саяси және әкімшілік қызметшілердің, сондай-ақ мемлекеттік қызметтің мемлекеттік саяси және әкімшілік лауазымдарының кадр құрамы жай-күйінің мониторингін жүргізу; * Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне сыртқы талдауды жүзеге асыру * Сыбайлас жемқорлыққа қарсы оқу-ағартуды ұйымдастыру * қоғамда сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыруға бағытталған шаралар кешенін ұйымдастыру * Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыруға бағытталған мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты орындау жөніндегі қызметін үйлестіру * Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру саласында білім беру бағдарламаларын жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды тұжырымдау * Сыбайлас жемқорлыққа қарсы білім беру мен тәрбиелеу, ақпараттық және түсіндіру қызметі, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыруға бағытталған мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты орындау бойынша білім беру бағдарламаларын іске асыруда сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл субъектілеріне жәрдемдесу және әдістемелік көмек көрсету * сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша азаматтық қоғам институттарымен өзара іс-қимыл жасау * декларацияларда көрсетілген, жариялануға жататын мәліметтер тізбесін айқындау == Басшылығы == Агенттіктің төрағасын Қазақстан Республикасының Президенті қызметке тағайындайды және қызметтен босатады. # Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Төрағасы — [[Дархан Медеғалиұлы Жазықбай|Жазықбай Дархан Медеғалиұлы]] # Төрағасының орынбасары — Мүксімов Салауат Сыйлыбайұлы # Төрағасының орынбасары — Ахмедьяр Әлібек Ғазизұлы # Төрағасының орынбасары — Бекіш Ұлан Абдилкаилұлы # Агенттік аппаратының басшысы — Имашев Данияр Муратович == Басшыларының тізімі == {| border 1| | width="50%"| class="standard" |width="2%"|'''№''' |width="16%"|'''Аты-жөні<ref>{{Cite news|title=Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің басшылары туралы мәлімет|author=|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/qyzmet/documents/details/1095?lang=kk|website=gov.kz|date= |accessdate=2022-01-11|archivedate= |archiveurl=}}</ref>''' |width="16%"|'''Қызмет атқарған кезеңдері''' |width="16%"|'''Лауазымы''' |- |width="2%"|м.а. |width="15%"|[[Александр Сергеевич Судьин|Судьин Александр Сергеевич]] |width="20%"|қазан 1998 — ақпан 1999 |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|1 |width="15%"|[[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Бәйменов Әлихан Мұхамедияұлы]] |width="20%"|ақпан 1999 — тамыз 2000 |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|2 |width="15%"|[[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Тұрысбеков Зауытбек Қауысбекұлы]] |width="20%"|тамыз 2000 — 12 қыркүйек 2003 |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|3 |width="15%"|[[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Әбдірахымов Ғабидолла Рахметоллаұлы]] |width="20%"|24 қараша 2003 — 14 қазан 2005 |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|4 |width="15%"|[[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Тұрысбеков Зауытбек Қауысбекұлы]] |width="20%"|14 қазан 2005 — 14 қараша 2007 |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|5 |width="15%"|[[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов|Әбдірахымов Ғабидолла Рахметоллаұлы]] |width="20%"|14 қаңтар 2008 — 13 қазан 2008 |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|— |width="15%"|[[Арын Амангелдіұлы Орсариев|Орсариев Арын Амангелдіұлы]] м.а. |width="20%"|13 қазан 2008 — 24 тамыз 2009 |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|6 |width="15%"|[[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Нұрпейісов Қайрат Айтмұхамбетұлы]] |width="20%"|24 тамыз 2009 — 1 шілде 2011 |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|7 |width="15%"|[[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Бәйменов Әлихан Мұхамедияұлы]]<ref>{{Cite web |url=http://www.kyzmet.kz/?lang=kz&type=blog |title=Блог Председателя Агентства Республики Казахстан по делам государственной службы Кайрата Нурпеисова |accessdate=2011-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120228183823/http://www.kyzmet.kz/?lang=kz&type=blog |archivedate=2012-02-28 |deadlink=yes }}</ref> |width="20%"|1 шілде 2011 — 6 тамыз 2014 |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|8 |width="15%"|[[Қайрат Пернешұлы Қожамжаров|Қожамжаров Қайрат Пернешұлы]] |width="20%"|6 тамыз 2014 — 11 желтоқсан 2015 |Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|9 |width="15%"|[[Талғат Советбекұлы Донақов|Донақов Талғат Советбекұлы]] |width="20%"|11 желтоқсан 2015 — 13 қыркүйек 2016 |Мемлекеттік қызмет істері министрі |- |width="2%"|10 |width="15%"|[[Қайрат Пернешұлы Қожамжаров|Қожамжаров Қайрат Пернешұлы]] |width="20%"|13 қыркүйек 2016 — 11 желтоқсан 2017 |Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|11 |width="15%"|[[Алик Жатқамбайұлы Шпекбаев|Шпекбаев Алик Жатқамбайұлы]] |width="20%"|11 желтоқсан 2017 — 14 маусым 2019 |Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|12 |width="15%"|[[Анар Нұрәліқызы Жайылғанова|Жайылғанова Анар Нұрәліқызы]] |width="20%"|14 маусым 2019 — 11 қаңтар 2022 |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |- |width="2%"|13 |width="15%"|[[Дархан Медеғалиұлы Жазықбай|Жазықбай Дархан Медеғалиұлы]]<ref>{{Cite news|title=Мемлекеттік қызмет істері агенттігін Дархан Жазықбаев басқарады|author=Рабига Дюсенгулова|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/darhan-jazyikbaev-vozglavil-agentstvo-po-delam-gosslujbyi-458880/|website=tengrinews.kz|date=11.01.2022|accessdate=2022-01-11|archivedate=2022-01-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220111144322/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/darhan-jazyikbaev-vozglavil-agentstvo-po-delam-gosslujbyi-458880/}}</ref> |width="20%"|11 қаңтар 2022 — бүгінгі күнге дейін |Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Республикасы агенттіктері|М]] gx3u9ouprb4z9dm4uhd08d5gp61sr3r 3 705768 3603376 3185120 2026-05-11T14:38:29Z Little Sunshine 171784 Little Sunshine [[Қатысушы талқылауы:MathexBR]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Mathe11]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/MathexBR|MathexBR]]" to "[[Special:CentralAuth/Mathe11|Mathe11]]" 3185120 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=MathexBR}} -- [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 08:56, 2023 ж. тамыздың 8 (+06) a5wwvigo35ob0ka00ozzlml2795bf54 0 719740 3603676 3235816 2026-05-12T05:38:10Z TalgatSnow 143530 Changed redirect target from [[Томас Манн (актер)]] to [[Томас Манн (жазушы)]] 3603676 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Томас Манн (жазушы)]] nysxadye9a30qv4kfxsijo19yv7sb2d 0 720451 3603841 3240166 2026-05-12T11:11:21Z 1nter pares 146705 3603841 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Итонама'''( ''мачото'') — [[Боливия]]дағы үндіс халқы (Бени департаментінің шығысында). Саны 5 мың адам. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Боливия этникалық топтары]] dxt3o4yw9n27zm4owcmnj1x42ww0jmg 0 720490 3603836 3240329 2026-05-12T11:10:14Z 1nter pares 146705 3603836 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} '''Канела''' — [[Бразилия]]ның солтүстік-шығысындағы (Мараньяо штаты) үндіс халқы. Саны 1 мың адам. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Бразилия этникалық топтары]] 0743am8octzb7o9c0294fio9vzz3atw 0 721292 3603530 3247990 2026-05-11T23:59:33Z Айдос Қаракөз 179976 3603530 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2023}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алексей Буряченко''' (1984 жылы 17 қаңтарда Винница қаласында дүниеге келген) - Украинаның саясаттанушысы,заңгер, талдаушы, зерттеуші, құқық қорғаушы және қоғам қайраткері.<ref>{{Cite web|title=BBC Monitoring – Essential Media Insight|url=https://monitoring.bbc.co.uk/product/c204prnu|website=monitoring.bbc.co.uk|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Україна реалізувала свої геостратегічні цілі на засіданні ООН — Олексій Буряченко — Телеканал I-UA.tv|url=https://i-ua.tv/politics/83576-ukraina-realizuvala-svoi-heostratehichni-tsili-na-zasidanni-oon-oleksii-buriachenko|website=i-ua.tv|date=2023-09-26|access-date=2023-12-06|language=uk-ua}}</ref><ref>{{Cite web|title=Про що говорили в етері спільного телемарафону 2 жовтня 2023 року|url=https://detector.media/shchodenni-telenovini/article/217666/2023-10-04-pro-shcho-govoryly-v-eteri-spilnogo-telemarafonu-2-zhovtnya-2023-roku/|website=detector.media|date=2023-10-04|access-date=2023-12-06|language=uk|first=Софія Скиба, Денис|last=Шабанін}}</ref><ref>{{Cite web|title=устріч Байдена та Сі: що чекати Україні від саміту|url=https://vesti.ua/uk/politika-uk/zustrich-stolittya-u-san-frantsisko-shho-obgovoryat-bajden-ta-si|website=ВЕСТИ|date=2023-11-08|access-date=2023-12-06|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web|title=Artificial migration crisis on the border with Finland — why the Russian Federation creates hybrid threats (VIDEO) - Yu News|url=https://newsyou.info/en/2023/11/shtuchna-migracijna-kriza-na-kordoni-z-finlyandiyeyu-dlya-chogo-rf-stvoryuye-gibridni-zagrozi-video|website=Новини Ю|date=2023-11-23|access-date=2023-12-06|language=en|last=admin}}</ref> Ол мемлекеттік және үкіметтік емес секторлардағы басқару салаларында сарапшы және әлемдік қауіпсіздік архитектурасына маманданған.<ref>{{Cite web|title=Олексій Буряченко|url=https://scholar.google.com/citations?user=-QqMw2AAAAAJ&hl=uk|website=scholar.google.com|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Риторика Шольца змінилася, тепер він — найбільший лобіст Зеленського, — Буряченко про гарантії безпеки|url=https://uatv.ua/uk/rytoryka-sholtsa-zminylasya-teper-vin-najbilshyj-lobist-zelenskogo-buryachenko-pro-garantiyi-bezpeky/|website=Freedom|date=2023-05-21|access-date=2023-12-06|language=uk|last=Кристина}}</ref><ref>{{Cite journal|title=КРИЗА МІЖНАРОДНОЇ СИСТЕМИ БЕЗПЕКИ: НЕСПРОМОЖНІСТЬ РАДИ БЕЗПЕКИ ООН|url=http://journals.maup.com.ua/index.php/political/article/view/2744|journal=Наукові праці Міжрегіональної Академії управління персоналом. Політичні науки та публічне управління|date=2023-11-06|issn=2523-4625|pages=22–36|issue=2(68)|doi=10.32689/2523-4625-2023-2(68)-4|language=uk|first=Олексій|last=Буряченко}}</ref><ref>{{Cite journal|title=ДЕМОКРАТІЯ VS АВТОКРАТІЯ НА ТЛІ РОСІЙСЬКО-УКРАЇНСЬКОЇ ВІЙНИ|url=http://visnyk-psp.kpi.ua/article/view/285599|journal=Вісник НТУУ "КПІ" Політологія. Соціологія. Право|date=2023-08-07|issn=2308-5053|pages=48–58|issue=2(58)|doi=10.20535/2308-5053.2023.2(58).285599|language=uk|first=О. В.|last=Буряченко}}</ref> == Өмірінің алғашқы жылдары == Алексей Буряченко 1984 жылы 17 қаңтарда Винница қаласында дүниеге келген.<ref>{{Cite web|title=«Спільно реалізовувати і захищати свої інтереси громадам набагато легше, ніж поодинці»,– очільник «Міжнародної асоціації малих громад» Олексій Буряченко|url=https://socsprava.com.ua/intervyu/spilno-realizovuvaty-i-zahyshhaty-svoyi-interesy-gromadam-nabagato-legshe-nizh-poodynczi-ochilnyk-mizhnarodnoyi-asocziacziyi-malyh-gromad-oleksij-buryachenko/|website=socsprava.com.ua|date=2023-06-19|access-date=2023-12-06|language=uk|first=Порхун|last=Тетяна}}</ref> 2006 жылы Ярослав Мудрый атындағы Ұлттық Заң Университетін құқықтану мамандығын үздік тамамдап, заңгер дәрежесін алған.2008 жылы ол Киев Ұлттық Сауда-Экономикалық Университетінің Винница Институтын мемлекеттік қаржы және аудит мамандығы бойынша үздік бітіріп, қаржы маманы және қаржыгер-экономист дипломын алған.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Олексій - Еліта України. Рейтинги|url=https://www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua,%20//www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua|website=www.elitukraine.com|access-date=2023-12-06|language=ua}}</ref> 2014 жылы ол Украинаның Сыртқы Істер Министрлігінің,Германияның Украинадағы Елшілігінің және Украинаның Халықаралық Саясат Институтының қолдауымен Аймақтық Академиясының Шекара Маңы Ынтымақтастығы курсын тамамдаған.Сол жылы ол Ұлттық Қордың және Украинадағы Адам Құқықтары Демократиясын (NED) қолдап Хельсинки Одағының Адам Құқықтары және Азаматтық Белсенділік курсын аяқтады.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Олексій - Еліта України. Рейтинги|url=https://www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua,%20//www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua|website=www.elitukraine.com|access-date=2023-12-06|language=ua}}</ref> Ол 2015 жылы Халықаралық Қатынастар мен геосаясатқа баса назар аудара отырып, азаматтық және саяси мектеп курсын,сондай-ақ Демократия үшін атты Ұлттық Қордың Нұсқаушыларын Даярлау курсын бітіріп,саяси білім беру бойынша жаттықтырушы сертификатын алды. Ал Келесі жылы ол саяси білім беру институтында Еуропалық Саясат семинарының бағдарламасын және НАТО Ақпарат және Құжаттама Орталығының Еуроатлантикалық Ынтымақтастық Мектебінің бағдарламасын аяқтады. Сонымен қатар, ол 2018 жылы USAID, PEPFAR және Deloitte демеушілігімен Денсаулық Сақтаудың Заманауи Аспектілері бойынша сертификатталған білім беру курсынан өтті. == Мансап == 2007 жылдан 2016 жылға дейін Буряченко Украинаның әртүрлі университеттерінде саясаттану, құқықтану,медициналық құқық және фармацевтикалық құқық сияқты пәндер бойынша сабақ берді.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Олексій - Еліта України. Рейтинги|url=https://www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua,%20//www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua|website=www.elitukraine.com|access-date=2023-12-06|language=ua}}</ref> 2015-2016 жылдар аралығында оны Ұлттық Полиция қызметкерлері лектор ретінде шақырды, ол келесі тақырыптар бойынша лекциялар өткізеді: адам құқықтары, конституционализм, заңның үстемдігі және құқық қорғау органдары мен азаматтық қоғам арасындағы серіктестік.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Олексій - Еліта України. Рейтинги|url=https://www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua,%20//www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua|website=www.elitukraine.com|access-date=2023-12-06|language=ua}}</ref> == Мемлекеттік қызмет == 2017 жылдан бастап Буряченко мемлекеттік қызметте жұмыс істейді.Ол Одесса облысы Подольск аудандық Әкімшілігі Басшысының Бірінші Орынбасары,<ref>{{Cite web|title=Паспорт Подільського району|url=https://web.archive.org/web/20190408155905/http://podilsk-rda.odessa.gov.ua/ekonomka-rajonu/kotovsk-zagalnij-oglyad-ekonomkiekonomka-rajonu/pasport-podlskogo-rajonu/|website=web.archive.org|date=2019-04-08|access-date=2023-12-06}}</ref> содан кейін Сумск облысы Липоводолин Аудандық Әкімшілігі Басшысының Бірінші Орынбасары қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web|title=На Липоводолинщині обговорюють перспективи децентралізації|url=https://decentralization.ua/admin/articles/7543.html|website=decentralization.ua|access-date=2023-12-06}}</ref> Ол трансшекаралық ынтымақтастық мәселелерімен және орталықсыздандыру реформаларын енгізумен айналысты.<ref>{{Cite web|title=На Липоводолинщині обговорюють перспективи децентралізації|url=https://decentralization.ua/admin/articles/7543.html|website=decentralization.ua|access-date=2023-12-06}}</ref> 2018 жылы ол Украина Денсаулық сақтау Министрлігінің Туберкулез және АИВ/ЖИТС жөніндегі Ұлттық Кеңесінің бағдарламалық комитетінің мүшесі болды. 2017-2018 жылдар аралығында ол Сумск Облыстық Қоғамдық Денсаулық Сақтау орталығының директоры қызметін атқарды.<ref>{{Cite web|title=У Сумах підписали Меморандум про співпрацю між Сумською ОДА та Центром громадського здоров’я МОЗ України – Трибуна – новини Сум та Сумської області|url=https://web.archive.org/web/20190417203007/https://tribuna.sumy.ua/news/u-sumah-pidpysaly-memorandum-pro-spivpratsyu-mizh-sumskoyu-oda-ta-tsentrom-gromadskogo-zdorov-ya-moz-ukrayiny/|website=web.archive.org|date=2019-04-17|access-date=2023-12-06}}</ref> Ол Украинаның Денсаулық Сақтау Министрлігі үшін Аймақтық Стандартты Денсаулық Сақтау Бағдарламасын әзірлеуге жетекшілік етті.<ref>{{Cite web|title=Комітет з програмних питань|url=https://web.archive.org/web/20200111045218/https://moz.gov.ua/komitet-z-programnih-pitan|website=web.archive.org|date=2020-01-11|access-date=2023-12-06}}</ref> 2018 жылы ол ЖИТС, туберкулез және безгекпен күресу үшін Жаһандық қор қолдаған жобаларды жүзеге асыруға қатысты.<ref>{{Cite web|title=Україна взяла відповідальність за боротьбу із епідеміями ВІЛ і туберкульозу - Трибуна|url=https://web.archive.org/web/20190417203006/https://tribuna.pl.ua/news/ukrayina-vzyala-vidpovidalnist-za-borotbu-iz-epidemiyami-vil-i-tuberkulozu/|website=web.archive.org|date=2019-04-17|access-date=2023-12-06}}</ref> == Саяси қызмет == Буряченко Украинаның Халықтың күші партиясының негізін қалаушылардың бірі болған.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Алексей|url=https://elitexpertgroup.com/team_member/%D0%B1%D1%83%D1%80%D1%8F%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE-%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B9/|website=Международный экспертный клуб|date=2021-09-13|access-date=2023-12-06|language=ru-RU|last=kudina2774}}</ref> 2015 жылы ол Винница облыстық партия ұйымының басшысы болды. Ол 2014 жылы Украинаның Жоғарғы Радасына сайлау кезінде Винница облысындағы партияның сайлау алдындағы науқанын басқарды.<ref>{{Cite web|title=Нова партія на Вінниччині висуватиме кандидатів на всі ключові посади {{!}} Новини Вінниці {{!}} Новости Винницы {{!}} ВЛАСНО.info|url=https://web.archive.org/web/20190417220643/http://vlasno.info/politika/vlada/mistseva/item/4733-nova-partiia-na-vinnychchyni-vysuvatyme-kandydativ-na-vsi-kliuchovi-posady|website=web.archive.org|date=2019-04-17|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Українська політична система в очікуванні перебудови (АНАЛІТИКА) {{!}} Новини Вінниці {{!}} Новости Винницы {{!}} ВЛАСНО.info|url=https://web.archive.org/web/20191230095630/http://vlasno.info/politika/gromada/vibori/item/7040-ukrainska-politychna-systema-v-ochikuvanni-perebudovy-anality|website=web.archive.org|date=2019-12-30|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Хто націлився на крісло Гройсмана у Вінниці {{!}} PRпортал Украины {{!}} новости Украины {{!}} ПР-портал|url=https://web.archive.org/web/20190417213430/https://www.prportal.com.ua/Peredovitsa/hto-nacilivsya-na-krislo-groysmana-u-vinnici|website=web.archive.org|date=2019-04-17|access-date=2023-12-06}}</ref> 2017 жылы ол Одесса облысы Подольск аудандық әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары болып тағайындалуына байланысты партияға мүшелігін тоқтатты. == Институционалдық консультативтік және сараптамалық қызмет == 2014 жылдан бастап Буряченко басқарудың ашықтығы жөніндегі жобаларды,патрульдік полицияны оқыту жөніндегі ұсынымдарды, "Саяси Партияларды Мемлекеттік Қаржыландыру туралы" заң жобасын қоса алғанда, заңнамалық бастамаларды әзірлеуге,сондай-ақ мемлекеттік саясатты реттеуді жақсарту жөніндегі оқу бағдарламаларын әзірлеуге және іске асыруға қатысатын сарапшы болып табылады.<ref>{{Cite web|title=ЗАЯВА ЕКСПЕРТІВ РЕФОРМ|url=https://web.archive.org/web/20191230095637/https://www.irf.ua/zayava_ekspertiv_reform/|website=web.archive.org|date=2019-12-30|access-date=2023-12-06}}</ref> == Қоғамдық қызмет == 2017 жылы Буряченко Жастарға Ұлттық-Патриоттық тәрбие беру жүйесін біріктіретін "Отанды қорғау" жастарға ұлттық-патриоттық тәрбие беру институтын құруға қатысты.<ref>Resolution of the CEC of Ukraine No. 77 of January 18, 2019</ref> Сондай-ақ, 2019 жылы ол украиндықтардың эмиграциясына және шетелдегі азаматтардың құқықтарын қорғауға қатысты мәселелерді шешу үшін үкіметтік және үкіметтік емес секторлар арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған "Бірлік Диалогы" платформасының бастамашылары мен әзірлеушілерінің бірі болды.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Олексій - Еліта України. Рейтинги|url=https://www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua,%20//www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua|website=www.elitukraine.com|access-date=2023-12-06|language=ua}}</ref> 2014 жылдан бастап ол үнемі радио және теледидар платформаларында теледидар мен радио бағдарламаларында саяси мәселелер бойынша қонақ сарапшы ретінде сөз сөйлеген.<ref>{{Cite web|title=Why actor Zelensky wins Ukraine's presidential election - Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-04/22/c_137999128.htm|website=www.xinhuanet.com|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=BBC Monitoring – Essential Media Insight|url=https://monitoring.bbc.co.uk/product/c204prnu|website=monitoring.bbc.co.uk|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Україна реалізувала свої геостратегічні цілі на засіданні ООН — Олексій Буряченко — Телеканал I-UA.tv|url=https://i-ua.tv/politics/83576-ukraina-realizuvala-svoi-heostratehichni-tsili-na-zasidanni-oon-oleksii-buriachenko|website=i-ua.tv|date=2023-09-26|access-date=2023-12-06|language=uk-ua}}</ref><ref>{{Cite web|title=Про що говорили в етері спільного телемарафону 2 жовтня 2023 року|url=https://detector.media/shchodenni-telenovini/article/217666/2023-10-04-pro-shcho-govoryly-v-eteri-spilnogo-telemarafonu-2-zhovtnya-2023-roku/|website=detector.media|date=2023-10-04|access-date=2023-12-06|language=uk|first=Софія Скиба, Денис|last=Шабанін}}</ref><ref>{{Cite web|title=устріч Байдена та Сі: що чекати Україні від саміту|url=https://vesti.ua/uk/politika-uk/zustrich-stolittya-u-san-frantsisko-shho-obgovoryat-bajden-ta-si|website=ВЕСТИ|date=2023-11-08|access-date=2023-12-06|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web|title=Artificial migration crisis on the border with Finland — why the Russian Federation creates hybrid threats (VIDEO) - Yu News|url=https://newsyou.info/en/2023/11/shtuchna-migracijna-kriza-na-kordoni-z-finlyandiyeyu-dlya-chogo-rf-stvoryuye-gibridni-zagrozi-video|website=Новини Ю|date=2023-11-23|access-date=2023-12-06|language=en|last=admin}}</ref> Буряченко жергілікті өзін-өзі басқару органдары қауымдастығының,"Халықаралық Шағын Ассоциациялар Қауымдастығының" Атқарушы Директоры қызметін атқарады.<ref>{{Cite web|title=«Спільно реалізовувати і захищати свої інтереси громадам набагато легше,ніж поодинці», – очільник «Міжнародної асоціації малих громад» Олексій Буряченко|url=https://socsprava.com.ua/intervyu/spilno-realizovuvaty-i-zahyshhaty-svoyi-interesy-gromadam-nabagato-legshe-nizh-poodynczi-ochilnyk-mizhnarodnoyi-asocziacziyi-malyh-gromad-oleksij-buryachenko/|website=socsprava.com.ua|date=2023-06-19|access-date=2023-12-06|language=uk|first=Порхун|last=Тетяна}}</ref><ref>{{Cite web|title=Думки відомих осіб в політиці України|url=https://parlament.ua/opinion/|website=Парламент.UA|access-date=2023-12-06|language=uk}}</ref> == Ғылыми жұмыс == 2016 жылдан бастап ол ғылыми зерттеулермен айналысады, жаһандық қауіпсіздік архитектурасына баса назар аударады және Украинадағы саяси партиялардың беделін,сондай-ақ украин қоғамының саяси мәдениетін қалыптастыру және жаңарту ерекшеліктерін зерттейді.<ref>{{Cite web|title=Олексій Буряченко|url=https://scholar.google.com/citations?user=-QqMw2AAAAAJ&hl=uk|website=scholar.google.com|access-date=2023-12-06}}</ref> == Басылымдары == * Ресей-Украина Соғысы Жаһандық Қауіпсіздік Тепе-Теңдігін Бұзу және Эволюция Факторы Ретінде.Саясаткер. Халықаралық Жүйелер мен Жаһандық Дамудың Саяси Мәселелері. 2023, 2 Шығарылым <ref>{{Cite web |title=‪Російсько-українська війна як фактор порушення та еволюції світової безпекової рівноваги‬ |url=https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=uk&user=-QqMw2AAAAAJ&citation_for_view=-QqMw2AAAAAJ:MXK_kJrjxJIC |access-date=2023-12-06 |website=scholar.google.com}}</ref> * Халықаралық Қауіпсіздік Жүйесінің Дағдарысы: БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қабілетсіздігі. Өңіраралық Персоналды Басқару Академиясының Ғылыми Еңбектері. Саясаттану және мемлекеттік басқару. 2023, 2 Шығарылым (68) <ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=Олексій |date=2023-11-06 |title=КРИЗА МІЖНАРОДНОЇ СИСТЕМИ БЕЗПЕКИ: НЕСПРОМОЖНІСТЬ РАДИ БЕЗПЕКИ ООН |url=http://journals.maup.com.ua/index.php/political/article/view/2744 |journal=Наукові праці Міжрегіональної Академії управління персоналом. Політичні науки та публічне управління |language=uk |issue=2(68) |pages=22–36 |doi=10.32689/2523-4625-2023-2(68)-4 |issn=2523-4625}}</ref> * Ресей-Украина Соғысы Аясында Демократияға Қарсы Автократия. "НТУУ" КПИ Саясаттану Хабаршысы. Әлеуметтану. Заң. 2023, 2 Шығарылым (58) <ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=О. В. |date=2023-08-07 |title=ДЕМОКРАТІЯ VS АВТОКРАТІЯ НА ТЛІ РОСІЙСЬКО-УКРАЇНСЬКОЇ ВІЙНИ |url=http://visnyk-psp.kpi.ua/article/view/285599 |journal=Вісник НТУУ "КПІ" Політологія. Соціологія. Право |language=uk |issue=2(58) |pages=48–58 |doi=10.20535/2308-5053.2023.2(58).285599 |issn=2308-5053}}</ref> * Буряченко О. В., Похило И. Д., Ходний С. П. Олигархиялық Лоббизм Саяси Партияның Беделінің Көрінісі Ретінде. S. P. A. C. E.: Орталық Еуропадағы Қоғам, саясат, Әкімшілік. <ref>{{Cite journal |last=Похило |first=Ірина Даніїлівна |last2=Буряченко |first2=О. В. |last3=Годний |first3=С. П. |last4=Похило |first4=И. Д. |last5=Буряченко |first5=А. В. |last6=Годный |first6=С. П. |last7=Pohilo |first7=I. D. |last8=Buryachenko |first8=O. V. |last9=Godny |first9=S. P. |date=2017 |title=Олігархічний лобізм як відображення репутації політичної партії |url=http://dspace.onua.edu.ua/handle/11300/8037 |language=other}}</ref> * Буряченко О. В., Корниенко В. О. Украинаның Саяси Партияларының Беделді Капиталы.  : Крок, Тернополь, 2017 <ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=О. В. |last2=Корнієнко |first2=В. О. |date=2017 |title=Репутація політичної партії: сутність та чинники формування |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=Nzzui_2017_42_3 |journal=Наукові записки з української історії |issue=42 |pages=3–8 |issn=2415-3567}}</ref> * Буряченко О. В., Корниенко В. О. Саяси Партияның Беделі: Құрылу Мәні мен Факторлары. Переяслав-Хмельницкий, 2017, 42 Шығарылым <ref>{{Cite web |title=Буряченко |url=https://conferences.vntu.edu.ua/index.php/all-hum/all-hum-2017/paper/view/1975./1537 |access-date=2023-12-06 |website=conferences.vntu.edu.ua}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=О. В. |date=2018 |title=Комунікаційні аспекти формування репутації політичної партії |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=Nchnpu_022_2018_24_14 |journal=Науковий часопис Національного педагогічного університету імені М. П. Драгоманова. Серія 22 : Політичні науки та методика викладання соціально-політичних дисциплін |issue=24 |pages=77–81 |issn=2411-1287}}</ref> * "Адами капитал" Қазіргі Саясаткердің Беделін Қалыптастырудың Негізі Ретінде. ВНТУ. 2017 ЖЫЛ, Винница. * Саяси Партияның Беделін Қалыптастырудағы Коммуникативті Аспектілер. Драгоманов атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің Ғылыми Журналы. 24 Шығарылым. 2018 <ref>{{Cite journal |last=Корнієнко |first=В. О. |last2=Денисюк |first2=С. Г. |last3=Буряченко |first3=О. |date=2017 |title=Партійна ідеологія: система цінностей, або синдром суспільної кататонії? |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=gileya_2017_117_66 |journal=Гілея: науковий вісник |issue=117 |pages=253–260 |issn=2076-1554}}</ref> * Саяси Мәдениет пен Сана Саяси Партияның Беделін Қалыптастыру Факторлары Ретінде. Ғылыми Жарияланым: Аймақтану. № 13. Ужгород, 2018 * Буряченко О. В., Корниенко В. О., Денисюк С. Х. Партиялық Идеология: Құндылықтар Жүйесі немесе "Әлеуметтік Кататония" Синдромы? "Хилея" Баспасы. 2017. 117 (2) Шығарылым <ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=О. В. |date=2018 |title=Репутація політичної партії: структурні компоненти та суспільно–значущі функції |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=gileya_2018_135_77 |journal=Гілея: науковий вісник |issue=135 |pages=285–289 |issn=2076-1554}}</ref> * Саяси Партияның Беделі: Құрылымдық Компоненттер және Әлеуметтік Маңызды Функциялар. "Хилея" Баспасы, 2018. 135 Шығарылым (8) * Украинаның Саяси Партияларын Институттандыру Оң Беделге Ие Болу Факторы Ретінде. "Хилея" Баспасы, 2018. 137 Шығарылым (10)<ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=О. В. |date=2018 |title=Інституалізація політичних партій України як чинник формування позитивної репутації |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=gileya_2018_137_75 |journal=Гілея: науковий вісник |issue=137 |pages=293–297 |issn=2076-1554}}</ref> * Саяси Партияның Беделі: Түсінудің Негізгі Тәсілдері. Украинаның Саясаттану Студиясы-Польша. 8-Шығарылым. 2018 * Буряченко О. В., Корниенко В. О., Антемюк В.Д. Саяси Партияның Имиджі мен Беделі: Аксиологиялық Негіздер және Оңтайландыру Жолдары. Монография. Винница: ВНТУ, 2018<ref>{{Cite book |last=Корнієнко |first=В. О. |url=http://ir.lib.vntu.edu.ua//handle/123456789/22845 |title=Імідж та репутація політичної партії: аксіологічні основи та шляхи оптимізації |last2=Антемюк |first2=В. Д. |last3=Буряченко |first3=О. В. |date=2018 |publisher=ВНТУ |isbn=978-966-641-726-1 |language=uk-UA}}</ref> * Буряченко О. В., Корниенко В. О. Партияаралық Бәсекелестік Факторы Ретіндегі Бедел. Қазіргі Ғылымдағы Инновациялық Шешімдер. Дубай: 2017 жыл. № 5 (14) * Партия Көшбасшысының Беделі мен Имиджі: Тұжырымдамаларды Үйлестіру және Бағындыру. Тернополь: Крок, 2018 * Партияның Бірыңғай Саяси Жобалау Жүйесіндегі Беделі. Винница: ВНТУ, 2018<ref>{{Cite web |title=Буряченко |url=https://conferences.vntu.edu.ua/index.php/all-hum/all-hum-2018/paper/view/4253/3476 |access-date=2023-12-06 |website=conferences.vntu.edu.ua}}</ref> * Саяси Партияның Беделі Билік Бейнесіне Ұқсастық Ретінде. Винница: ВНТУ. 2019. == Дереккөздер == <references /> [[Санат:1984 жылы туғандар]] [[Санат:Украина ғалымдары]] 3s928xaf07mgzrzi05vxp2ere0wkz8v 3603621 3603530 2026-05-12T01:36:09Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3247990 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2023}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алексей Буряченко''' (1984 жылы 17 қаңтарда Винница қаласында дүниеге келген) - Украинаның саясаттанушысы, заңгер, талдаушы, зерттеуші, құқық қорғаушы және қоғам қайраткері.<ref>{{Cite web|title=BBC Monitoring – Essential Media Insight|url=https://monitoring.bbc.co.uk/product/c204prnu|website=monitoring.bbc.co.uk|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Україна реалізувала свої геостратегічні цілі на засіданні ООН — Олексій Буряченко — Телеканал I-UA.tv|url=https://i-ua.tv/politics/83576-ukraina-realizuvala-svoi-heostratehichni-tsili-na-zasidanni-oon-oleksii-buriachenko|website=i-ua.tv|date=2023-09-26|access-date=2023-12-06|language=uk-ua}}</ref><ref>{{Cite web|title=Про що говорили в етері спільного телемарафону 2 жовтня 2023 року|url=https://detector.media/shchodenni-telenovini/article/217666/2023-10-04-pro-shcho-govoryly-v-eteri-spilnogo-telemarafonu-2-zhovtnya-2023-roku/|website=detector.media|date=2023-10-04|access-date=2023-12-06|language=uk|first=Софія Скиба, Денис|last=Шабанін}}</ref><ref>{{Cite web|title=устріч Байдена та Сі: що чекати Україні від саміту|url=https://vesti.ua/uk/politika-uk/zustrich-stolittya-u-san-frantsisko-shho-obgovoryat-bajden-ta-si|website=ВЕСТИ|date=2023-11-08|access-date=2023-12-06|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web|title=Artificial migration crisis on the border with Finland — why the Russian Federation creates hybrid threats (VIDEO) - Yu News|url=https://newsyou.info/en/2023/11/shtuchna-migracijna-kriza-na-kordoni-z-finlyandiyeyu-dlya-chogo-rf-stvoryuye-gibridni-zagrozi-video|website=Новини Ю|date=2023-11-23|access-date=2023-12-06|language=en|last=admin}}</ref> Ол мемлекеттік және үкіметтік емес секторлардағы басқару салаларында сарапшы және әлемдік қауіпсіздік архитектурасына маманданған.<ref>{{Cite web|title=Олексій Буряченко|url=https://scholar.google.com/citations?user=-QqMw2AAAAAJ&hl=uk|website=scholar.google.com|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Риторика Шольца змінилася, тепер він — найбільший лобіст Зеленського, — Буряченко про гарантії безпеки|url=https://uatv.ua/uk/rytoryka-sholtsa-zminylasya-teper-vin-najbilshyj-lobist-zelenskogo-buryachenko-pro-garantiyi-bezpeky/|website=Freedom|date=2023-05-21|access-date=2023-12-06|language=uk|last=Кристина}}</ref><ref>{{Cite journal|title=КРИЗА МІЖНАРОДНОЇ СИСТЕМИ БЕЗПЕКИ: НЕСПРОМОЖНІСТЬ РАДИ БЕЗПЕКИ ООН|url=http://journals.maup.com.ua/index.php/political/article/view/2744|journal=Наукові праці Міжрегіональної Академії управління персоналом. Політичні науки та публічне управління|date=2023-11-06|issn=2523-4625|pages=22–36|issue=2(68)|doi=10.32689/2523-4625-2023-2(68)-4|language=uk|first=Олексій|last=Буряченко}}</ref><ref>{{Cite journal|title=ДЕМОКРАТІЯ VS АВТОКРАТІЯ НА ТЛІ РОСІЙСЬКО-УКРАЇНСЬКОЇ ВІЙНИ|url=http://visnyk-psp.kpi.ua/article/view/285599|journal=Вісник НТУУ "КПІ" Політологія. Соціологія. Право|date=2023-08-07|issn=2308-5053|pages=48–58|issue=2(58)|doi=10.20535/2308-5053.2023.2(58).285599|language=uk|first=О. В.|last=Буряченко}}</ref> == Өмірінің алғашқы жылдары == Алексей Буряченко 1984 жылы 17 қаңтарда Винница қаласында дүниеге келген.<ref>{{Cite web|title=«Спільно реалізовувати і захищати свої інтереси громадам набагато легше, ніж поодинці», – очільник «Міжнародної асоціації малих громад» Олексій Буряченко|url=https://socsprava.com.ua/intervyu/spilno-realizovuvaty-i-zahyshhaty-svoyi-interesy-gromadam-nabagato-legshe-nizh-poodynczi-ochilnyk-mizhnarodnoyi-asocziacziyi-malyh-gromad-oleksij-buryachenko/|website=socsprava.com.ua|date=2023-06-19|access-date=2023-12-06|language=uk|first=Порхун|last=Тетяна}}</ref> 2006 жылы Ярослав Мудрый атындағы Ұлттық Заң Университетін құқықтану мамандығын үздік тамамдап, заңгер дәрежесін алған. 2008 жылы ол Киев Ұлттық Сауда-Экономикалық Университетінің Винница Институтын мемлекеттік қаржы және аудит мамандығы бойынша үздік бітіріп, қаржы маманы және қаржыгер-экономист дипломын алған.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Олексій - Еліта України. Рейтинги|url=https://www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua,%20//www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua|website=www.elitukraine.com|access-date=2023-12-06|language=ua}}</ref> 2014 жылы ол Украинаның Сыртқы Істер Министрлігінің, Германияның Украинадағы Елшілігінің және Украинаның Халықаралық Саясат Институтының қолдауымен Аймақтық Академиясының Шекара Маңы Ынтымақтастығы курсын тамамдаған. Сол жылы ол Ұлттық Қордың және Украинадағы Адам Құқықтары Демократиясын (NED) қолдап Хельсинки Одағының Адам Құқықтары және Азаматтық Белсенділік курсын аяқтады.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Олексій - Еліта України. Рейтинги|url=https://www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua,%20//www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua|website=www.elitukraine.com|access-date=2023-12-06|language=ua}}</ref> Ол 2015 жылы Халықаралық Қатынастар мен геосаясатқа баса назар аудара отырып, азаматтық және саяси мектеп курсын, сондай-ақ Демократия үшін атты Ұлттық Қордың Нұсқаушыларын Даярлау курсын бітіріп, саяси білім беру бойынша жаттықтырушы сертификатын алды. Ал Келесі жылы ол саяси білім беру институтында Еуропалық Саясат семинарының бағдарламасын және НАТО Ақпарат және Құжаттама Орталығының Еуроатлантикалық Ынтымақтастық Мектебінің бағдарламасын аяқтады. Сонымен қатар, ол 2018 жылы USAID, PEPFAR және Deloitte демеушілігімен Денсаулық Сақтаудың Заманауи Аспектілері бойынша сертификатталған білім беру курсынан өтті. == Мансап == 2007 жылдан 2016 жылға дейін Буряченко Украинаның әртүрлі университеттерінде саясаттану, құқықтану, медициналық құқық және фармацевтикалық құқық сияқты пәндер бойынша сабақ берді.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Олексій - Еліта України. Рейтинги|url=https://www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua,%20//www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua|website=www.elitukraine.com|access-date=2023-12-06|language=ua}}</ref> 2015-2016 жылдар аралығында оны Ұлттық Полиция қызметкерлері лектор ретінде шақырды, ол келесі тақырыптар бойынша лекциялар өткізеді: адам құқықтары, конституционализм, заңның үстемдігі және құқық қорғау органдары мен азаматтық қоғам арасындағы серіктестік.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Олексій - Еліта України. Рейтинги|url=https://www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua,%20//www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua|website=www.elitukraine.com|access-date=2023-12-06|language=ua}}</ref> == Мемлекеттік қызмет == 2017 жылдан бастап Буряченко мемлекеттік қызметте жұмыс істейді. Ол Одесса облысы Подольск аудандық Әкімшілігі Басшысының Бірінші Орынбасары,<ref>{{Cite web|title=Паспорт Подільського району|url=https://web.archive.org/web/20190408155905/http://podilsk-rda.odessa.gov.ua/ekonomka-rajonu/kotovsk-zagalnij-oglyad-ekonomkiekonomka-rajonu/pasport-podlskogo-rajonu/|website=web.archive.org|date=2019-04-08|access-date=2023-12-06}}</ref> содан кейін Сумск облысы Липоводолин Аудандық Әкімшілігі Басшысының Бірінші Орынбасары қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web|title=На Липоводолинщині обговорюють перспективи децентралізації|url=https://decentralization.ua/admin/articles/7543.html|website=decentralization.ua|access-date=2023-12-06}}</ref> Ол трансшекаралық ынтымақтастық мәселелерімен және орталықсыздандыру реформаларын енгізумен айналысты.<ref>{{Cite web|title=На Липоводолинщині обговорюють перспективи децентралізації|url=https://decentralization.ua/admin/articles/7543.html|website=decentralization.ua|access-date=2023-12-06}}</ref> 2018 жылы ол Украина Денсаулық сақтау Министрлігінің Туберкулез және АИВ/ЖИТС жөніндегі Ұлттық Кеңесінің бағдарламалық комитетінің мүшесі болды. 2017-2018 жылдар аралығында ол Сумск Облыстық Қоғамдық Денсаулық Сақтау орталығының директоры қызметін атқарды.<ref>{{Cite web|title=У Сумах підписали Меморандум про співпрацю між Сумською ОДА та Центром громадського здоров’я МОЗ України – Трибуна – новини Сум та Сумської області|url=https://web.archive.org/web/20190417203007/https://tribuna.sumy.ua/news/u-sumah-pidpysaly-memorandum-pro-spivpratsyu-mizh-sumskoyu-oda-ta-tsentrom-gromadskogo-zdorov-ya-moz-ukrayiny/|website=web.archive.org|date=2019-04-17|access-date=2023-12-06}}</ref> Ол Украинаның Денсаулық Сақтау Министрлігі үшін Аймақтық Стандартты Денсаулық Сақтау Бағдарламасын әзірлеуге жетекшілік етті.<ref>{{Cite web|title=Комітет з програмних питань|url=https://web.archive.org/web/20200111045218/https://moz.gov.ua/komitet-z-programnih-pitan|website=web.archive.org|date=2020-01-11|access-date=2023-12-06}}</ref> 2018 жылы ол ЖИТС, туберкулез және безгекпен күресу үшін Жаһандық қор қолдаған жобаларды жүзеге асыруға қатысты.<ref>{{Cite web|title=Україна взяла відповідальність за боротьбу із епідеміями ВІЛ і туберкульозу - Трибуна|url=https://web.archive.org/web/20190417203006/https://tribuna.pl.ua/news/ukrayina-vzyala-vidpovidalnist-za-borotbu-iz-epidemiyami-vil-i-tuberkulozu/|website=web.archive.org|date=2019-04-17|access-date=2023-12-06}}</ref> == Саяси қызмет == Буряченко Украинаның Халықтың күші партиясының негізін қалаушылардың бірі болған.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Алексей|url=https://elitexpertgroup.com/team_member/%D0%B1%D1%83%D1%80%D1%8F%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE-%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B9/|website=Международный экспертный клуб|date=2021-09-13|access-date=2023-12-06|language=ru-RU|last=kudina2774}}</ref> 2015 жылы ол Винница облыстық партия ұйымының басшысы болды. Ол 2014 жылы Украинаның Жоғарғы Радасына сайлау кезінде Винница облысындағы партияның сайлау алдындағы науқанын басқарды.<ref>{{Cite web|title=Нова партія на Вінниччині висуватиме кандидатів на всі ключові посади {{!}} Новини Вінниці {{!}} Новости Винницы {{!}} ВЛАСНО.info|url=https://web.archive.org/web/20190417220643/http://vlasno.info/politika/vlada/mistseva/item/4733-nova-partiia-na-vinnychchyni-vysuvatyme-kandydativ-na-vsi-kliuchovi-posady|website=web.archive.org|date=2019-04-17|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Українська політична система в очікуванні перебудови (АНАЛІТИКА) {{!}} Новини Вінниці {{!}} Новости Винницы {{!}} ВЛАСНО.info|url=https://web.archive.org/web/20191230095630/http://vlasno.info/politika/gromada/vibori/item/7040-ukrainska-politychna-systema-v-ochikuvanni-perebudovy-anality|website=web.archive.org|date=2019-12-30|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Хто націлився на крісло Гройсмана у Вінниці {{!}} PRпортал Украины {{!}} новости Украины {{!}} ПР-портал|url=https://web.archive.org/web/20190417213430/https://www.prportal.com.ua/Peredovitsa/hto-nacilivsya-na-krislo-groysmana-u-vinnici|website=web.archive.org|date=2019-04-17|access-date=2023-12-06}}</ref> 2017 жылы ол Одесса облысы Подольск аудандық әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары болып тағайындалуына байланысты партияға мүшелігін тоқтатты. == Институционалдық консультативтік және сараптамалық қызмет == 2014 жылдан бастап Буряченко басқарудың ашықтығы жөніндегі жобаларды, патрульдік полицияны оқыту жөніндегі ұсынымдарды, "Саяси Партияларды Мемлекеттік Қаржыландыру туралы" заң жобасын қоса алғанда, заңнамалық бастамаларды әзірлеуге, сондай-ақ мемлекеттік саясатты реттеуді жақсарту жөніндегі оқу бағдарламаларын әзірлеуге және іске асыруға қатысатын сарапшы болып табылады.<ref>{{Cite web|title=ЗАЯВА ЕКСПЕРТІВ РЕФОРМ|url=https://web.archive.org/web/20191230095637/https://www.irf.ua/zayava_ekspertiv_reform/|website=web.archive.org|date=2019-12-30|access-date=2023-12-06}}</ref> == Қоғамдық қызмет == 2017 жылы Буряченко Жастарға Ұлттық-Патриоттық тәрбие беру жүйесін біріктіретін "Отанды қорғау" жастарға ұлттық-патриоттық тәрбие беру институтын құруға қатысты.<ref>Resolution of the CEC of Ukraine No. 77 of January 18, 2019</ref> Сондай-ақ, 2019 жылы ол украиндықтардың эмиграциясына және шетелдегі азаматтардың құқықтарын қорғауға қатысты мәселелерді шешу үшін үкіметтік және үкіметтік емес секторлар арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған "Бірлік Диалогы" платформасының бастамашылары мен әзірлеушілерінің бірі болды.<ref>{{Cite web|title=Буряченко Олексій - Еліта України. Рейтинги|url=https://www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua,%20//www.elitukraine.com/expert/burjachenko-aleksej/?lang=ua|website=www.elitukraine.com|access-date=2023-12-06|language=ua}}</ref> 2014 жылдан бастап ол үнемі радио және теледидар платформаларында теледидар мен радио бағдарламаларында саяси мәселелер бойынша қонақ сарапшы ретінде сөз сөйлеген.<ref>{{Cite web|title=Why actor Zelensky wins Ukraine's presidential election - Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-04/22/c_137999128.htm|website=www.xinhuanet.com|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=BBC Monitoring – Essential Media Insight|url=https://monitoring.bbc.co.uk/product/c204prnu|website=monitoring.bbc.co.uk|access-date=2023-12-06}}</ref><ref>{{Cite web|title=Україна реалізувала свої геостратегічні цілі на засіданні ООН — Олексій Буряченко — Телеканал I-UA.tv|url=https://i-ua.tv/politics/83576-ukraina-realizuvala-svoi-heostratehichni-tsili-na-zasidanni-oon-oleksii-buriachenko|website=i-ua.tv|date=2023-09-26|access-date=2023-12-06|language=uk-ua}}</ref><ref>{{Cite web|title=Про що говорили в етері спільного телемарафону 2 жовтня 2023 року|url=https://detector.media/shchodenni-telenovini/article/217666/2023-10-04-pro-shcho-govoryly-v-eteri-spilnogo-telemarafonu-2-zhovtnya-2023-roku/|website=detector.media|date=2023-10-04|access-date=2023-12-06|language=uk|first=Софія Скиба, Денис|last=Шабанін}}</ref><ref>{{Cite web|title=устріч Байдена та Сі: що чекати Україні від саміту|url=https://vesti.ua/uk/politika-uk/zustrich-stolittya-u-san-frantsisko-shho-obgovoryat-bajden-ta-si|website=ВЕСТИ|date=2023-11-08|access-date=2023-12-06|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web|title=Artificial migration crisis on the border with Finland — why the Russian Federation creates hybrid threats (VIDEO) - Yu News|url=https://newsyou.info/en/2023/11/shtuchna-migracijna-kriza-na-kordoni-z-finlyandiyeyu-dlya-chogo-rf-stvoryuye-gibridni-zagrozi-video|website=Новини Ю|date=2023-11-23|access-date=2023-12-06|language=en|last=admin}}</ref> Буряченко жергілікті өзін-өзі басқару органдары қауымдастығының, "Халықаралық Шағын Ассоциациялар Қауымдастығының" Атқарушы Директоры қызметін атқарады.<ref>{{Cite web|title=«Спільно реалізовувати і захищати свої інтереси громадам набагато легше, ніж поодинці», – очільник «Міжнародної асоціації малих громад» Олексій Буряченко|url=https://socsprava.com.ua/intervyu/spilno-realizovuvaty-i-zahyshhaty-svoyi-interesy-gromadam-nabagato-legshe-nizh-poodynczi-ochilnyk-mizhnarodnoyi-asocziacziyi-malyh-gromad-oleksij-buryachenko/|website=socsprava.com.ua|date=2023-06-19|access-date=2023-12-06|language=uk|first=Порхун|last=Тетяна}}</ref><ref>{{Cite web|title=Думки відомих осіб в політиці України|url=https://parlament.ua/opinion/|website=Парламент.UA|access-date=2023-12-06|language=uk}}</ref> == Ғылыми жұмыс == 2016 жылдан бастап ол ғылыми зерттеулермен айналысады, жаһандық қауіпсіздік архитектурасына баса назар аударады және Украинадағы саяси партиялардың беделін, сондай-ақ украин қоғамының саяси мәдениетін қалыптастыру және жаңарту ерекшеліктерін зерттейді.<ref>{{Cite web|title=Олексій Буряченко|url=https://scholar.google.com/citations?user=-QqMw2AAAAAJ&hl=uk|website=scholar.google.com|access-date=2023-12-06}}</ref> == Басылымдары == * Ресей-Украина Соғысы Жаһандық Қауіпсіздік Тепе-Теңдігін Бұзу және Эволюция Факторы Ретінде. Саясаткер. Халықаралық Жүйелер мен Жаһандық Дамудың Саяси Мәселелері. 2023, 2 Шығарылым <ref>{{Cite web |title=‪Російсько-українська війна як фактор порушення та еволюції світової безпекової рівноваги‬ |url=https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=uk&user=-QqMw2AAAAAJ&citation_for_view=-QqMw2AAAAAJ:MXK_kJrjxJIC |access-date=2023-12-06 |website=scholar.google.com}}</ref> * Халықаралық Қауіпсіздік Жүйесінің Дағдарысы: БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қабілетсіздігі. Өңіраралық Персоналды Басқару Академиясының Ғылыми Еңбектері. Саясаттану және мемлекеттік басқару. 2023, 2 Шығарылым (68) <ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=Олексій |date=2023-11-06 |title=КРИЗА МІЖНАРОДНОЇ СИСТЕМИ БЕЗПЕКИ: НЕСПРОМОЖНІСТЬ РАДИ БЕЗПЕКИ ООН |url=http://journals.maup.com.ua/index.php/political/article/view/2744 |journal=Наукові праці Міжрегіональної Академії управління персоналом. Політичні науки та публічне управління |language=uk |issue=2(68) |pages=22–36 |doi=10.32689/2523-4625-2023-2(68)-4 |issn=2523-4625}}</ref> * Ресей-Украина Соғысы Аясында Демократияға Қарсы Автократия. "НТУУ" КПИ Саясаттану Хабаршысы. Әлеуметтану. Заң. 2023, 2 Шығарылым (58) <ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=О. В. |date=2023-08-07 |title=ДЕМОКРАТІЯ VS АВТОКРАТІЯ НА ТЛІ РОСІЙСЬКО-УКРАЇНСЬКОЇ ВІЙНИ |url=http://visnyk-psp.kpi.ua/article/view/285599 |journal=Вісник НТУУ "КПІ" Політологія. Соціологія. Право |language=uk |issue=2(58) |pages=48–58 |doi=10.20535/2308-5053.2023.2(58).285599 |issn=2308-5053}}</ref> * Буряченко О. В., Похило И. Д., Ходний С. П. Олигархиялық Лоббизм Саяси Партияның Беделінің Көрінісі Ретінде. S. P. A. C. E.: Орталық Еуропадағы Қоғам, саясат, Әкімшілік. <ref>{{Cite journal |last=Похило |first=Ірина Даніїлівна |last2=Буряченко |first2=О. В. |last3=Годний |first3=С. П. |last4=Похило |first4=И. Д. |last5=Буряченко |first5=А. В. |last6=Годный |first6=С. П. |last7=Pohilo |first7=I. D. |last8=Buryachenko |first8=O. V. |last9=Godny |first9=S. P. |date=2017 |title=Олігархічний лобізм як відображення репутації політичної партії |url=http://dspace.onua.edu.ua/handle/11300/8037 |language=other}}</ref> * Буряченко О. В., Корниенко В. О. Украинаның Саяси Партияларының Беделді Капиталы.  : Крок, Тернополь, 2017 <ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=О. В. |last2=Корнієнко |first2=В. О. |date=2017 |title=Репутація політичної партії: сутність та чинники формування |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=Nzzui_2017_42_3 |journal=Наукові записки з української історії |issue=42 |pages=3–8 |issn=2415-3567}}</ref> * Буряченко О. В., Корниенко В. О. Саяси Партияның Беделі: Құрылу Мәні мен Факторлары. Переяслав-Хмельницкий, 2017, 42 Шығарылым <ref>{{Cite web |title=Буряченко |url=https://conferences.vntu.edu.ua/index.php/all-hum/all-hum-2017/paper/view/1975./1537 |access-date=2023-12-06 |website=conferences.vntu.edu.ua}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=О. В. |date=2018 |title=Комунікаційні аспекти формування репутації політичної партії |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=Nchnpu_022_2018_24_14 |journal=Науковий часопис Національного педагогічного університету імені М. П. Драгоманова. Серія 22 : Політичні науки та методика викладання соціально-політичних дисциплін |issue=24 |pages=77–81 |issn=2411-1287}}</ref> * "Адами капитал" Қазіргі Саясаткердің Беделін Қалыптастырудың Негізі Ретінде. ВНТУ. 2017 ЖЫЛ, Винница. * Саяси Партияның Беделін Қалыптастырудағы Коммуникативті Аспектілер. Драгоманов атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің Ғылыми Журналы. 24 Шығарылым. 2018 <ref>{{Cite journal |last=Корнієнко |first=В. О. |last2=Денисюк |first2=С. Г. |last3=Буряченко |first3=О. |date=2017 |title=Партійна ідеологія: система цінностей, або синдром суспільної кататонії? |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=gileya_2017_117_66 |journal=Гілея: науковий вісник |issue=117 |pages=253–260 |issn=2076-1554}}</ref> * Саяси Мәдениет пен Сана Саяси Партияның Беделін Қалыптастыру Факторлары Ретінде. Ғылыми Жарияланым: Аймақтану. № 13. Ужгород, 2018 * Буряченко О. В., Корниенко В. О., Денисюк С. Х. Партиялық Идеология: Құндылықтар Жүйесі немесе "Әлеуметтік Кататония" Синдромы? "Хилея" Баспасы. 2017. 117 (2) Шығарылым <ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=О. В. |date=2018 |title=Репутація політичної партії: структурні компоненти та суспільно–значущі функції |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=gileya_2018_135_77 |journal=Гілея: науковий вісник |issue=135 |pages=285–289 |issn=2076-1554}}</ref> * Саяси Партияның Беделі: Құрылымдық Компоненттер және Әлеуметтік Маңызды Функциялар. "Хилея" Баспасы, 2018. 135 Шығарылым (8) * Украинаның Саяси Партияларын Институттандыру Оң Беделге Ие Болу Факторы Ретінде. "Хилея" Баспасы, 2018. 137 Шығарылым (10)<ref>{{Cite journal |last=Буряченко |first=О. В. |date=2018 |title=Інституалізація політичних партій України як чинник формування позитивної репутації |url=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?I21DBN=LINK&P21DBN=UJRN&Z21ID=&S21REF=10&S21CNR=20&S21STN=1&S21FMT=ASP_meta&C21COM=S&2_S21P03=FILA=&2_S21STR=gileya_2018_137_75 |journal=Гілея: науковий вісник |issue=137 |pages=293–297 |issn=2076-1554}}</ref> * Саяси Партияның Беделі: Түсінудің Негізгі Тәсілдері. Украинаның Саясаттану Студиясы-Польша. 8-Шығарылым. 2018 * Буряченко О. В., Корниенко В. О., Антемюк В.Д. Саяси Партияның Имиджі мен Беделі: Аксиологиялық Негіздер және Оңтайландыру Жолдары. Монография. Винница: ВНТУ, 2018<ref>{{Cite book |last=Корнієнко |first=В. О. |url=http://ir.lib.vntu.edu.ua//handle/123456789/22845 |title=Імідж та репутація політичної партії: аксіологічні основи та шляхи оптимізації |last2=Антемюк |first2=В. Д. |last3=Буряченко |first3=О. В. |date=2018 |publisher=ВНТУ |isbn=978-966-641-726-1 |language=uk-UA}}</ref> * Буряченко О. В., Корниенко В. О. Партияаралық Бәсекелестік Факторы Ретіндегі Бедел. Қазіргі Ғылымдағы Инновациялық Шешімдер. Дубай: 2017 жыл. № 5 (14) * Партия Көшбасшысының Беделі мен Имиджі: Тұжырымдамаларды Үйлестіру және Бағындыру. Тернополь: Крок, 2018 * Партияның Бірыңғай Саяси Жобалау Жүйесіндегі Беделі. Винница: ВНТУ, 2018<ref>{{Cite web |title=Буряченко |url=https://conferences.vntu.edu.ua/index.php/all-hum/all-hum-2018/paper/view/4253/3476 |access-date=2023-12-06 |website=conferences.vntu.edu.ua}}</ref> * Саяси Партияның Беделі Билік Бейнесіне Ұқсастық Ретінде. Винница: ВНТУ. 2019. == Дереккөздер == <references /> [[Санат:1984 жылы туғандар]] [[Санат:Украина ғалымдары]] 68qzqeal27s76xr8a5rxj4pvh2wi2ve 3 722571 3603350 3603334 2026-05-11T12:45:04Z TalgatSnow 143530 /* 1 */ Жауап беру 3603350 wikitext text/x-wiki == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 14:49, 2024 ж. қаңтардың 29 (+06) == Вандализм в статье про список колёс обозрения == Добрый день, почему отменяете мои правки в статье про список колёс обозрения, тем самым возвращая неверную информацию о высоте дубайского колеса обозрения - 167м, хотя оно 250м. возвращаете неверную информацию о колесе обозрения в сочи, удаляете информацию о колесе обозрения в узбекистане... Это что за вандализм? [[Қатысушы:Aqob|Aqob]] ([[Қатысушы талқылауы:Aqob|талқылау]]) 13:34, 2024 ж. қыркүйектің 27 (+05) :Добрый день. При добавлении новой информации в статью прошу вас указать авторитетные источники. Так же завершение строительства колеса обозрения в Дубае было в 2021 году, вы написали 2022. Интересно, кто тут занимается вандализмом? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:17, 2024 ж. қыркүйектің 27 (+05) == Санат дұрысталды == Кеш жарық! [[:Санат:Қазақ билері|Мына санатты]] дұрыстап қойдым. Сіз көрсеткен қателер жойылды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 00:56, 2024 ж. қазанның 3 (+05) :Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:14, 2024 ж. қазанның 3 (+05) == Жылжыту == Кеш жарық, Ауған соғысы (1979—1989) деген ескі атауға көптеген мақалалар мен жылжытулар сілтеніп тұр. Соларды түзетіп шығу кере, сосын ескісін жедел жоюға ұсынуға болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:57, 2024 ж. қазанның 29 (+05) :Қайырлы күн, дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:16, 2024 ж. қазанның 30 (+05) == Араб-Израиль қақтығысы == Неге дубликат? Сосын үлгілерді неге мақаланың ортасынан бастайсыз? Қанша рет байқап келе жатырмын, бірінші үлгі қойылады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:40, 2024 ж. қарашаның 8 (+05) :Бүкіл Араб-Израиль қақтығыстарына ортақ мақала жасағым келген. Ескерту ескерілді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:55, 2024 ж. қарашаның 8 (+05) == Маршмэллоу == Добрый день! Поясните причину вашей [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?diff=3402771&oldid=3402753&title=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%88%D0%BC%D1%8D%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D1%83 отмены], пожалуйста. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 14:17, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :Добрый день. Почему слишком большое количество гиперссылок для небольшой статьи? Зачем это? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:27, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::Для удобства. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 14:42, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::Зачем удалять, если всё правильно? (Может быть кроме последней ссылки, которая действительно ни к чему.) --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:03, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :::{{@|Рефлексист}} қайырлы күн! "[[:ru:Википедия:Внутренние ссылки|Википедия:Внутренние ссылки]]" бетімен танысып шығуыңызға кеңес беремін -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:44, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) ::::Прочитал. Дальше что? [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 20:06, 2024 ж. қарашаның 20 (+05) :{{@|Рефлексист}} Извините, почему на русском? Если ВЫ хорошо не владеете на казахском, тогда вы не можете подправлять ошибки и пожалуйста не надо сделать гиперссылку на одно и тоже статье, вместе того корректировать оптом (одним кликом) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:10, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) ::Я тоже не владею хорошо казахским, а писать через гуглопереводчик это издевательство над языком, поэтому напишу на русском. Участник заменил ссылку, ведущую в русскую википедию, ссылкой на статью на казахском языке. Любой человек, искреннее болеющий за казахский язык, такое только приветствовал бы. Вместо этого правку откатывают, а затем приходит аж целый администратор и попрекает участника плохим знанием казахского языка. Приплыли. [[Арнайы:Үлесі/150.241.86.164|150.241.86.164]] 15:51, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :::Проверил, откорректировал (ваш вклад остался). Я не упрекаю за незнание казахского языка, насчет гиперссылки, последние время много новички так делают (для галочки). Я думал так же и у вас --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:46, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :::: Что мешало быть более внимательным и аккуратным с первого раза? --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:29, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::::{{@|Менеджер по сроку годности}} Может быть потому что человек мог легко ошибиться проверяя несколько сотен новых правок за один раз и никто не отменял человеческий фактор? Как думаете? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 18:59, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::::: Чтобы не попадать впросак, не надо так торопиться. Разве за вашим дружкой кто-то гонится? --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 15:37, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::Проблема решена, правки участника были восстановлены, зачем вы снова пишете? В попытке начать конфликт? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:23, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::: Я рад, что проблема, которая вообще-то не должна была возникнуть, всё же решена. --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 16:46, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :::::::::{{@|Менеджер по сроку годности}} Да, у моего "дружка" нет в жизни других дел, кроме как сидеть в Википедии, поэтому он мог бы и не спешить, вы правы. Мы тоже рады, что "проблема", которая вообще-то вас не касалось, всё же решена. -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:59, 2024 ж. желтоқсанның 11 (+05) :{{@|Менеджер по сроку годности}} делать ничего у вас? Принципиальный вопрос: вы на казахском не умеете грамотно отвечать, тогда что тут делаете. Подправлять ссылку и источник убрать может любой человек. Думаете можете внести существенный вклад в развитие казвикипедий? + Вы {{@|Рефлексист}}, то есть второй фейк аккаунт? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:50, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) == Интеруики == Кеш жарық! Интеруикиді қоюды ұмытпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:31, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) :Кеш жарық! Жақсы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:56, 2024 ж. желтоқсанның 1 (+05) == Санат == Кеш жарық, санаттарға дұрыс санат қою керек (сізде көбісінде бос санат бастап жатырсыз, жоя салдым). Сириядағы азаматтық соғыс санатына интеруики мен ағылшын немесе орыс уикипедиясынан өарап санаттарды қоюды өтінемін. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:22, 2024 ж. желтоқсанның 6 (+05) :Кеш жарық! Қазіргісі дұрыс па? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:55, 2024 ж. желтоқсанның 6 (+05) ::Керемет, мен көбіне орыс не ағылшын тілінен қарап бастаймын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) :::Жақсы, ескерту ескерілді [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:31, 2024 ж. желтоқсанның 8 (+05) == Уикипедия дамуына қосқан үлесі үшін == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:AnimWIKISTAR-laurier-WT.gif|left|120px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Уикипедия:Марапаттама/Уикижұлдыз|Уикижұлдыз]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] — Уикипедия жобасындағы аса белсенді әрекеттері үшін, Уикипедияның дамуы жолындағы үлкен еңбектері үшін! --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:47, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) |} :Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:05, 2024 ж. желтоқсанның 15 (+05) == Саламатсыз ба, неге менің тексерілген толықтыруымды жоққа шығардыңыз == Саламатсыз ба, неге менің тексерілген толықтыруымды жоққа шығардыңыз, не болып қалды [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты|Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат Қанатжанұлы мықты|талқылау]]) 16:31, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Қайырлы күн! Сіз дереккөз ретінде студенттерге тесттерге арналған сайтты пайдаланыпсыз.. Жақсы, беделді дереккөз ретінде, кітап немесе бір авторитетті сайттан алсаңыз жақсы болар еді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:38, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Ок,кешірім сұраймын [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 18:08, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Саламатсыз ба, мен уикилендіру талаптарына сай мақаланы (жүзжылдық соғыс)ішкі бөлімдерге бөлдім, бірақ неге ол өңдеуімді жоққа шығардыңыз? == Мен "Жүзжылдық соғыс" мақаласының соңында тұрған уикилендіру қажет деген жерді басып, қандай өзгерістер енгізу керек екенің біліп, соның бір тармағына сәйкес мақаланы мазмұнына қарай ішкі бөлімдерге бөлдім, бірақ неге оны жоққа шығардыңыз ? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 18:36, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Бөлімдерді қайтардым [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:46, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Қай бөлімдерді ? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 19:02, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :::Эдуард, Каролинг, Ланкастер [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:05, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::::Неге???? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::::Неге [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:36, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :::::Енді сіз соны анықтап '''білдіңізғо''', ал мен болсам өңдемеңізді жоққа шығарып жіберіппін. Қателік меннен кетсе мен сіздің жасағаныңызды қайтардым. Не үшін енді маған '''НЕГЕ''' деп жауап беріп тұрсыз? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:57, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Неге менің толықтыруымды жоққа шығардыңыз == Неге менің Алтын Орда тарихы деген мақаладағы толықтыруымды жоққа шығардыңыз???? [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:25, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) :Сізге айтылдығо оңды-солды сілтеме қоймаңыз деп. Екіншіден дереккөздеріңіз дұрыс емес, құр сөйлем: '''Алтын Орда - Алып Империя, Әл Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті'''. Сіздің ойыңызша бұл жақсы, авторитетті дереккөзбе? Осы ескертулерді ескеріңіз! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:53, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::Сонда сілтеме керек пе [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:58, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Елді мекен == Кеш жарық! Елді мекен үлгісіндегі ''Ел'' деген параметрге мемлекеттің атауын ғана көрсетеді (ешқандай суретсіз және сілтемесіз) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:50, 2025 ж. қаңтардың 3 (+05) :Кеш жарық! Сирияның туы өзгерген еді, сіз айтқандай жасадым басында, бірақ ескі туы шығып тұр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. қаңтардың 3 (+05) == Дауыс беру == Сәлеметсізбе! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Негізгі белдеу|Жаңа таңдаулы мақала]] және [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Науру|жаңа жақсы мақала]] үшін дауыс бере аласыз ба? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 19:37, 2025 ж. қаңтардың 8 (+05) :Саламатсыз ба [[Арнайы:Үлесі/87.255.222.246|87.255.222.246]] 11:13, 2025 ж. ақпанның 18 (+05) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Саломе Зурабишвили == Бұл мақаланы неге жоясыз? Мен оны толықтырдым ғой. Сіз айтқан үлгіні және дереккөзді қостым, санаттарды толықтырдым. Неге басқа адамның еңбегіне соншама аяусыздық танытасыз? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:49, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) Менімше, сіз оны еш себепсіз жойдыңыз. Өзіңізді соншама белсенді администратор ретінде танытқыңыз келсе, мақалаға жақсы-жақсы өңдемелер енгізбейсіз ба? --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 19:06, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) :Қаңтардың 25-інде жазғанда сізге мақаланы әліде толықтыру керек деп жаздым. Ақпарат өте аз, дымда жазылмаған деуге болады, сондықтанда менің алдымда мақалаға «жедел жойылсын» үлгісін қойып кеткен. Басқа тілді уикипедиядағы мақалалармен салыстырып қараңызшы. Мен сізге толықтыруға қарайған уақыт бердім. Неге мақаланы бастап, аяқтамай тастап кетесіз? Неге оны мен толықтыруым керек? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:13, 2025 ж. ақпанның 8 (+05) :: Бес абзац аз емес, сіздікі дұрыс емес! Мен барлық кемшіліктерді жойдым, көлемін кез келген адам қоса алады, оның ішінде сіз де қоса аласыз. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:01, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) :::Мақаланы қайтарамын, дұрысынан толықтыруға дайынсыз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:05, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) ::::Мақаланы еш шартсыз қайтару керек! Бірақ мен толықтырамын ... --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 18:09, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) :::::Қайтардым. Басқа тілдегі уикипедиялардан қарап толықтырсаңыз болады. Негізі дұрысынан ақпарат еңгізсе жақсы үлкен мақала шығады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:14, 2025 ж. ақпанның 11 (+05) == Notice of expiration of your rollbacker right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "rollbacker" (Шегіндірушілер) will expire on 2025-03-17 07:50:35. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:42, 2025 ж. наурыздың 11 (+05)</div> == Фотосуреттер бойынша == Қайырлы күн! [[Әл-жәбрдің атасы]] атты қазақ тілінде шығатын ғылыми журнал туралы жазған едік. Алайда ондағы фотосуреттерді белгісіз себеппен алып тастаған. Сізден мына суреттерді қалпына келтіруіңізді сұраймын: *Жаңа журнал.jpg *Журнал таныстырылымы.jpg *Журнал оқыған бала.jpg [[Қатысушы:Бейсенбинова Салта|Бейсенбинова Салта]] ([[Қатысушы талқылауы:Бейсенбинова Салта|талқылау]]) 13:14, 2025 ж. наурыздың 14 (+05) == Request for Template Deletion == Hello 1nter pares, I hope you're doing well. Thank you again for your help with the Барунди article deletion earlier. I recently moved the contents of two templates to correctly spelled versions and would like the old, misspelled ones deleted: [[Үлгі:Country data Democratic republic of the Congo]] (should be [[Үлгі:Country data Democratic Republic of the Congo]]) [[Үлгі:Country data Әзірбайжан]] (should be [[Үлгі:Country data Әзербайжан]]) Since these old versions are no longer needed, could you help delete them? Let me know if any further clarification is needed. Thanks in advance! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 15:28, 2025 ж. наурыздың 27 (+05) :Hi, it's done! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:33, 2025 ж. наурыздың 27 (+05) == Лужникидегі трагедия == Қайтыс болған адамдардың тізімің неге жойып тастаған едіңіз? [[Қатысушы:Zhantayevraiymbekd|Zhantayevraiymbekd]] ([[Қатысушы талқылауы:Zhantayevraiymbekd|талқылау]]) 23:01, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) :Кесте жасап еңгізген екенсіз, байқамай қалыппын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 23:21, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :Дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:28, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == InDrive / inDrive == Сәлеметсіз бе! Мен мақала атауындағы бас әріпті кіші әріпке ауыстырдым, себебі бұл компанияның ресми атауы. Егер inDrive атауы барлық жерде осылай жазылса, неге менің түзетуімді жоққа шығардыңыз? Жауап бергеніңізге ризамын. [[Қатысушы:Alothav|Alothav]] ([[Қатысушы талқылауы:Alothav|талқылау]]) 20:46, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :Қайырлы кеш! Байқамай қалыппын, өңдемеңізді кері қайтардым. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Эрнест Төреханов == Ассаламуалейкүм! Мына мақаланы не себеппен жоюға ұсынатыныңды түсіндіре аласың ба? Бас-аяғы бар мақала ғой... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:26, 2025 ж. маусымның 12 (+05) == Мақалаларды жартылай қорғау == Сәлеметсізбе Қазақша Уикипедияның администраторы! Сіз менің [[Эрдэнэт қаласы]] [[Яковлев Як-40]] [[Яковлев Як-42]] [[Zhezkazgan Air]] [[Жетісу Әуекомпаниясы]] деген беттерді 1 айға жартылай қорғауға сұраймын. [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:05, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :Қайырлы күн! Дайын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:11, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::Меніңше тіркелгісі барлар менің беттерімді бұзып тастайды сондықтан. Жартылай қорғау емес. Толық қорғау қылдырып беріңіз. 25 күнге [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:26, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :::Ешкім ештеңені бұзбайды. Мақалаларыңызды алаңсыз жаза беріңіз. Бұзақылық болып жатырса, біздер, администраторлар бармыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:48, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::::жақсы [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 16:10, 2025 ж. шілденің 5 (+05) == Адай ата туралы мақаладағы ақпаратты жою == Қайырлы күн! Менің [[Адай ата]] туралы дереккқөздермен тастап кеткен мақаламның кетіру себебі неде? [[Қатысушы:Aday Aitkul|Aday Aitkul]] ([[Қатысушы талқылауы:Aday Aitkul|талқылау]]) 12:17, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :Дереккөздерге сүйенген болсаңыз да кейбір жерлерін дұрыс толықтырмапсыз. Сосын... менің білуімше Адайдың әкесі Елтай болу керек. Аңыздың бәрінде солай жазадығой. Шежірешілерде соны айтады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:31, 2025 ж. шілденің 16 (+05) ::Барлығы дереккөздерге сүйініп жазылған. Шежірелерде 2 нұсқа-да кездеседі. Жәнеде мен сол 2 нұсқаны да дәлелдеген болатынмын. Ж. Сәбитов Адайлардың қанын алып тексерген, субкладпен басқа-да алшындармен бірдей болды(C2-M48). Демек Бүткіл Байұлы Әлімұлылардың түпкі атасы бір [[Алау батыр]], ал егер Елтайды әкесі деп алатын болсақ онда олда алшын болуы керек. ::Өтініш мен мақаладағы қалдырған дереккөздерді қарап өту. [[Қатысушы:Aday Aitkul|Aday Aitkul]] ([[Қатысушы талқылауы:Aday Aitkul|талқылау]]) 12:57, 2025 ж. шілденің 16 (+05) :::Қарсылық жоқ. Қанымыз С2-М48, иә. Тек қана жазылуы уикипедия стиліне келмейді екен, сол үшін кері қайтардым. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:16, 2025 ж. шілденің 16 (+05) == Growth features - Mentorship and Community updates == Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:29, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Үлгі жою == Сәлеметсізбе, мен [[Үлгі:Байрақ/Қонаев қаласы]] деген жасағанын негізі түпнұсқасы [[Үлгі:Байрақ/Қонаев]] болған. Мен сол Қонаев дегенді ашсам Дінмұхамед Қонаев туралы шығып тұр. Ал Қонаев қаласы деп жазсам, басқа қалалардың үлгісінде *қаласы* деген жазу болмайды (тек қала атауымен ғана жазылып тұрады). Осы бетті жойып бере аласызба. Негізі бетті өзім жылжыттым[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 08:44, 2025 ж. тамыздың 3 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == '''Уикипедия: 25''' == Уикипедияның [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|25 жылдық мерейтойын]] тойлауға шақырамыз [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. қаңтардың 9 (+05) == Орфографиялық қате == Сәлеметсіз бе. Неге менің [[Газ турбиналы кеме]] бетіне жасаған өңдемемді қайтарып тастадыңыз? Қазақ тілінің орфографиялық ережесіне сәйкес бастауыш пен баяндауыш арасына [[дефис]] (-) емес ұзын сызық (—, [[сызықша]]) қолданылады. Мысалы, "Алма — жеміс". Сондықтан өзгеріс әдейі жасалды. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:20, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :Мана қарағанымда сіз дефис қойған сияқтысыз. Сосын олай көп үлгі қоюдың қажеті жоқ, жалпы мақала ескі, қаралымы да аз екен, жойылатын мақалалар тізіміне кіреді-ау. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:37, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::«Қаралымы аз» деген уәж Уикипедияда жою критерийі болып саналмайды. Мақаланың жойылуы тек маңыздылық пен дереккөздерге байланысты. ::Үлгілерге келсек, олар мақаладағы нақты мәселелерді көрсету үшін қойылды. Егер белгілі бір үлгі артық деп есептелсе, нақты қайсысы және не себепті екенін көрсетсеңіз, талқылауға дайынмын. Әрі қазақ тіліндегі Уикипедияда [[en:Template:Multiple issues]] сияқты үлгілер жоқ сондықтан әр қатені жеке үлгімен көрсеттім. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 23:06, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :::Әрине, бірақ бұл мақалада бірнеше ұсақ қате емес, бір негізгі проблема бар. Тақырыптың энциклопедиялық маңыздылығы да, мазмұны да дереккөздермен расталмаған. Мәтін 2014 жылдан бері жаңартылмаған, ешқандай сенімді дереккөз көрсетілмеген, ішкі уикисілтемелер жоқ және жалпы құрылымы энциклопедиялық стандартқа сай емес. Осындай жағдайда бірінен соң бірін бірнеше техникалық үлгі қоюдан гөрі, осы түпкі мәселені көрсететін жинақталған белгі маңыздылығы немесе жоюға ұсыныс орынды деп санаймын. Сонымен қатар «сурет жоқ» деген үлгінің қойылуы да бұл жерде маңызды емес, өйткені Уикипедияда иллюстрациясы жоқ, бірақ толыққанды әрі маңыздылығы мойындалған мақалалар өте көп. Суреттің болмауы жоюға немесе мазмұн сапасын бағалауға әсер ететін критерий емес, ол тек екінші реттік, безендіру деңгейіндегі мәселе. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:30, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::::Дегенмен өңдеудің толықтай алдыңғы нұсқаға қайтарылуы орфографиялық түзетулерді де жойды. Ал бастауыш пен баяндауыш арасындағы сызықша — тілдік ереже, ол мақаланың маңыздылығына тәуелсіз. ::::Егер бірнеше үлгілердің орнына нақты жинақталған үлгіні қолдану дұрыс деп санасаңыз, қай үлгіні қолдануды ұсынатыныңызды нақтыласаңыз жөн болар еді. Қазақша Уикипедияда [[en:Template:Multiple issues]] үлгісі болмағандықтан, бар құралдармен мәселені көрсетуге тырыстым. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 14:45, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05) == Уикипедия:25 == [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|Уикипедияның 25 жылдық мерейтойы]] құтты болсын! [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 09:49, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Администраторлар) will expire on 2026-01-22 18:04:26. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Қатысушы:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Қатысушы талқылауы:Leaderbot|талқылау]]) 00:41, 2026 ж. қаңтардың 16 (+05)</div> == Translation request == Hello, 1nter pares. Can you translate and upload the articles [[:ru:Базардюзю]] and [[:ru:Флегрейские поля]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 14:45, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hello, yes, I will do it in the near future. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:10, 2026 ж. наурыздың 7 (+05) :Hello! Thank you for your patience. I've completed the translations and uploaded both articles ([[Базардюзю]], [[Флегрей алаңдары]]) to Kazakh Wikipedia. Feel free to reach out if you need more translations. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:36, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) ::Thank you very much for the articles. [[Қатысушы:Kurcke|Kurcke]] ([[Қатысушы талқылауы:Kurcke|талқылау]]) 01:47, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) == Уики-марафонға қатысу == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] мен уики-марафонға қалай қатысамын мені шақырып тұр. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 20:30, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026|Уики-марафон]] ережелерімен танысыңыз, бір оқып, қарап шығыңыз. Сол кезде бәрі түсінікті болады. Сосын ол бетке артық нәрсе жазып жүрмеңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:45, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге өңдеуге болмайды екен? Қатысқысы келгендер тізімге өз атын жазып жазған мақлаларының сілтемелерін жазып отырады емес пе? <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:47, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::Оны білемін ғой. Бұл қатысушы жаңадан келген, алдынғы өңдемелерін қарап шықсаң болады, артық ештеңе жазып қоймасын дегенім. Өзі біледі, ескерттік. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:49, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге менің жазғанымды алып тастадыңыз бетте [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] неге сол мақаланы жоққа шығара бересіз? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:51, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::Неден бастасам екен... Сұрақ қойюын қоясын, мен жауап беремін, басқа қатысушы жауап береді. Оның бәріне түсіндім дейсің. Бірақ шынында кері жасайсың. Мана ескерттім, уики-марафон бетіне артық нәрсе жазба деп. Ал сен оны өңдеп (дұрыс болса жақсы) Дина Нұрпейісова мақаласын жаздым деп қойыпсың. Сосын [[Дина Нұрпейісова]] бұл айдау беті, оған олай ақпарат қоспайсың. Күндіз неге мақалаға біріктіру үлгісін қойдың десем, үлгіні «жәй» қойдым деп жауап бердің. Бұның алдында қаншама ескерту алдың? Бірнеше рет бұғатталдың, менің және басқа да админ тарапынан. Келесіде ұзағынан бұғаттайтын шығармын, ренжіме. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:08, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) :::::::Келесіде енді қайталанбайды бұғаттамаңызшы алдағы уақытта мақала жазғанда біріктіру үлгісін қоссам сізге себебін түсіндіремін [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 23:15, 2026 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] тағы бір сұрайын дегенім осы уики-марафонда қатысушы, мақала, мақала саны, ұпай, осыларды қалай жазуға болады. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:13, 2026 ж. наурыздың 12 (+05) :::::::::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] кейбір мақалаларда қате бар екен соны түзетіп жібердім. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 12:09, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) == Қазақстандағы референдум (2022) == Қайырлы түн! Мен мына мақалаға деректер қосып едім, сіз жойыпсыз. Бұның себебі неде? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 01:53, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Қайырлы түн! Мен сіздің өңдемеңізді кері қайтардым, себебі мақала 2022 жылғы референдум туралы, ал 2026 жылға қатысты ақпарат басқа оқиғаға жатады. Мұндай мәліметтерді негізгі мәтінге қоспай, қажет болса «Тағы қараңыз» бөлімінде көрсету дұрыс болады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:56, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::Енді екі референдум да бір тақырыпта болып, екеуі де Қазақстанда өтіп, оларды бір адам ұйымдастырғаны туралы жазғаным екі мақаланың өзара байланысын ашпай ма?! --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 02:15, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == Қателерді түзету == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] казак деген сөз дұрыс емес қазақ деп жазылуы керек [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:07, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Казак деген сөз бар. Қарап, ізден. Мақалалардағы сөздерді неге өзгертіп жатырсың? :Сосын мынау менің соңғы ескертуім саған, осыдан кейін 3 айға не 1 жылға бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:18, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::Жарайды, түсіндім [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:21, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] Қаратау Өмірзақұлы мақаласында балғымбав деген дұрыс жазылмаған түзетіп жіберейін бе? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 19:43, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == [[Әділет Оңласынұлы Имамбеков]] жайлы өзгертістер бойынша талқылау == Қайырлы күн, сіз 16.03 күні, [[Әділет Оңласынұлы Имамбеков]] жайлы соңғы жасаған өзгерістерді жоққа шығарыпсыз, не себепті және қайта қалпына келтірсе болады ма? [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :Қайырлы күн, себебін өңдеп жатырған қатысушыға жазып едім. Қарамаған сияқты. Қосқан сөйлем энциклопедиялық стильге сәйкес келмейді. Уикипедияда оқиғаның процесін емес, тек фактіні ғана беру керек. Сондықтан «таңдап, құжаттарын тапсырды», «үздік оқыды» сияқты баяндау сипатындағы тіркестер қолданылмайды. Соны ескерсеңіздер. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:57, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::Ол кісі "Жауап бердім, бірақ жауабымды дұрыс отправить ете алмадым ау деймін" дейді. Жақсы, алдағы толықтыруларымызда сіздің ескертпелеріңізді ескереміз. Бұдан ары қарата жаңа материалдарды мен жүктейтін боламын, сондықтан ескертпелеріңізді маған жіберіп тұруыңызды өтінем. Бүгін қосымша материалдар жүктейміз, соны да қарап, бағалауыңызды сұраймын [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) :::Жақсы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:53, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::::https://drive.google.com/drive/folders/1ZyKAocMgSIhGy3mBRgR_BfpJCpISx5m1?usp=drive_link ::::Осы файлдағы, вклейка 01,02,03 бөлімдегі суреттерді дереккөз ретінде қолдануға болады ма? ::::Мысалға "Бүкілресейлік олимпиада кезіндегі жетістігі", "Университетті(МФТИ) үздік бітіргені жөніндегі дипломы" осылардың барлығы бір жерде жиналып тұр, егер олай болмайды десеңіз, онда соларды қалай дереккөз ретінде тіркеуге болады [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 23:59, 2026 ж. наурыздың 17 (+05) ::::Қайырлы кеш, қарап жібере аласыз ба өтініш [[Қатысушы:Yernur055|Yernur055]] ([[Қатысушы талқылауы:Yernur055|талқылау]]) 00:39, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == Біріктіру == Қайырлы күн! [[Абдырақ құс]] мақаласын жойып бере аласыз ба? [[Абдырық]] мақаласының дубликаты екен. Негізгі мәліметтерді [[Абдырық]] мақаласына көшіріп қойдым [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 14:07, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) :Қайырлы күн! Жойылды. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:05, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == 1 == Сәлеметсіз бе! [[2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындары]] мақаласындағы Мықтыбектің түзетулерін кері қайтаруыңызды (откат) сұраймын. Бұл жерде атауын өзгерту емес, дәл осы кері қайтару әрекеті қажет. Немесе [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]] нұсқасын қалпына келтіріңіз. Өйткені ол беттің атын өзгертпеген, тек мазмұнын авторлықты көрсетпестен көшіре салған. Сонымен қатар, осы тізімдегі маңыздылық критерийлеріне сәйкес келмейтін мақалаларды жоюды сұраймын [[Қатысушы_талқылауы:Мықтыбек_Оразтайұлы#Қатысушының_шағымы]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 19:53, 2026 ж. наурыздың 21 (+05) :? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 21:11, 2026 ж. наурыздың 23 (+05) :Сіз тізімдегі мақалаларды өшіресіз бе? Қанша рет сұрауға болады? Шешім дауыс беру арқылы қабылданды ғой. Ал ол болса талқылау бетін өшіруге тырысып жатыр [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 02:05, 2026 ж. мамырдың 8 (+05) ::Ұмытып кетіппін. Бүгін жоямын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:55, 2026 ж. мамырдың 8 (+05) :::Өшіріп болғанша жыл өтетін шығар [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 16:01, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) ::::Тағы бар ма? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:07, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) :::::[[Эльмира Наурызбайқызы Жүсіпова]], [[Асылзат Ералықызы Қамбарбекова]], [[Салтанат Мадиярқызы]], [[Айгүл Жұмабекқызы Әуелбаева]], [[Қайрат Абдыкаемович Ахсамбиев]], [[Әлия Нұрмұхаметқызы Макеева]], [[Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев]], [[Айгерім Ерсұлтанқызы Датқабай]], [[Сүндет Мұратбекұлы Сейітов]], [[Арайлым Сайрамбайқызы Мұратәлиева]], [[Гүлбану Есенқызы Майғарина]], [[Жеңісбек Зайытбекұлы Жекебаев]], [[Лаура Аманғалиқызы]], [[Айгерім Алтынбайқызы Сәрсенбаева]], [[Айгерім Халмурадқызы Умарова]], [[Қайрат Құрманбаев]], [[Арайлым Сағынтайқызы Сағынтай]], [[Ақбота Батырбекқызы Бейбітбек]], [[Сәбит Қадырбекұлы Сапарбеков]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 17:45, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) == AutoWikiBrowser өзімнің аккаунтыма рұқсат сұрау == @[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] @[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат беріңізші. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:21, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :Себебін айттым ғой, берілмейді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:23, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::Басқа қатысушыларда қолданып жүр ғой. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:23, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :::@[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] бот жүргізбей өзімнің аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат бересіз ба. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:40, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::::Басқалардан сұрап көрші. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:49, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :::::Жақсы. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:50, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) == Тексерістен өту == Кеш жарық! Кері қайтарып, тексеруден өткізіңізге көп рахмет! ''Гүлсім Сейітжафарқызы Асфендиярова'' тексерістен алыпсыз, алайда мақала шала ғой. Реттедім, келесі жолы олай асықпаңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:56, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :Кеш жарық! Рақмет! Иә, ''Гүлсім Сейітжафарқызы Асфендиярова'' мақаласын әлі де реттеп, өңдейтін шығармын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:04, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) == Үлгі == Кеш жарық! бәрі дұрыс шығар, мақалаларға пайдалып көріңіз. Қателіктер шығып жатса көмектесемін [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:28, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) :Зертхана бетімде шығарып қойдым, туған күні дегендері шықпай тұр. Сосын кейбір параметрлерге дым жазбасамда бос орын шығып тұр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:30, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) == Ледник Мраморная стена == Прошу вернуть мои правки в названии ледника [[Мәрмәрлі қабырға мұздығы]]. Есть официальный реестр географических объектов Алматинской области 2014 года, где данный ледник НЕ ПЕРЕВОДИТСЯ на казахский. Данный реестр не распространяется по открытой лицензии, что не является преградой для проверки моего утверждения. А текущее название пришло из Казахской энциклопедии, в которой слишком много ошибок и не ясно, как такой стыд вообще ушел в печать. [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 21:26, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :Біріншіден, мақала атауын түбегейлі өзгерту алдын ала талқылаусыз жүргізілмеуі тиіс. Мұндай өзгерістер қауымдастық деңгейінде, қажет болған жағдайда әкімшілердің қатысуымен талқылануы тиіс. Екіншіден, сіз келтірген 2014 жылғы географиялық нысандар реестрі ашық қолжетімді емес, сондықтан оны басқа қатысушылар тексере алмайды. Тексерілмейтін дереккөздер Уикипедияда дәлел ретінде қабылданбайды. Үшіншіден, қазіргі «Мәрмәрлі қабырға мұздығы» атауы жарияланған дереккөзге негізделген. Қазақ энциклопедиясы Уикипедияда қолданылатын беделді дереккөздердің бірі болып саналады, сондықтан ондағы мәліметтер негіз ретінде қабылданады. Сондықтан атауды өзгерту үшін алдымен талқылау жүргізіп, тексерілетін және сенімді дереккөздер ұсыну қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:30, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::Позволю с Вами не согласиться: [[:ru:Википедия:Проверяемость|Проверяемость]] информации не следует путать с её доступностью в Интернете. РГО Алматинской области был опубликован ПОЗЖЕ Энциклопедии на казахском, также документ является профильным, касающимся только географии отдельной области. Вы можете подать заявку в соответствующий гос орган и получить к нему доступ. [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 22:54, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) :::[https://www.zin.ru/animalia/Coleoptera/rus/kazgeonm.htm Понимаю, это сложнее, чем отменять правки с телефона] но вот есть этот реестр на стороннем сайте, можете пользоваться [[Қатысушы:On The Hidden Mountain|On The Hidden Mountain]] ([[Қатысушы талқылауы:On The Hidden Mountain|талқылау]]) 23:12, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) ::::Тағы да қайталап айтамын, бұл жердегі сіздің бірінші қателігіңіз, мақала атауын талқылаусыз түбегейлі өзгертуіңіз. Мұндай шешімді өз бетіңізше қабылдауға болмайды. Сіз келтірген реестрге қатысты, тіпті ол дұрыс болғанның өзінде, атауды біржақты өзгертуге жеткілікті негіз болып табылмайды. Мұндай жағдайларда бірнеше сенімді дереккөздер қарастырылып, атау қауымдастық деңгейінде талқылануы тиіс. Қазіргі «Мәрмәрлі қабырға мұздығы» атауы жарияланған беделді дереккөзге негізделген, сондықтан ол талқылаусыз өзгертілмеуі керек. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:43, 2026 ж. сәуірдің 22 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Уики-марафон жайлы == Сәлеметсіз бе, қайырлы кеш! Уики-марафонға байланысты бір сұрағым болып тұр. «Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері» уики-марафонға арналған өзімнің мақалаларымда «Тексерілмеген мақала» деген шаблон тұрса, марафонға қатысуға бола ма? Әлде бұндай шаблонмен мақала есептелмей кетеді ме? Рахмет! [[Қатысушы:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] ([[Қатысушы талқылауы:Tuttiorchestra687|талқылау]]) 17:47, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) :Сәлеметсіз бе, «Тексерілмеген мақала» үлгісі болса да мақала болып санала береді. Ең бастысы жазған мақалаларыңызды марафон кестесіне еңгізуді ұмытпаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:50, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) kdu8miree9sc2qjodwf8hqul8dv3uwn 0 730423 3603549 3286312 2026-05-12T00:42:12Z Айдос Қаракөз 179976 3603549 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2024}} '''Ауыр атлетикадағы әлемдік рекордтар'''— бұл Халықаралық ауыр атлетика федерациясының барлық талаптарына сәйкес келетін жекелеген жаттығулардағы және жарыстардағы жаттығулардың жиынтығы бойынша спортшылар көрсеткен ең жоғары нәтижелер. 1973 жылға дейін пресс, жұлқа, сілке және үшсайыс бойынша рекордтар тіркелді.1972 жылдан бастап ауыр атлетика жарыстарының бағдарламасынан шығарылғаннан кейін рекордтар жұлқа, сілке және қоссайыс суммасы бойынша тіркеледі. 1993, 1998 және 2018 жылдары салмақ санаттарының шекараларының өзгеруіне байланысты қолданыстағы әлемдік рекордтарды тіркеу қайтадан басталды. == Қазіргі рекордтар == {{legend2|#CEF6F5|''Ратификациялауды күтуде''|border=solid 1px #AAAAAA}} {{legend2|pink|''Ратификацияланбаған немесе кейінірек IWF күшін жойған''|border=solid 1px #AAAAAA}} === Ерлер<ref>https://iwf.sport/results/world-records/</ref> === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|55 кг |- |Жұлқа |align="center"|135 кг | colspan="6"style="text-align:center" |''Әлемдік стандард'' |- |Сілке |align="center"|166 кг |rowspan=2|Ом Юн Чхоль |rowspan=2|{{PRK}} |rowspan=2|18 қыркүйек 2019 |rowspan=2|[[2019 World Weightlifting Championships – Men's 55 kg|Әлем чемпионаты]] |rowspan=2|{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |rowspan=2|<ref name="WC 2019">{{cite web|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=472|title=2019 IWF World Championships|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=29 September 2019}}</ref> |- |Сумма |align="center"|294 кг |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|61 кг |- |Жұлқа |align="center"|145 кг | rowspan="3" |Ли Фабинь | rowspan="3" |{{CHN}} |19 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Men's 61 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |- |Сілке |align="center"|175 кг |7 желтоқсан 2022 |[[2022 World Weightlifting Championships – Men's 61 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|COL}} [[Богота]] |<ref name="WC 2022">{{cite web|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=562|title=2022 IWF World Championships|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=7 December 2022}}</ref> |- |Сумма |align="center"|318 кг |19 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Men's 61 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|67 кг |- |Жұлқа |align="center"|155 кг |Хуан Миньхао |{{CHN}} |6 шілде 2019 |[[2019 Ready Steady Tokyo Weightlifting Test Event|Olympics Test Сайыс]] |{{flagicon|JPN}} [[Токио]] |<ref name="2020test">{{cite web|url=https://www.iwf.net/wp-content/uploads/downloads/2019/07/T2020-Final-Results.pdf|title=Ready Steady Tokyo (Tokyo 2020 Test Event) Results Book|publisher=[[International Weightlifting Federation]]|date=7 July 2019|access-date=7 July 2019}}</ref> |- |Сілке |align="center"|188 кг |Пак Чон Джу |{{PRK}} |20 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Men's 67 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |- |Сумма |align="center"|339 кг |Чэнь Лицзюнь |{{CHN}} |21 сәуір 2019 |[[2019 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Нинбо]] |<ref name="AS 2019">{{cite web|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=453|title=Asian Championships|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=18 February 2020}}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|73 кг |- |Жұлқа |align="center"|169 кг |Ши Чжиюн |{{CHN}} |20 сәуір 2021 |[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |- |Сілке |align=center|204 кг |Рахмат Эрвин Абдулла |{{ту|Индонезия}} [[Индонезия]] |6 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref>{{cite web|title=Rahmat Erwin Abdullah (73KG) Lifts 204KG World Record Clean & Jerk at 2024 Asian Weightlifting Championships|url=https://barbend.com/rahmat-erwin-abdullah-204-kilogram-world-record-clean-and-jerk/|website=barbend.com|author=Jake Dickson|date=6 February 2024|access-date=13 February 2024}}</ref> |- |Сумма |align="center"|364 кг |Ши Чжиюн |{{CHN}} |28 шілде 2021 |[[Weightlifting at the 2020 Summer Olympics – Men's 73 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|JPN}} [[Токио]] |<ref>{{cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/WLF/OG2020-_WLF_C73_WLFM73KG--------------FNL---------.pdf|title=Men's 73 kg Results|publisher=[[Tokyo Organising Committee of the Olympic and Paralympic Games|TOCOG]]|date=28 July 2021|access-date=28 July 2021|archive-date=28 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728124231/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/WLF/OG2020-_WLF_C73_WLFM73KG--------------FNL---------.pdf|url-status=dead}}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|81 кг |- |Жұлқа |align="center"|175 кг |Ли Даинь |{{CHN}} |21 сәуір 2021 |[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |- |Сілке |align=center|209 кг |Рахмат Эрвин Абдулла |{{ту|Индонезия}} [[Индонезия]] |11 қыркүйек 2023 |[[2023 World Weightlifting Championships – Men's 81 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KSA}} [[Эр-Рияд]] |<ref name="WC 2023">{{cite web |title=2023 IWF World Championships |url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=577 |access-date=15 September 2023 |publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]}}</ref> |- |Сумма |align="center"|378 кг |Люй Сяоцзюнь |{{CHN}} |22 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Men's 81 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|89 кг |- |Жұлқа |align="center"|180 кг |Ли Даинь |{{CHN}} |10 мамыр 2023 |[[2023 Asian Weightlifting Championships#89 kg|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|KOR}} [[Джинджу]] |<ref name="AS 2023">{{cite web|title=2023 Asian Weightlifting Championships|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=569|access-date=10 May 2023|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]}}</ref> |- |Сілке |align="center"|223 кг |Карлос Насар |{{BUL}} |10 желтоқсан 2023 |IWF Гран При |{{flagicon|QAT}} [[Доһа]] |<ref name="GP 2023 II">{{cite web|title=2023 IWF Grand Prix II Results|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=587|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=12 December 2023}}</ref> |- |Сумма |align="center"|396 кг |Ли Даинь |{{CHN}} |10 мамыр 2023 |[[2023 Asian Weightlifting Championships#89 kg|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|KOR}} [[Джинджу]] |<ref name="AS 2023"/> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|96 кг |- |Жұлқа |align="center"|187 кг |Лесман Паредес |{{COL}} |14 желтоқсан 2021 |[[2021 World Weightlifting Championships – Men's 96 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref name="WC 2021">{{cite web |title=2021 IWF World Championships |url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=522 |access-date=14 December 2021 |publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]}}</ref> |- |Сілке |align="center"|231 кг |Тянь Тао |{{CHN}} |7 шілде 2019 |[[2019 Ready Steady Tokyo Weightlifting Test Event|Olympics Test Сайыс]] |{{flagicon|JPN}} [[Токио]] |<ref name="2020test"/> |- |Сумма |align="center"|416 кг |Сохраб Моради |{{IRI}} |7 қараша 2018 |[[2018 World Weightlifting Championships – Men's 96 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TKM}} [[Ашхабад]] |<ref name="WC 2018 M96">{{cite web|date=7 November 2018|title=2018 IWF World Championships Men 96 kg Group A|url=http://ashgabat2018.com/img/protocols/M96A.pdf|access-date=7 November 2018|website=ashgabat2018.com}}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|102 кг |- |Жұлқа |align="center"|191 кг | colspan="6" rowspan="3" style="text-align:center"|''Әлемдік стандард'' |- |Сілке |align="center"|231 кг |- |Сумма |align="center"|412 кг |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|109 кг |- |Жұлқа |align="center"|200 кг |Ян Чжэ |{{CHN}} |rowspan=2|24 сәуір 2021 |rowspan=2|[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |rowspan=2|{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |- |Сілке |align="center"|241 кг |Нурудинов Руслан |{{UZB}} | |- |Сумма |align="center"|435 кг |Симон Мартиросян |{{ARM}} |9 қараша 2018 |[[2018 World Weightlifting Championships – Men's 109 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TKM}} [[Ашхабад]] |<ref name="WC 2018 M109">{{cite web|url=http://ashgabat2018.com/img/protocols/M109A.pdf|title=2018 IWF World Championships Men 109 kg Group A|website=ashgabat2018.com|date=9 November 2018|access-date=9 November 2018}}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+109 кг |- |Жұлқа |align="center"|225 кг | rowspan="3" |Лаша Талахадзе | rowspan="3" |{{GEO}} | rowspan="3" |17 желтоқсан 2021 | rowspan="3" |[[2021 World Weightlifting Championships – Men's +109 kg|Әлем чемпионаты]] | rowspan="3" |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | rowspan="3" |<ref name="WC 2021" /> |- |Сілке |align="center"|267 кг |- |Сумма |align="center"|492 кг |} ===Әйелдер <ref>{{cite web|url=https://www.iwf.net/new_bw/results_newbw/world-records-newbw/?ranking_curprog=current&ranking_agegroup=Senior&ranking_gender=w&x=1&y=7|title=Senior Women's World Records|author=International Weightlifting Federation}}</ref>=== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|45 кг |- |Жұлқа |align=center|86 кг |Вон Хен Сим |{{PRK}} |3 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref name=":0">{{Cite web |title=The first winners of the Asian Championship are known! – Weightlifting Federation of the Republic of Uzbekistan |url=https://uzwf.uz/en/2024/02/03/the-first-winners-of-the-asian-championship-are-known/ |access-date=2024-02-06 |language=en-US}}</ref> |- |Сілке |align=center|108 кг | colspan="6" style="text-align:center" |''Әлемдік стандард'' |- |Сумма |align=center|192 кг |Вон Хен Сим |{{PRK}} |3 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref name=":0" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|49 кг |- |Жұлқа |align="center"|96 кг |Хоу Чжихуэй |{{CHN}} |17 сәуір 2021 |[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |- |Сілке |align=center|125&nbsp; кг | rowspan="2" |Ри Сонг Гум |{{PRK}} |4 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref name=":1">{{Cite web |date=4 February 2024 |title=Asian Championship. Among women, the winners in the -49 kg weight category were announced |url=https://uzwf.uz/en/2024/02/04/asian-championship-among-women-the-winners-in-the-49-kg-weight-category-were-announced/ |access-date=6 February 2024 |website=Uzbekistan Weightlifting Federation}}</ref> |- |Сумма |align=center|220&nbsp; кг |{{PRK}} |4 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref name=":1" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|55 кг |- |Жұлқа |align=center|104 кг | rowspan="3" |Кан Хен Ен |{{PRK}} |4 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref>{{Cite web |title=Asian Championship. Among women, the winners in the -55 kg weight category were announced – Weightlifting Federation of the Republic of Uzbekistan |url=https://uzwf.uz/en/2024/02/04/asian-championship-among-women-the-winners-in-the-55-kg-weight-category-were-announced/ |access-date=2024-02-06 |language=en-US}}</ref> |- |Сілке |align=center|130 кг |{{PRK}} |30 қыркүйек 2023 |[[Weightlifting at the 2022 Asian Games – Women's 55 kg|Азияда]] |{{flagicon|CHN}} [[Ханчжоу]] |<ref name="AG2022 W55">{{cite web |title=Weightlifting - Group A Results |url=https://info.Ханчжоу2022.cn/en/results/weightlifting/result-women-s-55kg-fnl-a00100-.htm |access-date=30 September 2023 |publisher=[[2022 Asian Games]] Organizing Committee}}</ref> |- |Сумма |align=center|233 кг |{{PRK}} |30 қыркүйек 2023 |[[Weightlifting at the 2022 Asian Games – Women's 55 kg|Азияда]] |{{flagicon|CHN}} [[Ханчжоу]] |<ref name="AG2022 W55" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|59 кг |- |Жұлқа |align=center|111 кг |Ким Ир Ген |{{PRK}} |2 қазан 2023 |[[Weightlifting at the 2022 Asian Games – Women's 59 kg|Азияда]] |{{flagicon|CHN}} [[Ханчжоу]] |<ref>{{cite web|url=https://info.Ханчжоу2022.cn/resAG2022-/pdf/AG2022-/WLF/AG2022-_WLF_C73_WLFW59KG--------------------------.pdf|title=Weightlifting – Women's 59 kg – Results|publisher=[[2022 Asian Games]] Organizing Committee|date=2 October 2023|access-date=2 October 2023}}</ref> |- |Сілке |align="center"|140 кг |rowspan=2|Го Синчжунь |rowspan=2|{{TPE}} |21 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Women's 59 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |- |Сумма |align="center"|247 кг |19 сәуір 2021 |[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|64 кг |- |Жұлқа |align="center"|117 кг |Дэн Вэй |{{CHN}} |11 желтоқсан 2019 |[[2019 IWF Shengxin World Cup|Әлем кубогы]] |{{flagicon|CHN}} [[Тяньцзинь]] |<ref name="Тяньцзинь 2019">{{cite web|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=491|title=IWF World Cup|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=21 December 2019}}</ref> |- |Сілке |align="center"|146 кг |Ри Сук |{{PRK}} |9 желтоқсан 2023 |IWF Гран При |{{flagicon|QAT}} [[Доһа]] |<ref name="GP 2023 II" /> |- |Сумма |align="center"|261 кг |Дэн Вэй |{{CHN}} |22 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Women's 64 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|71 кг |- |Жұлқа |align="center"|121 кг |Энджи Паласиос |{{ECU}} |14 маусым 2023 |IWF Гран При |{{flagicon|CUB}} [[Гавана]] |<ref name="GP I">{{cite web|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=574|title=IWF Grand Prix I|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=15 June 2023}}</ref> |- |Сілке |align=center|154 кг |Сонг Кук Хянг |{{PRK}} |7 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref>{{cite web|title=Asian Championship. Among women, the winners in the -71 kg weight category were announced|url=https://uzwf.uz/en/2024/02/07/asian-championship-among-women-the-winners-in-the-71-kg-weight-category-were-announced/|publisher=UZWF|access-date=7 February 2024}}</ref> |- |Сумма |align=center|273 кг |Ляо Гуйфан |{{CHN}} |13 қыркүйек 2023 |[[2023 World Weightlifting Championships – Women's 71 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KSA}} [[Эр-Рияд]] |<ref name="WC 2023" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|76 кг |- |Жұлқа |align="center"|124 кг |Лим Джон Сим |{{PRK}} |24 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Women's 76 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |- |Сілке |align="center"|156 кг |Чжан Ванли |{{CHN}} |26 ақпан 2019 |[[2019 IWF Фучжоу World Cup|Әлем кубогы]] |{{flagicon|CHN}} [[Фучжоу]] |<ref name="worldcupblog">{{cite web|url=https://www.iwf.net/wp-content/uploads/downloads/2019/02/2019-Фучжоу-World-Cup_Results-Book.pdf|title=2019 IWF World Cup & Qualification Event For 2020 Tokyo Olympic Games – Results|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=26 April 2019}}</ref> |- |Сумма |align="center"|278 кг |Лим Джон Сим |{{PRK}} |26 сәуір 2019 |[[2019 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Нинбо]] |<ref name="AS 2019" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|81 кг |- |Жұлқа |align="center"|127 кг | colspan="6"style="text-align:center" |''Әлемдік стандард'' |- |Сілке |align=center|161 кг |rowspan=2|Лян Сяомэй |rowspan=2|{{CHN}} |rowspan=2|12 желтоқсан 2023 |rowspan=2|IWF Гран При |rowspan=2|{{flagicon|QAT}} [[Доһа]] |rowspan=2|<ref name="GP 2023 II" /> |- |Сумма |align="center"|284 кг |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|87 кг |- |Жұлқа |align="center"|132 кг | colspan="6" rowspan="3" style="text-align:center"|''Әлемдік стандард'' |- |Сілке |align="center"|164 кг |- |Сумма |align="center"|294 кг |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+87 кг |- |Жұлқа |align="center"|148 кг | rowspan="3" |Ли Вэньвен | rowspan="3" |{{CHN}} | rowspan="3" |25 сәуір 2021 | rowspan="3" |[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] | rowspan="3" |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |- |Сілке |align="center"|187 кг | |- |Сумма |align="center"|335 кг | |} ==Тарихи рекордтар== === Ерлер (1998–2018) <ref>{{cite web|url=https://iwf.sport/results/world-records/world-records-old-bw/?ranking_curprog=current&ranking_agegroup=Senior&ranking_gender=m|title=World Records Old Bw – Senior Men's World Records|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=24 March 2022}}</ref> === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|56 кг |- |Жұлқа |align="center"|139 кг |У Цзинбяо |{{CHN}} |21 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Men's 56 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH">{{cite news|title=2015 World Weightlifting Championships Results|url=http://www.iwf.net/results/results-by-events/?event=341|work=[[International Weightlifting Federation]]|access-date=22 November 2015}}</ref> |- |Сілке |align="center"|171 кг |Ом Юн Чхоль |{{PRK}} |21 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Men's 56 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH" /> |- |Сумма |align="center"|307 кг |Лун Цинцюань |{{CHN}} |7 тамыз 2016 |[[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics – Men's 56 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|BRA}} [[Рио-де-Жанейро]] |<ref name="56kg">{{cite web|url=https://www.rio2016.com/en/weightlifting-mens-56kg-group-a |title=Men's 56kg Group A |work=Rio 2016 official website |date=7 August 2016 |access-date=7 August 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808071349/https://www.rio2016.com/en/weightlifting-mens-56kg-group-a |archive-date=8 August 2016 }}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|62 кг |- |Жұлқа |align="center"|154 кг |Ким Ын Гук |{{PRK}} |21 қыркүйек 2014 |[[Weightlifting at the 2014 Asian Games – Men's 62 kg|Азияда]] |{{flagicon|KOR}} [[Инчхон]] |<ref name="62kg">{{cite web|url=https://www.incheon2014ag.org/Sports/WL/Result?RSC=WLM062A01&lang=en |title=Men's 62kg Group A |work=Incheon 2014 official website |access-date=21 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140923052738/http://www.incheon2014ag.org/Sports/WL/Result?RSC=WLM062A01&lang=en |archive-date=23 September 2014 }}</ref> |- |Сілке |align="center"|183 кг | rowspan="2" |Чэнь Лицзюнь |{{CHN}} |22 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Men's 62 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH" /> |- |Сумма |align="center"|333 кг |{{CHN}} |22 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Men's 62 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|69 кг |- |Жұлқа |align="center"|166 кг | rowspan="3" |Ляо Хуэй |{{CHN}} |10 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Men's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH">{{cite news|title=2014 World Weightlifting Championships Results|url=http://www.iwf.net/results/results-by-events/?event=298|work=[[International Weightlifting Federation]]|date=8 November 2014|access-date=9 November 2014}}</ref> |- |Сілке |align="center"|198 кг |{{CHN}} |23 қазан 2013 |[[2013 World Weightlifting Championships – Men's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|POL}} [[Вроцлав]] |<ref name="2013 Worlds">{{cite web|url=http://www.iwf.net/wp-content/uploads/downloads/2013/10/ResultsBook.pdf |title=2013 IWF World Championships Results Book |publisher=[[International Weightlifting Federation]] |pages=59–60 |access-date=27 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193719/http://www.iwf.net/wp-content/uploads/downloads/2013/10/ResultsBook.pdf |archive-date=29 October 2013 }}</ref> |- |Сумма |align="center"|359 кг |{{CHN}} |10 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Men's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|77 кг |- |Жұлқа |align="center"|177 кг |Люй Сяоцзюнь |{{CHN}} |10 тамыз 2016 |[[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics – Men's 77 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|BRA}} [[Рио-де-Жанейро]] |<ref>{{cite web|title=XXXI Olympic Games Weightlifting Results|url=http://www.iwf.net/results/results-by-events/?event=362|work=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|date=10 August 2016|access-date=11 August 2016}}</ref> |- |Сілке |align="center"|210 кг |Олег Перепечёнов |{{RUS}} |27 сәуір 2001 |[[2001 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|SVK}} [[Тренчин]] | |- |Сумма |align="center"|380 кг |Люй Сяоцзюнь |{{CHN}} |24 қазан 2013 |[[2013 World Weightlifting Championships – Men's 77 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|POL}} [[Вроцлав]] |<ref name="2013 Worlds" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|85 кг |- |Жұлқа |align="center"|187 кг |Андрей Рыбаков |{{ту|Беларусь}} [[Беларусь]] |22 қыркүйек 2007 |[[2007 World Weightlifting Championships – Men's 85 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] |<ref>{{cite web|url=http://www.ironmind.com/news/Andrei-Rybakou-World-Record-Snatch/|title=Andrei Rybakou: World Record Snatch|date=22 September 2007|publisher=[[IronMind]]|access-date=14 August 2015}}</ref> |- |Сілке |align="center"|220 кг | rowspan="2" |Киануш Ростами |{{IRI}} |31 мамыр 2016 |Фаджр кубогы |{{flagicon|IRI}} [[Тегеран]] |<ref name="2016 Fajr">{{cite web|title=1st International Fajr Cup Results|url=http://www.iwf.net/results/results-by-events/?event=359|work=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|date=31 May 2016|access-date=31 May 2016}}</ref> |- |Сумма |align="center"|396 кг |{{IRI}} |12 тамыз 2016 |[[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics – Men's 85 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|BRA}} [[Рио-де-Жанейро]] |<ref>{{cite web|title=Men's 85kg Results |url=https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLM085000_Results_2016_08_12_556d03ad_4754_40a0_b518_3e79f57c02d1.pdf |work=Rio 2016 official website |date=12 August 2016 |access-date=13 August 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920103312/https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLM085000_Results_2016_08_12_556d03ad_4754_40a0_b518_3e79f57c02d1.pdf |archive-date=20 September 2016 }}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|94 кг |- |Жұлқа |align="center"|189 кг | rowspan="3" |Сохраб Моради |{{IRI}} |25 тамыз 2018 |[[Weightlifting at the 2018 Asian Games – Men's 94 kg|Азияда]] |{{flagicon|INA}} [[Джакарта]] |<ref>{{cite web |title=Men's 85kg Results |url=https://en.asiangames2018.id/sport/weightlifting/event/weightlifting-men-94kg/phase/wlm094100/ |work=Jakarta 2018 official website |date=25 August 2018 |access-date=25 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826004959/https://en.asiangames2018.id/sport/weightlifting/event/weightlifting-men-94kg/phase/wlm094100/ |archive-date=26 August 2018 |url-status=dead }}</ref> |- |Сілке |align="center"|233 кг |{{IRI}} |3 желтоқсан 2017 |[[2017 World Weightlifting Championships – Men's 94 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Анахайм]] |<ref name="2017 Worlds">{{cite web|date=3 December 2017|title=2017 IWF World Championships Results|url=https://iwf.sport/wp-content/uploads/downloads/2017/12/ResultsBook_Анахайм.pdf|access-date=3 December 2017|work=[[International Weightlifting Federation|IWF]]}}</ref> |- |Сумма |align="center"|417 кг |{{IRI}} |3 желтоқсан 2017 |[[2017 World Weightlifting Championships – Men's 94 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Анахайм]] |<ref name="2017 Worlds" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|105 кг |- |Жұлқа |align="center"|200 кг |Андрей Арямнов |{{ту|Беларусь}} [[Беларусь]] |18 тамыз 2008 |[[Weightlifting at the 2008 Summer Olympics – Men's 105 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|CHN}} [[Бейжің]] | |- |Сілке |align="center"|246 кг | rowspan="2" |Илья Ильин |{{KAZ}} |12 желтоқсан 2015 |Президент кубогы |{{flagicon|RUS}} [[Грозный]] |<ref name="2015 RUS">{{cite news|title=IWF Grand Prix 5th Russian Federation President's Cup Results|url=http://www.iwf.net/results/results-by-events/?event=342|work=[[International Weightlifting Federation]]|access-date=12 December 2015 }}</ref> |- |Сумма |align="center"|437 кг |{{KAZ}} |12 желтоқсан 2015 |Президент кубогы |{{flagicon|RUS}} [[Грозный]] |<ref name="2015 RUS" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+105 кг |- |Жұлқа |align="center"|220 кг |Лаша Талахадзе |{{GEO}} |5 желтоқсан 2017 |[[2017 World Weightlifting Championships – Men's +105 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Анахайм]] |<ref name="2017 Worlds" /> |- |Сілке |align="center"|263 кг |Хусейн Резазаде |{{IRI}} |25 тамыз 2004 |[[Weightlifting at the 2004 Summer Olympics – Men's +105 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|GRE}} [[Афина]] | |- |Сумма |align="center"|477 кг |Лаша Талахадзе |{{GEO}} |5 желтоқсан 2017 |[[2017 World Weightlifting Championships – Men's +105 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Анахайм]] |<ref name="2017 Worlds" /> |} === Ерлер (1993–1997)<ref name="u1997">{{cite web|url=http://www.iwf.net/wrec/former.html |title=World records in old categories until 31&nbsp;December&nbsp;1997 |access-date=4 May 2011 |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20030813084033/http://www.iwf.net/wrec/former.html |archive-date=13 August 2003 }} </ref> === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|54 кг |- |Жұлқа |align="center"|132.5 кг |Халиль Мутлу |{{TUR}} |20 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 54 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сілке |align="center"|160.5 кг |Лань Шичжан |{{CHN}} |6 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Men's 54 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|290.0 кг |Халиль Мутлу |{{TUR}} |18 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|59 кг |- |Жұлқа |align="center"|140.0 кг |Хафиз Сулейманов |{{TUR}} |3 мамыр 1995 |[[1995 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|POL}} [[Варшава]] | |- |Сілке |align="center"|170.0 кг |Николай Пешалов |{{BUL}} |3 мамыр 1995 |[[1995 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|POL}} [[Варшава]] | |- |Сумма |align="center"|307.5 кг |Тан Линшэн |{{CHN}} |21 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 59 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|64 кг |- |Жұлқа |align="center"|150.0 кг |Ван Гохуа |{{CHN}} |12 мамыр 1997 |[[1997 East Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Пусан]] | |- |Сілке |align="center"|187.5 кг |Валериос Леонидис |{{GRE}} |22 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 64 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сумма |align="center"|335.0 кг |Наим Сулейманоглу |{{TUR}} |22 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 64 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|70 кг |- |Жұлқа |align="center"|163.0 кг |Вань Цзяньхуэй |{{CHN}} |9 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сілке |align="center"|195.5 кг | rowspan="2" |Чжань Сюйган |{{CHN}} |9 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Men's 70 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|357.5 кг |{{CHN}} |23 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 70 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|76 кг |- |Жұлқа |align="center"|170.0 кг |Руслан Савченко |{{UKR}} |16 қараша 1993 |[[1993 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|AUS}} [[Мельбурн]] | |- |Сілке |align="center"|208.0 кг | rowspan="2" |Пабло Лара |{{CUB}} |20 сәуір 1996 |Секзард кубогы |{{flagicon|HUN}} [[Сексард]] | |- |Сумма |align="center"|372.5 кг |{{CUB}} |20 сәуір 1996 |Секзард кубогы |{{flagicon|HUN}} [[Сексард]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|83 кг |- |Жұлқа |align="center"|180.0 кг |Пиррос Димас |{{GRE}} |26 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 83 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сілке |align="center"|214.0 кг |Чжан Юн |{{CHN}} |12 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сумма |align="center"|392.5 кг |Пиррос Димас |{{GRE}} |26 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 83 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|91 кг |- |Жұлқа |align="center"|187.5 кг |Алексей Петров |{{RUS}} |26 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 91 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сілке |align="center"|228.5 кг |Акакиос Какиашвилис |{{GRE}} |6 мамыр 1995 |[[1995 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|POL}} [[Варшава]] | |- |Сумма |align="center"|412.5 кг |Алексей Петров |{{RUS}} |7 мамыр 1994 |[[1994 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|CZE}} [[Соколов]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|99 кг |- |Жұлқа |align="center"|192.5 кг |Сергей Сырцов |{{RUS}} |25 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |- |Сілке |align="center"|235.0 кг | rowspan="2" |Акакиос Какиашвилис |{{GRE}} |28 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 99 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сумма |align="center"|420.0 кг |{{GRE}} |28 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 99 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|108 кг |- |Жұлқа |align="center"|200.0 кг | rowspan="3" |Тимур Таймазов |{{UKR}} |26 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |- |Сілке |align="center"|236.0 кг |{{UKR}} |29 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 108 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сумма |align="center"|435.0 кг |{{UKR}} |26 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+108 кг |- |Жұлқа |align="center"|205.0 кг |Александр Курлович |{{ту|Беларусь}} [[Беларусь]] |27 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |- |Сілке |align="center"|262.5 кг | rowspan="2" |Андрей Чемеркин |{{RUS}} |14 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Men's +108 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|462.5 кг |{{RUS}} |14 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Men's +108 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |} === Ерлер (1973–1992) === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|52 кг |- |Жұлқа |align="center"|121.0 кг |Чжан Цзайжун |{{CHN}} |29 мамыр 1992 |Күміс Айдаһар турнирі |{{flagicon|GBR}} [[Кардифф]] | |- |Сілке |align="center"|155.5 кг | rowspan="2" |Иван Иванов |{{BUL}} |27 қыркүйек 1991 |[[1991 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|GER}} [[Донауэшинген]] | |- |Сумма |align="center"|272.5 кг |{{flagcountry|BUL|1971}} |16 қыркүйек 1989 |[[1989 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|GRE}} [[Пирей]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|56 кг |- |Жұлқа |align="center"|135.0 кг |Лю Шоубинь |{{CHN}} |28 қыркүйек 1991 |[[1991 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|GER}} [[Донауэшинген]] | |- |Сілке |align="center"|171.0 кг | rowspan="2" |Нено Терзийский |{{flagcountry|BUL|1971}} |6 қыркүйек 1987 |[[1987 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TCH}} [[Острава]] |<ref name="1992list">[http://users.telenet.be/tom.goegebuer/WR92_M.htm World Records to 29.05.1992] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110804235234/http://users.telenet.be/tom.goegebuer/WR92_M.htm|date=4 August 2011}} on the website of [[Tom Goegebuer]]</ref> |- |Сумма |align="center"|300.0 кг |{{flagcountry|BUL|1971}} |11 мамыр 1984 | |{{flagicon|BUL|1971}} [[Варна]] |<ref name="1992list"/> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|60 кг |- |Жұлқа |align="center"|152.5 кг | rowspan="3" |Наим Сулейманоглу |{{TUR}} |20 қыркүйек 1988 |[[Weightlifting at the 1988 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |- |Сілке |align="center"|190.0 кг |{{TUR}} |20 қыркүйек 1988 |[[Weightlifting at the 1988 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |- |Сумма |align="center"|342.5 кг |{{TUR}} |20 қыркүйек 1988 |[[Weightlifting at the 1988 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|67.5 кг |- |Жұлқа |align="center"|160.0 кг |Исраел Милитосян |{{URS}} |18 қыркүйек 1989 |[[1989 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|GRE}} [[Пирей]] | |- |Сілке |align="center"|200.5 кг | rowspan="2" |Михаил Петров |{{flagcountry|BUL|1971}} |8 қыркүйек 1987 |[[1987 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TCH}} [[Острава]] | |- |Сумма |align="center"|355.0 кг |{{flagcountry|BUL|1971}} |12 мамыр 1987 |Әлем кубогы |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|75 кг |- |Жұлқа |align="center"|170.0 кг |Ангел Генчев |{{flagcountry|BUL|1971}} |12 қараша 1987 |Европа кубогы |{{flagicon|HUN}} [[Мишкольц]] | |- |Сілке |align="center"|215.5 кг | rowspan="2" |Александр Вырбанов |{{flagcountry|BUL|1971}} |12 мамыр 1987 |Әлем кубогы |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |- |Сумма |align="center"|382.5 кг |{{flagcountry|BUL|1971}} |20 ақпан 1988 |Әлем кубогы |{{flagicon|BUL|1971}} [[Пловдив]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|82.5 кг |- |Жұлқа |align="center"|183.0 кг | rowspan="2" |Асен Златев |{{flagcountry|BUL|1971}} |7 желтоқсан 1986 |Әлем кубогы |{{flagicon|AUS}} [[Мельбурн]] | |- |Сілке |align="center"|225.0 кг |{{flagcountry|BUL|1971}} |12 қараша 1986 |[[1986 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL|1971}} [[София]] | |- |Сумма |align="center"|405.0 кг |Юрик Варданян |{{URS}} |14 қыркүйек 1984 |Достық 84 |{{flagicon|BUL|1971}} [[Варна]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|90 кг |- |Жұлқа |align="center"|195.5 кг |Благой Благоев |{{flagcountry|BUL|1971}} |1 мамыр 1983 |Әлем кубогы |{{flagicon|BUL|1971}} [[Варна]] | |- |Сілке |align="center"|235.0 кг |Анатолий Храпатый |{{URS}} |29 сәуір 1988 |[[1988 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|GBR}} [[Кардифф]] | |- |Сумма |align="center"|422.5 кг |Виктор Солодов |{{URS}} |15 қыркүйек 1984 |Достық 84 |{{flagicon|BUL|1971}} [[Варна]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|100 кг |- |Жұлқа |align="center"|200.5 кг |Нику Влад |{{flagcountry|ROU|1965}} |14 қараша 1986 |[[1986 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL|1971}} [[София]] | |- |Сілке |align="center"|242.5 кг |Александр Попов |{{URS}} |5 наурыз 1988 |Достық кубогы |{{flagicon|URS}} [[Таллин]] |<ref>[http://gornovosti.ru/tema/stadion/polveka-v-zheleznoy-igre88422.htm Interview with Popov's coach Vladimir Shukalov (2016)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180116143050/http://gornovosti.ru/tema/stadion/polveka-v-zheleznoy-igre88422.htm |date=2018-01-16 }} {{in lang|ru}}</ref> |- |Сумма |align="center"|440.0 кг |Юрий Захаревич |{{URS}} |4 наурыз 1983 |Достық кубогы |{{flagicon|URS}} [[Одесса]] |<ref>[http://www.olympic-weightlifting.ru/zaharevich.htm Yury Zakharevich biography (1990)] {{in lang|ru}}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|110 кг |- |Жұлқа |align="center"|210.0 кг | rowspan="3" |Юрий Захаревич |{{URS}} |27 қыркүйек 1988 |[[Weightlifting at the 1988 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |- |Сілке |align="center"|250.5 кг |{{URS}} |30 сәуір 1988 |[[1988 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|GBR}} [[Кардифф]] | |- |Сумма |align="center"|455.0 кг |{{URS}} |27 қыркүйек 1988 |[[Weightlifting at the 1988 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+110 кг |- |Жұлқа |align="center"|216.0 кг |Антонио Крастев |{{flagcountry|BUL|1971}} |13 қыркүйек 1987 |[[1987 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TCH}} [[Острава]] | |- |Сілке |align="center"|266.0 кг | rowspan="2" |Леонид Тараненко |{{URS}} |26 қараша 1988 |Самбой Чипсы кубогы |{{flagicon|AUS}} [[Канберра]] | |- |Сумма |align="center"|475.0 кг |{{URS}} |26 қараша 1988 |Самбой Чипсы кубогы |{{flagicon|AUS}} [[Канберра]] | |} === Ерлер (1920–1972) === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|52 кг |- |Пресс |align="center"|120.5 кг |Адам Гнатов |{{URS}} |11 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Жұлқа |align="center"|105.0 кг |Аун Джи |{{flagcountry|Burma|1948}} |27 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |- |Сілке |align="center"|132.5 кг |Чарли Дептиос |{{ту|Индонезия}} [[Индонезия]] |27 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |- |Сумма |align="center"|342.5 кг |Шандор Хольцрейтер |{{HUN}} |12 қыркүйек 1970 |[[1970 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Колумбус (Огайо)|Колумбус]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|56 кг |- |Пресс |align="center"|128.5 кг |Мохаммад Насири |{{flagcountry|IRI|1964}} |10 шілде 1972 | |{{flagicon|IRI|1964}} [[Тегеран]] | |- |Жұлқа |align="center"|115.0 кг |Кодзи Мики |{{flagcountry|JPN|1947}} |23 қазан 1972 | |{{flagicon|JPN|1947}} [[Кагосима]] | |- |Сілке |align="center"|150.0 кг |Мохаммад Насири |{{flagcountry|IRI|1964}} |13 қазан 1968 |[[Weightlifting at the 1968 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|MEX}} [[Мехико]] | |- |Сумма |align="center"|377.5 кг |Имре Фёльди |{{HUN}} |28 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|60 кг |- |Пресс |align="center"|137.5 кг |Имре Фёльди |{{HUN}} |4 наурыз 1972 |Олимпиада алдынағы жарыстар |{{flagicon|FRG}} [[Ульм]] | |- |Жұлқа |align="center"|125.5 кг |Ёсинобу Миякэ |{{flagcountry|JPN|1947}} |28 қазан 1969 | |{{flagicon|JPN|1947}} [[Мацуура]] | |- |Сілке |align="center"|157.5 кг |Нораир Нурикян |{{flagcountry|BUL|1971}} |29 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |- |Сумма |align="center"|402.5 кг |Дито Шанидзе |{{URS}} |12 сәуір 1972 |Ел чемпионаты |{{flagicon|URS|1955}} [[Таллин]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|67.5 кг |- |Пресс |align="center"|157.5 кг |Младен Кучев |{{flagcountry|BUL|1971}} |30 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |- |Жұлқа |align="center"|137.5 кг |Вальдемар Башановский |{{POL}} |23 сәуір 1971 |Ел чемпионаты |{{flagicon|POL}} [[Люблин]] | |- |Сілке |align="center"|177.5 кг | rowspan="2" |Мухарбий Киржинов |{{URS}} |30 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |- |Сумма |align="center"|460.0 кг |{{URS}} |30 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|75 кг |- |Пресс |align="center"|166.5 кг |Александр Холодков |{{URS}} |19 наурыз 1972 | |{{flagicon|SWE}} [[Болльнес]] | |- |Жұлқа |align="center"|147.5 кг |Мохаммед Тарабульси |{{ту|Ливан}} [[Ливан]] |11 қараша 1972 | |{{ту|Ливан}} [[Бейрут]] | |- |Сілке |align="center"|187.5 кг |Виктор Куренцов |{{URS}} |16 қазан 1968 |[[Weightlifting at the 1968 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|MEX}} [[Мехико]] | |- |Сумма |align="center"|485.0 кг |Йордан Биков |{{flagcountry|BUL|1971}} |31 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|82.5 кг |- |Пресс |align="center"|178.5 кг |Геннадий Иванченко |{{URS}} |18 мамыр 1972 | |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Жұлқа |align="center"|160.0 кг | rowspan="2" |Дэвид Ригерт |{{URS}} |24 желтоқсан 1972 |КСРО кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Сочи]] | |- |Сілке |align="center"|201.0 кг |{{URS}} |24 желтоқсан 1972 |КСРО кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Сочи]] | |- |Сумма |align="center"|527.5 кг |Валерий Шарий |{{URS}} |14 мамыр 1972 | |{{flagicon|URS|1955}} [[Мәскеу]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|90 кг |- |Пресс |align="center"|198.0 кг | rowspan="2" |Дэвид Ригерт |{{URS}} |13 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Жұлқа |align="center"|167.5 кг |{{URS}} |13 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Сілке |align="center"|210.5 кг |Василий Колотов |{{URS}} |13 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Сумма |align="center"|562.5 кг |Дэвид Ригерт |{{URS}} |13 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|110 кг |- |Пресс |align="center"|213.5 кг |Юрий Козин |{{URS}} |14 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Жұлқа |align="center"|175.5 кг |Павел Первушин |{{URS}} |25 желтоқсан 1972 |КСРО кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Сочи]] | |- |Сілке |align="center"|222.5 кг |Яан Тальтс |{{URS}} |20 мамыр 1972 |[[1972 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|ROU|1965}} [[Констанца]] | |- |Сумма |align="center"|590.0 кг |Валерий Якубовский |{{URS}} |14 мамыр 1972 | |{{flagicon|URS|1955}} [[Мәскеу]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+110 кг |- |Пресс |align="center"|236.5 кг | rowspan="4" |Василий Алексеев |{{URS}} |15 сәуір 1972 |Ел чемпионаты |{{flagicon|URS|1955}} [[Таллин]] | |- |Жұлқа |align="center"|180.0 кг |{{URS}} |24 шілде 1971 | |{{flagicon|URS|1955}} [[Мәскеу]] | |- |Сілке |align="center"|237.5 кг |{{URS}} |15 сәуір 1972 |Ел чемпионаты |{{flagicon|URS|1955}} [[Таллин]] | |- |Сумма |align="center"|645.0 кг |{{URS}} |15 сәуір 1972 |Ел чемпионаты |{{flagicon|URS|1955}} [[Таллин]] | |} ===Әйелдер (1998–2018)<ref>{{cite web|url=https://iwf.sport/results/world-records/world-records-old-bw/?ranking_curprog=current&ranking_agegroup=Senior&ranking_gender=w|title=World Records Old Bw – Senior Women's World Records|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=24 March 2022}}</ref>=== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|48 кг |- |Жұлқа |align="center"|98 кг |Ян Лянь |{{CHN}} |1 қазан 2006 |[[2006 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|DOM}} [[Санто-Доминго]] | |- |Сілке |align="center"|120 кг |Чэнь Сеся |{{CHN}} |21 сәуір 2007 |[[2007 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Тайань]] | |- |Сумма |align="center"|217 кг |Ян Лянь |{{CHN}} |1 қазан 2006 |[[2006 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|DOM}} [[Санто-Доминго]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|53 кг |- |Жұлқа |align="center"|103 кг |Ли Пин |{{CHN}} |14 қараша 2010 |[[Weightlifting at the 2010 Asian Games – Women's 53 kg|Азияда]] |{{flagicon|CHN}} [[Гуанчжоу]] |<ref name="Li Ping">{{cite news|title=China's lifter Li Ping defends the title with two world records at Гуанчжоу Asiad|url=http://english.peopledaily.com.cn/98670/101080/101092/7198998.html|publisher=www.english.peopledaily.com.cn|date=15 November 2010|access-date=20 December 2011}}</ref> |- |Сілке |align="center"|134 кг |[[Зүлфия Салахарқызы Чиншанло|Зульфия Чиншанло]] |{{KAZ}} |10 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Women's 53 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH" /> |- |Сумма |align="center"|233 кг |Сюй Шуцзин |{{TPE}} |21 қыркүйек 2014 |[[Weightlifting at the 2014 Asian Games – Women's 53 kg|Азияда]] |{{flagicon|KOR}} [[Инчхон]] |<ref name="W53kg">{{cite web|url=https://www.incheon2014ag.org/Sports/WL/ResultGroup?RSC=WLW053A01&lang=en |title=Women's 53kg Group A |work=Incheon 2014 official website |access-date=21 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007075033/https://www.incheon2014ag.org/Sports/WL/ResultGroup?RSC=WLW053A01&lang=en |archive-date= 7 October 2014 }}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|58 кг |- |Жұлқа |align="center"|112 кг |Боянка Костова |{{AZE}} |23 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Women's 58 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH" /> |- |Сілке |align="center"|142 кг |Го Синчжунь |{{TPE}} |21 тамыз 2017 |[[Weightlifting at the 2017 Summer Universiade – Women's 58 kg|Universiade]] |{{flagicon|ROC}} [[Тайбэй]] |<ref>{{cite web |title=Women's 58kg Results |url=https://data.2017.gov.taipei/atos/prod/resTP2017/pdf/TP2017/WL/TP2017_WL_C73_WLW058000.pdf |work=Taipei 2017 official website |date=21 August 2017 |access-date=21 August 2017 |archive-date=12 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912132548/https://data.2017.gov.taipei/atos/prod/resTP2017/pdf/TP2017/WL/TP2017_WL_C73_WLW058000.pdf |url-status=dead }}</ref> |- |Сумма |align="center"|252 кг |Боянка Костова |{{AZE}} |23 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Women's 58 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|63 кг |- |Жұлқа |align="center"|117 кг |Светлана Царукаева |{{RUS}} |8 қараша 2011 |[[2011 World Weightlifting Championships – Women's 63 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|FRA}} [[Париж]] |<ref>{{cite news|title=Russia grabs gold at Paris weightlifting champs|url=http://english.ruvr.ru/2011/11/09/60080764.html|archive-url=https://archive.today/20120707202624/http://english.ruvr.ru/2011/11/09/60080764.html|url-status=dead|archive-date=7 July 2012|publisher=www.english.ruvr.ru|date=9 November 2011|access-date=20 December 2011}}</ref> |- |Сілке |align="center"|147 кг | rowspan="2" |Дэн Вэй |{{CHN}} |9 тамыз 2016 |[[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics – Women's 63 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|BRA}} [[Рио-де-Жанейро]] |<ref>{{cite web|title=Women's 63kg Results |url=https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLW063000_Results_2016_08_09_029b4596_d07b_4755_bf28_25417153ce85.pdf |work=Rio 2016 official website |date=9 August 2016 |access-date=9 August 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920015722/https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLW063000_Results_2016_08_09_029b4596_d07b_4755_bf28_25417153ce85.pdf |archive-date=20 September 2016 }}</ref> |- |Сумма |align="center"|262 кг |{{CHN}} |9 тамыз 2016 |[[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics – Women's 63 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|BRA}} [[Рио-де-Жанейро]] |<ref>{{cite web|title=Women's 63kg Results |url=https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLW063000_Results_2016_08_09_029b4596_d07b_4755_bf28_25417153ce85.pdf |work=Rio 2016 official website |date=9 August 2016 |access-date=9 August 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920015722/https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLW063000_Results_2016_08_09_029b4596_d07b_4755_bf28_25417153ce85.pdf |archive-date=20 September 2016 }}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|69 кг |- |Жұлқа |align="center"|123 кг |Оксана Сливенко |{{RUS}} |4 қазан 2006 |[[2006 World Weightlifting Championships – Women's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|DOM}} [[Санто-Доминго]] | |- |Сілке |align="center"|157 кг |Зарема Касаева |{{RUS}} |13 қараша 2005 |[[2005 World Weightlifting Championships – Women's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|QAT}} [[Доһа]] | |- |Сумма |align="center"|276 кг |Оксана Сливенко |{{RUS}} |24 қыркүйек 2007 |[[2007 World Weightlifting Championships – Women's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|75 кг |- |Жұлқа |align="center"|135 кг |Наталья Заболотная |{{RUS}} |17 желтоқсан 2011 |Президент кубогы |{{flagicon|RUS}} [[Белгород]] |<ref name="Zabolotnaya">{{cite news|title=Two Russian records in weightlifting|url=http://english.ruvr.ru/2011/12/17/62414441.html|archive-url=https://archive.today/20120709180651/http://english.ruvr.ru/2011/12/17/62414441.html|url-status=dead|archive-date=9 July 2012|publisher=www.english.ruvr.ru|date=17 December 2011|access-date=17 December 2011}}</ref> |- |Сілке |align="center"|164 кг |Ким Ын Джу |{{PRK}} |25 қыркүйек 2014 |[[Weightlifting at the 2014 Asian Games – Women's 75 kg|Азияда]] |{{flagicon|KOR}} [[Инчхон]] |<ref>{{cite web|url=http://incheon2014ag.org/Sports/WL/Result?RSC=WLW075A01&lang=en |title=Official Results Page |date=25 September 2014 |publisher=Asian Games |access-date=25 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020184950/http://incheon2014ag.org/Sports/WL/Result?RSC=WLW075A01&lang=en |archive-date=20 October 2014 }}</ref> |- |Сумма |align="center"|296 кг |Наталья Заболотная |{{RUS}} |17 желтоқсан 2011 |Президент кубогы |{{flagicon|RUS}} [[Белгород]] |<ref name="Zabolotnaya" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|90 кг |- |Жұлқа |align="center"|130 кг |Виктория Шаймарданова |{{UKR}} |21 тамыз 2004 |[[Weightlifting at the 2004 Summer Olympics – Women's +75 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|GRE}} [[Пирей]] | |- |Сілке |align="center"|155 кг |Дерья Ачикгёз |{{TUR}} |26 сәуір 2002 |[[2002 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Анталия]] |<ref name="wrwrp">{{cite web |url=https://sport-record.de/gewichtheben/weightlifting-iwf-records.html|title=Weightlifting - Progression of World records|website=sport-record.de}}</ref> |- |Сумма |align="center"|280 кг |Виктория Шаймарданова |{{UKR}} |21 тамыз 2004 |[[Weightlifting at the 2004 Summer Olympics – Women's +75 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|GRE}} [[Пирей]] |<ref name="wrwrp" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+90 кг |-bgcolor=pink |Жұлқа |align="center"|155 кг | rowspan="3" |Татьяна Каширина |{{RUS}} |16 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Women's +75 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH" /><ref name="exc">{{cite news|title=Exclusive: Weightlifter Kashirina loses world titles and world record in doping ruling|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1140636/tatiana-kashirina-loses-titles-doping|archive-url=|url-status=|archive-date=|publisher=www.insidethegames.biz|date=9 September 2023|access-date=26 December 2023}}</ref> |-bgcolor=pink |Сілке |align="center"|193 кг |{{RUS}} |16 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Women's +75 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH" /><ref name="exc" /> |-bgcolor=pink |Сумма |align="center"|348 кг |{{RUS}} |16 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Women's +75 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH" /><ref name="exc" /> |} ===Әйелдер (1993–1997)<ref name="u1997" />=== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|46 кг |- |Жұлқа |align="center"|81.5 кг |Цзян Иньсу |{{CHN}} |11 мамыр 1997 |[[1997 East Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Пусан]] | |- |Сілке |align="center"|105.5 кг |Син Фен |{{CHN}} |8 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сумма |align="center"|185.0 кг |Гуань Хун |{{CHN}} |4 сәуір 1996 |[[1996 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|JPN|1947}} [[Ятиё]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|50 кг |- |Жұлқа |align="center"|88.0 кг |Цзян Баоюй |{{CHN}} |3 шілде 1995 |[[1995 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Пусан]] | |- |Сілке |align="center"|110.5 кг | rowspan="2" |Лю Сюхуа |{{CHN}} |3 қазан 1994 |[[Weightlifting at the 1994 Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|JPN|1947}} [[Хиросима]] | |- |Сумма |align="center"|197.5 кг |{{CHN}} |3 қазан 1994 |[[Weightlifting at the 1994 Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|JPN|1947}} [[Хиросима]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|54 кг |- |Жұлқа |align="center"|93.5 кг |Ян Ся |{{CHN}} |9 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сілке |align="center"|117.5 кг |Мэн Сяньцзюань |{{CHN}} |8 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 54 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|207.5 кг |Ян Ся |{{CHN}} |9 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|59 кг |- |Жұлқа |align="center"|100.0 кг |Цзоу Фэйе |{{CHN}} |13 мамыр 1997 |[[1997 East Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Пусан]] | |- |Сілке |align="center"|125.0 кг |Хассарапорн Сута |{{THA}} |13 қазан 1997 |[[1997 Southeast Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|INA}} [[Джакарта]] | |- |Сумма |align="center"|220.0 кг |Чэнь Сяоминь |{{CHN}} |4 қазан 1994 |[[Weightlifting at the 1994 Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|JPN|1947}} [[Хиросима]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|64 кг |- |Жұлқа |align="center"|107.5 кг |Чэнь Сяоминь |{{CHN}} |10 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сілке |align="center"|131.0 кг |Чэнь Яньцин |{{CHN}} |10 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 64 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|235.0 кг |Ли Хунъюнь |{{CHN}} |22 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|70 кг |- |Жұлқа |align="center"|105.5 кг | rowspan="3" |Сян Фэнлань |{{CHN}} |11 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 70 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|130.5 кг |{{CHN}} |11 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 70 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|235.0 кг |{{CHN}} |11 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 70 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|76 кг |- |Жұлқа |align="center"|107.5 кг | rowspan="3" |Хуа Чжу |{{CHN}} |12 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 76 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|140.5 кг |{{CHN}} |12 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 76 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|247.5 кг |{{CHN}} |12 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 76 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|83 кг |- |Жұлқа |align="center"|117.5 кг | rowspan="3" |Тан Вэйфан |{{CHN}} |13 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 83 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|143.0 кг |{{CHN}} |13 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 83 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|260.0 кг |{{CHN}} |13 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 83 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+83 кг |- |Жұлқа |align="center"|112.5 кг |Ван Яньмэй |{{CHN}} |14 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сілке |align="center"|155.0 кг | rowspan="2" |Ли Яцзюань |{{CHN}} |20 қараша 1993 |[[1993 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|AUS}} [[Мельбурн]] | |- |Сумма |align="center"|260.0 кг |{{CHN}} |20 қараша 1993 |[[1993 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|AUS}} [[Мельбурн]] | |} ===Әйелдер (1988–1992)=== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|44 кг |- |Жұлқа |align="center"|77.5 кг | rowspan="3" |Син Фен |{{CHN}} |21 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|102.5 кг |{{CHN}} |21 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|180.0 кг |{{CHN}} |21 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|48 кг |- |Жұлқа |align="center"|83.0 кг | rowspan="2" |Ляо Шупинг |{{CHN}} |21 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|105.5 кг |{{CHN}} |21 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|187.5 кг |Лю Сюхуа |{{CHN}} |17 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|52 кг |- |Жұлқа |align="center"|87.5 кг | rowspan="3" |Пэн Липин |{{CHN}} |18 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сілке |align="center"|115.0 кг |{{CHN}} |18 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сумма |align="center"|202.5 кг |{{CHN}} |18 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|56 кг |- |Жұлқа |align="center"|95.0 кг | rowspan="3" |Чжан Цзюхуа |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|120.0 кг |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|215.0 кг |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|60 кг |- |Жұлқа |align="center"|100.0 кг |Су Юанхун |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|125.0 кг | rowspan="2" |Ли Хунъюнь |{{CHN}} |20 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сумма |align="center"|222.5 кг |{{CHN}} |20 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|67.5 кг |- |Жұлқа |align="center"|105.0 кг | rowspan="3" |Лей Ли |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|132.5 кг |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|237.5 кг |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|75 кг |- |Жұлқа |align="center"|107.5 кг |Хуа Чжу |{{CHN}} |22 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сілке |align="center"|140.0 кг |Син Шувэнь |{{CHN}} |23 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|242.5 кг |Чжан Сяоли |{{CHN}} |3 қазан 1991 |[[1991 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|GER}} [[Донауэшинген]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|82.5 кг |- |Жұлқа |align="center"|110.5 кг | rowspan="3" |Занг Лина |{{CHN}} |23 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|145.0 кг |{{CHN}} |23 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|255.0 кг |{{CHN}} |23 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+82.5 кг |- |Жұлқа |align="center"|115.0 кг | rowspan="3" |Ли Яцзюань |{{CHN}} |24 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сілке |align="center"|150.0 кг |{{CHN}} |24 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сумма |align="center"|265.0 кг |{{CHN}} |24 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 0t9cc63m8aiyvceeh2hx8t3mux18ggb 3603603 3603549 2026-05-12T01:35:06Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3286312 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2024}} '''Ауыр атлетикадағы әлемдік рекордтар''' — бұл Халықаралық ауыр атлетика федерациясының барлық талаптарына сәйкес келетін жекелеген жаттығулардағы және жарыстардағы жаттығулардың жиынтығы бойынша спортшылар көрсеткен ең жоғары нәтижелер. 1973 жылға дейін пресс, жұлқа, сілке және үшсайыс бойынша рекордтар тіркелді. 1972 жылдан бастап ауыр атлетика жарыстарының бағдарламасынан шығарылғаннан кейін рекордтар жұлқа, сілке және қоссайыс суммасы бойынша тіркеледі. 1993, 1998 және 2018 жылдары салмақ санаттарының шекараларының өзгеруіне байланысты қолданыстағы әлемдік рекордтарды тіркеу қайтадан басталды. == Қазіргі рекордтар == {{legend2|#CEF6F5|''Ратификациялауды күтуде''|border=solid 1px #AAAAAA}} {{legend2|pink|''Ратификацияланбаған немесе кейінірек IWF күшін жойған''|border=solid 1px #AAAAAA}} === Ерлер<ref>https://iwf.sport/results/world-records/</ref> === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|55 кг |- |Жұлқа |align="center"|135 кг | colspan="6"style="text-align:center" |''Әлемдік стандард'' |- |Сілке |align="center"|166 кг |rowspan=2|Ом Юн Чхоль |rowspan=2|{{PRK}} |rowspan=2|18 қыркүйек 2019 |rowspan=2|[[2019 World Weightlifting Championships – Men's 55 kg|Әлем чемпионаты]] |rowspan=2|{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |rowspan=2|<ref name="WC 2019">{{cite web|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=472|title=2019 IWF World Championships|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=29 September 2019}}</ref> |- |Сумма |align="center"|294 кг |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|61 кг |- |Жұлқа |align="center"|145 кг | rowspan="3" |Ли Фабинь | rowspan="3" |{{CHN}} |19 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Men's 61 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |- |Сілке |align="center"|175 кг |7 желтоқсан 2022 |[[2022 World Weightlifting Championships – Men's 61 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|COL}} [[Богота]] |<ref name="WC 2022">{{cite web|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=562|title=2022 IWF World Championships|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=7 December 2022}}</ref> |- |Сумма |align="center"|318 кг |19 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Men's 61 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|67 кг |- |Жұлқа |align="center"|155 кг |Хуан Миньхао |{{CHN}} |6 шілде 2019 |[[2019 Ready Steady Tokyo Weightlifting Test Event|Olympics Test Сайыс]] |{{flagicon|JPN}} [[Токио]] |<ref name="2020test">{{cite web|url=https://www.iwf.net/wp-content/uploads/downloads/2019/07/T2020-Final-Results.pdf|title=Ready Steady Tokyo (Tokyo 2020 Test Event) Results Book|publisher=[[International Weightlifting Federation]]|date=7 July 2019|access-date=7 July 2019}}</ref> |- |Сілке |align="center"|188 кг |Пак Чон Джу |{{PRK}} |20 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Men's 67 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |- |Сумма |align="center"|339 кг |Чэнь Лицзюнь |{{CHN}} |21 сәуір 2019 |[[2019 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Нинбо]] |<ref name="AS 2019">{{cite web|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=453|title=Asian Championships|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=18 February 2020}}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|73 кг |- |Жұлқа |align="center"|169 кг |Ши Чжиюн |{{CHN}} |20 сәуір 2021 |[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |- |Сілке |align=center|204 кг |Рахмат Эрвин Абдулла |{{ту|Индонезия}} [[Индонезия]] |6 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref>{{cite web|title=Rahmat Erwin Abdullah (73KG) Lifts 204KG World Record Clean & Jerk at 2024 Asian Weightlifting Championships|url=https://barbend.com/rahmat-erwin-abdullah-204-kilogram-world-record-clean-and-jerk/|website=barbend.com|author=Jake Dickson|date=6 February 2024|access-date=13 February 2024}}</ref> |- |Сумма |align="center"|364 кг |Ши Чжиюн |{{CHN}} |28 шілде 2021 |[[Weightlifting at the 2020 Summer Olympics – Men's 73 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|JPN}} [[Токио]] |<ref>{{cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/WLF/OG2020-_WLF_C73_WLFM73KG--------------FNL---------.pdf|title=Men's 73 kg Results|publisher=[[Tokyo Organising Committee of the Olympic and Paralympic Games|TOCOG]]|date=28 July 2021|access-date=28 July 2021|archive-date=28 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728124231/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/WLF/OG2020-_WLF_C73_WLFM73KG--------------FNL---------.pdf|url-status=dead}}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|81 кг |- |Жұлқа |align="center"|175 кг |Ли Даинь |{{CHN}} |21 сәуір 2021 |[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |- |Сілке |align=center|209 кг |Рахмат Эрвин Абдулла |{{ту|Индонезия}} [[Индонезия]] |11 қыркүйек 2023 |[[2023 World Weightlifting Championships – Men's 81 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KSA}} [[Эр-Рияд]] |<ref name="WC 2023">{{cite web |title=2023 IWF World Championships |url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=577 |access-date=15 September 2023 |publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]}}</ref> |- |Сумма |align="center"|378 кг |Люй Сяоцзюнь |{{CHN}} |22 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Men's 81 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|89 кг |- |Жұлқа |align="center"|180 кг |Ли Даинь |{{CHN}} |10 мамыр 2023 |[[2023 Asian Weightlifting Championships#89 kg|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|KOR}} [[Джинджу]] |<ref name="AS 2023">{{cite web|title=2023 Asian Weightlifting Championships|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=569|access-date=10 May 2023|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]}}</ref> |- |Сілке |align="center"|223 кг |Карлос Насар |{{BUL}} |10 желтоқсан 2023 |IWF Гран При |{{flagicon|QAT}} [[Доһа]] |<ref name="GP 2023 II">{{cite web|title=2023 IWF Grand Prix II Results|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=587|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=12 December 2023}}</ref> |- |Сумма |align="center"|396 кг |Ли Даинь |{{CHN}} |10 мамыр 2023 |[[2023 Asian Weightlifting Championships#89 kg|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|KOR}} [[Джинджу]] |<ref name="AS 2023"/> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|96 кг |- |Жұлқа |align="center"|187 кг |Лесман Паредес |{{COL}} |14 желтоқсан 2021 |[[2021 World Weightlifting Championships – Men's 96 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref name="WC 2021">{{cite web |title=2021 IWF World Championships |url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=522 |access-date=14 December 2021 |publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]}}</ref> |- |Сілке |align="center"|231 кг |Тянь Тао |{{CHN}} |7 шілде 2019 |[[2019 Ready Steady Tokyo Weightlifting Test Event|Olympics Test Сайыс]] |{{flagicon|JPN}} [[Токио]] |<ref name="2020test"/> |- |Сумма |align="center"|416 кг |Сохраб Моради |{{IRI}} |7 қараша 2018 |[[2018 World Weightlifting Championships – Men's 96 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TKM}} [[Ашхабад]] |<ref name="WC 2018 M96">{{cite web|date=7 November 2018|title=2018 IWF World Championships Men 96 kg Group A|url=http://ashgabat2018.com/img/protocols/M96A.pdf|access-date=7 November 2018|website=ashgabat2018.com}}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|102 кг |- |Жұлқа |align="center"|191 кг | colspan="6" rowspan="3" style="text-align:center"|''Әлемдік стандард'' |- |Сілке |align="center"|231 кг |- |Сумма |align="center"|412 кг |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|109 кг |- |Жұлқа |align="center"|200 кг |Ян Чжэ |{{CHN}} |rowspan=2|24 сәуір 2021 |rowspan=2|[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |rowspan=2|{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |- |Сілке |align="center"|241 кг |Нурудинов Руслан |{{UZB}} | |- |Сумма |align="center"|435 кг |Симон Мартиросян |{{ARM}} |9 қараша 2018 |[[2018 World Weightlifting Championships – Men's 109 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TKM}} [[Ашхабад]] |<ref name="WC 2018 M109">{{cite web|url=http://ashgabat2018.com/img/protocols/M109A.pdf|title=2018 IWF World Championships Men 109 kg Group A|website=ashgabat2018.com|date=9 November 2018|access-date=9 November 2018}}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+109 кг |- |Жұлқа |align="center"|225 кг | rowspan="3" |Лаша Талахадзе | rowspan="3" |{{GEO}} | rowspan="3" |17 желтоқсан 2021 | rowspan="3" |[[2021 World Weightlifting Championships – Men's +109 kg|Әлем чемпионаты]] | rowspan="3" |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | rowspan="3" |<ref name="WC 2021" /> |- |Сілке |align="center"|267 кг |- |Сумма |align="center"|492 кг |} ===Әйелдер <ref>{{cite web|url=https://www.iwf.net/new_bw/results_newbw/world-records-newbw/?ranking_curprog=current&ranking_agegroup=Senior&ranking_gender=w&x=1&y=7|title=Senior Women's World Records|author=International Weightlifting Federation}}</ref>=== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|45 кг |- |Жұлқа |align=center|86 кг |Вон Хен Сим |{{PRK}} |3 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref name=":0">{{Cite web |title=The first winners of the Asian Championship are known! – Weightlifting Federation of the Republic of Uzbekistan |url=https://uzwf.uz/en/2024/02/03/the-first-winners-of-the-asian-championship-are-known/ |access-date=2024-02-06 |language=en-US}}</ref> |- |Сілке |align=center|108 кг | colspan="6" style="text-align:center" |''Әлемдік стандард'' |- |Сумма |align=center|192 кг |Вон Хен Сим |{{PRK}} |3 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref name=":0" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|49 кг |- |Жұлқа |align="center"|96 кг |Хоу Чжихуэй |{{CHN}} |17 сәуір 2021 |[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |- |Сілке |align=center|125&nbsp; кг | rowspan="2" |Ри Сонг Гум |{{PRK}} |4 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref name=":1">{{Cite web |date=4 February 2024 |title=Asian Championship. Among women, the winners in the -49 kg weight category were announced |url=https://uzwf.uz/en/2024/02/04/asian-championship-among-women-the-winners-in-the-49-kg-weight-category-were-announced/ |access-date=6 February 2024 |website=Uzbekistan Weightlifting Federation}}</ref> |- |Сумма |align=center|220&nbsp; кг |{{PRK}} |4 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref name=":1" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|55 кг |- |Жұлқа |align=center|104 кг | rowspan="3" |Кан Хен Ен |{{PRK}} |4 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref>{{Cite web |title=Asian Championship. Among women, the winners in the -55 kg weight category were announced – Weightlifting Federation of the Republic of Uzbekistan |url=https://uzwf.uz/en/2024/02/04/asian-championship-among-women-the-winners-in-the-55-kg-weight-category-were-announced/ |access-date=2024-02-06 |language=en-US}}</ref> |- |Сілке |align=center|130 кг |{{PRK}} |30 қыркүйек 2023 |[[Weightlifting at the 2022 Asian Games – Women's 55 kg|Азияда]] |{{flagicon|CHN}} [[Ханчжоу]] |<ref name="AG2022 W55">{{cite web |title=Weightlifting - Group A Results |url=https://info.Ханчжоу2022.cn/en/results/weightlifting/result-women-s-55kg-fnl-a00100-.htm |access-date=30 September 2023 |publisher=[[2022 Asian Games]] Organizing Committee}}</ref> |- |Сумма |align=center|233 кг |{{PRK}} |30 қыркүйек 2023 |[[Weightlifting at the 2022 Asian Games – Women's 55 kg|Азияда]] |{{flagicon|CHN}} [[Ханчжоу]] |<ref name="AG2022 W55" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|59 кг |- |Жұлқа |align=center|111 кг |Ким Ир Ген |{{PRK}} |2 қазан 2023 |[[Weightlifting at the 2022 Asian Games – Women's 59 kg|Азияда]] |{{flagicon|CHN}} [[Ханчжоу]] |<ref>{{cite web|url=https://info.Ханчжоу2022.cn/resAG2022-/pdf/AG2022-/WLF/AG2022-_WLF_C73_WLFW59KG--------------------------.pdf|title=Weightlifting – Women's 59 kg – Results|publisher=[[2022 Asian Games]] Organizing Committee|date=2 October 2023|access-date=2 October 2023}}</ref> |- |Сілке |align="center"|140 кг |rowspan=2|Го Синчжунь |rowspan=2|{{TPE}} |21 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Women's 59 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |- |Сумма |align="center"|247 кг |19 сәуір 2021 |[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|64 кг |- |Жұлқа |align="center"|117 кг |Дэн Вэй |{{CHN}} |11 желтоқсан 2019 |[[2019 IWF Shengxin World Cup|Әлем кубогы]] |{{flagicon|CHN}} [[Тяньцзинь]] |<ref name="Тяньцзинь 2019">{{cite web|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=491|title=IWF World Cup|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=21 December 2019}}</ref> |- |Сілке |align="center"|146 кг |Ри Сук |{{PRK}} |9 желтоқсан 2023 |IWF Гран При |{{flagicon|QAT}} [[Доһа]] |<ref name="GP 2023 II" /> |- |Сумма |align="center"|261 кг |Дэн Вэй |{{CHN}} |22 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Women's 64 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|71 кг |- |Жұлқа |align="center"|121 кг |Энджи Паласиос |{{ECU}} |14 маусым 2023 |IWF Гран При |{{flagicon|CUB}} [[Гавана]] |<ref name="GP I">{{cite web|url=https://iwf.sport/results/results-by-events/?event_id=574|title=IWF Grand Prix I|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=15 June 2023}}</ref> |- |Сілке |align=center|154 кг |Сонг Кук Хянг |{{PRK}} |7 ақпан 2024 |[[2024 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] |<ref>{{cite web|title=Asian Championship. Among women, the winners in the -71 kg weight category were announced|url=https://uzwf.uz/en/2024/02/07/asian-championship-among-women-the-winners-in-the-71-kg-weight-category-were-announced/|publisher=UZWF|access-date=7 February 2024}}</ref> |- |Сумма |align=center|273 кг |Ляо Гуйфан |{{CHN}} |13 қыркүйек 2023 |[[2023 World Weightlifting Championships – Women's 71 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KSA}} [[Эр-Рияд]] |<ref name="WC 2023" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|76 кг |- |Жұлқа |align="center"|124 кг |Лим Джон Сим |{{PRK}} |24 қыркүйек 2019 |[[2019 World Weightlifting Championships – Women's 76 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Паттайя]] |<ref name="WC 2019" /> |- |Сілке |align="center"|156 кг |Чжан Ванли |{{CHN}} |26 ақпан 2019 |[[2019 IWF Фучжоу World Cup|Әлем кубогы]] |{{flagicon|CHN}} [[Фучжоу]] |<ref name="worldcupblog">{{cite web|url=https://www.iwf.net/wp-content/uploads/downloads/2019/02/2019-Фучжоу-World-Cup_Results-Book.pdf|title=2019 IWF World Cup & Qualification Event For 2020 Tokyo Olympic Games – Results|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=26 April 2019}}</ref> |- |Сумма |align="center"|278 кг |Лим Джон Сим |{{PRK}} |26 сәуір 2019 |[[2019 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Нинбо]] |<ref name="AS 2019" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|81 кг |- |Жұлқа |align="center"|127 кг | colspan="6"style="text-align:center" |''Әлемдік стандард'' |- |Сілке |align=center|161 кг |rowspan=2|Лян Сяомэй |rowspan=2|{{CHN}} |rowspan=2|12 желтоқсан 2023 |rowspan=2|IWF Гран При |rowspan=2|{{flagicon|QAT}} [[Доһа]] |rowspan=2|<ref name="GP 2023 II" /> |- |Сумма |align="center"|284 кг |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|87 кг |- |Жұлқа |align="center"|132 кг | colspan="6" rowspan="3" style="text-align:center"|''Әлемдік стандард'' |- |Сілке |align="center"|164 кг |- |Сумма |align="center"|294 кг |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+87 кг |- |Жұлқа |align="center"|148 кг | rowspan="3" |Ли Вэньвен | rowspan="3" |{{CHN}} | rowspan="3" |25 сәуір 2021 | rowspan="3" |[[2020 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] | rowspan="3" |{{flagicon|UZB}} [[Ташкент]] | |- |Сілке |align="center"|187 кг | |- |Сумма |align="center"|335 кг | |} ==Тарихи рекордтар== === Ерлер (1998–2018) <ref>{{cite web|url=https://iwf.sport/results/world-records/world-records-old-bw/?ranking_curprog=current&ranking_agegroup=Senior&ranking_gender=m|title=World Records Old Bw – Senior Men's World Records|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=24 March 2022}}</ref> === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|56 кг |- |Жұлқа |align="center"|139 кг |У Цзинбяо |{{CHN}} |21 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Men's 56 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH">{{cite news|title=2015 World Weightlifting Championships Results|url=http://www.iwf.net/results/results-by-events/?event=341|work=[[International Weightlifting Federation]]|access-date=22 November 2015}}</ref> |- |Сілке |align="center"|171 кг |Ом Юн Чхоль |{{PRK}} |21 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Men's 56 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH" /> |- |Сумма |align="center"|307 кг |Лун Цинцюань |{{CHN}} |7 тамыз 2016 |[[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics – Men's 56 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|BRA}} [[Рио-де-Жанейро]] |<ref name="56kg">{{cite web|url=https://www.rio2016.com/en/weightlifting-mens-56kg-group-a |title=Men's 56kg Group A |work=Rio 2016 official website |date=7 August 2016 |access-date=7 August 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808071349/https://www.rio2016.com/en/weightlifting-mens-56kg-group-a |archive-date=8 August 2016 }}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|62 кг |- |Жұлқа |align="center"|154 кг |Ким Ын Гук |{{PRK}} |21 қыркүйек 2014 |[[Weightlifting at the 2014 Asian Games – Men's 62 kg|Азияда]] |{{flagicon|KOR}} [[Инчхон]] |<ref name="62kg">{{cite web|url=https://www.incheon2014ag.org/Sports/WL/Result?RSC=WLM062A01&lang=en |title=Men's 62kg Group A |work=Incheon 2014 official website |access-date=21 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140923052738/http://www.incheon2014ag.org/Sports/WL/Result?RSC=WLM062A01&lang=en |archive-date=23 September 2014 }}</ref> |- |Сілке |align="center"|183 кг | rowspan="2" |Чэнь Лицзюнь |{{CHN}} |22 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Men's 62 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH" /> |- |Сумма |align="center"|333 кг |{{CHN}} |22 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Men's 62 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|69 кг |- |Жұлқа |align="center"|166 кг | rowspan="3" |Ляо Хуэй |{{CHN}} |10 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Men's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH">{{cite news|title=2014 World Weightlifting Championships Results|url=http://www.iwf.net/results/results-by-events/?event=298|work=[[International Weightlifting Federation]]|date=8 November 2014|access-date=9 November 2014}}</ref> |- |Сілке |align="center"|198 кг |{{CHN}} |23 қазан 2013 |[[2013 World Weightlifting Championships – Men's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|POL}} [[Вроцлав]] |<ref name="2013 Worlds">{{cite web|url=http://www.iwf.net/wp-content/uploads/downloads/2013/10/ResultsBook.pdf |title=2013 IWF World Championships Results Book |publisher=[[International Weightlifting Federation]] |pages=59–60 |access-date=27 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193719/http://www.iwf.net/wp-content/uploads/downloads/2013/10/ResultsBook.pdf |archive-date=29 October 2013 }}</ref> |- |Сумма |align="center"|359 кг |{{CHN}} |10 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Men's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|77 кг |- |Жұлқа |align="center"|177 кг |Люй Сяоцзюнь |{{CHN}} |10 тамыз 2016 |[[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics – Men's 77 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|BRA}} [[Рио-де-Жанейро]] |<ref>{{cite web|title=XXXI Olympic Games Weightlifting Results|url=http://www.iwf.net/results/results-by-events/?event=362|work=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|date=10 August 2016|access-date=11 August 2016}}</ref> |- |Сілке |align="center"|210 кг |Олег Перепечёнов |{{RUS}} |27 сәуір 2001 |[[2001 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|SVK}} [[Тренчин]] | |- |Сумма |align="center"|380 кг |Люй Сяоцзюнь |{{CHN}} |24 қазан 2013 |[[2013 World Weightlifting Championships – Men's 77 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|POL}} [[Вроцлав]] |<ref name="2013 Worlds" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|85 кг |- |Жұлқа |align="center"|187 кг |Андрей Рыбаков |{{ту|Беларусь}} [[Беларусь]] |22 қыркүйек 2007 |[[2007 World Weightlifting Championships – Men's 85 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] |<ref>{{cite web|url=http://www.ironmind.com/news/Andrei-Rybakou-World-Record-Snatch/|title=Andrei Rybakou: World Record Snatch|date=22 September 2007|publisher=[[IronMind]]|access-date=14 August 2015}}</ref> |- |Сілке |align="center"|220 кг | rowspan="2" |Киануш Ростами |{{IRI}} |31 мамыр 2016 |Фаджр кубогы |{{flagicon|IRI}} [[Тегеран]] |<ref name="2016 Fajr">{{cite web|title=1st International Fajr Cup Results|url=http://www.iwf.net/results/results-by-events/?event=359|work=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|date=31 May 2016|access-date=31 May 2016}}</ref> |- |Сумма |align="center"|396 кг |{{IRI}} |12 тамыз 2016 |[[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics – Men's 85 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|BRA}} [[Рио-де-Жанейро]] |<ref>{{cite web|title=Men's 85kg Results |url=https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLM085000_Results_2016_08_12_556d03ad_4754_40a0_b518_3e79f57c02d1.pdf |work=Rio 2016 official website |date=12 August 2016 |access-date=13 August 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920103312/https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLM085000_Results_2016_08_12_556d03ad_4754_40a0_b518_3e79f57c02d1.pdf |archive-date=20 September 2016 }}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|94 кг |- |Жұлқа |align="center"|189 кг | rowspan="3" |Сохраб Моради |{{IRI}} |25 тамыз 2018 |[[Weightlifting at the 2018 Asian Games – Men's 94 kg|Азияда]] |{{flagicon|INA}} [[Джакарта]] |<ref>{{cite web |title=Men's 85kg Results |url=https://en.asiangames2018.id/sport/weightlifting/event/weightlifting-men-94kg/phase/wlm094100/ |work=Jakarta 2018 official website |date=25 August 2018 |access-date=25 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826004959/https://en.asiangames2018.id/sport/weightlifting/event/weightlifting-men-94kg/phase/wlm094100/ |archive-date=26 August 2018 |url-status=dead }}</ref> |- |Сілке |align="center"|233 кг |{{IRI}} |3 желтоқсан 2017 |[[2017 World Weightlifting Championships – Men's 94 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Анахайм]] |<ref name="2017 Worlds">{{cite web|date=3 December 2017|title=2017 IWF World Championships Results|url=https://iwf.sport/wp-content/uploads/downloads/2017/12/ResultsBook_Анахайм.pdf|access-date=3 December 2017|work=[[International Weightlifting Federation|IWF]]}}</ref> |- |Сумма |align="center"|417 кг |{{IRI}} |3 желтоқсан 2017 |[[2017 World Weightlifting Championships – Men's 94 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Анахайм]] |<ref name="2017 Worlds" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|105 кг |- |Жұлқа |align="center"|200 кг |Андрей Арямнов |{{ту|Беларусь}} [[Беларусь]] |18 тамыз 2008 |[[Weightlifting at the 2008 Summer Olympics – Men's 105 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|CHN}} [[Бейжің]] | |- |Сілке |align="center"|246 кг | rowspan="2" |Илья Ильин |{{KAZ}} |12 желтоқсан 2015 |Президент кубогы |{{flagicon|RUS}} [[Грозный]] |<ref name="2015 RUS">{{cite news|title=IWF Grand Prix 5th Russian Federation President's Cup Results|url=http://www.iwf.net/results/results-by-events/?event=342|work=[[International Weightlifting Federation]]|access-date=12 December 2015 }}</ref> |- |Сумма |align="center"|437 кг |{{KAZ}} |12 желтоқсан 2015 |Президент кубогы |{{flagicon|RUS}} [[Грозный]] |<ref name="2015 RUS" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+105 кг |- |Жұлқа |align="center"|220 кг |Лаша Талахадзе |{{GEO}} |5 желтоқсан 2017 |[[2017 World Weightlifting Championships – Men's +105 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Анахайм]] |<ref name="2017 Worlds" /> |- |Сілке |align="center"|263 кг |Хусейн Резазаде |{{IRI}} |25 тамыз 2004 |[[Weightlifting at the 2004 Summer Olympics – Men's +105 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|GRE}} [[Афина]] | |- |Сумма |align="center"|477 кг |Лаша Талахадзе |{{GEO}} |5 желтоқсан 2017 |[[2017 World Weightlifting Championships – Men's +105 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Анахайм]] |<ref name="2017 Worlds" /> |} === Ерлер (1993–1997)<ref name="u1997">{{cite web|url=http://www.iwf.net/wrec/former.html |title=World records in old categories until 31&nbsp;December&nbsp;1997 |access-date=4 May 2011 |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20030813084033/http://www.iwf.net/wrec/former.html |archive-date=13 August 2003 }} </ref> === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|54 кг |- |Жұлқа |align="center"|132.5 кг |Халиль Мутлу |{{TUR}} |20 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 54 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сілке |align="center"|160.5 кг |Лань Шичжан |{{CHN}} |6 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Men's 54 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|290.0 кг |Халиль Мутлу |{{TUR}} |18 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|59 кг |- |Жұлқа |align="center"|140.0 кг |Хафиз Сулейманов |{{TUR}} |3 мамыр 1995 |[[1995 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|POL}} [[Варшава]] | |- |Сілке |align="center"|170.0 кг |Николай Пешалов |{{BUL}} |3 мамыр 1995 |[[1995 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|POL}} [[Варшава]] | |- |Сумма |align="center"|307.5 кг |Тан Линшэн |{{CHN}} |21 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 59 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|64 кг |- |Жұлқа |align="center"|150.0 кг |Ван Гохуа |{{CHN}} |12 мамыр 1997 |[[1997 East Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Пусан]] | |- |Сілке |align="center"|187.5 кг |Валериос Леонидис |{{GRE}} |22 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 64 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сумма |align="center"|335.0 кг |Наим Сулейманоглу |{{TUR}} |22 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 64 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|70 кг |- |Жұлқа |align="center"|163.0 кг |Вань Цзяньхуэй |{{CHN}} |9 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сілке |align="center"|195.5 кг | rowspan="2" |Чжань Сюйган |{{CHN}} |9 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Men's 70 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|357.5 кг |{{CHN}} |23 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 70 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|76 кг |- |Жұлқа |align="center"|170.0 кг |Руслан Савченко |{{UKR}} |16 қараша 1993 |[[1993 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|AUS}} [[Мельбурн]] | |- |Сілке |align="center"|208.0 кг | rowspan="2" |Пабло Лара |{{CUB}} |20 сәуір 1996 |Секзард кубогы |{{flagicon|HUN}} [[Сексард]] | |- |Сумма |align="center"|372.5 кг |{{CUB}} |20 сәуір 1996 |Секзард кубогы |{{flagicon|HUN}} [[Сексард]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|83 кг |- |Жұлқа |align="center"|180.0 кг |Пиррос Димас |{{GRE}} |26 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 83 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сілке |align="center"|214.0 кг |Чжан Юн |{{CHN}} |12 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сумма |align="center"|392.5 кг |Пиррос Димас |{{GRE}} |26 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 83 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|91 кг |- |Жұлқа |align="center"|187.5 кг |Алексей Петров |{{RUS}} |26 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 91 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сілке |align="center"|228.5 кг |Акакиос Какиашвилис |{{GRE}} |6 мамыр 1995 |[[1995 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|POL}} [[Варшава]] | |- |Сумма |align="center"|412.5 кг |Алексей Петров |{{RUS}} |7 мамыр 1994 |[[1994 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|CZE}} [[Соколов]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|99 кг |- |Жұлқа |align="center"|192.5 кг |Сергей Сырцов |{{RUS}} |25 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |- |Сілке |align="center"|235.0 кг | rowspan="2" |Акакиос Какиашвилис |{{GRE}} |28 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 99 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сумма |align="center"|420.0 кг |{{GRE}} |28 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 99 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|108 кг |- |Жұлқа |align="center"|200.0 кг | rowspan="3" |Тимур Таймазов |{{UKR}} |26 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |- |Сілке |align="center"|236.0 кг |{{UKR}} |29 шілде 1996 |[[Weightlifting at the 1996 Summer Olympics – Men's 108 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|USA}} [[Атланта]] | |- |Сумма |align="center"|435.0 кг |{{UKR}} |26 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+108 кг |- |Жұлқа |align="center"|205.0 кг |Александр Курлович |{{ту|Беларусь}} [[Беларусь]] |27 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |- |Сілке |align="center"|262.5 кг | rowspan="2" |Андрей Чемеркин |{{RUS}} |14 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Men's +108 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|462.5 кг |{{RUS}} |14 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Men's +108 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |} === Ерлер (1973–1992) === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|52 кг |- |Жұлқа |align="center"|121.0 кг |Чжан Цзайжун |{{CHN}} |29 мамыр 1992 |Күміс Айдаһар турнирі |{{flagicon|GBR}} [[Кардифф]] | |- |Сілке |align="center"|155.5 кг | rowspan="2" |Иван Иванов |{{BUL}} |27 қыркүйек 1991 |[[1991 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|GER}} [[Донауэшинген]] | |- |Сумма |align="center"|272.5 кг |{{flagcountry|BUL|1971}} |16 қыркүйек 1989 |[[1989 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|GRE}} [[Пирей]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|56 кг |- |Жұлқа |align="center"|135.0 кг |Лю Шоубинь |{{CHN}} |28 қыркүйек 1991 |[[1991 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|GER}} [[Донауэшинген]] | |- |Сілке |align="center"|171.0 кг | rowspan="2" |Нено Терзийский |{{flagcountry|BUL|1971}} |6 қыркүйек 1987 |[[1987 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TCH}} [[Острава]] |<ref name="1992list">[http://users.telenet.be/tom.goegebuer/WR92_M.htm World Records to 29.05.1992] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110804235234/http://users.telenet.be/tom.goegebuer/WR92_M.htm|date=4 August 2011}} on the website of [[Tom Goegebuer]]</ref> |- |Сумма |align="center"|300.0 кг |{{flagcountry|BUL|1971}} |11 мамыр 1984 | |{{flagicon|BUL|1971}} [[Варна]] |<ref name="1992list"/> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|60 кг |- |Жұлқа |align="center"|152.5 кг | rowspan="3" |Наим Сулейманоглу |{{TUR}} |20 қыркүйек 1988 |[[Weightlifting at the 1988 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |- |Сілке |align="center"|190.0 кг |{{TUR}} |20 қыркүйек 1988 |[[Weightlifting at the 1988 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |- |Сумма |align="center"|342.5 кг |{{TUR}} |20 қыркүйек 1988 |[[Weightlifting at the 1988 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|67.5 кг |- |Жұлқа |align="center"|160.0 кг |Исраел Милитосян |{{URS}} |18 қыркүйек 1989 |[[1989 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|GRE}} [[Пирей]] | |- |Сілке |align="center"|200.5 кг | rowspan="2" |Михаил Петров |{{flagcountry|BUL|1971}} |8 қыркүйек 1987 |[[1987 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TCH}} [[Острава]] | |- |Сумма |align="center"|355.0 кг |{{flagcountry|BUL|1971}} |12 мамыр 1987 |Әлем кубогы |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|75 кг |- |Жұлқа |align="center"|170.0 кг |Ангел Генчев |{{flagcountry|BUL|1971}} |12 қараша 1987 |Европа кубогы |{{flagicon|HUN}} [[Мишкольц]] | |- |Сілке |align="center"|215.5 кг | rowspan="2" |Александр Вырбанов |{{flagcountry|BUL|1971}} |12 мамыр 1987 |Әлем кубогы |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |- |Сумма |align="center"|382.5 кг |{{flagcountry|BUL|1971}} |20 ақпан 1988 |Әлем кубогы |{{flagicon|BUL|1971}} [[Пловдив]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|82.5 кг |- |Жұлқа |align="center"|183.0 кг | rowspan="2" |Асен Златев |{{flagcountry|BUL|1971}} |7 желтоқсан 1986 |Әлем кубогы |{{flagicon|AUS}} [[Мельбурн]] | |- |Сілке |align="center"|225.0 кг |{{flagcountry|BUL|1971}} |12 қараша 1986 |[[1986 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL|1971}} [[София]] | |- |Сумма |align="center"|405.0 кг |Юрик Варданян |{{URS}} |14 қыркүйек 1984 |Достық 84 |{{flagicon|BUL|1971}} [[Варна]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|90 кг |- |Жұлқа |align="center"|195.5 кг |Благой Благоев |{{flagcountry|BUL|1971}} |1 мамыр 1983 |Әлем кубогы |{{flagicon|BUL|1971}} [[Варна]] | |- |Сілке |align="center"|235.0 кг |Анатолий Храпатый |{{URS}} |29 сәуір 1988 |[[1988 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|GBR}} [[Кардифф]] | |- |Сумма |align="center"|422.5 кг |Виктор Солодов |{{URS}} |15 қыркүйек 1984 |Достық 84 |{{flagicon|BUL|1971}} [[Варна]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|100 кг |- |Жұлқа |align="center"|200.5 кг |Нику Влад |{{flagcountry|ROU|1965}} |14 қараша 1986 |[[1986 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL|1971}} [[София]] | |- |Сілке |align="center"|242.5 кг |Александр Попов |{{URS}} |5 наурыз 1988 |Достық кубогы |{{flagicon|URS}} [[Таллин]] |<ref>[http://gornovosti.ru/tema/stadion/polveka-v-zheleznoy-igre88422.htm Interview with Popov's coach Vladimir Shukalov (2016)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180116143050/http://gornovosti.ru/tema/stadion/polveka-v-zheleznoy-igre88422.htm |date=2018-01-16 }} {{in lang|ru}}</ref> |- |Сумма |align="center"|440.0 кг |Юрий Захаревич |{{URS}} |4 наурыз 1983 |Достық кубогы |{{flagicon|URS}} [[Одесса]] |<ref>[http://www.olympic-weightlifting.ru/zaharevich.htm Yury Zakharevich biography (1990)] {{in lang|ru}}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|110 кг |- |Жұлқа |align="center"|210.0 кг | rowspan="3" |Юрий Захаревич |{{URS}} |27 қыркүйек 1988 |[[Weightlifting at the 1988 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |- |Сілке |align="center"|250.5 кг |{{URS}} |30 сәуір 1988 |[[1988 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|GBR}} [[Кардифф]] | |- |Сумма |align="center"|455.0 кг |{{URS}} |27 қыркүйек 1988 |[[Weightlifting at the 1988 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Сеул]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+110 кг |- |Жұлқа |align="center"|216.0 кг |Антонио Крастев |{{flagcountry|BUL|1971}} |13 қыркүйек 1987 |[[1987 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TCH}} [[Острава]] | |- |Сілке |align="center"|266.0 кг | rowspan="2" |Леонид Тараненко |{{URS}} |26 қараша 1988 |Самбой Чипсы кубогы |{{flagicon|AUS}} [[Канберра]] | |- |Сумма |align="center"|475.0 кг |{{URS}} |26 қараша 1988 |Самбой Чипсы кубогы |{{flagicon|AUS}} [[Канберра]] | |} === Ерлер (1920–1972) === {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|52 кг |- |Пресс |align="center"|120.5 кг |Адам Гнатов |{{URS}} |11 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Жұлқа |align="center"|105.0 кг |Аун Джи |{{flagcountry|Burma|1948}} |27 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |- |Сілке |align="center"|132.5 кг |Чарли Дептиос |{{ту|Индонезия}} [[Индонезия]] |27 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |- |Сумма |align="center"|342.5 кг |Шандор Хольцрейтер |{{HUN}} |12 қыркүйек 1970 |[[1970 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Колумбус (Огайо)|Колумбус]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|56 кг |- |Пресс |align="center"|128.5 кг |Мохаммад Насири |{{flagcountry|IRI|1964}} |10 шілде 1972 | |{{flagicon|IRI|1964}} [[Тегеран]] | |- |Жұлқа |align="center"|115.0 кг |Кодзи Мики |{{flagcountry|JPN|1947}} |23 қазан 1972 | |{{flagicon|JPN|1947}} [[Кагосима]] | |- |Сілке |align="center"|150.0 кг |Мохаммад Насири |{{flagcountry|IRI|1964}} |13 қазан 1968 |[[Weightlifting at the 1968 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|MEX}} [[Мехико]] | |- |Сумма |align="center"|377.5 кг |Имре Фёльди |{{HUN}} |28 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|60 кг |- |Пресс |align="center"|137.5 кг |Имре Фёльди |{{HUN}} |4 наурыз 1972 |Олимпиада алдынағы жарыстар |{{flagicon|FRG}} [[Ульм]] | |- |Жұлқа |align="center"|125.5 кг |Ёсинобу Миякэ |{{flagcountry|JPN|1947}} |28 қазан 1969 | |{{flagicon|JPN|1947}} [[Мацуура]] | |- |Сілке |align="center"|157.5 кг |Нораир Нурикян |{{flagcountry|BUL|1971}} |29 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |- |Сумма |align="center"|402.5 кг |Дито Шанидзе |{{URS}} |12 сәуір 1972 |Ел чемпионаты |{{flagicon|URS|1955}} [[Таллин]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|67.5 кг |- |Пресс |align="center"|157.5 кг |Младен Кучев |{{flagcountry|BUL|1971}} |30 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |- |Жұлқа |align="center"|137.5 кг |Вальдемар Башановский |{{POL}} |23 сәуір 1971 |Ел чемпионаты |{{flagicon|POL}} [[Люблин]] | |- |Сілке |align="center"|177.5 кг | rowspan="2" |Мухарбий Киржинов |{{URS}} |30 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |- |Сумма |align="center"|460.0 кг |{{URS}} |30 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|75 кг |- |Пресс |align="center"|166.5 кг |Александр Холодков |{{URS}} |19 наурыз 1972 | |{{flagicon|SWE}} [[Болльнес]] | |- |Жұлқа |align="center"|147.5 кг |Мохаммед Тарабульси |{{ту|Ливан}} [[Ливан]] |11 қараша 1972 | |{{ту|Ливан}} [[Бейрут]] | |- |Сілке |align="center"|187.5 кг |Виктор Куренцов |{{URS}} |16 қазан 1968 |[[Weightlifting at the 1968 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|MEX}} [[Мехико]] | |- |Сумма |align="center"|485.0 кг |Йордан Биков |{{flagcountry|BUL|1971}} |31 тамыз 1972 |[[Weightlifting at the 1972 Summer Olympics|Олимпиада]] |{{flagicon|FRG}} [[Мюнхен]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|82.5 кг |- |Пресс |align="center"|178.5 кг |Геннадий Иванченко |{{URS}} |18 мамыр 1972 | |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Жұлқа |align="center"|160.0 кг | rowspan="2" |Дэвид Ригерт |{{URS}} |24 желтоқсан 1972 |КСРО кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Сочи]] | |- |Сілке |align="center"|201.0 кг |{{URS}} |24 желтоқсан 1972 |КСРО кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Сочи]] | |- |Сумма |align="center"|527.5 кг |Валерий Шарий |{{URS}} |14 мамыр 1972 | |{{flagicon|URS|1955}} [[Мәскеу]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|90 кг |- |Пресс |align="center"|198.0 кг | rowspan="2" |Дэвид Ригерт |{{URS}} |13 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Жұлқа |align="center"|167.5 кг |{{URS}} |13 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Сілке |align="center"|210.5 кг |Василий Колотов |{{URS}} |13 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Сумма |align="center"|562.5 кг |Дэвид Ригерт |{{URS}} |13 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|110 кг |- |Пресс |align="center"|213.5 кг |Юрий Козин |{{URS}} |14 шілде 1972 |Балтик кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Рига]] | |- |Жұлқа |align="center"|175.5 кг |Павел Первушин |{{URS}} |25 желтоқсан 1972 |КСРО кубогы |{{flagicon|URS|1955}} [[Сочи]] | |- |Сілке |align="center"|222.5 кг |Яан Тальтс |{{URS}} |20 мамыр 1972 |[[1972 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|ROU|1965}} [[Констанца]] | |- |Сумма |align="center"|590.0 кг |Валерий Якубовский |{{URS}} |14 мамыр 1972 | |{{flagicon|URS|1955}} [[Мәскеу]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+110 кг |- |Пресс |align="center"|236.5 кг | rowspan="4" |Василий Алексеев |{{URS}} |15 сәуір 1972 |Ел чемпионаты |{{flagicon|URS|1955}} [[Таллин]] | |- |Жұлқа |align="center"|180.0 кг |{{URS}} |24 шілде 1971 | |{{flagicon|URS|1955}} [[Мәскеу]] | |- |Сілке |align="center"|237.5 кг |{{URS}} |15 сәуір 1972 |Ел чемпионаты |{{flagicon|URS|1955}} [[Таллин]] | |- |Сумма |align="center"|645.0 кг |{{URS}} |15 сәуір 1972 |Ел чемпионаты |{{flagicon|URS|1955}} [[Таллин]] | |} ===Әйелдер (1998–2018)<ref>{{cite web|url=https://iwf.sport/results/world-records/world-records-old-bw/?ranking_curprog=current&ranking_agegroup=Senior&ranking_gender=w|title=World Records Old Bw – Senior Women's World Records|publisher=[[International Weightlifting Federation|IWF]]|access-date=24 March 2022}}</ref>=== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|48 кг |- |Жұлқа |align="center"|98 кг |Ян Лянь |{{CHN}} |1 қазан 2006 |[[2006 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|DOM}} [[Санто-Доминго]] | |- |Сілке |align="center"|120 кг |Чэнь Сеся |{{CHN}} |21 сәуір 2007 |[[2007 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Тайань]] | |- |Сумма |align="center"|217 кг |Ян Лянь |{{CHN}} |1 қазан 2006 |[[2006 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|DOM}} [[Санто-Доминго]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|53 кг |- |Жұлқа |align="center"|103 кг |Ли Пин |{{CHN}} |14 қараша 2010 |[[Weightlifting at the 2010 Asian Games – Women's 53 kg|Азияда]] |{{flagicon|CHN}} [[Гуанчжоу]] |<ref name="Li Ping">{{cite news|title=China's lifter Li Ping defends the title with two world records at Гуанчжоу Asiad|url=http://english.peopledaily.com.cn/98670/101080/101092/7198998.html|publisher=www.english.peopledaily.com.cn|date=15 November 2010|access-date=20 December 2011}}</ref> |- |Сілке |align="center"|134 кг |[[Зүлфия Салахарқызы Чиншанло|Зульфия Чиншанло]] |{{KAZ}} |10 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Women's 53 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH" /> |- |Сумма |align="center"|233 кг |Сюй Шуцзин |{{TPE}} |21 қыркүйек 2014 |[[Weightlifting at the 2014 Asian Games – Women's 53 kg|Азияда]] |{{flagicon|KOR}} [[Инчхон]] |<ref name="W53kg">{{cite web|url=https://www.incheon2014ag.org/Sports/WL/ResultGroup?RSC=WLW053A01&lang=en |title=Women's 53kg Group A |work=Incheon 2014 official website |access-date=21 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007075033/https://www.incheon2014ag.org/Sports/WL/ResultGroup?RSC=WLW053A01&lang=en |archive-date= 7 October 2014 }}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|58 кг |- |Жұлқа |align="center"|112 кг |Боянка Костова |{{AZE}} |23 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Women's 58 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH" /> |- |Сілке |align="center"|142 кг |Го Синчжунь |{{TPE}} |21 тамыз 2017 |[[Weightlifting at the 2017 Summer Universiade – Women's 58 kg|Universiade]] |{{flagicon|ROC}} [[Тайбэй]] |<ref>{{cite web |title=Women's 58kg Results |url=https://data.2017.gov.taipei/atos/prod/resTP2017/pdf/TP2017/WL/TP2017_WL_C73_WLW058000.pdf |work=Taipei 2017 official website |date=21 August 2017 |access-date=21 August 2017 |archive-date=12 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912132548/https://data.2017.gov.taipei/atos/prod/resTP2017/pdf/TP2017/WL/TP2017_WL_C73_WLW058000.pdf |url-status=dead }}</ref> |- |Сумма |align="center"|252 кг |Боянка Костова |{{AZE}} |23 қараша 2015 |[[2015 World Weightlifting Championships – Women's 58 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|USA}} [[Хьюстон]] |<ref name="2015 WCH" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|63 кг |- |Жұлқа |align="center"|117 кг |Светлана Царукаева |{{RUS}} |8 қараша 2011 |[[2011 World Weightlifting Championships – Women's 63 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|FRA}} [[Париж]] |<ref>{{cite news|title=Russia grabs gold at Paris weightlifting champs|url=http://english.ruvr.ru/2011/11/09/60080764.html|archive-url=https://archive.today/20120707202624/http://english.ruvr.ru/2011/11/09/60080764.html|url-status=dead|archive-date=7 July 2012|publisher=www.english.ruvr.ru|date=9 November 2011|access-date=20 December 2011}}</ref> |- |Сілке |align="center"|147 кг | rowspan="2" |Дэн Вэй |{{CHN}} |9 тамыз 2016 |[[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics – Women's 63 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|BRA}} [[Рио-де-Жанейро]] |<ref>{{cite web|title=Women's 63kg Results |url=https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLW063000_Results_2016_08_09_029b4596_d07b_4755_bf28_25417153ce85.pdf |work=Rio 2016 official website |date=9 August 2016 |access-date=9 August 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920015722/https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLW063000_Results_2016_08_09_029b4596_d07b_4755_bf28_25417153ce85.pdf |archive-date=20 September 2016 }}</ref> |- |Сумма |align="center"|262 кг |{{CHN}} |9 тамыз 2016 |[[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics – Women's 63 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|BRA}} [[Рио-де-Жанейро]] |<ref>{{cite web|title=Women's 63kg Results |url=https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLW063000_Results_2016_08_09_029b4596_d07b_4755_bf28_25417153ce85.pdf |work=Rio 2016 official website |date=9 August 2016 |access-date=9 August 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920015722/https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/W/L/WLW063000_Results_2016_08_09_029b4596_d07b_4755_bf28_25417153ce85.pdf |archive-date=20 September 2016 }}</ref> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|69 кг |- |Жұлқа |align="center"|123 кг |Оксана Сливенко |{{RUS}} |4 қазан 2006 |[[2006 World Weightlifting Championships – Women's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|DOM}} [[Санто-Доминго]] | |- |Сілке |align="center"|157 кг |Зарема Касаева |{{RUS}} |13 қараша 2005 |[[2005 World Weightlifting Championships – Women's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|QAT}} [[Доһа]] | |- |Сумма |align="center"|276 кг |Оксана Сливенко |{{RUS}} |24 қыркүйек 2007 |[[2007 World Weightlifting Championships – Women's 69 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|75 кг |- |Жұлқа |align="center"|135 кг |Наталья Заболотная |{{RUS}} |17 желтоқсан 2011 |Президент кубогы |{{flagicon|RUS}} [[Белгород]] |<ref name="Zabolotnaya">{{cite news|title=Two Russian records in weightlifting|url=http://english.ruvr.ru/2011/12/17/62414441.html|archive-url=https://archive.today/20120709180651/http://english.ruvr.ru/2011/12/17/62414441.html|url-status=dead|archive-date=9 July 2012|publisher=www.english.ruvr.ru|date=17 December 2011|access-date=17 December 2011}}</ref> |- |Сілке |align="center"|164 кг |Ким Ын Джу |{{PRK}} |25 қыркүйек 2014 |[[Weightlifting at the 2014 Asian Games – Women's 75 kg|Азияда]] |{{flagicon|KOR}} [[Инчхон]] |<ref>{{cite web|url=http://incheon2014ag.org/Sports/WL/Result?RSC=WLW075A01&lang=en |title=Official Results Page |date=25 September 2014 |publisher=Asian Games |access-date=25 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020184950/http://incheon2014ag.org/Sports/WL/Result?RSC=WLW075A01&lang=en |archive-date=20 October 2014 }}</ref> |- |Сумма |align="center"|296 кг |Наталья Заболотная |{{RUS}} |17 желтоқсан 2011 |Президент кубогы |{{flagicon|RUS}} [[Белгород]] |<ref name="Zabolotnaya" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|90 кг |- |Жұлқа |align="center"|130 кг |Виктория Шаймарданова |{{UKR}} |21 тамыз 2004 |[[Weightlifting at the 2004 Summer Olympics – Women's +75 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|GRE}} [[Пирей]] | |- |Сілке |align="center"|155 кг |Дерья Ачикгёз |{{TUR}} |26 сәуір 2002 |[[2002 European Weightlifting Championships|Европа чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Анталия]] |<ref name="wrwrp">{{cite web |url=https://sport-record.de/gewichtheben/weightlifting-iwf-records.html|title=Weightlifting - Progression of World records|website=sport-record.de}}</ref> |- |Сумма |align="center"|280 кг |Виктория Шаймарданова |{{UKR}} |21 тамыз 2004 |[[Weightlifting at the 2004 Summer Olympics – Women's +75 kg|Олимпиада]] |{{flagicon|GRE}} [[Пирей]] |<ref name="wrwrp" /> |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+90 кг |-bgcolor=pink |Жұлқа |align="center"|155 кг | rowspan="3" |Татьяна Каширина |{{RUS}} |16 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Women's +75 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH" /><ref name="exc">{{cite news|title=Exclusive: Weightlifter Kashirina loses world titles and world record in doping ruling|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1140636/tatiana-kashirina-loses-titles-doping|archive-url=|url-status=|archive-date=|publisher=www.insidethegames.biz|date=9 September 2023|access-date=26 December 2023}}</ref> |-bgcolor=pink |Сілке |align="center"|193 кг |{{RUS}} |16 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Women's +75 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH" /><ref name="exc" /> |-bgcolor=pink |Сумма |align="center"|348 кг |{{RUS}} |16 қараша 2014 |[[2014 World Weightlifting Championships – Women's +75 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|KAZ}} [[Алматы]] |<ref name="2014 WCH" /><ref name="exc" /> |} ===Әйелдер (1993–1997)<ref name="u1997" />=== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|46 кг |- |Жұлқа |align="center"|81.5 кг |Цзян Иньсу |{{CHN}} |11 мамыр 1997 |[[1997 East Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Пусан]] | |- |Сілке |align="center"|105.5 кг |Син Фен |{{CHN}} |8 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сумма |align="center"|185.0 кг |Гуань Хун |{{CHN}} |4 сәуір 1996 |[[1996 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|JPN|1947}} [[Ятиё]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|50 кг |- |Жұлқа |align="center"|88.0 кг |Цзян Баоюй |{{CHN}} |3 шілде 1995 |[[1995 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Пусан]] | |- |Сілке |align="center"|110.5 кг | rowspan="2" |Лю Сюхуа |{{CHN}} |3 қазан 1994 |[[Weightlifting at the 1994 Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|JPN|1947}} [[Хиросима]] | |- |Сумма |align="center"|197.5 кг |{{CHN}} |3 қазан 1994 |[[Weightlifting at the 1994 Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|JPN|1947}} [[Хиросима]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|54 кг |- |Жұлқа |align="center"|93.5 кг |Ян Ся |{{CHN}} |9 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сілке |align="center"|117.5 кг |Мэн Сяньцзюань |{{CHN}} |8 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 54 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|207.5 кг |Ян Ся |{{CHN}} |9 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|59 кг |- |Жұлқа |align="center"|100.0 кг |Цзоу Фэйе |{{CHN}} |13 мамыр 1997 |[[1997 East Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|KOR|1984}} [[Пусан]] | |- |Сілке |align="center"|125.0 кг |Хассарапорн Сута |{{THA}} |13 қазан 1997 |[[1997 Southeast Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|INA}} [[Джакарта]] | |- |Сумма |align="center"|220.0 кг |Чэнь Сяоминь |{{CHN}} |4 қазан 1994 |[[Weightlifting at the 1994 Asian Games|Азияда]] |{{flagicon|JPN|1947}} [[Хиросима]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|64 кг |- |Жұлқа |align="center"|107.5 кг |Чэнь Сяоминь |{{CHN}} |10 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сілке |align="center"|131.0 кг |Чэнь Яньцин |{{CHN}} |10 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 64 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|235.0 кг |Ли Хунъюнь |{{CHN}} |22 қараша 1994 |[[1994 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|TUR}} [[Ыстанбұл]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|70 кг |- |Жұлқа |align="center"|105.5 кг | rowspan="3" |Сян Фэнлань |{{CHN}} |11 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 70 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|130.5 кг |{{CHN}} |11 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 70 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|235.0 кг |{{CHN}} |11 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 70 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|76 кг |- |Жұлқа |align="center"|107.5 кг | rowspan="3" |Хуа Чжу |{{CHN}} |12 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 76 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|140.5 кг |{{CHN}} |12 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 76 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|247.5 кг |{{CHN}} |12 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 76 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|83 кг |- |Жұлқа |align="center"|117.5 кг | rowspan="3" |Тан Вэйфан |{{CHN}} |13 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 83 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|143.0 кг |{{CHN}} |13 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 83 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|260.0 кг |{{CHN}} |13 желтоқсан 1997 |[[1997 World Weightlifting Championships – Women's 83 kg|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+83 кг |- |Жұлқа |align="center"|112.5 кг |Ван Яньмэй |{{CHN}} |14 шілде 1997 |[[1997 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|CHN}} [[Янчжоу]] | |- |Сілке |align="center"|155.0 кг | rowspan="2" |Ли Яцзюань |{{CHN}} |20 қараша 1993 |[[1993 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|AUS}} [[Мельбурн]] | |- |Сумма |align="center"|260.0 кг |{{CHN}} |20 қараша 1993 |[[1993 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|AUS}} [[Мельбурн]] | |} ===Әйелдер (1988–1992)=== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 98%;" !width=8%|Сайыс !width=6%|Рекорд !width=16%|Атлеттер !width=13%|Nation !width=12%|Уақыты !width=17%|Жарыс !width=18%|Өткізілген орны !width=3%| |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|44 кг |- |Жұлқа |align="center"|77.5 кг | rowspan="3" |Син Фен |{{CHN}} |21 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|102.5 кг |{{CHN}} |21 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|180.0 кг |{{CHN}} |21 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|48 кг |- |Жұлқа |align="center"|83.0 кг | rowspan="2" |Ляо Шупинг |{{CHN}} |21 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|105.5 кг |{{CHN}} |21 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|187.5 кг |Лю Сюхуа |{{CHN}} |17 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|52 кг |- |Жұлқа |align="center"|87.5 кг | rowspan="3" |Пэн Липин |{{CHN}} |18 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сілке |align="center"|115.0 кг |{{CHN}} |18 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сумма |align="center"|202.5 кг |{{CHN}} |18 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|56 кг |- |Жұлқа |align="center"|95.0 кг | rowspan="3" |Чжан Цзюхуа |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|120.0 кг |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|215.0 кг |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|60 кг |- |Жұлқа |align="center"|100.0 кг |Су Юанхун |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|125.0 кг | rowspan="2" |Ли Хунъюнь |{{CHN}} |20 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сумма |align="center"|222.5 кг |{{CHN}} |20 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|67.5 кг |- |Жұлқа |align="center"|105.0 кг | rowspan="3" |Лей Ли |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|132.5 кг |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|237.5 кг |{{CHN}} |22 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|75 кг |- |Жұлқа |align="center"|107.5 кг |Хуа Чжу |{{CHN}} |22 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сілке |align="center"|140.0 кг |Син Шувэнь |{{CHN}} |23 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|242.5 кг |Чжан Сяоли |{{CHN}} |3 қазан 1991 |[[1991 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|GER}} [[Донауэшинген]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|82.5 кг |- |Жұлқа |align="center"|110.5 кг | rowspan="3" |Занг Лина |{{CHN}} |23 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сілке |align="center"|145.0 кг |{{CHN}} |23 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |- |Сумма |align="center"|255.0 кг |{{CHN}} |23 желтоқсан 1992 |[[1992 Asian Weightlifting Championships|Азия чемпионаты]] |{{flagicon|THA}} [[Чиангмай]] | |-bgcolor="#DDDDDD" ! colspan="8"|+82.5 кг |- |Жұлқа |align="center"|115.0 кг | rowspan="3" |Ли Яцзюань |{{CHN}} |24 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сілке |align="center"|150.0 кг |{{CHN}} |24 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |- |Сумма |align="center"|265.0 кг |{{CHN}} |24 мамыр 1992 |[[1992 World Weightlifting Championships|Әлем чемпионаты]] |{{flagicon|BUL}} [[Варна]] | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} o2l28j5c0cwzz1fw6dz0pfvq7ce19wt 0 737999 3603663 3545474 2026-05-12T04:37:07Z Casserium 68287 /* Отбасылық жағдайы */ 3603663 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Берік Ноғайұлы Асылов | Шынайы есімі = | Суреті = Berik Asılov (2026-01-28) (cropped 1).jpg | Сурет ені = | Атауы = Асылов, 2026 жыл | Титулы = [[Қазақстан]]ның 11-[[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Бас прокуроры]] | Ту = General prosecutor Kazakhstan emblem.png | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 3 наурыз 2022 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Бас прокурор]]дың бірінші орынбасары | Ту_2 = General prosecutor Kazakhstan emblem.png | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 28 наурыз 2019 | Басқаруын аяқтады_2 = 3 наурыз 2022 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] | Ізбасары_2 = [[Тимур Ғазизбекұлы Тәшімбаев|Тимур Тәшімбаев]] | мәтін1_2 = Бас прокурор | тақырыпша2_2 = [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] | Титулы_3 = [[Солтүстік Қазақстан облысы]]ның прокуроры | Ту_3 = North Kazakhstan province seal.svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 17 ақпан 2017 | Басқаруын аяқтады_3 = 28 наурыз 2019 | Ізашары_3 = [[Асқар Әдіханұлы Досекенов|Асқар Досекенов]]<br>[[Тимур Ғазизбекұлы Тәшімбаев|Тимур Тәшімбаев]] ({{м.а.}}) | Ізбасары_3 = [[Бағбан Тайымбетұлы Тайымбетов|Бағбан Тайымбетов]] | Титулы_4 = [[Алматы]] прокуроры | Ту_4 = Coat of arms of Almaty.svg | Ту2_4 = Flag of Almaty.svg | Басқара бастады_4 = 2 қыркүйек 2011 | Басқаруын аяқтады_4 = 17 ақпан 2017 | Ізашары_4 = [[Әмірхан Сырғалбайұлы Естаев|Әмірхан Естаев]] | Ізбасары_4 = [[Ғабит Төреұлы Миразов|Ғабит Миразов]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Бас прокурор]] орынбасары | Ту_5 = General prosecutor Kazakhstan emblem.png | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 29 маусым 2010 | Басқаруын аяқтады_5 = 2 қыркүйек 2011 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Мұхтар Әкебайұлы Жүргенбаев|Мұхтар Жүргенбаев]] | Ізбасары_5 = [[Нұрмаханбет Молдалыұлы Исаев|Нұрмаханбет Исаев]] | Титулы_6 = [[Ақтөбе облысы]]ның прокуроры | Ту_6 = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png | Ту2_6 = General prosecutor Kazakhstan emblem.png | Басқара бастады_6 = наурыз 2008 | Басқаруын аяқтады_6 = 29 маусым 2010 | Ізашары_6 = [[Виктор Михайлович Корчагин|Виктор Корчагин]] | Ізбасары_6 = [[Дастан Шаймерденұлы Сартаев|Дастан Сартаев]] | Туған күні = 28.02.1964 | Туған жері = [[Бірлік (Мойынқұм ауданы)|Бірлік]] ауылы, {{туғанжері|Мойынқұм ауданы|Мойынқұм ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Гүлмира Асылова | Балалары = 5 | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = {{Байрақ|КСРО}} ({{Байрақ|Литва КСР}}) | Әскер түрі = [[КСРО Қарулы Күштері]] | Атағы = І сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Қазақ ұлттық университеті|Қазақ мемлекеттік университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = заңгер | Қолтаңбасы = | Сайты =[https://www.gov.kz/memleket/entities/prokuror/about/structure/people/25358?lang=kk Бас прокуратураның ресми сайты] | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{1 дәрежелі Даңқ ордені}} |{{2 дәрежелі Даңқ ордені}} }} }} '''Берік Ноғайұлы Асылов''' ([[28 ақпан]] [[1964 жыл]], [[Жамбыл облысы]]) — қазақстандық саясаткер және заңгер, 2022 жылдан бергі [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Қазақстан Бас прокуроры]]. == Білімі == Асылов С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін «Құқықтану» мамандығы бойынша бітірген. == Еңбек жолы == Асылов еңбек жолын 1991 жылы Алматы қаласы Алатау ауданы прокуратурасының тағылымдамашысы қызметінен бастаған. 1992–2001 жылдары — Алматы қаласы Алатау ауданы прокуратурасының аға тергеушісі, Бас прокуратура жанындағы аса маңызды істер жөніндегі аға тергеуші, тергеуші, Алматы әуе-көлік прокурорының орынбасары, Бас прокуратураның Мемлекеттік тергеу комитеті мен ұлттық қауіпсіздік органдарындағы, Қорғаныс министрлігінің әскери барлау және Президенттің күзет қызметіндегі жедел-іздестірудің заңдылығын қадағалау бойынша бөлім бастығы болып жұмыс істеген. 2001–2006 жылдар аралығында Оңтүстік Қазақстан облысы прокуратурасының басшылық лауазымдарында — Шымкент қаласының прокуроры, облыс прокурорының орынбасары, бірінші орынбасары қызметтерін атқарды. 2006–2008 жылдары — Батыс өңірлік көлік прокуроры. 2008–2010 жылдары — Ақтөбе облысының прокуроры. 2010–2011 жылдары — Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының орынбасары. 2011–2017 жылдары — Алматы қаласының прокуроры. 2017–2019 жылдары — Солтүстік Қазақстан облысының прокуроры. 2019 жылғы наурыздан бастап — Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының бірінші орынбасары. 2022 жылғы 3 наурызда Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры болып тағайындалды. == Марапаттары және атақтары == Асыловтың 3-сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі сыныптық шені бар (2011). Асылов [[Ерен еңбегі үшін медалі]]мен марапатталған (2005), [[Даңқ ордені]]нің толық кавалері (ІІ дәреже – 2011, І дәреже – 2017). Ол — «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Қазақстан Конституциясына 20 жыл», «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл», «ТМД БПҮК 20 жыл», «Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін», «Қазақстан Республикасының прокуратурасына 20 жыл», «Астанаға 20 жыл» мерейтойлық медальдарымен, сондай-ақ «Прокуратураның құрметті қызметкері» төсбелгісінің иегері. == Отбасылық жағдайы == Асылов үйленген, бес бала тәрбиелейді.<ref>[https://baq.kz/persons_directory/asylov-berik-no-ay-ly/ АНЫҚТАМА Асылов Берік Ноғайұлы]</ref> Інісі Абай Ноғайұлы Асылов (1968 жылы туған) — 2022 жылдан бастап «Алатау Жарық Компаниясы» АҚ басқарма төрағасы.<ref>[https://kaz.inform.kz/person/abai-nogaiuly-asylov-1754809053 Абай Ноғайұлы Асылов]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Асылов, Берік Ноғайұлы}} [[Санат:Қазақстан Бас Прокурорлары]] [[Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысы прокурорлары]] [[Санат:Алматы прокурорлары]] [[Санат:Ақтөбе облысы прокурорлары]] r4z0btwsmx0hefsqtt1jleivdrq5jk3 3603664 3603663 2026-05-12T04:39:11Z Casserium 68287 /* Отбасылық жағдайы */ 3603664 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Берік Ноғайұлы Асылов | Шынайы есімі = | Суреті = Berik Asılov (2026-01-28) (cropped 1).jpg | Сурет ені = | Атауы = Асылов, 2026 жыл | Титулы = [[Қазақстан]]ның 11-[[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Бас прокуроры]] | Ту = General prosecutor Kazakhstan emblem.png | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 3 наурыз 2022 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Бас прокурор]]дың бірінші орынбасары | Ту_2 = General prosecutor Kazakhstan emblem.png | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_2 = 28 наурыз 2019 | Басқаруын аяқтады_2 = 3 наурыз 2022 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] | Ізбасары_2 = [[Тимур Ғазизбекұлы Тәшімбаев|Тимур Тәшімбаев]] | мәтін1_2 = Бас прокурор | тақырыпша2_2 = [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] | Титулы_3 = [[Солтүстік Қазақстан облысы]]ның прокуроры | Ту_3 = North Kazakhstan province seal.svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 17 ақпан 2017 | Басқаруын аяқтады_3 = 28 наурыз 2019 | Ізашары_3 = [[Асқар Әдіханұлы Досекенов|Асқар Досекенов]]<br>[[Тимур Ғазизбекұлы Тәшімбаев|Тимур Тәшімбаев]] ({{м.а.}}) | Ізбасары_3 = [[Бағбан Тайымбетұлы Тайымбетов|Бағбан Тайымбетов]] | Титулы_4 = [[Алматы]] прокуроры | Ту_4 = Coat of arms of Almaty.svg | Ту2_4 = Flag of Almaty.svg | Басқара бастады_4 = 2 қыркүйек 2011 | Басқаруын аяқтады_4 = 17 ақпан 2017 | Ізашары_4 = [[Әмірхан Сырғалбайұлы Естаев|Әмірхан Естаев]] | Ізбасары_4 = [[Ғабит Төреұлы Миразов|Ғабит Миразов]] | Титулы_5 = [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Бас прокурор]] орынбасары | Ту_5 = General prosecutor Kazakhstan emblem.png | Ту2_5 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_5 = 29 маусым 2010 | Басқаруын аяқтады_5 = 2 қыркүйек 2011 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Мұхтар Әкебайұлы Жүргенбаев|Мұхтар Жүргенбаев]] | Ізбасары_5 = [[Нұрмаханбет Молдалыұлы Исаев|Нұрмаханбет Исаев]] | Титулы_6 = [[Ақтөбе облысы]]ның прокуроры | Ту_6 = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png | Ту2_6 = General prosecutor Kazakhstan emblem.png | Басқара бастады_6 = наурыз 2008 | Басқаруын аяқтады_6 = 29 маусым 2010 | Ізашары_6 = [[Виктор Михайлович Корчагин|Виктор Корчагин]] | Ізбасары_6 = [[Дастан Шаймерденұлы Сартаев|Дастан Сартаев]] | Туған күні = 28.02.1964 | Туған жері = [[Бірлік (Мойынқұм ауданы)|Бірлік]] ауылы, {{туғанжері|Мойынқұм ауданы|Мойынқұм ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Гүлмира Асылова | Балалары = 5 | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = {{Байрақ|КСРО}} ({{Байрақ|Литва КСР}}) | Әскер түрі = [[КСРО Қарулы Күштері]] | Атағы = І сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Қазақ ұлттық университеті|Қазақ мемлекеттік университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = заңгер | Қолтаңбасы = | Сайты =[https://www.gov.kz/memleket/entities/prokuror/about/structure/people/25358?lang=kk Бас прокуратураның ресми сайты] | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{1 дәрежелі Даңқ ордені}} |{{2 дәрежелі Даңқ ордені}} }} }} '''Берік Ноғайұлы Асылов''' ([[28 ақпан]] [[1964 жыл]], [[Жамбыл облысы]]) — қазақстандық саясаткер және заңгер, 2022 жылдан бергі [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Қазақстан Бас прокуроры]]. == Білімі == Асылов С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін «Құқықтану» мамандығы бойынша бітірген. == Еңбек жолы == Асылов еңбек жолын 1991 жылы Алматы қаласы Алатау ауданы прокуратурасының тағылымдамашысы қызметінен бастаған. 1992–2001 жылдары — Алматы қаласы Алатау ауданы прокуратурасының аға тергеушісі, Бас прокуратура жанындағы аса маңызды істер жөніндегі аға тергеуші, тергеуші, Алматы әуе-көлік прокурорының орынбасары, Бас прокуратураның Мемлекеттік тергеу комитеті мен ұлттық қауіпсіздік органдарындағы, Қорғаныс министрлігінің әскери барлау және Президенттің күзет қызметіндегі жедел-іздестірудің заңдылығын қадағалау бойынша бөлім бастығы болып жұмыс істеген. 2001–2006 жылдар аралығында Оңтүстік Қазақстан облысы прокуратурасының басшылық лауазымдарында — Шымкент қаласының прокуроры, облыс прокурорының орынбасары, бірінші орынбасары қызметтерін атқарды. 2006–2008 жылдары — Батыс өңірлік көлік прокуроры. 2008–2010 жылдары — Ақтөбе облысының прокуроры. 2010–2011 жылдары — Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының орынбасары. 2011–2017 жылдары — Алматы қаласының прокуроры. 2017–2019 жылдары — Солтүстік Қазақстан облысының прокуроры. 2019 жылғы наурыздан бастап — Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының бірінші орынбасары. 2022 жылғы 3 наурызда Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры болып тағайындалды. == Марапаттары және атақтары == Асыловтың 3-сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі сыныптық шені бар (2011). Асылов [[Ерен еңбегі үшін медалі]]мен марапатталған (2005), [[Даңқ ордені]]нің толық кавалері (ІІ дәреже – 2011, І дәреже – 2017). Ол — «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Қазақстан Конституциясына 20 жыл», «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл», «ТМД БПҮК 20 жыл», «Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін», «Қазақстан Республикасының прокуратурасына 20 жыл», «Астанаға 20 жыл» мерейтойлық медальдарымен, сондай-ақ «Прокуратураның құрметті қызметкері» төсбелгісінің иегері. == Отбасылық жағдайы == Асылов үйленген, бес бала тәрбиелейді.<ref>[https://baq.kz/persons_directory/asylov-berik-no-ay-ly/ АНЫҚТАМА Асылов Берік Ноғайұлы]</ref> Інісі Абай Ноғайұлы Асылов (1968 жылы туған) — 2022 жылдан бастап «Алатау Жарық Компаниясы» АҚ басқарма төрағасы. Сондай-ақ Алматы облыстық мәслихатының депутаты болып сайланған.<ref>[https://kaz.inform.kz/person/abai-nogaiuly-asylov-1754809053 Абай Ноғайұлы Асылов]</ref><ref>[https://www.gov.kz/memleket/entities/almobl-maslihat/about/structure/people/36403?lang=kk Асылов Абай Ноғайұлы]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Асылов, Берік Ноғайұлы}} [[Санат:Қазақстан Бас Прокурорлары]] [[Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысы прокурорлары]] [[Санат:Алматы прокурорлары]] [[Санат:Ақтөбе облысы прокурорлары]] bvrxqgw0yfwy3u6aofdkp74md8wnku6 0 738005 3603658 3534268 2026-05-12T03:34:22Z Casserium 68287 3603658 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Асат Болатұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президент Іс Басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады = [[7 ақпан]] [[2024 жыл]]дан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Туған күні = 18.7.1987 | Туған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Прага]]дағы Нью-Йорк университеті (2010) <br>Еуропалық бизнес мектебі (2012) | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Асат Болатұлы Нұрпейісов''' ([[18 шілде]] [[1987 жыл]]) — қазақстандық саясаткер, экономист, 2024 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президент Іс Басқарушысы]]. == Білімі == 2010 жылы Прагадағы Нью-Йорк университетін «экономика және менеджмент» мамандығы бойынша, 2012 жылы Еуропалық бизнес мектебін бітірген, MSc Global Banking and Finance «Халықаралық банк ісі және қаржы» магистрі. Президенттік жастар кадрлық резервінің мүшесі. == Еңбек жолы == 2012—2015 жылдары KPMG Tax and Advisory менеджмент консалтингінде жұмыс істеген. 2015—2016 жылдары Ұлттық экономика министрлігі Мемлекеттік басқару жүйесін дамыту департаментінің басқарма басшысы, Ұлттық экономика министрі [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаевтың]] кеңесшісі болып қызмет атқарды. 2016—2017 жылдары «Бәйтерек» ҰБХ» АҚ Корпоративтік қаржы департаментінің директоры болды. 2018—2019 жылдары Премьер-Министр Кеңсесі Жобалық басқару орталығының бас инспекторы, меңгерушінің орынбасары, меңгерушінің міндетін атқарушы сияқты лауазымдарға ие болды. 2019—2022 жылдары Ұлттық Банк Төрағасы аппаратының басшысы, 2022—2023 жылдары Алматы қаласы әкімі аппаратының басшысы болып қызмет етті. 2023—2024 жылдары Президент Іс басқарушысының орынбасары болды.<ref>[https://inbusiness.kz/kz/appointment/nurpejisov-asat-bolatuly Нұрпейісов Асат Болатұлы]</ref> 2024 жылғы 7 ақпанда Мемлекет басшысының Жарлығымен Президенттің Іс басқарушысы болып тағайындалды.<ref>[https://egemen.kz/article/357687-asat-nurpeyisov-prezident-is-basqarushysy-bolyp-taghayyndaldy Асат Нұрпейісов Президент Іс басқарушысы болып тағайындалды]</ref> == Отбасы == Әкесі Болат Ғазизұлы Нұрпейісов (1954 жылы туған) 1996–2006 жылдары Президент Іс Басқарушысының орынбасары болып жұмыс істеген.<ref>[https://kase.kz/files/emitters/ASND/asndp_2007.pdf&ved=2ahUKEwijt-6C6LKUAxXfywIHHaicBeMQFnoECEUQAQ&usg=AOvVaw07CMn4xblUyHThSCzlhhOn ОТЧЕТ АО «Астана - Недвижимость» за 2007г.]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары]] 063ri4yeuwkhd28tiy6sb5gt5qwtyox 3603659 3603658 2026-05-12T03:40:00Z Casserium 68287 /* Отбасы */ 3603659 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Асат Болатұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президент Іс Басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады = [[7 ақпан]] [[2024 жыл]]дан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Туған күні = 18.7.1987 | Туған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Прага]]дағы Нью-Йорк университеті (2010) <br>Еуропалық бизнес мектебі (2012) | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Асат Болатұлы Нұрпейісов''' ([[18 шілде]] [[1987 жыл]]) — қазақстандық саясаткер, экономист, 2024 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президент Іс Басқарушысы]]. == Білімі == 2010 жылы Прагадағы Нью-Йорк университетін «экономика және менеджмент» мамандығы бойынша, 2012 жылы Еуропалық бизнес мектебін бітірген, MSc Global Banking and Finance «Халықаралық банк ісі және қаржы» магистрі. Президенттік жастар кадрлық резервінің мүшесі. == Еңбек жолы == 2012—2015 жылдары KPMG Tax and Advisory менеджмент консалтингінде жұмыс істеген. 2015—2016 жылдары Ұлттық экономика министрлігі Мемлекеттік басқару жүйесін дамыту департаментінің басқарма басшысы, Ұлттық экономика министрі [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаевтың]] кеңесшісі болып қызмет атқарды. 2016—2017 жылдары «Бәйтерек» ҰБХ» АҚ Корпоративтік қаржы департаментінің директоры болды. 2018—2019 жылдары Премьер-Министр Кеңсесі Жобалық басқару орталығының бас инспекторы, меңгерушінің орынбасары, меңгерушінің міндетін атқарушы сияқты лауазымдарға ие болды. 2019—2022 жылдары Ұлттық Банк Төрағасы аппаратының басшысы, 2022—2023 жылдары Алматы қаласы әкімі аппаратының басшысы болып қызмет етті. 2023—2024 жылдары Президент Іс басқарушысының орынбасары болды.<ref>[https://inbusiness.kz/kz/appointment/nurpejisov-asat-bolatuly Нұрпейісов Асат Болатұлы]</ref> 2024 жылғы 7 ақпанда Мемлекет басшысының Жарлығымен Президенттің Іс басқарушысы болып тағайындалды.<ref>[https://egemen.kz/article/357687-asat-nurpeyisov-prezident-is-basqarushysy-bolyp-taghayyndaldy Асат Нұрпейісов Президент Іс басқарушысы болып тағайындалды]</ref> == Отбасы == Әкесі Болат Ғазизұлы Нұрпейісов (1954 жылы туған) — мемлекет қайраткері, кәсіпкер. 1996–2006 жылдары Президент Іс Басқарушысының орынбасары болып жұмыс істеген.<ref>[https://kase.kz/files/emitters/ASND/asndp_2007.pdf ОТЧЕТ АО «Астана - Недвижимость» за 2007г.]</ref> * Әкесінің інісі [[Жанат Ғазизұлы Нұрпейісов]] (1961 жылы туған) [[Астана]] қаласы мәслихатының хатшысы болған.<ref>[https://maslihat01.kz/kz/news/deputaty-bio/59 Нұрпейісов Жанат Ғазизұлы]</ref> 2019 жылы LRT ісі бойынша қамауға алынған.<ref>[https://azattyq-ruhy.kz/politics/2436-lrt-isi-kamauga-alyngan-nur-sultan-kalasy-m-slikhatynyn-khatshysy-turaly-ne-bilemiz LRT ісі бойынша қамауға алынған Нұр-Сұлтан қаласы Мәслихатының хатшысы туралы не білеміз]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары]] i7ha9kqb5g1z4qny90oii9vf0w62dnl 3603660 3603659 2026-05-12T03:41:00Z Casserium 68287 3603660 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Асат Болатұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президент Іс Басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады = [[7 ақпан]] [[2024 жыл]]дан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Туған күні = 18.7.1987 | Туған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Прага]]дағы Нью-Йорк университеті (2010) <br>Еуропалық бизнес мектебі (2012) | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Асат Болатұлы Нұрпейісов''' ([[18 шілде]] [[1987 жыл]]) — қазақстандық саясаткер, экономист, 2024 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президент Іс Басқарушысы]]. == Білімі == 2010 жылы Прагадағы Нью-Йорк университетін «экономика және менеджмент» мамандығы бойынша, 2012 жылы Еуропалық бизнес мектебін бітірген, MSc Global Banking and Finance «Халықаралық банк ісі және қаржы» магистрі. Президенттік жастар кадрлық резервінің мүшесі. == Еңбек жолы == 2012—2015 жылдары KPMG Tax and Advisory менеджмент консалтингінде жұмыс істеген. 2015—2016 жылдары Ұлттық экономика министрлігі Мемлекеттік басқару жүйесін дамыту департаментінің басқарма басшысы, Ұлттық экономика министрі [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаевтың]] кеңесшісі болып қызмет атқарды. 2016—2017 жылдары «Бәйтерек» ҰБХ» АҚ Корпоративтік қаржы департаментінің директоры болды. 2018—2019 жылдары Премьер-Министр Кеңсесі Жобалық басқару орталығының бас инспекторы, меңгерушінің орынбасары, меңгерушінің міндетін атқарушы сияқты лауазымдарға ие болды. 2019—2022 жылдары Ұлттық Банк Төрағасы аппаратының басшысы, 2022—2023 жылдары Алматы қаласы әкімі аппаратының басшысы болып қызмет етті. 2023—2024 жылдары Президент Іс басқарушысының орынбасары болды.<ref>[https://inbusiness.kz/kz/appointment/nurpejisov-asat-bolatuly Нұрпейісов Асат Болатұлы]</ref> 2024 жылғы 7 ақпанда Мемлекет басшысының Жарлығымен Президенттің Іс басқарушысы болып тағайындалды.<ref>[https://egemen.kz/article/357687-asat-nurpeyisov-prezident-is-basqarushysy-bolyp-taghayyndaldy Асат Нұрпейісов Президент Іс басқарушысы болып тағайындалды]</ref> == Отбасы == Әкесі Болат Ғазизұлы Нұрпейісов (1954 жылы туған) — мемлекет қайраткері, кәсіпкер. 1996–2006 жылдары Президент Іс Басқарушысының орынбасары болып жұмыс істеген.<ref>[https://kase.kz/files/emitters/ASND/asndp_2007.pdf ОТЧЕТ АО «Астана - Недвижимость» за 2007г.]</ref> * Әкесінің інісі [[Жанат Ғазизұлы Нұрпейісов]] (1961 жылы туған) [[Астана]] қаласы мәслихатының хатшысы болған.<ref>[https://maslihat01.kz/kz/news/deputaty-bio/59 Нұрпейісов Жанат Ғазизұлы]</ref> 2019 жылы LRT ісі бойынша қамауға алынып, 2021 жылы 8 жылға бас бостандығынан айырылды.<ref>[https://azattyq-ruhy.kz/politics/2436-lrt-isi-kamauga-alyngan-nur-sultan-kalasy-m-slikhatynyn-khatshysy-turaly-ne-bilemiz LRT ісі бойынша қамауға алынған Нұр-Сұлтан қаласы Мәслихатының хатшысы туралы не білеміз]</ref><ref>[https://www.azattyq.org/a/31278414.html Астана LRT-дағы ақша жымқыру ісі бойынша үкім шықты. Ең ауыр жаза – 10 жыл түрме]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары]] 17fswp0mpidxx2tigmd1gcyvyvhmzzq 3603661 3603660 2026-05-12T03:42:52Z Casserium 68287 /* Отбасы */ 3603661 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Асат Болатұлы Нұрпейісов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президент Іс Басқарушысы]] | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады = [[7 ақпан]] [[2024 жыл]]дан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Туған күні = 18.7.1987 | Туған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Прага]]дағы Нью-Йорк университеті (2010) <br>Еуропалық бизнес мектебі (2012) | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Асат Болатұлы Нұрпейісов''' ([[18 шілде]] [[1987 жыл]]) — қазақстандық саясаткер, экономист, 2024 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президент Іс Басқарушысы]]. == Білімі == 2010 жылы Прагадағы Нью-Йорк университетін «экономика және менеджмент» мамандығы бойынша, 2012 жылы Еуропалық бизнес мектебін бітірген, MSc Global Banking and Finance «Халықаралық банк ісі және қаржы» магистрі. Президенттік жастар кадрлық резервінің мүшесі. == Еңбек жолы == 2012—2015 жылдары KPMG Tax and Advisory менеджмент консалтингінде жұмыс істеген. 2015—2016 жылдары Ұлттық экономика министрлігі Мемлекеттік басқару жүйесін дамыту департаментінің басқарма басшысы, Ұлттық экономика министрі [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаевтың]] кеңесшісі болып қызмет атқарды. 2016—2017 жылдары «Бәйтерек» ҰБХ» АҚ Корпоративтік қаржы департаментінің директоры болды. 2018—2019 жылдары Премьер-Министр Кеңсесі Жобалық басқару орталығының бас инспекторы, меңгерушінің орынбасары, меңгерушінің міндетін атқарушы сияқты лауазымдарға ие болды. 2019—2022 жылдары Ұлттық Банк Төрағасы аппаратының басшысы, 2022—2023 жылдары Алматы қаласы әкімі аппаратының басшысы болып қызмет етті. 2023—2024 жылдары Президент Іс басқарушысының орынбасары болды.<ref>[https://inbusiness.kz/kz/appointment/nurpejisov-asat-bolatuly Нұрпейісов Асат Болатұлы]</ref> 2024 жылғы 7 ақпанда Мемлекет басшысының Жарлығымен Президенттің Іс басқарушысы болып тағайындалды.<ref>[https://egemen.kz/article/357687-asat-nurpeyisov-prezident-is-basqarushysy-bolyp-taghayyndaldy Асат Нұрпейісов Президент Іс басқарушысы болып тағайындалды]</ref> == Отбасы == Әкесі Болат Ғазизұлы Нұрпейісов (1954 жылы туған) — мемлекет қайраткері, кәсіпкер. 1996–2006 жылдары Президент Іс Басқарушысының орынбасары болып жұмыс істеген.<ref>[https://kase.kz/files/emitters/ASND/asndp_2007.pdf ОТЧЕТ АО «Астана - Недвижимость» за 2007г.]</ref> * Әкесінің інісі [[Жанат Ғазизұлы Нұрпейісов]] (1961 жылы туған) 2016–2020 жылдары [[Астана қаласының мәслихаты|Астана қалалық мәслихатының]] хатшысы болған.<ref>[https://maslihat01.kz/kz/news/deputaty-bio/59 Нұрпейісов Жанат Ғазизұлы]</ref> 2019 жылы LRT ісі бойынша қамауға алынып, 2021 жылы 8 жылға бас бостандығынан айырылды.<ref>[https://azattyq-ruhy.kz/politics/2436-lrt-isi-kamauga-alyngan-nur-sultan-kalasy-m-slikhatynyn-khatshysy-turaly-ne-bilemiz LRT ісі бойынша қамауға алынған Нұр-Сұлтан қаласы Мәслихатының хатшысы туралы не білеміз]</ref><ref>[https://www.azattyq.org/a/31278414.html Астана LRT-дағы ақша жымқыру ісі бойынша үкім шықты. Ең ауыр жаза – 10 жыл түрме]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары]] ppqomm13wmrn68r3z7k1zpw8mtkjlfd 0 741457 3603566 3386040 2026-05-12T01:13:40Z Айдос Қаракөз 179976 3603566 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Алма Әбілқасымова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Туған күні = 06.04.1949 |Туған жері = [[Жамбыл облысы]],{{туғанжері|Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданында}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы ={{KAZ}} |Ғылыми аясы = жоғары және орта білім берудің дидактикасы,үздіксіз педагогикалық білім беру жүйесінің әдіснамасы мен даму стратегиясы, білім берудің стандарттары мен мазмұны, мектеп пен ЖОО-да физика-математикалық пәндерді оқытудың теориясы мен әдістемесі. |Жұмыс орны = [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті|Абай атындағы ҚазҰПУ]] |Ғылыми дәрежесі =педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының академигі, Ресей білім академиясының академигі, Халықаралық жоғары мектеп академиясының академигі. |Сыйлықтары = |Альма-матер = Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті |Ғылыми жетекші = |Марапаттары = Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2002 ж.), «Құрмет» ордені (2007 ж.), «Парасат» ордені (2018 ж.); Мемлекеттік мерейтойлық медальдармен - 6, сондай-ақ «ҚР Білім беру ісінің үздігі» белгісі (2000 ж.), «ҚР ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» медалі (2004 ж.), «Білім беру ісінің құрметті қызметкері» белгісі (2009 ж.), «Ы.Алтынсарин» атындағы төсбелгісімен (2010ж.) {{{!}} {{!}} {{!}}} {{{!}} {{!}} {{!}} {{{!}} {{!}} {{!}}} }} 0plsmlus5uwv4bixsc5s6iog4dztq3z 3603591 3603566 2026-05-12T01:33:51Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:BilgishShezhireshiBot|BilgishShezhireshiBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3386040 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Алма Әбілқасымова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Туған күні = 06.04.1949 |Туған жері = [[Жамбыл облысы]], {{туғанжері|Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданында}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы ={{KAZ}} |Ғылыми аясы = жоғары және орта білім берудің дидактикасы, үздіксіз педагогикалық білім беру жүйесінің әдіснамасы мен даму стратегиясы, білім берудің стандарттары мен мазмұны, мектеп пен ЖОО-да физика-математикалық пәндерді оқытудың теориясы мен әдістемесі. |Жұмыс орны = [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті|Абай атындағы ҚазҰПУ]] |Ғылыми дәрежесі =педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының академигі, Ресей білім академиясының академигі, Халықаралық жоғары мектеп академиясының академигі. |Сыйлықтары = |Альма-матер = Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті |Ғылыми жетекші = |Марапаттары = Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2002 ж.), «Құрмет» ордені (2007 ж.), «Парасат» ордені (2018 ж.); Мемлекеттік мерейтойлық медальдармен - 6, сондай-ақ «ҚР Білім беру ісінің үздігі» белгісі (2000 ж.), «ҚР ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» медалі (2004 ж.), «Білім беру ісінің құрметті қызметкері» белгісі (2009 ж.), «Ы.Алтынсарин» атындағы төсбелгісімен (2010ж.) {{{!}} {{!}} {{!}}} {{{!}} {{!}} {{!}} {{{!}} {{!}} {{!}}} }} 1x9n6snqp8vuip452so1wgsltdtzxjw 0 742711 3603372 3600486 2026-05-11T14:32:06Z Nurken 111493 3603372 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Абдусамат Дурманов | азаматтығы = {{байрақ|КСРО}} <br>{{байрақ|Өзбекстан}} | позиция = қорғаушы | туған күні = 15.11.1965 | қайтыс болған күні = 03.05.2026 | қайтыс болған жері = | клубтары = {{футбол карьерасы |1982—1984|{{ту|КСРО}} [[Сурхан (футбол клубы)|Сурхан]]|64 (7) |1985—1986|{{ту|КСРО}} [[Чита (футбол клубы)|Локомотив (Чита)]]|45 (3) |1987|{{ту|КСРО}} [[Сурхан (футбол клубы)|Сурхан]]|22 (7) |1987—1989|{{ту|КСРО}} [[Пахтакор (футбол клубы)|Пахтакор]]|64 (3) |1990—1991|{{ту|КСРО}} [[Сурхан (футбол клубы)|Сурхан]]|72 (19) |1992—2002|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Ферғана)]]|274 (15) }} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1992—1994|{{футбол|Өзбекстан}} |7 (0) }} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |2003—2014|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Фергана)]]|асс |2014—2015|{{ту|Өзбекстан}} [[Язъяван (футбол клубы)|Язъяван Лочинлари]]| |2015—|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Фергана)]]|асс |2020|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Фергана)]]| }} }} '''Абдусамат Чаршанбиевич Дурманов'''{{efn|'''Әбдусамат Сәрсенбіұлы Дурманов''}} ({{lang-uz|Абдусамат Чоршанбиевич Дўрмонов / Abdusamad Chorshambiyevich Do'rmonov}}; [[15 қараша]] [[1965 жыл|1965]], [[Термез]]) — кеңестік және өзбекстандық футболшы, футбол жаттықтырушысы. == Жетістіктері == === Клубтық === * Өзбекстан чемпионы: 1992, 1993, 1994, 1995, 2001 * Өзбекстан кубогы: 1994, 1996 === Халықаралық === * Азия ойындары жеңімпазы: 1994 == Ескертпелер == {{Notelist}} == Сілтемелер == * [http://www.footbook.ru/index.php?type=3&pid=24568 Статистикасы] * [http://championat.asia/uz/news/asad-dormonov-yozyovon-lochinlari-bosh-murabbiji Асад Дўрмонов «Ёзёвон-Лочинлари» бош мураббийи] * [http://championat.asia/uz/news/pulka-yozyovon-lochinlari-bilan-cementchi-birinchi-ligada «Пулька». «Ёзёвон-лочинлари» билан «Цементчи» биринчи лигада] * [http://championat.asia/uz/news/abdusamad-dormonov-istefoga-chiqdi Абдусамад Дўрмонов истеъфога чиқди] * [http://championat.asia/uz/news/abdusamad-dormonov-neftchiga-qaytdi Абдусамад Дўрмонов "Нефтчи"га қайтди] {{Сыртқы сілтемелер}} {{DEFAULTSORT:Дурманов, Абудсамат Чаршанбиевич}} [[Санат:КСРО футболшылары]] [[Санат:Өзбекстан футболшылары]] [[Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Сурхан ФК ойыншылары]] [[Санат:Пахтакор ФК ойыншылары]] [[Санат:Нефтчи Ферғана ФК ойыншылары]] [[Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Нефтчи Ферғана ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Футболдан Азия ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Өзбекстанның Азия ойындары чемпиондары]] 7xr5yh2mx3gsivfj22t2mmngduhs3k1 3603373 3603372 2026-05-11T14:33:04Z Nurken 111493 3603373 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Абдусамат Дурманов | азаматтығы = {{байрақ|КСРО}} <br>{{байрақ|Өзбекстан}} | позиция = қорғаушы | туған күні = 15.11.1965 | қайтыс болған күні = 03.05.2026 | қайтыс болған жері = | клубтары = {{футбол карьерасы |1982—1984|{{ту|КСРО}} [[Сурхан (футбол клубы)|Сурхан]]|64 (7) |1985—1986|{{ту|КСРО}} [[Чита (футбол клубы)|Локомотив (Чита)]]|45 (3) |1987|{{ту|КСРО}} [[Сурхан (футбол клубы)|Сурхан]]|22 (7) |1987—1989|{{ту|КСРО}} [[Пахтакор (футбол клубы)|Пахтакор]]|64 (3) |1990—1991|{{ту|КСРО}} [[Сурхан (футбол клубы)|Сурхан]]|72 (19) |1992—2002|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Ферғана)]]|274 (15) }} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1992—1994|{{футбол|Өзбекстан}} |7 (0) }} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |2003—2014|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Фергана)]]|асс |2014—2015|{{ту|Өзбекстан}} [[Язъяван (футбол клубы)|Язъяван Лочинлари]]| |2015—|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Фергана)]]|асс |2020|{{ту|Өзбекстан}} [[Нефтчи (футбол клубы, Ферғана)|Нефтчи (Фергана)]]| }} }} '''Абдусамат Чаршанбиевич Дурманов'''{{efn|'''Әбдусамат Сәрсенбіұлы Дурманов''}} ({{lang-uz|Абдусамат Чоршанбиевич Дўрмонов / Abdusamad Chorshambiyevich Do'rmonov}}; [[15 қараша]] [[1965 жыл|1965]], [[Термез]] – [[3 мамыр]] [[2026 жыл|2026]]) — кеңестік және өзбекстандық футболшы, футбол жаттықтырушысы. == Жетістіктері == === Клубтық === * Өзбекстан чемпионы: 1992, 1993, 1994, 1995, 2001 * Өзбекстан кубогы: 1994, 1996 === Халықаралық === * Азия ойындары жеңімпазы: 1994 == Ескертпелер == {{Notelist}} == Сілтемелер == * [http://www.footbook.ru/index.php?type=3&pid=24568 Статистикасы] * [http://championat.asia/uz/news/asad-dormonov-yozyovon-lochinlari-bosh-murabbiji Асад Дўрмонов «Ёзёвон-Лочинлари» бош мураббийи] * [http://championat.asia/uz/news/pulka-yozyovon-lochinlari-bilan-cementchi-birinchi-ligada «Пулька». «Ёзёвон-лочинлари» билан «Цементчи» биринчи лигада] * [http://championat.asia/uz/news/abdusamad-dormonov-istefoga-chiqdi Абдусамад Дўрмонов истеъфога чиқди] * [http://championat.asia/uz/news/abdusamad-dormonov-neftchiga-qaytdi Абдусамад Дўрмонов "Нефтчи"га қайтди] {{Сыртқы сілтемелер}} {{DEFAULTSORT:Дурманов, Абудсамат Чаршанбиевич}} [[Санат:КСРО футболшылары]] [[Санат:Өзбекстан футболшылары]] [[Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Сурхан ФК ойыншылары]] [[Санат:Пахтакор ФК ойыншылары]] [[Санат:Нефтчи Ферғана ФК ойыншылары]] [[Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Нефтчи Ферғана ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Футболдан Азия ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Өзбекстанның Азия ойындары чемпиондары]] ivo9xl91mwf9hvqjrkiiv88u3pxuzr8 0 743536 3603382 3589387 2026-05-11T14:48:07Z Nurken 111493 3603382 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Эдуард Москалёв | Шынайы есімі = Едуард Москальов | Суреті = Eduard Moskaliov 2018 (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Москалёв, 2018 жыл | Титулы = [[Украинаның Курск облысын басып алуы|Курск облысы әскери комендатурасының басшысы]] | Ту = Flag of Ukraine.svg | Ту2 = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg | Президент = [[Владимир Александрович Зеленский|Владимир Зеленский]] | Басқара бастады = 15 тамыз 2024 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = ''лауазымы құрылды'' | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Туған күні = 22.12.1973 | Туған жері = {{туғанжері|Одесса|Одессада}}, [[Одесса облысы]], [[Украин Кеңестік Социалистік Республикасы|Украин КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]<ref>{{Cite web |date=2024-08-15 |title=Що відомо про генерала Москальова, першого коменданта Суджі |url=https://kyiv24.news/news/ukrayinskyj-kerivnyk-na-terytoriyi-rf-shho-vidomo-pro-generala-moskalova-pershogo-komendanta-sudzhi |accessdate=2025-11-29 |publisher=КИЇВ24 |language=uk}}</ref> | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Құрамында болды = {{байрақ|Украина}} | Әскер түрі = {{flagicon image|Ensign of the Ukrainian Ground Forces.svg|border}} [[Украина Құрлықтағы әскерлері]] | Атағы = [[генерал-майор]] | Басқарды = * [[Шығыс оперативтік қолбасшылығы]] * [[Біріккен күштер операциясы]] * [[Украинаның Курск облысын басып алуы]] | Шайқасы = [[Орыс-украин соғысы]]<br>∟[[Донбастағы соғыс]]<br>∟[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] | Commons = Eduard Moskaliov | Марапаттары = {{Қатар |{{II дәрежелі Богдан Хмельницкий ордені (Украина)}} |{{III дәрежелі Богдан Хмельницкий ордені (Украина)}} }} }} '''Эдуард Михайлович Москалёв''' ({{lang-uk|Едуард Михайлович Москальов}}; [[22 желтоқсан]] [[1973 жыл|1973]],<ref>{{Cite web|url= https://www.volunteer.su/content/moskalyov-eduard-mihaylovich#:~:text=Москалёв%20Эдуард%20Михайлович.%2022.12.1973.%20ФИО%20на%20русском: |title= Москалёв Эдуард Михайлович {{!}} Независимый информационный центр «Волонтер» |work= www.volunteer.su |accessdate= 2023-03-04}} {{Wayback|date= 2023-03-04 |url= https://web.archive.org/web/20230304133230/https://www.volunteer.su/content/moskalyov-eduard-mihaylovich#:~:text=Москалёв%20Эдуард%20Михайлович.%2022.12.1973.%20ФИО%20на%20русском:}}</ref> [[Одесса]]) — украиналық әскери қайраткер, [[генерал-майор]] және [[Шығыс оперативтік қолбасшылығы]]ның басшысы,<ref>{{Cite web|url= https://dn.gov.ua/ua/news/u-mariupoli-viznacheni-peremozhci-5-go-sezonu-chempionatu-ukrayini-z-futbolu-ligi-uchasnikiv-ato-divizionu-shid |title= У Маріуполі визначені переможці 5-го сезону чемпіонату України з футболу Ліги учасників АТО дивізіону «Схід» |work= dn.gov.ua |accessdate= 2019-12-06}}</ref> [[Орыс-украин соғысы]]на қатысуда. 2012 жылы [[Десна (оқу орталығы)|Құрлықтағы әскерлердің 169-оқу орталығы]]ндағы {{iw|300-танк оқу полкі|300-танк оқу полкіне|ru|300-й учебный танковый полк}} басшылық етті.<ref name="bbc">{{Cite web|url= https://www.bbc.com/russian/articles/cr40nqyppe1o |title= Комендант Москалев. Кого Киев назначил руководить захваченной территорией Курской области |lang= ru |author= Святослав Хоменко |publisher= [[BBC News]] |date= 2024-08-16 |accessdate= 2024-08-17}}</ref> 2022 жылғы 15 наурыздан 2023 жылғы 26 ақпанға дейін [[Біріккен күштер операциясы]]на қолбасшы болды.<ref>{{Cite web|lang= ru |url= https://www.rbc.ua/ukr/news/zelenskiy-naznachil-novogo-komanduyushchego-1647354951.html |title= Зеленський призначив нового командувача ООС |lang= uk |publisher= [[РБК]]-Украина |accessdate= 2022-03-15}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20220315184905/https://www.rbc.ua/ukr/news/zelenskiy-naznachil-novogo-komanduyushchego-1647354951.html |date= 2022-03-15}}</ref> 2024 жылғы тамызда Москалёв [[Курск облысындағы шайқастар (2024 жылдан)|Курск облысына басып кіруі]] кезіндегі Украина басып алған [[Украинаның Курск облысын басып алуы|Курск облысының әскери коменданты]] болып тағайындалды.<ref name="bbc" /> == Марапаттары == * II дәрежелі [[Богдан Хмельницкий ордені (Украина)|Богдан Хмельницкий ордені]] (19 наурыз 2022);<ref>{{Cite web|url= https://www.president.gov.ua/documents/1492022-41749 |title= УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №149/2022. Про відзначення державними нагородами України |lang= uk |publisher= [[Украина президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-03-19 |accessdate= 2024-08-23}}</ref> * III дәрежелі [[Богдан Хмельницкий ордені (Украина)|Богдан Хмельницкий ордені]] (29 қыркүйек 2014).<ref>{{Cite web|url= https://www.president.gov.ua/documents/7472014-17711 |title= УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №747/2014. Про відзначення державними нагородами України |lang= uk |publisher= [[Украина президенті]]нің ресми сайты |date= 2014-09-29 |accessdate= 2024-08-23}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Москалёв, Эдуард Михайлович}} [[Санат:Украинада туғандар]] [[Санат:Украина әскерилері]] [[Санат:Украина саясаткерлері]] [[Санат:Ресейдің басып кіруінен Украина қорғанысы қатысушылары (2022)]] [[Санат:Генерал-майорлар (Украина)]] rjqm2khndl7ict4hoicmlxr1c43d67z 0 744600 3603561 3601588 2026-05-12T01:03:00Z Айдос Қаракөз 179976 3603561 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Арқармүйіз'''― қойдың мүйізін бейнелейтін оюдың түрі. Бұл элемент "[[қошқармүйіз]]ге" өте ұқсас,бірақ,оған қарағанда шиыршықтанып,тармағы одан көбірек болып келеді.Кілем,тұскиіз,сырмақ, кесте, киім-кешек пен үй жиһаздарында кездеседі.<ref>Өмірбекова М.Ш. Энциклопедия.Қазақтың ою-өрнектері.– Алматы: "Алматыкітап" ААҚ, ISBN 9965-24-076-0</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} smy8px6v2h7ojgekolceoeeplwv2ky9 3603593 3603561 2026-05-12T01:34:00Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3373566 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Арқармүйіз''' ― қойдың мүйізін бейнелейтін оюдың түрі. Бұл элемент "[[қошқармүйіз]]ге" өте ұқсас, бірақ, оған қарағанда шиыршықтанып, тармағы одан көбірек болып келеді. Кілем, тұскиіз, сырмақ, кесте, киім-кешек пен үй жиһаздарында кездеседі.<ref>Өмірбекова М.Ш. Энциклопедия. Қазақтың ою-өрнектері. – Алматы: "Алматыкітап" ААҚ, ISBN 9965-24-076-0</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} oy4p71l75zyyy3ntlf4d8qhkh4fsl2h 0 745028 3603563 3375714 2026-05-12T01:08:45Z Айдос Қаракөз 179976 3603563 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} '''Антуан Арно'''({{Lang-fr|Antoine Arnault}};[[4 маусым]] [[1977]], [[Рубе]],[[Франция]]) — [[Франция|француз]] кәсіпкері. [[Berluti]] бас директоры және [[Loro Piana]] директорлар кеңесінің төрағасы.<ref> https://www.nur.kz/family/gloss/2088611-antuan-arno-chto-izvestno-o-zhizni-frantsuzskogo-biznesmena/</ref> {{Тұлға |Есімі = Антуан Арно |Шынайы есімі = {{Lang-fr|Antoine Arnault}} |Сурет = ChangeNOW 2022 - Antoine Arnault, LVMH (52130604977) (cropped).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 04.06.1977 |Туған жері = [[Рубе]], [[Франция]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{Байрақ|Франция}} |Ұлты = |Мансабы = |Білімі = 1.[[Монреаль бизнес зерттеулерінің жоғары мектебі]]<br>2.[[INSEAD]] |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Бернар Арно]] |Анасы = Анна Деваврен |Жұбайы = [[Наталья Михайловна Водянова| Наталья Водянова]]<ref> https://tengrinews.kz/show/smi-uznali-svadbe-rossiyskoy-modeli-natali-vodyanovoy-414643/amp/</ref> |Балалары = '''ұлдары '''<br>Максим (2014)<br>Роман (2016) |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} blh324fx3ohogcxpvmds3l8ebmj7i5o 3603564 3603563 2026-05-12T01:08:46Z KiranBOT 168555 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 3603564 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} '''Антуан Арно'''({{Lang-fr|Antoine Arnault}};[[4 маусым]] [[1977]], [[Рубе]],[[Франция]]) — [[Франция|француз]] кәсіпкері. [[Berluti]] бас директоры және [[Loro Piana]] директорлар кеңесінің төрағасы.<ref> https://www.nur.kz/family/gloss/2088611-antuan-arno-chto-izvestno-o-zhizni-frantsuzskogo-biznesmena/</ref> {{Тұлға |Есімі = Антуан Арно |Шынайы есімі = {{Lang-fr|Antoine Arnault}} |Сурет = ChangeNOW 2022 - Antoine Arnault, LVMH (52130604977) (cropped).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 04.06.1977 |Туған жері = [[Рубе]], [[Франция]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{Байрақ|Франция}} |Ұлты = |Мансабы = |Білімі = 1.[[Монреаль бизнес зерттеулерінің жоғары мектебі]]<br>2.[[INSEAD]] |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = [[Бернар Арно]] |Анасы = Анна Деваврен |Жұбайы = [[Наталья Михайловна Водянова| Наталья Водянова]]<ref> https://tengrinews.kz/show/smi-uznali-svadbe-rossiyskoy-modeli-natali-vodyanovoy-414643/</ref> |Балалары = '''ұлдары '''<br>Максим (2014)<br>Роман (2016) |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jp9sgi4qawiqrkmj3la25kt32tnfsju 0 745069 3603558 3416843 2026-05-12T00:57:39Z Айдос Қаракөз 179976 3603558 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Асқат Қайзоллаұлы Дауылбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Конституциялық Соты|Қазақстан Конституциялық Кеңесінің мүшесі]] | Ту = QRKK logo.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті = | Басқара бастады = 27 сәуір 2016 | Басқаруын аяқтады = желтоқсан 2022 | Ізашары = Ілияс Бақтыбаев | Ізбасары = ''лауазым жойылды'' | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев| Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Қазақстан Республикасының 7-Бас Прокуроры]] | Ту_2 = General prosecutor Kazakhstan emblem.png | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = 15 сәуір 2011 | Басқаруын аяқтады_2 = 25 сәуір 2016 | Ізашары_2 = [[Қайрат Әбдіразақұлы Мәми|Қайрат Мәми]] | Ізбасары_2 = [[Жақып Қажманұлы Асанов|Жақып Асанов]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаттары|Қазақстан Парламенті Мәжілісінің II сайланым депутаты]] | Ту_3 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = желтоқсан 1999 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 2001 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 22.11.1962 | Туған жері = {{туғанжері|Ақтөбе|Ақтөбеде}}, [[Ақтөбе облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = '''ұлдары '''<br>Рахат (1985 туған)<br>Айдар (1987 туған)<br>Ілияс | Қызмет еткен жылдары = 1981-1983 | Құрамында болды = {{Байрақ|КСРО}} | Ғылыми дәрежесі = 1.[[Ғылым кандидаты| Заң ғылымдарының кандидаты]]<br> 2.[[Доцент]] | Партиясы = | Білімі = [[Орал мемлекеттік заң университеті|Свердлов заң институты]] | Мамандығы = [[Заңгер]] | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{1 дәрежелі Даңқ ордені}} {{!!}} {{2 дәрежелі Барыс ордені}} {{!}}} {{{!}} {{!}} {{2 дәрежелі Даңқ ордені}}{{!!}} {{Астана медалі}}{{!!}} {{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!!}}{{Қазақстан темір жолына 100 жыл медалі}} {{!}}- {{!}}{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}} {{!!}} {{ҚР Конституциясына 10 жыл}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР прокуратурасына 20 жыл төс белгісі}} {{!}}- {{!}}{{1 дәрежелі прокуратура қызметінде мінсіз қызметі үшін медалі}}{{!!}} {{2 дәрежелі прокуратура қызметінде мінсіз қызметі үшін медалі}}{{!!}}{{3 дәрежелі прокуратура қызметінде мінсіз қызметі үшін медалі}}{{!!}}{{ҚР полициясына 15 жыл төс белгісі}} {{!}}- {{!}}{{ҚР полициясына 20 жыл төс белгісі}}{{!!}}{{ҚР ІӘ 20 жыл төс белгісі}}{{!!}}{{Халықаралық әскери достастықты дамытқаны үшін медалі (Қазақстан)}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Прокуратураның құрметті қызметкері}}{{!!}}{{КСРО спорт шебері}} {{!}}} }} '''Асқат Қайзоллаұлы Дауылбаев''' ([[22 қараша]] [[1962 жыл|1962]], [[Ақтөбе]]) — [[Қазақстан|қазақстандық]] мемлекеттік қайраткер, [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Бас Прокуроры]] (2011—2016). I дәрежелі мемлекеттік әділет кеңесшісі. == Өмірбаяны == 1962 жылы 22 қарашада [[Ақтөбе|Ақтөбеде]] дүниеге келді. === Білімі === 1987 жылы [[Орал мемлекеттік заң университеті|Свердлов заң институтының]] сот-прокуратура факультетін “[[заңгер]]” мамандығы бойынша үздік тәмамдады.2005 жылы “Қазақстан Республикасындағы заңдардың ресми нормативтік түсіндірмесі” тақырыбында жоба қорғап [[Ғылым кандидаты|заң ғылымдарының кандидаты]] атанды. 2006 жылы доцент атанды. === Мансабы === * 1980—1987 — «Динамо» Ақтөбе облыстық кеңесінің қызметкері; * 1987—1992 — [[Алматы|Алматы қаласы]] [[Түрксіб ауданы|Октябрь ауданы]] прокурорының стажер, тергеуші, көмекшісі, аға көмекшісі, [[Бостандық ауданы (Алматы)|Калинин]], [[Түрксіб ауданы|Октябрь аудандары]] прокурорының орынбасары; * 1992—1994 — [[Алматы|Алматы қаласы]] прокуратурасының басшысы; * 1994—1994 — [[Алматы|Алматы қаласының]] [[Аралық coт|Аралық coты]] төрағасының орынбасары; * 1994—1997 — [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Қазақстан Бас прокуратурасының]] Әлеуметтік-экономикалық саладағы заңдылықты қадағалау департаментінің бастығы; * 1997—1999 — [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Қазақстан Әділет министрінің]] орынбасары, Әділет біліктілік алқасының төрағасы; * 1999—1999 — [[Қазақтелеком]] вице-президенті – бас әкімшілік директоры; * 1999—2001 — [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаттары|Қазақстан Парламенті Мәжілісінің II сайланым депутаты]], Экология және табиғи ресурстарды басқару комитетінің мүшесі, «Әділет» депутаттық тобының төрағасы; * 2001—2011 — [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Қазақстан Бас Прокурорының]] орынбасары; * 2011—2016 — [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Қазақстан Бас Прокуроры]];<ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/amp/general-nym-prokurorom-rk-naznachen-ashat-daulbaev_a2371164|title=Генеральным прокурором РК назначен Асхат Даулбаев|date=2011-04-15|lang=ru|work=www.inform.kz|accessdate=2025-01-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/amp/ashat-daulbaev-osvobozhden-ot-dolzhnosti-genprokurora-rk_a2896818|title=Асхат Даулбаев освобожден от должности Генпрокурора РК|date=2016-04-25|lang=ru|work=www.inform.kz|accessdate=2025-01-02}}</ref> * 2016—2022 — [[Қазақстан Конституциялық Соты|Қазақстан Конституциялық Кеңесінің мүшесі]].<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/amp/27700647.html|title=Асхат Дауылбаев конституциялық кеңес мүшесі болды|date=2016-04-27|lang=kz|work=[[Азаттық радиосы]]|accessdate=2025-01-02}}</ref> === Жеке өмірі === Үйленген, 3 ұлы бар — Рахат (1985 туған), Айдар (1987 туған) және Ілияс. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Бас Прокурорлары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің II шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Заң ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Орал мемлекеттік университеті түлектері]] m4qdmpkmm5mlsuiqhw9mus2aqf3t9pd 3603559 3603558 2026-05-12T00:57:41Z KiranBOT 168555 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 3603559 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Асқат Қайзоллаұлы Дауылбаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Конституциялық Соты|Қазақстан Конституциялық Кеңесінің мүшесі]] | Ту = QRKK logo.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті = | Басқара бастады = 27 сәуір 2016 | Басқаруын аяқтады = желтоқсан 2022 | Ізашары = Ілияс Бақтыбаев | Ізбасары = ''лауазым жойылды'' | Президент = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев| Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Қазақстан Республикасының 7-Бас Прокуроры]] | Ту_2 = General prosecutor Kazakhstan emblem.png | Ту2_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = 15 сәуір 2011 | Басқаруын аяқтады_2 = 25 сәуір 2016 | Ізашары_2 = [[Қайрат Әбдіразақұлы Мәми|Қайрат Мәми]] | Ізбасары_2 = [[Жақып Қажманұлы Асанов|Жақып Асанов]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаттары|Қазақстан Парламенті Мәжілісінің II сайланым депутаты]] | Ту_3 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = желтоқсан 1999 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 2001 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 22.11.1962 | Туған жері = {{туғанжері|Ақтөбе|Ақтөбеде}}, [[Ақтөбе облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = '''ұлдары '''<br>Рахат (1985 туған)<br>Айдар (1987 туған)<br>Ілияс | Қызмет еткен жылдары = 1981-1983 | Құрамында болды = {{Байрақ|КСРО}} | Ғылыми дәрежесі = 1.[[Ғылым кандидаты| Заң ғылымдарының кандидаты]]<br> 2.[[Доцент]] | Партиясы = | Білімі = [[Орал мемлекеттік заң университеті|Свердлов заң институты]] | Мамандығы = [[Заңгер]] | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{1 дәрежелі Даңқ ордені}} {{!!}} {{2 дәрежелі Барыс ордені}} {{!}}} {{{!}} {{!}} {{2 дәрежелі Даңқ ордені}}{{!!}} {{Астана медалі}}{{!!}} {{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!!}}{{Қазақстан темір жолына 100 жыл медалі}} {{!}}- {{!}}{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}} {{!!}} {{ҚР Конституциясына 10 жыл}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР прокуратурасына 20 жыл төс белгісі}} {{!}}- {{!}}{{1 дәрежелі прокуратура қызметінде мінсіз қызметі үшін медалі}}{{!!}} {{2 дәрежелі прокуратура қызметінде мінсіз қызметі үшін медалі}}{{!!}}{{3 дәрежелі прокуратура қызметінде мінсіз қызметі үшін медалі}}{{!!}}{{ҚР полициясына 15 жыл төс белгісі}} {{!}}- {{!}}{{ҚР полициясына 20 жыл төс белгісі}}{{!!}}{{ҚР ІӘ 20 жыл төс белгісі}}{{!!}}{{Халықаралық әскери достастықты дамытқаны үшін медалі (Қазақстан)}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Прокуратураның құрметті қызметкері}}{{!!}}{{КСРО спорт шебері}} {{!}}} }} '''Асқат Қайзоллаұлы Дауылбаев''' ([[22 қараша]] [[1962 жыл|1962]], [[Ақтөбе]]) — [[Қазақстан|қазақстандық]] мемлекеттік қайраткер, [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Бас Прокуроры]] (2011—2016). I дәрежелі мемлекеттік әділет кеңесшісі. == Өмірбаяны == 1962 жылы 22 қарашада [[Ақтөбе|Ақтөбеде]] дүниеге келді. === Білімі === 1987 жылы [[Орал мемлекеттік заң университеті|Свердлов заң институтының]] сот-прокуратура факультетін “[[заңгер]]” мамандығы бойынша үздік тәмамдады.2005 жылы “Қазақстан Республикасындағы заңдардың ресми нормативтік түсіндірмесі” тақырыбында жоба қорғап [[Ғылым кандидаты|заң ғылымдарының кандидаты]] атанды. 2006 жылы доцент атанды. === Мансабы === * 1980—1987 — «Динамо» Ақтөбе облыстық кеңесінің қызметкері; * 1987—1992 — [[Алматы|Алматы қаласы]] [[Түрксіб ауданы|Октябрь ауданы]] прокурорының стажер, тергеуші, көмекшісі, аға көмекшісі, [[Бостандық ауданы (Алматы)|Калинин]], [[Түрксіб ауданы|Октябрь аудандары]] прокурорының орынбасары; * 1992—1994 — [[Алматы|Алматы қаласы]] прокуратурасының басшысы; * 1994—1994 — [[Алматы|Алматы қаласының]] [[Аралық coт|Аралық coты]] төрағасының орынбасары; * 1994—1997 — [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Қазақстан Бас прокуратурасының]] Әлеуметтік-экономикалық саладағы заңдылықты қадағалау департаментінің бастығы; * 1997—1999 — [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Қазақстан Әділет министрінің]] орынбасары, Әділет біліктілік алқасының төрағасы; * 1999—1999 — [[Қазақтелеком]] вице-президенті – бас әкімшілік директоры; * 1999—2001 — [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаттары|Қазақстан Парламенті Мәжілісінің II сайланым депутаты]], Экология және табиғи ресурстарды басқару комитетінің мүшесі, «Әділет» депутаттық тобының төрағасы; * 2001—2011 — [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Қазақстан Бас Прокурорының]] орынбасары; * 2011—2016 — [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы|Қазақстан Бас Прокуроры]];<ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/ru/general-nym-prokurorom-rk-naznachen-ashat-daulbaev_a2371164|title=Генеральным прокурором РК назначен Асхат Даулбаев|date=2011-04-15|lang=ru|work=www.inform.kz|accessdate=2025-01-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/ru/ashat-daulbaev-osvobozhden-ot-dolzhnosti-genprokurora-rk_a2896818|title=Асхат Даулбаев освобожден от должности Генпрокурора РК|date=2016-04-25|lang=ru|work=www.inform.kz|accessdate=2025-01-02}}</ref> * 2016—2022 — [[Қазақстан Конституциялық Соты|Қазақстан Конституциялық Кеңесінің мүшесі]].<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/27700647.html|title=Асхат Дауылбаев конституциялық кеңес мүшесі болды|date=2016-04-27|lang=kz|work=[[Азаттық радиосы]]|accessdate=2025-01-02}}</ref> === Жеке өмірі === Үйленген, 3 ұлы бар — Рахат (1985 туған), Айдар (1987 туған) және Ілияс. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Бас Прокурорлары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің II шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Заң ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Орал мемлекеттік университеті түлектері]] 4u0o46fya7d3tq8xy90zjmzhklrr8kt 0 745286 3603567 3580898 2026-05-12T01:16:20Z Айдос Қаракөз 179976 3603567 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''«Тақтар таласы»'''телесериалының кейіпкерлері [[Джордж Р. Р. Мартин]]нің «Алау мен мұз жыры» романдар циклының сәйкес кейіпкерлеріне негізделген. Романда фэнтэзи әлемдегі әртүрлі кейіпкерлердің Темір тақ үшін таластағы азаматтық соғысы сипатталады. == Кейіпкерлерге шолу == : <small>{{colorbox|red}} = Маусымдағы басты кейіпкер</small> : <small>{{colorbox|yellow}} = Маусымдағы қосалқы кейіпкер</small> : <small>{{colorbox|orange}} = Маусымдағы қонақты рөл</small> : <small>{{colorbox|pink}} = Сондай-ақ басты рөлде</small> : <small>{{colorbox|#80ffd4}} = Басқа актермен ойналған қосалқы рөл</small> : <small>{{colorbox|white}} = Маусымда жоқ</small> === Басты кейіпкерлер === {| class="wikitable" border="1" |-" !rowspan=2 |Актер !rowspan=2 |Кейіпкер !colspan=9 |Маусымдағы пайда болулар |- ! '''[[Тақтар таласы (1-інші маусым)|1]]''' ! '''[[Тақтар таласы (2-інші маусым)|2]]''' ! '''[[Тақтар таласы (3-інші маусым)|3]]''' ! '''[[Тақтар таласы (4-інші маусым)|4]]''' ! '''[[Тақтар таласы (5-інші маусым)|5]]''' ! '''[[Тақтар таласы (6-ыншы маусым)|6]]''' ! '''[[Тақтар таласы (7-інші маусым)|7]]''' ! '''[[Тақтар таласы (8-інші маусым)|8]]''' ! Эпизодтар |- | [[Шон Бин]]<ref group="комм.">В финальной серии первого сезона Шон Бин указан в числе исполнителей главных ролей в титрах, однако сам актёр в этой серии не появляется (хотя его образ всё же был использован). Во флешбэк сценах шестого сезона роль Эддарда Старка в детстве исполнил Себастьян Крофт, а роль Эддарда Старка в молодости исполнил Роберт Арамайо. В шестой серии шестого сезона Роберт Арамайо присутствует в титрах, поскольку в данной серии присутствует отрывок из сцены с ним, показанной в финальной серии первого сезона.</ref>|| [[Эддард Старк|Эддард «Нед» Старк]]|| style="background:red;"|10|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|5 || style="background:#80ffd4;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"|16 |- | [[Марк Эдди]] || [[Роберт Баратеон]]|| style="background:red;"|7 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Николай Костер-Вальдау]] || [[Джейме Ланнистер]] || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|4|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|9 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|6 ||style="background:white;"|55 |- | [[Мишель Фэйрли]] || [[Кейтилин Старк]]|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|8 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|25 |- | [[Лина Хиди]]<ref group="комм.">Во флешбэк сценах пятого сезона роль юной Серсеи Ланнистер исполнила Нелл Уильямс.</ref>||[[Серсея Ланнистер]] || style="background:red;"|10|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|9 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"|62 |- | [[Эмилия Кларк]] || [[Дейенерис Таргариен]]|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|6 || style="background:white;"|62 |- | [[Иэн Глен]] || [[Джорах Мормонт]] || style="background:red;"|9|| style="background:red;"|7|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"|52 |- | [[Гарри Ллойд]] || [[Визерис Таргариен]]|| style="background:red;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Кит Харингтон]] || [[Джон Сноу (кейіпкер)|Джон Сноу / Эйгон Таргариен]]|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|9 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|6 || style="background:white;"|62 |- | [[Ричард Мэдден]] || [[Робб Старк]]|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|6|| style="background:red;"|7 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|21 |- | [[Софи Тёрнер (актер)|Софи Тёрнер]] || [[Санса Старк]] || style="background:red;"|9|| style="background:red;"|7|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|9 || style="background:red;"|7|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|59 |- | [[Мэйси Уильямс]] || [[Арья Старк]]|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|9 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|6 ||style="background:white;"|59 |- | [[Альфи Аллен]] || [[Теон Грейджой]]|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"|47 |- | [[Айзек Хэмпстед-Райт]] || [[Бран Старк]]|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|7|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"| || style="background:red;"|5 || style="background:red;"|5 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|40 |- | [[Джек Глисон]] || [[Джоффри Баратеон]]|| style="background:red;"|10|| style="background:red;"|6|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background: white;"|26 |- | [[Рори Макканн]] || [[Сандор Клиган|Сандор Клиган]]|| style="background:red;" |8 || style="background:red;" |5 || style="background:red;" |8 || style="background:red;" |6 || style="background:white;" | || style="background:red;" |2 || style="background:red;" |4 || style="background:red;"|5 || style="background:white;" |38 |- | [[Питер Динклэйдж]] ||[[Тирион Ланнистер]] || style="background:red;"|9|| style="background:red;"|10|| style="background:red;"|9 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|10 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|6 || style="background:white;"|67 |- | [[Джейсон Момоа]] || [[Кхал Дрого]]|| style="background:pink;"|9|| style="background:pink;"|1 ||style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|10 |- | [[Эйдан Гиллен]] || [[Петир Бейлиш|Петир Бейлиш]]|| style="background:red;" |8|| style="background:red;" |7|| style="background:red;" |4 || style="background:red;" |5 || style="background:red;" |6 || style="background:red;" |4 || style="background:red;" |7|| style="background:white;"| || style="background:white;" |41 |- | [[Лиам Каннингем]] || [[Давос Сиворт]]|| style="background:white;" | || style="background:red;" |6|| style="background:red;" |4 || style="background:red;" |4 || style="background:red;" |7 || style="background:red;" |8 || style="background:red;" |7 || style="background:red;"|6 || style="background:white;" |42 |- | [[Джон Брэдли-Уэст]] || [[Сэмвелл Тарли]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|6|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|8 || style="background:red;" |3 || style="background:red;"|5 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|47 |- | [[Стивен Диллэйн]] || [[Станнис Баратеон]]|| style="background:white;"| || style="background:red;"|7|| style="background:red;"|5 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|8 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|24 |- | [[Кэрис ван Хаутен]]|| [[Мелисандра]]|| style="background:white;"| || style="background:red;"|4|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|7|| style="background:red;"|2 || style="background:red;"|1 || style="background:white;"|29 |- | [[Джеймс Космо]] || [[Джиор Мормонт]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|3|| style="background:red;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|12 |- | [[Флинн, Джером|Джером Флинн]] || [[Бронн (кейіпкер)|Бронн]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|7|| style="background:red;"|4 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|3 || style="background:white;"|36 |- | [[Конлет Хилл]] || [[Варис (кейіпкер)|Варис «Паук»]]|| style="background:yellow;"|7|| style="background:red;"|6|| style="background:red;"|5 || style="background:red;"|6|| style="background:red;" |4 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|46 |- | [[Сибель Кекилли]]|| [[Шая]]|| style="background:orange;"|2|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|20 |- | [[Натали Дормер]] || [[Маргери Тирелл]]|| style="background:white;"| || style="background:red;"|4|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|5 || style="background:red;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|26 |- | [[Чарльз Дэнс]] || [[Тайвин Ланнистер]]|| style="background:yellow;"|4|| style="background:red;"|7|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|27 |- | [[Уна Чаплин]] || [[Талиса Старк]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|11 |- | [[Роуз Лесли]] || [[Игритт]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|17 |- | [[Джозеф Демпси]] || [[Джендри]]|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|7|| style="background:red;"|8 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:red;"|2 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|24 |- | [[Кристофер Хивью]] || [[Тормунд Великанья Смерть (персонаж)|Тормунд Великанья Смерть]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|7 || style="background:red;"|5|| style="background:red;"|5 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|33 |- | [[Гвендолин Кристи]] || [[Бриенна Тарт]]|| style="background:white;" | || style="background:yellow;" |7|| style="background:yellow;" |7 || style="background:red;" |7|| style="background:red;" |6 || style="background:red;" |5 || style="background:red;" |5 || style="background:red;"|5 || style="background:white;" |42 |- | [[Иван Реон]] || [[Рамси Болтон]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|20 |- | [[Ханна Мюрей]] || Лилли|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|3||style="background:white;"|27 |- | [[Михиль Хаусман]]<ref group="комм.">В третьем сезоне роль Даарио Нахариса исполнил [[Скрейн, Эд|Эд Скрейн]].</ref>|| [[Даарио Нахарис]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|3 || style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|21 |- | [[Натали Эммануэль]]|| [[Миссандея]]||style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background: yellow;"|8|| style="background:yellow;"|7|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|5 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"|38 |- | [[Дин-Чарльз Чэпмен]]<ref group="комм.">В первом и втором сезонах роль Томмена Баратеона исполнил Каллум Уорри. Дин-Чарльз Чэпмен в третьем сезоне исполнил роль Мартина Ланнистера.</ref> || [[Томмен Баратеон]]|| style="background:#80ffd4;"|4 || style="background:#80ffd4;"|4 || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|5 || style="background:red;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|24 |- | [[Индира Варма]] || [[Эллария Сэнд]]||style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:red;"|5 || style="background:red;"|2 || style="background:red;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"|13 |- | [[Том Влашиха]]<ref group="комм.">В первом сезоне роль Якена Хгара исполнил неизвестный статист.</ref> || [[Якен Хгар]]|| style="background:#80ffd4;"|1 || style="background:yellow;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|18 |- | [[Майкл Макэлхаттон]]|| [[Русе Болтон]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|7 || style="background:orange;"|2 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|19 |- | [[Джонатан Прайс]] || [[Его Воробейшество]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5 || style="background:red;"|7 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|12 |- | [[Джейкоб Андерсон]]||[[Сұр құрт]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|7 || style="background:yellow;"|4 || style="background:red;"|6 || style="background:white;"|34 |- | colspan="2" align="center" |'''Эпизодтар саны'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''7'''||'''6'''||'''73''' |- | colspan="2" align="center" |'''Жалпы басты кейіпкердер саны'''||'''18'''||'''25'''||'''28'''||'''27'''||'''28'''||'''29'''||'''23'''||'''22'''||'''44''' |} <small><references group="комм." /></small> === Қосалқы кейіпкерлер === {| class="wikitable" border="1" |-" !rowspan=2 |Актер !rowspan=2 |Кейіпкер !colspan=9 |Маусымдағы пайда болулар |- ! '''[[Тақтар таласы (1-інші маусым)|1]]''' ! '''[[Тақтар таласы (2-інші маусым)|2]]''' ! '''[[Тақтар таласы (3-інші маусым)|3]]''' ! '''[[Тақтар таласы (4-інші маусым)|4]]''' ! '''[[Тақтар таласы (5-інші маусым)|5]]''' ! '''[[Тақтар таласы (6-ыншы маусым)|6]]''' ! '''[[Тақтар таласы (7-інші маусым)|7]]''' ! '''[[Тақтар таласы (8-інші маусым)|8]]''' ! Эпизодтар |- | [[Дональд Самптер]]||[[Мейстер Лювин]]|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|7|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|14 |- |[[Джейми Сивес]]||Джори Кассель|| style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Рон Донахи]]<ref group="комм.">Во флешбэк сценах шестого сезона роль молодого Родрика Касселя исполнил Фергус Литем.</ref>||[[Родрик Кассель]]|| style="background:yellow;"|9|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|15 |- |[[Джозеф Моул]]||[[Бенджен Старк]]|| style="background:yellow;" |3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- |[[Дар Салим]] ||Квото|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | [[Эсме Бьянко]]||Рос|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|14 |- | [[Сьюзан Браун]]||Септа Мордейн|| style="background:yellow;"|7|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Арт Паркинсон]]||[[Рикон Старк]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|14 |- | Нелл Тайгер Фри<ref group="комм.">В первом и втором сезонах роль Мирцеллы Баратеон исполнила Эйми Ричардсон.</ref>|| [[Мирцелла Баратеон]]|| style="background:#80ffd4;"|4 || style="background:#80ffd4;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5 || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|14 |- | [[Кристиан Нэрн]]<ref group="комм.">Во флешбэк сценах шестого сезона роль Уилиса (молодой Ходор) исполнил Сэм Коулман.</ref>|| Уилис / [[Ходор]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|23 |- | [[Роксанна Макки]]||Дореа|| style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|11 |- | [[Амрита Ашария]]||Ирри|| style="background:yellow;"|8|| style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|13 |- | Уилко Джонсон||[[Илин Пейн]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | Люк Барнс||Раст|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|12 |- | [[Оуэн Тил]]||[[Аллисер Торн]]|| style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|7 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|19 |- | [[Иэн Макэлхинни]]||[[Барристан Селми]]|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|8|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|25 |- | [[Френсис Маджи]]||[[Йорен]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Джулиан Гловер]]||[[Пицель|Ұлы мейстер Пицель]]|| style="background:yellow;"|8|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|31 |- | [[Гетин Энтони]]||[[Ренли Баратеон]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | [[Питер Вон]]||[[Мейстер Эймон]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|11 |- | Мильтос Йеролему ||[[Сирио Форель]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Марк Стэнли]]||[[Гренн]]|| style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|7|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|22 |- | [[Джозеф Алтин]]||[[Пипар]]|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|13 |- | [[Элиес Габел]]||Ракхаро|| style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Юджин Саймон]]||[[Лансель Ланнистер]]|| style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|16 |- | [[Доминик Картер]]||[[Янос Слинт]]|| style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|15 |- | Иман Эллиот||Мариллион|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Кейт Дики]]||[[Лиза Аррен]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Лино Фасиоль]]||[[Робин Аррен]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"|9 |- | [[Наталия Тена]]||[[Оша (персонаж)|Оша]]|| style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|16 |- | Клив Мантл ||Большой Джон Амбер|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Мия Сотериу]] ||Мирри Маз Дуур|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Иэн Гелдер]] ||[[Киван Ланнистер]]|| style="background:yellow;"|3 || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|5 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|12 |- |[[Роберт Пью]]||Крастер|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Бен Кромптон]]||[[Эддисон Толлетт]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|8 || style="background:yellow;"|5 || style="background:orange;"|1 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"|34 |- | Бен Хоуки||[[Пирожок (кейіпкер)|Пирожок]]|| style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|7|| style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|12 |- | [[Эрос Влахос]] ||Ломми Жасылқол|| style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | Стивен Коул||Коварро|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|7|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | Керр Логан ||Маттос Сиворт|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- |[[Тони Уэй]] ||Донтос Холлард|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | Иэн Битти||[[Мерин Трант]]|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|18 |- | Анди Бекуит<ref group="комм.">В первом сезоне роль Роржа исполнил неизвестный статист.</ref> ||Рорж|| style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Джемма Уилан]] ||[[Яра Грейджой]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4 || style="background:orange;"|1 || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6 || style="background:orange;"|2 || style="background:orange;"|2 || style="background:white;"|16 |- | [[Дэниел Портман]]||[[Подрик Пейн]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|6 || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|5 || style="background:white;"|35 |- | [[Финн Джонс]]||[[Лорас Тирелл]]|| style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;" |5|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|4 || style="background:orange;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|20 |- | [[Хафтор Юлиус Бьёрнссон]]<ref group="комм.">В первом сезоне роль Григора Клигана исполнил Конан Стивенс, а во втором сезоне — Иэн Уайт.</ref>||[[Григор Клиган]] / Роберт Стронг|| style="background:#80ffd4;"|2|| style="background:#80ffd4;"|3|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|1 || style="background:yellow;"|6 || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"|22 |- |[[Нонсо Анози]]||Ксаро Ксоан Даксос|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- |[[Иэн Ханмор]]||Пиат Прей|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- |[[Ральф Айнесон]]||Дагмер Щербатый|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | Саймон Армстронг ||[[Куорен Полурукий]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Киаран Хайндс]]||[[Манс-Налётчик]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Антон Лессер]]||[[Квиберн]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"|22 |- |Джон Стал<ref group="комм.">В первом сезоне роль Рикарда Карстарка исполнил Стив Блаунт.</ref> ||[[Рикард Карстарк]]|| style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | [[Дэн Хильдебранд]]||Кразнис мо Наклоз|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Дайана Ригг]]||[[Оленна Тирелл]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|5 || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"|18 |- |[[Маккензи Крук]] ||Орелл|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | [[Пол Кэй]]||[[Торос из Мира]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"|10 |- | [[Ноа Тейлор]]||Локк|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | [[Томас Броди Сангстер]]||[[Жойен Рид]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|10 |- | [[Элли Кендрик]]||[[Мира Рид]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"|16 |- | Филип Макгинли ||Энгай|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | [[Клайв Рассел]]||[[Бринден Талли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Тобиас Мензис]]||[[Эдмур Талли]]|| style="background:white;" | || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"|9 |- | [[Ричард Дормер]]<ref group="комм.">В первом сезоне роль Берика Дондарриона исполнил Дэвид Майкл Скотт.</ref>||[[Берик Дондаррион]]|| style="background:#80ffd4;"|1 || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"|14 |- | [[Педро Паскаль]]||[[Оберин Мартелл]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|7|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Юрий Колокольников]]||Стир|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | Брайан Форчун||[[Отелл Ярвик]]|| style="background:orange;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|6 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|14 |- | [[Тара Фицджеральд]]<ref group="комм.">Во втором сезоне эпизодическую роль Селисы Баратеон исполнила Сара Маккивер.</ref>||[[Селиса Баратеон]]|| style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|11 |- | [[Роджер Эштон-Гриффитс]]||[[Мейс Тирелл]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|13 |- | [[Керри Инграм]]||[[Ширен Баратеон]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|5 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|10 |- | [[Бренок О’Коннор]]||[[Олли (персонаж)|Олли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|9|| style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|17 |- | [[Джоэл Фрай]]||[[Хиздар зо Лорак]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | [[Уилл Тюдор]]||Оливар|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | Майкл Кондрон||[[Боуэн Марш]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|7 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|10 |- |[[Александр Сиддиг]]||[[Доран Мартелл]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- |[[Деобия Опарей]]||[[Арео Хотах]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- |[[Тоби Себастьян]]||[[Тристан Мартелл]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Фэй Марсей]] ||[[Бродяжка]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|7 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|11 |- | [[Шарлотта Хоуп]]||Миранда|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- |[[Элизабетт Уэбстер]]||Уолда Болтон|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Кейша Касл-Хьюз]]||[[Обара Сэнд]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | [[Розабелла Лауренти Селлерс]]||[[Тиена Сэнд]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"|9 |- | [[Джессика Хенвик]]||[[Нимерия Сэнд]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | [[Ханна Уэддингем]]||Септа Юнелла|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | Стаз Наир||Квоно|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"|11 |- | [[Макс фон Сюдов]]<ref group="комм.">В финальной серии четвёртого сезона эпизодическую роль Трёхглазого Ворона исполнил Струан Роджер, который также озвучил Трёхглазого Ворона во второй серии четвёртого сезона, но при этом в эпизоде он не появился и в титрах указан не был.</ref>||[[Трёхглазый Ворон]]|| style="background:white;"| || style="background:white;| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|1 || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- |[[Уайт, Иэн|Иэн Уайт]]||Вун Вун|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | Каэ Александр<ref group="комм.">В финальной серии четвёртого сезона эпизодическую роль Листочек исполнила Октавия Александру.</ref>||Листочек|| style="background:white;" | || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Белла Рамзи]]||[[Лианна Мормонт]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"|9 |- | [[Джим Бродбент]]||Архимейстер Эброз|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Пилу Асбек]]||[[Эурон Грейджой]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"|9 |- | Руперт Ванситтарт||[[Йон Ройс]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:orange;"|1 || style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"|13 |- | Ричард Райкрофт||мейстер Волкан|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|6 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"|12 |- |[[Джеймс Фолкнер]]||[[Рендилл Тарли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- |[[Том Хоппер]]<ref group="комм.">В шестом сезоне эпизодическую роль Дикона Тарли исполнил [[Фредди Строма]].</ref>||[[Дикон Тарли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#white;"| || style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | Владимир Фурдик<ref group="комм.">В 4 и 5 сезонах роль Короля Ночи исполнил [[Ричард Брейк]].</ref>||[[Король Ночи]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|2|| style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|4 || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"|10 |- | Эндрю МакКлэй<ref>{{Cite web |url=https://www.tvc.ru/news/show/id/161248 |title=Найден самый живучий актёр "Игры престолов" |access-date=2019-07-02 |archive-date=2019-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702065901/https://www.tvc.ru/news/show/id/161248 |deadlink=no }}</ref>||Абердольф Длиннобородый|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:orange;"|2 || style="background:orange;"|1 || style="background:yellow;"|6 || style="background:white;"|10 |- |Меган Паркинсон||Элис Карстарк|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"|5 |- | colspan="2" align="center" |'''Всего эпизодов'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''7'''||'''6'''||'''73''' |- |} <small><references group="комм." /></small> === Қонақтық құрам === {| class="wikitable" border="1" |-" !rowspan=2 |Актер !rowspan=2 |Кейіпкер !colspan=9 |Маусымдағы пайда болулар |- ! '''[[Тақтар таласы (1-інші маусым)|1]]''' ! '''[[Тақтар таласы (2-інші маусым)|2]]''' ! '''[[Тақтар таласы (3-інші маусым)|3]]''' ! '''[[Тақтар таласы (4-інші маусым)|4]]''' ! '''[[Тақтар таласы (5-інші маусым)|5]]''' ! '''[[Тақтар таласы (6-ыншы маусым)|6]]''' ! '''[[Тақтар таласы (7-інші маусым)|7]]''' ! '''[[Тақтар таласы (8-інші маусым)|8]]''' ! Эпизодтар |- | [[Стэндинг, Джон|Джон Стэндинг]]||[[Джон Аррен]]|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Бронсон Уэбб||Уилл|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Роб Остлер||Уэймар Ройс|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Дермонт Кини||Гаред|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Роджер Аллам]]||[[Иллирио Мопатис]]|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | [[Дэвид Брэдли (актер, Ұлыбритания)]]||[[Уолдер Фрей]]|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | Эндрю Уайлд||Тобхо Мотт|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Антония Кристоферс||Мэйген|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | [[Рой Дотрис]]||Галлин|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Энтони Моррис||Щекотун|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Лаура Прадельска||Куэйта|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | [[Джозефин Гиллан]]||Марея|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"|8 |- |Сара Дилан||Бернадетт|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | [[Патрик Малахайд]]||[[Бейлон Грейджой]]|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Лусиан Мсамати]]||Салладор Саан|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | Энди Келлегер||Полливер|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Иэн Уайт]]||Донго|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Марк Киллин]]||Меро|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Рамон Тикарам]]||Прендаль на Гхезн|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Дин-Чарльз Чампан]]||Мартин Ланнистер|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Тимоти Гиббонс||Уиллем Ланнистер|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | [[Александра Доулинг]]||Рослин Талли|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Джордж Джорджиу]]||Раздал мо Эраз|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Марк Гэттис]]||[[Тихо Несторис]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Бёрн Горман]]||Карл Таннер|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Биргитта Йорт Сёренсен]]||Карси|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Энцо Чиленти]]||[[Еззан зо Каггаз]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Захари Бахаров]]||Лобода|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Мина Райанн||Вала|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | Майкл Фист||Эйрон Грейджой (Мокроголовый)|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | [[Иэн Макшейн]]||Рэй|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Дэвид Ринтул||[[Эйерис II Таргариен]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |-style="background:white;" | style="background:#FFFFFFF;"| [[Робертс, Люк (актёр)|Люк Робертс]]|| style="background:#FFFFFFF;"|[[Артур Дейн]]|| || || || || || style="background:orange;"|1|| || || 1 |- | [[Саманта Спиро]]||[[Мелесса Тарли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Ребекка Бенсон||[[Талла Тарли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Аня Букштейн]]||[[Кинвара]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Эдди Джексон|| Белико Паенемион|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Йоуханнес Хёйкьюр Йоуханнессон||Лим Жёлтый Плащ|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Гарри Грасбер||Нед Амбер|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"|3 |- | Уилф Сколдинг||[[Рейгар Таргариен]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Эд Ширан]]||Эдди|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Марк Риссманн]]||Гарри Стрикленд|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"|2 |- | colspan="2" align="center" |'''Всего эпизодов'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''7'''||'''6'''||'''73''' |- |} == Сілтемелер == * [http://kinostan.kz/film/view?id=832 "Тақтар ойыны" Киностан сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160805125741/http://kinostan.kz/film/view?id=832 |date=2016-08-05 }} * {{Ресми сайт}} * [http://www.makinggameofthrones.com Making Game of Thrones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160602042001/http://www.makinggameofthrones.com/ |date=2016-06-02 }}, Сериалдың өндірілісі туралы ресми сайт{{ref-en}} * [http://www.dothraki.com/ Дотраки тіліне арналған ресми сайт]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150715151013/http://www.dothraki.com/ |date=2015-07-15 }}{{ref-en}} [[Санат:Телесериалдардың кейіпкерлер тізімі]] [[Санат:Тақтар таласы]] ia1hf6nsxykfkem5a7r7kiqu04z15bi 3603590 3603567 2026-05-12T01:33:47Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Sagzhan|Sagzhan]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580898 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''«Тақтар таласы»''' телесериалының кейіпкерлері [[Джордж Р. Р. Мартин]]нің «Алау мен мұз жыры» романдар циклының сәйкес кейіпкерлеріне негізделген. Романда фэнтэзи әлемдегі әртүрлі кейіпкерлердің Темір тақ үшін таластағы азаматтық соғысы сипатталады. == Кейіпкерлерге шолу == : <small>{{colorbox|red}} = Маусымдағы басты кейіпкер</small> : <small>{{colorbox|yellow}} = Маусымдағы қосалқы кейіпкер</small> : <small>{{colorbox|orange}} = Маусымдағы қонақты рөл</small> : <small>{{colorbox|pink}} = Сондай-ақ басты рөлде</small> : <small>{{colorbox|#80ffd4}} = Басқа актермен ойналған қосалқы рөл</small> : <small>{{colorbox|white}} = Маусымда жоқ</small> === Басты кейіпкерлер === {| class="wikitable" border="1" |-" !rowspan=2 |Актер !rowspan=2 |Кейіпкер !colspan=9 |Маусымдағы пайда болулар |- ! '''[[Тақтар таласы (1-інші маусым)|1]]''' ! '''[[Тақтар таласы (2-інші маусым)|2]]''' ! '''[[Тақтар таласы (3-інші маусым)|3]]''' ! '''[[Тақтар таласы (4-інші маусым)|4]]''' ! '''[[Тақтар таласы (5-інші маусым)|5]]''' ! '''[[Тақтар таласы (6-ыншы маусым)|6]]''' ! '''[[Тақтар таласы (7-інші маусым)|7]]''' ! '''[[Тақтар таласы (8-інші маусым)|8]]''' ! Эпизодтар |- | [[Шон Бин]]<ref group="комм.">В финальной серии первого сезона Шон Бин указан в числе исполнителей главных ролей в титрах, однако сам актёр в этой серии не появляется (хотя его образ всё же был использован). Во флешбэк сценах шестого сезона роль Эддарда Старка в детстве исполнил Себастьян Крофт, а роль Эддарда Старка в молодости исполнил Роберт Арамайо. В шестой серии шестого сезона Роберт Арамайо присутствует в титрах, поскольку в данной серии присутствует отрывок из сцены с ним, показанной в финальной серии первого сезона.</ref>|| [[Эддард Старк|Эддард «Нед» Старк]]|| style="background:red;"|10|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|5 || style="background:#80ffd4;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"|16 |- | [[Марк Эдди]] || [[Роберт Баратеон]]|| style="background:red;"|7 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Николай Костер-Вальдау]] || [[Джейме Ланнистер]] || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|4|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|9 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|6 ||style="background:white;"|55 |- | [[Мишель Фэйрли]] || [[Кейтилин Старк]]|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|8 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|25 |- | [[Лина Хиди]]<ref group="комм.">Во флешбэк сценах пятого сезона роль юной Серсеи Ланнистер исполнила Нелл Уильямс.</ref>||[[Серсея Ланнистер]] || style="background:red;"|10|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|9 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"|62 |- | [[Эмилия Кларк]] || [[Дейенерис Таргариен]]|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|6 || style="background:white;"|62 |- | [[Иэн Глен]] || [[Джорах Мормонт]] || style="background:red;"|9|| style="background:red;"|7|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"|52 |- | [[Гарри Ллойд]] || [[Визерис Таргариен]]|| style="background:red;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Кит Харингтон]] || [[Джон Сноу (кейіпкер)|Джон Сноу / Эйгон Таргариен]]|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|9 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|6 || style="background:white;"|62 |- | [[Ричард Мэдден]] || [[Робб Старк]]|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|6|| style="background:red;"|7 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|21 |- | [[Софи Тёрнер (актер)|Софи Тёрнер]] || [[Санса Старк]] || style="background:red;"|9|| style="background:red;"|7|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|9 || style="background:red;"|7|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|59 |- | [[Мэйси Уильямс]] || [[Арья Старк]]|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|9 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|8 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|6 ||style="background:white;"|59 |- | [[Альфи Аллен]] || [[Теон Грейджой]]|| style="background:red;"|9|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"|47 |- | [[Айзек Хэмпстед-Райт]] || [[Бран Старк]]|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|7|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"| || style="background:red;"|5 || style="background:red;"|5 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|40 |- | [[Джек Глисон]] || [[Джоффри Баратеон]]|| style="background:red;"|10|| style="background:red;"|6|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background: white;"|26 |- | [[Рори Макканн]] || [[Сандор Клиган|Сандор Клиган]]|| style="background:red;" |8 || style="background:red;" |5 || style="background:red;" |8 || style="background:red;" |6 || style="background:white;" | || style="background:red;" |2 || style="background:red;" |4 || style="background:red;"|5 || style="background:white;" |38 |- | [[Питер Динклэйдж]] ||[[Тирион Ланнистер]] || style="background:red;"|9|| style="background:red;"|10|| style="background:red;"|9 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|10 || style="background:red;"|8|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|6 || style="background:white;"|67 |- | [[Джейсон Момоа]] || [[Кхал Дрого]]|| style="background:pink;"|9|| style="background:pink;"|1 ||style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|10 |- | [[Эйдан Гиллен]] || [[Петир Бейлиш|Петир Бейлиш]]|| style="background:red;" |8|| style="background:red;" |7|| style="background:red;" |4 || style="background:red;" |5 || style="background:red;" |6 || style="background:red;" |4 || style="background:red;" |7|| style="background:white;"| || style="background:white;" |41 |- | [[Лиам Каннингем]] || [[Давос Сиворт]]|| style="background:white;" | || style="background:red;" |6|| style="background:red;" |4 || style="background:red;" |4 || style="background:red;" |7 || style="background:red;" |8 || style="background:red;" |7 || style="background:red;"|6 || style="background:white;" |42 |- | [[Джон Брэдли-Уэст]] || [[Сэмвелл Тарли]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|6|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|8 || style="background:red;" |3 || style="background:red;"|5 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|47 |- | [[Стивен Диллэйн]] || [[Станнис Баратеон]]|| style="background:white;"| || style="background:red;"|7|| style="background:red;"|5 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|8 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|24 |- | [[Кэрис ван Хаутен]]|| [[Мелисандра]]|| style="background:white;"| || style="background:red;"|4|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|7|| style="background:red;"|2 || style="background:red;"|1 || style="background:white;"|29 |- | [[Джеймс Космо]] || [[Джиор Мормонт]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|3|| style="background:red;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|12 |- | [[Флинн, Джером|Джером Флинн]] || [[Бронн (кейіпкер)|Бронн]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|7|| style="background:red;"|4 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|3 || style="background:white;"|36 |- | [[Конлет Хилл]] || [[Варис (кейіпкер)|Варис «Паук»]]|| style="background:yellow;"|7|| style="background:red;"|6|| style="background:red;"|5 || style="background:red;"|6|| style="background:red;" |4 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|46 |- | [[Сибель Кекилли]]|| [[Шая]]|| style="background:orange;"|2|| style="background:red;"|8|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|20 |- | [[Натали Дормер]] || [[Маргери Тирелл]]|| style="background:white;"| || style="background:red;"|4|| style="background:red;"|6 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|5 || style="background:red;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|26 |- | [[Чарльз Дэнс]] || [[Тайвин Ланнистер]]|| style="background:yellow;"|4|| style="background:red;"|7|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|27 |- | [[Уна Чаплин]] || [[Талиса Старк]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|11 |- | [[Роуз Лесли]] || [[Игритт]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:red;"|8 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|17 |- | [[Джозеф Демпси]] || [[Джендри]]|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|7|| style="background:red;"|8 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:red;"|2 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|24 |- | [[Кристофер Хивью]] || [[Тормунд Великанья Смерть (персонаж)|Тормунд Великанья Смерть]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|7 || style="background:red;"|5|| style="background:red;"|5 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"|33 |- | [[Гвендолин Кристи]] || [[Бриенна Тарт]]|| style="background:white;" | || style="background:yellow;" |7|| style="background:yellow;" |7 || style="background:red;" |7|| style="background:red;" |6 || style="background:red;" |5 || style="background:red;" |5 || style="background:red;"|5 || style="background:white;" |42 |- | [[Иван Реон]] || [[Рамси Болтон]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|20 |- | [[Ханна Мюрей]] || Лилли|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|3 || style="background:red;"|3||style="background:white;"|27 |- | [[Михиль Хаусман]]<ref group="комм.">В третьем сезоне роль Даарио Нахариса исполнил [[Скрейн, Эд|Эд Скрейн]].</ref>|| [[Даарио Нахарис]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|3 || style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|21 |- | [[Натали Эммануэль]]|| [[Миссандея]]||style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background: yellow;"|8|| style="background:yellow;"|7|| style="background:red;"|7 || style="background:red;"|7 || style="background:red;"|5 || style="background:red;"|4 || style="background:white;"|38 |- | [[Дин-Чарльз Чэпмен]]<ref group="комм.">В первом и втором сезонах роль Томмена Баратеона исполнил Каллум Уорри. Дин-Чарльз Чэпмен в третьем сезоне исполнил роль Мартина Ланнистера.</ref> || [[Томмен Баратеон]]|| style="background:#80ffd4;"|4 || style="background:#80ffd4;"|4 || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:red;"|5 || style="background:red;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|24 |- | [[Индира Варма]] || [[Эллария Сэнд]]||style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:red;"|5 || style="background:red;"|2 || style="background:red;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"|13 |- | [[Том Влашиха]]<ref group="комм.">В первом сезоне роль Якена Хгара исполнил неизвестный статист.</ref> || [[Якен Хгар]]|| style="background:#80ffd4;"|1 || style="background:yellow;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:red;"|6 || style="background:red;"|5 || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|18 |- | [[Майкл Макэлхаттон]]|| [[Русе Болтон]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|7 || style="background:orange;"|2 || style="background:red;"|4 || style="background:red;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| ||style="background:white;"|19 |- | [[Джонатан Прайс]] || [[Его Воробейшество]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5 || style="background:red;"|7 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|12 |- | [[Джейкоб Андерсон]]||[[Сұр құрт]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|7 || style="background:yellow;"|4 || style="background:red;"|6 || style="background:white;"|34 |- | colspan="2" align="center" |'''Эпизодтар саны'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''7'''||'''6'''||'''73''' |- | colspan="2" align="center" |'''Жалпы басты кейіпкердер саны'''||'''18'''||'''25'''||'''28'''||'''27'''||'''28'''||'''29'''||'''23'''||'''22'''||'''44''' |} <small><references group="комм." /></small> === Қосалқы кейіпкерлер === {| class="wikitable" border="1" |-" !rowspan=2 |Актер !rowspan=2 |Кейіпкер !colspan=9 |Маусымдағы пайда болулар |- ! '''[[Тақтар таласы (1-інші маусым)|1]]''' ! '''[[Тақтар таласы (2-інші маусым)|2]]''' ! '''[[Тақтар таласы (3-інші маусым)|3]]''' ! '''[[Тақтар таласы (4-інші маусым)|4]]''' ! '''[[Тақтар таласы (5-інші маусым)|5]]''' ! '''[[Тақтар таласы (6-ыншы маусым)|6]]''' ! '''[[Тақтар таласы (7-інші маусым)|7]]''' ! '''[[Тақтар таласы (8-інші маусым)|8]]''' ! Эпизодтар |- | [[Дональд Самптер]]||[[Мейстер Лювин]]|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|7|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|14 |- |[[Джейми Сивес]]||Джори Кассель|| style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Рон Донахи]]<ref group="комм.">Во флешбэк сценах шестого сезона роль молодого Родрика Касселя исполнил Фергус Литем.</ref>||[[Родрик Кассель]]|| style="background:yellow;"|9|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|15 |- |[[Джозеф Моул]]||[[Бенджен Старк]]|| style="background:yellow;" |3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- |[[Дар Салим]] ||Квото|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | [[Эсме Бьянко]]||Рос|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|14 |- | [[Сьюзан Браун]]||Септа Мордейн|| style="background:yellow;"|7|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Арт Паркинсон]]||[[Рикон Старк]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|14 |- | Нелл Тайгер Фри<ref group="комм.">В первом и втором сезонах роль Мирцеллы Баратеон исполнила Эйми Ричардсон.</ref>|| [[Мирцелла Баратеон]]|| style="background:#80ffd4;"|4 || style="background:#80ffd4;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5 || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|14 |- | [[Кристиан Нэрн]]<ref group="комм.">Во флешбэк сценах шестого сезона роль Уилиса (молодой Ходор) исполнил Сэм Коулман.</ref>|| Уилис / [[Ходор]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|23 |- | [[Роксанна Макки]]||Дореа|| style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|11 |- | [[Амрита Ашария]]||Ирри|| style="background:yellow;"|8|| style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|13 |- | Уилко Джонсон||[[Илин Пейн]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | Люк Барнс||Раст|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|12 |- | [[Оуэн Тил]]||[[Аллисер Торн]]|| style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|7 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|19 |- | [[Иэн Макэлхинни]]||[[Барристан Селми]]|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|8|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|25 |- | [[Френсис Маджи]]||[[Йорен]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Джулиан Гловер]]||[[Пицель|Ұлы мейстер Пицель]]|| style="background:yellow;"|8|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|31 |- | [[Гетин Энтони]]||[[Ренли Баратеон]]|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | [[Питер Вон]]||[[Мейстер Эймон]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|11 |- | Мильтос Йеролему ||[[Сирио Форель]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Марк Стэнли]]||[[Гренн]]|| style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|7|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|22 |- | [[Джозеф Алтин]]||[[Пипар]]|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|13 |- | [[Элиес Габел]]||Ракхаро|| style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Юджин Саймон]]||[[Лансель Ланнистер]]|| style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|16 |- | [[Доминик Картер]]||[[Янос Слинт]]|| style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|15 |- | Иман Эллиот||Мариллион|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Кейт Дики]]||[[Лиза Аррен]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Лино Фасиоль]]||[[Робин Аррен]]|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"|9 |- | [[Наталия Тена]]||[[Оша (персонаж)|Оша]]|| style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|16 |- | Клив Мантл ||Большой Джон Амбер|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Мия Сотериу]] ||Мирри Маз Дуур|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Иэн Гелдер]] ||[[Киван Ланнистер]]|| style="background:yellow;"|3 || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|5 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|12 |- |[[Роберт Пью]]||Крастер|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Бен Кромптон]]||[[Эддисон Толлетт]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|8 || style="background:yellow;"|5 || style="background:orange;"|1 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"|34 |- | Бен Хоуки||[[Пирожок (кейіпкер)|Пирожок]]|| style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|7|| style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|12 |- | [[Эрос Влахос]] ||Ломми Жасылқол|| style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | Стивен Коул||Коварро|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|7|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | Керр Логан ||Маттос Сиворт|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- |[[Тони Уэй]] ||Донтос Холлард|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | Иэн Битти||[[Мерин Трант]]|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|18 |- | Анди Бекуит<ref group="комм.">В первом сезоне роль Роржа исполнил неизвестный статист.</ref> ||Рорж|| style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Джемма Уилан]] ||[[Яра Грейджой]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4 || style="background:orange;"|1 || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6 || style="background:orange;"|2 || style="background:orange;"|2 || style="background:white;"|16 |- | [[Дэниел Портман]]||[[Подрик Пейн]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|7|| style="background:yellow;"|6 || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|5 || style="background:white;"|35 |- | [[Финн Джонс]]||[[Лорас Тирелл]]|| style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;" |5|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|4 || style="background:orange;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|20 |- | [[Хафтор Юлиус Бьёрнссон]]<ref group="комм.">В первом сезоне роль Григора Клигана исполнил Конан Стивенс, а во втором сезоне — Иэн Уайт.</ref>||[[Григор Клиган]] / Роберт Стронг|| style="background:#80ffd4;"|2|| style="background:#80ffd4;"|3|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|1 || style="background:yellow;"|6 || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"|22 |- |[[Нонсо Анози]]||Ксаро Ксоан Даксос|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- |[[Иэн Ханмор]]||Пиат Прей|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- |[[Ральф Айнесон]]||Дагмер Щербатый|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | Саймон Армстронг ||[[Куорен Полурукий]]|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Киаран Хайндс]]||[[Манс-Налётчик]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Антон Лессер]]||[[Квиберн]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"|22 |- |Джон Стал<ref group="комм.">В первом сезоне роль Рикарда Карстарка исполнил Стив Блаунт.</ref> ||[[Рикард Карстарк]]|| style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | [[Дэн Хильдебранд]]||Кразнис мо Наклоз|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Дайана Ригг]]||[[Оленна Тирелл]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|5 || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"|18 |- |[[Маккензи Крук]] ||Орелл|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | [[Пол Кэй]]||[[Торос из Мира]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"|10 |- | [[Ноа Тейлор]]||Локк|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | [[Томас Броди Сангстер]]||[[Жойен Рид]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|10 |- | [[Элли Кендрик]]||[[Мира Рид]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"|16 |- | Филип Макгинли ||Энгай|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | [[Клайв Рассел]]||[[Бринден Талли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Тобиас Мензис]]||[[Эдмур Талли]]|| style="background:white;" | || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"|9 |- | [[Ричард Дормер]]<ref group="комм.">В первом сезоне роль Берика Дондарриона исполнил Дэвид Майкл Скотт.</ref>||[[Берик Дондаррион]]|| style="background:#80ffd4;"|1 || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"|14 |- | [[Педро Паскаль]]||[[Оберин Мартелл]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|7|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | [[Юрий Колокольников]]||Стир|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | Брайан Форчун||[[Отелл Ярвик]]|| style="background:orange;"|2 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|6 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|14 |- | [[Тара Фицджеральд]]<ref group="комм.">Во втором сезоне эпизодическую роль Селисы Баратеон исполнила Сара Маккивер.</ref>||[[Селиса Баратеон]]|| style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|6 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|11 |- | [[Роджер Эштон-Гриффитс]]||[[Мейс Тирелл]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|13 |- | [[Керри Инграм]]||[[Ширен Баратеон]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|5 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|10 |- | [[Бренок О’Коннор]]||[[Олли (персонаж)|Олли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:yellow;"|9|| style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|17 |- | [[Джоэл Фрай]]||[[Хиздар зо Лорак]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|6|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | [[Уилл Тюдор]]||Оливар|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|7 |- | Майкл Кондрон||[[Боуэн Марш]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|7 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|10 |- |[[Александр Сиддиг]]||[[Доран Мартелл]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- |[[Деобия Опарей]]||[[Арео Хотах]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- |[[Тоби Себастьян]]||[[Тристан Мартелл]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Фэй Марсей]] ||[[Бродяжка]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|7 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|11 |- | [[Шарлотта Хоуп]]||Миранда|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|4|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- |[[Элизабетт Уэбстер]]||Уолда Болтон|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|3|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | [[Кейша Касл-Хьюз]]||[[Обара Сэнд]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | [[Розабелла Лауренти Селлерс]]||[[Тиена Сэнд]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"|9 |- | [[Джессика Хенвик]]||[[Нимерия Сэнд]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|5|| style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | [[Ханна Уэддингем]]||Септа Юнелла|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:yellow;"|5|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|8 |- | Стаз Наир||Квоно|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"|11 |- | [[Макс фон Сюдов]]<ref group="комм.">В финальной серии четвёртого сезона эпизодическую роль Трёхглазого Ворона исполнил Струан Роджер, который также озвучил Трёхглазого Ворона во второй серии четвёртого сезона, но при этом в эпизоде он не появился и в титрах указан не был.</ref>||[[Трёхглазый Ворон]]|| style="background:white;"| || style="background:white;| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|1 || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- |[[Уайт, Иэн|Иэн Уайт]]||Вун Вун|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | Каэ Александр<ref group="комм.">В финальной серии четвёртого сезона эпизодическую роль Листочек исполнила Октавия Александру.</ref>||Листочек|| style="background:white;" | || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Белла Рамзи]]||[[Лианна Мормонт]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|3 || style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"|9 |- | [[Джим Бродбент]]||Архимейстер Эброз|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Пилу Асбек]]||[[Эурон Грейджой]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|4 || style="background:yellow;"|3 || style="background:white;"|9 |- | Руперт Ванситтарт||[[Йон Ройс]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:orange;"|1 || style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|5 || style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"|13 |- | Ричард Райкрофт||мейстер Волкан|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|6 || style="background:yellow;"|4 || style="background:white;"|12 |- |[[Джеймс Фолкнер]]||[[Рендилл Тарли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- |[[Том Хоппер]]<ref group="комм.">В шестом сезоне эпизодическую роль Дикона Тарли исполнил [[Фредди Строма]].</ref>||[[Дикон Тарли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#white;"| || style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:yellow;"|4|| style="background:white;"| || style="background:white;"|5 |- | Владимир Фурдик<ref group="комм.">В 4 и 5 сезонах роль Короля Ночи исполнил [[Ричард Брейк]].</ref>||[[Король Ночи]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:#80ffd4;"|2|| style="background:#80ffd4;"|1|| style="background:orange;"|2 || style="background:yellow;"|4 || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"|10 |- | Эндрю МакКлэй<ref>{{Cite web |url=https://www.tvc.ru/news/show/id/161248 |title=Найден самый живучий актёр "Игры престолов" |access-date=2019-07-02 |archive-date=2019-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702065901/https://www.tvc.ru/news/show/id/161248 |deadlink=no }}</ref>||Абердольф Длиннобородый|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:orange;"|2 || style="background:orange;"|1 || style="background:yellow;"|6 || style="background:white;"|10 |- |Меган Паркинсон||Элис Карстарк|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:yellow;"|3|| style="background:white;"|5 |- | colspan="2" align="center" |'''Всего эпизодов'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''7'''||'''6'''||'''73''' |- |} <small><references group="комм." /></small> === Қонақтық құрам === {| class="wikitable" border="1" |-" !rowspan=2 |Актер !rowspan=2 |Кейіпкер !colspan=9 |Маусымдағы пайда болулар |- ! '''[[Тақтар таласы (1-інші маусым)|1]]''' ! '''[[Тақтар таласы (2-інші маусым)|2]]''' ! '''[[Тақтар таласы (3-інші маусым)|3]]''' ! '''[[Тақтар таласы (4-інші маусым)|4]]''' ! '''[[Тақтар таласы (5-інші маусым)|5]]''' ! '''[[Тақтар таласы (6-ыншы маусым)|6]]''' ! '''[[Тақтар таласы (7-інші маусым)|7]]''' ! '''[[Тақтар таласы (8-інші маусым)|8]]''' ! Эпизодтар |- | [[Стэндинг, Джон|Джон Стэндинг]]||[[Джон Аррен]]|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Бронсон Уэбб||Уилл|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Роб Остлер||Уэймар Ройс|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Дермонт Кини||Гаред|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Роджер Аллам]]||[[Иллирио Мопатис]]|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | [[Дэвид Брэдли (актер, Ұлыбритания)]]||[[Уолдер Фрей]]|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | Эндрю Уайлд||Тобхо Мотт|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Антония Кристоферс||Мэйген|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | [[Рой Дотрис]]||Галлин|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Энтони Моррис||Щекотун|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Лаура Прадельска||Куэйта|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | [[Джозефин Гиллан]]||Марея|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"|8 |- |Сара Дилан||Бернадетт|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|6 |- | [[Патрик Малахайд]]||[[Бейлон Грейджой]]|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Лусиан Мсамати]]||Салладор Саан|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | Энди Келлегер||Полливер|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Иэн Уайт]]||Донго|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Марк Киллин]]||Меро|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Рамон Тикарам]]||Прендаль на Гхезн|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Дин-Чарльз Чампан]]||Мартин Ланнистер|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Тимоти Гиббонс||Уиллем Ланнистер|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | [[Александра Доулинг]]||Рослин Талли|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Джордж Джорджиу]]||Раздал мо Эраз|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | [[Марк Гэттис]]||[[Тихо Несторис]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Бёрн Горман]]||Карл Таннер|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Биргитта Йорт Сёренсен]]||Карси|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Энцо Чиленти]]||[[Еззан зо Каггаз]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|4 |- | [[Захари Бахаров]]||Лобода|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Мина Райанн||Вала|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|3 |- | Майкл Фист||Эйрон Грейджой (Мокроголовый)|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | [[Иэн Макшейн]]||Рэй|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1 || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Дэвид Ринтул||[[Эйерис II Таргариен]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |-style="background:white;" | style="background:#FFFFFFF;"| [[Робертс, Люк (актёр)|Люк Робертс]]|| style="background:#FFFFFFF;"|[[Артур Дейн]]|| || || || || || style="background:orange;"|1|| || || 1 |- | [[Саманта Спиро]]||[[Мелесса Тарли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Ребекка Бенсон||[[Талла Тарли]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Аня Букштейн]]||[[Кинвара]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | Эдди Джексон|| Белико Паенемион|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Йоуханнес Хёйкьюр Йоуханнессон||Лим Жёлтый Плащ|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"|2 |- | Гарри Грасбер||Нед Амбер|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:orange;"|1|| style="background:white;"|3 |- | Уилф Сколдинг||[[Рейгар Таргариен]]|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Эд Ширан]]||Эдди|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|1|| style="background:white;"| || style="background:white;"|1 |- | [[Марк Риссманн]]||Гарри Стрикленд|| style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:white;"| || style="background:orange;"|2|| style="background:white;"|2 |- | colspan="2" align="center" |'''Всего эпизодов'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''10'''||'''7'''||'''6'''||'''73''' |- |} == Сілтемелер == * [http://kinostan.kz/film/view?id=832 "Тақтар ойыны" Киностан сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160805125741/http://kinostan.kz/film/view?id=832 |date=2016-08-05 }} * {{Ресми сайт}} * [http://www.makinggameofthrones.com Making Game of Thrones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160602042001/http://www.makinggameofthrones.com/ |date=2016-06-02 }}, Сериалдың өндірілісі туралы ресми сайт{{ref-en}} * [http://www.dothraki.com/ Дотраки тіліне арналған ресми сайт]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150715151013/http://www.dothraki.com/ |date=2015-07-15 }}{{ref-en}} [[Санат:Телесериалдардың кейіпкерлер тізімі]] [[Санат:Тақтар таласы]] rfnkbqd17p8343r99s5t3kf9udhpsh9 0 745317 3603542 3377231 2026-05-12T00:23:30Z Айдос Қаракөз 179976 3603542 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} '''Анастасия Юрьевна Волочкова''' ([[20 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Санкт-Петербург|Ленинград]]) — [[Ресей|ресейлік]] [[балет]] әртісі, [[биші]] және қоғам қайраткері. Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі (2002), [[Қарашай-Шеркесия|Қарашай-Черкес]] (2006) және [[Солтүстік Осетия|Солтүстік Осетия-Аланияның]] (2007) халық әртісі. {{Театр қайраткері |Есімі = Анастасия Юрьевна Волочкова |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 20.01.1976 |Туған жері = [[Санкт-Петербург|Ленинград]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{Байрақ|Ресей}} |Мансабы = [[Балерина]], [[Би (өнер)|биші]], [[қоғам қайраткері]] |Белсенді жылдары = 1994 — қазіргі кез |Амплуа = |Театр = 1. [[Мариинский театры]]<br>2. [[Үлкен театр]]<br>3. [[Краснодар балет театры]] |Рольдері = |Спектакльдері = |Марапаттары = {{Ресей Федерациясының халық әртісі}} |imdb_id = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Ортаққор = }} {{Listen|filename= Anastasiya Volochkova voice.oga |Волочкованың дауысының жазбасы|description= “[[Мәскеу жаңғырығы]]на” берген сұхбаты, 2014 жыл}} Серж Лифар халықаралық байқауының лауреаты,Бенуа де ла Дансе сыйлығының иегері (2002).Ол балеттік мансабын 1994 жылы Мариин театрында бастады,ал 1998 жылдан бастап [[Үлкен театр|Үлкен театрда]] жұмыс істейді.Биші мансабынан басқа,ол өзін актриса,модель және әнші ретінде сынап көреді. <ref> https://radiokp.ru/people/anastasiya-volochkova</ref><ref> https://www.rbc.ru/person/65d4a8579a7947f59f75e356</ref> 49jdy0hljrskptwa22c1iqe7ie0a9ja 3603609 3603542 2026-05-12T01:35:23Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] соңғы нұсқасына қайтарды 3377231 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}} '''Анастасия Юрьевна Волочкова''' ([[20 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Санкт-Петербург|Ленинград]]) — [[Ресей|ресейлік]] [[балет]] әртісі, [[биші]] және қоғам қайраткері. Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі (2002), [[Қарашай-Шеркесия|Қарашай-Черкес]] (2006) және [[Солтүстік Осетия|Солтүстік Осетия-Аланияның]] (2007) халық әртісі. {{Театр қайраткері |Есімі = Анастасия Юрьевна Волочкова |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 20.01.1976 |Туған жері = [[Санкт-Петербург|Ленинград]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{Байрақ|Ресей}} |Мансабы = [[Балерина]], [[Би (өнер)|биші]], [[қоғам қайраткері]] |Белсенді жылдары = 1994 — қазіргі кез |Амплуа = |Театр = 1. [[Мариинский театры]]<br>2. [[Үлкен театр]]<br>3. [[Краснодар балет театры]] |Рольдері = |Спектакльдері = |Марапаттары = {{Ресей Федерациясының халық әртісі}} |imdb_id = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Ортаққор = }} {{Listen|filename= Anastasiya Volochkova voice.oga |Волочкованың дауысының жазбасы|description= “[[Мәскеу жаңғырығы]]на” берген сұхбаты, 2014 жыл}} Серж Лифар халықаралық байқауының лауреаты, Бенуа де ла Дансе сыйлығының иегері (2002). Ол балеттік мансабын 1994 жылы Мариин театрында бастады, ал 1998 жылдан бастап [[Үлкен театр|Үлкен театрда]] жұмыс істейді. Биші мансабынан басқа, ол өзін актриса, модель және әнші ретінде сынап көреді. <ref> https://radiokp.ru/people/anastasiya-volochkova</ref><ref> https://www.rbc.ru/person/65d4a8579a7947f59f75e356</ref> eeu8tej2621kv9ashw3bqxu94i1iotd 0 748799 3603546 3552556 2026-05-12T00:33:50Z Casserium 68287 /* */ 3603546 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов | Суреті = Nurlan Onzhanov (54888017439) (cropped).jpg | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан]]ның [[Германия]]дағы елшісі | Ту = Flag of Germany.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 13 маусым 2022 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Дәурен Айтбайұлы Кәріпов|Дәурен Кәріпов]] | Ізбасары = | Басқара бастады_2 = 3 маусым 2008 | Басқаруын аяқтады_2 = 4 шілде 2014 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_2 = [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] | Ізбасары_2 = [[Дастан Шериазданұлы Елеукенов|Дастан Елеукенов]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]] кеңсесінің бастығы | Ту_3 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 21 наурыз 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = 13 маусым 2022 | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] | Ізбасары_3 = [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президент]]інің көмекшісі | Ту_4 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 4 шілде 2014 | Басқаруын аяқтады_4 = 21 наурыз 2019 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыханов]] | Ізбасары_4 = [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] | Басқара бастады_5 = 6 сәуір 2007 | Басқаруын аяқтады_5 = 14 қаңтар 2008 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Ерлан Ыдырысов]] | Ізбасары_5 = [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыханов]] | Туған күні = 25.11.1960 | Туған жері = {{туғанжері|Талдықорған облысы|Талдықорған облысында}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Жұбайы = Рита Сейітқәліқызы Онжанова | Балалары = 2 | Партиясы = | Білімі = Берлин университеті (1983) | Мамандығы = Филолог, неміс тілі пәнінің мұғалімі | Ғылыми дәрежесі = Филология ғылымдарының кандидаты | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Барыс ордені}} |{{Құрмет ордені}} |{{Достық ордені (Ресей)}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} |{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}} |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}} |{{Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін медалі}} }} }} '''Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов''' ([[25 қараша]] [[1960 жыл|1960]], [[Талдықорған облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, дипломат, Қазақстанның [[Германия]]дағы елшісі (2008–2014, 2022–). [[Ғылым кандидаты|Филология ғылымдарының кандидаты]] және I дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші. Бұрын Президент кеңсесінің бастығы (2019–2022), Президент көмекшісі (2007–2008, 2014–2019), [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрінің]] орынбасары (2003–2007) сияқты лауазымдар атқарған. == Еңбек жолы == * 1983—1986 — Алматы педагогикалық шетел тілдері институтында оқытушы; * 1986—1992 — Морис Торез атындағы Мәскеу мемлекеттік педагогикалық шетел тілдері институтында аспирант, зерттеуші-тәжірибеші; * 1992—1994 — жетекші маман, бас маман, бөлім бастығы, Қазақстан Республикасы баспасөз және бұқаралық ақпарат министрінің кеңесшісі; * 1994—1996 — Қазақстан Республикасының Президенті Аппараты Халықаралық бөлімінің аға референті; * 1996—1997 — Қазақстан Республикасының Австрия Республикасындағы Елшілігінде бірінші хатшы, кеңесші; * 1997—2001 — Қазақстан Республикасының Швейцария Конфедерациясындағы Елшілігінде кеңесші; * 2001—2002 — Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің экономикалық саясат департаментінің директоры; * 2002—2003 — Қазақстан Республикасының Германия Федеративтік Республикасының Майндағы Франкфурт қаласында бас консул; * 2003—2004 — Қазақстан Республикасы Сыртқы істер вице-министрі – Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы істері жөніндегі комитетінің төрағасы, «Орталық Азия ынтымақтастығы» ұйымының қызметі мәселелері бойынша Қазақстан Республикасы тарапынан ұлттық үйлестіруші; * 2004—2007 — Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары; * 2007—2008 — Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі; * 2008—2014 — Қазақстан Республикасының Германия Федеративтік Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, сондай-ақ Дания Корольдігіндегі Елшісі қызметін қоса атқарушы; * 2014—2019 — Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі; * 2019—2022 — Қазақстан Республикасы Президенті Кеңсесінің бастығы; * 2022 жылғы 13 маусымда Мемлекет басшысының Жарлығымен Қазақстан Республикасының Германия Федеративтік Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып тағайындалды. == Марапаттары мен атақтары == * [[Құрмет ордені]]; * [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қазақстан қорғаныс министрінің]] “халықаралық әскери достастықты дамытқаны үшін” медалі; * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]] * [[Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі]] * [[Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалі]] * [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] алғысы; * [[Қазақстан]] құрмет грамотасы. == Білімі == 1983 жылы [[Гумбольдт атындағы Берлин университеті|Гумбольдт атындағы Берлин университетін]] “[[неміс тілі]] пәнінің мұғалімі” мамандығы бойынша тәмамдады. == Жеке өмірі == Үйленген, жұбайы Рита Сейітқалиқызы Онжанова. Балалары: * ұлы Тимур (1984 жылы туған) — [[Бәйтерек (холдинг)|Бәйтерек холдингі]] төрағасының орынбасары және Qazaqstan Investment Corporation директорлар кеңесінің мүшесі;<ref>[https://exclusive.kz/syn-byvshego-pomoshhnika-nazarbaeva-stal-chlenom-soveta-direktorov-qazaqstan-investment-corporation/ Сын бывшего помощника Назарбаева стал членом совета директоров Qazaqstan Investment Corporation]</ref> * қызы Әлия (1987 жылы туған). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Қазақстанның Германиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Даниядағы елшілері]] [[Санат:Берлин университеті оқытушылары]] hrjz6p9134d6r0evqgtn2wbf5x02ye5 3603551 3603546 2026-05-12T00:44:49Z Casserium 68287 /* */ 3603551 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов | Суреті = Nurlan Onzhanov (54888017439) (cropped).jpg | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан]]ның [[Германия]]дағы елшісі | Ту = Flag of Germany.svg | Ту2 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады = 13 маусым 2022 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Дәурен Айтбайұлы Кәріпов|Дәурен Кәріпов]] | Ізбасары = | Басқара бастады_2 = 14 қаңтар 2008 | Басқаруын аяқтады_2 = 4 шілде 2014 | Президент_2 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_2 = [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] | Ізбасары_2 = [[Дастан Шериазданұлы Елеукенов|Дастан Елеукенов]] | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президенті]] кеңсесінің бастығы | Ту_3 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_3 = 21 наурыз 2019 | Басқаруын аяқтады_3 = 13 маусым 2022 | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] | Ізбасары_3 = [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президент]]інің көмекшісі | Ту_4 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 4 шілде 2014 | Басқаруын аяқтады_4 = 21 наурыз 2019 | Президент_4 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_4 = [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыханов]] | Ізбасары_4 = [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] | Басқара бастады_5 = 6 сәуір 2007 | Басқаруын аяқтады_5 = 14 қаңтар 2008 | Президент_5 = [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] | Ізашары_5 = [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Ерлан Ыдырысов]] | Ізбасары_5 = [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыханов]] | Туған күні = 25.11.1960 | Туған жері = {{туғанжері|Талдықорған облысы|Талдықорған облысында}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Жұбайы = Рита Сейітқәліқызы Онжанова | Балалары = 2 | Партиясы = | Білімі = Берлин университеті (1983) | Мамандығы = Филолог, неміс тілі пәнінің мұғалімі | Ғылыми дәрежесі = Филология ғылымдарының кандидаты | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Барыс ордені}} |{{Құрмет ордені}} |{{Достық ордені (Ресей)}} }} {{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} |{{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}} |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}} |{{Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін медалі}} }} }} '''Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов''' ([[25 қараша]] [[1960 жыл|1960]], [[Талдықорған облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, дипломат, Қазақстанның [[Германия]]дағы елшісі (2008–2014, 2022–). [[Ғылым кандидаты|Филология ғылымдарының кандидаты]] және I дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші. Бұрын Президент кеңсесінің бастығы (2019–2022), Президент көмекшісі (2007–2008, 2014–2019), [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Сыртқы істер министрінің]] орынбасары (2003–2007) сияқты лауазымдар атқарған. == Еңбек жолы == * 1983—1986 — Алматы педагогикалық шетел тілдері институтында оқытушы; * 1986—1992 — Морис Торез атындағы Мәскеу мемлекеттік педагогикалық шетел тілдері институтында аспирант, зерттеуші-тәжірибеші; * 1992—1994 — жетекші маман, бас маман, бөлім бастығы, Қазақстан Республикасы баспасөз және бұқаралық ақпарат министрінің кеңесшісі; * 1994—1996 — Қазақстан Республикасының Президенті Аппараты Халықаралық бөлімінің аға референті; * 1996—1997 — Қазақстан Республикасының Австрия Республикасындағы Елшілігінде бірінші хатшы, кеңесші; * 1997—2001 — Қазақстан Республикасының Швейцария Конфедерациясындағы Елшілігінде кеңесші; * 2001—2002 — Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің экономикалық саясат департаментінің директоры; * 2002—2003 — Қазақстан Республикасының Германия Федеративтік Республикасының Майндағы Франкфурт қаласында бас консул; * 2003—2004 — Қазақстан Республикасы Сыртқы істер вице-министрі – Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы істері жөніндегі комитетінің төрағасы, «Орталық Азия ынтымақтастығы» ұйымының қызметі мәселелері бойынша Қазақстан Республикасы тарапынан ұлттық үйлестіруші; * 2004—2007 — Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары; * 2007—2008 — Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі; * 2008—2014 — Қазақстан Республикасының Германия Федеративтік Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, сондай-ақ Дания Корольдігіндегі Елшісі қызметін қоса атқарушы; * 2014—2019 — Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі; * 2019—2022 — Қазақстан Республикасы Президенті Кеңсесінің бастығы; * 2022 жылғы 13 маусымда Мемлекет басшысының Жарлығымен Қазақстан Республикасының Германия Федеративтік Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып тағайындалды. == Марапаттары мен атақтары == * [[Құрмет ордені]]; * [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қазақстан қорғаныс министрінің]] “халықаралық әскери достастықты дамытқаны үшін” медалі; * [[Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі]] * [[Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі]] * [[Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалі]] * [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] алғысы; * [[Қазақстан]] құрмет грамотасы. == Білімі == 1983 жылы [[Гумбольдт атындағы Берлин университеті|Гумбольдт атындағы Берлин университетін]] “[[неміс тілі]] пәнінің мұғалімі” мамандығы бойынша тәмамдады. == Жеке өмірі == Үйленген, жұбайы Рита Сейітқалиқызы Онжанова. Балалары: * ұлы Тимур (1984 жылы туған) — [[Бәйтерек (холдинг)|Бәйтерек холдингі]] төрағасының орынбасары және Qazaqstan Investment Corporation директорлар кеңесінің мүшесі;<ref>[https://exclusive.kz/syn-byvshego-pomoshhnika-nazarbaeva-stal-chlenom-soveta-direktorov-qazaqstan-investment-corporation/ Сын бывшего помощника Назарбаева стал членом совета директоров Qazaqstan Investment Corporation]</ref> * қызы Әлия (1987 жылы туған). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Қазақстанның Германиядағы елшілері]] [[Санат:Қазақстанның Даниядағы елшілері]] [[Санат:Берлин университеті оқытушылары]] hneh80q76w93it17uh9l80yjl5oe5tm 0 751766 3603519 3588153 2026-05-11T23:31:44Z Айдос Қаракөз 179976 3603519 wikitext text/x-wiki {{уики}} {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2025}} {{Жазушы|Есімі=АЙҒАЛИҰЛЫ Ертай|Суреті=Е.Айғалиұлы.jpg|Туған күні=5.03.1953 |Туған жері={{UZB}}, Қашқадария облысы, Шырақшы ауданы|Марапаттары=«Дарабоз» (2001), «Халық алғысы» (2020)}} '''Айғалиұлы Ертай'''([[5 наурыз]] [[1953 жыл|1953 жылы]] туған, [[Өзбекстан]], [[Қашқадария облысы]] Шырақшы ауданы) – жазушы-журналист. ҚР Жазушылар және Журналистер одағының мүшесі, ҚР Мәдениет қайраткері (2000), [[Ақпарат саласының үздігі төсбелгісі|Ақпарат саласының үздігі]] (2015), Қазақ журналистикасының қайраткері (2017). ҚазМУ-дың (1978,қазіргі [[ҚазҰУ]]) журналистика факультетін бітірген. «Лениншіл жас» (1978-86, қазіргі «[[Жас Алаш (газет)|Жас алаш]]<nowiki/>»), «[[Қазақ әдебиеті (газет)|Қазақ әдебиеті]]<nowiki/>»(1986–90), «[[Ана тілі]]<nowiki/>» газеттерінде (1990-2005) қызметтер атқарған. 2005 жылдан «Қазақстан дәуірі» халықаралық газетінің бас редакторы.«Қара жапырақтар» (1995), «Сарайшық ханшасы және Иван Грозный» (2013), «Мен саған ғашықпын!» (2015) атты романдардың, «Қарға тамған қар», «Халық жауының балалары»,«Өлімнен де күшті!», т.б. әңгімелердің, «Жер бетінен жоғалған ауыл», «Мен сені сағындым, әпке», т.б. кітаптардың авторы.<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023.</ref> == Марапаттары == * «Дарабоз» (2001) * «[[Халық алғысы медалі|Халық алғысы]]<nowiki/>» (2020) <references /> ihg4rc1hcuslq4khu4q9vp6erolctwu 3603631 3603519 2026-05-12T01:36:37Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3423014 wikitext text/x-wiki {{уики}} {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2025}} {{Жазушы|Есімі=АЙҒАЛИҰЛЫ Ертай|Суреті=Е.Айғалиұлы.jpg|Туған күні=5.03.1953 |Туған жері={{UZB}}, Қашқадария облысы, Шырақшы ауданы|Марапаттары=«Дарабоз» (2001), «Халық алғысы» (2020)}} '''Айғалиұлы Ертай''' ([[5 наурыз]] [[1953 жыл|1953 жылы]] туған, [[Өзбекстан]], [[Қашқадария облысы]] Шырақшы ауданы) – жазушы-журналист. ҚР Жазушылар және Журналистер одағының мүшесі, ҚР Мәдениет қайраткері (2000), [[Ақпарат саласының үздігі төсбелгісі|Ақпарат саласының үздігі]] (2015), Қазақ журналистикасының қайраткері (2017). ҚазМУ-дың (1978,қазіргі [[ҚазҰУ]]) журналистика факультетін бітірген. «Лениншіл жас» (1978-86, қазіргі «[[Жас Алаш (газет)|Жас алаш]]<nowiki/>»), «[[Қазақ әдебиеті (газет)|Қазақ әдебиеті]]<nowiki/>»(1986–90), «[[Ана тілі]]<nowiki/>» газеттерінде (1990-2005) қызметтер атқарған. 2005 жылдан «Қазақстан дәуірі» халықаралық газетінің бас редакторы. «Қара жапырақтар» (1995), «Сарайшық ханшасы және Иван Грозный» (2013), «Мен саған ғашықпын!» (2015) атты романдардың, «Қарға тамған қар», «Халық жауының балалары», «Өлімнен де күшті!», т.б. әңгімелердің, «Жер бетінен жоғалған ауыл», «Мен сені сағындым, әпке», т.б. кітаптардың авторы.<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023.</ref> == Марапаттары == * «Дарабоз» (2001) * «[[Халық алғысы медалі|Халық алғысы]]<nowiki/>» (2020) <references /> srzoeil6renxjmnh4ob79ivftxgzahw 0 753988 3603703 3437145 2026-05-12T06:32:27Z Иса Інжу НЗМ 173399 3603703 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Қазақша күнтізбе''' – қазақ халқының дәстүрлі уақыт өлшеу жүйесі, ол табиғат құбылыстарына, шаруашылық цикліне және мал шаруашылығына негізделген. Қазақтың дәстүрлі күнтізбесі ай мен күннің қозғалысына қарай есептеліп, көшпелі өмір салты мен табиғатпен тығыз байланыста дамыды. Бұл күнтізбе тек уақытты ғана емес, халықтың тұрмыс-тіршілігін, салт-дәстүрін және шаруашылық қызметін үйлестіруде маңызды рөл атқарды. == Тарихы == Қазақ халқының күнтізбесі ежелгі түркілік және шығыс халықтарының уақыт есептеу жүйесімен тығыз байланысты. Қазақтар табиғаттағы өзгерістерді бақылап, уақытты жылдың төрт мезгіліне, айларға, апталарға және күндерге бөлді. Көшпелі өмір салты мал шаруашылығына негізделгендіктен, жыл мезгілдерін анықтау, малды жайлауға шығару мен қыстауға көшіру сияқты маңызды шаруалар күнтізбеге байланысты болды. Ежелгі қазақ күнтізбесі шығыс күнтізбесіне негізделіп, 12 жылдық циклмен есептелді. Әр жылға бір жануардың аты беріліп, ол халық арасында кеңінен қолданылды. == Жыл мезгілдері мен айлар == Қазақ күнтізбесінде жыл төрт мезгілге бөлінеді: * '''Көктем:''' Наурыз, Сәуір, Мамыр * '''Жаз:''' Маусым, Шілде, Тамыз * '''Күз:''' Қыркүйек, Қазан, Қараша * '''Қыс:''' Желтоқсан, Қаңтар, Ақпан. Әр айдың атауы табиғатпен, шаруашылықпен байланысты қойылған. Мысалы, ''Наурыз'' – жаңа жылдың басы, ал ''Қараша'' – күн суытып, қара суық басталатын уақытты білдіреді. == Ай атаулары мен мағыналары == Қазақша ай атаулары табиғат құбылыстарына, мал шаруашылығына және халықтың күнделікті өміріне байланысты қойылған: # '''Наурыз''' – Жаңа жылдың басы, көктемнің алғашқы айы. «Наурыз» сөзі парсы тілінен аударғанда «жаңа күн» деген мағынаны білдіреді. # '''Сәуір''' – Көктемнің ортасы, мал төлдеп, дала көктей бастаған кезең. # '''Мамыр''' – Табиғаттың толық гүлдену кезеңі. # '''Маусым''' – Жаздың басталуы, жайлауға көшу уақыты. # '''Шілде''' – Жаздың ортасы, күннің ең ыстық кезі. # '''Тамыз''' – Жаздың соңы, егін жинау кезеңі. # '''Қыркүйек''' – Күздің алғашқы айы, құстардың жылы жаққа қайтуы басталады. # '''Қазан''' – Малдың қоңданып, қысқа дайындалу кезеңі. # '''Қараша''' – Күн суытып, алғашқы қар түсетін уақыт. # '''Желтоқсан''' – Қыс мезгілінің басталуы, аяз бен боранның алғашқы белгілері. # '''Қаңтар''' – Қыс ортасы, ең суық ай. # '''Ақпан''' – Қыстың соңғы айы, «ақ аяз» кезеңі. == Халықтық уақыт өлшемдері == Қазақ халқы күнделікті тұрмысында уақытты дәл өлшейтін құралдарды пайдаланбағанымен, табиғат құбылыстары арқылы уақытты анықтаған. * '''Таң сәрі''' – күн шықпас бұрынғы уақыт. * '''Күн арқан бойы көтерілді''' – күннің көкжиектен сәл көтерілген кезі (шамамен таңғы 9-10). * '''Тал түс''' – күннің дәл төбеге келген кезі (шамамен түскі 12). * '''Екінті''' – күннің батысқа еңкейген кезі (шамамен түстен кейінгі 3-4). * '''Ақшам''' – күн батып, қараңғылық түсе бастаған кез. * '''Құптан''' – толық қараңғылық түскен уақыт. == Халықтық күнтізбе ерекшеліктері == # '''Наурыз''' – Жаңа жылдың басы. Күн мен түн теңелетін күн. # '''Үркердің батуы''' – жаздың басталғанын білдіреді. # '''Құс қайтуы''' – күздің келу белгісі. # '''Киіктің матауы''' – қыстың күшіне ену уақыты. == Қазіргі қолданысы == Бүгінде қазақтың дәстүрлі күнтізбесі күнделікті өмірде сирек қолданылса да, халықтың салт-дәстүрінде, ұлттық мерекелерінде және тұрмыстық әдеттерінде сақталып келеді. Мысалы, Наурыз мейрамы, мүшел жас, соғым уақыты мен төлдеу кезеңдері әлі күнге дейін халықтың тұрмысында ерекше орын алады. == Қорытынды == Қазақша күнтізбе – халықтың табиғатпен етене байланысының айқын көрінісі. Ол тек уақытты есептеу жүйесі ғана емес, мәдениет пен салт-дәстүрдің ажырамас бөлігі. Бүгінгі таңда бұл күнтізбе тарихи-мәдени мұра ретінде зерттеліп, ұлттық болмысымызды айқындайтын құндылық ретінде танылуда. == Дереккөздер == * Қойшығараұлы, М. (2006). ''Түркі өркениеті: ежелгі дәуірден бүгінге дейін.'' Алматы: Атамұра баспасы. * Сейіт, К. (2008). ''Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары.'' Алматы: Ана тілі баспасы. * Әбішев, Қ. (2012). ''Қазақтың халық күнтізбесі.'' Алматы: Қазақстан баспасы. * Қазақ энциклопедиясы (2015). ''Қазақтың дәстүрлі күнтізбесі.'' Алматы: Қазақ энциклопедиясы баспасы. * Тұрсын, Ж. (2010). ''Қазақтың мүшел жастары мен уақыт өлшемі.'' Нұр-Сұлтан: Фолиант баспасы. tsru0u3m21nv8vxmw73462l4bxgo518 3603706 3603703 2026-05-12T06:39:10Z 1nter pares 146705 /* Әдебиет */ 3603706 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Қазақша күнтізбе''' – қазақ халқының дәстүрлі уақыт өлшеу жүйесі, ол табиғат құбылыстарына, шаруашылық цикліне және мал шаруашылығына негізделген. Қазақтың дәстүрлі күнтізбесі ай мен күннің қозғалысына қарай есептеліп, көшпелі өмір салты мен табиғатпен тығыз байланыста дамыды. Бұл күнтізбе тек уақытты ғана емес, халықтың тұрмыс-тіршілігін, салт-дәстүрін және шаруашылық қызметін үйлестіруде маңызды рөл атқарды. == Тарихы == Қазақ халқының күнтізбесі ежелгі түркілік және шығыс халықтарының уақыт есептеу жүйесімен тығыз байланысты. Қазақтар табиғаттағы өзгерістерді бақылап, уақытты жылдың төрт мезгіліне, айларға, апталарға және күндерге бөлді. Көшпелі өмір салты мал шаруашылығына негізделгендіктен, жыл мезгілдерін анықтау, малды жайлауға шығару мен қыстауға көшіру сияқты маңызды шаруалар күнтізбеге байланысты болды. Ежелгі қазақ күнтізбесі шығыс күнтізбесіне негізделіп, 12 жылдық циклмен есептелді. Әр жылға бір жануардың аты беріліп, ол халық арасында кеңінен қолданылды. == Жыл мезгілдері мен айлар == Қазақ күнтізбесінде жыл төрт мезгілге бөлінеді: * '''Көктем:''' Наурыз, Сәуір, Мамыр * '''Жаз:''' Маусым, Шілде, Тамыз * '''Күз:''' Қыркүйек, Қазан, Қараша * '''Қыс:''' Желтоқсан, Қаңтар, Ақпан. Әр айдың атауы табиғатпен, шаруашылықпен байланысты қойылған. Мысалы, ''Наурыз'' – жаңа жылдың басы, ал ''Қараша'' – күн суытып, қара суық басталатын уақытты білдіреді. == Ай атаулары мен мағыналары == Қазақша ай атаулары табиғат құбылыстарына, мал шаруашылығына және халықтың күнделікті өміріне байланысты қойылған: # '''Наурыз''' – Жаңа жылдың басы, көктемнің алғашқы айы. «Наурыз» сөзі парсы тілінен аударғанда «жаңа күн» деген мағынаны білдіреді. # '''Сәуір''' – Көктемнің ортасы, мал төлдеп, дала көктей бастаған кезең. # '''Мамыр''' – Табиғаттың толық гүлдену кезеңі. # '''Маусым''' – Жаздың басталуы, жайлауға көшу уақыты. # '''Шілде''' – Жаздың ортасы, күннің ең ыстық кезі. # '''Тамыз''' – Жаздың соңы, егін жинау кезеңі. # '''Қыркүйек''' – Күздің алғашқы айы, құстардың жылы жаққа қайтуы басталады. # '''Қазан''' – Малдың қоңданып, қысқа дайындалу кезеңі. # '''Қараша''' – Күн суытып, алғашқы қар түсетін уақыт. # '''Желтоқсан''' – Қыс мезгілінің басталуы, аяз бен боранның алғашқы белгілері. # '''Қаңтар''' – Қыс ортасы, ең суық ай. # '''Ақпан''' – Қыстың соңғы айы, «ақ аяз» кезеңі. == Халықтық уақыт өлшемдері == Қазақ халқы күнделікті тұрмысында уақытты дәл өлшейтін құралдарды пайдаланбағанымен, табиғат құбылыстары арқылы уақытты анықтаған. * '''Таң сәрі''' – күн шықпас бұрынғы уақыт. * '''Күн арқан бойы көтерілді''' – күннің көкжиектен сәл көтерілген кезі (шамамен таңғы 9-10). * '''Тал түс''' – күннің дәл төбеге келген кезі (шамамен түскі 12). * '''Екінті''' – күннің батысқа еңкейген кезі (шамамен түстен кейінгі 3-4). * '''Ақшам''' – күн батып, қараңғылық түсе бастаған кез. * '''Құптан''' – толық қараңғылық түскен уақыт. == Халықтық күнтізбе ерекшеліктері == # '''Наурыз''' – Жаңа жылдың басы. Күн мен түн теңелетін күн. # '''Үркердің батуы''' – жаздың басталғанын білдіреді. # '''Құс қайтуы''' – күздің келу белгісі. # '''Киіктің матауы''' – қыстың күшіне ену уақыты. == Қазіргі қолданысы == Бүгінде қазақтың дәстүрлі күнтізбесі күнделікті өмірде сирек қолданылса да, халықтың салт-дәстүрінде, ұлттық мерекелерінде және тұрмыстық әдеттерінде сақталып келеді. Мысалы, Наурыз мейрамы, мүшел жас, соғым уақыты мен төлдеу кезеңдері әлі күнге дейін халықтың тұрмысында ерекше орын алады. == Қорытынды == Қазақша күнтізбе – халықтың табиғатпен етене байланысының айқын көрінісі. Ол тек уақытты есептеу жүйесі ғана емес, мәдениет пен салт-дәстүрдің ажырамас бөлігі. Бүгінгі таңда бұл күнтізбе тарихи-мәдени мұра ретінде зерттеліп, ұлттық болмысымызды айқындайтын құндылық ретінде танылуда. == Әдебиет == * Қойшығараұлы, М. (2006). ''Түркі өркениеті: ежелгі дәуірден бүгінге дейін.'' Алматы: Атамұра баспасы. * Сейіт, К. (2008). ''Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары.'' Алматы: Ана тілі баспасы. * Әбішев, Қ. (2012). ''Қазақтың халық күнтізбесі.'' Алматы: Қазақстан баспасы. * Қазақ энциклопедиясы (2015). ''Қазақтың дәстүрлі күнтізбесі.'' Алматы: Қазақ энциклопедиясы баспасы. * Тұрсын, Ж. (2010). ''Қазақтың мүшел жастары мен уақыт өлшемі.'' Нұр-Сұлтан: Фолиант баспасы. oyz608deit5g8mjjtvwev5wie7wcxvs 0 754409 3603436 3439620 2026-05-11T17:32:20Z 1nter pares 146705 3603436 wikitext text/x-wiki {{Көне қалашық |Атауы = Қарақабақ қалашығы (<small>қазба жұмыстарына дейінгі көрінісі</small>). |сурет = Қарақабақ қалашығы.jpg |өлшемі = 250px |Сурет атауы = |Мәртебесі = Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші |Мемлекет = |Қазіргі жері = {{KAZ}}, [[Маңғыстау облысы]] |Қалануы = ІІІ ғасыр мен VI ғасырдың басы және ІХ–Х ғасырлар |Қалаушы = |Деректерде атала бастады = |Басқаша атаулары = |Халық саны = |Қиралды = |Қиралу себебі = |Орналасуы = |lat_dir = N |lat_deg = 44|lat_min = 30|lat_sec = 12 |lon_dir = E |lon_deg = 51|lon_min = 23|lon_sec = 16 |region = |CoordScale = |Позициялық карта 1 = Қазақстан |ПозКарта 1 ені = |crosses180 = |Облыс картасы = |Ортаққордағы санаты = }} '''Қарақабақ қалашығы''' — [[Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген ІІІ ғасыр мен VI ғасырдың басы және ІХ–Х ғасырлардағы көне қалашық орны. == Орналасқан жері == [[Түпқараған ауданы]], [[Таушық]] ауылынан 17 км солтүстік-шығыс бағытта орналасқан. == Қалашық сипаты == Қалашық Маңғыстау МТМҚ ММ қызметкерлерімен есепке алынып, [[2006 жыл]]ы зерттелген. Қалашық үлкен үстірт бөлшегінің ауданы мен айналасын құрап, 50 га аумақтағы Қарабақ шатқалының сағасындағы Емді үстіртінің жоғары тұсында орналасқан. Шатқалдың сағасы [[Қошақ]] шығанағының ең бір ыңғайлы, жайлы жері. Мойнақтың үстірт бөлшегі мен үстірттің түйісер тұсында табиғи терең ордың алдында 70 м созылған қамал қабырғаларының қалдықтары жал болып жатыр. Осы маңдағы 10 га жерде кішігірім үйіліп төбеленген тас құрылыс қаландылары бар. Оның арасындағы диаметрі жағынан ең үлкені 25 м. Қалашықтың барлық ауданында қол және шарықта жасалған қыш ыдыстардың сынықтары, жануарлардың сүйектерінің бөліктері, темір мен мыстың өңделген қалдықтары кездеседі. Қыш шарықта жасалған ыдыстардың кешені мүмкін хазар кезеңімен мерзімделеді. Үстірт бөлшегінің батыс және солтүстік-шығыс жағында көтерілу үшін қашалған соқпақ байқалады. Шатқалдың батыс сағасының шетінде жекелеген бұзылған дөңгелектенген көптеген үйінді-үйіктер: мола, қоршаулары бар. Шатқалдан шыға берісте төрт бұрышты құрылыстардың ірге тастары шашылып жатыр. Шатқалдың сағасында кей аймақтарда орта ғасырларға жатқызылатын қыш ыдыстар кездеседі. Шатқалдың сол жақ қолтығындағы құздың арнасында тұщы бұлақ көзі бар. Осы жерде құздың жартастарында көптеген орта ғасырлық таңбалар, руналық таңба, белгілер және араб жазулары бедерленген. Суреттердің бір бөлігі бүлінген. Петроглифті тастар Қарабақ шатқалының сағаларында жиі кездеседі. Ескерткіште археолологиялық зерттеулер жүргізілмеген. Алдын-ала қалашықты кешенінің мерзімделуі IX–X ғасырлар деп айтуға болады. Алайда, бұл жерден анағұрлым кейінгі уақыттың материалдары да жиі кездеседі.<ref>М19 Қазақстан Республикасының тарихи-мәдени ескерткіштерінің жинағы. Маңғыстау облысы. - Өскемен: AsT prime, 2012. - 600 бет. ISBN 978-601-06-2031-5</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]] [[Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]] [[Санат:Қазақстан көне қалалары]] iv4er3zqo9kv37hmtjvyn4i7s2xtaym 0 754519 3603811 3603242 2026-05-12T10:18:28Z Aldogarov 95591 /* Өмірбаяны */ 3603811 wikitext text/x-wiki {{Машиналық аударма}} {{Мемлекеттік қайраткер | түс = елбасы | Қазақша есімі = Масуд Пезешкиан | Шынайы есімі = {{lang-fa|مسعود پزشکیان}}<br>{{lang-az|مسعود پزشکیان}} | Суреті = Masoud Pezeshkian in 2025 (cropped).jpg | Атауы = | Титулы = [[Иран|Иранның 9-Президенті]] | Ту = Office of the President of the Islamic Republic of Iran Seal.svg | Ту2 = Flag of Iran.svg | Басқара бастады = 22 шілден 2024 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Иран жоғарғы көсемі = Иран жоғарғы көсемі | Ізашары = [[Ибрахим Раиси]]<br>[[Мохаммад Мохбер]] ({{м.а.}}) | Титулы_2 = Уақытша басқарушы кеңестің мүшесі | Ту_2 = Emblem of Iran.svg | Ту2_2 = Flag of Iran.svg | Басқара бастады_2 = 1 наурыз | Басқаруын аяқтады_2 = 8 наурыз 2026 | Ізашары_2 = Лауазым құрылды | Ізбасары_2 = [[Моджтаба Хаменеи]] (Иран жоғарғы көсемі) | Титулы_3 = Исламдық консультативтік кеңестің мүшесі | Ту_3 = Islamic Parliament of Iran Seal.svg | Ту2_3 = Flag of Iran.svg | Басқара бастады_3 = 27 мамыр 2008 | Басқаруын аяқтады_3 = 28 шілде 2024 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = Денсаулық сақтау және медициналық білім министрі | Ту_4 = Emblem of Iran (red).svg | Ту2_4 = Flag of Iran.svg | Басқара бастады_4 = 22 тамыз 2001 | Басқаруын аяқтады_4 = 24 тамыз 2005 | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Титулы_5 = | Ту_5 = | Ту2_5 = | Басқара бастады_5 = | Басқаруын аяқтады_5 = | Ізашары_5 = | Ізбасары_5 = | Титулы_6 = | Ту_6 = | Ту2_6 = | Басқара бастады_6 = | Басқаруын аяқтады_6 = | Президент_6 = | Ізашары_6 = | Ізбасары_6 = | Басқара бастады_7 = | Басқаруын аяқтады_7 = | Президент_7 = | Ізашары_7 = | Ізбасары_7 = | Титулы_8 = | Ту_8 = | Ту2_8 = | Басқара бастады_8 = | Басқаруын аяқтады_8 = | Ізашары_8 = | Ізбасары_8 = | тақырыпша1_8 = | мәтін1_8 = | Туған күні = 29.09.1954 | Туған жері = {{туғанжері|Мехабад|Мехабадта}}, [[Иран шаһаншаһ мемлекеті|Иран]] | Азаматтығы = | Атағы = | Әскер түрі = [[Ислам революциясы сақшылар корпусы]]<br>[[Әскери медицина]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = [[Ислам]] | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Фатемех Маджиди | Балалары = Захра Пезешкиан<br>Мехди Пезешкиан<br>Юзеф Пезешкиан | Династия = | Партиясы = [[Партиясыз]] | Білімі = [[Тебриз медицина ғылымдары университеті]]<br>[[Иран медицина ғылымдары университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Қолтаңбасы = Masoud Pezeshkian signature.svg | Commons = Masoud Pezeshkian | Марапаттары = | Сайты = }} '''Масуд Пезешкиан''' ({{lang-fa|مسعود پزشکیان}}; [[29 қыркүйек]] [[1954 жыл]], [[Мехабад]]) — [[иран]]дық [[Кардиохирургия|кардиохирург]], саяси және мемлекеттік қайраткер, 2024 жылғы 28 шілдеден бастап [[Иран|Иран Ислам Республикасының]] [[Иран президенті|9-шы президенті]].<ref>{{Cite web|url=https://massaget.kz/news/reformator-masud-pezeshkian-irannyin-jana-prezident-bolyip-111214/|title=Реформатор Масуд Пезешкиан Иранның жаңа президенті болып сайланды}}</ref> == Өмірбаяны == Масуд Пезешкиан 1956 жылы 29 қырқүйекте Махабад қаласында дүниеге келген. Өзін түрік деп санайды<ref>{{cite web |url=https://tr.euronews.com/2024/07/06/iranin-yeni-cumhurbaskani-mesud-pezeskiyan-kimdir |title=İran'ın yeni Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan kimdir? |lang=tr |website=[[Euronews]] |quote="Evde çocuklarımla Farsça yerine Türkçe konuşuyorum. Annem de babam da Türk. Türklüğümle gurur duyuyorum" diyen Mesud Pezeşkiyan, Cuma günü düzenlenen Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda Said Celili'den daha fazla oy alarak İran'ın 9'uncu Cumhurbaşkanı oldu. }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://olke.az/siyaset/383863/atam-da-turkdur-anam-da-turk-olmaimla-fexr-edirem-pezeskian/test|title=Atam da türkdür, anam da. Türk olmağımla fəxr edirəm — Pezeşkian|lang=az|website=olke.az|date=2024-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240709123918/https://olke.az/siyaset/383863/atam-da-turkdur-anam-da-turk-olmaimla-fexr-edirem-pezeskian/test|archive-date=2024-07-09|access-date=2024-07-09|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://iranwire.com/en/politics/131251-pezeshkians-ethnicity-and-jalilis-campaign-fail-to-mobilize-turk-voters/|title=Pezeshkian's Ethnicity and Jalili's Campaign Fail to Mobilize Turk Voters|lang=en|author=Ata Mahamad|website=IRANWIRE|date=2024-06-30|archive-date=2024-07-30|access-date=2025-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20240730085456/https://iranwire.com/en/politics/131251-pezeshkians-ethnicity-and-jalilis-campaign-fail-to-mobilize-turk-voters/|url-status=live}}</ref>. Ана тілі деңгейінде парсы және әзербайжан тілдерінен бөлек, күрд тілін де меңгерген<ref>{{Cite news|title=Who Is Masud Pezeshkian, Iran's President-Elect?|first=Kian|last=Sharifi|url=https://www.rferl.org/a/iran-pezeshkian-profile-election-winner/33012192.html|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2024-09-11|lang=en|archive-date=2024-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240911025440/https://www.rferl.org/a/iran-pezeshkian-profile-election-winner/33012192.html|url-status=live}}</ref>. 1973 жылы Урмия ауыл шаруашылығы академиясын бітірді. Тамақ өнеркәсібі саласы бойынша диплом алды. Әскерге шақырылып, Заболь қаласына қызмет етуге барған. Дәл осы кезеңде ол медицинаға қызығушылық танытты. Әскери қызметін аяқтағаннан кейін туған өңіріне оралып, медициналық институтқа түсіп, жалпы медицина бойынша білім алды. Иран-Ирак соғысы кезінде Пезешкиан жиі алғы шепте болып, медициналық бригадаларды жіберуді ұйымдастырып, дәрігер ретінде жұмыс істеді. 1985 жылы Тебриз университетінің медицина факультетінде профессор қызметін атқарды. 1993–1999 жылдары Тебриз медициналық ғылымдар университетін басқарды. 2000 жылы жарты жыл бойы Иранның Денсаулық сақтау, емдеу және медициналық білім министрінің орынбасары болды. 2000–2004 жылдары Денсаулық сақтау, емдеу және медициналық білім министрі қызметін атқарды. 2024 жылғы 28 маусымда өткен президент сайлауының бірінші турында Масуд Пезешкиан 10 415 991 дауысқа (42,5%) ие болып, екінші турға өтті. == Президенттігі == Пезешкиан президент ретіндегі алғашқы баспасөз мәслихатында Иранның «әдеп полициясы» әйелдерді міндетті [[хиджаб]] тағу мәселесі бойынша бұдан былай «мазаламайтынын» уәде етті. Ол сондай-ақ Иранның ядролық келісімі бойынша келіссөздер арқылы елге шетелдік инвестиция тартуға ниетті екенін білдірді. Алайда 2025 жылы [[АҚШ]] президенті болып қайтадан [[Дональд Трамп]] сайланып, Иранға қатысты «ең жоғары қысым» саясатын жариялап, жаңа санкциялар енгізді, бұл елдегі экономикалық жағдайды күрделендірді<ref name=":10">{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/person/696a0af99a7947c8555ecd40|title=Пезешкиан Масуд|lang=ru-RU|website=[[РБК]]|access-date=2026-02-09}}</ref>. === Дін === Пезешкиан — Құран оқытушысы әрі Нахдж әл-Балаға (шиа мұсылмандары үшін маңызды мәтін) тәпсірін оқушы<ref>{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/95896b95-85aa-40d0-9aa5-f06c8a769e3e |title=Reformist candidate Masoud Pezeshkian shakes up Iran presidential election |access-date=2024-06-28 |archive-date=2024-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613042850/https://www.ft.com/content/95896b95-85aa-40d0-9aa5-f06c8a769e3e |url-status=live }}</ref>. Ол сондай-ақ Иран–Түркия достық қоғамы мүшесі болып табылады<ref>[https://web.archive.org/web/20140724073506/http://www.parliran.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=1&pageid=4467 اسامي اعضاء گروه دوستي پارلماني مجلس نهم]</ref>. === Он екі күндік соғыс === 2025 жылғы 13 маусымда Израиль Иранға әуе соққыларын бастап, Он екі күндік соғыстың басталуына түрткі болды<ref>[https://edition.cnn.com/2025/06/12/middleeast/israel-iran-strikes-intl-hnk Israel hits Iran's nuclear program and military leadership in unprecedented strikes]</ref>. Бұған жауап ретінде Пезешкиан Иранның [[Атом қуаты халықаралық агенттігі|Атом қуаты халықаралық агенттігімен]] ынтымақтастығын тоқтата тұруды бұйырды<ref>[https://apnews.com/article/iran-nuclear-iaea-cooperation-8bbdc81b9199d8d179d0fb2e1b8dac2a Iran's president orders country to suspend cooperation with UN nuclear watchdog IAEA]</ref>. «Фарс» агенттігі мен [[АҚШ]] барлау дереккөздері 16 маусымда израильдік күштердің Пезешкианды өлтіруге әрекет жасағанын растады<ref>[https://www.cbsnews.com/news/irans-president-injured-during-israeli-strikes-u-s-intelligence-sources-say/ Iran's president injured during Israeli strikes, U.S. intelligence sources say]</ref><ref>[https://www.middleeasteye.net/news/iran-president-masoud-pezeshkian-tells-tucker-carlson-israel-tried-assassinate-him Iran's President Masoud Pezeshkian says Israel tried to assassinate him]</ref><ref>[https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-860301 Iranian President Masoud Pezeshkian claims Israel tried to kill him]</ref><ref>[https://www.indiatoday.in/world/story/irans-president-claims-israel-tried-to-assassinate-him-during-12-day-war-glbs-2752304-2025-07-08 Iran's president claims Israel tried to assassinate him during 12-day war]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cn0z8n037p6o Iran President Pezeshkian was reportedly injured in Israeli strikes]</ref>. Қастандық әрекеті Пезешкиан басқа жоғары лауазымды ирандық шенеуніктермен кездесу өткізіп жатқан ғимаратқа соққы беруді қамтыды. Шабуыл кезінде эвакуация жолдарын бұғаттау және ауа айналымын бұзу үшін ғимараттың кіреберістері мен шығаберістеріне бағытталған алты зымыран немесе бомба қолданылған<ref>[https://www.ndtv.com/world-news/iran-president-masoud-pezeshkian-injured-in-israels-nasrallah-style-assassination-plot-report-8867547 Iran's President Was Injured In Israel's Nasrallah-Style Assassination Plot: Report]</ref>. Нысаналы қабатта электр қуаты өшірілгеніне қарамастан, Пезешкианды қоса алғанда ирандық шенеуніктер алдын ала жоспарланған төтенше шығу жолы арқылы қашып үлгерді<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/iranian-president-lightly-wounded-while-escaping-israeli-attack Iranian president lightly wounded while escaping Israeli attack]</ref><ref>[https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/07/13/iranian-president-injured-during-israeli-airstrike/ Wounded Iranian president forced to escape through emergency hatch during Israeli air strike]</ref>. === 2026 жылы Иранға қатысты болған әскери қақтығыстар === Пезешкиан 2026 жылғы 28 ақпанда басталған [[Ирандағы соғыс (2026)|АҚШ-Израильдің Иранға бірлескен соққыларын]] айыптап, бұл шабуылдарды «гуманитарлық қағидаттардың өрескел бұзылуы және мұсылмандарға қарсы ашық соғыс жариялау» деп сипаттады<ref>[https://www.npr.org/2026/03/07/g-s1-112858/iran-president-statement Iran's president apologizes for strikes on neighbors as strikes pound their cities]</ref>. 1 наурызда [[Иран жоғарғы көсемі]] [[Әли Хаменеи]] өлтірілгеннен кейін, президент Пезешкиан Уақытша жетекшілік кеңес құрамына [[Әлиреза Арафи]] (Сарапшылар кеңесі төрағасының екінші орынбасары) және [[Ғолам Хоссейн Мохсени-Эджеи]] (сот жүйесінің басшысы) бірге кірді<ref>[https://www.cbsnews.com/live-updates/us-iran-war-israel-supreme-leader-khamenei-funeral-day-2/ Iran names three men for interim Leadership Council to pick next supreme leader]</ref>. 7 наурызда Пезешкиан Иранның жауап ретінде жасаған зымыран соққылары үшін көрші елдерден кешірім сұрап, мемлекеттік телеарна арқылы егер бұл елдер Иранға қарсы шабуылдар үшін плацдарм ретінде пайдаланылмаса, Иран аймақ елдеріне жасалатын шабуылдарды тоқтататынын мәлімдеді. Соған қарамастан, шабуылдар жалғаса берді, бұл ирандық басшылықтың Ислам революциясы сақшылары корпусы үстінен бақылауы шектеулі екенін көрсетті. Пезешкиан сондай-ақ [[АҚШ]] президенті [[Дональд Трамп]]тың Иранның «сөзсіз капитуляциясы» туралы талабын ашық түрде қабылдамады<ref>[https://indianexpress.com/article/world/iran-president-pezeshkian-apology-neighbours-trump-surrender-demand-10569646/ Iran President Pezeshkian apologises to neighbours for attacks, tells Trump to take 'Tehran surrender dream to grave]</ref>. == Жеке өмірі == Масуд Пезешкиан бұрын Фатеме Маджидиге үйленген болатын<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/persian/iran-features-43300331 |title=مقام‌های جمهوری اسلامی و همسرانشان؛ مردان نام‌دار و زنان 'بی‌نام' |access-date=2024-06-28 |archive-date=2024-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610055741/https://www.bbc.com/persian/iran-features-43300331 |url-status=live }}</ref>. 1993 жылы Пезешкиан автокөлік апатынан жұбайы мен бір баласынан айырылды. Ол қалған екі ұлы мен қызын жалғыз өзі тәрбиелеп өсірді және қайтадан ешқашан үйленбеді. Оның қызы Захра Пезешкиан Шариф технологиялық университетінде химия мамандығы бойынша магистр дәрежесін алған және Рухани үкіметі билікке келгенге дейін Jam Petrochemical компаниясында жұмыс істеген. Масуд Пезешкиан парсы, күрд және әзербайжан тілдерінде еркін сөйлейді. Пезешкиан «Трактор» футбол клубының жанкүйері.<ref>{{Cite web |url=https://www.khabaronline.ir/news/1919716/پزشکیان-اکثر-بازی-های-تراکتور-را-با-محمدحسینم-به-استادیوم-می/ |title=پزشکیان: اکثر بازی های تراکتور را با نوه‌ام محمدحسین به استادیوم می رویم /باهم بحث می کنیم، نقدم می کند اما هیچوقت دعوا نمی کنیم |access-date=2024-06-28 |archive-date=2024-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240707042204/https://www.khabaronline.ir/amp/1919716/ |url-status=live }}</ref>. == Тағы қараңыз == * [[Ирандағы соғыс (2026)]] * [[Иран]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Пезешкиан, Масуд}} [[Санат:Иран саясаткерлері]] [[Санат:Иран президенттері]] [[Санат:XXI ғасыр саясаткерлері]] 5kko7knl5dapq3j2pum9ooztyut0pi3 0 754854 3603572 3596022 2026-05-12T01:24:29Z Айдос Қаракөз 179976 3603572 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=Наурыз 2025}} {{Дереккөздер жетіспейді}} '''[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезовтің]] “[[Абай жолы (роман)|Абай жолы]]” романы'''– [[Қазақ әдебиеті|қазақ әдебиетінің]] ғана емес, әлем әдебиетінің де биік шыңдарының бірі. Бұл шығармада автор [[Қазақтар|қазақ халқының]] тұрмыс-тіршілігін, дәстүрі мен мәдениетін көркемдік шеберлікпен суреттеп, ұлттық болмысты терең ашып көрсетеді. Әуезовтің '''тілдік құралдарды қолданудағы ерекшелігі''' – шығарманың көркемдік деңгейін көтеріп қана қоймай, оқырманға сол дәуірдің рухын сезіндіруінде. Романдағы тілдік қолданыстар автордың шығармашылық шеберлігін танытып қана қоймай, ''қазақ халқының дүниетанымы мен тарихи ерекшеліктерін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді''. Әсіресе, ''табиғатпен байланысты бейнелер мен көптілді қолданыстар'' [[Абай Құнанбайұлы|Абайдың]] өмірі мен оның қоршаған ортасымен үйлесімді байланыста көрініс табады. == Эпитет == Шығармада қолданылған [[Эпитет|эпитеттерден]] мысал: • '''''Жүзі раушан, көзі гауһар, лағылдек бет ұшы ахмар''.''' — Бұл Абайдың Науаи, Фзулиді оқып жүріп жазған өлең жолы болатын. Яғни, жүзі гүлдей нәзік, әдемі, көзі бағалы тастай жарқырайды, бетінің ұшы лағыл (қызыл асыл тас) секілді алқызыл. • '''''Өңі сұп-сұр, зор денелі, бурыл сақалды'' Құнанбай'''.— [[Құнанбай Өскенбайұлы|Құнанбайдың]] сыртқы келбетін, мінезі мен тұлғалық бейнесі сипатталып тұр. Оның жүзі салқын, қатал, өмірден көргені көп, ауыр мінезді, дене бітімі ірі, айбарлы, беделді тұлға екенін көрсетіп, бурыл сақалы жасына лайық салмақтылық пен даналықтың белгісі болып тұр. • '''Қазақ деген ''қалың ел, іргелі ел'', оның тірлігінің де ''айнымас берік тұрағы'' болу керек.'''— Абай қазақ халқының артта қалуы мен оның себептері туралы айтып, жұттың қазақ өмірінде қайталанып келе жатқанын және бұл тек уақытша қиындық емес, елдің жалпы жағдайының көрсеткіші екенін түсіндіреді.''Қадырбай'' бұл мәселені дүниенің өзгермелілігімен, тұрақсыздығымен түсіндіріп, қазақтың тірлігі өзгелерден артық деп есептесе,Абай бұған келіспей, қазақтың басқа елдерден артта қалып қойғанын, оның себебі – білім мен өнерді үйренбеу, басқа халықтардан үлгі алмау екенін айтады. Ол қазақ халқын '''"қалың ел, іргелі ел"''' деп атап, оның тұрақты, берік негізі болуы керектігін алға тартады, қиындықтардан құтылудың жолы – ''өнер мен білімді игеру'' деп есептейді. == Теңеу == Шығармада қолданылған [[Теңеу|теңеулерден]] мысал: • '''Айналайын Телғара! ''Соқталдай азамат'' боп кетіпсің-ау!''' —  Абайдың Қалиқа деген [[Жеңге|жеңгесінің]] сөзі арқылы Абайдың ''есейіп, ер жеткенін, денесі сомдалып, нағыз азамат болғанын'' көрсету үшін қолданылған. Cоқталдай - «үлкен, ірі», «дардай, соқталдай, еңгезердей» деген мағына береді. • '''Абай әкесінің жаңағы «дарға асу» деген жердегі ''аяздай суық пішінін'' еске алды.''' — Бұл теңеу Қодар мен Қамқаның жағдайына қатысты Құнанбайдың қатігездігін көрсетіп, ''оның қатал, суық адам'' екенін көрсетеді. • '''''«Иегі ителгінің тамағындай»'' деп Майбасар суреттеген, Абай көз алдына ителгі, қаршыға, тұйғын сияқты қырандардың сұлу мойындарын келтіріп...''' — Бұл теңеу Ділдәнің ''бет-әлпетінің нәзіктігін, сұлулығын сипаттайды''. [[Ителгі|Ителгінің]] (қыран құстың) мойны ''сүйір әрі үлпілдек болады'', бұл оның ''көркемділігін'' көрсетеді. • '''Қазір жүрегін ''аттай тулатып'', соншалық қуантып, еркін алған көрінісі.''' — Абайдың ауылға қайтып оралғандағы ''қатты толқыған көңіл-күйін, сағынышын, қуанышын сипаттайды''. "'''Аттай тулату'''" – ''жүректің қатты соғуы, ерекше шабыт пен қуаныш сезімін білдіреді.'' • '''''Ағып сөнген жұлдыздай'', мұның қиял жұлдызы сонша жарқырап ақты да, енді міне өшіп барады'''. —  Аспан денелерімен адамдардың өмірі тығыз байланысты болған. Аққан жұлдыз дәстүрлі наным-сенімде ''адам өмірінің сөнуін, қиылуын білдіреді''. Бұл теңеу адам өмірінің ''өткіншілігін, арманның орындалмай қалуын'' немесе ''бір жарқын үміттің сөніп, үзілуін бейнелеп'', Абайдың қиялы мен үмітінің бір сәт жарқырап, бірақ артынша өшуін сипаттау үшін қолданылған. • '''''Қарлығаш қанатының ұшындай'' боп, ''айдай сызылған'' жіп-жіңішке қастары көтеріліп-жазылып, Абайға өзгеше бір үн қатқандай болды.''' — [[Қарлығаштар|Қарлығаш]] қанатының ''ұшы сүйір әрі иіліп тұрады,'' сондықтан бұл теңеу қастың ''нәзік, жіңішке, әсем иілген пішінін'' көрсету үшін қолданылған. • '''Құлағында үлкен алтын сырғасы ырғалып келе жатқан Тоғжан, мынау ат үстінде, мынадай топ қыздың тап ортасында, дəл ''көп жұлдыздың арасындағы шолпандай.'''''  — Қазақ мәдениетінде Шолпан, аспандағы ''ең ерекше көрінетін, жарық жұлдыз'' болғандықтан, ''жарықтық пен көріктілікті'' білдіреді. Мысалда «шолпан» сөзі «''көптің бірі емес''» деген мəнде арнайы қолданылып, Тоғжанның өз ортасындағы ''көзге түсетін сұлулығы мен ерекше болмысын'' көрсетеді. == Кірме сөздер == Романда [[кірме сөздер]] сол заманның тарихи шындығын дәл көрсету мақсатында қолданылған. Бұл сөздер қазақ қоғамының [[Ресей империясы|Ресей империясының]] әкімшілік жүйесіне бейімделуін, жаңа билік құрылымдарының пайда болуын көрсетіп, сол дәуірдегі ''саяси-әкімшілік құрылымдарды, әлеуметтік қатынастардың'' ерекшелігін сипаттайды. • '''Старшин''' – Ресей өкіметінің қазақтардың белгілі бір рулық топтарын басқару үшін сайлаған немесе тағайындаған адамы • '''Округ''' – өңір, аймақ • '''Съезд''' – мәселелерді шешуге арналған жиналыс, жиын • '''Поселок''' –ауыл, кент • '''Генерал''' – орыс билігімен тікелей байланысты жоғары шенді адамдарға қатысты қолданылады. '''Мысалдар:'''   * "Майбасарды биыл Құнанбай өзі аға сұлтан болғаннан кейін, осы Тобықтыға '''болыстық старшын''' еткен-ді". * "Қарқаралы деген '''округтің''' әміршісі - Құнанбай мен осы Майыр. Қазақ округті «дуан» деп, мыналарды бірде «дуан басы» деп, кейде Құнанбайды «аға сұлтан» дейді. Құнанбай '''округті''' басқаратын '''приказдың''' бастығы, Майыр орынбасары болатын". * "'''Сентябрьдің''' бесінде Қарамола деген жәрмеңкенің орнында ''Семипалатинск, Устькаменогорск, Зайсан'' '''уездерінің''' бас қосқан '''чрезвычайный съезі''' болады". * "Абай қазір Қарамолада шербешнай '''съезд''' шақыртып отырған зор-зор дауларды, ел шабуларды, барымтаны, үлкен тынымсыз ұрлық сияқты қылмыстарды санап өтті". == Метафора == Романда метафоралар кейіпкерлердің ішкі жан дүниесін, мінез-құлқын, әлеуметтік орнын, тұлғалық қасиеттерін ерекше, бейнелі түрде көрсетіп, бейнесін тереңірек ашу үшін қолданылған. '''• — ''Сəулем''! Бұл сенің сөзің емес, менің сөзім ғой. —''' Бұл мысалда “'''Сәулем'''” сөзі ерекше эмоционалдық мəн береді. Ол келіннің ат қойғанда жайдан жай емес, ат қоятын адамның ''мінез-құлқын, түр-тұрпатын, өнер-талабын'' жан-жақты тексеріп, түрлі қасиеттеріне қарай сəйкестендіріп атағандығын көрсетеді. Сонымен қатар осы сөзге жалғанған тəуелдік жалғауы ''еркелету, жақын тұту, сүйсіну'' сияқты мағыналық реңк үстеп тұр. '''• "Мен ''бөрінің бөлтірігімін'' деп” келеді-ау.''' — Мұнда "'''бөрі'''" – ''тектілік, қайсарлық, мықтылықтың белгісі''. "'''Бөлтірік'''" – жас қасқыр, яғни ''қуаттылықтың, батылдықтың, болашақта үлкен күшке айналатын тұлғаның'' символы. '''• Сөз бақпаған момын ағайынның бәрi де Қодарды ''қараламады''.''' — Үзiндiдегi “'''қараламады'''” eтicтiгі метафоралық тәсiлмен өзiнiң стильдiк жаңа ұғымда жасалған. Ағайын Қодарды кінәламай, тек қайғы шеккен, дертті күйін айтатындығын көрсетеді. '''• Өмірбойы кiмге кездессе де ылғu тapқaп кеткен базардың соңына iлiнумен өткенi ме? Өткен соң базар, қайтқан соң ажар... Сен едiң ''базарым''. ''' — "'''Сен едің базарым'''" дегенде, кейіпкер өзі үшін ''ең қымбат, ең мәнді адамды'' білдіреді. '''• Екіншісі — өмірде өлім сағатына шейін ұмытылмай, сана-сезім өшерде ең соңғы рет жалт етіп, бірдің өзі боп, көз алдына ''ай жүзімен'' күліп келетін Тоғжанын ойлаған шағы еді.''' — Ай – қазақ мәдениетінде ''сұлулықтың, тазалықтың'' символы. Оның дөңгелек пішіні, көз тартатын сұлулығын автор «'''дөңгелеңген, ажарлы'''» деген мағынада метафора ретінде қолданып, Тоғжанның ''сұлулығын'' бейнелейді. '''• ''Құнанбайдың бөлтірігі''''' — Бұл метафора '''Абайға''' қатысты айтылған, яғни “'''бөлтірігі'''“ деп ''әкесіне ұқсап, оның ісін жалғастырады'' дейтін баласын айтады. '''• "Болыпты бір ақсақ таз және соқыр,''' '''Құранды мысық сопы молдаң оқыр.''' '''Болғанда ақсақ - дария, соқыр - қарға,''' '''Ортасын дарияның қарға шоқыр"''' — Бұл жолдар белгілі айтыскер ақын, Құнанбайдың соқырлығын, Алшынбайдың таздығын көп алдында айтқан Шөже Қаржаубайұлының ''тапқырлығы'' мен ''мысқылға'' толы шумақтарынан алынған. Мұнда ақын астарлап, метафоралар арқылы '''Алшынбай мен Құнанбайды''' сипаттайды. Оның астарлы сөзі ел ішінде оларға қатысты сын ретінде қабылданған, себебі олардың алдап, арбап, тартып алу арқылы тіршілік ету харекетін бейнелейді. Ақсақ таз – Алшынбайға теңеліп, оның сылти басатынын айтады. Соқыр - қарға, қарға – зағип болса да, күн көруге бейімделген құс. Құнанбайдың сыртқы жағынан діндар, әдепті көрінуге тырысқанымен, ішкі дүниесінде айқын кемшіліктер, әділетсіздік сияқты теріс қасиеттердің басым екенін айтады. Оның байлық пен биліктің ортасында отырып, халықтың қамын жемей, тек өзі үшін өмір сүретінін айтады: “Қарқаралының ен байлық, ел дариясының жалғыз еркесі. Жақсы-жәйлісін жапа-жалғыз қызықтап, шоқып жеп отырған қарға!” Яғни, Құнанбайдың ымыраны пайдаланып, Алшынбай арқылы өз пайдасын көздегені меңзеліп тұр. == Тұрақты тіркес == Шығармада қолданылған [[Тұрақты сөз тіркесі|тұрақты тіркестерден]] мысал: • '''Бірақ, Қамысбай ''«шаш ал десе, бас алатын»'', Майбасардың өзінен асқан бүлік, бұзақы, қанқұйлының өзі. -''' Өлшеусіз, асыра сілтеу, қатыгездік таныту мағынасында қолданылған бұл тіркес, Қодар мен Қамқаның үйіндегі жағдайдағы  Қамысбайдың әрекетін сипаттайды. '''• Құнанбай аға сұлтан болды да, өзгелерінің қатарынан озғындап кетті. Онда әкімдік бар. Сыртқа да, ұлыққа да жақындық бедел бар. Әрі ''қолы ұзын'', малды'''." - Құнанбайдың бай, билігі бар, қалағанын іске асыра алатын адам екенін көрсетеді. • '''Құнанбай бұға шейін ашумен, зілмен кеп, енді осы тұста күйзелгендік күй көрсетіп, осымен жиынның ''кабырғасын қайыстырғысы'' келген. -''' Қабырғасы қайысу – қатты қиналу, күйзелу. Құнанбайдың Қодарды жазалау шариғат жолымен жүретінін, күйзелгендік күй көрсетіп, мұндай сұмдыққа қазақ айтқан жол жоқ, кесігін де айтпағанын білдіреді. • '''Абайдың көз алдына Тоғжанмен ең соңғы айырылысар шағы соншалық ап-ашық, ''айдай айқын'' боп келді'''. - «Айдай анық» тұрақты тіркесіне қатысты, анық, күмәнсіз деген мағынада айтылған, жазушы қаламынан туған ерекше стильдік қолданыс. Абай үшін Тоғжан ерекше адам екенін, онымен қоштасуы есінде анық сақталғанын көрсетеді. • '''Екі жарты бір бүтін болайық. Иық сүйесіп, ''күн көрейік'' деп, Құтжанға құран оқи келгенде, Қодар Жəмпейіске зарын шақты да, қолына ұстап қалды.''' - Күн көру — өмір сүру, тіршілік ету. Қодар баласы қайтыс болған соң шал жиені Жәмпейісті өз қолына алып, бірге өмір сүрген. • '''Өз өмірі, өз үй ішімен, өз айранын ішіп ''күн кешетін'''''. - Күн кешу — өмір сүру, тіршілік ету. Қодардың өз тіршілігімен ғана өмір сүріп жүргенін көрсетеді. • '''Бұларға ''күні түсіп'' отырған кім десеңші!'''. - Күні түсу — тəуелді болу, әлдекімнің көмегіне мұқтаж болу. Жұмағұл, Діркембайлардың жағымсыз тұстарын сипаттауда қолданылған. • '''Қазір қысылып, ''басына күн туып'' кеп тұр'''. - Күн туу — қиын жағдайға тап болу. Абайдың Қаражанға(Тәкежанның әйелі) бас аманда көмек қолын созатын, барып келіне жүретін ағайынның басына қиындық туған соң, өз көмегін тигізсін деп міндет тапсырма айтқан кезінде қолданылған тіркес. • '''Жалғыз ұғып білгені, ішінде ''күн туғандай'''''. - Бұл тіркес күн сəулесінің жылуы секілді жылылық сезімді білдіретін, адамның жүрегінде «қуаныш, бақыт» пайда болғанын көрсетіп тұрған М.Əуезов қаламынан туған қолданыстардың бірі. == Мақал-мәтел == Шығармада қолданылған [[Мақал-мәтелдер|мақал-мәтелдерден]] мысал: • “'''Бірақ Құнанбайдың мықты жері Тобықты іші болса, әлсіз жері де осы Тобықтының ішінде. ''«Құс қанатымен ұшып, құйрығымен қонады»''. Сол қанаты мен құйрығы ел ішінде өзі тұстас ру басылар. Осы Байсал, Бөжейлер.”''' — ''' '''Мақал әр адам өз ортасына, өз қауымына сүйеніп әрекет етеді деген мағынаны білдіреді. Бұл Құнанбайдың жағдайына қатысты қолданылып, оның күші мен әлсіздігі Тобықты ішіндегі ру басыларына, олардың қолдауына тәуелді, байланысты екенін білдіреді. • “'''''«Өлім - бардың малын шашар, жоқтың артын ашар»'', Бөжей бай болмасын, бірақ жоқ емес. Әсіресе, ағайын тұрғанда, мынандай шебі бүтін тұқымы тұрғанда, неге жоқ болады!”''' — Өлімнің үлкен сынақ екенін көрсетіп, бай адам өлсе, оның артында қалған мал-мүлкі жан-жаққа шашылатынын, кедей өлсе, оның жоқтығы айқындалады, туыстарының жағдайы қиындайтынын білдіреді. Бұл мақал Бөжейдің жағдайына қатысты айтылады. Байдалы Бөжей бай болмаса да, жоқ-жітік емес, әрі ағайын-туысқаны барда оның асына қажет мал-мүлік табылмауы қате екендігін айтады. • '''“Не көрсе, айыпкердің өзі көретін. ''«Қолы еткеннің мойны көтереді»'' десетін”.''' — Бұрын кінәні жасаған адам өзі көтеретін.. Ал романдағы жағдайда Балағаз бен Абылғазының жасаған шабуылының салдары бейбіт отырған Жігітек ауылдарына ауыр тиді: олардың малы тартып алынып, қарапайым халық зардап шекті. Ел ішінде тыныштық бұзылды. == Ауыспалы мағына == Кейбір сөздер Әуезовтің шығармасында тікелей мағынасынан өзгеше мәнге ие болады. Шығармада [[Ауыспалы мағына|ауыспалы мағынада]] қолданылған сөздерден мысал: • '''Ертең қыстау-қыстауға кетеміз де, қыс бойы інге кіргендей жатып қаламыз. Қатынның ''күні'' со да.''' — «Күн» сөзі «тағдыр», «өмір сүру салты», «тұрмыс», «таңертеңнен кешке дейін көретіні, тіршілігі» деген ауыспалы мағынада қолданылған. Яғни, әйелдердің қыс бойы үйден шықпай, бірсарынды тіршілік кешетінін білдіреді. • '''Өмірін, балалығын қайта тапқандай, ішіне ''мол сəуле, игі сəуле'' кіргендей'''. — Бұл жерде «Сәуле» – жарық, күн шуағы дегенді білдіріп, «жылы сезім, жақсы ой, жан тыныштығы» деген ауыспалы мағынада қолданылған. Адамның жүрегіне жылылық орнап, өмірге деген сенімінің артқаны көрсетіледі. == Архаизмдер == Шығармада сол кезеңде қолданылған, қазір жиі қолданбайтын сөздерді ([[Архаизм|архаизмдерді]]) байқауға болады. Төменде олардың мағынасы көрсетілген: • Алқау — «мақтау» • Әйләу — «істеу» • Гүзәл — «әдемі, сұлу» • Жақ — «садақ» • Күсу — «безу, ренжу» • Кібік — «сияқты» • Үшбу — «мынау» • '''''Отамалы —''''' ауа райын болжауға, күн қайыруға байланысты қолданылған. Қазақ халқында көкектің(сәуірдің) суығын «отамалы» деп атайды. Шығармада осыған қатысты аңыз айтылады: '''"Отамалы деп атағаны бір байдың Отамалы деген қойшысы болған екен. Сол бақыр күн қайырады екен-ау!"'''. Бұл халықтың табиғатпен етене жақын өмір сүргенін және ауа райын бақылауға ерекше мән бергенін көрсетеді. == Қорытынды == Қорытындылай келе, М. Әуезовтің Абай жолы романындағы тілдік құралдар ''қазақ әдебиетінің байлығын терең көрсетеді.'' Теңеу, метафора және тұрақты тіркес сияқты көркемдік тәсілдер ''шығарманың мазмұнын тереңдетіп, оқырманға ерекше әсер қалдырады''. Бұл көркемдік құралдар тек эстетикалық рөл атқарып қана қоймай, автордың ойы мен философиясын жеткізуде маңызды қызмет атқарады. Романда ең көп қолданылған тілдік ерекшеліктер – ''теңеулер мен метафоралар''. Олар оқиғаларды тек сипаттап қана қоймай, оқырманға тарихи кезеңнің ерекшеліктерін ашып, сол дәуірдің атмосферасын терең сезінуге мүмкіндік береді. Бұл автордың шығармашылық шеберлігін ғана емес, қазақ халқының дүниетанымын да терең көрсетеді. Кейіпкерлердің жан-дүниесін ашуға көмектесіп, мәтінге эмоциялық және көркемдік мән береді. Әсіресе, автордың көптеген тілдік құралдары табиғатпен тығыз байланысты. Теңеулер мен метафораларда аспан, жұлдыз, күн, ай сияқты табиғи құбылыстар, ''космонимдік'' атаулар кеңінен қолданылып, адам өмірінің өткіншілігі мен тағдырдың өзгермелілігі бейнеленеді. Табиғат арқылы кейіпкерлердің ішкі жан дүниесі, олардың көңіл-күйі, өмірге деген көзқарастары айқындалады. Бұл тәсіл оқырманға тек сыртқы көріністі ғана емес, кейіпкерлердің рухани әлемін, сезімдерін де терең түсінуге мүмкіндік береді. Мұның барлығы Абайдың өмірі мен оның тұратын кең дала мен табиғатқа деген терең байланысына негізделген. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}}<ref>https://www.academia.edu/44280565/%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80</ref><ref>https://articlekz.com/kk/article/16267</ref> qp0bzjvsgxblvvkcnlmyn8rxf07hfhb 3603585 3603572 2026-05-12T01:33:29Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3444152 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=Наурыз 2025}} {{Дереккөздер жетіспейді}} '''[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезовтің]] “[[Абай жолы (роман)|Абай жолы]]” романы''' – [[Қазақ әдебиеті|қазақ әдебиетінің]] ғана емес, әлем әдебиетінің де биік шыңдарының бірі. Бұл шығармада автор [[Қазақтар|қазақ халқының]] тұрмыс-тіршілігін, дәстүрі мен мәдениетін көркемдік шеберлікпен суреттеп, ұлттық болмысты терең ашып көрсетеді. Әуезовтің '''тілдік құралдарды қолданудағы ерекшелігі''' – шығарманың көркемдік деңгейін көтеріп қана қоймай, оқырманға сол дәуірдің рухын сезіндіруінде. Романдағы тілдік қолданыстар автордың шығармашылық шеберлігін танытып қана қоймай, ''қазақ халқының дүниетанымы мен тарихи ерекшеліктерін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді''. Әсіресе, ''табиғатпен байланысты бейнелер мен көптілді қолданыстар'' [[Абай Құнанбайұлы|Абайдың]] өмірі мен оның қоршаған ортасымен үйлесімді байланыста көрініс табады. == Эпитет == Шығармада қолданылған [[Эпитет|эпитеттерден]] мысал: • '''''Жүзі раушан, көзі гауһар, лағылдек бет ұшы ахмар''.'''  — Бұл Абайдың Науаи, Фзулиді оқып жүріп жазған өлең жолы болатын. Яғни, жүзі гүлдей нәзік, әдемі, көзі бағалы тастай жарқырайды, бетінің ұшы лағыл (қызыл асыл тас) секілді алқызыл. • '''''Өңі сұп-сұр, зор денелі, бурыл сақалды'' Құнанбай'''. — [[Құнанбай Өскенбайұлы|Құнанбайдың]] сыртқы келбетін, мінезі мен тұлғалық бейнесі сипатталып тұр. Оның жүзі салқын, қатал, өмірден көргені көп, ауыр мінезді, дене бітімі ірі, айбарлы, беделді тұлға екенін көрсетіп, бурыл сақалы жасына лайық салмақтылық пен даналықтың белгісі болып тұр. • '''Қазақ деген ''қалың ел, іргелі ел'', оның тірлігінің де ''айнымас берік тұрағы'' болу керек.''' —  Абай қазақ халқының артта қалуы мен оның себептері туралы айтып, жұттың қазақ өмірінде қайталанып келе жатқанын және бұл тек уақытша қиындық емес, елдің жалпы жағдайының көрсеткіші екенін түсіндіреді. ''Қадырбай'' бұл мәселені дүниенің өзгермелілігімен, тұрақсыздығымен түсіндіріп, қазақтың тірлігі өзгелерден артық деп есептесе, Абай бұған келіспей, қазақтың басқа елдерден артта қалып қойғанын, оның себебі – білім мен өнерді үйренбеу, басқа халықтардан үлгі алмау екенін айтады. Ол қазақ халқын '''"қалың ел, іргелі ел"''' деп атап, оның тұрақты, берік негізі болуы керектігін алға тартады, қиындықтардан құтылудың жолы – ''өнер мен білімді игеру'' деп есептейді. == Теңеу == Шығармада қолданылған [[Теңеу|теңеулерден]] мысал: • '''Айналайын Телғара! ''Соқталдай азамат'' боп кетіпсің-ау!''' —  Абайдың Қалиқа деген [[Жеңге|жеңгесінің]] сөзі арқылы Абайдың ''есейіп, ер жеткенін, денесі сомдалып, нағыз азамат болғанын'' көрсету үшін қолданылған. Cоқталдай - «үлкен, ірі», «дардай, соқталдай, еңгезердей» деген мағына береді. • '''Абай әкесінің жаңағы «дарға асу» деген жердегі ''аяздай суық пішінін'' еске алды.''' — Бұл теңеу Қодар мен Қамқаның жағдайына қатысты Құнанбайдың қатігездігін көрсетіп, ''оның қатал, суық адам'' екенін көрсетеді. • '''''«Иегі ителгінің тамағындай»'' деп Майбасар суреттеген, Абай көз алдына ителгі, қаршыға, тұйғын сияқты қырандардың сұлу мойындарын келтіріп...''' — Бұл теңеу Ділдәнің ''бет-әлпетінің нәзіктігін, сұлулығын сипаттайды''. [[Ителгі|Ителгінің]] (қыран құстың) мойны ''сүйір әрі үлпілдек болады'', бұл оның ''көркемділігін'' көрсетеді. • '''Қазір жүрегін ''аттай тулатып'', соншалық қуантып, еркін алған көрінісі.''' — Абайдың ауылға қайтып оралғандағы ''қатты толқыған көңіл-күйін, сағынышын, қуанышын сипаттайды''. "'''Аттай тулату'''" – ''жүректің қатты соғуы, ерекше шабыт пен қуаныш сезімін білдіреді.'' • '''''Ағып сөнген жұлдыздай'', мұның қиял жұлдызы сонша жарқырап ақты да, енді міне өшіп барады'''. —  Аспан денелерімен адамдардың өмірі тығыз байланысты болған. Аққан жұлдыз дәстүрлі наным-сенімде ''адам өмірінің сөнуін, қиылуын білдіреді''. Бұл теңеу адам өмірінің ''өткіншілігін, арманның орындалмай қалуын'' немесе ''бір жарқын үміттің сөніп, үзілуін бейнелеп'', Абайдың қиялы мен үмітінің бір сәт жарқырап, бірақ артынша өшуін сипаттау үшін қолданылған. • '''''Қарлығаш қанатының ұшындай'' боп, ''айдай сызылған'' жіп-жіңішке қастары көтеріліп-жазылып, Абайға өзгеше бір үн қатқандай болды.''' — [[Қарлығаштар|Қарлығаш]] қанатының ''ұшы сүйір әрі иіліп тұрады,'' сондықтан бұл теңеу қастың ''нәзік, жіңішке, әсем иілген пішінін'' көрсету үшін қолданылған. • '''Құлағында үлкен алтын сырғасы ырғалып келе жатқан Тоғжан, мынау ат үстінде, мынадай топ қыздың тап ортасында, дəл ''көп жұлдыздың арасындағы шолпандай.'''''  — Қазақ мәдениетінде Шолпан, аспандағы ''ең ерекше көрінетін, жарық жұлдыз'' болғандықтан, ''жарықтық пен көріктілікті'' білдіреді. Мысалда «шолпан» сөзі «''көптің бірі емес''» деген мəнде арнайы қолданылып, Тоғжанның өз ортасындағы ''көзге түсетін сұлулығы мен ерекше болмысын'' көрсетеді. == Кірме сөздер == Романда [[кірме сөздер]] сол заманның тарихи шындығын дәл көрсету мақсатында қолданылған. Бұл сөздер қазақ қоғамының [[Ресей империясы|Ресей империясының]] әкімшілік жүйесіне бейімделуін, жаңа билік құрылымдарының пайда болуын көрсетіп, сол дәуірдегі ''саяси-әкімшілік құрылымдарды, әлеуметтік қатынастардың'' ерекшелігін сипаттайды. • '''Старшин''' – Ресей өкіметінің қазақтардың белгілі бір рулық топтарын басқару үшін сайлаған немесе тағайындаған адамы • '''Округ''' – өңір, аймақ • '''Съезд''' – мәселелерді шешуге арналған жиналыс, жиын • '''Поселок''' –ауыл, кент • '''Генерал''' – орыс билігімен тікелей байланысты жоғары шенді адамдарға қатысты қолданылады. '''Мысалдар:'''   * "Майбасарды биыл Құнанбай өзі аға сұлтан болғаннан кейін, осы Тобықтыға '''болыстық старшын''' еткен-ді". * "Қарқаралы деген '''округтің''' әміршісі - Құнанбай мен осы Майыр. Қазақ округті «дуан» деп, мыналарды бірде «дуан басы» деп, кейде Құнанбайды «аға сұлтан» дейді. Құнанбай '''округті''' басқаратын '''приказдың''' бастығы, Майыр орынбасары болатын". * "'''Сентябрьдің''' бесінде Қарамола деген жәрмеңкенің орнында ''Семипалатинск, Устькаменогорск, Зайсан'' '''уездерінің''' бас қосқан '''чрезвычайный съезі''' болады". * "Абай қазір Қарамолада шербешнай '''съезд''' шақыртып отырған зор-зор дауларды, ел шабуларды, барымтаны, үлкен тынымсыз ұрлық сияқты қылмыстарды санап өтті". == Метафора == Романда метафоралар кейіпкерлердің ішкі жан дүниесін, мінез-құлқын, әлеуметтік орнын, тұлғалық қасиеттерін ерекше, бейнелі түрде көрсетіп, бейнесін тереңірек ашу үшін қолданылған. '''• — ''Сəулем''! Бұл сенің сөзің емес, менің сөзім ғой. —''' Бұл мысалда “'''Сәулем'''” сөзі ерекше эмоционалдық мəн береді. Ол келіннің ат қойғанда жайдан жай емес, ат қоятын адамның ''мінез-құлқын, түр-тұрпатын, өнер-талабын'' жан-жақты тексеріп, түрлі қасиеттеріне қарай сəйкестендіріп атағандығын көрсетеді. Сонымен қатар осы сөзге жалғанған тəуелдік жалғауы ''еркелету, жақын тұту, сүйсіну'' сияқты мағыналық реңк үстеп тұр. '''• "Мен ''бөрінің бөлтірігімін'' деп” келеді-ау.''' — Мұнда "'''бөрі'''" – ''тектілік, қайсарлық, мықтылықтың белгісі''. "'''Бөлтірік'''" – жас қасқыр, яғни ''қуаттылықтың, батылдықтың, болашақта үлкен күшке айналатын тұлғаның'' символы. '''• Сөз бақпаған момын ағайынның бәрi де Қодарды ''қараламады''.''' — Үзiндiдегi “'''қараламады'''” eтicтiгі метафоралық тәсiлмен өзiнiң стильдiк жаңа ұғымда жасалған. Ағайын Қодарды кінәламай, тек қайғы шеккен, дертті күйін айтатындығын көрсетеді. '''• Өмірбойы кiмге кездессе де ылғu тapқaп кеткен базардың соңына iлiнумен өткенi ме? Өткен соң базар, қайтқан соң ажар... Сен едiң ''базарым''. ''' — "'''Сен едің базарым'''" дегенде, кейіпкер өзі үшін ''ең қымбат, ең мәнді адамды'' білдіреді. '''• Екіншісі — өмірде өлім сағатына шейін ұмытылмай, сана-сезім өшерде ең соңғы рет жалт етіп, бірдің өзі боп, көз алдына ''ай жүзімен'' күліп келетін Тоғжанын ойлаған шағы еді.''' — Ай – қазақ мәдениетінде ''сұлулықтың, тазалықтың'' символы. Оның дөңгелек пішіні, көз тартатын сұлулығын автор «'''дөңгелеңген, ажарлы'''» деген мағынада метафора ретінде қолданып, Тоғжанның ''сұлулығын'' бейнелейді. '''• ''Құнанбайдың бөлтірігі''''' — Бұл метафора '''Абайға''' қатысты айтылған, яғни “'''бөлтірігі'''“ деп ''әкесіне ұқсап, оның ісін жалғастырады'' дейтін баласын айтады. '''• "Болыпты бір ақсақ таз және соқыр,''' '''Құранды мысық сопы молдаң оқыр.''' '''Болғанда ақсақ - дария, соқыр - қарға,''' '''Ортасын дарияның қарға шоқыр"''' — Бұл жолдар белгілі айтыскер ақын, Құнанбайдың соқырлығын, Алшынбайдың таздығын көп алдында айтқан Шөже Қаржаубайұлының ''тапқырлығы'' мен ''мысқылға'' толы шумақтарынан алынған. Мұнда ақын астарлап, метафоралар арқылы '''Алшынбай мен Құнанбайды''' сипаттайды. Оның астарлы сөзі ел ішінде оларға қатысты сын ретінде қабылданған, себебі олардың алдап, арбап, тартып алу арқылы тіршілік ету харекетін бейнелейді. Ақсақ таз – Алшынбайға теңеліп, оның сылти басатынын айтады. Соқыр - қарға, қарға – зағип болса да, күн көруге бейімделген құс. Құнанбайдың сыртқы жағынан діндар, әдепті көрінуге тырысқанымен, ішкі дүниесінде айқын кемшіліктер, әділетсіздік сияқты теріс қасиеттердің басым екенін айтады. Оның байлық пен биліктің ортасында отырып, халықтың қамын жемей, тек өзі үшін өмір сүретінін айтады: “Қарқаралының ен байлық, ел дариясының жалғыз еркесі. Жақсы-жәйлісін жапа-жалғыз қызықтап, шоқып жеп отырған қарға!” Яғни, Құнанбайдың ымыраны пайдаланып, Алшынбай арқылы өз пайдасын көздегені меңзеліп тұр. == Тұрақты тіркес == Шығармада қолданылған [[Тұрақты сөз тіркесі|тұрақты тіркестерден]] мысал: • '''Бірақ, Қамысбай ''«шаш ал десе, бас алатын»'', Майбасардың өзінен асқан бүлік, бұзақы, қанқұйлының өзі. -''' Өлшеусіз, асыра сілтеу, қатыгездік таныту мағынасында қолданылған бұл тіркес, Қодар мен Қамқаның үйіндегі жағдайдағы  Қамысбайдың әрекетін сипаттайды. '''• Құнанбай аға сұлтан болды да, өзгелерінің қатарынан озғындап кетті. Онда әкімдік бар. Сыртқа да, ұлыққа да жақындық бедел бар. Әрі ''қолы ұзын'', малды'''." - Құнанбайдың бай, билігі бар, қалағанын іске асыра алатын адам екенін көрсетеді. • '''Құнанбай бұға шейін ашумен, зілмен кеп, енді осы тұста күйзелгендік күй көрсетіп, осымен жиынның ''кабырғасын қайыстырғысы'' келген. -''' Қабырғасы қайысу – қатты қиналу, күйзелу. Құнанбайдың Қодарды жазалау шариғат жолымен жүретінін, күйзелгендік күй көрсетіп, мұндай сұмдыққа қазақ айтқан жол жоқ, кесігін де айтпағанын білдіреді. • '''Абайдың көз алдына Тоғжанмен ең соңғы айырылысар шағы соншалық ап-ашық, ''айдай айқын'' боп келді'''. - «Айдай анық» тұрақты тіркесіне қатысты, анық, күмәнсіз деген мағынада айтылған, жазушы қаламынан туған ерекше стильдік қолданыс. Абай үшін Тоғжан ерекше адам екенін, онымен қоштасуы есінде анық сақталғанын көрсетеді. • '''Екі жарты бір бүтін болайық. Иық сүйесіп, ''күн көрейік'' деп, Құтжанға құран оқи келгенде, Қодар Жəмпейіске зарын шақты да, қолына ұстап қалды.''' - Күн көру — өмір сүру, тіршілік ету. Қодар баласы қайтыс болған соң шал жиені Жәмпейісті өз қолына алып, бірге өмір сүрген. • '''Өз өмірі, өз үй ішімен, өз айранын ішіп ''күн кешетін'''''. - Күн кешу — өмір сүру, тіршілік ету. Қодардың өз тіршілігімен ғана өмір сүріп жүргенін көрсетеді. • '''Бұларға ''күні түсіп'' отырған кім десеңші!'''. - Күні түсу — тəуелді болу, әлдекімнің көмегіне мұқтаж болу. Жұмағұл, Діркембайлардың жағымсыз тұстарын сипаттауда қолданылған. • '''Қазір қысылып, ''басына күн туып'' кеп тұр'''. - Күн туу — қиын жағдайға тап болу. Абайдың Қаражанға(Тәкежанның әйелі) бас аманда көмек қолын созатын, барып келіне жүретін ағайынның басына қиындық туған соң, өз көмегін тигізсін деп міндет тапсырма айтқан кезінде қолданылған тіркес. • '''Жалғыз ұғып білгені, ішінде ''күн туғандай'''''. - Бұл тіркес күн сəулесінің жылуы секілді жылылық сезімді білдіретін, адамның жүрегінде «қуаныш, бақыт» пайда болғанын көрсетіп тұрған М.Əуезов қаламынан туған қолданыстардың бірі. == Мақал-мәтел == Шығармада қолданылған [[Мақал-мәтелдер|мақал-мәтелдерден]] мысал: • “'''Бірақ Құнанбайдың мықты жері Тобықты іші болса, әлсіз жері де осы Тобықтының ішінде. ''«Құс қанатымен ұшып, құйрығымен қонады»''. Сол қанаты мен құйрығы ел ішінде өзі тұстас ру басылар. Осы Байсал, Бөжейлер.”''' — ''' '''Мақал әр адам өз ортасына, өз қауымына сүйеніп әрекет етеді деген мағынаны білдіреді. Бұл Құнанбайдың жағдайына қатысты қолданылып, оның күші мен әлсіздігі Тобықты ішіндегі ру басыларына, олардың қолдауына тәуелді, байланысты екенін білдіреді. • “'''''«Өлім - бардың малын шашар, жоқтың артын ашар»'', Бөжей бай болмасын, бірақ жоқ емес. Әсіресе, ағайын тұрғанда, мынандай шебі бүтін тұқымы тұрғанда, неге жоқ болады!”''' — Өлімнің үлкен сынақ екенін көрсетіп, бай адам өлсе, оның артында қалған мал-мүлкі жан-жаққа шашылатынын, кедей өлсе, оның жоқтығы айқындалады, туыстарының жағдайы қиындайтынын білдіреді. Бұл мақал Бөжейдің жағдайына қатысты айтылады. Байдалы Бөжей бай болмаса да, жоқ-жітік емес, әрі ағайын-туысқаны барда оның асына қажет мал-мүлік табылмауы қате екендігін айтады. • '''“Не көрсе, айыпкердің өзі көретін. ''«Қолы еткеннің мойны көтереді»'' десетін”.''' — Бұрын кінәні жасаған адам өзі көтеретін.. Ал романдағы жағдайда Балағаз бен Абылғазының жасаған шабуылының салдары бейбіт отырған Жігітек ауылдарына ауыр тиді: олардың малы тартып алынып, қарапайым халық зардап шекті. Ел ішінде тыныштық бұзылды. == Ауыспалы мағына == Кейбір сөздер Әуезовтің шығармасында тікелей мағынасынан өзгеше мәнге ие болады. Шығармада [[Ауыспалы мағына|ауыспалы мағынада]] қолданылған сөздерден мысал: • '''Ертең қыстау-қыстауға кетеміз де, қыс бойы інге кіргендей жатып қаламыз. Қатынның ''күні'' со да.''' — «Күн» сөзі «тағдыр», «өмір сүру салты», «тұрмыс», «таңертеңнен кешке дейін көретіні, тіршілігі» деген ауыспалы мағынада қолданылған. Яғни, әйелдердің қыс бойы үйден шықпай, бірсарынды тіршілік кешетінін білдіреді. • '''Өмірін, балалығын қайта тапқандай, ішіне ''мол сəуле, игі сəуле'' кіргендей'''. — Бұл жерде «Сәуле» – жарық, күн шуағы дегенді білдіріп, «жылы сезім, жақсы ой, жан тыныштығы» деген ауыспалы мағынада қолданылған. Адамның жүрегіне жылылық орнап, өмірге деген сенімінің артқаны көрсетіледі. == Архаизмдер == Шығармада сол кезеңде қолданылған, қазір жиі қолданбайтын сөздерді ([[Архаизм|архаизмдерді]]) байқауға болады. Төменде олардың мағынасы көрсетілген: • Алқау — «мақтау» • Әйләу — «істеу» • Гүзәл — «әдемі, сұлу» • Жақ — «садақ» • Күсу — «безу, ренжу» • Кібік — «сияқты» • Үшбу — «мынау» • '''''Отамалы —''''' ауа райын болжауға, күн қайыруға байланысты қолданылған. Қазақ халқында көкектің(сәуірдің) суығын «отамалы» деп атайды. Шығармада осыған қатысты аңыз айтылады: '''"Отамалы деп атағаны бір байдың Отамалы деген қойшысы болған екен. Сол бақыр күн қайырады екен-ау!"'''. Бұл халықтың табиғатпен етене жақын өмір сүргенін және ауа райын бақылауға ерекше мән бергенін көрсетеді. == Қорытынды == Қорытындылай келе, М. Әуезовтің Абай жолы романындағы тілдік құралдар ''қазақ әдебиетінің байлығын терең көрсетеді.'' Теңеу, метафора және тұрақты тіркес сияқты көркемдік тәсілдер ''шығарманың мазмұнын тереңдетіп, оқырманға ерекше әсер қалдырады''. Бұл көркемдік құралдар тек эстетикалық рөл атқарып қана қоймай, автордың ойы мен философиясын жеткізуде маңызды қызмет атқарады. Романда ең көп қолданылған тілдік ерекшеліктер – ''теңеулер мен метафоралар''. Олар оқиғаларды тек сипаттап қана қоймай, оқырманға тарихи кезеңнің ерекшеліктерін ашып, сол дәуірдің атмосферасын терең сезінуге мүмкіндік береді. Бұл автордың шығармашылық шеберлігін ғана емес, қазақ халқының дүниетанымын да терең көрсетеді. Кейіпкерлердің жан-дүниесін ашуға көмектесіп, мәтінге эмоциялық және көркемдік мән береді. Әсіресе, автордың көптеген тілдік құралдары табиғатпен тығыз байланысты. Теңеулер мен метафораларда аспан, жұлдыз, күн, ай сияқты табиғи құбылыстар, ''космонимдік'' атаулар кеңінен қолданылып, адам өмірінің өткіншілігі мен тағдырдың өзгермелілігі бейнеленеді. Табиғат арқылы кейіпкерлердің ішкі жан дүниесі, олардың көңіл-күйі, өмірге деген көзқарастары айқындалады. Бұл тәсіл оқырманға тек сыртқы көріністі ғана емес, кейіпкерлердің рухани әлемін, сезімдерін де терең түсінуге мүмкіндік береді. Мұның барлығы Абайдың өмірі мен оның тұратын кең дала мен табиғатқа деген терең байланысына негізделген. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}}<ref>https://www.academia.edu/44280565/%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80</ref><ref>https://articlekz.com/kk/article/16267</ref> clqi5exgtqghtou2bxxydgorooogadt 14 758133 3603396 3465855 2026-05-11T15:33:54Z Nurken 111493 3603396 wikitext text/x-wiki {{Санаттарға арналған санат}} {{catmain|Муниципалды құрылым}} [[Санат:Ресей муниципалды құрылымдары]] [[Санат:Ресей Федерациясы субъектілері бойынша әкімшілік бөлініс|*]] l0io25um8b7nyy534x2a269ssi0lavv 0 758631 3603475 3491611 2026-05-11T20:19:38Z Kas77777 100404 /* Жеңімпаздары және жүлдегерлері */ 3603475 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Футболдан жастар арасында Азия кубогы (U-23) |түпнұсқасы = '''AFC U-23 Asian Cup''' |логотип = [[Сурет:АФК.png|200px|]] |мемлекет = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |командалар саны = 16 (финал) |қаланған = [[2013 жыл]]ы |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{JPN}} (2) |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{JPN}} (2) |телекомпаниялар = |сайт = [https://www.the-afc.com/en/national/afc_u23_asian_cup.html/ AFC U-23 Asian Cup] |ағымдағы маусым = [[Футболдан жастар арасындағы Азия Кубогы (U-23) 2024|Футболдан жастар арасындағы Азия Кубогы (U-23) 2024]] }} '''Футболдан жастар арасындағы Азия кубогы (U-23)''' — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футбол]] турнирі. Чемпионат [[2013 жыл]]дан бастап әр екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, екі рет кубокты [[Жапония]] жеңді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=46 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=46 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- bgcolor=#D0E7FF |[[2013]] |{{OMN}} |'''{{IRQ}}''' |'''1:0''' |{{SAU}} |{{JOR}} |'''0:0'''<br> (3-2 пен.) |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2016]] |{{QAT}} |'''{{JPN}}''' |'''3:2''' |{{KOR}} |{{IRQ}} |'''2:1'''<br> (қос.уақыт) |{{QAT}} |- bgcolor=#D0E7FF |[[2018]] |{{CHN}} |'''{{UZB}}''' |'''2:1'''<br> (қос.уақыт) |{{VNM}} |{{QAT}} |'''1:0''' |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2020]] |{{THA}} |'''{{KOR}}''' |'''1:0'''<br> (қос.уақыт) |{{SAU}} |{{AUS}} |'''1:0''' |{{UZB}} |- bgcolor=#D0E7FF |[[2022]] |{{UZB}} |'''{{SAU}}''' |'''2:0''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''3:0''' |{{AUS}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2024]] |{{QAT}} |'''{{JPN}}''' |'''1:0''' |{{UZB}} |{{IRQ}} |'''2:1'''<br> (қос.уақыт) |{{IDN}} |- bgcolor=#D0E7FF |[[2026]] |{{SAU}} |'''{{JPN}}''' |'''4:0''' |{{CHN}} |{{VNM}} |'''2:2'''<br> (7-6 пен.) |{{KOR}} |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align=left|{{JPN}} |2||0||1||'''3''' |- |rowspan=2|'''2'''||align="left"|{{UZB}} |1||2||0||'''3''' |- |align="left"|{{SAU}} |1||2||0||'''3''' |- |'''4'''||align="left"|{{KOR}} |1||1||0||'''2''' |- |'''5'''||align="left"|{{IRQ}} |1||0||2||'''3''' |- |'''6'''||align=left|{{VNM}} |0||1||0||'''1''' |- |rowspan=3|'''7'''||align=left|{{JOR}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{QAT}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{AUS}} |0||0||1||'''1''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.the-afc.com/en/national/afc_u23_asian_cup.html|U-23 Азия Кубогының ресми сайты ] [[Санат:Футбол кубоктары]] [[Санат:Азия Кубогы]] [[Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары]] [[Санат:АФК турнирлері]] tblle9pwkwi16ovicsqrwat92cgzax7 3603477 3603475 2026-05-11T20:21:47Z Kas77777 100404 3603477 wikitext text/x-wiki {{Футбол турнирінің карточкасы |атауы = Футболдан жастар арасында Азия кубогы (U-23) |түпнұсқасы = '''AFC U-23 Asian Cup''' |логотип = [[Сурет:АФК.png|200px|]] |мемлекет = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]]) |командалар саны = 16 (финал) |қаланған = [[2013 жыл]]ы |қайта ұйымдастырылған = |таратылған = |жеңімпаз атағы = |әрекеттегі чемпион = {{JPN}} (2) |соңғы жеңімпаздың атағы = |соңғы чемпион = |атағы ең көп = {{JPN}} (2) |телекомпаниялар = |сайт = [https://www.the-afc.com/en/national/afc_u23_asian_cup.html/ AFC U-23 Asian Cup] |ағымдағы маусым = [[Футболдан жастар арасындағы Азия Кубогы (U-23) 2024|Футболдан жастар арасындағы Азия Кубогы (U-23) 2024]] }} '''Футболдан жастар арасындағы Азия кубогы (U-23)''' — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футбол]] турнирі. Чемпионат [[2013 жыл]]дан бастап әр екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, екі рет кубокты [[Жапония]] жеңді. == Жеңімпаздары және жүлдегерлері == {| border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center" cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 % |- bgcolor=#C1D8FF !rowspan=2 width=5 %|Жыл !rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны !width=1 % rowspan=46 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Финалдық матч !width=1 % rowspan=46 bgcolor=ffffff| !colspan=3|Қола үшін матч |- bgcolor=#EFEFEF !width=15 %|Алтын !width=8 %|Есеп !width=15 %|Күміс !width=15 %|Қола !width=8 %|Есеп !width=15 %|4-ші орын |- bgcolor=#D0E7FF |[[2013]] |{{OMN}} |'''{{IRQ}}''' |'''1:0''' |{{SAU}} |{{JOR}} |'''0:0'''<br> (3-2 пен.) |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2016]] |{{QAT}} |'''{{JPN}}''' |'''3:2''' |{{KOR}} |{{IRQ}} |'''2:1'''<br> (қос.уақыт) |{{QAT}} |- bgcolor=#D0E7FF |[[2018]] |{{CHN}} |'''{{UZB}}''' |'''2:1'''<br> (қос.уақыт) |{{VNM}} |{{QAT}} |'''1:0''' |{{KOR}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2020]] |{{THA}} |'''{{KOR}}''' |'''1:0'''<br> (қос.уақыт) |{{SAU}} |{{AUS}} |'''1:0''' |{{UZB}} |- bgcolor=#D0E7FF |[[2022]] |{{UZB}} |'''{{SAU}}''' |'''2:0''' |{{UZB}} |{{JPN}} |'''3:0''' |{{AUS}} |- bgcolor=#F5FAFF |[[2024]] |{{QAT}} |'''{{JPN}}''' |'''1:0''' |{{UZB}} |{{IRQ}} |'''2:1'''<br> (қос.уақыт) |{{IDN}} |- bgcolor=#D0E7FF |[[2026]] |{{SAU}} |'''{{JPN}}''' |'''4:0''' |{{CHN}} |{{VNM}} |'''2:2'''<br> (7-6 пен.) |{{KOR}} |} == Жалпы медальдар саны == {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- |- align=center |'''1'''||align=left|{{JPN}} |3||0||1||'''4''' |- |rowspan=2|'''2'''||align="left"|{{UZB}} |1||2||0||'''3''' |- |align="left"|{{SAU}} |1||2||0||'''3''' |- |'''4'''||align="left"|{{KOR}} |1||1||0||'''2''' |- |'''5'''||align="left"|{{IRQ}} |1||0||2||'''3''' |- |'''6'''||align=left|{{VNM}} |0||1||1||'''2''' |- |'''7'''||align=left|{{CHN}} |0||1||0||'''1''' |- |rowspan=3|'''8'''||align=left|{{JOR}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{QAT}} |0||0||1||'''1''' |- |align="left"|{{AUS}} |0||0||1||'''1''' |- |} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.the-afc.com/en/national/afc_u23_asian_cup.html|U-23 Азия Кубогының ресми сайты ] [[Санат:Футбол кубоктары]] [[Санат:Азия Кубогы]] [[Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары]] [[Санат:АФК турнирлері]] kcmaldswtcbs8eic9a87vet0vcqc5n5 0 761790 3603523 3598888 2026-05-11T23:41:33Z Айдос Қаракөз 179976 3603523 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Әуе апаты | Атауы = Аэрофлот 167 рейсі | Суреті = Yakovlev Yak-40, Aeroflot AN1083659.jpg | Сурет атауы = Семейде апатқа ұшыраған Аэрофлот 167 рейсі | Дата = [[1973 жыл]], [[28 ақпан]] | Уақыты = 18:59 (жергілікті уақыт) | Сипаты = Ұшып шыққаннан кейін апатқа ұшырау | Себебі = Анықталмаған | Апат орны = {{Байрақ|КСРО}}, [[Абай халықаралық әуежайы]], Семей, Қазақ КСР, {{KAZ}} | Координаттары = | Қайтыс болғандар = 32 (29 жолаушы, 3 экипаж) | Жарақаттанғандар = 0 | Әуе кемесінің суреті = | Әуе кемесі суретінің тақырыбы = | Модель = [[Яковлев Як-40]] | Ұшақтың аты = | Әуекомпаниясы = {{Байрақ|КСРО}},[[Аэрофлот]] | Ұшып шыққан пункті = {{Байрақ|КСРО}}, {{KAZ}} ,[[Абай халықаралық әуежайы|Семей]] | Жолдағы аялдамасы = | Келу пункті = {{Байрақ|КСРО}},{{KAZ}}, [[Сарыарқа әуежайы|Қарағанды]] | Сапары = Х-167 | Борттық нөмір = CCCP-87602 | Шыққан жылы = 1971 жыл, 29 сәуір | Жолаушылар = 29 | Экипаж саны = 3 | Тірі қалғандар = 0 | nocat = 1 }} '''[[Аэрофлот]]тың 167 рейсі''' [[1973 жыл]]ы [[28 ақпан]]да Аэрофлоттың Семейден (қазіргі [[Семей]]) Қарағандыға ұшатын жоспарлы ішкі жолаушылар рейсі болды. [[Яковлев Як-40]] ұшағымен орындалған рейс ұшақтың ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырауымен қайғылы аяқталды, соның салдарынан борттағы барлық 32 адам қаза тапты. Оқиғаның нақты себебі жан-жақты тергеуге қарамастан әлі белгісіз. == Ұшақ == Ұшақ нөмірі CCCP-87602 [[Яковлев Як-40]] ұшағын [[1971 жыл]]ы [[29 сәуір]]де [[Саратов]] авиациялық зауыты шығарған. Апат кезінде ұшақта 1 798 ұшу сағаты бар пилот және 1 814 сағаты бар екінші пилот болған. == Апат == Ұшақ [[Семей]]ден [[Қарағанды]]ға X-167 рейсін орындаған. Оны командир Юрий Иванович Сизяков, екінші ұшқыш Владимир Лукьянович Келдышев және бортинженер Виктор Васильевич Тропин бар 256-авиация отрядының экипажы басқарды. Бортта 29 жолаушы болған: 27 ересек және 2 бала. [[Семей]]де аспан бұлттанып, қар жауып, көріну қашықтығы 5 км, солтүстік-батыстан соққан жел (азимут 290°) 5 м/с. Жергілікті уақыт бойынша сағат 18:58-де күн батқаннан кейін бір минуттан кейін [[Яковлев Як-40]] 13/31 ұшу-қону жолағынан көтерілді. 100 м биіктікке көтерілгеннен кейін ұшақ жылдам төмендей бастады және сағат 18:59-да ол ұшу-қону жолағының соңынан 1457 м қашықтықта, оның орталық сызығының сол жағындағы 53 м жерде қар басқан алқапқа соғылды.Соққыдан ұшақ ауаға секірді,бірақ тағы 50 м ұшқаннан кейін ол қайтадан құлап,жарылып кетті.Қоқыс көлемі 220х53 м аумаққа шашылды.Ұшақ бортындағы 32 адамның барлығы қаза тапты. Жолаушылар арасында [[Қызылорда облысы]]ның әйелдер баскетбол командасы — 11 ойыншы,жаттықтырушы және төреші болған. == Тергеу == Әуе диспетчерінің айтуынша,ұшақ 70–80 м биіктікке жеткенде қатты жалын пайда болған.Жерде болған куәгерлер ұшақтан ұшқынның түсіп жатқанын көргенін айтты.Алайда экипаж бұл уақыт ішінде байланысқа шықпады.Сондай-ақ кабинаның алдыңғы әйнегінің сол жағында тесік табылды,бұл ұшақ жерден соғылған деген теорияға әкелді.Алайда сараптама бұл саңылау оқ немесе артиллериялық снаряд емес,[[Яковлев Як-40]]-тың жерге тиген соққысынан болғанын көрсетті.Ұшқыш кабинасында жарылғыш заттың ізі табылмады.Техникалық тексеруге сәйкес,ұшу кезінде ұшақ бортында жарылыс немесе өрт болмаған. Комиссия ұшуда апатқа түпкілікті әкелетін материалдық ақаулардың белгілерін таппады.Жалғыз маңызды белгі тұрақтандырғыштың +1 – +1,2° ауытқуы болды,бұл мұрынды төмен түсіру орнын көрсетеді. == Апат себебі == [[Яковлев Як-40]] ұшағы ұшып көтерілген сәттен бастап апатқа ұшырағанға дейін ұшу режимдері мен траекториясы туралы объективті деректер болмағандықтан,комиссия апаттың нақты себебін анықтай алмады.Екі негізгі гипотеза болды: Көтерілудің ең қиын бөлігінде шассиді,қақпақтарды,қону шамдарын және т.б.тартып,уақыт тапшылығын тудырған кезде,тұрақтандырғыш өздігінен төмен қарай бұрылды.Жұмыс жүктемесінің жоғары болуына байланысты экипаж мәселені дереу анықтап,туындаған қатынасты уақытында түзете алмады. Ұшқыштардың психофизиологиялық функцияларын бұзу әдеттегі ұшқышты басқару процесінен айтарлықтай ауытқуларға әкелді. == Дереккөздер == * [https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730228-0 ASN — Aeroflot Flight X-167] * [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D0%B4_%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_(1973) Ресей Уикипедиясы: Семей маңындағы апат (1973)]{{Deadlink|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://airdisaster.ru/database.php?id=203 Airdisaster.ru дерекқоры – Аэрофлот X-167] * [https://aviakatastrofa.net/aviakatastrofa-yak-40-v-semee-1973-goda/ Aviakatastrofa.net — Як-40 апаты Семейде, 1973 жыл]{{Deadlink|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:Қазақстандағы әуе апаттары]] 6se9gzjtw7d0h0g2ju8cfdd2mgu39tc 3603626 3603523 2026-05-12T01:36:25Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3581040 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Әуе апаты | Атауы = Аэрофлот 167 рейсі | Суреті = Yakovlev Yak-40, Aeroflot AN1083659.jpg | Сурет атауы = Семейде апатқа ұшыраған Аэрофлот 167 рейсі | Дата = [[1973 жыл]], [[28 ақпан]] | Уақыты = 18:59 (жергілікті уақыт) | Сипаты = Ұшып шыққаннан кейін апатқа ұшырау | Себебі = Анықталмаған | Апат орны = {{Байрақ|КСРО}}, [[Абай халықаралық әуежайы]], Семей, Қазақ КСР, {{KAZ}} | Координаттары = | Қайтыс болғандар = 32 (29 жолаушы, 3 экипаж) | Жарақаттанғандар = 0 | Әуе кемесінің суреті = | Әуе кемесі суретінің тақырыбы = | Модель = [[Яковлев Як-40]] | Ұшақтың аты = | Әуекомпаниясы = {{Байрақ|КСРО}},[[Аэрофлот]] | Ұшып шыққан пункті = {{Байрақ|КСРО}}, {{KAZ}} ,[[Абай халықаралық әуежайы|Семей]] | Жолдағы аялдамасы = | Келу пункті = {{Байрақ|КСРО}},{{KAZ}}, [[Сарыарқа әуежайы|Қарағанды]] | Сапары = Х-167 | Борттық нөмір = CCCP-87602 | Шыққан жылы = 1971 жыл, 29 сәуір | Жолаушылар = 29 | Экипаж саны = 3 | Тірі қалғандар = 0 | nocat = 1 }} '''[[Аэрофлот]]тың 167 рейсі''' [[1973 жыл]]ы [[28 ақпан]]да Аэрофлоттың Семейден (қазіргі [[Семей]]) Қарағандыға ұшатын жоспарлы ішкі жолаушылар рейсі болды. [[Яковлев Як-40]] ұшағымен орындалған рейс ұшақтың ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырауымен қайғылы аяқталды, соның салдарынан борттағы барлық 32 адам қаза тапты. Оқиғаның нақты себебі жан-жақты тергеуге қарамастан әлі белгісіз. == Ұшақ == Ұшақ нөмірі CCCP-87602 [[Яковлев Як-40]] ұшағын [[1971 жыл]]ы [[29 сәуір]]де [[Саратов]] авиациялық зауыты шығарған. Апат кезінде ұшақта 1 798 ұшу сағаты бар пилот және 1 814 сағаты бар екінші пилот болған. == Апат == Ұшақ [[Семей]]ден [[Қарағанды]]ға X-167 рейсін орындаған. Оны командир Юрий Иванович Сизяков, екінші ұшқыш Владимир Лукьянович Келдышев және бортинженер Виктор Васильевич Тропин бар 256-авиация отрядының экипажы басқарды. Бортта 29 жолаушы болған: 27 ересек және 2 бала. [[Семей]]де аспан бұлттанып, қар жауып, көріну қашықтығы 5 км, солтүстік-батыстан соққан жел (азимут 290°) 5 м/с. Жергілікті уақыт бойынша сағат 18:58-де күн батқаннан кейін бір минуттан кейін [[Яковлев Як-40]] 13/31 ұшу-қону жолағынан көтерілді. 100 м биіктікке көтерілгеннен кейін ұшақ жылдам төмендей бастады және сағат 18:59-да ол ұшу-қону жолағының соңынан 1457 м қашықтықта, оның орталық сызығының сол жағындағы 53 м жерде қар басқан алқапқа соғылды. Соққыдан ұшақ ауаға секірді, бірақ тағы 50 м ұшқаннан кейін ол қайтадан құлап, жарылып кетті. Қоқыс көлемі 220х53 м аумаққа шашылды. Ұшақ бортындағы 32 адамның барлығы қаза тапты. Жолаушылар арасында [[Қызылорда облысы]]ның әйелдер баскетбол командасы — 11 ойыншы, жаттықтырушы және төреші болған. == Тергеу == Әуе диспетчерінің айтуынша, ұшақ 70–80 м биіктікке жеткенде қатты жалын пайда болған. Жерде болған куәгерлер ұшақтан ұшқынның түсіп жатқанын көргенін айтты. Алайда экипаж бұл уақыт ішінде байланысқа шықпады. Сондай-ақ кабинаның алдыңғы әйнегінің сол жағында тесік табылды, бұл ұшақ жерден соғылған деген теорияға әкелді. Алайда сараптама бұл саңылау оқ немесе артиллериялық снаряд емес, [[Яковлев Як-40]]-тың жерге тиген соққысынан болғанын көрсетті. Ұшқыш кабинасында жарылғыш заттың ізі табылмады. Техникалық тексеруге сәйкес, ұшу кезінде ұшақ бортында жарылыс немесе өрт болмаған. Комиссия ұшуда апатқа түпкілікті әкелетін материалдық ақаулардың белгілерін таппады. Жалғыз маңызды белгі тұрақтандырғыштың +1 – +1,2° ауытқуы болды, бұл мұрынды төмен түсіру орнын көрсетеді. == Апат себебі == [[Яковлев Як-40]] ұшағы ұшып көтерілген сәттен бастап апатқа ұшырағанға дейін ұшу режимдері мен траекториясы туралы объективті деректер болмағандықтан, комиссия апаттың нақты себебін анықтай алмады. Екі негізгі гипотеза болды: Көтерілудің ең қиын бөлігінде шассиді, қақпақтарды, қону шамдарын және т.б. тартып, уақыт тапшылығын тудырған кезде, тұрақтандырғыш өздігінен төмен қарай бұрылды. Жұмыс жүктемесінің жоғары болуына байланысты экипаж мәселені дереу анықтап, туындаған қатынасты уақытында түзете алмады. Ұшқыштардың психофизиологиялық функцияларын бұзу әдеттегі ұшқышты басқару процесінен айтарлықтай ауытқуларға әкелді. == Дереккөздер == * [https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730228-0 ASN — Aeroflot Flight X-167] * [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D0%B4_%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_(1973) Ресей Уикипедиясы: Семей маңындағы апат (1973)]{{Deadlink|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://airdisaster.ru/database.php?id=203 Airdisaster.ru дерекқоры – Аэрофлот X-167] * [https://aviakatastrofa.net/aviakatastrofa-yak-40-v-semee-1973-goda/ Aviakatastrofa.net — Як-40 апаты Семейде, 1973 жыл]{{Deadlink|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:Қазақстандағы әуе апаттары]] q595fcb1ql570l04h5i5mp79xdalo38 0 762313 3603570 3594453 2026-05-12T01:22:03Z Айдос Қаракөз 179976 3603570 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''2004 жылы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі мен цунами'''— 2004 жылдың 26 желтоқсанында болған,адамзат тарихындағы ең жойқын табиғи апаттардың бірі. Жер сілкінісі Индонезияның Суматра аралы маңында, Үнді мұхитында тіркеліп, магнитудасы 9,1–9,3 баллды құрады.Жер сілкінісінен кейін пайда болған цунамиден он төрттен астам ел зардап шекті,ал жалпы қаза тапқандар саны 230 000 адамнан асты.Бұл оқиға халықаралық гуманитарлық көмек тарихындағы ең ірі әрекеттердің біріне түрткі болды. {| class="infobox" style="width:300px; float:right; border:1px solid #aaa; font-size:90%; background:#f9f9f9" |+ style="font-weight:bold; font-size:110%" | 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі мен цунами |Уақыт || 26 желтоқсан, 2004 жыл |- |Орыны || [[Үнді Мұхиты]] |- |[[гипоцентр]] тереңдігі || 30 км |- |зардап шеккен елдер || [[Аустралия]], [[Индонезия]], [[Бангладеш]], [[Үндістан]], [[Йемен]], [[Кения]], [[Маврикий]], [[Мадагаскар]], [[Малайзия]], [[Мальдив Республикасы]], [[Мьянма]], [[Оман]], [[Сейшель аралдары]], [[Сомали]], [[Тайланд]], [[Танзания]], [[Шри-Ланка]], [[ОАР]] |- |Құрбандар || 227 мын адамдар |- |Магнитуд || 9,2–9,3 М. |- |Ұзақтығы || 10 минут |- |Түрі || мега жер сілкініс |- |Цунами || 15–30 метр(ен үлкен–51 метр) |} == Жер сілкінісі == 2004 жылдың 26 желтоқсанында жергілікті уақытпен таңғы 07:58-де Индонезияның Суматра аралы маңында күшті жер сілкінісі тіркелді. Оның магнитудасы 9,1–9,3 баллды құрап, сілкініс ұзақтығы 8–10 минутқа дейін созылды — бұл геологиялық тарихтағы ең ұзақ және қуатты сілкіністердің бірі болып саналады. Жер сілкінісінің эпицентрі Үнді мұхитының астында, Суматра аралының батыс жағалауынан 160 км қашықтықта орналасқан. Тереңдігі шамамен 30 км болған бұл сілкініс тектоникалық плиталардың — Үнді плитасы мен Бүргү (Бірма) микроплитасының — соқтығысуы нәтижесінде пайда болды. Бұл тектоникалық ығысу мұхит түбінің күрт көтерілуіне себеп болып, кейінгі жойқын цунамиге түрткі болды. == Цунами == Жер сілкінісінен кейін бірнеше минуттан соң Үнді мұхитының түбінде үлкен жылжу орын алып,су асты жер қабаттарының ығысуы нәтижесінде алып цунами толқындары пайда болды. Бұл толқындардың биіктігі кейбір жерлерде 30 метрге дейін жетіп,жағалаудағы елді мекендерді толықтай жойып жіберді. Цунамидің алғашқы соққысы Индонезия жағалауына бірнеше минут ішінде жетті, ал басқа елдер — Шри-Ланка, Таиланд, Үндістан, Мальдив аралдары — келесі сағаттарда зардап шекті. Цунамидің ерекше күштілігі мен күтпегендігі салдарынан көптеген адамдарға ескерту берілмей қалды,бұл адам шығынының көп болуына себеп болды. == Халықаралық гуманитарлық реакция == 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі мен цунами дүниежүзілік гуманитарлық қауымдастықтың жедел әрекет етуіне себеп болды. Апаттан кейін бірнеше сағат ішінде көптеген мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар көмек көрсетуге кірісті. Біріккен Ұлттар Ұйымы бұл апатты «заманауи тарихтағы ең ірі табиғи апат» деп атап, жедел гуманитарлық операцияны бастады. АҚШ, Жапония,Германия, Ұлыбритания, Қытай және басқа да көптеген елдер қаржылай және материалдық көмек жіберді. Дүниежүзілік Қызыл Крест, ЮНИСЕФ, Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасы және көптеген үкіметтік емес ұйымдар зардап шеккен аймақтарға азық-түлік, су, медициналық жабдықтар мен шатырлар жеткізді. Сонымен қатар, он мыңдаған еріктілер мен құтқарушылар апатты аймақтарға жіберіліп, тірі қалғандарды құтқару мен инфекциялардың таралуының алдын алуға көмектесті. Бұл оқиға дүниежүзі бойынша ерте ескерту жүйелерінің маңызын арттырып, апаттық дайындық пен халықаралық ынтымақтастықты күшейтуге түрткі болды. == Жер сілкінісінің қуаты == Жер сілкінісі кезінде жер бетінде бөлінген толық энергия шамамен 2 эксаджоульге (2,0⋅10¹⁸ джоуль) бағаланады. Бұл энергия Жер шарындағы әрбір адамға 150 литр суды қайнатуға жеткілікті немесе адамзаттың шамамен 2 жыл ішінде тұтынатын энергиясына тең.Жер беті шамамен 20–30 см аралығында тербеліс жасаған деп болжанады, бұл [[Күн (жұлдыз)|Күн]] мен [[Ай (серік)|Ай]] әсерінен болатын тасу күштеріне ұқсас. Жер сілкінісінің соққы толқыны бүкіл планета арқылы таралып,[[Оклахома]] штатында 3 мм тік тербелістер тіркелген. Массалардың ығысуы мен орасан зор энергияның бөлінуі Жердің айналу жылдамдығына да әсер етті. [[NASA World Wind|NASA]] мамандарының есептеуі бойынша, жер сілкінісі тәуліктің ұзақтығын шамамен 2,68 микросекундқа қысқартты және Жердің сығылуын шамамен он миллиардтан бір бөлікке азайтты. Сонымен қатар, жер сілкінісі Жердің өз осі айналасында шамамен 2,5 см-ге, шығыс бойлықтың 145° бағытына қарай аздаған «ауытқуына» себеп болды (кейбір деректер бойынша 5–6 см-ге дейін).Алайда Айдың тасу күштерінің әсерінен тәуліктің ұзақтығы жыл сайын орта есеппен 15 микросекундқа ұлғаяды, сондықтан айналу жылдамдығындағы бұл өзгеріс тез жойылады. Сонымен қатар, Жердің табиғи тербелісі өз осі бойымен 15 метрге дейін жетуі мүмкін. Суматра аралының оңтүстік-батысындағы кейбір шағын аралдар оңтүстік-батысқа қарай 20 метрге дейін жылжыған.Бирма плитасында орналасқан [[Суматра|Суматраның]] солтүстік бөлігі (Зонд плитасының оңтүстік аймақтары) да оңтүстік-батысқа қарай 36 метрге дейін ығысқан болуы мүмкін. Ығысу тек көлденең ғана емес, тік бағытта да орын алған. Кейбір жағалау аймақтары қазір теңіз деңгейінен төмен орналасқан. GPS және спутниктік суреттер арқылы жүргізілген өлшеулер геофизикалық жағдайдың қаншалықты өзгергенін көрсетеді.<ref>2</ref> ==Дереккөздер== * [https://en.wikipedia.org/wiki/2004_Indian_Ocean_earthquake_and_tsunami 2004 Indian Ocean earthquake and tsunami — English Wikipedia] * [https://www.britannica.com/event/Indian-Ocean-earthquake-and-tsunami-of-2004 Britannica Encyclopedia: Indian Ocean tsunami of 2004] * [https://reliefweb.int/report/indonesia/indian-ocean-tsunami-2004-ocha-situation-reports United Nations OCHA – Tsunami Situation Reports] * [https://www.unicef.org/emergencies/indian-ocean-earthquake-and-tsunami UNICEF — Indian Ocean Earthquake and Tsunami] * [https://www.ifrc.org/emergency/indian-ocean-tsunami-2004 International Federation of Red Cross – 2004 Tsunami Response] <references /> [[Санат:Мұқит]] [[Санат:Табиғат апаттары]] [[Санат:Цунами]] efa2ue0h1wblp8sh9438s5gotf9u7px 3603587 3603570 2026-05-12T01:33:35Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3594453 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''2004 жылы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі мен цунами''' — 2004 жылдың 26 желтоқсанында болған, адамзат тарихындағы ең жойқын табиғи апаттардың бірі. Жер сілкінісі Индонезияның Суматра аралы маңында, Үнді мұхитында тіркеліп, магнитудасы 9,1–9,3 баллды құрады. Жер сілкінісінен кейін пайда болған цунамиден он төрттен астам ел зардап шекті, ал жалпы қаза тапқандар саны 230 000 адамнан асты. Бұл оқиға халықаралық гуманитарлық көмек тарихындағы ең ірі әрекеттердің біріне түрткі болды. {| class="infobox" style="width:300px; float:right; border:1px solid #aaa; font-size:90%; background:#f9f9f9" |+ style="font-weight:bold; font-size:110%" | 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі мен цунами |Уақыт || 26 желтоқсан, 2004 жыл |- |Орыны || [[Үнді Мұхиты]] |- |[[гипоцентр]] тереңдігі || 30 км |- |зардап шеккен елдер || [[Аустралия]], [[Индонезия]], [[Бангладеш]], [[Үндістан]], [[Йемен]], [[Кения]], [[Маврикий]], [[Мадагаскар]], [[Малайзия]], [[Мальдив Республикасы]], [[Мьянма]], [[Оман]], [[Сейшель аралдары]], [[Сомали]], [[Тайланд]], [[Танзания]], [[Шри-Ланка]], [[ОАР]] |- |Құрбандар || 227 мын адамдар |- |Магнитуд || 9,2–9,3 М. |- |Ұзақтығы || 10 минут |- |Түрі || мега жер сілкініс |- |Цунами || 15–30 метр(ен үлкен–51 метр) |} == Жер сілкінісі == 2004 жылдың 26 желтоқсанында жергілікті уақытпен таңғы 07:58-де Индонезияның Суматра аралы маңында күшті жер сілкінісі тіркелді. Оның магнитудасы 9,1–9,3 баллды құрап, сілкініс ұзақтығы 8–10 минутқа дейін созылды — бұл геологиялық тарихтағы ең ұзақ және қуатты сілкіністердің бірі болып саналады. Жер сілкінісінің эпицентрі Үнді мұхитының астында, Суматра аралының батыс жағалауынан 160 км қашықтықта орналасқан. Тереңдігі шамамен 30 км болған бұл сілкініс тектоникалық плиталардың — Үнді плитасы мен Бүргү (Бірма) микроплитасының — соқтығысуы нәтижесінде пайда болды. Бұл тектоникалық ығысу мұхит түбінің күрт көтерілуіне себеп болып, кейінгі жойқын цунамиге түрткі болды. == Цунами == Жер сілкінісінен кейін бірнеше минуттан соң Үнді мұхитының түбінде үлкен жылжу орын алып, су асты жер қабаттарының ығысуы нәтижесінде алып цунами толқындары пайда болды. Бұл толқындардың биіктігі кейбір жерлерде 30 метрге дейін жетіп, жағалаудағы елді мекендерді толықтай жойып жіберді. Цунамидің алғашқы соққысы Индонезия жағалауына бірнеше минут ішінде жетті, ал басқа елдер — Шри-Ланка, Таиланд, Үндістан, Мальдив аралдары — келесі сағаттарда зардап шекті. Цунамидің ерекше күштілігі мен күтпегендігі салдарынан көптеген адамдарға ескерту берілмей қалды, бұл адам шығынының көп болуына себеп болды. == Халықаралық гуманитарлық реакция == 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі мен цунами дүниежүзілік гуманитарлық қауымдастықтың жедел әрекет етуіне себеп болды. Апаттан кейін бірнеше сағат ішінде көптеген мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар көмек көрсетуге кірісті. Біріккен Ұлттар Ұйымы бұл апатты «заманауи тарихтағы ең ірі табиғи апат» деп атап, жедел гуманитарлық операцияны бастады. АҚШ, Жапония, Германия, Ұлыбритания, Қытай және басқа да көптеген елдер қаржылай және материалдық көмек жіберді. Дүниежүзілік Қызыл Крест, ЮНИСЕФ, Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасы және көптеген үкіметтік емес ұйымдар зардап шеккен аймақтарға азық-түлік, су, медициналық жабдықтар мен шатырлар жеткізді. Сонымен қатар, он мыңдаған еріктілер мен құтқарушылар апатты аймақтарға жіберіліп, тірі қалғандарды құтқару мен инфекциялардың таралуының алдын алуға көмектесті. Бұл оқиға дүниежүзі бойынша ерте ескерту жүйелерінің маңызын арттырып, апаттық дайындық пен халықаралық ынтымақтастықты күшейтуге түрткі болды. == Жер сілкінісінің қуаты == Жер сілкінісі кезінде жер бетінде бөлінген толық энергия шамамен 2 эксаджоульге (2,0⋅10¹⁸ джоуль) бағаланады. Бұл энергия Жер шарындағы әрбір адамға 150 литр суды қайнатуға жеткілікті немесе адамзаттың шамамен 2 жыл ішінде тұтынатын энергиясына тең. Жер беті шамамен 20–30 см аралығында тербеліс жасаған деп болжанады, бұл [[Күн (жұлдыз)|Күн]] мен [[Ай (серік)|Ай]] әсерінен болатын тасу күштеріне ұқсас. Жер сілкінісінің соққы толқыны бүкіл планета арқылы таралып, [[Оклахома]] штатында 3 мм тік тербелістер тіркелген. Массалардың ығысуы мен орасан зор энергияның бөлінуі Жердің айналу жылдамдығына да әсер етті. [[NASA World Wind|NASA]] мамандарының есептеуі бойынша, жер сілкінісі тәуліктің ұзақтығын шамамен 2,68 микросекундқа қысқартты және Жердің сығылуын шамамен он миллиардтан бір бөлікке азайтты. Сонымен қатар, жер сілкінісі Жердің өз осі айналасында шамамен 2,5 см-ге, шығыс бойлықтың 145° бағытына қарай аздаған «ауытқуына» себеп болды (кейбір деректер бойынша 5–6 см-ге дейін). Алайда Айдың тасу күштерінің әсерінен тәуліктің ұзақтығы жыл сайын орта есеппен 15 микросекундқа ұлғаяды, сондықтан айналу жылдамдығындағы бұл өзгеріс тез жойылады. Сонымен қатар, Жердің табиғи тербелісі өз осі бойымен 15 метрге дейін жетуі мүмкін. Суматра аралының оңтүстік-батысындағы кейбір шағын аралдар оңтүстік-батысқа қарай 20 метрге дейін жылжыған. Бирма плитасында орналасқан [[Суматра|Суматраның]] солтүстік бөлігі (Зонд плитасының оңтүстік аймақтары) да оңтүстік-батысқа қарай 36 метрге дейін ығысқан болуы мүмкін. Ығысу тек көлденең ғана емес, тік бағытта да орын алған. Кейбір жағалау аймақтары қазір теңіз деңгейінен төмен орналасқан. GPS және спутниктік суреттер арқылы жүргізілген өлшеулер геофизикалық жағдайдың қаншалықты өзгергенін көрсетеді.<ref>2</ref> ==Дереккөздер== * [https://en.wikipedia.org/wiki/2004_Indian_Ocean_earthquake_and_tsunami 2004 Indian Ocean earthquake and tsunami — English Wikipedia] * [https://www.britannica.com/event/Indian-Ocean-earthquake-and-tsunami-of-2004 Britannica Encyclopedia: Indian Ocean tsunami of 2004] * [https://reliefweb.int/report/indonesia/indian-ocean-tsunami-2004-ocha-situation-reports United Nations OCHA – Tsunami Situation Reports] * [https://www.unicef.org/emergencies/indian-ocean-earthquake-and-tsunami UNICEF — Indian Ocean Earthquake and Tsunami] * [https://www.ifrc.org/emergency/indian-ocean-tsunami-2004 International Federation of Red Cross – 2004 Tsunami Response] <references /> [[Санат:Мұқит]] [[Санат:Табиғат апаттары]] [[Санат:Цунами]] n0ibsju81gxar3jqawbiss07wg9qmff 10 764845 3603452 3602931 2026-05-11T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3603452 json application/json { "articles": 243635, "pages": 666871, "edits": 3599760, "users": 177537, "activeusers": 521, "admins": 15, "files": 8692 } n6ythl8krs34yfb2mzcrvxg4vtdz4o1 0 765081 3603851 3590359 2026-05-12T11:17:00Z Ashina 7704 3603851 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Есей Жеңісұлы |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 9.01.1978 |Туған жері = Кеген ауылы, {{туғанжері|Райымбек ауданы|Райымбек ауданында}}, [[Алматы облысы]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{Байрақ|Қазақстан}} |Ұлты = [[қазақ]] |Мансабы = ақын, журналист, спорт комментаторы |Белсенді жылдары = |Білімі = Қазақ ұлттық университеті, журналистика факультеті |Мамандығы = журналист |Не үшін белгілі = балалар басылымының редакторы, спорт журналисі |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Есей Жеңісұлы''' (9 қаңтар 1978 жыл, Кеген ауылы, Кеген ауданы, [[Алматы облысы]]) — қазақ журналисі, жазушы, спорт комментаторы<ref>{{Cite web|title=Есей Жеңісұлы|url=https://adebiportal.kz/kz/authors/view/1808}}</ref>. == Өмірбаяны == Есей Жеңісұлы 1978 жылдың 9 қаңтарында Алматы облысы Кеген ауданының Кеген ауылында дүниеге келген. Ақай Нүсіпбеков атындағы мектепті тәмамдағаннан кейін, [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің]] журналистика факультетінде білім алды. Студенттік жылдары [[Айтыс|айтысқа]] араласқанымен, екінші курстан кейін бұл жолды жалғастырмаған. === Еңбек жолы === 1998 – 2004 жылдар аралығында – республикалық [[Жас Алаш (газет)|«Жас Алаш» газетінде]] тілші. Жұмысқа [[Нұртөре Байтелесұлы Жүсіп|Нұртөре Жүсіп]] қабылдады, Бақтияр Тайжан мен [[Сәкен Әбдіғаппарұлы Сыбанбай|Сәкен Сыбанбай]] қасында журналист болып қызметін бастады. 2004 – 2008 жылдары – [[Жас қазақ (газет)|«Жас қазақ» газетінде]] бөлім меңгерушісі, бас редактордың орынбасары. 2008 жылы – [[Qazaqstan (телеарна)|«Қазақстан» ұлттық арнасы]] спорт хабарлары бөлімінің жетекшісі. 2008 – 2012 жылдары – республикалық [[Ұлан (газет)|«Ұлан» газетінің]] бас редакторы. 2012 жылы – [[Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі|Қазақстан Республикасы Президенті баспасөз хатшысының]] орынбасары. 2013 жылы – [[Qazsport|«QazSport» телеарнасының]] директоры. 2013 жылы – «Дала мен қала» газетінің аға тілшісі. 2014 – 2017 жылдары [[Айқын (газет)|«Айқын» газетінің]] шығарушы редакторы. 2017 – 2020 жылдары  [[WikiBilim|Ұлттық аударма бюросында]] редактор-аудармашы<ref>{{Cite web|title=Есей Жеңісұлы "Ақ желкен" журналының бас редакторы болып тағайындалды|url=https://kazgazeta.kz/news/110730}}</ref>. 2021 – 2025 жылдары "Ақ желкен" журналының бас редакторы болды. === Шығармашылығы === Есей Жеңісұлының өлеңдері мен шығармалары аудандық, облыстық, республикалық басылымдарда жарық көре бастады (1988). 2012 жылдан бастап барлық ірі спорт жарыстарының комментаторы. "Қазақстан барысы" жобасының тұрақты комментаторы. ==== Комментаторлық қызмет ==== Комментаторлыққа қызығушылығы студент кезінен басталды. 1998 жылы [[Франция|Францияда]] өткен футболдан әлем чемпионаты кезінде «[[Хабар (агенттік)|Хабар» радиосында]] өндірістік тәжірибеден өтті. Алғашқы комментаторлық тәжірибесін 2006 жылы футбол матчтарының соңғы минуттарын жүргізуден бастады. 2007 жылы Алматыдағы кәсіпқой бокс кешін жүргізді. 2008 жылдың қаңтарында KzSport1 арнасының ашылуына қатысып, алғашқы комментаторлардың бірі болды. Содан бері футбол, бокс, велоспорт және өзге де спорт түрлерінен тікелей эфирлерде жұмыс істеп келеді. Германияда өткен футболдан әлем чемпионатына, [[Тур де Франс|«Тур де Франс»]], [[Джиро ди Италия|«Джиро д’Италия»]] сияқты халықаралық жарыстарға тілші әрі сарапшы ретінде қатысқан<ref>{{Cite web|title=Есей Жеңісұлы: Комментаторлық – қызыл тіл ғана емес|url=https://alatauaraiy.kz/2023/07/esej-zhengisuly-kommentatorlyq-qyzyl-til-ghana-emes/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Есей ЖЕҢІСҰЛЫ: Жазушы ретінде әлі толық зерттелмей келеді|url=https://zhasalash.kz/news/esej-zhenisuly-zhazushy-retinde-ali-tolyq-zerttelmej-keledi-24471/}}</ref>. ==== Әдеби еңбектері ==== * ''Бір жарық (жыр жинағы) (2009)  '' * ''Сендер бәрің жақсысыңдар, адамдар (публицистика) (2012)  '' * ''Мынау ғазиз дүние (балаларға арналған әңгімелер) (2015)  '' * ''Шуақ (өлеңдер мен әңгімелер) (2017)  '' * ''Көкжиектің арғы жағы - әлем'' ''(өлеңдер)'' (2024) * ''Жауынқұрттың пайдасы'' ''(суретті кітапша)'' (2025) == Одақтарға мүшелігі == * [[Қазақстан журналистер одағы|Қазақстан Журналистер одағының]] мүшесі (2007 жылдан) * [[Қазақстан жазушылар одағы|Қазақстан Жазушылар одағының]] мүшесі (2014 жылдан) == Марапаттары == * Сейдахмет Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаты * Бірнеше республикалық жыр мүшәйрасының жүлдегері * «Дарабоз» балаларға арналған шығармалар бәйгесінің жүлдегері * «Тұмар» – 2023 ұлттық телевизиялық байқауында «Үздік спорт комментаторы» номинациясын жеңіп алды<ref>{{Cite web|title=Есей Жеңісұлы: Комментаторлық – қызыл тіл ғана емес|url=https://alatauaraiy.kz/2023/07/esej-zhengisuly-kommentatorlyq-qyzyl-til-ghana-emes/}}</ref>. == Отбасы == Отбасылы, төрт баласы бар. == Тағы қараңыз == * [[Сейдахмет Бердіқұлов]] * [[Қалдарбек Найманбаев|Қалдарбек Найманбев]] * Қыдырбек Рысбекұлы * [[Сұлтанғали Қаратайұлы Қаратаев|Сұлтанғали Қаратаев]] * Рабат Жәнібеков * Диас Омаров * [[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов|Амангелді Сейітхан]] * Ғалым Сүлеймен * Сергей Райлян * Ермұхамед Мәулен * Жандос Байділдә * Уәлихан Қосанбай * Әлімжан Асқар * Олжас Байбосын == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан журналистері]] 9wy7q770d8slxy0oruwpa8wlljyu4lj 3 766076 3603818 3510005 2026-05-12T10:47:29Z Neriah 108272 Neriah [[Қатысушы талқылауы:Crushcrushcrush1]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Crushcrushcrush]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Crushcrushcrush1|Crushcrushcrush1]]" to "[[Special:CentralAuth/Crushcrushcrush|Crushcrushcrush]]" 3510005 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Crushcrushcrush1}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:31, 2025 ж. қазанның 14 (+05) c23ov1vovak68nh4e3lpnoihlqsdtuc 0 766784 3603814 3513035 2026-05-12T10:39:10Z MuratbekErkebulan 162992 3603814 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Қайыңды |шынайы атауы = {{lang-ky|Кайыңды}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = Coat of arms of Kaindy, Panfilov.png |ту = Flag of Kayyngdy.svg |елтаңба сипаттамасы = елтаңба |ту сипаттамасы = ту |елтаңба ені = |ту ені = 121 |lat_dir = N|lat_deg =42 |lat_min =49 |lat_sec = 51 |lon_dir =E |lon_deg =73 |lon_min =40 |lon_sec = 47 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Шу облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Панфилов ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Молотовский |статус алуы = 2012 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 9 265 |санақ жылы = 2025 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6:00 |DST = |телефон коды = +996 3137 |пошта индексі = 724700 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Қайыңды''' ({{lang-ky|Кайыңды}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Шу облысы]]ндағы қала, [[Панфилов ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Қайыңды халқының саны 9265 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://bdex.ru/naselenie/kyrgyzstan/kaindy/?ysclid=mh63loh47w817556191|title=Қайыңды халқы (Қырғызстан)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-10-25 |lang=}}</ref> == Географиялық сипаттама == Бішкектен батысқа қарай 77 км жерде, EM-03 Қара-Балта-Чалдыбар тас жолында орналасқан. Оған 2012 жылы қала мәртебесі берілді. Бұрын Молотовский деп аталған бұл аймақтағыларға ұқсас шағын елді мекен болған. Қала ішінде Бішкек-Чалдовар желісінде жолаушыларға қызмет көрсететін теміржол стансасы орналасқан. == Тарихы == Қоныс 1917 жылы Түрксіб теміржолы құрылысы кезінде құрылған. Алғашқы жұмысшылардың тұрғын үйлері шатырлардан тұрды, кейінірек үлкен бөлмелерге бөлінген ұзын ағаш казармалар пайда болды. Сол кездегі жалғыз су көзі болған Чон-Қайыңды өзенінің маңында шағын қоныс салу туралы шешім қабылданды. Теміржол желісіне жақын орналасқан қолайлы орналасуы шағын қоныстың Кеңес дәуірінде дамуына мүмкіндік берді. Сол кезде мұнда кабель өндірісі, құрылыс материалдарын өндіру және астық өндіру сияқты ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар салынды. Мектептер мен балабақшаларды қоса алғанда, бірнеше бөлшек сауда орындары мен әлеуметтік нысандар да салынып, ашылды. Қала айналадағы елді мекендермен жолаушылар мен жүк тасымалдайтын автомобиль жолдары арқылы байланысқан. Теміржолдар оны республиканың аймақтарымен және шетелдермен байланыстырады. 1998 жылға қарай қаланың жеке меншіктегі ғимараттарында жеке учаскелерде орналасқан 4366 үй шаруашылығы болды. Көптеген тұрғындар отбасыларын қажетті азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін өз фермаларында мал мен құс өсірді. Артық ет пен сүт өнімдері жергілікті базарларда сатылды. 2000 жылдардың басында қаланың кезең-кезеңімен дамуын ілгерілету үшін әлеуметтік бағдарлама әзірленді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/10848-Kaindy.html|title=Қырғызстан. Шу облысы. Панфилов ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-10-25 |lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада 1963 жылы пайдалануға берілген «Қайыңды-Қант» зауыты және 1960 жылы ашылған «Қайыңды кабель» зауыты (бұрынғы Қырғызкабель) орналасқан. Қалада 3 мектеп, 1 музыка мектебі, 3 балабақша, 5 кітапхана, 2 мәдениет орталығы, аудандық орталық аурухана және 1 отбасылық дәрігерлер тобы халыққа қызмет көрсетеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қырғызстан қалалары]] 4zxm1wn8rfp8tnnoye9w6cw0drd57y4 3603815 3603814 2026-05-12T10:39:50Z MuratbekErkebulan 162992 3603815 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Қайыңды |шынайы атауы = {{lang-ky|Кайыңды}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = Coat of arms of Kaindy, Panfilov.png |ту = Flag of Kayyngdy.svg |елтаңба сипаттамасы = елтаңба |ту сипаттамасы = ту |елтаңба ені = |ту ені = 121 |lat_dir = N|lat_deg =42 |lat_min =49 |lat_sec = 51 |lon_dir =E |lon_deg =73 |lon_min =40 |lon_sec = 47 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Шу облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Панфилов ауданы (Қырғызстан){{!}}Панфилов ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Молотовский |статус алуы = 2012 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 9 265 |санақ жылы = 2025 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6:00 |DST = |телефон коды = +996 3137 |пошта индексі = 724700 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Қайыңды''' ({{lang-ky|Кайыңды}}) — [[Қырғызстан]]ның [[Шу облысы]]ндағы қала, [[Панфилов ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Қайыңды халқының саны 9265 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://bdex.ru/naselenie/kyrgyzstan/kaindy/?ysclid=mh63loh47w817556191|title=Қайыңды халқы (Қырғызстан)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-10-25 |lang=}}</ref> == Географиялық сипаттама == Бішкектен батысқа қарай 77 км жерде, EM-03 Қара-Балта-Чалдыбар тас жолында орналасқан. Оған 2012 жылы қала мәртебесі берілді. Бұрын Молотовский деп аталған бұл аймақтағыларға ұқсас шағын елді мекен болған. Қала ішінде Бішкек-Чалдовар желісінде жолаушыларға қызмет көрсететін теміржол стансасы орналасқан. == Тарихы == Қоныс 1917 жылы Түрксіб теміржолы құрылысы кезінде құрылған. Алғашқы жұмысшылардың тұрғын үйлері шатырлардан тұрды, кейінірек үлкен бөлмелерге бөлінген ұзын ағаш казармалар пайда болды. Сол кездегі жалғыз су көзі болған Чон-Қайыңды өзенінің маңында шағын қоныс салу туралы шешім қабылданды. Теміржол желісіне жақын орналасқан қолайлы орналасуы шағын қоныстың Кеңес дәуірінде дамуына мүмкіндік берді. Сол кезде мұнда кабель өндірісі, құрылыс материалдарын өндіру және астық өндіру сияқты ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар салынды. Мектептер мен балабақшаларды қоса алғанда, бірнеше бөлшек сауда орындары мен әлеуметтік нысандар да салынып, ашылды. Қала айналадағы елді мекендермен жолаушылар мен жүк тасымалдайтын автомобиль жолдары арқылы байланысқан. Теміржолдар оны республиканың аймақтарымен және шетелдермен байланыстырады. 1998 жылға қарай қаланың жеке меншіктегі ғимараттарында жеке учаскелерде орналасқан 4366 үй шаруашылығы болды. Көптеген тұрғындар отбасыларын қажетті азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін өз фермаларында мал мен құс өсірді. Артық ет пен сүт өнімдері жергілікті базарларда сатылды. 2000 жылдардың басында қаланың кезең-кезеңімен дамуын ілгерілету үшін әлеуметтік бағдарлама әзірленді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/10848-Kaindy.html|title=Қырғызстан. Шу облысы. Панфилов ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-10-25 |lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада 1963 жылы пайдалануға берілген «Қайыңды-Қант» зауыты және 1960 жылы ашылған «Қайыңды кабель» зауыты (бұрынғы Қырғызкабель) орналасқан. Қалада 3 мектеп, 1 музыка мектебі, 3 балабақша, 5 кітапхана, 2 мәдениет орталығы, аудандық орталық аурухана және 1 отбасылық дәрігерлер тобы халыққа қызмет көрсетеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қырғызстан қалалары]] tv36pfc06x6np1fufxqfe4t9jgh7hb2 0 767016 3603783 3598169 2026-05-12T08:51:53Z Casserium 68287 /* Президент Әкімшілігінің хатшылықтары */ 3603783 wikitext text/x-wiki Мақалада [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің]] құрылымдық бөлімшелері мен олардың басшылары көрсетілген. Президент Әкімшілігінің негізін 1990 жылдан бастап оның бөлімдері құрайды. 2026 жылы Президент Әкімшілігінде 15 бөлім болды. Одан бөлек Президент Әкімшілігінің құрамына жеке бөлім ретінде Президенттің кеңсесі, баспасөз қызметі, протокол қызметі, Парламенттегі өкілдігі, Президент Әкімшілігінің басшысы мен Мемлекеттік кеңесшінің хатшылықтары, Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері, Қазақстан халқы ассамблеясының хатшылығы кіреді. == Президент Әкімшілігінің бөлімдері мен орталықтары == ; Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі 2004 жылы Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі болып құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылдың басында қысқартылды.<ref name="bolim1" /> 2008 жылы қайта құрылып, 2024 жылға дейін Ақпараттандыру және ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі деп аталды. # Мұратхан Жуат (2004—2008) # [[Ғани Өтенұлы Тілеубеков|Ғани Тілеубеков]] (2008—2023) # Ержан Сейітқұлов (2023 бастап) ; Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімі 1998 жылы Әлеуметтік-экономикалық реформалар бөлімі болып құрылды. 1999—2008 жылдары Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі, 2008—2023 жылдары Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202210270030 Они окружают президентов. Часть 1. Экономисты (начало)]</ref> # [[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] (1998) # Ескендір Бейсембетов (2000—2002) # Батырхан Исаев (2002) # Марлен Ысқақов (2002—2003) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2003—2005) # [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] (2005—2006) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2006) # Анар Мешімбаева (2006—2007) # [[Еділ Құламқадырұлы Мамытбеков|Еділ Мамытбеков]] (2007—2008) # [[Қуандық Уәлиханұлы Бишімбаев|Қуандық Бишімбаев]] (2008—2009) # [[Серік Нөгербекұлы Нөгербеков|Серік Нөгербеков]] (2009—2012) # [[Дәулет Еділұлы Ерғожин|Дәулет Ерғожин]] (2012—2014) # [[Данияр Талғатұлы Ақышев|Данияр Ақышев]] (2014—2015) # [[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] (2015—2018) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2018—2020) # [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] (2020—2023) # Айдын Құлсейітов (2023—2025) # Рақымжан Ерназар (2025 бастап) ; Жалпы бөлім 1990 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2004 жылы қайта құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы бірнеше ай Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімі деп аталды. # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1990—1996) # [[Мейірболат Хабиұлы Жақыпов|Мірболат Жақыпов]] (1996—2002, 2004—2018) # Бақытжан Темірболат (2018—2019) # Нұрдәулет Төлеев (2019—2025) # Ербол Адаев (2025 бастап) ; Инвестициялар және сауда бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://stan.kz/eks-ministr-nyrlan-baybazarov-prezident-akimshiliginde-424849/ Экс-министр Нұрлан Байбазаров Президент әкімшілігіне қызметке тағайындалды]</ref> # [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] (2025—2026) # Мейіржан Байғонысов (2026 бастап) ; Коммуникациялар бөлімі 2023 жылы құрылды.<ref>[https://aqshamnews.kz/kz/article/aldenei-qr-prezidenti-akimshiligine-qyzmetke-bardy.html Әлденей ҚР Президенті Әкімшілігіне қызметке барды]</ref> # [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] (2024—2025) # Қанат Құлшыманов (2025 бастап) ; Көлік-логистика саласын дамыту бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://baq.kz/kolik-logistika-boliminin-basshysy-tagayyndaldy-200028013/ Көлік-логистика бөлімінің басшысы тағайындалды]</ref> # Азамат Кескінбаев (2025 бастап) ; Құқық қорғау жүйесі бөлімі 1992 жылы Құқық қорғау органдары бөлімі болып құрылды. 1994 жылы Заңдылықты қамтамасыз ету, құқықтық тәртіп және сот реформасы бөлімі болып өзгертіліп, 1996 жылы қысқартылды. 2004 жылы Құқық қорғау қызметі бөлімі болып қайта құрылды. 2005 жылы Құқық қорғау мен сот жүйелері мәселелері бөлімі деп өзгертіліп, 2008 жылдан бастап Құқық қорғау жүйесі бөлімі деп аталады. 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының, 2019—2023 жылдары Қауіпсіздік кеңесінің құрамында болды. # [[Мақсұт Сұлтанұлы Нәрікбаев|Мақсұт Нәрікбаев]] (1992—1993) # Назымбек Әкімбеков (1993—1994) # Николай Белоруков (1994—1996) # Марат Әбілхатаев (2004—2006) # [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (2006—2007) # Ерлік Кененбаев (2007—2008) # Сейітжан Шалабаев (2008) # [[Алик Жатқамбайұлы Шпекбаев|Алик Шпекбаев]] (2008—2014) # Ерлік Кененбаев (2014—2016) # Алексей Калайчиди (2016—2019) # Қанат Сейдгапбаров (2019—2022) # Азамат Дүйсембеков (2022—2023) # Алексей Калайчиди (2023—2025) # Дәурен Ерғарин (2025 бастап) ; Мемлекеттік бақылау бөлімі 1991 жылы құрылды. 1991—1993 жылдары Ұйымдастыру-инспекторлық және аумақтық даму бөлімі, 1993—1994 жылдары Ұйымдастыру жұмысы және жергілікті әкімшіліктер бөлімі, 1994—1995 жылдары Президенттің аймақтардағы өкілдерінің тобы, 1995 жылы Ұйымдастыру-бақылау басқармасы, 2002—2004 жылдары Аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 1995—2002 және 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау бөлімі, 2005—2008 жылдары Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 2008 жылы Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру-кадр жұмысы бөлімі, 2008—2023 жылдары Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды.<ref name="bakylau">[https://nomad.su/?a=3-202011040035 Из истории президентской администрации]</ref> # [[Оралбай Әбдікәрімов]] (1991—1996) # [[Үсен Жетенов]] (1996) # [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] (1996—1997) # [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] (1997—1998) # [[Оралбай Әбдікәрімов]] (м.а., 1998—1999) # [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбеков]] (1999—2000) # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2000—2002) # [[Орал Байғонысұлы Мұхамеджанов|Орал Мұхамеджанов]] (2002—2004) # Владимир Коломийцев (2004—2005) # [[Нұрлан Әбділдаұлы Ысқақов|Нұрлан Ысқақов]] (2005—2006) # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2006—2007) # [[Серікжан Зиадаұлы Қанаев|Серікжан Қанаев]] (2007—2011) # [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2012—2014) # [[Оңдасын Сейілұлы Оразалин|Оңдасын Оразалин]] (2014—2017) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2017—2018) # [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] (2019—2021) # [[Қанатбек Бақытұлы Жайсаңбаев|Қанатбек Жайсаңбаев]] (2021—2022) # Ғабидолла Оспанқұлов (2022—2023) # Бақытжан Сапиев (2023—2025) # Әлихан Жамсатов (2025 бастап) ; Мемлекеттік құқық бөлімі 1990 жылы құрылды. 1992—1994 жылдары Заңнама бөлімі, 1994—1995 жылдары Заңнамалық бастамалар және құқықтық сараптау бөлімі, 1995—1996 және 2004—2008 жылдары Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі, 1996—1999 жылдары Заңнама және сот жүйесі мәселелері бөлімі деп аталды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202211070030&ysclid=mickh8jub3208302349 Они окружают президентов. Часть 2. Силовики и юристы (начало)]</ref> 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында болды. # [[Қайырбек Шошанұлы Сүлейменов|Қайырбек Сүлейменов]] (1990—1991) # Юрий Обрядин (1991—1992) # Сергей Тихонов (1992—1994) # [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (1994—1997) # [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (1997—1999) # [[Қайрат Әбдіразақұлы Мәми|Қайрат Мәми]] (1999—2000) # [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (2000—2002) # [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] (2002—2004) # [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (2004—2008) # Инна Ахметова (2008—2013) # Әлия Рақышева (2013—2018) # Данияр Вагапов (2018—2020) # Қайрат Жақыпбаев (2020—2022) # Айдар Жарылғанов (2023 бастап) ; Мемлекеттік қызмет бөлімі 1990 жылы құрылып, 1994 жылға дейін Кадр бөлімі, 1995 жылға дейін Кадр саясаты бөлімі деп аталды. 1999—2004 жылдары Кадр жұмысы бөлімі, 2004—2008 жылдары Кадр саясаты бөлімі деп аталып, 2008 жылдың басында қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды. 2008 жылы қайта құрылып, 1995—1999 және 2008—2023 жылдары Мемлекеттік қызмет және кадр саясаты бөлімі деп аталды. # Геннадий Пирожников (1990—1996) # [[Александр Сергеевич Судьин|Александр Судьин]] (1996—2004) # [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2004—2008) # Жомарт Әбиесов (2008) # [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2008—2012) # Марат Дәуешов (2012—2019) # [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2019—2022) # Руслан Тұрғаналы (2022 бастап) ; Өңірлік даму мониторингі бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/rustam-bayaliev-zhana-kizmetke-tagayindaldi-6a1fc4/ Рустам Баялиев жаңа қызметке тағайындалды]</ref> # Рустам Баялиев (2025) ; Өтініштерді қарауды бақылау бөлімі 2019 жылы құрылды.<ref>[https://egemen.kz/article/318626-khalyq-unine-qulaq-asady Халық үніне құлақ асады]</ref> # [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2019—2020) # [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] (2020—2022) # [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] (2022) # [[Қанатбек Бақытұлы Жайсаңбаев|Қанатбек Жайсаңбаев]] (2022 бастап) ; Сыртқы саясат бөлімі 1992 жылы Халықаралық бөлім болып құрылып, 1995 жылы қысқартылды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202303140035 Они окружают президентов. Часть 3. Международники]</ref> 2004 жылы Сыртқы саясат орталығы болып қайта құрылды.<ref name="bolim1" /> 2019 жылы Сыртқы саясат және халықаралық байланыстар бөлімі, 2023 жылы Сыртқы саясат бөлімі болып өзгертілді. # [[Ғани Есенкелдіұлы Қасымов|Ғани Қасымов]] (1992—1994) # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (1994—1995) # [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]] (2004—2007) # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2007—2012) # Ержан Ашықбаев (2012—2013) # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2013—2016) # [[Әділ Қапанұлы Тұрсынов|Әділ Тұрсынов]] (2016—2019) # Сатыбалды Бұршақов (2019) # Дәулетбек Құсайынов (2019—2023) # Ернар Лазар (2023—2025) # Жандос Иманалиев (2025 бастап) ; Цифрландыруды дамыту бөлімі 2024 жылы құрылды.<ref>[https://egemen.kz/article/369480-quat-sandalov-prezident-akimshiliginde-bolim-menhgerushisi-bolyp-taghayyndaldy Қуат Сандалов Президент Әкімшілігінде бөлім меңгерушісі болып тағайындалды]</ref> # Қуат Сандалов (2024 бастап) ; Ішкі саясат бөлімі 1992 жылы құрылды. 1994—1995, 1999—2002 жылдары Қоғамдық-саяси бөлім, 2004—2008 жылдары Әлеуметтік-саяси бөлім деп аталды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-201311150031 Министерство любви и правды]</ref> # [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992—1993) # [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993) # Әділ Ибраев (1993—1994) # Роза Кенжетаева (1994—1995) # Гүлша Тәңірбергенова (1995—1996) # [[Ахан Құсайынұлы Бижанов|Ахан Бижанов]] (1996—2000) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (2000—2002) # [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] (2002) # Біржан Қанешев (2002—2003) # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2003—2006) # Ардақ Досжан (2006—2008) # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2008) # [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2008—2012) # [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2012—2014) # [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2014—2019) # Ғани Нығыметов (2019—2020) # Нұргүл Мауберлинова (2020—2022) # [[Болат Әнапияұлы Тілепов|Болат Тілепов]] (2022—2023) # Айжан Шайназарова (2023—2025) # Абзал Нүкенов (2025) # [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2025—2026) # [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] (2026 бастап) === Бұрынғы бөлімдері мен орталықтары === ; Қауіпсіздік және құқықтық тәртіп бөлімі 2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды. # Алмат Байшолақов (2019—2021) # Алексей Калайчиди (2021—2023) ; Мемлекеттік басқару бөлімі 2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды. # Әлтайыр Ахметов (2019—2023) ; Стратегиялық жоспарлау бөлімі 2008 жылы құрылып, 2019 жылға дейін Стратегиялық әзірлемелер және талдау орталығы деп аталды. 2023 жылы қысқартылды. # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2008—2011) # Эльдар Сыздықов (2011—2012) # Азамат Әбдімомынов (2012—2014) # Аяна Манасова (2014—2017) # Айдын Құлсейітов (2017—2023) # Рақымжан Ерназар (2023) ; Талдау және болжау орталығы 1993 жылы Ақпараттық-талдау орталығы болып құрылды. 1995 жылы Талдау және стратегиялық зерттеу орталығы болып өзгертіліп, 1999 жылы қысқартылды. 2004 жылы Ақпараттық-талдау орталығы қайта құрылып, 2008 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2018 жылы Талдау және болжау орталығы болып қайта құрылып, 2019 жылы қысқартылды.<ref>[https://kapital.kz/naznacheniya/74374/sozdan-tsentr-analiza-i-prognozirovaniya-administratsii-prezidenta.html Создан Центр анализа и прогнозирования Администрации Президента]</ref> # [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993—1999) # Жанай Омаров (2004) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2004—2006) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2006—2007) # [[Асқар Жұмабайұлы Шоманов|Асқар Шоманов]] (2007—2008) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2018—2019) ; Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі 1990 жылы Іс басқармасы болып құрылды. 1995—1996 жылдары Қаржылық-шаруашылық бөлім, 1996—2004 жылдары Бухгалтерия деп аталды. 2004 жылы Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі деп өзгертіліп, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы қысқартылды.<ref name="bolim1" /> # [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1990—1992) # Сайлаубек Әлібеков (1992—1993) # Хайролла Қабжанов (1993—1996) # Қадырбай Нұрпейісов (1996—2008) ; Жүйелі зерттеулер орталығы 2002 жылы құрылып, 2006 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды. # Азамат Әбдімомынов (2002—2005) # Анар Мешімбаева (2005—2006) ; Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі 2004 жылы Ішкі саясат басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды. # Есетжан Қосубаев (2004) # Жанай Омаров (2004) # [[Серік Тұрарұлы Сейдуманов|Серік Сейдуманов]] (2004—2005) ; Сот жүйесі мәселелері бөлімі 2004 жылы Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды. # [[Мұхаметжан Ахмедияұлы Пақырдінов|Мұхамеджан Пакирдинов]] (2004) ; Конфессияаралық қатынастар бөлімі 2003 жылы құрылып, 2004 жылы қысқартылды.<ref name="bolim1">[https://nomad.su/?a=3-202510200030&ysclid=mh6mpancoe351051373 Из истории АП. Часть 2]</ref> # Алексей Кекшаев (2003) # Рәпіл Жошыбаев (2003—2004) ; Қазақстан халықтары ассамблеясымен жұмыс бөлімі 2002 жылы бірнеше ай ғана жұмыс істеді.<ref name="bolim1" /> # [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2002) ; Азаматтық және кешірім жасау мәселелері бөлімі 1990 жылы құрылып, 1995 жылы қысқартылды. 1996 жылы қайта құрылып, 1999 жылы қысқартылды. # Михаил Бабушкин (1990—?) # Николай Белоруков (1996—1999) ; Наградалар бөлімі 1990 жылы құрылды. Әр жылдары Мемлекеттік наградалар бөлімі, Наградалар бөлімі деп аталды. 1996 жылы қысқартылды. # Геннадий Бердюгин (1990—1994) # Зинаида Федотова (1995—1996) # [[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]] (1996) ; Азаматтық бөлімі 1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. # [[Айткүл Байғазықызы Самақова|Айткүл Самақова]] (1996) ; Кешірім жасау бөлімі 1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. ; Қорғаныс бөлімі 1992 жылы құрылып, 1994 жылы қысқартылды. # [[Ким Серікбайұлы Серікбаев|Ким Серікбаев]] (1992—1993) # Нұрлан Тілемісов (1993—1994) ; Саяси талдау бөлімі 1992 жылы құрылып, 1993 жылы қысқартылды. # [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1992—1993) ; Мәдениет және ұлтаралық қатынастар бөлімі 1990 жылы референтура ретінде құрылып, 1991 жылы қысқартылды. 1992 жылы бөлім ретінде қайта құрылып, сол жылы қысқартылды. # [[Әбіш Кекілбайұлы]] (1990—1991) # [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992) == Президент Әкімшілігінің басқармалары == 2004 жылы 4 басқарма құрылып, 2005 жылы барлығы қысқартылды. Әр басқарманы Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары басқарып, құрамына бірнеше бөлімді жинақтады. {| class="wikitable" ! Басқарма !! Бастығы !! Басқарған уақыты !! Құрылымы |- | rowspan="2" | Мемлекеттік құқық басқармасы || [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] || 2004 || rowspan="2" | * Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі * Құқық қорғау қызметі бөлімі * Сот жүйесі мәселелері бөлімі |- | [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004—2005 |- | rowspan="2" | Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасы || [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004 || rowspan="2" | * Ұйымдастыру-бақылау бөлімі * Кадр саясаты бөлімі * Мемлекеттік инспекциясы |- | [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 2004—2005 |- | Ішкі саясат басқармасы || [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] || 2004—2005 || * Әлеуметтік-саяси бөлімі * Ақпараттық-талдау орталығы * Ахуалдық орталығы * Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі * Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы |- | Экономикалық саясат басқармасы || [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] || 2004—2005 || * Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі * Жүйелі зерттеулер орталығы |} == Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері == ; Қауіпсіздік Кеңесінің Ахуалдық орталығы 2004 жылы құрылды. 2008 жылы қысқартылып, 2009 жылы қайта құрылды.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201001200039 Указ Президента Республики Казахстан от 29 декабря 2009 года №911]</ref> 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды, 2006 жылдан бастап Қауіпсіздік кеңесінің құрамына кіреді. # Нелля Жұбасова (2004—2007) # [[Мейіржан Серікұлы Машан|Мейіржан Машан]] (2007) # Алмаз Ещанов (2007—2008) # Нұрлан Жанәбілов (2010—2013) # Абзал Нүкенов (2013—2016) # Ерлан Абдақасов (2016—2021) # Данияр Есин (2021—2022) # Амангелді Омарбеков (2022—2025) # Арман Әбдірәсілов (2025 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімі 2015 жылы құрылды.<ref name="bolim1" /> # [[Талғат Жеңісұлы Жанжүменов|Талғат Жанжүменов]] (2015—2016) # [[Мүслім Мұхтарұлы Алтынбаев|Мүслім Алтынбаев]] (2016—2017) # Бақыт Құрманбаев (2017—2019) # Талғат Мұхтаров (2019—2020) # Қайыргелді Есенеев (2020—2022) # Русланбек Бекжігітов (2022—2024) # Марат Аймашев (2024 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімі 2015 жылы құрылып, 2023 жылға дейін Қауіпсіздіктің жалпы мәселелері бөлімі деп аталды.<ref name="bolim1" /> # Русланбек Бекжігітов (2015—2021) # Расул Оразғұлов (2021 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі 1999 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау орталығы болып құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2009 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі болып қайта құрылды. # [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (1999—2002) # Еркін Тұқымов (2010—2018) # Александр Суханов (2018 бастап) === Бұрынғы бөлімдері === ; Қауіпсіздік Кеңесінің Экономикалық қауіпсіздік мәселелері бөлімі 2000 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. # Рүстем Жоламан (2000—2001) == Президент кеңсесі == 1991 жылы құрылды. 1995 жылға дейін Президент хатшылығы, 2002—2004 жылдары Президент Әкімшілігінің кеңсесі деп аталды. # Владимир Шепель (1991—1994) # [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994) # Владимир Шепель (1994—1996) # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1996—2019) # Бақытжан Темірболат (м.а., 2019) # [[Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов|Нұрлан Онжанов]] (2019—2022) # [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2022 бастап) 2004—2005 жылдары құрамына бірнеше бөлімді жинақтады: * Жалпы бөлім * Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі * Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі == Президенттің баспасөз қызметі == 1990 жылы Баспасөзбен байланыс және қоғамдық пікірді зерттеу бөлімі болып құрылған. 1990 жылдың соңында бөлім атауын өзгертпестен референтураға, 1991 жылы референтура қайтадан бөлімге айналды. 1992—1994 жылдары Президент баспасөз хатшысының қызметі деп аталса, 1994 жылдан бастап Президенттің баспасөз қызметі деп аталады.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202309130035&ysclid=mh6ayo0ll8549330047 Глас свыше: история должности пресс-секретаря президента]</ref> ; [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің баспасөз хатшысы]] 1990 жылдың соңында енгізілген. # [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990—1991) # Сейітқазы Матаев (1991—1993) # Нұрлан Дәненов (1993—1994) # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1994—1996) # [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998) # [[Асылбек Кінәрұлы Бисенбаев|Асылбек Бисенбаев]] (1998—2001) # Жанай Омаров (2001—2004) # [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2004—2007) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2007—2008) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2008—2009) # [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2009—2011) # [[Дәурен Әскербекұлы Абаев|Дәурен Абаев]] (2011—2016) # [[Айдос Ыдырысұлы Үкібай|Айдос Үкібай]] (2016—2019) # [[Берік Уәли]] (2019—2022) # [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2022—2023) # Нұрмұхамед Байғараев (2023) # [[Берік Уәли]] (2023—2025) # [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2025—2026) # [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2026 бастап) ; Президент баспасөз қызметінің басшысы 1990—2008 жылдары Президенттің баспасөз қызметін басқарды. # [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990) # Игорь Романов (1990—1995)<ref>[https://centrasia.org/person2.php?st=1080807196 РОМАНОВ Игорь Матвеевич]</ref> # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1995—1996) # [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998) # Лев Тараков (1998—2002) # Есетжан Қосубаев (2002—2004) # [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2004—2008) == Президенттің протокол қызметі == 1995 жылы құрылды. 2004 жылға дейін Президенттің протокол қызметі, 2004—2021 жылдары Президент протоколы деп аталды. # [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (м.а., 1996) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1996—1997) # [[Асқар Ахметұлы Мусинов|Асқар Мусинов]] (1997—1999) # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (1999—2006) # [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] (2006—2009) # [[Румиль Тауфикұлы Тауфиков|Румиль Тауфиков]] (2009—2015) # Мәди Атамқұлов (2015—2021) # Дмитрий Михно (2021—2023) # Марат Әшім (2023 бастап) == Президенттің Парламенттегі өкілдігі == 2001 жылдан бастап жұмыс істейді. # Жолымбет Бәйішев (2001—2002) # [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2002—2006) # Рахмет Мұқашев (2006—2007) # [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2007—2008) # [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] (2008—2013) # [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Қайрат Нұрпейісов]] (2013—2019) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2019—2022) # Әмірбек Оспанбеков (2022 бастап) === Бұрынғы өкілдері === ; Президенттің Жоғарғы Кеңестегі жеке өкілі 1994—1995 жылдары жұмыс істеді. # Константин Колпаков (1994—1995) ; Президенттің Парламент Сенатындағы өкілі 1995—2001 жылдары жұмыс істеді. # Жолымбет Бәйішев (1996—2001) ; Президенттің Парламент Мәжілісіндегі өкілі 1995—2001 жылдары жұмыс істеді. # Қабылсаят Әбішев (1996—1999) # [[Бексұлтан Сәрсеков]] (1999) # Сабыр Қасымов (1999—2001) == Президент Әкімшілігінің хатшылықтары == ; Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы 1995 жылы құрылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды. # [[Жүнісбек Қабыкейұлы Сұлтанмұратов|Жүнісбек Сұлтанмұратов]] (2004) # [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2004—2008) # Виктор Супрун (2008—2012) # Әнуар Омарқожаев (2012—2014) # Дастан Махаев (2014—2016) # [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] (2016) # Үмбетбай Мағзұмов (2016—2018) # Ақмарал Байтемірова (2018—2019) # Алмас Батанов (2019) # Евгений Ким (2019) # Ренат Айтаев (2019—2022) # Ринат Мұхаметқали (2022—2023) # Берік Беркімбаев (2023) # Асқар Жакенов (2023—2024) # Қаныш Төлеушин (2025 бастап) ; Мемлекеттік кеңесшінің хатшылығы 1995 жылы құрылып, 2022 жылға дейін Мемлекеттік хатшының хатшылығы деп аталды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды. # Амангелді Қайырбаев (1996—2002) # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2004) # Еран Мағзұмов (2004—2008) # [[Қайрат Орынбайұлы Айтбай|Қайрат Айтбай]] (2008—2013) # Нұрлан Жанәбілов (2013—2014) # Михаил Чирков (2014) # Серік Ахмет (2014—2019) # Алмас Батанов (2019) # Жанна Құрманғалиева (2019) # Евгений Ким (2019—2021) # Мәжит Самитов (2021—2024) # Жанна Нұржанова (2024 бастап) ; Қазақстан халқы ассамблеясының хатшылығы 2004 жылы құрылды. 2005 жылға дейін Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2007 жылға дейін Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы деп аталды. # [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2004—2008) # [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]] (2008—2017) # [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2017—2018) # Леонид Прокопенко (2018—2019) # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (2019—2021) # Марат Әзілханов (2021 бастап) === Бұрынғы хатшылықтары === ; Қауіпсіздік кеңесінің хатшылығы 1996 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202510150035 К истории АП. Часть 1]</ref> # Марат Нұриев (199?—1997) # [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (1997—1999) # Біржан Қанешев (2001—2002) # [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2002—2005) # [[Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров|Нұрлан Әбдіров]] (2005—2009) # [[Қозы-Көрпеш Есімұлы Жаңбыршин|Қозы-Көрпеш Жаңбыршин]] (2009—2014) # Азамат Әбдімомынов (2014—2015) # Саидмұрат Тәңірберген (2015—2019) # Шоқан Елшібеков (2019—2020) # Ерлан Байтұқбаев (2020—2023) ; Президент көмекшісінің хатшылығы 1999 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. Президент көмекшісі [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратовтың]] қызметін қамтамасыз етумен айналысты. # [[Алексей Юрьевич Волков|Алексей Волков]] (1999—2002) ; Жоғары тәртiптiлiк кеңесінің хатшылығы 1997 жылы құрылып, 1998 жылы қысқартылды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003705_ Қазақстан Республикасының Жоғары тәртiптiлiк кеңесi туралы]</ref> # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (1997—1998) ; Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес хатшылығы 1996 жылы құрылып, 1997 жылға дейін Жоғары экономикалық кеңес хатшылығы деп аталды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U960002946_ Қазақстан Республикасының Президентi жанынан Жоғары экономикалық кеңес құру туралы]</ref><ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003723_ Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес мәселелерi]</ref> 1998 жылы қысқартылды. # [[Ғалым Ізбасарұлы Оразбақов|Ғалым Оразбақов]] (1996–1997) ; Вице-президент хатшылығы 1991 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. # [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1991—1992) # Константин Колпаков (1992—1994) # [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994) # [[Серік Ғабдоллаұлы Темірболатов|Серік Темірболатов]] (1994—1995) # Ержан Досмұхамедов (1995—1996) == Президент Әкімшілігінің инспекциялары == ; Мемлекеттік инспекция 1993—1995 жылдары Президент жанында Бас бақылау инспекциясы жұмыс істеді. 2002 жылы Президент Әкімшілігінің Бас бақылау инспекциясы болып құрылып, сол жылы қысқартылды. 2004 жылы Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының Мемлекеттік инспекциясы болып қайта құрылып, 2005 жылы қысқартылды.<ref name="bakylau" /> # [[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] (1993) # Саят Бейсенов (1993—1995) # [[Омархан Нұртайұлы Өксікбаев|Омархан Өксікбаев]] (2002) # [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] (2004—2005) == Президент Әкімшілігінің шаруашылығы == ; Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы 1992 жылы Президент аппаратының Шаруашылық басқармасы болып құрылды. 1994 жылы Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы болып өзгертілді. 1995 жылы Президент аппаратынан бөлініп, тікелей Президентке бағынатын [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің Іс басқармасы]] құрылды. # [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1992—1995) == Тұңғыш Президент — Елбасы кеңсесі == 2019 жылы Тұңғыш Президент — Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] өзі туралы конституциялық заңға сәйкес құрды. Елбасына тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік орган мәртебесі болды, Президент әкімшілігінің құрамына кірген жоқ. 2023 жылы конституциялық заңның күші жойылуына байланысты жұмысын тоқтатты.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1900000884 Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің - Елбасының Кеңсесі туралы]</ref> # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (2019—2023) # Нұрлан Қаймолдаев (2023) Құрылымы: # Ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету бөлімі # Құжаттама, қаржы және кадрмен қамтамасыз ету бөлімі # Ұйымдастыру жұмыстары бөлімі # Елбасының баспасөз қызметі # Елбасының протоколы # Елбасы кеңсесі басшысының хатшылығы # Елбасы көмекшісінің хатшылығы == Президент жанындағы мекемелер == ; Президент архиві 1994 жылы құрылды. # Ғалия Қарпықова (1994—1997) # Людмила Дегитаева (1997—2004) # Владимир Шепель (2004—2014) # Борис Джапаров (2014—2018) # Жәмилә Әбдіқадырова (2018—2022) # Әлия Мұстафина (2022 бастап) ; Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі 2012 жылы Президент жанынан құрылды. 2016—2019 жылдары Ақпарат және коммуникациялар министрлігіне қарады. 2019 жылдан бастап қайтадан Президент жанында жұмыс істейді. # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2012—2016) # [[Кемелбек Бақтығұлұлы Ойшыбаев|Кемелбек Ойшыбаев]] (2016) # Евгений Кочетов (2016—2017) # Анастасия Щегорцова (2017—2018) # Руслан Әлішев (2018—2019) # Талғат Қалиев (2019—2020) # Руслан Әлішев (2020—2022) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2022) # [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] (2022 бастап) ; Президент жанындағы [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты]] 1992 жылы Президент жанындағы [[КИМЭП]] университетінің құрамында құрылды. 1993 жылдан бастап жеке мекеме ретінде Президент жанында жұмыс істейді. # Өмірсерік Қасенов (1993—1997) # Лев Тараков (1997) # Алма Сұлтанғалиева (1997—1998) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (1998—2000) # [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (2000—2005) # Болат Сұлтанов (2005—2014) # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2014—2017) # Зарема Шаукенова (2017—2022) # Еркін Тұқымов (2022—2025) # [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] (2025 бастап) ; Президент жанындағы [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым академиясы]] 2022 жылы акционерлік қоғам ретінде құрылды. 2023 жылдан бастап Президент жанында жұмыс істейді. Академияны Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады. # [[Күнсұлу Дальтонқызы Закария|Күнсұлу Закария]] (2023—2024) # [[Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев|Ақылбек Күрішбаев]] (2024 бастап) ; Президент жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы 1994 жылы Президент жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі болып құрылды. 1998 жылы Мемлекеттік қызмет академиясы болып өзгертіліп, 2005 жылы қазіргі атауын алды. 2008 жылдан бастап оқу орнын Мемлекеттік қызмет істері агенттігі басқарады. # Нұрлан Дәненов (1994—1995) # Қайыржан Тақуов (тең директор, 1995—199?) # Кристиан Висанти (тең директор, 1995—1997)<ref>[https://journal.apa.kz/index.php/path/article/download/80/58/607&ved=2ahUKEwir4vetgKCSAxUc8LsIHV6AMPkQFnoECDoQAQ&usg=AOvVaw2QA2YFkkl8PXqnhMNliWC НВШГУ – ПЕРВАЯ ШКОЛА ПОЛИТИЧЕСКОГО МЕНЕДЖМЕНТА НЕЗАВИСИМОГО КАЗАХСТАНА]</ref> # Аманқұл Серікбаев (1998—2005) # [[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]] (2005—2006) # [[Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов|Әшімжан Ахметов]] (2006—2008) # Бақыт Есекина (2008—2009) # Арын Орсариев (2009—2012) # [[Болатбек Серікбайұлы Әбдірәсілов|Болатбек Әбдірәсілов]] (2012—2016) # Фатима Жақыпова (2016—2019) # Әлтайыр Ахметов (2019) # Ерлан Әбіл (2019—2025)<ref>[https://dknews.kz/ru/v-strane/42266-akademii-gosudarstvennogo-upravleniya-pri-prezidente Академии государственного управления при Президенте РК 25 лет: форум выпускников]</ref> # Азамат Жолманов (2025 бастап) === Президент жанында жұмыс істеген мекемелер === ; Президент жанындағы Қоғамдық келісім 2014 жылы Президент жанынан құрылды. 2020 жылдан бастап Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарайды. Мекеме [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның жұмысын ұйымдастырады. # [[Наталья Павловна Калашникова|Наталья Калашникова]] (2014—2016) # [[Александр Юрьевич Тараков|Александр Тараков]] (2016—2019) # Саттар Мәжитов (2019—2020) ; Тұңғыш Президент кітапханасы 2012 жылы Назарбаев орталығы болып құрылды. 2014 жылы оның негізінде Тұңғыш Президент кітапханасы құрылды. 2016 жылы оған Тұңғыш Президент музейі қосылды. 2023 жылы Тұңғыш Президент кітапханасы Президент іс басқармасына қарайтын Президенттік орталық және Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын Тұңғыш Президент музейі болып екіге бөлінді. # [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]] (2012—2013) # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (м.а., 2013—2019) # [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2019—2021) # Бақытжан Темірболат (2021 бастап) ; Тұңғыш Президент музейі 2004 жылы құрылды. 2016 жылы жеке мекеме ретінде жұмысын тоқтатып, Тұңғыш Президент кітапханасына қосылды. 2023 жылдан бастап Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын корпоративтік қор ретінде жұмыс істейді. # Алма Сағынғали (2004—2016) ; Президент жанындағы Қазақстанның менеджмент, экономика және болжау институты 1992 жылы құрылды. 2003 жылдан бастап акционерлік қоғамға айналып, кейін жартылай жекешелендірілді. Мажоритарлық акционері оқу орнының басшысы [[Чан Йан Бэнг]] болса, акцияларының қалған мемлекеттік пакетін Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады. Қазіргі кезде [[КИМЭП]] университеті деп аталады. # [[Чан Йан Бэнг]] (1992 бастап) == Президенттің арнайы өкілдері == ; Президенттің «Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілі 1995 жылы енгізілді. 2008 жылға дейін Президенттің «Байқоңыр» ғарыш айлағындағы арнайы өкiлi деп аталды. 2008—2009 жылдары Қызылорда облысының әкімі, 2009 жылдан бастап Қызылорда облысы әкімінің орынбасары лауазымын қатар атқарады. # [[Ерғазы Мейірғалиұлы Нұрғалиев|Ерғазы Нұрғалиев]] (1995—2004) # [[Әділбек Әлімжанұлы Басекеев|Әділбек Бәсекеев]] (2004—2008) # [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2008) # [[Болатбек Баянұлы Қуандықов|Болатбек Қуандықов]] (2008—2009) # Сәбит Қожаметов (2009—2013) # [[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев|Рзақұл Нұртаев]] (2013—2014) # Серік Қожаниязов (2014—2019) # Бақытжан Намаев (2019—2020) # Серік Сүлейменов (2020—2022) # Қайрат Нұртай (2022 бастап) ; Президенттің Ауғанстан бойынша арнаулы өкілі 2020 жылы енгізілді. Сыртқы істер министрлігінің ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі қызметін қатар атқарады. # Талғат Қалиев (2020—202?) # Еркін Тұқымов (2025 бастап) === Бұрынғы өкілдері === ; Президенттің Алматы қаласындағы арнаулы өкілі 2004 жылы енгізіліп, 2005 жылы қысқартылды. # [[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев|Серікбай Нұрғисаев]] (2004—2005) ; Президенттің халықаралық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі 2021 жылы енгізіліп, 2023 жылы қысқартылды. 2022 жылдан бастап Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары лауазымын қатар атқарды. # [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыхан]] (2021—2023) ; Президенттің халықаралық экологиялық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі 2023 жылы енгізіліп, 2025 жылы қысқартылды. Президент кеңесшісі лауазымын қоса атқарды. # [[Зүлфия Болатқызы Сүлейменова|Зүлфия Сүлейменова]] (2023—2025) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]] i96f41cjg24j647n4db2hrkycottqtc 0 768365 3603430 3588013 2026-05-11T17:20:45Z RaiymbekZh 170385 3603430 wikitext text/x-wiki {{Otheruses|Жантаев}}{{Тұлға | Есімі = Төлепбек Балабекұлы Жантай | Туған күні = 1875 | Қайтыс болған күні = 14.06.1938 | Туған жері = [[Алғабас (Қорғалжын ауданы)|№3 ауыл]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Омбы облысы|Омбы облысында}}, [[РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Мамандығы = | Партиясы = [[Алаш орда]] | Балалары = 8, соның ішінде [[Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев|Бәйбек]] | Жұбайы = Бағине Қанапияқызы |Азаматтығы={{Байрақ|Ресей империясы}}; {{Байрақ|Алаш автономиясы}}; {{Байрақ|КСРО}}|Марапаттары={{Ленин ордені}} (1930) ''(қуғын-сүргінге ұшырады, барлық марапаттарынан айырылды.)''}} [[Сурет:Tolepbek Zhantayev wife.jpg|нобай|оңға|Төлепбек әйелі Бағине Қанапияқызы, 1937 жыл]] '''Жантай Төлепбек Балабекұлы''' ([[1875 жыл]], [[Алғабас (Қорғалжын ауданы)|№3 ауыл]], [[Ресей империясы]] – [[14 маусым]] [[1938 жыл|1938]], [[Омбы облысы]]) — [[Қазақтар|қазақтың]] қоғам қайраткері, қазіргі [[Қорғалжын ауданы]]ның тұңғыш болысы. == Өмірбаяны == Жантай 1875 жылы Ақмола облысының №3 ауылында дүниеге келген. Руы — [[Арғын]], [[Темеш (Арғын)|Темеш]]. 1917 жылы [[Екінші жалпықазақ съезі]]не қатысты. 1918 жылдан бастап 1930 жылға дейін ол — [[Сабынды ауданы|Сабынды ауданының]] басқарушысы. 1930 жылы 23 желтоқсан күні Ақмола облысы бойынша НКВД жұмыскерлерімен ұсталды. 1931 жылы 11 сәуір күні [[Түзеу колониясы|ИТЛ]]-да 3 жылға сотталады. 1938 жылғы 20 мамырда ол [[Омбы облысы]]ның [[НКВД]] жұмыскерлерімен ұстады. 10 маусымда ол РКФСР-дың ҚК 58-10-бабы бойынша өлім жазасына кесілген. 14 маусымда Бекмағамбет (Бекіш) Құсайыновпен бірге атылған. Халықтың есінде соңғы сөздерінің арқасында қалды: {{Quote|text=Елге қызмет ету – менің соңғы аманатым.|sign=<small>''Т. Жантай''</small>|source=[https://bilim-all.kz/quote/19511]}} Кейіннен 1957 жылғы 19 маусымда ақталды.<ref>[https://bessmertnybarak.ru/books/person/799192/ Жантаев Төлепбек]</ref><ref>[https://kazgazeta.kz/news/70132 Омбы облысының өлтір-құрбандары]</ref> == Естелік == Астана қаласында Жантаев Төлепбек атындағы [[Т. Жантаев көшесі (Астана)|көше]] бар. == Тағы қараңыз == * [[Жұмабек Шәбденамұлы Жантаев]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Жантаев, Төлепбек Балабекұлы}} [[Санат:Ақмола облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:КСРО-да репрессияланғандар]] [[Санат:КСРО-да қайтыс болғандар]] [[Санат:РКФСР-да бұйрықпен атылғандар]] [[Санат:Алаш Орда қайраткерлері]] [[Санат:Алаш қозғалысы мүшелері]] [[Санат:Қорғалжын ауданында туғандар]] [[Санат:Алғабаста туғандар]] [[Санат:Қайтыс болғаннан кейін КСРО-да ақталғандар]] [[Санат:Қайтыс болғаннан соң ақталғандар]] mo8en318ia5ced2t7ptjxsfhz04n69z 3603431 3603430 2026-05-11T17:21:13Z RaiymbekZh 170385 [[Арнайы:Үлесі/RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылауы]]) істеген нөмір 3603430 нұсқасын [[Уикипедия:Жоққа шығару|жоққа шығарды]] 3603431 wikitext text/x-wiki {{Otheruses|Жантаев}}{{Тұлға | Есімі = Төлепбек Балабекұлы Жантай | Туған күні = 1875 | Қайтыс болған күні = 14.06.1938 | Туған жері = [[Алғабас (Қорғалжын ауданы)|№3 ауыл]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Омбы облысы|Омбы облысында}}, [[РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Мамандығы = | Партиясы = [[Алаш орда]] | Балалары = 8, соның ішінде [[Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев|Бәйбек]] | Жұбайы = Бағине Қанапияқызы |Азаматтығы={{Байрақ|Ресей империясы}}; {{Байрақ|Алаш автономиясы}}; {{Байрақ|КСРО}}|Марапаттары={{Ленин ордені}} (1930) ''(қуғын-сүргінге ұшырады, барлық марапаттарынан айырылды.)''}} [[Сурет:Tolepbek Zhantayev wife.jpg|нобай|оңға|Төлепбек әйелі Бағине Қанапияқызы, 1937 жыл]] '''Жантай Төлепбек Балабекұлы''' ([[1875 жыл]], [[Алғабас (Қорғалжын ауданы)|№3 ауыл]], [[Ресей империясы]] – [[14 маусым]] [[1938 жыл|1938]], [[Омбы облысы]]) — [[Қазақтар|қазақтың]] қоғам қайраткері, қазіргі [[Қорғалжын ауданы]]ның тұңғыш болысы. == Өмірбаяны == Жантай 1875 жылы Ақмола облысының №3 ауылында дүниеге келген. Руы — [[Арғын]], [[Темеш (Арғын)|Темеш]]. 1917 жылы [[Екінші жалпықазақ съезі]]не қатысты. 1918 жылдан бастап 1930 жылға дейін ол — [[Сабынды ауданы|Сабынды ауданының]] басқарушысы. 1930 жылы 23 желтоқсан күні Ақмола облысы бойынша НКВД жұмыскерлерімен ұсталды. 1931 жылы 11 сәуір күні [[Түзеу колониясы|ИТЛ]]-да 3 жылға сотталады. 1938 жылғы 20 мамырда ол [[Омбы облысы]]ның [[НКВД]] жұмыскерлерімен ұстады. 10 маусымда ол РКФСР-дың ҚК 58-10-бабы бойынша өлім жазасына кесілген. 14 маусымда Бекмағамбет (Бекіш) Құсайыновпен бірге атылған. Халықтың есінде соңғы сөздерінің арқасында қалды: {{Quote|text=Елге қызмет ету – менің соңғы абыройым.|sign=<small>''Т. Жантай''</small>|source=[https://bilim-all.kz/quote/19511]}} Кейіннен 1957 жылғы 19 маусымда ақталды.<ref>[https://bessmertnybarak.ru/books/person/799192/ Жантаев Төлепбек]</ref><ref>[https://kazgazeta.kz/news/70132 Омбы облысының өлтір-құрбандары]</ref> == Естелік == Астана қаласында Жантаев Төлепбек атындағы [[Т. Жантаев көшесі (Астана)|көше]] бар. == Тағы қараңыз == * [[Жұмабек Шәбденамұлы Жантаев]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Жантаев, Төлепбек Балабекұлы}} [[Санат:Ақмола облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:КСРО-да репрессияланғандар]] [[Санат:КСРО-да қайтыс болғандар]] [[Санат:РКФСР-да бұйрықпен атылғандар]] [[Санат:Алаш Орда қайраткерлері]] [[Санат:Алаш қозғалысы мүшелері]] [[Санат:Қорғалжын ауданында туғандар]] [[Санат:Алғабаста туғандар]] [[Санат:Қайтыс болғаннан кейін КСРО-да ақталғандар]] [[Санат:Қайтыс болғаннан соң ақталғандар]] 5c8a3i9slwaem39ho5voblgnslgeich 0 768454 3603859 3521171 2026-05-12T11:23:54Z MuratbekErkebulan 162992 3603859 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қалалық үлгідегі елді мекен |қазақша атауы = Қазарман |шынайы атауы = {{lang-ky|Казарман}} |сурет = Kirghizistan 2018 - Kazarman et la rivière Naryn, vus du nord.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =41 |lat_min = 24|lat_sec =25 |lon_dir =E |lon_deg =74 |lon_min = 02|lon_sec = 00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Жалалабат облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Тоғызтарау ауданы (Қырғызстан){{!}}Тоғызтарау ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 1310 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 21678 |санақ жылы = 2018 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Қазарман''' ({{lang-ky|Казарман}}) — қалалық үлгідегі елді мекен, [[Қырғызстан]]ның [[Жалалабат облысы]], [[Тоғызтарау ауданы (Қырғызстан)|Тоғызтарау ауданының]] орталығы. == Географиялық сипаттама == Қырғызстанның орталығындағы ауыл. Нарын өзенінің жағасындағы шағын аңғарда, Ферғана жотасы мен Молдо-Тоо тауларының түйіскен жерінде орналасқан. Басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады, дегенмен қыста, әсіресе қар қалың жауған кезде, кейде өркениеттен ажырап қалуы мүмкін. Бұрын әуежай қатынауды қамтамасыз ететін, бірақ соңғы жылдары жабылған. == Тарихы == 1935 жылы Қазарман аудан орталығына айналды және бір кездері шалғай провинциялық елді мекен болған. Соған қарамастан, туристер мен зерттеушілер әлі күнге дейін осында ағылып келеді. Ауылдың оңтүстігінде орналасқан Саймалуу-Таш археологиялық ұлттық саябағы 32 000 гектар аумақты алып жатыр. Ол әлемдегі петроглифтердің ең көп шоғырланған жері ретінде танымал. Жартастағы суреттер 10 000 базальт тастарынан табылған. Олар біздің заманымызға дейінгі 3-2 мыңжылдықтарға жатады, дегенмен неолит және ортағасырлық петроглифтер де кездеседі. Олардың көпшілігі Тянь-Шаньның ежелгі тұрғындарының рухани өміріне арналған және күнделікті өмірден алынған көріністерді бейнелейді. Саймалуу-Таш Дүниежүзілік мұра мәртебесіне үміткер.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/10793-Kazarman.html|title=Азия. Қырғызстан. Жалал-Абад облысы. Тоғыз-Торо ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-11-21 |lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада төрт орта мектеп, кітапхана, кәсіптік-техникалық мектеп, өнер мектебі, жастар орталығы, кинотеатр, мәдениет орталығы, аурухана, саябақ, базар және монша бар. Сондай-ақ, асфальт араластырғыш қондырғылар, бетон зауыттары, наубайханалар, сүт зауыттары, механикаландырылған жылжымалы қондырғылар, қызмет көрсету орталықтары және сауда орталықтары жұмыс жасайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тоғызтарау ауданы (Қырғызстан) елді мекендері]] 3fgj8b7u2rp19qlfx3vb3ijr63qvd1d 3603862 3603859 2026-05-12T11:25:26Z MuratbekErkebulan 162992 3603862 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қалалық үлгідегі елді мекен |қазақша атауы = Қазарман |шынайы атауы = {{lang-ky|Казарман}} |сурет = Kirghizistan 2018 - Kazarman et la rivière Naryn, vus du nord.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Қырғызстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =41 |lat_min = 24|lat_sec =25 |lon_dir =E |lon_deg =74 |lon_min = 02|lon_sec = 00 |CoordAddon = |CoordScale = 300 |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Жалалабат облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Тоғызтарау ауданы (Қырғызстан){{!}}Тоғызтарау ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 1310 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 21678 |санақ жылы = 2018 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +6:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Қазарман''' ({{lang-ky|Казарман}}) — қалалық үлгідегі елді мекен, [[Қырғызстан]]ның [[Жалалабат облысы]], [[Тоғызтарау ауданы (Қырғызстан)|Тоғызтарау ауданының]] орталығы. == Географиялық сипаттама == Қырғызстанның орталығындағы ауыл. Нарын өзенінің жағасындағы шағын аңғарда, Ферғана жотасы мен Молдо-Тоо тауларының түйіскен жерінде орналасқан. Басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады, дегенмен қыста, әсіресе қар қалың жауған кезде, кейде өркениеттен ажырап қалуы мүмкін. Бұрын әуежай қатынауды қамтамасыз ететін, бірақ соңғы жылдары жабылған. == Тарихы == 1935 жылы Қазарман аудан орталығына айналды және бір кездері шалғай провинциялық елді мекен болған. Соған қарамастан, туристер мен зерттеушілер әлі күнге дейін осында ағылып келеді. Ауылдың оңтүстігінде орналасқан Саймалуу-Таш археологиялық ұлттық саябағы 32 000 гектар аумақты алып жатыр. Ол әлемдегі петроглифтердің ең көп шоғырланған жері ретінде танымал. Жартастағы суреттер 10 000 базальт тастарынан табылған. Олар біздің заманымызға дейінгі 3-2 мыңжылдықтарға жатады, дегенмен неолит және ортағасырлық петроглифтер де кездеседі. Олардың көпшілігі Тянь-Шаньның ежелгі тұрғындарының рухани өміріне арналған және күнделікті өмірден алынған көріністерді бейнелейді. Саймалуу-Таш Дүниежүзілік мұра мәртебесіне үміткер.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/10793-Kazarman.html|title=Азия. Қырғызстан. Жалал-Абад облысы. Тоғыз-Торо ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-11-21 |lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада төрт орта мектеп, кітапхана, кәсіптік-техникалық мектеп, өнер мектебі, жастар орталығы, кинотеатр, мәдениет орталығы, аурухана, саябақ, базар және монша бар. Сондай-ақ, асфальт араластырғыш қондырғылар, бетон зауыттары, наубайханалар, сүт зауыттары, механикаландырылған жылжымалы қондырғылар, қызмет көрсету орталықтары және сауда орталықтары жұмыс жасайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тоғызтарау ауданы (Қырғызстан) елді мекендері]] 7e65soqvqxfjhidlstxeo5m6cumpvet 0 772211 3603765 3537160 2026-05-12T08:34:17Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603765 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = министр | Қазақша есімі = Асхат Ғалымұлы Хасенов | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ Басқарма төрағасы | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = 28 мамыр 2024 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Мағзұм Маратұлы Мырзағалиев|Мағзұм Мырзағалиев]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] | Титулы_2 = Қазақстан жеңіл атлетика федерациясының президенті | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 9 қаңтар 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = [[Ольга Сергеевна Рыпакова|Ольга Рыпакова]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|ҚР Энергетика вице-министрі]] | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = 15 қаңтар 2022 | Басқаруын аяқтады_3 = 15 мамыр 2024 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 13.10.1983 | Туған жері = [[Жамбыл облысы]], {{ту|Қазақстан}} | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = [[Ислам]] | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]] (2005)<br>[[Халықаралық бизнес университеті|ХБУ]] (2013) | Мамандығы = Инженер, Менеджмент магистрі | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} }} '''Асхат Ғалымұлы Хасенов''' (13 қазан 1983 жыл, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық мемлекет және қоғам қайраткері, мұнай-газ саласының маманы<ref>{{Cite web|title=BAQ.kz АНЫҚТАМА. Хасенов Асхат Ғалымұлы|url=https://baq.kz/persons_directory/ashat-galymuly-hasenov/}}</ref>. 2024 жылдың мамыр айынан бастап [[ҚазМұнайГаз|«ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ]] Басқарма төрағасы<ref>{{Cite web|title=И.о. главы компании "Казмунайгаз" стал бывший вице-министр энергетики Асхат Хасенов|url=https://tass.ru/ekonomika/20801441}}</ref><ref>{{Cite web|title=Хасенов Асхат Ғалымұлы. «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі, «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ Басқарма төрағасы|url=https://www.kmg.kz/sustainable-development/corporate-governance/directors_board/khasenov-askhat--galimovich/}}</ref>. 2026 жылдың қаңтарынан бастап Қазақстан жеңіл атлетика федерациясының президенті<ref>{{Cite web|title=Председатель правления "КазМунайГаза" стал президентом Федерации лёгкой атлетики Казахстана|url=https://informburo.kz/novosti/predsedatel-pravleniia-kazmunaigaza-stal-prezidentom-federacii-legkoi-atletiki-kazaxstana}}</ref>. == Білімі == 2005 жылы [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті|Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университетін]] «Мұнай және газ ұңғымаларын бұрғылау» мамандығы бойынша инженер біліктілігімен бітірген. 2013 жылы Халықаралық бизнес университетін «Менеджмент» мамандығы бойынша аяқтап, Іскерлік әкімшілендіру магистрі дәрежесін алды. == Еңбек жолы == Еңбек жолын 2005 жылы мұнай-газ саласында бастаған. 2005–2006 — «Торғай Петролеум» АҚ мұнай және газ өндіру цехының 3-разрядты операторы (Қызылорда қ.). 2006–2010 — «Мұнай және газ өнеркәсібінің бас диспетчерлік басқармасы» АҚ-да жетекші маман, бас маман, кен орындарын игеру бөлімінің бастығы, департамент директорының орынбасары, техникалық реттеу департаментінің директоры, вице-президент. 2010–2011 — ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитетінің Мемлекеттік бақылау мониторингі және талдау басқармасының бастығы. 2011–2014 — ҚР Мұнай және газ министрлігі Мұнай-газ кешеніндегі мемлекеттік инспекциялау комитетінің мемлекеттік инспекциялау және рұқсат беру басқармасының басшысы. 2014–2019 — ҚР Энергетика министрлігі Мұнай-газ химиясы өнеркәсібін дамыту және техникалық реттеу департаментінің директоры. 2019 — «ADA Energy» ЖШС Басқарушы директоры (наурыз-тамыз). 2019–2022 — «KLPE» («КейЭлПиИ») ЖШС Басқарма төрағасының мемлекеттік органдармен байланыс жөніндегі орынбасары. 2022–2024 — [[Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі|Қазақстан Республикасы Энергетика вице-министрі]]. Бұл қызметте жер қойнауын пайдалану және мұнай-газ химиясын дамыту мәселелеріне жетекшілік етті. 2024 жылғы мамырдан — «[[ҚазМұнайГаз|ҚазМұнайГаз»]] Ұлттық компаниясы» АҚ Басқарма төрағасы (2024 жылғы 15 мамырдан міндетін атқарушы, 28 мамырдан бастап төраға)<ref>{{Cite web|title=Асхат Хасенов официально возглавил “Казмунайгаз”|url=https://ulysmedia.kz/news/31913-askhat-khasenov-ofitsialno-vozglavil-kazmunaigaz/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Асхат Хасенов официально возглавил "КазМунайГаз"|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/ashat-hasenov-ofitsialno-vozglavil-kazmunaygaz-536702/}}</ref>. === «ҚазМұнайГаз» басшылығындағы қызметі === 2025 жылғы тамыз айында Мемлекет басшысы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] қабылдауында болып, 2025 жылдың 7 айында атқарылған жұмыстар бойынша есеп берді. Атап айтқанда: * Мұнай мен конденсат өндіру көлемі 15,3 млн тоннаға жетті (2024 жылмен салыстырғанда 9%-ға жоғары). * Газ өндіру 6,7 млрд текше метрді құрады (+19%). * Отандық МӨЗ-дерде 10,4 млн тонна мұнай өңделіп, жанар-жағармай өндірісі рекордтық 7,8 млн тоннаға жетті. * Жаңаөзен қаласын ауызсумен қамту үшін Кендірлідегі су тұшыту зауыты іске қосылды. * Полиэтилен шығаратын ірі зауыт құрылысы (жоба құны 7,4 млрд доллар) басталды. === Қоғамдық қызметі === * 2026 жылғы 9 қаңтардан бастап — [[Қазақстан жеңіл атлетика федерациясы|Қазақстан жеңіл атлетика федерациясының]] президенті болып сайланды<ref>{{Cite web|title=Председатель правления КМГ возглавил Федерацию легкой атлетики Казахстана|url=https://www.kt.kz/rus/sports/ashat_hasenov_vozglavil_federatsiyu_legkoy_atletiki_1377986269.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Глава «КазМунайГаза» стал президентом Федерации легкой атлетики|url=https://kz.kursiv.media/2026-01-09/klsv-glava-kazmunaigaz-stal-prezidentom-federacyi/?utm_campaign=endless_feed}}</ref>. == Марапаттары == * [[Құрмет ордені]] (2023) * Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасы (2015) * Мерекелік медальдар: «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» (2011), * «Қазақстан мұнайына 120 жыл», * «KAZENERGY» қауымдастығының және «Атамекен» ҰКП медальдары. == Отбасы == Үйленген. == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.kmg.kz/kk/company/management/ ҚазМұнайГаз басшылығы]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мұнайшылары]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Жамбыл облысында туғандар]] [[Санат:Қызылорда облысында туғандар]] alek6ojrufp9ptdonxz4uy065l3akgf 0 772961 3603682 3602553 2026-05-12T05:45:11Z TalgatSnow 143530 3603682 wikitext text/x-wiki '''IMDb нұсқасы бойынша ең үздік 250 фильм''' ({{Lang-en|IMDb Top 250}}) — [[Internet Movie Database|IMDb]] сайтына тіркелген қолданушылардың берген бағалары негізінде жасалатын әлемдегі ең үздік көркем фильмдердің тізімі.<ref>{{cite web|title=Top 250 as rated by IMDb Users|url=https://www.imdb.com/chart/top|publisher=[[IMDb|imdb.com]]|accessdate=2021-03-21|lang=en|archivedate=2019-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191112080254/https://www.imdb.com/chart/top|url-status=live}}</ref> Негізгі жалпы тізімнен бөлек, IMDb платформасында жанрлар, онжылдықтар, сондай-ақ дауыс берушілердің жасы мен жынысына байланысты жеке рейтингтер жасалады. Сонымен қатар, «IMDb нұсқасы бойынша 100 ең нашар фильм»<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/chart/bottom|title=IMDb Bottom 100|author=IMDb Users|website=IMDb|accessdate=2022-06-18|archivedate=2015-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151018024531/http://www.imdb.com/chart/bottom|url-status=live}}</ref> және «IMDb нұсқасы бойынша ең үздік 250 сериал» рейтингтері де бар.<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/chart/toptv/|title=Top 250 TV Shows|author=IMDb Users|website=IMDb|accessdate=2022-06-18|archivedate=2016-06-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160627120153/http://www.imdb.com/chart/toptv/|url-status=live}}</ref> == Санау формуласы == Фильмдердің рейтингін есептеу [[Байестік баға]] негізінде келесі формула бойынша жүзеге асырылады: : <math>W = {RV + CM\over V+M}\ </math> Мұндағы: * W — соңғы рейтинг; * V — фильмге берілген дауыстар саны; * M — рейтингке ену үшін қажетті дауыстардың ең аз мөлшері (қазіргі уақытта M = 25 000); * R — фильмнің орташа бағасы (он балдық шкала бойынша); * C — барлық фильмдер арасындағы орташа баға. Бұл ретте тек [[Internet Movie Database|IMDb]] сайтында тұрақты түрде дауыс беретін, тіркелген қолданушылардың дауыстары ғана есепке алынады.<ref>{{Cite web |url=https://help.imdb.com/article/imdb/featured-content/why-doesn-t-a-title-with-the-average-user-vote-of-9-4-appear-in-your-top-250-movies-or-tv-list/GTU67Q5QQ8W53RJT?ref_=helpart_nav_1 |title=Why doesn’t a title with the average user vote of 9.4 appear in your top 250 Movies or TV list? |access-date=2020-09-26 |archive-date=2020-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028000814/https://help.imdb.com/article/imdb/featured-content/why-doesn-t-a-title-with-the-average-user-vote-of-9-4-appear-in-your-top-250-movies-or-tv-list/GTU67Q5QQ8W53RJT?ref_=helpart_nav_1 |url-status=live }}</ref> == 2026 жылғы 10 мамырдағы жағдай == {| class="sortable mw-collapsible standard" width="95%" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" align="centre" !Орын !Фильм атауы !Түпнұсқа атауы !Жыл !Ел(дер) !Режиссер(лер) !IMDb нұсқасы бойынша жанрлар |- |1 |[[Шоушенктен қашу]] |{{Lang-en|The Shawshank Redemption}} |[[1994 жыл кинода|1994]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнк Дарабонт]] |[[Драма]] |- |2 |[[Өкіл әке (фильм)|Өкіл әке]] |{{Lang-en|The Godfather}} |[[1972 жыл кинода|1972]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнсис Форд Коппола]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |3 |[[Қара сері]] |{{Lang-en|The Dark Knight}} |[[2008 жыл кинода|2008]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |4 |[[Өкіл әке 2]] |{{Lang-en|The Godfather Part II}} |[[1974 жыл кинода|1974]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнсис Форд Коппола]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |5 |[[12 ашулы кісі (фильм, 1957)|12 ашулы кісі]] |{{Lang-en|12 Angry Men}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Сидни Люмет]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |6 |[[Сақиналар әміршісі: Патшаның оралуы]] |{{Lang-en|The Lord of the Rings: The Return of the King}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Жаңа Зеландия}} |[[Питер Джексон]] |[[Фэнтези]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |7 |[[Шиндлердің тізімі]] |{{Lang-en|Schindler's List}} |[[1993 жыл кинода|1993]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Драма]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Тарихи фильм]] |- |8 |[[Сақиналар әміршісі: Сақина бауырластығы]] |{{Lang-en|The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring}} |[[2001 жыл кинода|2001]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Жаңа Зеландия}} |[[Питер Джексон]] |[[Фэнтези]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |9 |[[Қойыртпақ шығарма]] |{{Lang-en|Pulp Fiction}} |[[1994 жыл кинода|1994]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Драма]], [[Қылмыстық фильм]] |- |10 |[[Жақсы, жаман, жауыз]] |{{Lang-en|The Good, the Bad and the Ugly}} |[[1966 жыл кинода|1966]] |{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Испания}} |[[Серджо Леоне]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Вестерн]] |- |11 |[[Сақиналар әміршісі: Екі қамал]] |{{Lang-en|The Lord of the Rings: The Two Towers}} |[[2002 жыл кинода|2002]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Жаңа Зеландия}} |[[Питер Джексон]] |[[Фэнтези]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |12 |[[Форрест Гамп]] |{{Lang-en|Forrest Gump}} |[[1994 жыл кинода|1994]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роберт Земекис]] |[[Драма]], [[Мелодрама]] |- |13 |[[Төбелес клубы]] |{{Lang-en|Fight Club}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэвид Финчер]] |[[Драма]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |14 |[[Бастау (фильм, 2010)|Бастау]] |{{Lang-en|Inception}} |[[2010 жыл кинода|2010]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Мистика]], [[Ғылыми фантастика]] |- |15 |[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод V - Империяның кері соққысы]] |{{Lang-en|The Empire Strikes Back}} |[[1980 жыл кинода|1980]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ирвин Кершнер]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |16 |[[Матрица (фильм)|Матрица]] |{{Lang-en|The Matrix}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Австралия}} |[[Лана және Лилли Вачовски]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |17 |[[Жақсы жігіттер]] |{{Lang-en|Goodfellas}} |[[1990 жыл кинода|1990]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |18 |[[Интерстеллар (фильм)|Интерстеллар]] |{{Lang-en|Interstellar}} |[[2014 жыл кинода|2014]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]] |- |19 |[[Көкектің ұясы (фильм)|Көкектің ұясы]] |{{Lang-en|One Flew Over the Cuckoo's Nest}} |[[1975 жыл кинода|1975]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Милош Форман]] |[[Драма]] |- |20 |[[Жеті (фильм)|Жеті]] |{{Lang-en|Seven}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэвид Финчер]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |21 |[[Бұл ғажайып өмір]] |{{Lang-en|It's a Wonderful Life}} |[[1946 жыл кинода|1946]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнк Капра]] |[[Драма]], [[Фэнтези]], [[Отбасылық фильм]] |- |22 |[[Қозылар үнсіздігі (фильм)|Қозылар үнсіздігі]] |{{Lang-en|The Silence of the Lambs}} |[[1991 жыл кинода|1991]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джонатан Демми]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Мистика]], [[Триллер]] |- |23 |[[Жеті самурай (фильм, 1954)|Жеті самурай]] |{{Lang-ja|七人の侍}} |[[1954 жыл кинода|1954]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]] |- |24 |[[Қатардағы жауынгер Райанды құтқару]] |{{Lang-en|Saving Private Ryan}} |[[1998 жыл кинода|1998]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |25 |[[Жасыл миль (фильм)|Жасыл миль]] |{{Lang-en|The Green Mile}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнк Дарабонт]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Фэнтези]] |- |26 |[[Құдай қаласы]] |{{Lang-pt|Cidade de Deus}} |[[2002 жыл кинода|2002]] |{{Байрақ|Бразилия}}<br>{{Байрақ|Франция}} |[[Фернанду Мейреллиш]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |27 |[[Көркем тіршілік]] |{{Lang-it|La vita è bella}} |[[1997 жыл кинода|1997]] |{{Байрақ|Италия}} |[[Роберто Бениньи]] |[[Драма]], [[Комедия]], [[Әскери фильм]] |- |28 |[[Терминатор 2: Ғарасат күні]] |{{Lang-en|Terminator 2: Judgment Day}} |[[1991 жыл кинода|1991]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джеймс Кэмерон]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Ғылыми фантастика]], [[Триллер]] |- |29 |[[Болашаққа оралу]] |{{Lang-en|Back to the Future}} |[[1985 жыл кинода|1985]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роберт Земекис]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |30 |[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт]] |{{Lang-en|Star Wars: A New Hope}} |[[1977 жыл кинода|1977]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джордж Лукас]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |31 |[[Елес ерткен]] |{{Lang-ja|千と千尋の神隠し}} |[[2001 жыл кинода|2001]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Хаяо Миядзаки]] |[[Аниме]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]] |- |32 |[[Пианист (фильм)|Пианист]] |{{Lang-en|The Pianist}} |[[2002 жыл кинода|2002]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Германия}}<br>{{Байрақ|Польша}} |[[Роман Полански]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |33 |[[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]] |{{Lang-en|Gladiator}} |[[2000 жыл кинода|2000]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Ридли Скотт]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]] |- |34 |[[Паразиттер (фильм)|Паразиттер]] |{{Lang-ko|기생충}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|Оңтүстік Корея}} |[[Пон Джун Хо]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |35 |[[Биллді өлтіру: Тұтас қанды оқиға]] |{{Lang-en|Kill Bill: The Whole Bloody Affair}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]] |- |36 |[[Жарқырауық қоңыздар қабірі]] |{{Lang-ja|火垂るの墓}} |[[1988 жыл кинода|1988]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Исао Такахата]] |[[Аниме]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |37 |[[Психо]] |{{Lang-en|Psycho}} |[[1960 жыл кинода|1960]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Альфред Хичкок]] |[[Қорқынышты фильм]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |38 |[[Арыстан Патша]] |{{Lang-en|The Lion King}} |[[1994 жыл кинода|1994]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роджер Аллерс]], [[Роб Минкофф]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |39 |[[Харакири (фильм, 1962)|Харакири]] |{{Lang-ja|切腹}} |[[1962 жыл кинода|1962]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Масаки Кобаяси]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |40 |[[Жолдан тайғандар]] |{{Lang-en|The Departed}} |[[2006 жыл кинода|2006]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |41 |[[Шабыт (фильм)|Шабыт]] |{{Lang-en|Whiplash}} |[[2014 жыл кинода|2014]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэмьен Шазелл]] |[[Драма]], [[Музыкалық фильм]] |- |42 |[[Престиж (фильм)|Престиж]] |{{Lang-en|The Prestige}} |[[2006 жыл кинода|2006]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Фэнтези]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |43 |[[Америкалық Х тарихы]] |{{Lang-en|American History X}} |[[1998 жыл кинода|1998]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Тони Кэй]] |[[Драма]], [[Қылмыстық фильм]] |- |44 |[[Леон (фильм)|Леон]] |{{Lang-fr|Léon}} |[[1994 жыл кинода|1994]] |{{Байрақ|Франция}} |[[Люк Бессон]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |45 |[[Өрмекші адам: Ғаламдар торы]] |{{Lang-en|Spider-Man: Across the Spider-Verse}} |[[2023 жыл кинода|2023]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Жоаким Дос Сантос]], [[Кемп Пауэрс]], [[Джастин Томпсон]] |[[Мультфильм]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |46 |[[Парадизо жаңа кинотеатры]] |{{Lang-it|Nuovo Cinema Paradiso}} |[[1988 жыл кинода|1988]] |{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Франция}} |[[Джузеппе Торнаторе]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Мелодрама]] |- |47 |[[Касабланка (фильм)|Касабланка]] |{{Lang-en|Casablanca}} |[[1942 жыл кинода|1942]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Майкл Кёртис]] |[[Мелодрама]], [[Әскери фильм]] |- |48 |[[1+1 (Фильм)|1+1]] |{{Lang-fr|Intouchables}} |[[2011 жыл кинода|2011]] |{{Байрақ|Франция}} |[[Оливье Накаш]], [[Эрик Толедано]] |[[Трагикомедия]] |- |49 |[[Күдікті тұлғалар]] |{{Lang-en|The Usual Suspects}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Брайан Сингер]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |50 |[[Азат етілген Джанго]] |{{Lang-en|Django Unchained}} |[[2012 жыл кинода|2012]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Вестерн]] |- |51 |[[Бөтен (фильм, 1979)|Бөтен]] |{{Lang-en|Alien}} |[[1979 жыл кинода|1979]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Ридли Скотт]] |[[Қорқынышты фильм]], [[Ғылыми фантастика]] |- |52 |[[Аулаға қараған терезе]] |{{Lang-en|Rear Window}} |[[1954 жыл кинода|1954]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Альфред Хичкок]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Мистика]], [[Мелодрама]] |- |53 |[[Жаңа заман (фильм)|Жаңа заман]] |{{Lang-en|Modern Times}} |[[1936 жыл кинода|1936]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Чарли Чаплин]] |[[Комедия]], [[Мелодрама]], [[Драма]] |- |54 |[[Бір кездері Жабайы Батыста]] |{{Lang-it|C'era una volta il West}} |[[1968 жыл кинода|1968]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Италия}} |[[Серджо Леоне]] |[[Вестерн]] |- |55 |[[Үлкен қаланың оттары]] |{{Lang-en|City Lights}} |[[1931 жыл кинода|1931]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Чарли Чаплин]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Мелодрама]] |- |56 |[[Бүгінгі Апокалипсис]] |{{Lang-en|Apocalypse Now}} |[[1979 жыл кинода|1979]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнсис Форд Коппола]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |57 |[[ВАЛЛ-И]] |{{Lang-en|WALL·E}} |[[2008 жыл кинода|2008]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Эндрю Стэнтон]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]] |- |58 |[[Мементо]] |{{Lang-en|Memento}} |[[2000 жыл кинода|2000]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |59 |[[Дөң: Екінші бөлім]] |{{Lang-en|Dune: Part Two}} |[[2024 жыл кинода|2024]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дени Вильнёв]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |60 |[[Кек алушылар: Шексіздік соғысы]] |{{Lang-en|Avengers: Infinity War}} |[[2018 жыл кинода|2018]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Энтони және Джо Руссо]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]] |- |61 |[[Индиана Джонс: Жоғалған кемені іздеу]] |{{Lang-en|Raiders of the Lost Ark}} |[[1981 жыл кинода|1981]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |62 |[[Өзгелер өмірі]] |{{Lang-de|Das Leben der Anderen}} |[[2006 жыл кинода|2006]] |{{Байрақ|Германия}} |[[Флориан Хенкель фон Доннерсмарк]] |[[Драма]], [[Триллер]] |- |63 |[[Өрмекші Адам: Ғаламдар арқылы]] |{{Lang-en|Spider-Man: Into the Spider-Verse}} |[[2018 жыл кинода|2018]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Боб Персичетти]] |[[Мультфильм]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |64 |[[Сансет бульвары (фильм)|Сансет бульвары]] |{{Lang-en|Sunset Boulevard}} |[[1950 жыл кинода|1950]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Билли Уайлдер]] |[[Драма]], [[Фильм-нуар]] |- |65 |[[Айыптау куәгері]] |{{Lang-en|Witness for the Prosecution}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Билли Уайлдер]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |66 |[[Даңқ жолдары]] |{{Lang-en|Paths of Glory}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Драма]], [[Қылмыстық фильм]], [[Әскери фильм]] |- |67 |[[Жарқырау (фильм)|Жарқырау]] |{{Lang-en|The Shining}} |[[1980 жыл кинода|1980]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Қорқынышты фильм]], [[Мистика]] |- |68 |[[Ұлы диктатор]] |{{Lang-en|The Great Dictator}} |[[1940 жыл кинода|1940]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Чарли Чаплин]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |69 |[[Атақсыз шаталар]] |{{Lang-en|Inglourious Basterds}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Германия}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Әскери фильм]] |- |70 |[[12-ші сәтсіздік]] |{{Lang-hi|12th Fail}} |[[2023 жыл кинода|2023]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Видху Винод Чопра]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]] |- |71 |[[Бөтендер (фильм, 1986)|Бөтендер]] |{{Lang-en|Aliens}} |[[1986 жыл кинода|1986]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джеймс Кэмерон]] |[[Қорқынышты фильм]], [[Ғылыми фантастика]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |72 |[[Жұмақ пен тозақ (фильм, 1963)|Жұмақ пен тозақ]] |{{Lang-ja|天国と地獄}} |[[1963 жыл кинода|1963]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |73 |[[Кек алушылар: Финал]] |{{Lang-en|Avengers: Endgame}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Энтони және Джо Руссо]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]] |- |74 |[[Ақылды Уилл Хантинг]] |{{Lang-en|Good Will Hunting}} |[[1997 жыл кинода|1997]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Гас Ван Сент]] |[[Драма]] |- |75 |[[Қара сері: Аңыздың жаңғыруы]] |{{Lang-en|The Dark Knight Rises}} |[[2012 жыл кинода|2012]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |76 |[[Коко құпиясы]] |{{Lang-en|Coco}} |[[2017 жыл кинода|2017]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ли Анкрич]], [[Адриан Молина]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]] |- |77 |[[Амадей (фильм)|Амадей]] |{{Lang-en|Amadeus}} |[[1984 жыл кинода|1984]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Милош Форман]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Музыкалық фильм]] |- |78 |[[Ойыншықтар хикаясы]] |{{Lang-en|Toy Story}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Лассетер]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |79 |[[Сенің есімің]] |{{Lang-ja|君の名は。}} |[[2016 жыл кинода|2016]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Макото Синкай]] |[[Аниме]], [[Драма]], [[Фэнтези]] |- |80 |[[Сүңгуір қайық (фильм)|Сүңгуір қайық]] |{{Lang-de|Das Boot}} |[[1981 жыл кинода|1981]] |{{Байрақ|Германия}} |[[Вольфганг Петерсен]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |81 |[[Ер жүрек]] |{{Lang-en|Braveheart}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мел Гибсон]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]] |- |82 |[[Олдбой (фильм, 2003)|Олдбой]] |{{Lang-ko|올드보이}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|Оңтүстік Корея}} |[[Пак Чхан Ук]] |[[Драма]], [[Мистика]], [[Триллер]] |- |83 |[[Мононоке ханшайым]] |{{Lang-ja|もののけ姫}} |[[1997 жыл кинода|1997]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Хаяо Миядзаки]] |[[Аниме]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Фэнтези]] |- |84 |[[Доктор Стрейнджлав]] |{{Lang-en|Dr. Strangelove}} |[[1964 жыл кинода|1964]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Комедия]], [[Драма]] |- |85 |[[Үш ақымақ]] |{{Lang-hi|3 Idiots}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Раджкумар Хирани]] |[[Комедия]], [[Драма]] |- |86 |[[Америкалық сұлу]] |{{Lang-en|American Beauty}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Сэм Мендес]] |[[Драма]] |- |87 |[[Капернаум (фильм)|Капернаум]] |{{Lang-ar|کفرناحوم}} |[[2018 жыл кинода|2018]] |{{Байрақ|Ливан}} |[[Надин Лабаки]] |[[Драма]] |- |88 |[[Жаңбыр астында ән салу]] |{{Lang-en|Singin' in the Rain}} |[[1952 жыл кинода|1952]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стэнли Донен]], [[Джин Келли]] |[[Комедия]], [[Мюзикл]] |- |89 |[[Джокер (фильм, 2019)|Джокер]] |{{Lang-en|Joker}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Тодд Филлипс]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |90 |[[Бір кездері Америкада]] |{{Lang-en|Once Upon a Time in America}} |[[1984 жыл кинода|1984]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Италия}} |[[Серджо Леоне]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |91 |[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод VI - Джедайдың оралуы]] |{{Lang-en|Return of the Jedi}} |[[1983 жыл кинода|1983]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ричард Маркуанд]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |92 |[[Кел де көр]] |{{Lang-ru|Иди и смотри}} |[[1985 жыл кинода|1985]] |{{Байрақ|КСРО}} |[[Элем Климов]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |93 |[[Арман реквиемі]] |{{Lang-en|Requiem for a Dream}} |[[2000 жыл кинода|2000]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Даррен Аронофски]] |[[Драма]] |- |94 |[[Ойыншықтар хикаясы 3]] |{{Lang-en|Toy Story 3}} |[[2010 жыл кинода|2010]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ли Анкрич]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |95 |[[Өмір сүру (фильм, 1952)|Өмір сүру]] |{{Lang-ja|生きる}} |[[1952 жыл кинода|1952]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Драма]] |- |96 |[[Аңшылық (фильм, 2012)|Аңшылық]] |{{Lang-da|Jagten}} |[[2012 жыл кинода|2012]] |{{Байрақ|Дания}}<br>{{Байрақ|Швеция}} |[[Томас Винтерберг]] |[[Драма]] |- |97 |[[Өрттер (фильм)|Өрттер]] |{{Lang-fr|Incendies}} |[[2010 жыл кинода|2010]] |{{Байрақ|Канада}} |[[Дени Вильнёв]] |[[Драма]] |- |98 |[[Кіршіксіз сананың мәңгілік шұғыласы]] |{{Lang-en|Eternal Sunshine of the Spotless Mind}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мишель Гондри]] |[[Драма]], [[Мелодрама]], [[Ғылыми фантастика]] |- |99 |[[Аве Мария жобасы (фильм)|Аве Мария жобасы]] |{{Lang-en|Project Hail Mary}} |[[2026 жыл кинода|2026]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фил Лорд пен Кристофер Миллер]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]], [[Комедия]] |- |100 |[[Пәтер (фильм, 1960)|Пәтер]] |{{Lang-en|The Apartment}} |[[1960 жыл кинода|1960]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Билли Уайлдер]] |[[Мелодрама]], [[Комедия]], [[Драма]] |- |101 |[[Арабиялық Лоуренс (фильм)|Арабиялық Лоуренс]] |{{Lang-en|Lawrence of Arabia}} |[[1962 жыл кинода|1962]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Дэвид Лин]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]] |- |102 |[[Айқас (фильм, 1995)|Айқас]] |{{Lang-en|Heat}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Майкл Манн]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |103 |[[Тыртық бет (фильм, 1983)|Тыртық бет]] |{{Lang-en|Scarface}} |[[1983 жыл кинода|1983]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Брайан Де Пальма]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |104 |[[Қоймалық иттер]] |{{Lang-en|Reservoir Dogs}} |[[1992 жыл кинода|1992]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |105 |[[2001: Ғарыш одиссеясы]] |{{Lang-en|2001: A Space Odyssey}} |[[1968 жыл кинода|1968]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Мистика]] |- |106 |[[Жоғары (мультфильм)|Жоғары]] |{{Lang-en|Up}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Пит Доктер]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |107 |[[Қос сақтандыру]] |{{Lang-en|Double Indemnity}} |[[1944 жыл кинода|1944]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Билли Уайлдер]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Фильм-нуар]], [[Триллер]] |- |108 |[[Солтүстіктен солтүстік-батысқа қарай]] |{{Lang-en|North by Northwest}} |[[1959 жыл кинода|1959]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Альфред Хичкок]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Мистика]], [[Драма]] |- |109 |[[Жердегі жұлдыздар]] |{{Lang-hi|Taare Zameen Par}} |[[2007 жыл кинода|2007]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Аамир Хан]] |[[Драма]] |- |110 |[[Тұтас металл қабықша]] |{{Lang-en|Full Metal Jacket}} |[[1987 жыл кинода|1987]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |111 |[[М (фильм, 1931)|М]] |{{Lang-de|M}} |[[1931 жыл кинода|1931]] |{{Байрақ|Германия}} |[[Фриц Ланг]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]] |- |112 |[[Амели (фильм)|Амели]] |{{Lang-fr|Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain}} |[[2001 жыл кинода|2001]] |{{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Германия}} |[[Жан-Пьер Жёне]] |[[Комедия]], [[Фэнтези]], [[Мелодрама]] |- |113 |[[Азамат Кейн]] |{{Lang-en|Citizen Kane}} |[[1941 жыл кинода|1941]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Орсон Уэллс]] |[[Драма]], [[Мистика]] |- |114 |[[Вертиго (фильм)|Вертиго]] |{{Lang-en|Vertigo}} |[[1958 жыл кинода|1958]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Альфред Хичкок]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Мелодрама]], [[Мистика]] |- |115 |[[Надер мен Симиннің ажырасуы]] |{{Lang-fa|جدایی نادر از سیمین}} |[[2011 жыл кинода|2011]] |{{Байрақ|Иран}} |[[Асгар Фархади]] |[[Драма]] |- |116 |[[Қатты жаңғақ]] |{{Lang-en|Die Hard}} |[[1988 жыл кинода|1988]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Мактирнан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]] |- |117 |[[Құйқылжықты өлтіру (фильм)|Құйқылжықты өлтіру]] |{{Lang-en|To Kill a Mockingbird}} |[[1962 жыл кинода|1962]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роберт Маллиган]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |118 |[[Индиана Джонс және соңғы крест жорығы]] |{{Lang-en|Indiana Jones and the Last Crusade}} |[[1989 жыл кинода|1989]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |119 |[[Афера]] |{{Lang-en|The Sting}} |[[1973 жыл кинода|1973]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джордж Рой Хилл]] |[[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |120 |[[Бұрандалы апельсин (фильм)|Бұрандалы апельсин]] |{{Lang-en|A Clockwork Orange}} |[[1971 жыл кинода|1971]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |121 |[[Метрополис (фильм)|Метрополис]] |{{Lang-de|Metropolis}} |[[1927 жыл кинода|1927]] |{{Байрақ|Германия}} |[[Фриц Ланг]] |[[Ғылыми фантастика]] |- |122 |[[1917 (фильм)|1917]] |{{Lang-en|1917}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Сэм Мендес]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |123 |[[Олжа (фильм)|Олжа]] |{{Lang-en|Snatch}} |[[2000 жыл кинода|2000]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Гай Ричи]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]] |- |124 |[[Уолл-стрит қасқыры]] |{{Lang-en|The Wolf of Wall Street}} |[[2013 жыл кинода|2013]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]] |- |125 |[[Бункер (фильм, 2004)|Бункер]] |{{Lang-de|Der Untergang}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|Германия}}<br>{{Байрақ|Италия}} |[[Оливер Хиршбигель]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |126 |[[Лос-Анджелес құпиялары (фильм)|Лос-Анджелес құпиялары]] |{{Lang-en|L.A. Confidential}} |[[1997 жыл кинода|1997]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Кёртис Хэнсон]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |127 |[[Труман шоуы]] |{{Lang-en|The Truman Show}} |[[1998 жыл кинода|1998]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Питер Уир]] |[[Комедия]], [[Драма]] |- |128 |[[Шын айтамын]] |{{Lang-en|I Swear}} |[[2025 жыл кинода|2025]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кирк Джонс]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]] |- |129 |[[Дангал]] |{{Lang-hi|Dangal}} |[[2016 жыл кинода|2016]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Нитеш Тивари]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]] |- |130 |[[Велосипед ұрылары]] |{{Lang-it|Ladri di biciclette}} |[[1948 жыл кинода|1948]] |{{Байрақ|Италия}} |[[Витторио Де Сика]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |131 |[[Жасыл кітап (фильм)|Жасыл кітап]] |{{Lang-en|Green Book}} |[[2018 жыл кинода|2018]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Питер Фаррелли]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Комедия]], [[Драма]] |- |132 |[[Қарғыс атқандар аралы (фильм)|Қарғыс атқандар аралы]] |{{Lang-en|Shutter Island}} |[[2010 жыл кинода|2010]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Драма]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |133 |[[Оппенгеймер (фильм)|Оппенгеймер]] |{{Lang-en|Oppenheimer}} |[[2023 жыл кинода|2023]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |134 |[[Нюрнберг процесі (фильм)|Нюрнберг процесі]] |{{Lang-en|Judgment at Nuremberg}} |[[1961 жыл кинода|1961]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стэнли Крамер]] |[[Драма]], [[Тарихи фильм]], [[Әскери фильм]] |- |135 |[[Бэтмен: Бастама]] |{{Lang-en|Batman Begins}} |[[2005 жыл кинода|2005]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |136 |[[Гамильтон (фильм, 2020)|Гамильтон]] |{{Lang-en|Hamilton}} |[[2020 жыл кинода|2020]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Томас Каил]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |137 |[[Бірнеше долларға артық]] |{{Lang-it|Per qualche dollaro in più}} |[[1965 жыл кинода|1965]] |{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Испания}} |[[Серджо Леоне]] |[[Вестерн]] |- |138 |[[Юра кезеңінің саябағы (фильм)|Юра кезеңінің саябағы]] |{{Lang-en|Jurassic Park}} |[[1993 жыл кинода|1993]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]] |- |139 |[[Такси жүргізушісі (фильм, 1976)|Такси жүргізушісі]] |{{Lang-en|Taxi Driver}} |[[1976 жыл кинода|1976]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Драма]], [[Триллер]] |- |140 |[[Джазда тек қана қыздар]] |{{Lang-en|Some Like It Hot}} |[[1959 жыл кинода|1959]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Билли Уайлдер]] |[[Комедия]] |- |141 |[[Мұнай (фильм)|Мұнай]] |{{Lang-en|There Will Be Blood}} |[[2007 жыл кинода|2007]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Пол Томас Андерсон]] |[[Драма]] |- |142 |[[Әке (фильм, 2020)|Әке]] |{{Lang-en|The Father}} |[[2020 жыл кинода|2020]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Флориан Зеллер]] |[[Драма]], [[Мистика]] |- |143 |[[Сәби (фильм, 1921)|Сәби]] |{{Lang-en|The Kid}} |[[1921 жыл кинода|1921]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Чарли Чаплин]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Отбасылық фильм]] |- |144 |[[Барлығы Ева туралы]] |{{Lang-en|All About Eve}} |[[1950 жыл кинода|1950]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джозеф Лео Манкевич]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |145 |[[Алтыншы сезім (фильм)|Алтыншы сезім]] |{{Lang-en|The Sixth Sense}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[М. Найт Шьямалан]] |[[Драма]], [[Мистика]], [[Триллер]] |- |146 |[[Ран (фильм)|Ран]] |{{Lang-ja|乱}} |[[1985 жыл кинода|1985]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |147 |[[Казино (фильм, 1995)|Казино]] |{{Lang-en|Casino}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |148 |[[Қарттарға мұнда орын жоқ (фильм)|Қарттарға мұнда орын жоқ]] |{{Lang-en|No Country for Old Men}} |[[2007 жыл кинода|2007]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ағайынды Коэн]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |149 |[[Бірдеңе (фильм, 1982)|Бірдеңе]] |{{Lang-en|The Thing}} |[[1982 жыл кинода|1982]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Карпентер]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Қорқынышты фильм]], [[Мистика]] |- |150 |[[Титанға шабуыл: Соңғы шабуыл]] |{{Lang-ja|進撃の巨人: The Last Attack}} |[[2024 жыл кинода|2024]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Юитиро Хаяси]] |[[Аниме]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Фэнтези]] |- |151 |[[Тұтқындар (фильм, 2013)|Тұтқындар]] |{{Lang-en|Prisoners}} |[[2013 жыл кинода|2013]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дени Вильнёв]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |152 |[[Топ Ган: Мэверик]] |{{Lang-en|Top Gun: Maverick}} |[[2022 жыл кинода|2022]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джозеф Косински]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]] |- |153 |[[Биллды өлтіру. Бөлім 1]] |{{Lang-en|Kill Bill: Vol. 1}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Триллер]], [[Қылмыстық фильм]] |- |154 |[[Фавн лабиринті]] |{{Lang-es|El laberinto del fauno}} |[[2006 жыл кинода|2006]] |{{Байрақ|Испания}}<br>{{Байрақ|Мексика}} |[[Гильермо дель Торо]] |[[Фэнтези]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |155 |[[Кешірілмеген (фильм, 1992)|Кешірілмеген]] |{{Lang-en|Unforgiven}} |[[1992 жыл кинода|1992]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Клинт Иствуд]] |[[Драма]], [[Вестерн]] |- |156 |[[Сана ойындары (фильм)|Сана ойындары]] |{{Lang-en|A Beautiful Mind}} |[[2001 жыл кинода|2001]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Рон Ховард]] |[[Драма]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]] |- |157 |[[Хаулдың кезбе қамалы]] |{{Lang-ja|ハウルの動く城}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Хаяо Миядзаки]] |[[Аниме]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |158 |[[Сьерра-Мадре қазынасы (фильм)|Сьерра-Мадре қазынасы]] |{{Lang-en|The Treasure of the Sierra Madre}} |[[1948 жыл кинода|1948]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Хьюстон]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]], [[Вестерн]] |- |159 |[[Немоны іздеу]] |{{Lang-en|Finding Nemo}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Эндрю Стэнтон]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |160 |[[Клаус (мультфильм)|Клаус]] |{{Lang-en|Klaus}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|Испания}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |[[Серхио Паблос]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |161 |[[Оққағар (фильм, 1961)|Оққағар]] |{{Lang-ja|用心棒}} |[[1961 жыл кинода|1961]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |162 |[[Ұлы қашу]] |{{Lang-en|The Great Escape}} |[[1963 жыл кинода|1963]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Стерджес]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |163 |[[Піл адам]] |{{Lang-en|The Elephant Man}} |[[1980 жыл кинода|1980]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэвид Линч]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |164 |[[Монти Пайтон және қасиетті Грааль]] |{{Lang-en|Monty Python and the Holy Grail}} |[[1975 жыл кинода|1975]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Терри Гиллиам]], [[Терри Джонс]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |165 |[[Жын жоюшы: Шексіз бекініс]] |{{Lang-ja|鬼滅の刃 無限城編}} |[[2025 жыл кинода|2025]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Харуо Сотодзаки]] |[[Аниме]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |166 |[[Кісі өлтірілген жағдайда М-ді теріңіз]] |{{Lang-en|Dial M for Murder}} |[[1954 жыл кинода|1954]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Альфред Хичкок]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |167 |[[Олардың көздеріндегі құпия]] |{{Lang-es|El secreto de sus ojos}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|Аргентина}} |[[Хуан Хосе Кампанелья]] |[[Драма]], [[Мистика]], [[Мелодрама]] |- |168 |[[Жел өтіндегі тағдырлар (фильм)|Жел өтіндегі тағдырлар]] |{{Lang-en|Gone with the Wind}} |[[1939 жыл кинода|1939]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Виктор Флеминг]] |[[Драма]], [[Мелодрама]], [[Әскери фильм]] |- |169 |[[Жастық шақтың үздік жылдары]] |{{Lang-it|La meglio gioventú}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|Италия}} |[[Марко Туллио Джордана]] |[[Драма]], [[Махаббат хикаясы]] |- |170 |[[Карта, ақша, екі ұңғы]] |{{Lang-en|Lock, Stock and Two Smoking Barrels}} |[[1998 жыл кинода|1998]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Гай Ричи]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]] |- |171 |[[Чайнатаун (фильм, 1974)|Чайнатаун]] |{{Lang-en|Chinatown}} |[[1974 жыл кинода|1974]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роман Полански]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |172 |[[V — деген вендетта (фильм)|V — деген вендетта]] |{{Lang-en|V for Vendetta}} |[[2006 жыл кинода|2006]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Германия}} |[[Джеймс Мактиг]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Ғылыми фантастика]], [[Триллер]] |- |173 |[[Қолыңнан келсе, ұстап көр]] |{{Lang-en|Catch Me If You Can}} |[[2002 жыл кинода|2002]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |174 |[[Ойжұмбақ (мультфильм)|Ойжұмбақ]] |{{Lang-en|Inside Out}} |[[2015 жыл кинода|2015]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Пит Доктер]] |[[Мультфильм]], [[Комедия]], [[Драма]] |- |175 |[[Расёмон (фильм)|Расёмон]] |{{Lang-ja|羅生門}} |[[1950 жыл кинода|1950]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Драма]] |- |176 |[[Миссури, Эббинг шекарасындағы үш билборд]] |{{Lang-en|Three Billboards Outside Ebbing, Missouri}} |[[2017 жыл кинода|2017]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Мартин Макдонах]] |[[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |177 |[[Ине ұшында]] |{{Lang-en|Trainspotting}} |[[1996 жыл кинода|1996]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Дэнни Бойл]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |178 |[[Квай өзеніндегі көпір]] |{{Lang-en|The Bridge on the River Kwai}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Дэвид Лин]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |179 |[[Өлі ақындар қоғамы]] |{{Lang-en|Dead Poets Society}} |[[1989 жыл кинода|1989]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Питер Уир]] |[[Комедия]], [[Драма]] |- |180 |[[Хәрри Поттер мен Ажал сыйлары: 2-бөлім]] |{{Lang-en|Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2}} |[[2011 жыл кинода|2011]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэвид Йейтс]] |[[Фэнтези]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |181 |[[Жабайы робот (мультфильм)|Жабайы робот]] |{{Lang-en|The Wild Robot}} |[[2024 жыл кинода|2024]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Крис Сандерс]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Мультфильм]], [[Отбасылық фильм]], [[Ғылыми фантастика]] |- |182 |[[Барри Линдон]] |{{Lang-en|Barry Lyndon}} |[[1975 жыл кинода|1975]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Драма]], [[Мелодрама]], [[Әскери фильм]] |- |183 |[[Жауынгер (фильм, 2011)|Жауынгер]] |{{Lang-en|Warrior}} |[[2011 жыл кинода|2011]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Гэвин О’Коннор]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Спорттық фильм]] |- |184 |[[Бен-Гур (фильм, 1959)|Бен-Гур]] |{{Lang-en|Ben-Hur}} |[[1959 жыл кинода|1959]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Уильям Уайлер]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]] |- |185 |[[Фарго (фильм)|Фарго]] |{{Lang-en|Fargo}} |[[1996 жыл кинода|1996]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Ағайынды Коэн]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |186 |[[Миллион долларлық cәби]] |{{Lang-en|Million Dollar Baby}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Клинт Иствуд]] |[[Драма]], [[Спорттық фильм]] |- |187 |[[Ессіз Макс: Қаһарлы жол]] |{{Lang-en|Mad Max: Fury Road}} |[[2015 жыл кинода|2015]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Австралия}} |[[Джордж Миллер]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]] |- |188 |[[Хаско жотасы]] |{{Lang-en|Hacksaw Ridge}} |[[2016 жыл кинода|2016]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Австралия}} |[[Мел Гибсон]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |189 |[[Құтырған бұқа]] |{{Lang-en|Raging Bull}} |[[1980 жыл кинода|1980]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Драма]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Спорттық фильм]] |- |190 |[[Аспан балалары]] |{{Lang-fa|بچه‌های آسمان}} |[[1997 жыл кинода|1997]] |{{Байрақ|Иран}} |[[Мажид Мажиди]] |[[Драма]], [[Отбасылық фильм]] |- |191 |[[Менің көршім Тоторо]] |{{Lang-ja|となりのトトロ}} |[[1988 жыл кинода|1988]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Хаяо Миядзаки]] |[[Аниме]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]] |- |192 |[[Гран Торино]] |{{Lang-en|Gran Torino}} |[[2008 жыл кинода|2008]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Клинт Иствуд]] |[[Драма]] |- |193 |[[Рататуй (мультфильм)|Рататуй]] |{{Lang-en|Ratatouille}} |[[2007 жыл кинода|2007]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Брэд Бёрд]], [[Ян Пинкава]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |194 |[[12 жылдық құлдық]] |{{Lang-en|12 Years a Slave}} |[[2013 жыл кинода|2013]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стив Маккуин]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |195 |[[Гранд Будапешт қонақ үйі]] |{{Lang-en|The Grand Budapest Hotel}} |[[2014 жыл кинода|2014]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Германия}} |[[Уэс Андерсон]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]] |- |196 |[[Таң алдында]] |{{Lang-en|Before Sunrise}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Аустрия}} |[[Ричард Линклейтер]] |[[Драма]], [[Комедия]], [[Романтикалық фильм]] |- |197 |[[Кісі өлтіру туралы естеліктер]] |{{Lang-ko|살인의 추억}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|Оңтүстік Корея}} |[[Пон Джун Хо]] |[[Драма]], [[Мистика]] |- |198 |[[Айдахар мінген шабандоздар]] |{{Lang-en|How to Train Your Dragon}} |[[2010 жыл кинода|2010]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дин Деблуа]], [[Крис Сандерс]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |199 |[[Ұстараның жүзімен жүгіруші]] |{{Lang-en|Blade Runner}} |[[1982 жыл кинода|1982]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ридли Скотт]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |200 |[[Жоғалған қыз (фильм, 2014)|Жоғалған қыз]] |{{Lang-en|Gone Girl}} |[[2014 жыл кинода|2014]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэвид Финчер]] |[[Драма]], [[Мистика]], [[Триллер]] |- |201 |[[Монстрлар корпорациясы]] |{{Lang-en|Monsters, Inc.}} |[[2001 жыл кинода|2001]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Пит Доктер]], [[Дэвид Силверман]] |[[Мультфильм]], [[Комедия]] |- |202 |[[Өрмекші-адам: Үйге қайтар жол жоқ]] |{{Lang-en|Spider-Man: No Way Home}} |[[2021 жыл кинода|2021]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Уоттс]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Фэнтези]] |- |203 |[[Хабабам сыныбы: Сәтсіздік]] |{{Lang-tr|Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı}} |[[1975 жыл кинода|1975]] |{{Байрақ|Түркия}} |[[Эртен Эгилмез]] |[[Комедия]] |- |204 |[[Жақтар (фильм)|Жақтар]] |{{Lang-en|Jaws}} |[[1975 жыл кинода|1975]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Триллер]] |- |205 |[[Ford Ferrari-ге қарсы]] |{{Lang-en|Ford v Ferrari}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джеймс Мэнголд]] |[[Спорттық фильм]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]] |- |206 |[[Әке есімімен]] |{{Lang-en|In the Name of the Father}} |[[1993 жыл кинода|1993]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Джим Шеридан]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |207 |[[Ерсі оқиғалар (фильм)|Ерсі оқиғалар]] |{{Lang-es|Relatos salvajes}} |[[2014 жыл кинода|2014]] |{{Байрақ|Испания}}<br>{{Байрақ|Аргентина}} |[[Дамиан Сифрон]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |208 |[[Алтын безгегі (фильм)|Алтын безгегі]] |{{Lang-en|The Gold Rush}} |[[1925 жыл кинода|1925]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Чарли Чаплин]] |[[Комедия]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]] |- |209 |[[Шерлок кіші]] |{{Lang-en|Sherlock Jr.}} |[[1924 жыл кинода|1924]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Бастер Китон]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Комедия]], [[Романтикалық комедия]] |- |210 |[[Мэри мен Макс]] |{{Lang-en|Mary and Max}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|Австралия}} |[[Адам Эллиот]] |[[Мультфильм]], [[Комедия]], [[Драма]] |- |211 |[[Бұғы аңшысы]] |{{Lang-en|The Deer Hunter}} |[[1978 жыл кинода|1978]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Майкл Чимино]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |212 |[[Қорқыныш үшін төлем]] |{{Lang-fr|Le Salaire de la peur}} |[[1953 жыл кинода|1953]] |{{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Италия}} |[[Анри-Жорж Клузо]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |213 |[[Генерал (фильм, 1926)|Генерал]] |{{Lang-en|The General}} |[[1926 жыл кинода|1926]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Клайд Брукман]], [[Бастер Китон]] |[[Комедия]], [[Мистика]] |- |214 |[[Рокки (фильм, 1976)|Рокки]] |{{Lang-en|Rocky}} |[[1976 жыл кинода|1976]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Г. Эвилдсен]] |[[Спорттық фильм]], [[Драма]], [[Мелодрама]] |- |215 |[[Логан (фильм)|Логан]] |{{Lang-en|Logan}} |[[2017 жыл кинода|2017]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джеймс Мэнголд]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Ғылыми фантастика]] |- |216 |[[Мистер Смит Вашингтонға барады]] |{{Lang-en|Mr. Smith Goes to Washington}} |[[1939 жыл кинода|1939]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнк Капра]] |[[Драма]] |- |217 |[[Кариб теңізінің қарақшылары: «Қара Маржан» қарғысы]] |{{Lang-en|Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Гор Вербински]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Фэнтези]] |- |218 |[[Үнсіз дауыс (анимэ)|Үнсіз дауыс]] |{{Lang-ja|聲の形}} |[[2016 жыл кинода|2016]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Наоко Ямада]] |[[Аниме]], [[Драма]] |- |219 |[[Токио хикаясы]] |{{Lang-ja|東京物語}} |[[1953 жыл кинода|1953]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Ясудзиро Одзу]] |[[Драма]] |- |220 |[[Портта]] |{{Lang-en|On the Waterfront}} |[[1954 жыл кинода|1954]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Элиа Казан]] |[[Драма]] |- |221 |[[Өшпенділік (фильм, 1995)|Өшпенділік]] |{{Lang-fr|La Haine}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|Франция}} |[[Матьё Кассовиц]] |[[Драма]] |- |222 |[[Басты назарда]] |{{Lang-en|Spotlight}} |[[2015 жыл кинода|2015]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Том Маккарти]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |223 |[[Бүлдірген алаңы]] |{{Lang-sv|Smultronstället}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|Швеция}} |[[Ингмар Бергман]] |[[Драма]] |- |224 |[[Шынжырлы ара-адам. Фильм: Резе оқиғасы]] |{{Lang-ja|チェンソーマン レゼ篇}} |[[2025 жыл кинода|2025]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Тацуя Ёсихара]] |[[Аниме]], [[Романтикалық фильм]], [[Фэнтези]] |- |225 |[[Музыка дыбыстары (фильм)|Музыка дыбыстары]] |{{Lang-en|The Sound of Music}} |[[1965 жыл кинода|1965]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роберт Уайз]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Отбасылық фильм]] |- |226 |[[Терминатор (фильм)|Терминатор]] |{{Lang-en|The Terminator}} |[[1984 жыл кинода|1984]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джеймс Кэмерон]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |227 |[[Джай Бхим]] |{{Lang-ta|Jai Bhim}} |[[2021 жыл кинода|2021]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Т. Дж. Гнанавел]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |228 |[[Махараджа (фильм, 2024)|Махараджа]] |{{Lang-ta|Maharaja}} |[[2024 жыл кинода|2024]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Нитхилан Саминатхан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |229 |[[Үшінші адам]] |{{Lang-en|The Third Man}} |[[1949 жыл кинода|1949]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кэрол Рид]] |[[Фильм-нуар]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |230 |[[Үлкен Лебовски]] |{{Lang-en|The Big Lebowski}} |[[1998 жыл кинода|1998]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Ағайынды Коэн]] |[[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]], [[Мелодрама]] |- |231 |[[Өміріміздің үздік жылдары]] |{{Lang-en|The Best Years of Our Lives}} |[[1946 жыл кинода|1946]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Уильям Уайлер]] |[[Драма]], [[Романтикалық фильм]], [[Әскери фильм]] |- |232 |[[Күн батар алдында]] |{{Lang-en|Before Sunset}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ричард Линклейтер]] |[[Драма]], [[Романтикалық фильм]] |- |233 |[[Бөлме (фильм, 2015)|Бөлме]] |{{Lang-en|Room}} |[[2015 жыл кинода|2015]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Канада}} |[[Ленни Абрахамсон]] |[[Драма]] |- |234 |[[Жетінші мөр]] |{{Lang-sv|Det sjunde inseglet}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|Швеция}} |[[Ингмар Бергман]] |[[Драма]], [[Фэнтези]] |- |235 |[[Суперотбасы]] |{{Lang-en|The Incredibles}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Брэд Бёрд]] |[[Мультфильм]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |236 |[[Руанда қонақ үйі]] |{{Lang-en|Hotel Rwanda}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|ОАР}} |[[Терри Джордж]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |237 |[[Хачико: Ең адал дос]] |{{Lang-en|Hachi: A Dog's Tale}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Лассе Халльстрём]] |[[Драма]], [[Отбасылық фильм]] |- |238 |[[Взвод (фильм, 1986)|Взвод]] |{{Lang-en|Platoon}} |[[1986 жыл кинода|1986]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Оливер Стоун]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |239 |[[Экзорцист]] |{{Lang-en|The Exorcist}} |[[1973 жыл кинода|1973]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Уильям Фридкин]] |[[Қорқынышты фильм]] |- |240 |[[Болат алыбы]] |{{Lang-en|The Iron Giant}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Брэд Бёрд]] |[[Мультфильм]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |241 |[[Жарыс (фильм, 2013)|Жарыс]] |{{Lang-en|Rush}} |[[2013 жыл кинода|2013]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Германия}} |[[Рон Ховард]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Спорттық фильм]] |- |242 |[[Менімен қал (фильм, 1986)|Менімен қал]] |{{Lang-en|Stand by Me}} |[[1986 жыл кинода|1986]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роб Райнер]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]] |- |243 |[[Оз елінің сиқыршысы (фильм, 1939)|Оз елінің сиқыршысы]] |{{Lang-en|The Wizard of Oz}} |[[1939 жыл кинода|1939]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Виктор Флеминг]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]], [[Фэнтези]] |- |244 |[[Әкем мен ұлым]] |{{Lang-tr|Babam ve Oğlum}} |[[2005 жыл кинода|2005]] |{{Байрақ|Түркия}} |[[Чаған Ирмак]] |[[Драма]] |- |245 |[[Алжир үшін шайқас]] |{{Lang-it|La battaglia di Algeri}} |[[1966 жыл кинода|1966]] |{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Алжир}} |[[Джилло Понтекорво]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |246 |[[Жанна д’Арк құштарлығы]] |{{Lang-fr|La Passion de Jeanne d'Arc}} |[[1928 жыл кинода|1928]] |{{Байрақ|Франция}} |[[Карл Теодор Дрейер]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |247 |[[Күтуші қыз (фильм, 2016)|Күтуші қыз]] |{{Lang-ko|아가씨}} |[[2016 жыл кинода|2016]] |{{Байрақ|Оңтүстік Корея}} |[[Пак Чхан Ук]] |[[Драма]], [[Мелодрама]], [[Триллер]] |- |248 |[[Тележелі (фильм, 1976)|Тележелі]] |{{Lang-en|Network}} |[[1976 жыл кинода|1976]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Сидни Люмет]] |[[Драма]] |- |249 |[[№ 7 камерадағы ғажайып]] |{{lang-tr|7. Koğuştaki Mucize}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|Түркия}} |[[Мехмет Ада Озтекин]] |[[Драма]] |- |250 |[[Вассейпур бандалары]] |{{Lang-hi|Gangs of Wasseypur}} |[[2012 жыл кинода|2012]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Анураг Кашьяп]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]] |} == Режиссерлер бойынша == Тізімде келесі режиссерлердің фильмдері жиі кездеседі: * [[Кристофер Нолан]] — 8 фильм. * [[Стэнли Кубрик]], [[Мартин Скорсезе]], [[Стивен Спилберг]] — 7 фильм. * [[Акира Куросава]] - 6 фильм. * [[Квентин Тарантино]], [[Билли Уайлдер]], [[Альфред Хичкок]], [[Чарли Чаплин]] — 5 фильм. * [[Ли Анкрич]], [[Серджо Леоне]], [[Хаяо Миядзаки]] — 4 фильм. * [[Брэд Берд]], [[Дени Вильнёв]], [[Питер Джексон]], [[Пит Доктер]], [[Клинт Иствуд]], [[Фрэнсис Форд Коппола]], [[ағайынды Коэн]], [[Джеймс Кэмерон]], [[Ридли Скотт]], [[Дэвид Финчер]] — 3 фильм. == Тағы қараңыз == * [[Sight & Sound]] сауалнамалары (1952 жылдан бері жүргізіліп келеді) * [[Америка кино институты]]ның рейтингі * [[AFI нұсқасы бойынша 100 жылдағы 100 үздік фильм]] * [[Ең табысты фильмдер тізімі]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{cite web|url=http://imdb.com/chart/top|title=IMDb Charts: Top Rated Movies (IMDb нұсқасы бойынша ең жақсы 250 фильм)|publisher=imdb.com|accessdate=2019-05-13|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/6IwMlWCTT?url=http://www.imdb.com/chart/top|archivedate=2013-08-17}} * {{cite web|url=http://imdb.com/chart/bottom|title=IMDb Charts: Lowest Rated Movies IMDb нұсқасы бойынша ең нашар 100 фильм)|publisher=imdb.com|accesdate=2019-05-13|lang=en}} * {{cite web|url=https://help.imdb.com/article/imdb/track-movies-tv/ratings-faq/G67Y87TFYYP6TWAV#|title=Ratings FAQ|publisher=imdb.com|accessdate=2019-05-13|lang=en}} * {{cite web|url=http://top250.info|title=IMDb Top 250: Changes, new items & other statistics|description=IMDb Top 250 туралы сайт: 1996 жылдан бастап рейтингтер жинағы, статистика, графика|publisher=imdb.com|accessdate=2019-05-13|lang=en}} * {{cite web|url=https://www.kinopoisk.ru/top/lists/58|title=Списки/IMDb/Топ-250|publisher=[[КиноПоиск]]|accessdate=2019-05-13|lang=ru}} [[Санат:Кинематографиялық рейтингтер]] [[Санат:Фильмдер тізімі]] l9x72r32fgj9dlt3ityg17nd3zrqdd2 0 773543 3603532 3584536 2026-05-12T00:02:23Z Айдос Қаракөз 179976 3603532 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алмат Жұман Бахытұлы'''(1996 жылы 26 тамызда Өзбекстанда дүниеге келген) — қазақстандық кәсіби боксшы және жалаңаш аяқпен күресетін жекпе-жекші, «Қазақ титаны» деген лақап атпен танымал. Ол UBC Латын Америкасы және UBC әлем чемпионы атақтарының иегері.Ол Колумбияда, Америка Құрама Штаттарында және Тайландта кәсіби турнирлерде бақ сынаған және Американың жалаңаш аяқпен күрес лигасында бақ сынаған Қазақстаннан шыққан алғашқы өкіл болды.<ref name="sportskz1">https://www.sports.kz/news/kazahskiy-titan-podpisal-kontrakt-sizvestnyim-amerikanskim-promoushenom</ref> == Әуесқойлық мансабы == Алмат Жұманның алғашқы жаттығу жиындары Шаңырақ-1 шағын ауданындағы №169 мектептің жертөлесінде жаттықтырушы Марғұланның басшылығымен өтті.Кейінірек Саладин жауынгерлік самбо клубында жаттығуын жалғастырған. Алтыншы сыныпта Қазбек Әшімовтың жетекшілігімен MMA-мен жаттыға бастаған.Әуесқой мансабында шамамен 15 MMA және жауынгерлік самбо жекпе-жегін өткізген.Алматыда панкратион турнирлеріне қатысып,аймақтық жарыстарда жүлделі орындарға ие болған. == Кәсіби мансабым === === 2023 === * 2023 жылдың 11 мамыры — Карлос Салазарды бірінші раундта техникалық нокаутпен жеңу (Картахена, Колумбия).<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/2960908</ref> * 2023 жылдың 15 мамыры — Йовани Альтамиранданы бірінші раундта нокаутпен жеңу (Картахена, Колумбия).<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/2976876</ref> === 2024 === * 2024 жылдың 13 қыркүйегінде ол Seminole Hard Rock Hotel & Casino (Флорида, АҚШ) қонақ үйінде Райан Уэллсті бірінші раундта нокаутпен жеңіп, American Knuckle Fighting League-дегі дебютін жасады.<ref>https://www.sports.kz/news/video-nokauta-ili-kak-kazahskiy-titan-izbil-inokautiroval-amerikantsa-vssha</ref> * 10 желтоқсан - Хуан Мартинесті (Санта-Марта, Колумбия) жеңу.<ref>https://fightfax.com/matches/94ebd18c-8d98-41eb-b144-0a50111a22c4</ref> * 17 желтоқсан - Александр Монтерросаны (Санта-Марта, Колумбия) жеңді.<ref>https://fightfax.com/matches/7b871dd7-a5d0-4fee-b23b-e6897ed50693</ref> === 2025 === * 30 наурыз - Марио Минаны ұпаймен жеңді (10 раунд),Кукута, Колумбия.<ref>https://boxrec.com/ru/event/901939/3210150</ref> * 12 сәуір - Милтон Нуньесті бірінші раундта нокаутпен жеңіп, UBC әлем чемпионы атағын жеңіп алды. 30 тамыз - Диего Кунунеске (Кито, Эквадор) қарсы UBO титулдық жекпе-жегінде жеңіліс тапты.<ref>https://vesti.kz/profi/kazahskiy-titan-povtoril-dostijenie-golovkina-sdelal-361896/</ref> * 1 қараша - Саксит Кижнукорнды (Бангкок, Таиланд) нокаутпен жеңді.<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/3339180</ref> * 6 желтоқсан - Джирасак Крансакунды (Бангкок, Таиланд) нокаутпен жеңді.<ref>https://www.sports.kz/news/tyajelyim-nokautom-v-pervom-raunde-zakonchilsya-boy-kazahskogo-titana-video</ref> == Чемпионат атақтары == * UBC әлем чемпионы<ref>https://vesti.kz/profi/kazahskiy-titan-povtoril-dostijenie-golovkina-sdelal-361896/</ref> == БАҚ белсенділігі және рекордтары == Алмат Жұман сонымен қатар демонстрациялық күш сынақтарына қатысуымен танымал.Қазақстандық БАҚ-тың хабарлауынша,ол ұшақтар мен пойыз вагондарын жылжытқан және демонстрациялық жаттығуларда күш рекордтарын орнатқан.<ref>url=https://www.nur.kz/society/1965937-kazahskiy-titan-almatinets-sdvinul-s-mesta-samolet-i-popal-v-knigu-rekordov/</ref><ref>https://www.kt.kz/rus/society/</ref><ref>https://almaty.tv/news/obschestvo/1853-almat-dgumanov-kezekti-rekordyn-ornatty/</ref><ref>https://www.sports.kz/news/kazahskiy-titan-razorval-365-stranichnyiy-kalendar-video</ref><ref>https://astanatv.kz/ru/news/74780/</ref> Алмат Жұман 2022 жылы ирандық бодибилдер және БАҚ тұлғасы Саджад Ғарибиге («Ирандық Халк») қарсы бокстағы көрме кездесуіне БАҚ ерекше назар аударды. Жекпе-жекке деген қызығушылықты қарсыластың жоғары беделі және спорттық басылымдарда қызу талқыланған бокстағы дебюті тудырды.<ref>https://www.sports.kz/news/samaya-bolshaya-oshibka-v-tvoey-jizni-kazahskiy-titan-prigrozil-iranskomu-halku-video/</ref><ref>https://www.championat.com/boxing/news-4773005-bodibilder-iranskij-halk-provyol-debyutnyj-boj-po-pravilam-boksa/</ref> 34s1ljy2obmzdtgcfxrfv7l8pgko2nz 3603619 3603532 2026-05-12T01:36:03Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580770 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алмат Жұман Бахытұлы''' (1996 жылы 26 тамызда Өзбекстанда дүниеге келген) — қазақстандық кәсіби боксшы және жалаңаш аяқпен күресетін жекпе-жекші, «Қазақ титаны» деген лақап атпен танымал. Ол UBC Латын Америкасы және UBC әлем чемпионы атақтарының иегері. Ол Колумбияда, Америка Құрама Штаттарында және Тайландта кәсіби турнирлерде бақ сынаған және Американың жалаңаш аяқпен күрес лигасында бақ сынаған Қазақстаннан шыққан алғашқы өкіл болды.<ref name="sportskz1">https://www.sports.kz/news/kazahskiy-titan-podpisal-kontrakt-sizvestnyim-amerikanskim-promoushenom</ref> == Әуесқойлық мансабы == Алмат Жұманның алғашқы жаттығу жиындары Шаңырақ-1 шағын ауданындағы №169 мектептің жертөлесінде жаттықтырушы Марғұланның басшылығымен өтті. Кейінірек Саладин жауынгерлік самбо клубында жаттығуын жалғастырған. Алтыншы сыныпта Қазбек Әшімовтың жетекшілігімен MMA-мен жаттыға бастаған. Әуесқой мансабында шамамен 15 MMA және жауынгерлік самбо жекпе-жегін өткізген. Алматыда панкратион турнирлеріне қатысып, аймақтық жарыстарда жүлделі орындарға ие болған. == Кәсіби мансабым === === 2023 === * 2023 жылдың 11 мамыры — Карлос Салазарды бірінші раундта техникалық нокаутпен жеңу (Картахена, Колумбия).<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/2960908</ref> * 2023 жылдың 15 мамыры — Йовани Альтамиранданы бірінші раундта нокаутпен жеңу (Картахена, Колумбия).<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/2976876</ref> === 2024 === * 2024 жылдың 13 қыркүйегінде ол Seminole Hard Rock Hotel & Casino (Флорида, АҚШ) қонақ үйінде Райан Уэллсті бірінші раундта нокаутпен жеңіп, American Knuckle Fighting League-дегі дебютін жасады.<ref>https://www.sports.kz/news/video-nokauta-ili-kak-kazahskiy-titan-izbil-inokautiroval-amerikantsa-vssha</ref> * 10 желтоқсан - Хуан Мартинесті (Санта-Марта, Колумбия) жеңу.<ref>https://fightfax.com/matches/94ebd18c-8d98-41eb-b144-0a50111a22c4</ref> * 17 желтоқсан - Александр Монтерросаны (Санта-Марта, Колумбия) жеңді.<ref>https://fightfax.com/matches/7b871dd7-a5d0-4fee-b23b-e6897ed50693</ref> === 2025 === * 30 наурыз - Марио Минаны ұпаймен жеңді (10 раунд), Кукута, Колумбия.<ref>https://boxrec.com/ru/event/901939/3210150</ref> * 12 сәуір - Милтон Нуньесті бірінші раундта нокаутпен жеңіп, UBC әлем чемпионы атағын жеңіп алды. 30 тамыз - Диего Кунунеске (Кито, Эквадор) қарсы UBO титулдық жекпе-жегінде жеңіліс тапты.<ref>https://vesti.kz/profi/kazahskiy-titan-povtoril-dostijenie-golovkina-sdelal-361896/</ref> * 1 қараша - Саксит Кижнукорнды (Бангкок, Таиланд) нокаутпен жеңді.<ref>https://boxrec.com/ru/scoring/3339180</ref> * 6 желтоқсан - Джирасак Крансакунды (Бангкок, Таиланд) нокаутпен жеңді.<ref>https://www.sports.kz/news/tyajelyim-nokautom-v-pervom-raunde-zakonchilsya-boy-kazahskogo-titana-video</ref> == Чемпионат атақтары == * UBC әлем чемпионы<ref>https://vesti.kz/profi/kazahskiy-titan-povtoril-dostijenie-golovkina-sdelal-361896/</ref> == БАҚ белсенділігі және рекордтары == Алмат Жұман сонымен қатар демонстрациялық күш сынақтарына қатысуымен танымал. Қазақстандық БАҚ-тың хабарлауынша, ол ұшақтар мен пойыз вагондарын жылжытқан және демонстрациялық жаттығуларда күш рекордтарын орнатқан.<ref>url=https://www.nur.kz/society/1965937-kazahskiy-titan-almatinets-sdvinul-s-mesta-samolet-i-popal-v-knigu-rekordov/</ref><ref>https://www.kt.kz/rus/society/</ref><ref>https://almaty.tv/news/obschestvo/1853-almat-dgumanov-kezekti-rekordyn-ornatty/</ref><ref>https://www.sports.kz/news/kazahskiy-titan-razorval-365-stranichnyiy-kalendar-video</ref><ref>https://astanatv.kz/ru/news/74780/</ref> Алмат Жұман 2022 жылы ирандық бодибилдер және БАҚ тұлғасы Саджад Ғарибиге («Ирандық Халк») қарсы бокстағы көрме кездесуіне БАҚ ерекше назар аударды. Жекпе-жекке деген қызығушылықты қарсыластың жоғары беделі және спорттық басылымдарда қызу талқыланған бокстағы дебюті тудырды.<ref>https://www.sports.kz/news/samaya-bolshaya-oshibka-v-tvoey-jizni-kazahskiy-titan-prigrozil-iranskomu-halku-video/</ref><ref>https://www.championat.com/boxing/news-4773005-bodibilder-iranskij-halk-provyol-debyutnyj-boj-po-pravilam-boksa/</ref> dfplq99iueeq6pv5rr7p6yysb29xuf9 0 775474 3603759 3557394 2026-05-12T08:27:11Z KoishymanovaG 153579 Бетті "{{КӨРІНЕТІНТАҚЫРЫАПАТЫ:.}} [[Санат:IT]] [[Санат:Информатика]] __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ __NOINDEX__ __NONEWSECTIONLINK__" дегенмен алмастырды 3603759 wikitext text/x-wiki {{КӨРІНЕТІНТАҚЫРЫАПАТЫ:.}} [[Санат:IT]] [[Санат:Информатика]] __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ __NOINDEX__ __NONEWSECTIONLINK__ d3nw8a81uwpupfwi66cpg3drczlweyq 3603762 3603759 2026-05-12T08:29:10Z KoishymanovaG 153579 + Жойылсын деп белгіледі ([[УП:БЕЛГІ|белгілегіш]]) 3603762 wikitext text/x-wiki {{жедел жойылсын}} {{КӨРІНЕТІНТАҚЫРЫАПАТЫ:.}} [[Санат:IT]] [[Санат:Информатика]] __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ __NOINDEX__ __NONEWSECTIONLINK__ juayiagnmdgpoh7untd8xot56mnd5wj 3603770 3603762 2026-05-12T08:40:17Z KoishymanovaG 153579 3603770 wikitext text/x-wiki {{КӨРІНЕТІНТАҚЫРЫАПАТЫ:цифрландыру}} [[Санат:IT]] [[Санат:Информатика]] __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ __NOINDEX____NONEWSECTIONLINK__ doqref4d6rm7kzq7hn0yybo1s8aza5v 3603782 3603770 2026-05-12T08:51:43Z KoishymanovaG 153579 3603782 wikitext text/x-wiki {{КӨРІНЕТІНТАҚЫРЫАПАТЫ:цифрландыру}} [[Санат:IT]] [[Санат:Информатика]] __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ __NOINDEX____NONEWSECTIONLINK__{{Тексерілмеген мақала}} '''Цифрлық сауаттылық''' — ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) саналы, тиімді, қауіпсіз және сыни тұрғыда пайдалану қабілеті. Бұл ұғым тек техникалық дағдыларды ғана емес, ақпаратты бағалау, цифрлық ортада коммуникация жасау, цифрлық контент құру, киберқауіпсіздік пен цифрлық этика нормаларын сақтау қабілеттерін де қамтиды. Цифрлық сауаттылық ХХІ ғасыр құзыреттерінің негізгі құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады. == Ұғымның қалыптасуы == «Цифрлық сауаттылық» терминін алғаш 1997 жылы американдық зерттеуші Пол Гилстер енгізген. Ол цифрлық сауаттылықты интернеттегі ақпаратты түсіну және сыни бағалау қабілеті ретінде сипаттаған. Уақыт өте келе ұғым кеңейіп, техникалық біліктілікпен қатар әлеуметтік, ақпараттық және когнитивтік құзыреттерді қамтитын кешенді категорияға айналды. ЮНЕСКО цифрлық сауаттылықты ақпараттық сауаттылық және медиасауаттылық ұғымдарымен тығыз байланыстырады. Халықаралық ұйымдардың зерттеулерінде ол «ақпараттық қоғамда толыққанды өмір сүру үшін қажетті базалық құзыреттер жиынтығы» ретінде анықталады. == Құрылымы == Еуропалық Комиссия әзірлеген DigComp (Digital Competence Framework for Citizens) моделіне сәйкес цифрлық сауаттылық бес негізгі бағыттан тұрады: === 1. Ақпараттық және деректердік сауаттылық === * ақпаратты іздеу; * деректерді талдау; * ақпараттың сенімділігін бағалау. === 2. Коммуникация және ынтымақтастық === * онлайн байланыс жасау; * цифрлық ортада этикалық нормаларды сақтау; * виртуалды командалық жұмыс. === 3. Цифрлық контент жасау === * мәтін, графика, бейне жасау; * бағдарламалау негіздері; * авторлық құқықты сақтау. === 4. Қауіпсіздік === * жеке деректерді қорғау; * кибергигиена; * кибершабуылдардан қорғану. === 5. Мәселелерді шешу === * техникалық ақауларды жою; * жаңа технологияларды игеру; * цифрлық құралдарды бейімдеу. == Білім беру жүйесіндегі рөлі == Цифрлық сауаттылық заманауи білім беру жүйесінде негізгі құзыреттердің бірі болып саналады. Ол: * қашықтан және аралас оқыту форматтарын тиімді пайдалануға; * онлайн білім беру платформаларымен жұмыс істеуге; * академиялық адалдық қағидаларын сақтауға; * зерттеу дағдыларын дамытуға ықпал етеді. COVID-19 пандемиясы кезеңінде цифрлық сауаттылықтың маңызы айтарлықтай артты, себебі білім беру үдерісі жаппай онлайн форматқа көшірілді. == Экономикалық және әлеуметтік маңызы == Цифрлық сауаттылық: * еңбек нарығында бәсекеге қабілеттілікті арттырады; * электрондық үкімет қызметтерін пайдалануға мүмкіндік береді; * қаржылық технологияларды игеруге жағдай жасайды; * цифрлық теңсіздікті азайтуға ықпал етеді. Дүниежүзілік экономикалық форум деректеріне сәйкес, цифрлық құзыреттер болашақ мамандықтардың басым бөлігі үшін міндетті талапқа айналуда. == Қазақстандағы цифрлық сауаттылық == Қазақстан Республикасында цифрлық сауаттылықты арттыру мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады. 2017 жылы қабылданған «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы халықтың цифрлық құзыреттерін дамытуға, интернет инфрақұрылымды кеңейтуге және электрондық қызметтерді енгізуге бағытталған. Қазақстанда халықтың цифрлық сауаттылық деңгейін арттыру мақсатында: * тегін оқыту курстары; * eGov порталын пайдалану бойынша тренингтер; * мектептерде информатика пәнінің жаңартылған мазмұны енгізілді. == Қазіргі сын-қатерлер == Цифрлық сауаттылық деңгейінің төмендігі келесі қауіптерге әкелуі мүмкін: * жалған ақпараттың таралуы; * киберқылмыстар; * дербес деректердің заңсыз пайдаланылуы; * цифрлық тәуелділік. Жасанды интеллект құралдарының кең таралуы цифрлық сауаттылық мазмұнын одан әрі кеңейтті. Қазіргі кезеңде оған алгоритмдік ойлау, деректер этикасы және цифрлық жауапкершілік мәселелері де кіреді. == Дереккөздер == # European Commission. ''Digital Competence Framework for Citizens (DigComp 2.1)''. – Brussels, 2017. # UNESCO. ''Digital Literacy in Education''. – Paris, 2018. # Қазақстан Республикасы. ''«Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы''. – 2017. # Gilster, P. ''Digital Literacy''. – New York: Wiley, 1997. # Ferrari, A. ''DIGCOMP: A Framework for Developing and Understanding Digital Competence in Europe''. – European Commission, 2013. # World Economic Forum. ''The Future of Jobs Report''. – Geneva, 2020. 2tyvdlg2indrj6bbq65sjg8uo1hzxq1 3603806 3603782 2026-05-12T09:40:56Z 1nter pares 146705 /* */ 3603806 wikitext text/x-wiki {{КӨРІНЕТІНТАҚЫРЫАПАТЫ:цифрландыру}} [[Санат:IT]] [[Санат:Информатика]] __МАЗМҰНДАТҚЫЗУ__ __NOINDEX____NONEWSECTIONLINK__{{Тексерілмеген мақала}} {{Жедел жойылсын|Сапасы төмен, ЖИ белгілері}} '''Цифрлық сауаттылық''' — ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) саналы, тиімді, қауіпсіз және сыни тұрғыда пайдалану қабілеті. Бұл ұғым тек техникалық дағдыларды ғана емес, ақпаратты бағалау, цифрлық ортада коммуникация жасау, цифрлық контент құру, киберқауіпсіздік пен цифрлық этика нормаларын сақтау қабілеттерін де қамтиды. Цифрлық сауаттылық ХХІ ғасыр құзыреттерінің негізгі құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады. == Ұғымның қалыптасуы == «Цифрлық сауаттылық» терминін алғаш 1997 жылы американдық зерттеуші Пол Гилстер енгізген. Ол цифрлық сауаттылықты интернеттегі ақпаратты түсіну және сыни бағалау қабілеті ретінде сипаттаған. Уақыт өте келе ұғым кеңейіп, техникалық біліктілікпен қатар әлеуметтік, ақпараттық және когнитивтік құзыреттерді қамтитын кешенді категорияға айналды. ЮНЕСКО цифрлық сауаттылықты ақпараттық сауаттылық және медиасауаттылық ұғымдарымен тығыз байланыстырады. Халықаралық ұйымдардың зерттеулерінде ол «ақпараттық қоғамда толыққанды өмір сүру үшін қажетті базалық құзыреттер жиынтығы» ретінде анықталады. == Құрылымы == Еуропалық Комиссия әзірлеген DigComp (Digital Competence Framework for Citizens) моделіне сәйкес цифрлық сауаттылық бес негізгі бағыттан тұрады: === 1. Ақпараттық және деректердік сауаттылық === * ақпаратты іздеу; * деректерді талдау; * ақпараттың сенімділігін бағалау. === 2. Коммуникация және ынтымақтастық === * онлайн байланыс жасау; * цифрлық ортада этикалық нормаларды сақтау; * виртуалды командалық жұмыс. === 3. Цифрлық контент жасау === * мәтін, графика, бейне жасау; * бағдарламалау негіздері; * авторлық құқықты сақтау. === 4. Қауіпсіздік === * жеке деректерді қорғау; * кибергигиена; * кибершабуылдардан қорғану. === 5. Мәселелерді шешу === * техникалық ақауларды жою; * жаңа технологияларды игеру; * цифрлық құралдарды бейімдеу. == Білім беру жүйесіндегі рөлі == Цифрлық сауаттылық заманауи білім беру жүйесінде негізгі құзыреттердің бірі болып саналады. Ол: * қашықтан және аралас оқыту форматтарын тиімді пайдалануға; * онлайн білім беру платформаларымен жұмыс істеуге; * академиялық адалдық қағидаларын сақтауға; * зерттеу дағдыларын дамытуға ықпал етеді. COVID-19 пандемиясы кезеңінде цифрлық сауаттылықтың маңызы айтарлықтай артты, себебі білім беру үдерісі жаппай онлайн форматқа көшірілді. == Экономикалық және әлеуметтік маңызы == Цифрлық сауаттылық: * еңбек нарығында бәсекеге қабілеттілікті арттырады; * электрондық үкімет қызметтерін пайдалануға мүмкіндік береді; * қаржылық технологияларды игеруге жағдай жасайды; * цифрлық теңсіздікті азайтуға ықпал етеді. Дүниежүзілік экономикалық форум деректеріне сәйкес, цифрлық құзыреттер болашақ мамандықтардың басым бөлігі үшін міндетті талапқа айналуда. == Қазақстандағы цифрлық сауаттылық == Қазақстан Республикасында цифрлық сауаттылықты арттыру мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады. 2017 жылы қабылданған «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы халықтың цифрлық құзыреттерін дамытуға, интернет инфрақұрылымды кеңейтуге және электрондық қызметтерді енгізуге бағытталған. Қазақстанда халықтың цифрлық сауаттылық деңгейін арттыру мақсатында: * тегін оқыту курстары; * eGov порталын пайдалану бойынша тренингтер; * мектептерде информатика пәнінің жаңартылған мазмұны енгізілді. == Қазіргі сын-қатерлер == Цифрлық сауаттылық деңгейінің төмендігі келесі қауіптерге әкелуі мүмкін: * жалған ақпараттың таралуы; * киберқылмыстар; * дербес деректердің заңсыз пайдаланылуы; * цифрлық тәуелділік. Жасанды интеллект құралдарының кең таралуы цифрлық сауаттылық мазмұнын одан әрі кеңейтті. Қазіргі кезеңде оған алгоритмдік ойлау, деректер этикасы және цифрлық жауапкершілік мәселелері де кіреді. == Дереккөздер == # European Commission. ''Digital Competence Framework for Citizens (DigComp 2.1)''. – Brussels, 2017. # UNESCO. ''Digital Literacy in Education''. – Paris, 2018. # Қазақстан Республикасы. ''«Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы''. – 2017. # Gilster, P. ''Digital Literacy''. – New York: Wiley, 1997. # Ferrari, A. ''DIGCOMP: A Framework for Developing and Understanding Digital Competence in Europe''. – European Commission, 2013. # World Economic Forum. ''The Future of Jobs Report''. – Geneva, 2020. j5rvr78t7ok7nk40jc0b2fvsfgn6c7e 4 775564 3603654 3603027 2026-05-12T03:05:38Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3603654 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 43176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 52757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72109] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 45633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 117456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 362566] |- |3 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 61967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 283153] |- |4 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 15201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 40900] |- |5 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 17196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 27182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 41714] |- |6 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 30242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 52677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 215449] |- |7 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 9509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 38650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 116239] |- |8 |[[Арқар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 8464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 13985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80 17259] |- |9 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 29730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 135817] |- |10 |[[Қызғалдақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 8269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 14120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 22175] |- |11 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 29043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 121205] |- |12 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 12852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 33107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 71177] |- |13 |[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26908] |- |14 |[[Түпті жуа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 6992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 10952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BF%D1%82%D1%96_%D0%B6%D1%83%D0%B0 11244] |- |15 |[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 6051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17267] |- |16 |[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 6514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14948] |- |17 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 3756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 12725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 26570] |- |18 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 7006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 89902] |- |19 |[[Қазақстан музейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8810] |- |20 |[[Қызыл кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 5162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 10903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 29417] |- |21 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 103635] |- |22 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 4734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 17794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 69404] |- |23 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 14821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33058] |- |24 |[[Күй аңызы (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10955] |- |25 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50168] |- |26 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 62094] |- |27 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 12147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 26433] |- |28 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 30253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 125791] |- |29 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 3470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 12375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29827] |- |30 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 5641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 13199] |- |31 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 19781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 60641] |- |32 |[[Жуніс Сахиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 4843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 6926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9339] |- |33 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 56074] |- |34 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 29045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 59508] |- |35 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 79357] |- |36 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40272] |- |37 |[[Қазақстан халқының бірлігі күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7764] |- |38 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 6469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 6469] |- |39 |[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20343] |- |40 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 6237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 7520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 7520] |- |41 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55885] |- |42 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15519] |- |43 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 4582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 19954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 84804] |- |44 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 4425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 17362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 121977] |- |45 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 52848] |- |46 |[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6271] |- |47 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 4141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 7554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18451] |- |48 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 3682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 7019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 59124] |- |49 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 5410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 10830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 26905] |- |50 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 85896] |- |51 |[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19379] |- |52 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 4654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 5624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 11550] |- |53 |[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 2372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16945] |- |54 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 11415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43797] |- |55 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 36079] |- |56 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40582] |- |57 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 3085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 7487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 25345] |- |58 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 7768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16357] |- |59 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 41024] |- |60 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 9080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 41351] |- |61 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 47023] |- |62 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 3743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 9720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30964] |- |63 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22346] |- |64 |[[Несіпбек Тұрысбекұлы Айт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 5976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82 8780] |- |65 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 3018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 28045] |- |66 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 3301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27694] |- |67 |[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 2487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8387] |- |68 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 33320] |- |69 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 2772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 10647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 23882] |- |70 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15230] |- |71 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 2447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 8047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 26190] |- |72 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16768] |- |73 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 8843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 36836] |- |74 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 2737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 10829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 63059] |- |75 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 2791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 7486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 29092] |- |76 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 38564] |- |77 |[[Жетіқарақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 11227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 16175] |- |78 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 2943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 8753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 50424] |- |79 |[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9953] |- |80 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 50122] |- |81 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12785] |- |82 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 3153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 6902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 29855] |- |83 |[[Түменбай Қуандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4358] |- |84 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11755] |- |85 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 3154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 7489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 42651] |- |86 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20635] |- |87 |[[Асқар Алтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 3639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 5381] |- |88 |[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18476] |- |89 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 2357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 17286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 68779] |- |90 |[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 4103] |- |91 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 2629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 4113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 11028] |- |92 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17593] |- |93 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 5170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23063] |- |94 |[[Сарматтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 4337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 13689] |- |95 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 26362] |- |96 |[[Kaspi.kz]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Kaspi.kz 3125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi.kz 3365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Kaspi.kz 4595] |- |97 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15076] |- |98 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 2275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 7270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33463] |- |99 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 42200] |- |100 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 2146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 7319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 66438] |- |101 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 33622] |- |102 |[[Ғарышкер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 1786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 3365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80 6471] |- |103 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27396] |- |104 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 66717] |- |105 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20565] |- |106 |[[Темірхан Медетбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4646] |- |107 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 2755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 14119] |- |108 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21903] |- |109 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 2309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 6474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 29067] |- |110 |[[Юрий Алексеевич Гагарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5349] |- |111 |[[Тахауи Ахтанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6642] |- |112 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18672] |- |113 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25607] |- |114 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 9721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 83842] |- |115 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 2211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 5941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19497] |- |116 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28599] |- |117 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 1639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 5846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 31012] |- |118 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 60482] |- |119 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47726] |- |120 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8185] |- |121 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 37833] |- |122 |[[Жәркен Бөдешұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6871] |- |123 |[[Тынымбай Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 6661] |- |124 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 1346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 4915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 13021] |- |125 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 2414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 7454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 27967] |- |126 |[[Ерлан Жүніс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 3168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81 4037] |- |127 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 25530] |- |128 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22388] |- |129 |[[Абдолла Ахметұлы Розыбакиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3232] |- |130 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 8318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 64653] |- |131 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 25830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41873] |- |132 |[[Ғаламшар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 3680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80 11970] |- |133 |[[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 6578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8848] |- |134 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12791] |- |135 |[[Жүйелік блок]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 2061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 2660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA 6820] |- |136 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26740] |- |137 |[[Төлен Әбдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 2291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 7948] |- |138 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 2100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 4476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 22357] |- |139 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 7982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 32726] |- |140 |[[Бесқонақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 1333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 3066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B 4432] |- |141 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 21941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 30260] |- |142 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 7450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 41772] |- |143 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 38308] |- |144 |[[Ғарышкерлер күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2535] |- |145 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 1565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 6778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28691] |- |146 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 2179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 3823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 6948] |- |147 |[[Әбілхан Қастеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 1652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 4786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 20019] |- |148 |[[Құстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 4632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 13591] |- |149 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16210] |- |150 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28997] |- |151 |[[Отырар кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 2412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 3980] |- |152 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16974] |- |153 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 5219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 25388] |- |154 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 4962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 21356] |- |155 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 3542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 5258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 21196] |- |156 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 1576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 5084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 27231] |- |157 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 6149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 34413] |- |158 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 5501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 26445] |- |159 |[[Нұрдәулет Бәбиханұлы Ақыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 2231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%91%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88 3489] |- |160 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13768] |- |161 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 33030] |- |162 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 5788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 32384] |- |163 |[[Авторлық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 2158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3978] |- |164 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37196] |- |165 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15469] |- |166 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 5050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30801] |- |167 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 4368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 24047] |- |168 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 1673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 5205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 23159] |- |169 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10174] |- |170 |[[Барыс (жануар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 1255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 2761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 9974] |- |171 |[[Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 2954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8479] |- |172 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 7628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 46385] |- |173 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 20521] |- |174 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 1986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 4267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13819] |- |175 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28578] |- |176 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 36552] |- |177 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31157] |- |178 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 4537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 21450] |- |179 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 6926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 33890] |- |180 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 22585] |- |181 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 2277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 4038] |- |182 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 8202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 58762] |- |183 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 24236] |- |184 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30123] |- |185 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11279] |- |186 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 17302] |- |187 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16000] |- |188 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22255] |- |189 |[[Қазақстандағы «қайта құру» саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 2356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 10592] |- |190 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11014] |- |191 |[[Александрия кiтапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BAi%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 2592] |- |192 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 32242] |- |193 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 23558] |- |194 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23867] |- |195 |[[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 2101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 4812] |- |196 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 21240] |- |197 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 4717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 25491] |- |198 |[[Дәулеткерей Шығайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7169] |- |199 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 4228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 17554] |- |200 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 1307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 5450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20662] |- |201 |[[Құралайдың салқыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 7481] |- |202 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9865] |- |203 |[[Пернетақта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 1537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 2148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 6033] |- |204 |[[Қарлығаштар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 2588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 8748] |- |205 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27875] |- |206 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 23929] |- |207 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 6266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 29284] |- |208 |[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 16446] |- |209 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 4858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26506] |- |210 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 24193] |- |211 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30220] |- |212 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32841] |- |213 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20644] |- |214 |[[Жер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 3194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 15231] |- |215 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 4041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21891] |- |216 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 25264] |- |217 |[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13280] |- |218 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 4773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 17034] |- |219 |[[Ғарыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 2249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88 5251] |- |220 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26346] |- |221 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 18745] |- |222 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17801] |- |223 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 6361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 25731] |- |224 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 19189] |- |225 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 1399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 3509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 14786] |- |226 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 5089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 18248] |- |227 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 24202] |- |228 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 27073] |- |229 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2853] |- |230 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20103] |- |231 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 25627] |- |232 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20133] |- |233 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 25116] |- |234 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 39784] |- |235 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11640] |- |236 |[[Қазақ театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 2214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 5989] |- |237 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11012] |- |238 |[[Әлемдегі ең танымал мұражайлар тізімі (2014)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 1841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282014%29 4319] |- |239 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17811] |- |240 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 4294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 26449] |- |241 |[[Алдаркөсе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 1330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 2827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D3%A9%D1%81%D0%B5 7958] |- |242 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 31250] |- |243 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 26636] |- |244 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 1381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 4516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 24059] |- |245 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 4060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18934] |- |246 |[[Принтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 2764] |- |247 |[[Жау тылындағы бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 14745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 21043] |- |248 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 3243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 13366] |- |249 |[[Шөмішбай Нағашыбайұлы Сариев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3709] |- |250 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 4317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 18261] |- |251 |[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 1306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 3336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 17471] |- |252 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 3957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17694] |- |253 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 3162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60052] |- |254 |[[Қазақстан кітапханалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2062] |- |255 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13579] |- |256 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 1041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 3208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12794] |- |257 |[[Қазақстанның жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 28116] |- |258 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21640] |- |259 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17697] |- |260 |[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 7077] |- |261 |[[Алгоритм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 1138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 2183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 8195] |- |262 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17862] |- |263 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 3898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18905] |- |264 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30477] |- |265 |[[Тінтуір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 1580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%96%D1%80 2123] |- |266 |[[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3845] |- |267 |[[Еділ қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 2050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 6105] |- |268 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 4591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 19187] |- |269 |[[Су]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83 2305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83 12226] |- |270 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 12992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 23054] |- |271 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17011] |- |272 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 2539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6329] |- |273 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9564] |- |274 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 7178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 22994] |- |275 |[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6903] |- |276 |[[Интернет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 1153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 2388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 8147] |- |277 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 9764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32661] |- |278 |[[Табиғат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 4181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 15265] |- |279 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 29674] |- |280 |[[Қазақстанның Қызыл кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9961] |- |281 |[[Қазақстан көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20520] |- |282 |[[Рим империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9726] |- |283 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 1017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 7157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21756] |- |284 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19710] |- |285 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 3909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38663] |- |286 |[[Тағдыр (Қабдеш Жұмаділов)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 1625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B4%D1%8B%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2%29 1625] |- |287 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 1010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 3433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 23458] |- |288 |[[Ақпараттық қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 11196] |- |289 |[[Ұлы Қытай қорғаны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8144] |- |290 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15611] |- |291 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 3388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 41649] |- |292 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12003] |- |293 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13594] |- |294 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12671] |- |295 |[[Галактика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 3427] |- |296 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16776] |- |297 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 1048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 3129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 18215] |- |298 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 7405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 37614] |- |299 |[[Сұлтанәлі Базарбайұлы Балғабай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2898] |- |300 |[[Марс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 1013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 1724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%81 5228] |- |301 |[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22125] |- |302 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3667] |- |303 |[[Үй құстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 66] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1891] |- |304 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10060] |- |305 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8699] |- |306 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 18129] |- |307 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23854] |- |308 |[[Экологиялық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7627] |- |309 |[[Жаһандану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 10568] |- |310 |[[ChatGPT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ChatGPT 1029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 2926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ChatGPT 9692] |- |311 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9422] |- |312 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9760] |- |313 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1848] |- |314 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17293] |- |315 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 6308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 29731] |- |316 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 3269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14675] |- |317 |[[Жеңіс күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 3793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5681] |- |318 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 19514] |- |319 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 6569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17545] |- |320 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26856] |- |321 |[[Сүтқоректілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 10932] |- |322 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 14082] |- |323 |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17459] |- |324 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15650] |- |325 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 13161] |- |326 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 3318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 16538] |- |327 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12867] |- |328 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7480] |- |329 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 3346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14494] |- |330 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20783] |- |331 |[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 13916] |- |332 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 3906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 18587] |- |333 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16774] |- |334 |[[Филипп Исаевич Голощёкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6199] |- |335 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12929] |- |336 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 9166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30665] |- |337 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13696] |- |338 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15708] |- |339 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12636] |- |340 |[[Тел өскен ұл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 1418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB_%D3%A9%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B1%D0%BB 1983] |- |341 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 19760] |- |342 |[[Мұнай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 11300] |- |343 |[[Алтынемел ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7860] |- |344 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 27616] |- |345 |[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10697] |- |346 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12459] |- |347 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 4556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 26417] |- |348 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12320] |- |349 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 4001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15865] |- |350 |[[Айтыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 12413] |- |351 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14219] |- |352 |[[Көктем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 2536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC 4772] |- |353 |[[Қазақстандағы туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6347] |- |354 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15494] |- |355 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23330] |- |356 |[[Қазақстанның сыртқы саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 2181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 7864] |- |357 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11257] |- |358 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20047] |- |359 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 12132] |- |360 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 25208] |- |361 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16027] |- |362 |[[ЮНЕСКО]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E 6375] |- |363 |[[Темірқазық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 1885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 4956] |- |364 |[[Монитор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80 3619] |- |365 |[[Леонардо да Винчи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 1808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B8 4530] |- |366 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13472] |- |367 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 3771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 14489] |- |368 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 3682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 20014] |- |369 |[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5452] |- |370 |[[ДНҚ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 2451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 15504] |- |371 |[[Python]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Python 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 2194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Python 7278] |- |372 |[[Кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 2079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 6368] |- |373 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 16217] |- |374 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9243] |- |375 |[[Мекемтас Мырзахметұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4662] |- |376 |[[Медеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 1743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83 8112] |- |377 |[[Шолпан (ғаламшар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 6128] |- |378 |[[Галстук]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2463] |- |379 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16612] |- |380 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 12931] |- |381 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 3787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15457] |- |382 |[[Шахмет Құсайынұлы Құсайынов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3126] |- |383 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15249] |- |384 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 6143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25460] |- |385 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 4000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18914] |- |386 |[[Тыныс алу жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 16438] |- |387 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 1065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 4089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16778] |- |388 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11938] |- |389 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 17397] |- |390 |[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12938] |- |391 |[[Жүсіп Баласағұни]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 2844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 25887] |- |392 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 2444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 11855] |- |393 |[[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 5444] |- |394 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13945] |- |395 |[[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8718] |- |396 |[[Тыныс белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9254] |- |397 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 4339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 25185] |- |398 |[[Франция Ұлттық кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1420] |- |399 |[[Қазақтың ұлттық тағамдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 8354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 18991] |- |400 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37330] |- |401 |[[Қайта құру кезеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 1675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 7422] |- |402 |[[Нұркен Әбдіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4031] |- |403 |[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1469] |- |404 |[[Одағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 3092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 14223] |- |405 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13429] |- |406 |[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8643] |- |407 |[[Театр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 1846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80 6487] |- |408 |[[Жаяу Мұса Байжанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8275] |- |409 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7211] |- |410 |[[Саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9628] |- |411 |[[Плагиат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 1024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 1209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%B0%D1%82 2166] |- |412 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 17369] |- |413 |[[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1212] |- |414 |[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 2169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 9952] |- |415 |[[Қазақ солдаты (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3903] |- |416 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13159] |- |417 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 1043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12859] |- |418 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 3129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14727] |- |419 |[[Туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 7273] |- |420 |[[Жуа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 1130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0 1900] |- |421 |[[Кеңес Одағының Батыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 1698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 5248] |- |422 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32972] |- |423 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24550] |- |424 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 2657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 3781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 6841] |- |425 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 7854] |- |426 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 32558] |- |427 |[[Аспан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 1418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 3329] |- |428 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5300] |- |429 |[[Төреғали Төреəліұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5452] |- |430 |[[Қызыл жебе (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 8122] |- |431 |[[Корея Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9543] |- |432 |[[Табиғатты қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 2494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 14999] |- |433 |[[Тәттімбет Қазанғапұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7387] |- |434 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8943] |- |435 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 10057] |- |436 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 3514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 13027] |- |437 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12513] |- |438 |[[Қояндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 11242] |- |439 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13392] |- |440 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 1010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11086] |- |441 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4564] |- |442 |[[Мона Лиза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 1556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%B0 3595] |- |443 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11960] |- |444 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7007] |- |445 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 19427] |- |446 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12468] |- |447 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8323] |- |448 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 3366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16369] |- |449 |[[Шие]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 1125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 2290] |- |450 |[[Лувр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D1%83%D0%B2%D1%80 2941] |- |451 |[[Волейбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB 11449] |- |452 |[[Электронды пошта]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0 4132] |- |453 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11964] |- |454 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5045] |- |455 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12407] |- |456 |[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3164] |- |457 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 4008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 20196] |- |458 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15190] |- |459 |[[Шұғаның белгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 3216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 14681] |- |460 |[[Бейсенбай Кенжебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2925] |- |461 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8464] |- |462 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13414] |- |463 |[[Киелі жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1474] |- |464 |[[Бүркіт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 2524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 8207] |- |465 |[[Гераклит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 98] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%82 1569] |- |466 |[[Батыр Баян (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 2978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 18442] |- |467 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10764] |- |468 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 5262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 23847] |- |469 |[[Метафора]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 2587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 13269] |- |470 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11138] |- |471 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15375] |- |472 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16025] |- |473 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15575] |- |474 |[[Қазақстан соғыстан кейінгі кезеңде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 8368] |- |475 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 9195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19906] |- |476 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 3018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 19620] |- |477 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12563] |- |478 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9451] |- |479 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 4680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 19567] |- |480 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 4240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 32013] |- |481 |[[Халық қаһарманы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7822] |- |482 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12203] |- |483 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 7215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 33226] |- |484 |[[Келес]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 1051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81 1830] |- |485 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 3278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15578] |- |486 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2025)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 1977] |- |487 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 11232] |- |488 |[[:Санат:Қазақ ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6882] |- |489 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 2840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 23657] |- |490 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 2911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 30975] |- |491 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10910] |- |492 |[[Қарағанды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 9137] |- |493 |[[Өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 13087] |- |494 |[[Орыс асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1635] |- |495 |[[Ас қорыту жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 15966] |- |496 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 3158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 19103] |- |497 |[[Мысық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 1644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 6354] |- |498 |[[Аңыздың ақыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 2389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 19064] |- |499 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12777] |- |500 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6878] |- |501 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 18767] |- |502 |[[Қазақстан азамат соғысы жылдарында]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 9632] |- |503 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 13041] |- |504 |[[Қазақстан теңгесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 2171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 21467] |- |505 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12667] |- |506 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6262] |- |507 |[[Наурызым қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11677] |- |508 |[[Аустралия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 2352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 10146] |- |509 |[[Қатысушы:1nter pares]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 2376] |- |510 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9994] |- |511 |[[Тоқырау жылдарындағы Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10379] |- |512 |[[Қатысушы:Rasulbek Adil]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 2464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 2548] |- |513 |[[Сегізаяқ (өлең)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 2028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%8F%D2%9B_%28%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%29 24240] |- |514 |[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10265] |- |515 |[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9215] |- |516 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 16639] |- |517 |[[Мәңгілік ел қақпасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 2724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18313] |- |518 |[[Әсет Найманбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3540] |- |519 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 27726] |- |520 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 3275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 16076] |- |521 |[[Бактериялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 1946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 11322] |- |522 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7213] |- |523 |[[Ұйғырлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6386] |- |524 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8074] |- |525 |[[Ай (серік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 1456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%29 6497] |- |526 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 5390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 23304] |- |527 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12016] |- |528 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9574] |- |529 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 4124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 18297] |- |530 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12307] |- |531 |[[Аралас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4327] |- |532 |[[Дүниежүзілік көрме (2017)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 2333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 12024] |- |533 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12949] |- |534 |[[Есім ханның ескі жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 5688] |- |535 |[[Ұлыбритания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10027] |- |536 |[[Нұралы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6548] |- |537 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 3132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14757] |- |538 |[[Танымал қазақтардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8628] |- |539 |[[Франция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 2246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10891] |- |540 |[[Гиннесс рекордтар кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2445] |- |541 |[[Желтоқсан көтерілісіне қатысқандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18498] |- |542 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 2026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5965] |- |543 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15959] |- |544 |[[Қорғалжын қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12811] |- |545 |[[Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3419] |- |546 |[[:Санат:Қазақ жазушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5354] |- |547 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5057] |- |548 |[[Илон Маск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 4090] |- |549 |[[Халел Досмұхамедов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 2225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 7620] |- |550 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12830] |- |551 |[[Аққан жұлдыз (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3325] |- |552 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11519] |- |553 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9281] |- |554 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12770] |- |555 |[[Оңтүстік Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16099] |- |556 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 17527] |- |557 |[[Қазан төңкерісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 2165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 10048] |- |558 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16148] |- |559 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11795] |- |560 |[[Испания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 6743] |- |561 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 2257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 10086] |- |562 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 11694] |- |563 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 22729] |- |564 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 13016] |- |565 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 17329] |- |566 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 2177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 7579] |- |567 |[[Чернобыль апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 2995] |- |568 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 1940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 7608] |- |569 |[[Кітапхана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 4138] |- |570 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15914] |- |571 |[[Балықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9980] |- |572 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12399] |- |573 |[[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3737] |- |574 |[[Ерке сылқым (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 2033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 7200] |- |575 |[[Күләш Ділдәқызы Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4519] |- |576 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 3331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7912] |- |577 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 5905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21653] |- |578 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 17189] |- |579 |[[Құс жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 3994] |- |580 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9118] |- |581 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8940] |- |582 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 2526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 14769] |- |583 |[[Нұрсұлу Елубайқызы Тапалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2262] |- |584 |[[Робот]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 2687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82 10722] |- |585 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7857] |- |586 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11306] |- |587 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9491] |- |588 |[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13324] |- |589 |[[Ми]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 2825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8 13083] |- |590 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13715] |- |591 |[[Қазақстандағы саяси партиялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 9140] |- |592 |[[Татарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 3448] |- |593 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4039] |- |594 |[[Құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11943] |- |595 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 3642] |- |596 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8837] |- |597 |[[Роза Мұқанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4476] |- |598 |[[Күн (жұлдыз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 1408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 6555] |- |599 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10364] |- |600 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17919] |- |601 |[[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 2016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 13320] |- |602 |[[Солтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11726] |- |603 |[[Мұражай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5786] |- |604 |[[Мөде қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 5475] |- |605 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 2232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 9021] |- |606 |[[Күй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 1519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 5185] |- |607 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7133] |- |608 |[[Ертіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 1943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 13619] |- |609 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9121] |- |610 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8196] |- |611 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15668] |- |612 |[[Мұхит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 2188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 15566] |- |613 |[[Италия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7945] |- |614 |[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9001] |- |615 |[[Бақбақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4321] |- |616 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 2033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7930] |- |617 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11659] |- |618 |[[АИВ/ЖИТС]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 1829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 11249] |- |619 |[[Ғылым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC 9652] |- |620 |[[Әзербайжан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 5683] |- |621 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 5108] |- |622 |[[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7571] |- |623 |[[Мәлік Ғабдуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12923] |- |624 |[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11589] |- |625 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3681] |- |626 |[[Өзбектер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 4363] |- |627 |[[Салалас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 10575] |- |628 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15337] |- |629 |[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3746] |- |630 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29698] |- |631 |[[Шығай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7274] |- |632 |[[Мәдениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 2070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 13409] |- |633 |[[Кемпірқосақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B 3767] |- |634 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 10790] |- |635 |[[Қырғыз асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1581] |- |636 |[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6942] |- |637 |[[Наурыз көже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 6847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 8309] |- |638 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 8105] |- |639 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9450] |- |640 |[[Таласбек Әсемқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3238] |- |641 |[[Қазақтың 500 ән-күйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 2027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 13605] |- |642 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9916] |- |643 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 14306] |- |644 |[[Менің атым Қожа (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 3308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11656] |- |645 |[[Сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 8600] |- |646 |[[Қарағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 1154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 5006] |- |647 |[[Адам даму индексі бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3919] |- |648 |[[Жүрек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 2139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 11108] |- |649 |[[Иосиф Виссарионович Сталин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 7092] |- |650 |[[Махмұд Қашқари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 2247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 14049] |- |651 |[[Ұйқы безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 2220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 9173] |- |652 |[[Мұхаммед Хайдар Дулати]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 2269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 10806] |- |653 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 12030] |- |654 |[[Шарана шайқау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 3891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83 7379] |- |655 |[[Павлодар облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8419] |- |656 |[[Шоқжұлдыздар бойынша жұлдыздар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4988] |- |657 |[[Николай Коперник]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA 4377] |- |658 |[[Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3849] |- |659 |[[Сүйінбай Аронұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16734] |- |660 |[[Ежелгі Рим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 1153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%A0%D0%B8%D0%BC 4505] |- |661 |[[Қасқыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 2084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D1%80 9766] |- |662 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9670] |- |663 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 3100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 15162] |- |664 |[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7045] |- |665 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12884] |- |666 |[[Раушангүлділер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 5877] |- |667 |[[Шоқжұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 4666] |- |668 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10837] |- |669 |[[Атырау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9220] |- |670 |[[Ақсақ құлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 5208] |- |671 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 14056] |- |672 |[[Жаужүрек мың бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 6477] |- |673 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8608] |- |674 |[[Жиембет жырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 2265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12830] |- |675 |[[Қант диабеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 2321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 11946] |- |676 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14176] |- |677 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 26262] |- |678 |[[Солтүстік Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 13554] |- |679 |[[Мәтін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 2227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 12644] |- |680 |[[Тiлеуке Құлекеұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3142] |- |681 |[[КСРО ыдырауы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 1219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 6007] |- |682 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 2035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9622] |- |683 |[[Бейбітшілік және келісім сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5758] |- |684 |[[Спорт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 1147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82 4609] |- |685 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 1987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 5815] |- |686 |[[Барсакелмес қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 14614] |- |687 |[[Еңлік — Кебек (пьеса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 1490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 8973] |- |688 |[[Геродот]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%82 6816] |- |689 |[[Көтеш Райымбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2067] |- |690 |[[Пысықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 2300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 11387] |- |691 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 19961] |- |692 |[[Жабайы алма (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 8402] |- |693 |[[:Сурет:Asian Barred Owlet in Kaziranga National Park March 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAsian_Barred_Owlet_in_Kaziranga_National_Park_March_2025_by_Tisha_Mukherjee_01.jpg 680] |- |694 |[[Қыз Жібек (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8723] |- |695 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 2147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 8396] |- |696 |[[Алаш қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8999] |- |697 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8490] |- |698 |[[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 8609] |- |699 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11079] |- |700 |[[ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2194] |- |701 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20030] |- |702 |[[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 21705] |- |703 |[[Көңіл толқыны (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 7146] |- |704 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4470] |- |705 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 3294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 11301] |- |706 |[[Көз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 2386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 9895] |- |707 |[[Дүние жүзінің саяси картасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6599] |- |708 |[[Мәскеу шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2916] |- |709 |[[Публицистикалық стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 2113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 11097] |- |710 |[[Жылқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 11072] |- |711 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2286] |- |712 |[[Қазақстан Республикасының ұлттық кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4486] |- |713 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9439] |- |714 |[[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16825] |- |715 |[[Астана Опера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4426] |- |716 |[[Қостанай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8884] |- |717 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24663] |- |718 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13444] |- |719 |[[Қазақстан халқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7034] |- |720 |[[Орыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 4420] |- |721 |[[Семирамида аспалы бағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 10177] |- |722 |[[Қазақстан Республикасының заңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10438] |- |723 |[[Украин асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 814] |- |724 |[[Иса Мәсіх]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 1731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 5004] |- |725 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6596] |- |726 |[[Алғашқы көмек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 1253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA 5954] |- |727 |[[Балбырауын (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 4047] |- |728 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6962] |- |729 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 12245] |- |730 |[[Бразилия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F 6574] |- |731 |[[Мастопатия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 1971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 13391] |- |732 |[[Көпен Әмірбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3539] |- |733 |[[Теміртау жұмысшыларының көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2713] |- |734 |[[Оқшау сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5988] |- |735 |[[Сыбайлас жемқорлық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8906] |- |736 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11083] |- |737 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 4536] |- |738 |[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 2072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 18636] |- |739 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 18282] |- |740 |[[Эпитет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 1900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82 9889] |- |741 |[[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6770] |- |742 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8350] |- |743 |[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7934] |- |744 |[[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 2539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 15428] |- |745 |[[Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5969] |- |746 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17793] |- |747 |[[Үркер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80 2515] |- |748 |[[Арыстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4785] |- |749 |[[Біржан мен Сара айтысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10873] |- |750 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9464] |- |751 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14553] |- |752 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 2297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8765] |- |753 |[[Балуан Шолақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 2042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 6066] |- |754 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9695] |- |755 |[[Дін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 1980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD 8228] |- |756 |[[Әдемі инелік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA 917] |- |757 |[[Жайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 10610] |- |758 |[[Ленинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2650] |- |759 |[[Зарина Кармен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 2629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4671] |- |760 |[[Баскетбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 9993] |- |761 |[[Адам даму индексі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 1055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 3745] |- |762 |[[Расул Хамзатұлы Хамзатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BB_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1157] |- |763 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 31089] |- |764 |[[Сарайшық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 1596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 6860] |- |765 |[[Алпамыс батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11021] |- |766 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8729] |- |767 |[[Қазақтың атақты әнші-күйшілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6064] |- |768 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2966] |- |769 |[[Моңғолия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 8435] |- |770 |[[Америка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 6192] |- |771 |[[Меркурий (ғаламшар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 4555] |- |772 |[[Болат Кайроллаұлы Қонарбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 886] |- |773 |[[Аманат (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 6287] |- |774 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 2128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 7416] |- |775 |[[:Санат:Айтыс ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7368] |- |776 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6821] |- |777 |[[Эндокриндік жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6704] |- |778 |[[Үмбетей Тілеуұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6331] |- |779 |[[Адай күйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 6213] |- |780 |[[Экология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9434] |- |781 |[[Ұлықбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3178] |- |782 |[[Нәзира Қожахметқызы Дәулетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 842] |- |783 |[[Байқоңыр (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3440] |- |784 |[[Шиебөрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 2261] |- |785 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7439] |- |786 |[[Тәж Махал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 1321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 5462] |- |787 |[[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 15288] |- |788 |[[Қазақстандағы су қоймаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5382] |- |789 |[[Алматы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11168] |- |790 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6188] |- |791 |[[Қоқиқаздар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 3973] |- |792 |[[Альберт Эйнштейн]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 1408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 5924] |- |793 |[[Ләззат Оразханқызы Асанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17794] |- |794 |[[Ғылыми-техникалық революция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 1184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 5510] |- |795 |[[Қазақтардың Дүниежүзілік құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5078] |- |796 |[[Пароль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C 1441] |- |797 |[[Ғарышқа ұшқан жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0_%D2%B1%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2152] |- |798 |[[Қамар сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 6545] |- |799 |[[Дамыған елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8222] |- |800 |[[Қарагөз (трагедия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 5949] |- |801 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 11030] |- |802 |[[Өркениеттер қақтығысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2989] |- |803 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 17515] |- |804 |[[Украина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 4226] |- |805 |[[Ирандағы соғыс (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 1414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 1414] |- |806 |[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 4639] |- |807 |[[Христиандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8565] |- |808 |[[ЖІӨ (номинал) бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4669] |- |809 |[[Қырғи қабақ соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13318] |- |810 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 11922] |- |811 |[[Жақсылық Мұқашұлы Омар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 84] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 1787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 2337] |- |812 |[[Еуразия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F 11811] |- |813 |[[Аққулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 2365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7621] |- |814 |[[Тобықты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 1421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 5214] |- |815 |[[Шайтанкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2676] |- |816 |[[Грузия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 4253] |- |817 |[[Орталық Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8908] |- |818 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1500] |- |819 |[[Түрікменстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 6870] |- |820 |[[:Санат:Қазақстан мұражайлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2165] |- |821 |[[Зәр шығару жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 11116] |- |822 |[[Қартқожа (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5031] |- |823 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 23984] |- |824 |[[Құлагер (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 12041] |- |825 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 2194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 12016] |- |826 |[[Дәрілік өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 8278] |- |827 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 2241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 11192] |- |828 |[[Әскери коммунизм саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 8703] |- |829 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 17941] |- |830 |[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 7282] |- |831 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9659] |- |832 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 2646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11726] |- |833 |[[Қалқанша без]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 1853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 8627] |- |834 |[[Хромосомалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5123] |- |835 |[[Мағауия Абайұлы Құнанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D1%8F_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2931] |- |836 |[[Марқакөл қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11968] |- |837 |[[Қазақ КСР-нің "мемлекеттік егемендігі туралы" декларациясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3192] |- |838 |[[Адамның кейбір кездері...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96... 1442] |- |839 |[[Баубек Бұлқышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 2992] |- |840 |[[Бөгенбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10190] |- |841 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 18658] |- |842 |[[Ардақ Құттықожаұлы Назаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 6284] |- |843 |[[Смағұл Сәдуақасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 7248] |- |844 |[[Отырар апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 9578] |- |845 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8162] |- |846 |[[Тұмар ханша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 9537] |- |847 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9703] |- |848 |[[Мария Кюри]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 1035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B8 1970] |- |849 |[[Ықылас Дүкенұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4116] |- |850 |[[Рауғаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 2100] |- |851 |[[Асық ойыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 9989] |- |852 |[[Батырлар жыры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 1979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 9706] |- |853 |[[Қазақстан газеттері тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5902] |- |854 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6493] |- |855 |[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3837] |- |856 |[[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8157] |- |857 |[[Надежда Андреевна Лушникова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1507] |- |858 |[[Юпитер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AE%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 4398] |- |859 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9386] |- |860 |[[Анықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10970] |- |861 |[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5877] |- |862 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7095] |- |863 |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 8163] |- |864 |[[:Санат:Қазақстан актерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2498] |- |865 |[[Тынық мұхит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 1470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 11190] |- |866 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8684] |- |867 |[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5274] |- |868 |[[Спартак көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1824] |- |869 |[[Жеуге жарамды және улы саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4460] |- |870 |[[Жүйке жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9869] |- |871 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 5015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14865] |- |872 |[[Қорық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B 4184] |- |873 |[[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5220] |- |874 |[[Ғұмар Қараш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 4476] |- |875 |[[Жұқпалы аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 7580] |- |876 |[[Көлеңке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 1246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5 2711] |- |877 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7592] |- |878 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8539] |- |879 |[[Тамыз бүлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 3438] |- |880 |[[Дүниежүзілік денсаулық күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 58] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 940] |- |881 |[[Иран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 3739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 10005] |- |882 |[[Үлгі:Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5452] |- |883 |[[Қайың]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 1341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3 4552] |- |884 |[[Үлгі:Ілияс Жансүгіров шығармалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2963] |- |885 |[[Сатурн]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 1036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD 3577] |- |886 |[[Даун синдромы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 1994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 7858] |- |887 |[[Мұстафа Өзтүрiк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 1964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 15781] |- |888 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6695] |- |889 |[[Дәнеш Рақышев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1850] |- |890 |[[Жұбан Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9020] |- |891 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 15376] |- |892 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3030] |- |893 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 14696] |- |894 |[[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 9184] |- |895 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16991] |- |896 |[[Кенелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2455] |- |897 |[[Антивирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 5517] |- |898 |[[Конгресс кітапханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1168] |- |899 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15729] |- |900 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8617] |- |901 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 7168] |- |902 |[[Бауырымен жорғалаушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 4761] |- |903 |[[Ауыл шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9411] |- |904 |[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8773] |- |905 |[[Макаров тапаншасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 1344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 6773] |- |906 |[[Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5633] |- |907 |[[Көмірсулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 11607] |- |908 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 14410] |- |909 |[[Қоршаған ортаны қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 3604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 14052] |- |910 |[[Британ мұражайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 770] |- |911 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 3426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14822] |- |912 |[[Дамушы елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8495] |- |913 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4525] |- |914 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17442] |- |915 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8038] |- |916 |[[Жануарлар қалай үндейді (ойын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96_%28%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%29 4004] |- |917 |[[Әзілхан Нұршайықов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6274] |- |918 |[[Қазақ мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5292] |- |919 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8555] |- |920 |[[Жүрек аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11046] |- |921 |[[Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстанның ауыл шаруашылығы (1946-1960)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 5731] |- |922 |[[Дәрумен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD 7930] |- |923 |[[Қазанғап Тілепбергенұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3611] |- |924 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 7244] |- |925 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 26055] |- |926 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 2057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10171] |- |927 |[[:Санат:Қазақстан театрлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1703] |- |928 |[[Желшешек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 1665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 8756] |- |929 |[[Киіз үй жабдықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5853] |- |930 |[[Өркениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 11233] |- |931 |[[Вирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 5929] |- |932 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20371] |- |933 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9732] |- |934 |[[Хеопс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D1%81 3382] |- |935 |[[Бәйтерек (мифология)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 3827] |- |936 |[[Сілтеме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 1782] |- |937 |[[Митоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 1557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 8741] |- |938 |[[Қазақтың XX ғасырдағы мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_XX_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5181] |- |939 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9852] |- |940 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19942] |- |941 |[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 635] |- |942 |[[Ұлттық кітап күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 546] |- |943 |[[Эрмитаж]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B6 1991] |- |944 |[[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 1448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 11018] |- |945 |[[Әже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 16592] |- |946 |[[Барлас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 1110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2384] |- |947 |[[Азамат соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 9092] |- |948 |[[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 5588] |- |949 |[[Еліктеу сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 2288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 13120] |- |950 |[[Робототехника]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 10612] |- |951 |[[Ілия Жақанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3556] |- |952 |[[Инеліктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2023] |- |953 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8166] |- |954 |[[Ежелгі Грекия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 10210] |- |955 |[[Бұлшық ет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 2058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 14149] |- |956 |[[Мақал-мәтелдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 9683] |- |957 |[[Күйші (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D1%88%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3897] |- |958 |[[Алкандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5588] |- |959 |[[Қуыршақ театры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 1815] |- |960 |[[:Санат:Қазақстан театр актерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1235] |- |961 |[[Жұлын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 5808] |- |962 |[[Туберкулез]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 1822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 7188] |- |963 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6979] |- |964 |[[Алкендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 3630] |- |965 |[[Бір жасушалылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2553] |- |966 |[[Аминқышқылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7345] |- |967 |[[Төлеген Тоқтаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 1086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2729] |- |968 |[[Сталинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2361] |- |969 |[[Швейцария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%86%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 5513] |- |970 |[[Тәуелдік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 14337] |- |971 |[[Емен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 3327] |- |972 |[[Смағұл Абатұлы Елубай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9 5323] |- |973 |[[Қарағанды еңбекпен түзету лагері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 1388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%83_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 4125] |- |974 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11962] |- |975 |[[Қалқаман – Мамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 4675] |- |976 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7740] |- |977 |[[Салт-дәстүр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 2589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 9903] |- |978 |[[Есімше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 13848] |- |979 |[[Айша бибі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 6104] |- |980 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8297] |- |981 |[[Торғайлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80 2529] |- |982 |[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6504] |- |983 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 2035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 10154] |- |984 |[[Сәбит Дөнентаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4338] |- |985 |[[Қазақстан Республикасының Тіл туралы Заңы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 1242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 7465] |- |986 |[[Диуани хикмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 1564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 10554] |- |987 |[[Эрнест Хемингуэй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 4119] |- |988 |[[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7543] |- |989 |[[Үлкен деректер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 2095] |- |990 |[[Шахмат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 1692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 9135] |- |991 |[[Аутизм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5514] |- |992 |[[Үстірт қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 8195] |- |993 |[[Көкпар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 2079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 8070] |- |994 |[[Қайым Мұқамедханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7708] |- |995 |[[Байлар-Жандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5858] |- |996 |[[Жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13193] |- |997 |[[Жоңғар хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 1917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9941] |- |998 |[[Қарахан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 5792] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} ncpitnbl43eg112p042kphxq2aztb1r 0 776684 3603435 3566297 2026-05-11T17:31:00Z Ерден Карсыбеков 3744 3603435 wikitext text/x-wiki {{Ғарышкер |Есімі= Алексей Архипович Леонов |Суреті = Alexei Leonov.jpg |Суреттің аты = 1974 жылғы суретте |Мемлекеті = {{байрақ|КСРО}} |Мансабы = ұшқыш-ғарышкер |Әскери атағы = генерал-майор |Экспедициялары = 1965: [[Восход-2]]<br />1975: [[Союз-19]] ([[Союз — Аполлон]]) |Ғарышта болған уақыты= 7 тәулік 32 минут |Туған күні = 30.05.1934 |Туған жері = Листвянка ауылы, қазіргі [[Кемерово облысы]], [[КСРО]] |Қайтыс болған күні = 11.10.2019 |Қайтыс болған жері = [[Мәскеу]], [[КСРО]] |Сыйлықтары = [[File:Золотая Звезда Героя Советского Союза.png|20px]][[File:Золотая Звезда Героя Советского Союза.png|20px]]<br />{{Ленин ордені}}{{Ленин ордені}}{{Қызыл жұлдыз ордені}}{{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}}{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл медалі}}{{КСРО Қарулы Күштерінің ардагері медалі}}{{КСРО Қарулы Күштеріне 40 жыл медалі}}{{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}}{{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі}}{{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}}{{Георгий Димитров ордені}}{{Карл Маркс ордені}}{{Қызыл Ту ордені (Моңғолия)}} }} '''Алексей Архипович Леонов''' (30.05.1934 — 11.10.2019) – [[КСРО]] ұшқыш-ғарышкері, ғарыштағы ашық кеңістікке шыққан алғашқы адам, авиация генерал-майоры (1975), екі мәрте [[Кеңес Одағының Батыры]] (1965, 1975), суретші. 1965 жылдың 18 наурызында ол ғарыш кемесі бортынан сыртқа шығып, ғарыштың бос кеңістігінде қалқыған тұңғыш адам болып шықты. Бұл серуені 12 минут 9 секундқа жалғасты.<ref name="BBC">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-50017409|title=Alexei Leonov: First person to walk in space dies aged 85|website=BBC News|date=2019-10-11|access-date=2026-03-18}}</ref> 1975 жылдың шілдесінде [[Союз — Аполлон]] деп аталған миссияға қатысты. Онда екі мемлекет ғарыш кемелерінің алғашқы сәтті тоғысуы орын алған болатын. 1970–1991 жылдары [[Ю. А. Гагарин атындағы Ғарышкерлерді даярлау орталығы|Ғарышкерлерді даярлау орталығының]] бастығының орынбасары болды. 1980 жылы [[1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Мәскеу Олимпиадасын]] ұйымдастыру комитетінің мүшесі болды. 1991 жылдан зейнетке шыққан. 2002 жылдан бастап қайткан күніне шейін [[Біртұтас Ресей]] партиясының Жоғары кеңесінің мүшесі болды. Ғарыштық тақырыптағы суреттерді салумен де танымал болды, көптеген пошта маркаларында оның суреттері пайдаланылды.<ref>{{cite web|url=https://www.esa.int/About_Us/ESA_history/Alexei_Leonov_The_artistic_spaceman|title=Alexei Leonov, the Artistic Spaceman|website=ESA|access-date=2026-05-11|date=4 қазан 2007}}</ref> <gallery> Astronaut Donald K. Slayton and cosmonaut Aleksey A. Leonov in the Soyuz Orbital Module.jpg|Леонов пен [[Доналд Слейтон|Слейтон]], Союз — Аполлон Орденом_«За_заслуги_перед_Отечеством»_III_степени_награждён_лётчик-космонавт_СССР_Алексей_Леонов.jpeg|Президент [[Владимир Владимирович Путин|Путинмен]] бірге, 2014 жыл 1972 CPA 4165.jpg|Салған маркаларының бірі </gallery> == Филателияда == <gallery> USSR miniature sheet of 1965, The Triumph of the Soviet Union. Voskhod-2 spacecraft.jpg|1965 жылғы пошта блогы 1965 CPA 3175.jpg|КСРО маркасы, 1965 ж. Stamps of Germany (DDR) 1965, MiNr 1138.jpg|ГДР маркасы, 1965 ж. Почтовая марка СССР № 3177. 1965. Первый в мире выход человека в открытый космос.jpg|КСРО маркасы, 1965 ж. 1967 CPA 3476.jpg|КСРО маркасы, 1967 ж. 1972 CPA 4164.jpg|КСРО маркасы, 1972 ж. 1980 CPA 5064.jpg|1980 жылы шыққан марка блогы Stamp of Kazakhstan 345.jpg|Қазақстан маркасы, 2001 ж. </gallery> {{commons|Category:Aleksei Leonov}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[(9533) Алексейлеонов]] астероиды * [[Леонов (Ай кратері)]] {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:КСРО әскери ұшқыштары]] [[Санат:КСРО ұшқыш-ғарышкерлері]] [[Санат:Кеңес Одағының батырлары]] [[Санат:КСРО генерал-майорлары]] [[Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберлері]] [[Санат:Біртұтас Ресей мүшелері]] [[Санат:Байқоңырдың құрметті азаматтары]] [[Санат:Кемерово облысы тұлғалары]] [[Санат:КСРО мемуаршылары]] [[Санат:КСРО суретшілер одағы мүшелері]] [[Санат:Ресей суретшілері]] jsv4ybvj9xwf0g8od40h9554tutrk63 0 777331 3603550 3595120 2026-05-12T00:44:25Z Айдос Қаракөз 179976 3603550 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} [[Сурет:Weather extremes around the world.png|320px|мини|нобай|анықтамасы|АҚШ армиясының метеорологиялық басқармасы дайындаған ауа райы рекордтарының картасы.]] '''Ауа райы рекордтары'''— Жер бетінде ресми түрде тіркелген экстремалды метеорологиялық көрсеткіштер. == Жерге жақын ауа температурасы == === Ең жоғары температура === '''Абсолюттік максимум температура'''— белгілі бір нүктеде,елде немесе бүкіл Жер шарында метеорологиялық бақылаулар тарихында тіркелген ең жоғары ауа температурасы. Жер бойынша абсолюттік рекорд +56,7 °C — [[Ажал аңғары]] (АҚШ). 2012 жылғы 13 қыркүйекке дейін Жердегі ең жоғары температура +58,2 °C деп есептеліп, ол 1922 жылғы 13 қыркүйекте Эль-Азизия (Ливия) елді мекенінде тіркелген деп саналған. Алайда 90 жылдан кейін [[Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым]] жүргізген мұқият талдау нәтижесінде бұл өлшеулердің қателікпен алынғаны анықталды<ref name="corr">[http://public.wmo.int/en/media/press-release/no-956-ninety-year-old-world-temperature-record-el-azizia-libya-invalid-improved Ninety-year-old world temperature record in El Azizia (Libya) is invalid Improved data strengthens climate knowledge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201122220222/http://public.wmo.int/en/media/press-release/no-956-ninety-year-old-world-temperature-record-el-azizia-libya-invalid-improved |date=2020-11-22 }}{{ref|en}}</ref><ref name=bams>{{мақала|автор=Khalid Ibrahim El Fadli, Randall S. Cerveny, Christopher C. Burt, Philip Eden, David Parker, Manola Brunet, Thomas C. Peterson, Gianpaolo Mordacchini, Vinicio Pelino, Pierre Bessemoulin, José Luis Stella, Fatima Driouech, M.M Abdel wahab, Matthew B. Pace|тақырыбы=World Meteorological Organization Assessment of the Purported World Record 58 °C Temperature Extreme at El Azizia, Libya (13 September 1922)|баспа=Bulletin of the American Meteorological Society|жыл=2012|doi=10.1175/BAMS-D-12-00093.1|сілтеме=http://journals.ametsoc.org/doi/abs/10.1175/BAMS-D-12-00093.1|archive-date=2016-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115073648/http://journals.ametsoc.org/doi/abs/10.1175/BAMS-D-12-00093.1}}</ref>. {| class="sortable wikitable" |- style= |- ! Құрлық бөлігі ! Температура, [[Градус Цельсия|°C]] ! class="unsortable" | Орны ! Биіктігі, м ! class="unsortable" | Күні |-- ! Әлем / Солтүстік Америка ! | 56,7 | [[Фернес-Крик]], [[Ажал аңғары]], [[Калифорния]], [[Соединённые Штаты Америки|США]] | −54 | {{Dts|1913|7|10}}<ref name=corr/><ref name=bams/> |- ! Әлем / Африка ! | 55 |[[Кебили (вилайет)|Кебили,Тунис]] | 112 |7 шілде 1931<ref>{{Мақала|автор=Khalid I. El Fadli, Randall S. Cerveny, Christopher C. Burt, Philip Eden, David Parker|жыл=2013-02-01|doi=10.1175/BAMS-D-12-00093.1|беті=199—204|баспа=Bulletin of the American Meteorological Society|тақырыбы=World Meteorological Organization Assessment of the Purported World Record 58°C Temperature Extreme at El Azizia, Libya (13 September 1922)|сілтеме=http://adsabs.harvard.edu/abs/2013BAMS...94..199E|том=94|archive-date=2019-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323111225/http://adsabs.harvard.edu/abs/2013BAMS...94..199E}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://wmo.asu.edu/content/africa-highest-temperature|title=World Meteorological Organization's World Weather & Climate Extremes Archive|publisher=wmo.asu.edu|access-date=2019-05-20|archive-date=2019-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323203753/https://wmo.asu.edu/content/africa-highest-temperature|url-status=live}}</ref> |- ! Азия ! | 54 | [[Эль-Мутриба]], [[Кувейт]] | | {{Dts|2016|7|20}}<ref>{{Cite web |url=http://tass.ru/obschestvo/3481590 |title=СМИ: в Кувейте зафиксирована самая высокая температура на земле за всю историю наблюдений |access-date=2016-07-25 |archive-date=2016-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160725143957/http://tass.ru/obschestvo/3481590 |url-status=live }}</ref> |- ! Австралия/Океания ! | 50,7 | [[Однадатта]], [[Австралия]] | 112 | {{Dts|1960|1|2}}<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://wmo.asu.edu/content/southern-hemisphere-highest-temperature|title=Southern Hemisphere: Highest Temperature|author=|website=World Meteorological Organization's World Weather & Climate Extremes Archive|date=|publisher=Arizona State University|access-date=2022-01-03|archive-date=2022-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220103155758/https://wmo.asu.edu/content/southern-hemisphere-highest-temperature|url-status=live}}</ref> |- ! Оңтүстік Америка ! | 48,9 | [[Ривадавиа]], [[Аргентина]] | 206 | {{Dts|1905|12|11}}<ref name="NCDC">{{cite web|url=https://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/globalextremes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140216031756/https://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/globalextremes.html |archive-date=2014-02-16 |title=Global Measured Extremes of Temperature and Precipitation |access-date=2022-01-04 }}</ref> |- ! Европа ! | 48,8 | [[Флоридия]], [[Италия]] | 111 | {{Dts|2021|08|11}}<ref>{{Cite web |date=2023-07-17 |title=WMO is monitoring potential new temperature records |url=https://public.wmo.int/en/media/news/wmo-monitoring-potential-new-temperature-records |access-date=2023-07-17 |website=public.wmo.int |lang=en |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717171716/https://public.wmo.int/en/media/news/wmo-monitoring-potential-new-temperature-records |url-status=live }}</ref> |- ! Антарктика ! | 20,7<ref name="автосілтеме1">{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2020/feb/13/antarctic-temperature-rises-above-20c-first-time-record |title=Scientists describe 20.75C logged at Seymour Island as ‘incredible and abnormal’ |access-date=2020-02-18 |archive-date=2021-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303074412/https://www.theguardian.com/world/2020/feb/13/antarctic-temperature-rises-above-20c-first-time-record |url-status=live }}</ref> | [[Симор (аралы, Антарктида)|Симор аралы]]<ref name="автосілтеме1" /> | 0 | {{Dts|2020|2|9}}<ref name="NCDC"/> |- ! Океания ! | 42,4 | [[Рангиора]], [[Жаңа Зеландия]] | | {{Dts|1973|2|7}} |} '''Елдер бойынша''' [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] үшін ауа температурасының абсолюттік максимумы +56,7 °C. Ол [[Фернес-Крик|Фернес-Крике]] аймағында 1913 жылғы 10 шілдеде тіркелген. Бұл көрсеткіш сонымен қатар Жер бетіндегі абсолюттік температура рекорды болып табылады. [[Канада]] үшін абсолюттік максимум +49,6 °C, Литонне елді мекенінде 2021 жылғы 29 маусымда тіркелген. [[Индонезия|Инданезия]] үшін абсолюттік максимум +37,4 °C, [[Джакарта]] қаласында 2021 жылдың маусым айында тіркелген. [[Бразилия]] үшін абсолюттік максимум +44,8 °C, [[Нова-Маринга]] муниципалитетінде 2020 жылғы 4–5 қарашада тіркелген. [[Ресей]] үшін абсолюттік максимум +45,4 °C, Утта метеостанциясында (Қалмақия) 2010 жылғы 12 шілдеде тіркелген. === Ең төмен температура === {| class="sortable wikitable" |- ! Құрлық бөлігі ! data-sort-type="number" | Температура, °C ! class="unsortable" | Орны ! Биіктігі, м ! class="unsortable" | Күні |- ! Әлем/Антарктида ! | –89,2 | [[Восток (антарктикалық станция)|Восток станциясы]], [[Антарктида]] | 3420 | {{Dts|1983|7|21}}<ref>{{мақала |тақырыбы=Новый абсолютный минимум температуры воздуха |баспа=Информационный бюллетень Советской антарктической экспедиции |сілтеме=http://www.aari.aq/publication/abs_min/abs_min.html |номері=105 |орын=[[Санкт-Петербург]] |баспасы=[[Гидрометеоиздат]] |тіл= |авторы=Будрецкий, А. Б. |жыл=1984 |archive-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227071811/http://www.aari.aq/publication/abs_min/abs_min.html }}</ref> |- ! Әлем/Антарктида ! –91,2 <ref>{{cite |url = http://ria.ru/earth/20131208/982799454.html |title = Ученый: говорить о новом рекорде холода на Земле некорректно |author = |date = 2013-12-08 |format = html |publisher = «[[РИА Новости]]» |accessdate = 2013-12-09 |lang = |archive-date = 2013-12-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131208210034/http://ria.ru/earth/20131208/982799454.html |url-status = live }}</ref> | ок. станции [[Купол Фудзи (антарктическая станция)|Купол Фудзи]], [[Антарктида]] | 3786 | {{Dts|2004|8|3}}<ref>{{cite news |title=Ученые зафиксировали в Антарктиде рекордно низкую температуру на поверхности Земли |url=http://www.itar-tass.com/nauka/819081 |format= |work=ИТАР-ТАСС |location= |date=2013-12-08 |access-date=2013-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131210214318/http://www.itar-tass.com/nauka/819081 |archive-date=2013-12-10 }}</ref><ref>{{cite news |first=Jonathan |last=Leake |authorlink= |author= |title=Found: the coldest spot on Earth |url=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/news/uk_news/Environment/article1350536.ece |format= |work=The Sunday News |publisher=News UK |location=Лондон |id= |pages= |page= |date=2013-12-08 |access-date=2013-12-09 |lang=en |quote= |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111142/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/news/uk_news/Environment/article1350536.ece |archive-date=2016-03-04 }}</ref><ref>G. Campbell, A. Pope, M. A. Lazzara, T. A. Scambos. The Coldest Place On Earth: −90 °C and Below in East Antarctica from Landsat-8 and other Thermal Sensors. Presentation at the AGU Fall 2013 meeting.</ref> |- ! Азия ! −67,7 |[[Верхоянск]], [[Ресей империясы]] | 127 | 5 ақпан 1892<ref>{{Cite web |url=https://wmo.asu.edu/content/northern-hemisphere-lowest-temperature |title=Northern Hemisphere: Lowest Temperature |access-date=2018-11-26 |archive-date=2016-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161226145102/https://wmo.asu.edu/content/northern-hemisphere-lowest-temperature |url-status=live }}</ref> |- ! Солтүстік Америка ! −69,6 | [[Клинк (Гренландия)|Клинк]], [[Гренландия]] | | {{Dts|1991|12|22}}<ref>{{cite web |url=https://apnews.com/article/climate-climate-change-archive-united-nations-geneva-5042640429d7630c68911e63667f1d88 |title=Cold diggers? UN finds a record low in Greenland ice in 1991 |lang=en |website=apnews.com |publisher=[[Associated Press]] |date=2020-09-23 |access-date=2020-09-25 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924224908/https://apnews.com/article/climate-climate-change-archive-united-nations-geneva-5042640429d7630c68911e63667f1d88 |archive-date=2020-09-24 }}</ref> |- ! Европа ! −58,1 | [[Усть-Щугер]], [[КСРО]] | 85 | {{Dts|1978|12|31}}<ref name="WMO">{{cite web|url=http://wmo.asu.edu|title=Global Weather & Climate Extremes|publisher=Всемирная метеорологическая организация|access-date=2012-01-22|archive-url=https://www.webcitation.org/68DS7KaCA?url=http://wmo.asu.edu/|archive-date=2012-06-06|url-status=live}}</ref> |- ! Оңтүстік Америка ! −39 | [[Валье-де-лос-Патос-Супериор]], [[Аргентина]] | 2880 | {{Dts|1972|7|17}}<ref name="meteofa">http://www.smn.gov.ar/?mod=biblioteca&id=94 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924102942/http://www.smn.gov.ar/?mod=biblioteca&id=94 |date=2015-09-24 }} Servicio Meteorólogico Nacional (Argentina).</ref> |- ! Африка ! −23,9 | [[Ифран]], [[Марокко]] | 1635 | {{Dts|1935|2|11}}<ref name="NCDC" /> |- ! Австралия ! −23 | [[Перевал Шарлотты]], [[Австралия]] | 1755 | {{Dts|1994|6|29}}<ref name="NCDC" /> |- ! Океания ! −25,6 | [[Рэнферли]], [[Новая Зеландия]] | | {{Dts|1903|7|18}}<ref name=tvnz>{{cite web |url=http://tvnz.co.nz/national-news/new-record-zealand-s-coldest-day-4297892 |title=New record for New Zealand's coldest day |publisher=TVNZ |date=2011-07-12 |access-date=2011-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715024615/http://tvnz.co.nz/national-news/new-record-zealand-s-coldest-day-4297892 |archive-date=2011-07-15}}</ref> |} == Температура айырмасы рекордтары == * 2 минуттағы ең үлкен жылыну: * +27 °C (−20 °C-тан +7 °C-қа дейін), Spearfish, 22 қаңтар 1943 ж. * 24 сағаттағы ең үлкен жылыну: * +57 °C (−48 °C-тан +9 °C-қа дейін), Loma, 15 қаңтар 1972 ж. * Ең жылдам суыту: * −27,2 °C (5 минутта), Rapid City, 10 қаңтар 1911 ж. * Бір жерде тіркелген ең үлкен температура айырмасы: * 105,9 °C (−67,7 °C пен +38 °C аралығы), Verkhoyansk. == Жер беті температурасы == * Абсолюттік минимум: −93,2 °C, Антарктида (2010 ж.) * Абсолюттік максимум: +70,7 °C, Dasht-e Lut (2005 ж.) == Жауын-шашын == '''Жаңбыр''' * Ең күшті жаңбыр: 3,8 см/мин, Guadeloupe, 27 қараша 1970 ж. * Бір жылдағы ең көп жауын: 13,3 м, Colombia * Ең көп жауын (1860–1861): 26,47 м, Cherrapunji '''Қар''' * Ең үлкен қар ұлпасы: 38 см * Ең көп қар жауу: 5,06 м, Buffalo, 1977 ж. * Бір тәуліктегі ең көп қар: 1,93 м, Los Angeles, 1921 ж. * Бір жылдағы ең көп қар: 31,1 м, Mount Rainier, 1971–1972 жж. == Бұршақ (град) == * Ең ауыр бұршақ: 1 кг, Bangladesh, 1986 ж. * Ең үлкен бұршақ: 17,8 см, Nebraska, 2003 ж. * Диаметрі 38 см бұршақ: Kansas, 1879 ж. * 7 кг бұршақ: Guangdong, 1981 ж. * Кейбір Kenya аймақтарында жылына 132 күнге дейін бұршақ жауады. == Жел жылдамдығы == * Ең күшті екпін:484 км/сағ, Oklahoma, 1999 ж. * Ең жоғары орташа жел: 174 км/сағ, Port Martin, 1951 ж. == Атмосфералық қысым == * Ең жоғары қысым: 108,56 кПа, Khövsgöl Province, 2001 ж. * Ең төмен қысым: 85 кПа (торнадо ішінде), 2003 ж. == Әртүрлі рекордтар == * Ең тез суыту: Browning (1916) * Ең тез жылыну: Spearfish (1943) * Ең тұрақты климат: Saipan * Тағы бір тұрақты климат: Fernando de Noronha * Жаңбыр кезіндегі ең жоғары температура: +46,1 °C, Needles, 2012 ж. * Жаһандық орташа температура рекорды: * +17,01 °C (2023 ж.), National Centers for Environmental Prediction мәліметі бойынша. == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ауа райы]] [[Санат:Температура]] m8z110fe98z2hx7uedc3s8gulkxjdue 3603602 3603550 2026-05-12T01:34:33Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595120 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} [[Сурет:Weather extremes around the world.png|320px|мини|нобай|анықтамасы|АҚШ армиясының метеорологиялық басқармасы дайындаған ауа райы рекордтарының картасы.]] '''Ауа райы рекордтары''' — Жер бетінде ресми түрде тіркелген экстремалды метеорологиялық көрсеткіштер. == Жерге жақын ауа температурасы == === Ең жоғары температура === '''Абсолюттік максимум температура''' — белгілі бір нүктеде, елде немесе бүкіл Жер шарында метеорологиялық бақылаулар тарихында тіркелген ең жоғары ауа температурасы. Жер бойынша абсолюттік рекорд +56,7 °C — [[Ажал аңғары]] (АҚШ). 2012 жылғы 13 қыркүйекке дейін Жердегі ең жоғары температура +58,2 °C деп есептеліп, ол 1922 жылғы 13 қыркүйекте Эль-Азизия (Ливия) елді мекенінде тіркелген деп саналған. Алайда 90 жылдан кейін [[Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым]] жүргізген мұқият талдау нәтижесінде бұл өлшеулердің қателікпен алынғаны анықталды<ref name="corr">[http://public.wmo.int/en/media/press-release/no-956-ninety-year-old-world-temperature-record-el-azizia-libya-invalid-improved Ninety-year-old world temperature record in El Azizia (Libya) is invalid Improved data strengthens climate knowledge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201122220222/http://public.wmo.int/en/media/press-release/no-956-ninety-year-old-world-temperature-record-el-azizia-libya-invalid-improved |date=2020-11-22 }}{{ref|en}}</ref><ref name=bams>{{мақала|автор=Khalid Ibrahim El Fadli, Randall S. Cerveny, Christopher C. Burt, Philip Eden, David Parker, Manola Brunet, Thomas C. Peterson, Gianpaolo Mordacchini, Vinicio Pelino, Pierre Bessemoulin, José Luis Stella, Fatima Driouech, M.M Abdel wahab, Matthew B. Pace|тақырыбы=World Meteorological Organization Assessment of the Purported World Record 58 °C Temperature Extreme at El Azizia, Libya (13 September 1922)|баспа=Bulletin of the American Meteorological Society|жыл=2012|doi=10.1175/BAMS-D-12-00093.1|сілтеме=http://journals.ametsoc.org/doi/abs/10.1175/BAMS-D-12-00093.1|archive-date=2016-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115073648/http://journals.ametsoc.org/doi/abs/10.1175/BAMS-D-12-00093.1}}</ref>. {| class="sortable wikitable" |- style= |- ! Құрлық бөлігі ! Температура, [[Градус Цельсия|°C]] ! class="unsortable" | Орны ! Биіктігі, м ! class="unsortable" | Күні |-- ! Әлем / Солтүстік Америка ! | 56,7 | [[Фернес-Крик]], [[Ажал аңғары]], [[Калифорния]], [[Соединённые Штаты Америки|США]] | −54 | {{Dts|1913|7|10}}<ref name=corr/><ref name=bams/> |- ! Әлем / Африка ! | 55 |[[Кебили (вилайет)|Кебили,Тунис]] | 112 |7 шілде 1931<ref>{{Мақала|автор=Khalid I. El Fadli, Randall S. Cerveny, Christopher C. Burt, Philip Eden, David Parker|жыл=2013-02-01|doi=10.1175/BAMS-D-12-00093.1|беті=199—204|баспа=Bulletin of the American Meteorological Society|тақырыбы=World Meteorological Organization Assessment of the Purported World Record 58°C Temperature Extreme at El Azizia, Libya (13 September 1922)|сілтеме=http://adsabs.harvard.edu/abs/2013BAMS...94..199E|том=94|archive-date=2019-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323111225/http://adsabs.harvard.edu/abs/2013BAMS...94..199E}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://wmo.asu.edu/content/africa-highest-temperature|title=World Meteorological Organization's World Weather & Climate Extremes Archive|publisher=wmo.asu.edu|access-date=2019-05-20|archive-date=2019-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323203753/https://wmo.asu.edu/content/africa-highest-temperature|url-status=live}}</ref> |- ! Азия ! | 54 | [[Эль-Мутриба]], [[Кувейт]] | | {{Dts|2016|7|20}}<ref>{{Cite web |url=http://tass.ru/obschestvo/3481590 |title=СМИ: в Кувейте зафиксирована самая высокая температура на земле за всю историю наблюдений |access-date=2016-07-25 |archive-date=2016-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160725143957/http://tass.ru/obschestvo/3481590 |url-status=live }}</ref> |- ! Австралия/Океания ! | 50,7 | [[Однадатта]], [[Австралия]] | 112 | {{Dts|1960|1|2}}<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://wmo.asu.edu/content/southern-hemisphere-highest-temperature|title=Southern Hemisphere: Highest Temperature|author=|website=World Meteorological Organization's World Weather & Climate Extremes Archive|date=|publisher=Arizona State University|access-date=2022-01-03|archive-date=2022-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220103155758/https://wmo.asu.edu/content/southern-hemisphere-highest-temperature|url-status=live}}</ref> |- ! Оңтүстік Америка ! | 48,9 | [[Ривадавиа]], [[Аргентина]] | 206 | {{Dts|1905|12|11}}<ref name="NCDC">{{cite web|url=https://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/globalextremes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140216031756/https://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/globalextremes.html |archive-date=2014-02-16 |title=Global Measured Extremes of Temperature and Precipitation |access-date=2022-01-04 }}</ref> |- ! Европа ! | 48,8 | [[Флоридия]], [[Италия]] | 111 | {{Dts|2021|08|11}}<ref>{{Cite web |date=2023-07-17 |title=WMO is monitoring potential new temperature records |url=https://public.wmo.int/en/media/news/wmo-monitoring-potential-new-temperature-records |access-date=2023-07-17 |website=public.wmo.int |lang=en |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717171716/https://public.wmo.int/en/media/news/wmo-monitoring-potential-new-temperature-records |url-status=live }}</ref> |- ! Антарктика ! | 20,7<ref name="автосілтеме1">{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2020/feb/13/antarctic-temperature-rises-above-20c-first-time-record |title=Scientists describe 20.75C logged at Seymour Island as ‘incredible and abnormal’ |access-date=2020-02-18 |archive-date=2021-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303074412/https://www.theguardian.com/world/2020/feb/13/antarctic-temperature-rises-above-20c-first-time-record |url-status=live }}</ref> | [[Симор (аралы, Антарктида)|Симор аралы]]<ref name="автосілтеме1" /> | 0 | {{Dts|2020|2|9}}<ref name="NCDC"/> |- ! Океания ! | 42,4 | [[Рангиора]], [[Жаңа Зеландия]] | | {{Dts|1973|2|7}} |} '''Елдер бойынша''' [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] үшін ауа температурасының абсолюттік максимумы +56,7 °C. Ол [[Фернес-Крик|Фернес-Крике]] аймағында 1913 жылғы 10 шілдеде тіркелген. Бұл көрсеткіш сонымен қатар Жер бетіндегі абсолюттік температура рекорды болып табылады. [[Канада]] үшін абсолюттік максимум +49,6 °C, Литонне елді мекенінде 2021 жылғы 29 маусымда тіркелген. [[Индонезия|Инданезия]] үшін абсолюттік максимум +37,4 °C, [[Джакарта]] қаласында 2021 жылдың маусым айында тіркелген. [[Бразилия]] үшін абсолюттік максимум +44,8 °C, [[Нова-Маринга]] муниципалитетінде 2020 жылғы 4–5 қарашада тіркелген. [[Ресей]] үшін абсолюттік максимум +45,4 °C, Утта метеостанциясында (Қалмақия) 2010 жылғы 12 шілдеде тіркелген. === Ең төмен температура === {| class="sortable wikitable" |- ! Құрлық бөлігі ! data-sort-type="number" | Температура, °C ! class="unsortable" | Орны ! Биіктігі, м ! class="unsortable" | Күні |- ! Әлем/Антарктида ! | –89,2 | [[Восток (антарктикалық станция)|Восток станциясы]], [[Антарктида]] | 3420 | {{Dts|1983|7|21}}<ref>{{мақала |тақырыбы=Новый абсолютный минимум температуры воздуха |баспа=Информационный бюллетень Советской антарктической экспедиции |сілтеме=http://www.aari.aq/publication/abs_min/abs_min.html |номері=105 |орын=[[Санкт-Петербург]] |баспасы=[[Гидрометеоиздат]] |тіл= |авторы=Будрецкий, А. Б. |жыл=1984 |archive-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227071811/http://www.aari.aq/publication/abs_min/abs_min.html }}</ref> |- ! Әлем/Антарктида ! –91,2 <ref>{{cite |url = http://ria.ru/earth/20131208/982799454.html |title = Ученый: говорить о новом рекорде холода на Земле некорректно |author = |date = 2013-12-08 |format = html |publisher = «[[РИА Новости]]» |accessdate = 2013-12-09 |lang = |archive-date = 2013-12-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131208210034/http://ria.ru/earth/20131208/982799454.html |url-status = live }}</ref> | ок. станции [[Купол Фудзи (антарктическая станция)|Купол Фудзи]], [[Антарктида]] | 3786 | {{Dts|2004|8|3}}<ref>{{cite news |title=Ученые зафиксировали в Антарктиде рекордно низкую температуру на поверхности Земли |url=http://www.itar-tass.com/nauka/819081 |format= |work=ИТАР-ТАСС |location= |date=2013-12-08 |access-date=2013-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131210214318/http://www.itar-tass.com/nauka/819081 |archive-date=2013-12-10 }}</ref><ref>{{cite news |first=Jonathan |last=Leake |authorlink= |author= |title=Found: the coldest spot on Earth |url=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/news/uk_news/Environment/article1350536.ece |format= |work=The Sunday News |publisher=News UK |location=Лондон |id= |pages= |page= |date=2013-12-08 |access-date=2013-12-09 |lang=en |quote= |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111142/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/news/uk_news/Environment/article1350536.ece |archive-date=2016-03-04 }}</ref><ref>G. Campbell, A. Pope, M. A. Lazzara, T. A. Scambos. The Coldest Place On Earth: −90 °C and Below in East Antarctica from Landsat-8 and other Thermal Sensors. Presentation at the AGU Fall 2013 meeting.</ref> |- ! Азия ! −67,7 |[[Верхоянск]], [[Ресей империясы]] | 127 | 5 ақпан 1892<ref>{{Cite web |url=https://wmo.asu.edu/content/northern-hemisphere-lowest-temperature |title=Northern Hemisphere: Lowest Temperature |access-date=2018-11-26 |archive-date=2016-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161226145102/https://wmo.asu.edu/content/northern-hemisphere-lowest-temperature |url-status=live }}</ref> |- ! Солтүстік Америка ! −69,6 | [[Клинк (Гренландия)|Клинк]], [[Гренландия]] | | {{Dts|1991|12|22}}<ref>{{cite web |url=https://apnews.com/article/climate-climate-change-archive-united-nations-geneva-5042640429d7630c68911e63667f1d88 |title=Cold diggers? UN finds a record low in Greenland ice in 1991 |lang=en |website=apnews.com |publisher=[[Associated Press]] |date=2020-09-23 |access-date=2020-09-25 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924224908/https://apnews.com/article/climate-climate-change-archive-united-nations-geneva-5042640429d7630c68911e63667f1d88 |archive-date=2020-09-24 }}</ref> |- ! Европа ! −58,1 | [[Усть-Щугер]], [[КСРО]] | 85 | {{Dts|1978|12|31}}<ref name="WMO">{{cite web|url=http://wmo.asu.edu|title=Global Weather & Climate Extremes|publisher=Всемирная метеорологическая организация|access-date=2012-01-22|archive-url=https://www.webcitation.org/68DS7KaCA?url=http://wmo.asu.edu/|archive-date=2012-06-06|url-status=live}}</ref> |- ! Оңтүстік Америка ! −39 | [[Валье-де-лос-Патос-Супериор]], [[Аргентина]] | 2880 | {{Dts|1972|7|17}}<ref name="meteofa">http://www.smn.gov.ar/?mod=biblioteca&id=94 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924102942/http://www.smn.gov.ar/?mod=biblioteca&id=94 |date=2015-09-24 }} Servicio Meteorólogico Nacional (Argentina).</ref> |- ! Африка ! −23,9 | [[Ифран]], [[Марокко]] | 1635 | {{Dts|1935|2|11}}<ref name="NCDC" /> |- ! Австралия ! −23 | [[Перевал Шарлотты]], [[Австралия]] | 1755 | {{Dts|1994|6|29}}<ref name="NCDC" /> |- ! Океания ! −25,6 | [[Рэнферли]], [[Новая Зеландия]] | | {{Dts|1903|7|18}}<ref name=tvnz>{{cite web |url=http://tvnz.co.nz/national-news/new-record-zealand-s-coldest-day-4297892 |title=New record for New Zealand's coldest day |publisher=TVNZ |date=2011-07-12 |access-date=2011-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715024615/http://tvnz.co.nz/national-news/new-record-zealand-s-coldest-day-4297892 |archive-date=2011-07-15}}</ref> |} == Температура айырмасы рекордтары == * 2 минуттағы ең үлкен жылыну: * +27 °C (−20 °C-тан +7 °C-қа дейін), Spearfish, 22 қаңтар 1943 ж. * 24 сағаттағы ең үлкен жылыну: * +57 °C (−48 °C-тан +9 °C-қа дейін), Loma, 15 қаңтар 1972 ж. * Ең жылдам суыту: * −27,2 °C (5 минутта), Rapid City, 10 қаңтар 1911 ж. * Бір жерде тіркелген ең үлкен температура айырмасы: * 105,9 °C (−67,7 °C пен +38 °C аралығы), Verkhoyansk. == Жер беті температурасы == * Абсолюттік минимум: −93,2 °C, Антарктида (2010 ж.) * Абсолюттік максимум: +70,7 °C, Dasht-e Lut (2005 ж.) == Жауын-шашын == '''Жаңбыр''' * Ең күшті жаңбыр: 3,8 см/мин, Guadeloupe, 27 қараша 1970 ж. * Бір жылдағы ең көп жауын: 13,3 м, Colombia * Ең көп жауын (1860–1861): 26,47 м, Cherrapunji '''Қар''' * Ең үлкен қар ұлпасы: 38 см * Ең көп қар жауу: 5,06 м, Buffalo, 1977 ж. * Бір тәуліктегі ең көп қар: 1,93 м, Los Angeles, 1921 ж. * Бір жылдағы ең көп қар: 31,1 м, Mount Rainier, 1971–1972 жж. == Бұршақ (град) == * Ең ауыр бұршақ: 1 кг, Bangladesh, 1986 ж. * Ең үлкен бұршақ: 17,8 см, Nebraska, 2003 ж. * Диаметрі 38 см бұршақ: Kansas, 1879 ж. * 7 кг бұршақ: Guangdong, 1981 ж. * Кейбір Kenya аймақтарында жылына 132 күнге дейін бұршақ жауады. == Жел жылдамдығы == * Ең күшті екпін: 484 км/сағ, Oklahoma, 1999 ж. * Ең жоғары орташа жел: 174 км/сағ, Port Martin, 1951 ж. == Атмосфералық қысым == * Ең жоғары қысым: 108,56 кПа, Khövsgöl Province, 2001 ж. * Ең төмен қысым: 85 кПа (торнадо ішінде), 2003 ж. == Әртүрлі рекордтар == * Ең тез суыту: Browning (1916) * Ең тез жылыну: Spearfish (1943) * Ең тұрақты климат: Saipan * Тағы бір тұрақты климат: Fernando de Noronha * Жаңбыр кезіндегі ең жоғары температура: +46,1 °C, Needles, 2012 ж. * Жаһандық орташа температура рекорды: * +17,01 °C (2023 ж.), National Centers for Environmental Prediction мәліметі бойынша. == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Ауа райы]] [[Санат:Температура]] pxt42j16grw54fhz03ltb37c8ft2h4d 0 777702 3603571 3590211 2026-05-12T01:23:02Z Айдос Қаракөз 179976 3603571 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} {{Мұражай |атауы = Пушкиндік мұражай |sort = |шынайы атауы = А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы |логотипі = Pushkin Museum logo.svg |логотип ені = |сурет = Gmii.jpg |сурет ені = 300px |сурет атауы = |lat_dir = N|lat_deg = 55|lat_min = 44|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 36|lon_sec = 18 |region = |CoordScale = |құрылған уақыты = 1912 жыл |орналасқан жері = [[Мәскеу]], Волхонка, 12 |түрі = Өнер туындылары |келушілер саны = 766 325 чел. (2021) |директоры = Екатерина Проничева |аялдама = Кропоткинская метро ст. |ашылу уақыты = |сайты = pushkinmuseum.art |Commons = Pushkin Museum }} '''А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы'''({{lang-ru|Государственный музей изобразительных искусств имени А. С. Пушкина}}) — [[Мәскеу]]де орналасқан көлемді [[мұражай]]. Профессор [[Иван Владимирович Цветаев|И. В. Цветаевтың]] бастамасымен 1912 жылы құрылды. Ол осындай орынды құру керек ойымен 1898 жылы [[II Николай]]мен бөліседі. Император оған қолдау көрсетеді. Неоклассикалық үлгіде салынған бұл музей басында императордың әкесі [[III Александр]] есімімен аталды. Ал [[Александр Сергеевич Пушкин]] есімі оған 1937 жылы берілді. Бүгінгі таңда мұражайда 700 мыңға жуық [[сурет]],[[графика]], [[Мүсіндеме|мүсін]],[[Археологиялық ескерткіштер|археологиялық]] және басқа да нысандар сақталуда. Бұл Ресейде орналасқан Батыс бейнелеу өнерінің ең қомақты жинақтарының бірі. И.В.Цветаев тарихшы әрі археолог болғандықтан, антикалық мүсіндер мен көнекөз жәдігерлердің көшірмелері коллекцияның маңызды бөлігін алып жатыр.<ref>{{кітап|авторы=Демская А. А., Смирнова Л. М. |тақырыбы=Музей на Волхонке |сілтеме= |орны=М. |баспа=Московский рабочий |жыл=1982 |беттер=49, [16] |таралымы=50000}}</ref> == Экспозициялар == <gallery> Greek hall in Pushkin museum 01 by shakko.jpg|Грек залы, 2019 жыл Castings of Ancient Roman statues in the Pushkin Museum.jpg|Римдік мүсіндер Museo pushkin, calchi, sala del medioevo 01.JPG|2011 жылғы экспозиция Museo pushkin, calchi, sala di michelangelo 02.JPG|[[Микеланджело Буонарроти|Микеланджело]] залы </gallery> === Суреттер === <gallery> Paris Bordon - Sibilla davanti ad Augusto - Museo Puskin - Mosca.jpg|[[Парис Бордоне]], ок. 1550 Nicolas Poussin - The Victory of Joshua over Amorites - Pushkin museum.jpg|[[Никола Пуссен]]. «Израильтяндар аморрейлерге қарсы», 1624—1625 Pietro Perugino 053.jpg|[[Пьетро Перуджино]]. «Мадонна нәрестемен», XV ғ. аяғы Rembrandt - The Incredulity of St Thomas - WGA19095.jpg|[[Рембрандт]]. «Фоманың сенімсіздігі», 1634 Pierre-Narcisse Guérin - Aurora and Cephalus - Pushkin Museum.jpg|[[Пьер Нарсис Герен]]. «[[Аврора және Кефал]]», 1811 Actress Jeane Samary IMG 6910.JPG|[[Пьер Огюст Ренуар]]. «[[Актриса Жанна Самаридің портреті]]», 1877 Mardi gras, par Paul Cézanne, Yorck.jpg|[[Поль Сезанн]]. «[[Пьеро және Арлекин]]», 1888 Paul Gauguin 072.jpg|[[Поль Гоген]]. «Арледегі түнгі кафе», 1888 Edgar Germain Hilaire Degas 076.jpg|[[Эдгар Дега]]. «[[Көгілдір бишілер]]», 1897 </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мәскеу мұражайлары]] [[Санат:1912 жылы құрылғандар]] k1v9xzcrg7mv5ubwaweenb6lumce8jq 3603586 3603571 2026-05-12T01:33:32Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580903 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} {{Мұражай |атауы = Пушкиндік мұражай |sort = |шынайы атауы = А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы |логотипі = Pushkin Museum logo.svg |логотип ені = |сурет = Gmii.jpg |сурет ені = 300px |сурет атауы = |lat_dir = N|lat_deg = 55|lat_min = 44|lat_sec = 50 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 36|lon_sec = 18 |region = |CoordScale = |құрылған уақыты = 1912 жыл |орналасқан жері = [[Мәскеу]], Волхонка, 12 |түрі = Өнер туындылары |келушілер саны = 766 325 чел. (2021) |директоры = Екатерина Проничева |аялдама = Кропоткинская метро ст. |ашылу уақыты = |сайты = pushkinmuseum.art |Commons = Pushkin Museum }} '''А.С. Пушкин атындағы бейнелеу өнерінің мемлекеттік мұражайы''' ({{lang-ru|Государственный музей изобразительных искусств имени А. С. Пушкина}}) — [[Мәскеу]]де орналасқан көлемді [[мұражай]]. Профессор [[Иван Владимирович Цветаев|И. В. Цветаевтың]] бастамасымен 1912 жылы құрылды. Ол осындай орынды құру керек ойымен 1898 жылы [[II Николай]]мен бөліседі. Император оған қолдау көрсетеді. Неоклассикалық үлгіде салынған бұл музей басында императордың әкесі [[III Александр]] есімімен аталды. Ал [[Александр Сергеевич Пушкин]] есімі оған 1937 жылы берілді. Бүгінгі таңда мұражайда 700 мыңға жуық [[сурет]], [[графика]], [[Мүсіндеме|мүсін]], [[Археологиялық ескерткіштер|археологиялық]] және басқа да нысандар сақталуда. Бұл Ресейде орналасқан Батыс бейнелеу өнерінің ең қомақты жинақтарының бірі. И.В.Цветаев тарихшы әрі археолог болғандықтан, антикалық мүсіндер мен көнекөз жәдігерлердің көшірмелері коллекцияның маңызды бөлігін алып жатыр.<ref>{{кітап|авторы=Демская А. А., Смирнова Л. М. |тақырыбы=Музей на Волхонке |сілтеме= |орны=М. |баспа=Московский рабочий |жыл=1982 |беттер=49, [16] |таралымы=50000}}</ref> == Экспозициялар == <gallery> Greek hall in Pushkin museum 01 by shakko.jpg|Грек залы, 2019 жыл Castings of Ancient Roman statues in the Pushkin Museum.jpg|Римдік мүсіндер Museo pushkin, calchi, sala del medioevo 01.JPG|2011 жылғы экспозиция Museo pushkin, calchi, sala di michelangelo 02.JPG|[[Микеланджело Буонарроти|Микеланджело]] залы </gallery> === Суреттер === <gallery> Paris Bordon - Sibilla davanti ad Augusto - Museo Puskin - Mosca.jpg|[[Парис Бордоне]], ок. 1550 Nicolas Poussin - The Victory of Joshua over Amorites - Pushkin museum.jpg|[[Никола Пуссен]]. «Израильтяндар аморрейлерге қарсы», 1624—1625 Pietro Perugino 053.jpg|[[Пьетро Перуджино]]. «Мадонна нәрестемен», XV ғ. аяғы Rembrandt - The Incredulity of St Thomas - WGA19095.jpg|[[Рембрандт]]. «Фоманың сенімсіздігі», 1634 Pierre-Narcisse Guérin - Aurora and Cephalus - Pushkin Museum.jpg|[[Пьер Нарсис Герен]]. «[[Аврора және Кефал]]», 1811 Actress Jeane Samary IMG 6910.JPG|[[Пьер Огюст Ренуар]]. «[[Актриса Жанна Самаридің портреті]]», 1877 Mardi gras, par Paul Cézanne, Yorck.jpg|[[Поль Сезанн]]. «[[Пьеро және Арлекин]]», 1888 Paul Gauguin 072.jpg|[[Поль Гоген]]. «Арледегі түнгі кафе», 1888 Edgar Germain Hilaire Degas 076.jpg|[[Эдгар Дега]]. «[[Көгілдір бишілер]]», 1897 </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мәскеу мұражайлары]] [[Санат:1912 жылы құрылғандар]] asbehaxz5tqwbp0jszc25kftevqkdsz 0 777758 3603437 3603013 2026-05-11T17:33:54Z Kasymov 10777 «[[Санат:Ресей әйел дирижёрлері|Ресей әйел дирижёрлері]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Дирижёрлер тізімі|Дирижёрлер тізімі]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3603437 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[Сурет:Aeolian Ladies' Orchestra.jpg|нобай|Розабель Уотсон басқаратын Эолиялық әйелдер оркестрі,1912 жыл]] ''Бұл мақалада әртүрлі тарихи кезеңдерде қызмет еткен әйел дирижёрлер тізімі берілген. Олардың қатарында [[Опера (музыка)|опералық]], [[Симфониялық оркестр|симфониялық]], [[Қазақ халық аспаптар оркестрі|халық аспаптары]], [[хор]], камералық, [[Үрмелі музыкалық аспаптар оркестрі|үрмелі]], әскери және [[Эстрада оркестрі|эстрадалық]] музыкалық ұжымдармен жұмыс жасаған тұлғалар қамтылған. Сонымен қатар, ерте кезеңдерде жетекшілік қызмет атқарған әйелдер де енгізілген.'' '''А''' * '''Антония Луиза Брико''' (1902–1989; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – Нидерландт текті америкалық дирижёр. Немістің дирижëрлік мектебінің өкілі әрі Карл Мук сыныбының бірегей шәкірті. Оның кәсіби дирижëр ретінде халықаралық танылуы 1930 жылы Берлин филармониялық оркестрімен А. Дворжактың №9 симфониясын дирижëрлегеннен кейін басталды. 1934 жылы Нью-Йоркте әйел музыканттардан құралған симфониялық оркестр ұйымдастырып, оның концерттерінің біріне АҚШ-тың бірініш ханымы Элеонора Рузвельт қатысып, дирижëрдің шығармашылығына қолдау білдірген.<ref>{{Cite web|title=Antonia Brico <nowiki>|</nowiki> American Female Conductor & Musician <nowiki>|</nowiki> Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Antonia-Brico|accessdate=01.05.2026}}</ref> * '''Алевтина Николаевна Иоффе''' (1978; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2025 жылдан бастап Швейцариядағы Берн опералық театрының бас дирижëрі және «Staatskapelle Weimar» неміс оркестрінің шақырылған бас дирижëрі. 2011–2023 жылдары Н.И. Сац атындағы балалар музыкалық театрының бас дирижëрі лауазымын атқарған. 2018 жылы «Deutsche Oper Berlin» неміс опералық театрында П.Чайковскийдің «Аққу көлі» балетімен дебют өткізді.<ref>{{Cite web|title=Алевтина Иоффе - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/47585/|accessdate=02.05.2026}}</ref> * '''Ану Тали''' (1972; [[Эстония]]) – эстондық дирижëр. 1997 жылы Кадри Тали егізімен бірге Солтүстік симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы және бас дирижëрі. 2003 жылы оның «Swan Flight» атты дебюттік альбомы Вельо Тормис шығармалары негізінде ECHO Klassik неміс сыйлығында «Young Artist of the Year» аталымын жеңіп алды. 2013–2019 жылдар аралығында АҚШ-тағы «Sarasota Orchestra» симфониялық оркестрінің музыкалық директоры қызметін атқарды.<ref>{{Cite web|title=Anu Tali - Dallas Symphony Orchestra|url=https://www.dallassymphony.org/people/anu-tali/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алондра де ла Парра''' (1980; [[Мексика]]) – мексикалық дирижëр және Мексиканың ресми елшісі. 2004 жылы Philarmonic Orchestra of the Americas (POA) оркестрінің негізін қалаушысы. Оркестрдің «Mi Alma Mexicana» атты альбомы Billboard Classical Charts рейтингінің алғашқы ондығына кіріп, небәрі екі ай ішінде күйтабақ Мексикада платиналы мәртебе алған алғашқы классикалық музыкалық альбомдардың бірі болды. 2024 жылдан бастап Испанияда Orquestra y Coro de la Comunidad de Madrid (ORCAM) оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі лауазымын атқарады.<ref>{{Cite web|title=Alondra de la Parra - Mexican Conductor|url=https://alondradelaparra.com/en/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анастасия Вельт''' (1995; Ресей) – ресейлік дирижëр. Липецк қаласының мемлекеттік филармониясының симфониялық оркестрінде екінші дирижëр қызметін атқарады. Мәскеуде «Жаңа Опера» театры, «Musica Viva» мәскеулік камералық оркестрі, Жаңасібірдің опера және балет театры, «Симфония плюс» камералық оркестрі, Соллертинский атындағы симфониялық оркестрі сынды ұжымдарда дирижëрлік еткен. 2022 жылы Луганск мемлекеттік симфониялық оркестрімен Д. Шостаковичтің «Фашизм мен соғыс құрбандарын еске алу» симфониясын орындап, концерт көрермендер тарапынан эмоционалды қабылданып, филармония тарихындағы есте қалған концерттердің бірі ретінде аталды. <ref>{{Cite web|title=МУЗЫКА ВЕЛИКОЙ ПОБЕДЫ <nowiki>|</nowiki> Липецкая государственная филармония (Унион) Анастасия Вельт|url=https://unionzal.ru/node/952|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна Скрылëва''' (1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], Ресей, [[Германия]]) – Орыс текті неміс дирижëр. 2019–2025 жылдар аралығында Магдебург театрының бас музыкалық директоры қызметін атқарып, опера және балет қойылымдарына жетекшілік етті. 2024 жылы Юджин Энгельдің «Grete Minde» атты ұмыт қалған операсын қайта жаңғыртып, Магдебург филармониялық оркестрімен жазылған жоба үшін «Opus Klassik Award» немістің классикалық сыйлығына ие болды. Әлемнің жетекші симфониялық оркестрлерімен: Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Gewandhausorchester Leipzig, Copenhagen Phil, Royal Swedish Opera, Dallas Opera, La Scala, Sydney Opera House деген музыкалық ұжымдармен жұмыс істеген. <ref>{{Cite web|title=Anna Skryleva - Conductor/Composer - Home|url=https://www.annaskryleva.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна (Семëновна) Закирова-Гулишамбарова''' (1976; КСРО, [[Татарстан]]) – ресейлік дирижëр. Дирижëр, ҚазКСР-інің, ТатарАКСР-інің және РФ-ның халық әртісі Фуат Шәкірұлы Мансұровтың шәкірті болған. 2021 жылы музыка өнерінің дамуына қосқан елеулі үлесі үшін «Татарстан Республикасының Халық әртісі» атағына ие болды. София Губайдулинаның заманауи музыка орталығының камералық оркестрінде бас дирижëр және көркемдік жетекші қызметтерін атқарған. 2023 жылдан бастап «Жаңа Музыка» атты Жастар симфониялық оркестрдің дирижëрі және көркемдік жетекшісі. <ref>{{Cite web|title=Художественному руководителю и дирижеру оркестра Анне Гулишамбаровой присвоили звание "Народный артист Республики Татарстан"|url=https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2028795.htm|accessdate=26.04.2026}}</ref> * [[Анна Ракитина|'''Анна Леонидовна Ракитина''']] (1989; Ресей) – ресейлік дирижëр. 2017 жылы Кёльн қаласында өткен «Deutscher Dirigentenpreis» халықаралық дирижёрлер байқауының III орын иегері, ал 2018 жылы Копенгагендегі Николай Малько атындағы халықаралық дирижёрлер байқауында II орын алды. 2019–2023 жылдары АҚШ-тағы Бостон симфониялық оркестрінде (BSO) бас дирижёр Андрис Нельсонс жетекшілігімен ассистенттік қызмет атқарып, оркестр тарихындағы осы лауазымға тағайындалған екінші әйел дирижёр атанды. 2025 жылы классикалық музыка өнеріне қосқан үлесі үшін «European Culture Prize» еуропалық мәдениет сыйлығымен марапатталды. <ref>{{Cite web|title=Anna Rakitina <nowiki>|</nowiki> conductor|url=https://www.annarakitina.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Анна-Мария Хельсинг''' (1971; [[Швеция]], [[Финляндия]]) – шведтік-финдік дирижëр. 2010–2013 жылдары Финляндиядағы Oulu Symphony Orchestra оркестрінің бас дирижëрі қызметінде тағайындалған алғашқы әйел дирижëрі болды. 2023 жылдан бастап Ұлыбританиядағы BBC Concert Orchestra оркестрдің алғашқы әйел бас дирижëрі қызметін атқарды. 2025 жылдан бері Финляндияда Vaasa City Orchestra-ның бас дирижëрі. Finnish Radio Symphony, Helsinki Philharmonic, Royal Stockholm Philharmonic, Iceland Symphony, BBC Philharmonic, Barcelona Symphony, Vancouver Symphony сияқты жетекші ұжымдармен жұмыс істеген. <ref>{{Cite web|title=Conductor Anna-Maria Helsing|url=https://www.annamariahelsing.com/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алла Анатольевна Кульбаба''' (1968; КСРО, [[Украина]]) – украиндық дирижëр. 1994 жылы С. Турчак атындағы Бірінші дирижëрлер байқауының III орын иегері атанды. 1999 жылдан бастап Киевтегі Тарас Шевченко атындағы Украинаның Ұлттық опера театрының дирижëрі қызметін атқарады. Театр сахнасында «Евгений Онегин», «Пиковая дама», «Иоланта», «Аида», «Травиата», «Макбет», «Набукко», «Тоска», «Манон Леско», «Мадам Баттерфляй», «Кармен», «Тайный брак», «Фауст», «Кіт у чоботях», «Ромео мен Джульетта», «Севиль шаштаразы», «Щелкунчик», «Махаббат сусыны», «Запорожец за Дунаем» және басқа да көптеген қойылымдарды өткізген. 2019 жылы «Украинаның Халық әртісі» атағына ие болды.<ref>{{Cite web|title=Кульбаба Алла Анатоліївна — Енциклопедія Сучасної України|url=https://esu.com.ua/article-51417|accessdate=26.04.2026}}</ref> * '''Алëна Грон''' (1993; [[Чехия]]) – чехиялық дирижëр. 2024 жылдан бастап Jihočeská fiharmonie, (Ческе-Будеëвице филармониялық оркестрі) ұжымының бас дирижëрі қызметіне тағайындалған алғашқы кәсіби әйел дирижëр атанды. 2024 жылдан бері АҚШ-та дирижëр Марин Олсоп жетекшілік еткен «TAKI Alsop Conducting Fellowship» халықаралық әйел дирижëрлер бағдарламасының мүшесі болып, Чикаго симфониялық оркестрімен дирижëрлік етті. Чехиялық композитор әрі дирижëр Витезслава Капралованың шығармашылығын насихаттаумен белсенді айналысып, оның оркестрге арналған туындыларын толықтай Janáček Philarmonic Orchestra оркестрімен жазып шықты.<ref>{{Cite web|title=Alena Hron <nowiki>|</nowiki> Taki Alsop Conducting Fellowship|url=https://takialsop.org/fellows/alena-hron/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Агнешка Дучмаль (1946; [[Польша]]) <ref>{{Cite web|title=Agnieszka Duczmal (Conductor) - Short Biography|url=https://bach-cantatas.com/Bio/Duczmal-Agnieszka.htm|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Амандин Бейер (1974; [[Франция]]) <ref>{{Cite web|title=Biography / Amandine Beyer|url=https://amandinebeyer.com/en/bio.html|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Алиса Фарнем (1970; [[Ұлыбритания|Британия]]) <ref>{{Cite web|title=About - Alice Farnham|url=https://alicefarnham.com/pages/about|accessdate=27.04.2026}}</ref> * Аида Кеңесбаевна Абдуллаева (1962; [[Қарақалпақстан]]) <ref>{{Cite web|title=Абдуллаева Аида Кенгесбаевна » Бердақ атындағы Қарақалпақ мəмлекетлик академиялық музыкалы театры|url=https://berdax-teatr.uz/522-abdullaeva-aida-kengesbaevna.html|accessdate=27.04.2026}}</ref> * Анюта Николаевна Иванова ([[Саха Республикасы|Якутия]]) <ref>{{Cite web|title=«Покажу себя с новых сторон»: дирижер Анюта Иванова Театра танца Якутии — о профессии и юбилейном концерте|url=https://sakhatime.ru/culture/65889/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Ася Георгиевна Фурта ([[Ресей]]) <ref>{{Cite web|title=Без фальши <nowiki>|</nowiki> Словесница Искусств Ася Фурта|url=https://www.slovoart.ru/node/2857|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Ализе Леон ([[Франция]]) <ref>{{Cite web|title=Bio — ALIZE LÉHON|url=https://alizelehon.com/about|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Айгуль Юсуповна Джумашева ([[Қазақстан]]) <ref>{{Cite web|title=«Русское чудо» по-казахски: Айгуль Джумашева о балалайке, традициях и будущем оркестра - FRESH CITY - городской журнал|url=https://freshcity.info/russkoe-chudo-po-kazahski-ajgul-dzhumasheva-o-balalajke-tradicijah-i-budushhem-orkestra/|accessdate=26.04.2026}}</ref> * Алия Нурлановна Сали (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Юбилейная симфония студенческого духа: NU Оркестр отмечает десятилетие <nowiki>|</nowiki> Yestate|url=https://yestate.kz/news/yubilejnaya-simfoniya-studencheskogo-duha-nu-orkestr-otmechaet-desyatiletie|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Ария Каррильо ([[Коста-Рика]]) <ref>{{Cite web|title=Aria Carrillo <nowiki>|</nowiki> South Dakota Symphony Orchestra|url=https://sdsymphony.org/about/musicians-artists/orchestra-members/bios/aria-carrillo/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Ана Эрчулий (Словения) <ref>{{Cite web|title=Ana Erčulj » SNG Opera in balet Ljubljana|url=https://www.opera.si/sl/kdo-smo/opera/ana-erculj|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''Ә''' * Әлия Жанәбілқызы Темірбекова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Aliya Temirbekova, Хормейстер <nowiki>|</nowiki> Архив, выступления, билеты и видео <nowiki>|</nowiki> Operabase|url=https://www.operabase.com/aliya-temirbekova-a37714/ru|accessdate=26.04.2026}}</ref> '''Б''' * Барбара Ханниган (1971) [[Канада]] <ref>{{Cite web|title=Barbara Hannigan|url=https://www.barbarahannigan.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Барбара Поплавска (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Classical music has survived war, the pandemic and a lot more: Barbara Poplawska - The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/classical-music-has-survived-war-the-pandemic-and-a-lot-more/article69015931.ece|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Барбара Скоукрофт (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Barbara Scowcroft – Salt Lake Symphony|url=https://saltlakesymphony.org/barbara-scowcroft/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Бар Авни-Палентин (1989) [[Израиль]] <ref>{{Cite web|title=Bar Avni–Pallentin <nowiki>|</nowiki> Malko Competition|url=https://www.malkocompetition.dk/conductor/2021/bar-avni-pallentin|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Бақыт Жұмағалиқызы Тұяқбаева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Митрополичий хор принял участие в концерте известных музыкальных коллективов Алма-Аты - PRS|url=https://prs.kz/press/9816/Mitropolichij-hor-prinyal-uchastie-v-koncerte-izvestnih-muzikalnih-kollektivov-Alma-Ati|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Беверли Эверетт (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Beverly Everett - Home page of the official Web Site of Beverly Everett|url=https://www.beverlyeverett.org/#:~:text=Beverly%20Everett%3A%20Music%20Director%20and,Creative%20Pear%20Graphic%20Design%2C%20LLC|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''В''' * Вероника Борисовна Дударова (1916–2009) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Вероника Дударова из Баку - первая в СССР женщина-дирижер <nowiki>|</nowiki> Вестник Кавказа|url=https://vestikavkaza.ru/articles/veronika-dudarova-iz-baku-pervaa-v-sssr-zensina-dirizer.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Виктория Леонидовна Добровольская (1986) Ресей <ref>{{Cite web|title=Виктория Добровольская - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/72691/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Валентина Викторовна Голубева (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Симфонический оркестр<nowiki>|</nowiki>Концертный центр "Череповец"|url=https://concert-cherepovets.ru/simforkestr|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Валерия Александровна Рыбинская ([[Беларусь]]) <ref>{{Cite web|title=Рыбинская Валерия (дирижёр) <nowiki>|</nowiki> Белорусская государственная филармония|url=https://philharmonic.by/ru/artists/rybinskaya-valeriya-dirizhyor|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Витезслава Капралова (1915–1940) [[Чехия]] <ref>{{Cite web|title=Витезслава Капралова <nowiki>|</nowiki> Radio Prague International|url=https://ruski.radio.cz/vitezslava-kapralova-8685711|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Виттория Алеотти (Раффаэлла) (1575-*1646) (маэстра хора) [[Италия]] <ref>{{Cite web|title=Биография Виттории Алеотти <nowiki>|</nowiki> Музыка эпохи Барокко|url=https://baroquemusic.ru/encyclopedia/composers/aleotti-vittoria|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Вирджиния Аллен (1953) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Virginia Allen <nowiki>|</nowiki> composer / arranger - concert band Noten & Partituren - HeBu Musikverlag GmbH|url=https://www.hebu-music.com/en/musician/virginia-allen.31527/|accessdate=05,05,2026}}</ref> * Вирджиния Марьяни Кампольетти (1869–1941) Италия <ref>{{Cite web|title=Virginia Mariani Campolieti Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Virginia_Mariani_Campolieti|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Вера Францевна Родэ (1907–1975) [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] <ref>{{Cite web|title=Родэ Вера Францевна <nowiki>|</nowiki> Официальный портал программы Памяти Московского Народного Ополчения|url=https://mosopolchenie.ru/militiaman/rode-vera-francevna-3941|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Вэнь Чин Лю-Янг (Малайзия) <ref>{{Cite web|title=Malaysian-born Artistic director for Heritage Chorale chose music over medicine  - Wednesday Journal|url=https://www.oakpark.com/2024/11/12/wen-chin-liu-young-heritage-chorale/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ванесса Бенелли Мозелл (1987) Италия <ref>{{Cite web|title=home – Vanessa Benelli Mosell|url=https://www.vanessabenellimosell.com/|accessdate=10.05.2026}}</ref> '''Г''' * [[Гауһар Құрманбекқызы Мырзабекова]] (1956) (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Мырзабекова Гаухар Құрманбекқызы - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/structure/faculties/Gauhar-M/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Галина Михайловна Кривошапко (1916–2013) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Омское музыкальное училище им. В.Я.Шебалина|url=https://shebalina.ru/pages/krivoshapko-galina-mihajlovna|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Гвендолен Эйврил Кольридж-Тейлор (1903–1998) [[Англия]] <ref>{{Cite web|title=Composer Spotlight: Avril Coleridge-Taylor – Classics for Kids|url=https://www.classicsforkids.com/composer-spotlight-avril-coleridge-taylor/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Глория Исабель Рамос Триано (1964) [[Испания]] <ref>{{Cite web|title=DIRIGENTIN <nowiki>|</nowiki> ramostriano.com|url=https://www.ramostriano.com/?lang=en|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Голнуш Халеги (1941–2021) [[Иран]], АҚШ <ref>{{Cite web|title=WEBSITE OF WORKS BY GOLNOUSH KHALEGHI تارنمای آثار گلنوش خالقی - Home|url=https://golnava.com/index.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Гүлдана Жеңісқызы Баритова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Руководство и педагоги отделения|url=https://college.muscomplexpavl.edu.kz/index.php/ru/otdeleniya/otdelenie-muzykalnoe-iskusstvo-estrady/rukovodstvo-i-pedagogi-otdeleniya-emi|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Грете Педерсен (1960) Норвегия <ref>{{Cite web|title=Artist-Portrait <nowiki>|</nowiki> Konzertdirektion Hörtnagel Berlin|url=https://hoertnagel.com/en/artists/artist-portrait/grete-pedersen|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''Д''' * Даяна Айдаровна Гофман (1991) Ресей <ref>{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Гофман Даяна Айдаровна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=148423|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дильбар Гулямовна Абдурахманова (1936-2018) КСРО, [[Өзбекстан]] <ref>{{Cite web|title=Поэтесса дирижерской палочки|url=https://uza.uz/ru/posts/poetessa-dirizherskoy-palochki-05-05-2020|accessdate=05.05.2026}}</ref> * ДжоАнн Фаллетта (1954) АҚШ <ref>{{Cite web|title=JoAnn Falletta - Biography|url=https://joannfalletta.com/biography.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джулия Джонс (1961) [[Ұлыбритания]] <ref>{{Cite web|title=Macao Youth Symphony Orchestra Association|url=http://macauyso.org.mo/en/Julia_Jones.php|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дениола Кураджа ([[Албания]]) <ref>{{Cite web|title=deniolakuraja.com <nowiki>|</nowiki> Deniola Kuraja Conductor,pianist, vocal coach|url=https://deniolakuraja.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * [[Динара Нұрғисақызы Тілендиева|Дінзуһра (Динара) Нұрғисақызы Тілендиева]] (1985) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Қайталанбас тұлғаның тұяғы <nowiki>|</nowiki> Otbasym|url=https://kz.otbasym.kz/news/bud-zdorov/2016-10-25/aytalanbas-t-l-any-t-ya-y|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Далия Атлас (1933) Израиль, АҚШ <ref>{{Cite web|title=Dalia Atlas|url=https://www.dalia-atlas.com/Biography.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джухи Бансал ([[Үндістан]], [[Гонконг]]) <ref>{{Cite web|title=Juhi Bansal – Composer, Conductor, Teacher|url=https://juhibansal.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дана Муриева (2000) Ресей <ref>{{Cite web|title=Дана Муриева <nowiki>|</nowiki> Тольяттинская филармония|url=https://filarman.ru/murievad/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джессика Коттис (1979) [[Аустралия]], Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=HOME <nowiki>|</nowiki> jessicacottis|url=https://www.jessicacottis.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джипсс Рут (1921–1999) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Gipps, Ruth - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/features/composers/gipps-ruth|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Джаннат Музаффаровна Хусейнзода (*2006) [[Тәжікстан]] <ref>{{Cite web|title=Первый сольный концерт Джаннат Хусейнзода - Anhor.uz|url=https://anhor.uz/culture/perviy-solyniy-koncert-dzhannat-huseynzoda/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Дебра Чеверино (1976) Италия <ref>{{Cite web|title=Divine Fulbright – Debra Cheverino – Italy 2004 – Fulbright.org|url=https://fulbright.org/2021/05/26/divine-fulbright-debra-cheverino-italy-2004/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Деляна Лазарова (Болгария) <ref>{{Cite web|title=Delyana Lazarova|url=https://www.delyanalazarova.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Дора Христова (Болгария) <ref>{{Cite web|title=Дора Христова: Фольклор - это всегда национальная идея - Российская газета|url=https://rg.ru/2006/05/03/hor.html?utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''Е''' * Елизавета Петровна Кудрявцева-Мурина (1914–2004) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=КУДРЯВЦЕВА, Елизавета Петровна (1914–2004) <nowiki>|</nowiki> Санкт-Петербургская государственная консерватория имени Н. А. Римского-Корсакова|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kudryavceva-elizaveta-petrovna-1914-2004|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Еп Вин Си (1960) [[Қытай]] <ref>{{Cite web|title=Yip Wing-sie (Chinese conductor) - sin80|url=https://sin80.com/en/artist/yip-wing-sie|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Елена Евстратенко (майор) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Единственная в СНГ женщина-дирижер руководит популярным военным оркестром в Казахстане|url=https://almaty.tv/ru/news/obschestvo/1622-kazakstandagy-dgalgyz-askeri-diridger-ayel-30-dgyl-boyy-osy-kyzmettemin|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Елизавета Сергеевна Корнеева (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Special Guest. Дирижер Елизавета Корнеева  «Любовь, Смерть, и..|url=https://aggrego.ru/2024/03/16/special-guest-dirizher-elizaveta-korneeva-lyubov-smert-i/#acceptLicense|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Ë''' * Ëко Мацуо (1953) [[Жапония]] <ref>{{Cite web|title=Yoko Matsuo - 松尾 葉子 - KAJIMOTO|url=https://www.kajimotomusic.com/artists-projects/yoko-matsuo/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Ж''' * Жанна (Шевалье) Эврар (1893–1984) Франция <ref>{{Cite web|title=Jane Evrard, une femme à la baguette <nowiki>|</nowiki> France Musique|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/musicopolis/jane-evrard-une-femme-a-la-baguette-8096048|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жизель Бен-Дор (1955) [[Уругвай]], Израиль, АҚШ <ref>{{Cite web|title=BIOGRAPHY – Gisele Ben-Dor Conductor|url=https://giseleben-dor.com/biography/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жоанидия Нуньес Содре (1903–1975) [[Бразилия]] <ref>{{Cite web|title=(PDF) Joanídia Sodré, A Maestra Sufragista - Andrea Huguenin Botelho|url=https://www.academia.edu/79291583/Joanídia_Sodré_A_Maestra_Sufragista_Andrea_Huguenin_Botelho|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жюльетт Надя Буланже (1887–1979) Франция <ref>{{Cite web|title=О Наде Буланже|url=https://mus.academy/articles/o-nade-bulanzhe|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Жуану Карнейру (Португалия) <ref>{{Cite web|title=Joana Carneiro <nowiki>|</nowiki> Gulbenkian Orchestra <nowiki>|</nowiki> Gulbenkian Music|url=https://gulbenkian.pt/musica/en/biography/joana-carneiro/|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''З''' * Зои Зениоди (1976) [[Грекия]] <ref>{{Cite web|title=Zoe Zeniodi - Opéra national de Paris|url=https://www.operadeparis.fr/en/artists/zoe-zeniodi|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Захия-Дихия Зиуани (1978) Франция <ref>{{Cite web|title=Zahia Ziouani|url=https://www.music-cinema.com/en/?view=article&id=558:zahia-ziouani&catid=92|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зарифа Ахмедовна Абдуллаева (1952) [[Дағыстан]] <ref>{{Cite web|title=Музыка – она во мне… <nowiki>|</nowiki> ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/3952|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зарифа Адиба ([[Ауғанстан]]) <ref>{{Cite web|title=Zarifa Adiba ⋆ MUSE|url=https://museonline.org/profile/zarifa-adiba/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Зиада Нагиевна Накибаева (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Интернет штурмуем с музыкой|url=https://kazpravda.kz/n/internet-shturmuem-s-muzykoy/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''И''' * Ирис Маргарет Элси Лемар (1902–1997) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Iris Lemare, Composer – HerStoryYork|url=https://www.herstoryyork.org.uk/iris-lemare-composer/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Инма Шара (1972) Испания <ref>{{Cite web|title=Inma Shara I Director and composer|url=https://inmashara.com/en/home/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Инджи Ëздиль ([[Түркия]]) <ref>{{Cite web|title=Turkish Culture Portal|url=https://turkishculture.org/whoiswho/music/conductor/inci-ozdil-1781.htm|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ингрид Табита Боргхильд Берглунд (1989) Норвегия <ref>{{Cite web|title=Tabita Berglund steps in to conduct at the Festival Internacional de Música y Danza de Granada <nowiki>|</nowiki> HarrisonParrott|url=https://www.harrisonparrott.com/news/2024-06-14/tabita-berglund-steps-in-to-conduct-at-the-festival-internacional|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Иман Аль-Джунайди ([[Мысыр]]) <ref>{{Cite web|title=Exclusive <nowiki>|</nowiki> Iman Al-Junaidi, Egypt’s First Female Maestro on Breaking Barriers, The Grand Egyptian Museum, and a Meeting with President El-Sisi <nowiki>|</nowiki> NileFM <nowiki>|</nowiki> EGYPT'S#1 FOR HIT MUSIC|url=https://nilefm.com/beats/article/13544/exclusive-iman-al-junaidi-egypt-s-first-female-maestro-on-breaking-barriers-the-grand-egyptian-museum-and-a-meeting-with-president-el-sisi|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Иман Эль-Генеди (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=أول قائدة أوركسترا في مصر لـ"العين الإخبارية": أنا صعيدية أحلم بالعالمية|url=https://al-ain.com/article/iman-egypt-conductor-orchestra|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''Й''' * Йоана Мальвиц (1986) [[Германия]] <ref>{{Cite web|title=Joana Mallwitz - Conductor <nowiki>|</nowiki> Home|url=https://www.joanamallwitz.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Йозефина Аманн Вайнлих (1848–1887) [[Аустрия]] <ref>{{Cite web|title=First Woman Conductor: Josephine Amann-Weinlich Story|url=https://interlude.hk/josephine-weinlich-the-first-major-woman-conductor/|accessdate=05.05.2026}}</ref> '''К''' * Камилла Александровна Кольчинская (1937–2016) КСРО, Ресей, АҚШ <ref>{{Cite web|title=simfoniya_sudby_1ch.pdf Камилла Кольчинская|url=https://www.oleg-yurganov.com/sites/default/files/statyi/simfoniya_sudby_1ch.pdf|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Камелия Хоанг (Фам Ча Ми) Вьетнам, Ресей <ref>{{Cite web|title=Камелия Хоанг|url=https://gasorb.ru/orchestra/artists/guest-artists/kameliya-khoang/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катарина Морин (1994) Германия <ref>{{Cite web|title=Katharina Morin|url=https://katharinamorin.de/biography/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катарина Винкор (1995) Аустрия <ref>{{Cite web|title=Katharina Wincor <nowiki>|</nowiki> conductor|url=https://www.katharinawincor.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Ксения Геннадиевна Жарко (КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=Ксения Жарко. Официальный сайт.|url=https://ksenia-zharko.ru/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Клер Жибо (1945) Франция <ref>{{Cite web|title=Клэр Гибо|url=https://alphapedia.ru/w/Claire_Gibault|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Карина Канеллакис (1981) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Karina Canellakis|url=https://karinacanellakis.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Кристиина Поска (1978) [[Эстония]] <ref>{{Cite web|title=Kristiina Poska <nowiki>|</nowiki> Conductor|url=https://www.kristiinaposka.com/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Каролин Мари (Лина) Коэн (1878–1952) Франция, АҚШ <ref>{{Cite web|title=WOMAN WIELDS THE BATON.; Lina Coen Conducts a Performance of "Carmen" in Garden Theatre. - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1917/02/08/archives/woman-wields-the-baton-lina-coen-conducts-a-performance-of-carmen.html|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Катрине Виннес (Норвегия) <ref>{{Cite web|title=NMH <nowiki>|</nowiki> Cathrine Winnes|url=https://nmh.no/en/contact-us/employees/cathrine-winnes|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Кэролайн Б. Никольс (1864–1939) АҚШ <ref>{{Cite web|title=The Cambridge Companion to Conducting - Google Книги|url=https://books.google.kz/books?id=rVMiAwAAQBAJ&q=Caroline+B.+Nichols&pg=PT326&redir_esc=y#v=snippet&q=Caroline%20B.%20Nichols&f=false|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Красимира Александрова Костова (1948–2022) КСРО, [[Болгария]] <ref>{{Cite web|title=Почина Красимира Костова : Черноморски фар - новини от Бургас и региона|url=https://www.faragency.bg/news/16631400888191/pochina-krasimira-kostova|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Куми Нариман Вадиа (Үндістан) <ref>{{Cite web|title=Coomi Nariman Wadia – India’s First Female Conductor of Choral Music - My Words & Thoughts|url=https://mywordsnthoughts.com/coomi-nariman-wadia-indias-first-female-conductor-of-choral-music/|accessdate=05.05.2026}}</ref> * Кэй Джордж Робертс (1950) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Kay George Roberts Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Kay_George_Roberts|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''Л''' * Ламар Элиас ([[Палестина]]) <ref>{{Cite web|title=Lamar Elias - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/lamar-elias/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Людмила Александровна, Павлова-Арбенина (1916–1996; КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|url=https://www.conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Людмила Михайловна Калиновская (Беларусь) <ref>{{Cite web|title=Калиновская Людмила Михайловна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/orkestrovyj/kafedra-strunnyh-smychkovyh-instrumentov/kalinovskaya-lyudmila-mihajlovna/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Людмила Ивановна Ханжова (1956) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Ханжова Людмила Ивановна, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Ханжова,_Людмила_Ивановна|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Летиция Труве (Франция) <ref>{{Cite web|title=Laëtitia Trouvé – Chef d'orchestre|url=https://laetitiatrouve.fr/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лидия Янковская (1986) Ресей, АҚШ <ref>{{Cite web|title=Lidiya Yankovskaya|url=https://lidiyayankovskaya.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лидия Валерьяновна Аксëнова (1923-2019; КСРО, [[Молдова]]) <ref>{{Cite web|title=Аксенова Лидия Валерьяновна|url=https://mus.academy/authors/aksenova-lidiya|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лижия Амадио (1964) Бразилия <ref>{{Cite web|title=Ligia Amadio|url=https://www.ligiaamadio.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лижия О`Риордан (Ирландия, Росиия) <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/63022/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Любовь Носова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Любовь Носова — Дирижер|url=https://liubov-nosova.com/ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лиса Ксантопулу (1968) Грекия <ref>{{Cite web|title=Biography <nowiki>|</nowiki> maestrox|url=https://lisaxanthopoulou.wixsite.com/maestrox/copy-of-biography-1|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Лиана Александровна Исакадзе (1946–2024; КСРО, [[Грузия]], Германия) <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/38124/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''М''' * Марин Олсоп (1956) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Marin Alsop|url=https://www.marinalsop.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Дварëнайте (1928–2008) [[Латвия]] <ref>{{Cite web|title=Дварёнайте Маргарита, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Дварёнайте,_Маргарита|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Львовна Хейфец (1921–1999; КСРО, Ресей) <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарита Александровна Саморукова (1925–2002) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Саморукова Маргарита Александровна, биография — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Саморукова,_Маргарита_Александровна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марина Николаевна Третьякова (1969) Беларусь <ref>{{Cite web|title=Третьякова Марина Николаевна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/vokalno-horovoj-fakultet/kafedra-opernoj-podgotovki-i-horeografii/tretyakova-marina-nikolaevna/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мирга Гражините-Тила (1986) [[Литва]] <ref>{{Cite web|title=Mirga Gražinytė-Tyla|url=https://mirgagrazinytetyla.com/index.htm|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мари-Жанна Сереро (Франция) <ref>{{Cite web|title=Marie-Jeanne Serero|url=https://www.mariejeanneserero.fr/Home/view/fr/Marie-Jeanne-Serero.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мария Бадстуэ (1982) [[Дания]] <ref>{{Cite web|title=MARIA BADSTUE|url=https://www.mariabadstue.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Йозефина Агнес Вюрм (Мэри Вурм) (1860–1938) Британия, Германия <ref>{{Cite web|title=Mary Wurm Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Mary_Wurm|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Арманда Матильда де Полиньяк (1876–1962) Франция <ref>{{Cite web|title=Armande de Polignac Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Armande_de_Polignac|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Константиновна Курочкина (1989) Ресей <ref>{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Курочкина Мария Константиновна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person/148420|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Александровна Романова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Романова Мария Александровна|url=https://www.unioncomposers.ru/composer/view/?id=978|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мария Макраки (Греция) <ref>{{Cite web|title=Maria Makraki - Conductor|url=https://www.mariamakraki.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Мария Эклунд (1973) Россия <ref>{{Cite web|title=Home Page|url=https://mariaeklund.net/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Марта Реммерт (1853–1941) Германия <ref>{{Cite web|title=Martha Remmert|url=https://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/martha-remmert/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марта Линц фон Кригнер (1898–1982) [[Австро-Венгрия|Аустро-Венгрия]] <ref>{{Cite web|title=Marta Linz: Birthday & Death (1898-1982), Age and Zodiac|url=https://happyhappybirthday.net/en/age/marta-linz-person_syxllyfq|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадлен Тереза Бушери Ле-Фор (1879–1960) Франция <ref>{{Cite web|title=Magdeleine Boucherit Le Faure Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Magdeleine_Boucherit_Le_Faure|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [https://www.operabase.com/mihaela-silvia-rosca-a23399/ru Михаэла Сильвия Рошка] ([[Румыния]]) <ref>{{Cite web|title=Mihaela Silvia Rosca, Дирижер <nowiki>|</nowiki> Архив, выступления, билеты и видео <nowiki>|</nowiki> Operabase|url=https://www.operabase.com/mihaela-silvia-rosca-a23399/ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Маралжан Мырзақұлова|Маралжан Қазыбекқызы Мырзақұлова]] (1974–2025) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Мырзақұлова Маралжан Қазбекқызы - KazTheatre|url=https://kaztheatre.kz/priests/мырзақұлова-маралжан-қазбекқызы/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маргарет Хилис (1921–1998) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Margaret Hillis: University Honors and Awards: Indiana University|url=https://honorsandawards.iu.edu/awards/honoree/94.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мун-ëн Хо (1960) КХДР ([[Солтүстік Корея|Корей Халық Демократиялық Республикасы]]) <ref>{{Cite web|title=Heo Moon-young (conductor) - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/허문영(지휘자)|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Муборак Бахруллаевна Лутфуллаева (1976) Өзбекстан <ref>{{Cite web|title=Браво, Муборак! - Kultura.uz|url=https://kultura.uz/view_6_r_13941.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мишель Рейкерс (майор) АҚШ <ref>{{Cite web|title=— The Cleveland Orchestra|url=https://www.clevelandorchestra.com/people/michelle-rakers|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мойца Лавренчич ([[Словения]]) <ref>{{Cite web|title=MOJCA LAVRENČIČ - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/mojca-lavrencic/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Мадинат Магометовна Яндиева (1942) [[Ингушетия]] <ref>{{Cite web|title=Ингушская прима дирижерского искусства Мадинат Яндиева не представляет свою жизнь без музыки <nowiki>|</nowiki> Ингушетия/ГIалгIайче — интернет-газета|url=https://gazetaingush.ru/kultura/ingushskaya-prima-dirizherskogo-iskusstva-madinat-yandieva-ne-predstavlyaet-svoyu-zhizn-bez|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Маржена Дьякун (1981) [[Польша]] <ref>{{Cite web|title=Marzena Diakun|url=https://www.diakun.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Марлен Урбай (Куба) <ref>{{Cite web|title=Marlene Urbay|url=https://www.facecuba.org/post/marlene-urbay|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''Н''' * Нил Вендитти (Түркия, Италия) <ref>{{Cite web|title=NILVENDITTI|url=https://www.nilvenditti.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Негин Хпалвак (1997) Ауғанстан <ref>{{Cite web|title=Negin Khpalwak: Afghanistan's Only Female Orchestra Conductor|url=https://www.rejectedprincesses.com/blog/modern-worthies/negin-khpalwak|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нина Дмитриевна Кравченко (1952) КСРО, Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Алматинский Музыкальный Колледж имени П.Чайковского|url=https://music-college.kz/news/46/single/82|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нина Ракич ([[Сербия]]) <ref>{{Cite web|title=Kad umetnost ima ime i prezime: Zašto je važno pomoći Nini Rakić - Ozon Media|url=https://www.ozon.rs/vesti/2025/kad-umetnost-ima-ime-i-prezime-zasto-je-vazno-pomoci-nini-rakic/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ниа Имани Франклин (1993) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Nia Imani Franklin <nowiki>|</nowiki> Winston-Salem Symphony|url=https://www.wssymphony.org/guest-artists/nia-imani-franklin/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Наталья Владимировна Базалева (1958) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Базалева Наталья Владимировна — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Базалева,_Наталья_Владимировна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наталья Сергеевна Вильянова (Қазақстан) <ref>{{Cite web|title=Вильянова Наталья Сергеевна|url=https://filarmonia.kz/?p=1476&lang=ru|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наталья Борисовна Пономарчук (Украина) <ref>{{Cite web|title=Natalia Ponomarchuk – Official website|url=https://ponomarchuk.org/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Натали Штуцман (1965) Франция <ref>{{Cite web|title=Nathalie Stutzmann, conductor and contralto|url=https://nathaliestutzmann.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нисан Ак (Түркия) <ref>{{Cite web|title=Nisan Ak <nowiki>|</nowiki> Conductor - Home|url=https://nisanak.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нежат Амири ([[Иран]]) <ref>{{Cite web|title=İran’da tabuları yıkan orkestra şefi: Nezhat Amiri - Umut Gazetesi|url=https://umutgazetesi45.org/arsivler/3080|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Назанин Агахани (1980) Аустрия <ref>{{Cite web|title=Nazanin AGHAKHANI Conductor*Composer|url=https://www.nazaninaghakhani.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Николетт Элла Фрайон (1960) Аустралия <ref>{{Cite web|title=Nicolette Fraillon|url=https://www.nicolettefraillon.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наргиза Курманова ([[Қырғызстан]]) <ref>{{Cite web|title=Наргиза Курманова » Союз Композиторов Кыргызской Республики|url=http://kompozitor.kg/composers/68-nargiza-kurmanova.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нурбана Эмин ([[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы|Шыңжаң ұйғыр автономиялық ауданы]]) <ref>{{Cite web|title=Happy Women's Day. This is Xinjiang's first female conductor, Nurbana Emin, a Uyghur lady. : r/MarxistCulture|url=https://www.reddit.com/r/MarxistCulture/comments/1j5ywtn/happy_womens_day_this_is_xinjiangs_first_female/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Наоми Мунаката (1955–2020) Жапония, Бразилия <ref>{{Cite web|title=Мунаката Наоми, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мунаката,_Наоми|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Нварт Андреасян (Армения, Франция) <ref>{{Cite web|title=Нварт Андреасян: «В XXI веке дирижер – деловой человек…» :: Культура / ВЗГЛЯД|url=https://vz.ru/culture/2008/5/8/166305.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''О''' * Ольга Евгеньевна Вольф (1907–1992) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|url=https://www.conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Максимилиановна Берг (1907–1991) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|url=https://www.conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Власова (Ресей) <ref>{{Cite web|title=Ольга Власова ▪ Новая Опера / Балет Москва|url=https://novayaopera.ru/theatre-people/dirizhery/olga-vlasova/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ольга Николаевна Полякова ([[Бурятия]]) <ref>{{Cite web|title=Заслуженный работник культуры Российской Федерации - Новости -|url=https://minkultrb.ru/news/news/5111-zasluzhennyy-rabotnik-kultury-rossiyskoy-federatsii/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Оксана Ярославовна Лынив (1978) [[Украина]] <ref>{{Cite web|title=Oksana Lyniv|url=https://oksanalyniv.com/en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Оксана Кротик (Украина) <ref>{{Cite web|title=Oksana Krotyk - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/oksana-krotyk/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Офенце Дикеледи Кеорапетсе Пице (1992) [[Оңтүстік Африка Республикасы]] <ref>{{Cite web|title=Ofentse Pitse is first black woman to own an all-black orchestra|url=https://iol.co.za/pretoria-news/news/2023-06-05-ofentse-pitse-is-first-black-woman-to-own-an-all-black-orchestra/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''П''' * Полина Лебедева (Украина) <ref>{{Cite web|title=Polina Lebedieva - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/polina-lebedieva/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Паниз Фарьюсефи (Иран) <ref>{{Cite web|title=Паниз Фарьюсефи стала первой женщиной-дирижером в истории Тегеранского симфонического оркестра <nowiki>|</nowiki> Музыкальная жизнь|url=https://muzlifemagazine.ru/paniz-faryusefi-stala-pervoy-zhenshhino/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Р''' * [[Райса Құдайбергенқызы Садықова|Раиса Құдайбергенқызы Садықова]] (1944–2020) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Раиса Садықова|url=https://qazaqculture.com/kk/cultural-objects/246ef525-7a73-4d2e-93d6-45fca37b5dd0|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Ребекка Тонг (1985) [[Индонезия]] <ref>{{Cite web|title=Rebecca Tong|url=https://www.rebeccatong.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Рахила Орынқызы Ерғалиева (Құлсариева) Қазақстан <ref>{{Cite web|title=Дирижер|url=https://dina-orkestr.kz/orkestr-khuramy/dyryzher|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Радосвета Бояджиева (1923–2018) Болгария <ref>{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/18681/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Розмари Йорганджи (Албания) <ref>{{Cite web|title=Rozmari Jorgaqi passed away at the age of 83, the first Albanian Orchestra Conductor|url=https://www.ocnal.com/2020/09/rozmari-jorgaqi-passed-away-at-age-of.html|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Росила Самир (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=Alexandria Opera witnesses the birth of the first female maestro in a singing concert .. - Egyptfwd.org|url=https://egyptfwd.org/Article/6/3091/Alexandria-Opera-witnesses-the-birth-of-the-first-female-maestro|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Рут Райнхардт (Германия) <ref>{{Cite web|title=Ruth Reinhardt|url=https://ruth-reinhardt.com/about/#:~:text=Ruth%20Reinhardt%20is%20the%20newly,Paulo%20State%20Symphony%20Orchestra%20(OSESP)|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''С''' * Сабрие Искандеровна Бекирова (1965) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=Сабрие Бекирова - дирижер|url=https://sabrie-bekirova.ru/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Себрина Мария Альфонсо (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Biography • SFSO|url=https://southfloridasymphony.org/biography/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Сара Колдуэлл (1924–2006) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Sarah Caldwell <nowiki>|</nowiki> Pioneer, Conductor, Producer <nowiki>|</nowiki> Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Sarah-Caldwell|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сильвия Кадуфф (1937) [[Швейцария]] <ref>{{Cite web|title=Caduff, Sylvia (1937—) <nowiki>|</nowiki> Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/caduff-sylvia-1937|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сиëн Сон (1975) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] <ref>{{Cite web|title=Seong Siyeon - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/성시연|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Селия Томаса Торра (1884–1962) [[Аргентина]] <ref>{{Cite web|title=Celia Torrá Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Celia_Torrá|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Светлана Борисовна Безродная (1934) КСРО, Ресей <ref>{{Cite web|title=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сусанна Мялкки (1969) [[Финляндия]] <ref>{{Cite web|title=Susanna Mälkki|url=https://susannamalkki.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Симона Маргарет Янг (1961) Аустралия <ref>{{Cite web|title=Янг Симона, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Янг,_Симона|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Симона Струнгару (Румыния) <ref>{{Cite web|title=Strungaru Simona|url=https://festivalenescu.ro/en/george-enescu-international-festival/artists/all/soloists/strungaru-simona-2028791847#:~:text=Simona%20Strungaru%20is%20a%20versatile,Composers%20and%20Musicologists%20of%20Romania|accessdate=06.06.2026}}</ref> * София Шарлотта Ганноверская (1668–1705) Германия <ref>{{Cite web|title=София Шарлотта Ганноверская — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/София_Шарлотта_Ганноверская|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сиан (Шарн) Эдвардс (1959) Ұлыбритания <ref>{{Cite web|title=Sian Edwards (born March 27, 1959), British conductor <nowiki>|</nowiki> World Biographical Encyclopedia|url=https://prabook.com/web/sian.edwards/1889120#:~:text=Sian%20Edwards%20is%20an%20English,National%20Opera%20in%20the%201990s|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сузанна Павловски ([[Колумбия]]) <ref>{{Cite web|title=meet the maestra|url=https://suzannapavlovsky.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Стефани Роудс Рассел (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Conductor <nowiki>|</nowiki> Stephanie Rhodes Russell|url=https://www.stephanierhodesrussell.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Севиль Иншалла кызы Гаджиева (1975) [[Әзербайжан]] <ref>{{Cite web|title=Севиль Гаджиева: Важной составляющей для любого музыкального руководителя является служение исключительно творческим интересам коллектива - ИНТЕРВЬЮ - АЗЕРТАДЖ|url=https://azertag.az/ru/xeber/sevil_gadzhieva_vazhnoi_sostavlyayushchei_dlya_lyubogo_muzykalnogo_rukovoditelya_yavlyaetsya_sluzhenie_isklyuchitelno_tvorcheskim_interesam_kollektiva____intervyu-3653007|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сперанца Скаппуччи (Италия) <ref>{{Cite web|title=Speranza Scappucci|url=https://www.speranzascappucci.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Сьюзен Хейг (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Susan Haig - Biography|url=https://susanhaig.com/bio.html|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Сайра Сиверсон (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь: Сайра Сиверсон <nowiki>|</nowiki> Музыкальный руководитель и дирижер Молодежного симфонического оркестра Сан-Хуана — SHOUTOUT COLORADO|url=https://shoutoutcolorado.com/meet-sayra-siverson-music-director-and-conductor-of-the-san-juan-symphony-youth-orchestra/|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''Т''' * Татьяна Михайловна Коломийцева (1914–1994) КСРО, Беларусь <ref>{{Cite web|title=Женщина-дирижер — Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов|url=https://bgakffd.by/exhibition/zhenshhina-dirizher/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Татьяна Перес Эрнандес (Колумбия) <ref>{{Cite web|title=Tatiana Pérez-Hernández - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/tatiana-perez-hernandez/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Татьяна Александровна Шипулина (1950–2021) КСРО, [[Татарстан]] <ref>{{Cite web|title=Шипулина Татьяна Александровна|url=https://vrnency.ru/vol-2/ve-2-sh/b-00127-sh|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Тьянли Лу (Қытай, [[Жаңа Зеландия]]) <ref>{{Cite web|title=Tianyi Lu <nowiki>|</nowiki> Conductor|url=https://www.tianyi-lu.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Томоми Нисимото]] (1970) Жапония <ref>{{Cite web|title=Home <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''У''' * Ульяна Созанская (Украина) <ref>{{Cite web|title=От дирижера военного оркестра до десантного подразделения: история Ульяны Созанской - vinnychanka.info|url=https://vinnychanka.info/ru/eternal/ot-dirizhera-voennogo-orkestra-do-desantnogo-podrazdeleniya-istoriya-ulyany-sozanskoj|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ф''' * Фрида Белинфанте (1904–1995) [[Нидерланд]] <ref>{{Cite web|title=Frieda Belinfante|url=https://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/frieda-belinfante/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фиона Монбет (1989) Франция, [[Ирландия]] <ref>{{Cite web|title=- Fiona Monbet|url=https://fionamonbet.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Флорика Димитриу (1915–1993) Румыния <ref>{{Cite web|title=Florica Dimitriu Discography: Vinyl, CDs, & More <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/artist/3341265-Florica-Dimitriu|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фредерика Петридис (1903–1983) [[Бельгия]], АҚШ <ref>{{Cite web|title=Frédérique Petrides Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Frédérique_Petrides|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Фанни Мендельсон Бартольди (Гензель) (1805–1847) Германия <ref>{{Cite web|title=Мендельсон Фанни, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мендельсон,_Фанни|accessdate=06.06.2026}}</ref> * [[Фаузия Хәкімбекқызы Тажина|Фаузия Тажина]] (1990; Қазақстан) – Ресейдің Түмен филармониясындағы Батыс Сібірдің ішіндегі жалғыз «Сібір Камератасы» камералық оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі.<ref>{{Cite web|title=Знакомьтесь, Фаузия Тажина: оркестр «Камерата Сибири» с новым лицом|url=https://tgf.kto72.ru/news/23417/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Х''' * Хан На-Чанг (1982) Оңтүстік Корея <ref>{{Cite web|title=Han-Na Chang Conductor Official Website|url=https://www.hannachangmusic.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хильдегарда Шарлотта Аврора Вернер (1834–1911) Швеция <ref>{{Cite web|title=Hildegard Werner - Discography of American Historical Recordings|url=https://adp.library.ucsb.edu/index.php/mastertalent/detail/115496/Werner_Hildegard|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хильдегарда Бингенская (1098–1179) (шіркеудің хор маэстрасы) [[Рим империясы]] <ref>{{Cite web|title=Хильдегарда Бингенская — день памяти, житие, почитание — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Хильдегарда_Бингенская|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Куач (1940–2013) [[Вьетнам]] <ref>{{Cite web|title=Conductor Helen Quach, dragon lady of the podium; 73 <nowiki>|</nowiki> Lifestyle.INQ <nowiki>|</nowiki> Lifestyle.INQ|url=https://lifestyle.inquirer.net/119611/conductor-helen-quach-dragon-lady-of-the-podium-73/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Мэй Батлер (1867-1957) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Helen May Butler - Wind Repertory Project|url=https://www.windrep.org/Helen_May_Butler|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Хелен Л. Вайс (1920–1948) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Helen L. Weiss Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Helen_L._Weiss|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Хатидже Инджи Чайырлы (1935–2021) Түркия <ref>{{Cite web|title=İnci ÇAYIRLI - hatirlatalimdedik.com|url=https://hatirlatalimdedik.com/inci-cayirli|accessdate=10.05.2026}}</ref> '''Ц''' * Цзяцзин Лай (Қытай) <ref>{{Cite web|title=Jiajing Lai - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/jiajing-lai-2/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Ч''' * Чжэн Сяоин (1929) Қытай <ref>{{Cite web|title=Чжэн Сяоин, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Чжэн_Сяоин|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Чонним Чо (1940) [[Солтүстік Корея|КХДР]] <ref>{{Cite web|title=First Woman Conductor – Paektu Solidarity Alliance|url=https://koreaisone.wordpress.com/2021/04/23/first-woman-conductor/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Чаовэнь Тин (Қытай) <ref>{{Cite web|title=Chaowen Ting - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/chaowen-ting/?lang=en|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Челси Галло (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Chelsea Gallo – Conductor|url=https://chelseagallo.com/|accessdate=11.05.2026}}</ref> '''Ш''' * Шикинья Гонзага Франсиска Эдвижес Невес (1847–1935) Бразилия <ref>{{Cite web|title=Women in Music Weekly Highlight: Chiquinha Gonzaga|url=https://www.yourclassical.org/story/2018/03/30/women-in-music-weekly-highlight-chiquinha-gonzaga|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Шогуфа Сафи (Ауғанстан) <ref>{{Cite web|title=Why Shogufa Safi and Afghanistan's first all-female orchestra have been forced to flee their country - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/articles/why-shogufa-safi-and-afghanistans-first-all-female-orchestra-have-been-forced-to-flee-their-country|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Шайма Хусейн (Мысыр) <ref>{{Cite web|title=Egypt’s orchestra for blind women is challenging stereotypes with incredible... - Classic FM|url=https://www.classicfm.com/discover-music/egypt-orchestra-for-blind-women-challenging-stereotypes/|accessdate=06.06.2026}}</ref> '''Э''' * Элим Чан (1986) [[Гонконг|Британдық Гонконг]] <ref>{{Cite web|title=Conductor - Elim Chan - Conductor|url=https://www.elimchan.nl/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет Йоханна Ламина Кëйпер (1877–1953) Нидерланд <ref>{{Cite web|title=Kuyper, Rediscovering a Dutch Master - Feminae Records|url=https://www.feminaerecords.com/releases/kuyper-rediscovering-a-dutch-master/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет Уолдо (Энн Денцель, 1917 немесе 1918 – 2026) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Elisabeth Waldo Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elisabeth_Waldo|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элизабет Айона Браун (1941–2004) Британия <ref>{{Cite web|title=Браун Элизабет Айона, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Браун,_Элизабет_Айона|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Элизабет А. Бейкер (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=RECORDINGS – The Honourable Elizabeth A. Baker|url=https://elizabethabaker.com/recordings/|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Этель Легинска (1886–1970) Британия <ref>{{Cite web|title=Ethel Leginska <nowiki>|</nowiki> Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/ethel-leginska|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Эльфрида Андре (1841–1929) Швеция <ref>{{Cite web|title=Elfrida Andrée Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elfrida_Andrée|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Эсин Айдингоз (1993) Түркия <ref>{{Cite web|title=Esin Aydingoz <nowiki>|</nowiki> Home|url=https://www.esinaydingoz.com/|accessdate=06.06.2026}}</ref> * Эмма Роберто Стейнер (1856 –1929) АҚШ <ref>{{Cite web|title=Conductor, Composer, Philanthropist; the Life of Emma Roberto Steiner|url=https://uafs.edu/academics/academic-resources/symposium/_documents/hayden-melissa.pdf|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Эуджения Калоссо (1878–*1914) Италия <ref>{{Cite web|title=Eugenia Calosso Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eugenia_Calosso|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Элени Ламбири (1882*1883* немесе 1889–1960) Грекия <ref>{{Cite web|title=Eleni Lambiri Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eleni_Lambiri|accessdate=10.05.2026}}</ref> * Энн Ланди (АҚШ) <ref>{{Cite web|title=Conductor: The First African American|url=https://www.quaereliving.com/post/conductors-the-first-african-american|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Эмилия Робертовна Шихрагимова (Дағыстан) <ref>{{Cite web|title=Музыка – мое призвание! <nowiki>|</nowiki> ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/11838|accessdate=11.05.2026}}</ref> * Элиза Вегас (Вьетнам) <ref>{{Cite web|title=Elisa Vegas <nowiki>|</nowiki> Directora|url=https://www.elisavegas.com/en|accessdate=11.05.2026}}</ref> == Статистика == ''2026 жылдың мамыр айына дейін мақалада әйел дирижëрлердің 230 есімі келтірілген. Тізім тұрақты түрде жаңартылып отырады.'' == Әдебиет == # '''Орлов, Дмитрий Михайлович'''. Женщины дирижёры - в оркестрах стран мира : [16+] / Д. М. Орлов. — Москва : КнигИздат, 2023. — 273 с. : портр. : 21 см.; <nowiki>ISBN 978-5-4492-0528-5</nowiki>. # Т.Н. Бабич «Женщины-дирижеры симфонических и театральных оркестров: Феномен музыкально исполнительского искуства» 2010 г. # L. Hamer «Women on the Podium - Issues and Strategies of Women Conductors» , Article Version .pdf # KAY LAWSON «Women Conductors: Credibility in a Male-Dominated Profession» 1991 # Jing Zhang «Female Orchestral Conductors: Negotiating Gender And Leadership In The Classical Music World» 2018 г. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Дирижёрлер тізімі]] 0pg055z2b6mlgki0zc5xxfrs5x85ecu 0 777826 3603696 3573462 2026-05-12T06:14:11Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603696 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Артур де Ротшильд |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.03.1851 |Туған жері = {{туғанжері|Париж|Парижде}} |Қайтыс болған күні = 10.12.1903 |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Натаниэль де Ротшильд |Анасы = Шарлотта де Ротшильд |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} Барон '''Артур де Ротшильд''' ([[28 наурыз]] [[1851 жыл|1851]]<ref>[http://www2.culture.gouv.fr/LH/LH192/PG/FRDAFAN83_OL2387032V004.htm Birth date 40 rue Taitbout, Paris]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} on léonore</ref> – [[10 желтоқсан]] [[1903 жыл|1903]])<ref>[https://archives.mairie.mc/arkotheque/visionneuse/visionneuse.php?arko=YTo2OntzOjQ6ImRhdGUiO3M6MTA6IjIwMTgtMDMtMjYiO3M6MTA6InR5cGVfZm9uZHMiO3M6MTE6ImFya29fc2VyaWVsIjtzOjQ6InJlZjEiO2k6MztzOjQ6InJlZjIiO2k6MzgwNDU7czoxNjoidmlzaW9ubmV1c2VfaHRtbCI7YjoxO3M6MjE6InZpc2lvbm5ldXNlX2h0bWxfbW9kZSI7czo0OiJwcm9kIjt9#uielem_move=295%2C83&uielem_islocked=0&uielem_zoom=44 Death certificate]) Monaco archives</ref> — атақты Ротшильдтер әулетінің француз тармағының өкілі. Ол Натаниэль де Ротшильд пен Шарлотта де Ротшильдтің (туғандағы тегі Ротшильд) ұлы. [[Франция]]да британдық ата-анадан туғандықтан, ол [[Англия]] азаматы болды, бірақ 1872 жылы Франция азаматтығын алды.<ref>[http://www2.culture.gouv.fr/LH/LH192/PG/FRDAFAN83_OL2387032V004.htm Citizenship]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} on leonore</ref> Ол көрнекті филателист болған және осы тақырыпта кітап шығарған.<ref>{{cite web|url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&d=EG18921116.2.14 |title=Ellesmere Guardian, 16 November 1892 |publisher=Paperspast.natlib.govt.nz |access-date=16 January 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=K8ogAAAAIBAJ&pg=2319,1041654&dq=arthur-de-rothschild&hl=en |title=Lewiston Saturday Journal, 17 September 1894 |access-date=16 January 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=XfQgAAAAIBAJ&pg=6738,3582530&dq=arthur-de-rothschild&hl=en |title=The Day, 19 August 1898 |access-date=16 January 2012}}</ref> Сондай-ақ ол сирек кездесетін гобелендер жинаған.<ref>{{cite web|author=[ Displaying Abstract ] |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0611F7395D13738DDDAD0994DA405B868EF1D3 |title=New York Times, 14 February 1926 |publisher=Select.nytimes.com |date=8 January 2012 |access-date=16 January 2012}}</ref> Сонымен қатар яхта спортына қызығушылық танытып,<ref>[https://archive.org/stream/leyachthistoired00dary#page/60/mode/2up/search/eros Le Yacht] archive.org</ref> «Америка кубогы» үшін жүлде қорын тағайындаған.<ref>{{cite web|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1894/05/02/109719460.pdf |title=New York Times, 2 May 1894 |website=The New York Times|access-date=16 January 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1894/11/25/106881768.pdf |title=New York Times, 25 November 1894 |website=The New York Times|access-date=16 January 2012}}</ref> Ол 53 жасында Монте-Карлода өз креслосында отырған күйі жүрек талмасынан қайтыс болды.<ref>{{cite web|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1903/12/11/105069098.pdf |title=New York Times, 11 December 1903 |website=The New York Times|date=11 December 1903 |access-date=16 January 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-88356818.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103000250/http://www.highbeam.com/doc/1P1-88356818.html |url-status=dead |archive-date=3 November 2012 |title=Herald Tribune |via=HighBeam Research|access-date=16 January 2012}}</ref> Қайтыс болғаннан кейін оның құнды картиналары [[Лувр]]ға, ал көне сақиналардың үлкен коллекциясы [[Клюни мұражайы]]на берілді.<ref>[https://www.siv.archives-nationales.culture.gouv.fr/siv/rechercheconsultation/consultation/ir/pdfIR.action?irId=FRAN_IR_054411-1904 Donation], 6 juillet : Donation par le Baron Arthur de Rothschild de quatre tableaux de Greuze, deux de Teniers, un tableau d'Hobbema, un de Ruysdaël, un de Backhuyzen et un de Wouwerman pour le musée du Louvre et pour le musée de Cluny une collection de 122 bagues et six coffrets en cuir rouge avec coins et fermoirs en cuivre doré ; Décret acceptant le legs ; Acte de décharge de legs ; Acte de consentement à exécution ; liste des tableaux ; 1904, 4 janvier-6 août.(page 38/71).</ref><ref>[https://collections.rothschild.inha.fr/fr/mecenes/biographies-des-donateurs/de-1873-a-1922/arthur-de-rothschild.html Collection] on inha.fr</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == *[https://family.rothschildarchive.org/people/69-arthur-de-rothschild-1851-1903 Rothschild's family archives] on family.rothschildarchive.com *[http://www2.culture.gouv.fr/LH/LH192/PG/FRDAFAN83_OL2387032V001.htm dossier Legion d'honneur]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} on leonore culture.gouv [[Санат:Ротшильд әулеті]] eo20a5cqqa0nk4xu2vklhp8bxdqsbz4 0 777849 3603554 3595126 2026-05-12T00:49:14Z Айдос Қаракөз 179976 3603554 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{cleanup}} {{wikify}} Атмосфералық термодинамика – классикалық термодинамиканың негізгі заңдарына сүйене отырып,Жер атмосферасында жылуды жұмысқа (және керісінше) айналдыру мен тасымалдау процестерін, сондай-ақ ауа райы құбылыстарының немесе климаттың физикасын зерттейтін атмосфералық физиканың саласы<ref>Термодинамика атмосферы — Метеорологический словарь. Дата обращения: 13 ноября 2016. Архивировано 14 ноября 2016 года.</ref>. Бұл саладағы зерттеулер атмосфералық турбуленттілік пен конвекцияның, планеталық шекаралық қабаттың динамикасы мен оның тік тұрақтылығының қасиеттерін түсіну үшін аса маңызды. Атмосфералық термодинамика бұлттар ішіндегі процестерді модельдеудің негізін құрайды және атмосфералық динамика, ауа райын болжау мен климат теориясының сандық модельдерінде конвекцияны параметрлеуде қолданылады. Термодинамикалық диаграммалар дауылдың дамуын болжау құралы ретінде қолданылады. Атмосфералық термодинамика динамикалық метеорология курсының бір бөлігін құрайды. == Тарихы == * 1782 жылы Шарль сутегімен толтырылған шар ойлап тауып,оны Париж үстіндегі атмосферада температура мен қысымды өлшеу үшін қолданды. Ол Шарль заңын ашты. * 1801 жылы Далтон өзінің атымен аталған жартылай қысымдардың қосындысы заңын ашты. * 1805 жылы Лаплас биіктікке байланысты қысымның өзгеру заңын анықтады. * 1823 жылы Пуассон адиабатикалық үрдісте температураның өзгеруі мен қысымның өзгеруі арасындағы байланысты көрсететін, өзінің атымен аталған теңдеуді тұжырымдады. * 1841 жылы Джеймс Поллард Эспи циклон энергиясын сақтауда буланудың жасырын жылуының маңызды рөлін анықтап, фённің түзілу теориясын ұсынды. * 1860 жылы Томсон ылғалды адиабатикалық процесс теориясын ұсынды. * 1884 жылы Герц алғашқы аэрологиялық диаграмманы (эмаграмма)<ref>''Hertz, H.'' Graphische Methode zur Bestimmung der adiabatischen Zustandsanderungen feuchter Luft.// Meteor. Ztschr., 1884, Vol. 1, pp. 421—431. English translation by Abbe, C. — The mechanics of the earth’s atmosphere // Smithsonian Miscellaneous Collections, 1893, 843, pp. 198—211</ref> ұсынды. * 1888 жылы Безольд атмосфераның термодинамикасына арналған алғашқы монографияны <ref>''Bezold W. von'' Zur Thermodynamik der Atmosphäre. Pts. I, II. Sitz. K. Preuss. Akad. Wissensch. Berlin, 1888, pp. 485—522, 1189—1206; Gesammelte Abhandlugen, pp. 91-144. English translation Abbe, C. The mechanics of the earth’s atmosphere. Smithsonian Miscellaneous Collections, no 843,1893, 212—242.</ref>жариялады, осылайша физиканың осы саласын алғаш рет дербес зерттеу пәні ретінде анықтады. * 1889 жылы Гельмгольц пен Бецолд потенциалдық температура ұғымын енгізді. * 1893 жылы Асман температураны, қысымды және ылғалдылықты өлшеуге қабілетті алғашқы радиозондты жасады. * 1930 жылы Молочанов әлемдегі алғашқы радиозондты ұшырды. == Хэдли жасушасының термодинамикасы == [[Сурет:Anvil convection.jpg|alt=Тропикалық атмосферадағы ылғалды конвекция|нобай|Тропикалық атмосферадағы ылғалды конвекция]] Хэдли жасушасындағы физикалық процестерді атмосфералық жылу қозғалтқышының нәтижесі ретінде қарастыруға болады. Жасуша ішіндегі айналым экваторлық аймақта жылы, ылғалды ауаның көтерілуінен, одан кейін оны субтропиктерде салқындатып, төмен түсуінен пайда болады. 1979-2010 жылдар аралығындағы мұндай жылу қозғалтқышының термодинамикалық тиімділігін бағалау оның шамамен тұрақты екенін, орташа есеппен 2,6 %-ды құрайтынын көрсетті<ref>''Junling Huang; Michael B. McElroy.'' Contributions of the Hadley and Ferrel Circulations to the Energetics of the Atmosphere over the Past 32 Years (англ.) // Journal of Climate^[англ.] : journal. — 2014. — Vol. 27, no. 7. — P. 2656—2666. — doi:10.1175/jcli-d-13-00538.1. — Bibcode:2014JCli...27.2656H. Архивировано 30 марта 2015 года.</ref>. Осы уақытта Хэдли жасушасының өндірген қуаты сол кезеңде жылына орта есеппен 0,54 ТВт-қа өсті, бұл тропикалық теңіздердің беткі температурасының өзгеру тенденциясының нәтижесі болды. == Тропикалық циклонның термодинамикасы == Термодинамикалық процестер тропикалық циклонның (дауылдың) дамуында шешуші рөл атқарады. Әдетте дауылдың дамуы атмосфералық жылу қозғалтқышының нәтижесі ретінде қарастырылады, онда ауа мұхит бетімен (шамамен 300 К) жылу алмасу арқылы қызады, конвекция нәтижесінде көтеріледі және тропопаузада (шамамен 200 К) салқындайды. Судың фазалық өтулері осы үрдісте маңызды рөл атқарады. Мұхит бетінде қарқынды булану жүреді. Жылы, көтеріле жатқан ауа көтерілген сайын кеңейіп, суытады. Тұман нүктесіне жеткенде су буы конденсацияланып, бұлттар мен қатты жаңбыр түзеді. Конденсация кезінде жасырын жылудың бөлінуі ураганның кинетикалық энергиясын сақтауға қажетті энергия ағынын қамтамасыз етеді. == Шекаралық қабаттың термодинамикасы == Атмосфераның шекаралық қабатындағы жылулық жағдайлар оның динамикасына елеулі әсер етеді және оның уақыттық және кеңістіктік өзгергіштігінің себебі болып табылады. Жылу өткізгіштік теңдеуін (жылу ағыны теңдеуі), идеал газдың күй теңдеуін және су буы диффузия теңдеуін пайдаланатын теориялық модельдер шекаралық қабатта<ref>''Лайхтман Д. Л.'' Физика пограничного слоя атмосферы. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1970.—342 с</ref> және мезометеорологияда<ref>''Гутман Л. Н.'' Введение в нелинейную теорию мезометеорологических процессов. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1969.—293 с.</ref> жүретін процестер теориясының негізін құрайды. Теория (кемінде сапалық тұрғыдан) атмосфералық күй параметрлерінің тәуліктік өзгерісі, бриздер, беткі гетерогенділіктің әсері, орографиялық әсерлер (таулы-аңғар желі, мұздық желі, жергілікті желілер: фоэhn, бора және т.б.), сондай-ақ адвекциялық тұман сияқты құбылыстарды модельдейді. Термиялық стратификацияның турбулентті ағымдарға әсерін зерттеу әдістері атмосферадағы ластаушы заттардың таралуын сандық модельдеуде де қолданылады<ref>''Берлянд М. Е.'' Современные проблемы атмосферной диффузии и загрязнения атмосферы. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1975.—448 с.</ref>. == Әдебиеттер == * Вегенер А. Термодинамика атмосферы. ОНТИ.—1935.—275 с. * Славин И. А. Термодинамика гроз. Л.: ЛВИКА им. А. Ф. Можайского.—1969.—318 с. * Доронин Ю. П. Основы термодинамики атмосферы и океана. Л.: ЛГМИ.—1973.—92 с. * Лоренц Э. Н. Природа и теория общей циркуляции атмосферы. Л.: Гидрометеоиздат.—1979. * Кригель А. М. Вопросы термодинамики турбулентной конвекции. // Журнал Технической Физики.—2016.—86.—Вып.11.—С.136—139. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} # Термодинамика атмосферы — Метеорологический словарь. Дата обращения: 13 ноября 2016. Архивировано 14 ноября 2016 года. # ''Hertz, H.'' Graphische Methode zur Bestimmung der adiabatischen Zustandsanderungen feuchter Luft.// Meteor. Ztschr., 1884, Vol. 1, pp. 421—431. English translation by Abbe, C. — The mechanics of the earth’s atmosphere // Smithsonian Miscellaneous Collections, 1893, 843, pp. 198—211 # ''Bezold W. von'' Zur Thermodynamik der Atmosphäre. Pts. I, II. Sitz. K. Preuss. Akad. Wissensch. Berlin, 1888, pp. 485—522, 1189—1206; Gesammelte Abhandlugen, pp. 91-144. English translation Abbe, C. The mechanics of the earth’s atmosphere. Smithsonian Miscellaneous Collections, no 843,1893, 212—242. # ''Junling Huang; Michael B. McElroy.'' Contributions of the Hadley and Ferrel Circulations to the Energetics of the Atmosphere over the Past 32 Years (англ.) // Journal of Climate^[англ.] : journal. — 2014. — Vol. 27, no. 7. — P. 2656—2666. — doi:10.1175/jcli-d-13-00538.1. — Bibcode:2014JCli...27.2656H. Архивировано 30 марта 2015 года. # ''Лайхтман Д. Л.'' Физика пограничного слоя атмосферы. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1970.—342 с. # ''Гутман Л. Н.'' Введение в нелинейную теорию мезометеорологических процессов. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1969.—293 с. # ''Берлянд М. Е.'' Современные проблемы атмосферной диффузии и загрязнения атмосферы. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1975.—448 с. [[Санат:Метеорология]] [[Санат:Климат]] [[Санат:Атмосфера]] [[Санат:Ақпарат]] k0183hepzhnbrtum7vxsdkoa7j5v871 3603599 3603554 2026-05-12T01:34:19Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595126 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{cleanup}} {{wikify}} Атмосфералық термодинамика – классикалық термодинамиканың негізгі заңдарына сүйене отырып, Жер атмосферасында жылуды жұмысқа (және керісінше) айналдыру мен тасымалдау процестерін, сондай-ақ ауа райы құбылыстарының немесе климаттың физикасын зерттейтін атмосфералық физиканың саласы<ref>Термодинамика атмосферы — Метеорологический словарь. Дата обращения: 13 ноября 2016. Архивировано 14 ноября 2016 года.</ref>. Бұл саладағы зерттеулер атмосфералық турбуленттілік пен конвекцияның, планеталық шекаралық қабаттың динамикасы мен оның тік тұрақтылығының қасиеттерін түсіну үшін аса маңызды. Атмосфералық термодинамика бұлттар ішіндегі процестерді модельдеудің негізін құрайды және атмосфералық динамика, ауа райын болжау мен климат теориясының сандық модельдерінде конвекцияны параметрлеуде қолданылады. Термодинамикалық диаграммалар дауылдың дамуын болжау құралы ретінде қолданылады. Атмосфералық термодинамика динамикалық метеорология курсының бір бөлігін құрайды. == Тарихы == * 1782 жылы Шарль сутегімен толтырылған шар ойлап тауып, оны Париж үстіндегі атмосферада температура мен қысымды өлшеу үшін қолданды. Ол Шарль заңын ашты. * 1801 жылы Далтон өзінің атымен аталған жартылай қысымдардың қосындысы заңын ашты. * 1805 жылы Лаплас биіктікке байланысты қысымның өзгеру заңын анықтады. * 1823 жылы Пуассон адиабатикалық үрдісте температураның өзгеруі мен қысымның өзгеруі арасындағы байланысты көрсететін, өзінің атымен аталған теңдеуді тұжырымдады. * 1841 жылы Джеймс Поллард Эспи циклон энергиясын сақтауда буланудың жасырын жылуының маңызды рөлін анықтап, фённің түзілу теориясын ұсынды. * 1860 жылы Томсон ылғалды адиабатикалық процесс теориясын ұсынды. * 1884 жылы Герц алғашқы аэрологиялық диаграмманы (эмаграмма)<ref>''Hertz, H.'' Graphische Methode zur Bestimmung der adiabatischen Zustandsanderungen feuchter Luft.// Meteor. Ztschr., 1884, Vol. 1, pp. 421—431. English translation by Abbe, C. — The mechanics of the earth’s atmosphere // Smithsonian Miscellaneous Collections, 1893, 843, pp. 198—211</ref> ұсынды. * 1888 жылы Безольд атмосфераның термодинамикасына арналған алғашқы монографияны <ref>''Bezold W. von'' Zur Thermodynamik der Atmosphäre. Pts. I, II. Sitz. K. Preuss. Akad. Wissensch. Berlin, 1888, pp. 485—522, 1189—1206; Gesammelte Abhandlugen, pp. 91-144. English translation Abbe, C. The mechanics of the earth’s atmosphere. Smithsonian Miscellaneous Collections, no 843,1893, 212—242.</ref>жариялады, осылайша физиканың осы саласын алғаш рет дербес зерттеу пәні ретінде анықтады. * 1889 жылы Гельмгольц пен Бецолд потенциалдық температура ұғымын енгізді. * 1893 жылы Асман температураны, қысымды және ылғалдылықты өлшеуге қабілетті алғашқы радиозондты жасады. * 1930 жылы Молочанов әлемдегі алғашқы радиозондты ұшырды. == Хэдли жасушасының термодинамикасы == [[Сурет:Anvil convection.jpg|alt=Тропикалық атмосферадағы ылғалды конвекция|нобай|Тропикалық атмосферадағы ылғалды конвекция]] Хэдли жасушасындағы физикалық процестерді атмосфералық жылу қозғалтқышының нәтижесі ретінде қарастыруға болады. Жасуша ішіндегі айналым экваторлық аймақта жылы, ылғалды ауаның көтерілуінен, одан кейін оны субтропиктерде салқындатып, төмен түсуінен пайда болады. 1979-2010 жылдар аралығындағы мұндай жылу қозғалтқышының термодинамикалық тиімділігін бағалау оның шамамен тұрақты екенін, орташа есеппен 2,6 %-ды құрайтынын көрсетті<ref>''Junling Huang; Michael B. McElroy.'' Contributions of the Hadley and Ferrel Circulations to the Energetics of the Atmosphere over the Past 32 Years (англ.) // Journal of Climate^[англ.] : journal. — 2014. — Vol. 27, no. 7. — P. 2656—2666. — doi:10.1175/jcli-d-13-00538.1. — Bibcode:2014JCli...27.2656H. Архивировано 30 марта 2015 года.</ref>. Осы уақытта Хэдли жасушасының өндірген қуаты сол кезеңде жылына орта есеппен 0,54 ТВт-қа өсті, бұл тропикалық теңіздердің беткі температурасының өзгеру тенденциясының нәтижесі болды. == Тропикалық циклонның термодинамикасы == Термодинамикалық процестер тропикалық циклонның (дауылдың) дамуында шешуші рөл атқарады. Әдетте дауылдың дамуы атмосфералық жылу қозғалтқышының нәтижесі ретінде қарастырылады, онда ауа мұхит бетімен (шамамен 300 К) жылу алмасу арқылы қызады, конвекция нәтижесінде көтеріледі және тропопаузада (шамамен 200 К) салқындайды. Судың фазалық өтулері осы үрдісте маңызды рөл атқарады. Мұхит бетінде қарқынды булану жүреді. Жылы, көтеріле жатқан ауа көтерілген сайын кеңейіп, суытады. Тұман нүктесіне жеткенде су буы конденсацияланып, бұлттар мен қатты жаңбыр түзеді. Конденсация кезінде жасырын жылудың бөлінуі ураганның кинетикалық энергиясын сақтауға қажетті энергия ағынын қамтамасыз етеді. == Шекаралық қабаттың термодинамикасы == Атмосфераның шекаралық қабатындағы жылулық жағдайлар оның динамикасына елеулі әсер етеді және оның уақыттық және кеңістіктік өзгергіштігінің себебі болып табылады. Жылу өткізгіштік теңдеуін (жылу ағыны теңдеуі), идеал газдың күй теңдеуін және су буы диффузия теңдеуін пайдаланатын теориялық модельдер шекаралық қабатта<ref>''Лайхтман Д. Л.'' Физика пограничного слоя атмосферы. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1970.—342 с</ref> және мезометеорологияда<ref>''Гутман Л. Н.'' Введение в нелинейную теорию мезометеорологических процессов. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1969.—293 с.</ref> жүретін процестер теориясының негізін құрайды. Теория (кемінде сапалық тұрғыдан) атмосфералық күй параметрлерінің тәуліктік өзгерісі, бриздер, беткі гетерогенділіктің әсері, орографиялық әсерлер (таулы-аңғар желі, мұздық желі, жергілікті желілер: фоэhn, бора және т.б.), сондай-ақ адвекциялық тұман сияқты құбылыстарды модельдейді. Термиялық стратификацияның турбулентті ағымдарға әсерін зерттеу әдістері атмосферадағы ластаушы заттардың таралуын сандық модельдеуде де қолданылады<ref>''Берлянд М. Е.'' Современные проблемы атмосферной диффузии и загрязнения атмосферы. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1975.—448 с.</ref>. == Әдебиеттер == * Вегенер А. Термодинамика атмосферы. ОНТИ.—1935.—275 с. * Славин И. А. Термодинамика гроз. Л.: ЛВИКА им. А. Ф. Можайского.—1969.—318 с. * Доронин Ю. П. Основы термодинамики атмосферы и океана. Л.: ЛГМИ.—1973.—92 с. * Лоренц Э. Н. Природа и теория общей циркуляции атмосферы. Л.: Гидрометеоиздат.—1979. * Кригель А. М. Вопросы термодинамики турбулентной конвекции. // Журнал Технической Физики.—2016.—86.—Вып.11.—С.136—139. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} # Термодинамика атмосферы — Метеорологический словарь. Дата обращения: 13 ноября 2016. Архивировано 14 ноября 2016 года. # ''Hertz, H.'' Graphische Methode zur Bestimmung der adiabatischen Zustandsanderungen feuchter Luft.// Meteor. Ztschr., 1884, Vol. 1, pp. 421—431. English translation by Abbe, C. — The mechanics of the earth’s atmosphere // Smithsonian Miscellaneous Collections, 1893, 843, pp. 198—211 # ''Bezold W. von'' Zur Thermodynamik der Atmosphäre. Pts. I, II. Sitz. K. Preuss. Akad. Wissensch. Berlin, 1888, pp. 485—522, 1189—1206; Gesammelte Abhandlugen, pp. 91-144. English translation Abbe, C. The mechanics of the earth’s atmosphere. Smithsonian Miscellaneous Collections, no 843,1893, 212—242. # ''Junling Huang; Michael B. McElroy.'' Contributions of the Hadley and Ferrel Circulations to the Energetics of the Atmosphere over the Past 32 Years (англ.) // Journal of Climate^[англ.] : journal. — 2014. — Vol. 27, no. 7. — P. 2656—2666. — doi:10.1175/jcli-d-13-00538.1. — Bibcode:2014JCli...27.2656H. Архивировано 30 марта 2015 года. # ''Лайхтман Д. Л.'' Физика пограничного слоя атмосферы. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1970.—342 с. # ''Гутман Л. Н.'' Введение в нелинейную теорию мезометеорологических процессов. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1969.—293 с. # ''Берлянд М. Е.'' Современные проблемы атмосферной диффузии и загрязнения атмосферы. Л.: Гидрометеорологическое издательство.—1975.—448 с. [[Санат:Метеорология]] [[Санат:Климат]] [[Санат:Атмосфера]] [[Санат:Ақпарат]] femu77lozehm2i8xr0bhk3fy6l6jvkq 0 777870 3603695 3573919 2026-05-12T06:02:57Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603695 wikitext text/x-wiki '''Артпедагогика''' ('''арт-терапиялық педагогика''',{{sfn|Сергеева|2008}} '''эстетопедагогика''',{{sfn|Сергеева|2008}} '''артпедагогикалық тәсіл''',{{sfn|Сергеева|2008}} '''арт-терапия'''){{sfn|Сергеева|2008}} — [[педагогика]] мен өнердің тоғысуына негізделген педагогика ғылымының саласы, адамның өнер арқылы [[тәрбие]]ленуі мен [[даму]]ының заңдылықтарын зерттейді. Артпедагогика теория мен практиканы әзірлеумен айналысады, адамдардың көркемдік дамуы үдерісінің теориясы мен практикасын қалыптастырады, өнер және көркем-шығармашылық қызмет арқылы тұлға мәдениетінің негіздерін қалыптастырады. Артпедагогиканың мәні — тұлғаны өнер құралдары арқылы [[тәрбие]]леу, [[оқыту]] және дамыту; олардың бойында көркемдік мәдениет негіздерін қалыптастыру және әртүрлі көркем іс-әрекеттерде практикалық [[дағдылар]]ды меңгерту. == Артпедагогиканың пайда болуы == Арт-терапия ежелгі дәуірлерде-ақ пайда болған, ал оның бір түрі — артпедагогика — [[XX ғасыр]]дың ортасында қалыптасты. [[Жан-Жак Руссо]] алғашқылардың бірі болып баланы түсіну үшін оның ойынын бақылау қажет екенін айтқан. Алайда ойын арт-терапия әдісі ретінде тек [[1920 жыл]]дан бастап қолданылды. Балалардың ойындарын бақылай отырып, психоаналитиктер ойын барысында бала өз уайымдарын қайта жаңғыртып, өз мәселелерін шешудің моделін құратынын байқаған. Артпедагогикада кескіндеме, [[фотосурет]], [[дидактика]]лық ойындар, [[музыка]] және [[Би (өнер)|би]] кеңінен қолданылады. == Артпедагогиканың мақсаты мен міндеттері == Артпедагогиканың мақсаттары мен міндеттері арт-терапиядан өзгеше. Арт-терапияның негізгі мақсаттарының бірі — эмоционалдық дамуда қиындықтары бар адамның психоэмоционалдық жағдайын түзету. Мұндай қиындықтар стресс, отбасылық қатынастардағы қанағаттанбаушылық, басқа адамдар тарапынан эмоционалдық қабылдамау сияқты факторлардан туындап, балаларда [[депрессия]], эмоциялық тұрақсыздық, [[импульсивті]]лік, жалғыздық [[сезім]]і, тұлғааралық қақтығыстар, төмен [[өзін-өзі бағалау]] сияқты жағдайларға әкелуі мүмкін <ref>[http://elibrary.ru/item.asp?id=25714989 Коррекция психоэмоционального состояния здоровья средствами арт-терапии]</ref>. Ал артпедагогиканың мақсаты — оқушылардың танымдық белсенділігін өнер құралдары арқылы арттыру, шығармашылық қиялын, эмоционалдық жадын дамыту, балалардың ішкі [[рухани-адамгершілік]] әлемін үйлестіру және олардың әлеуметтенуіне ықпал ету. Сонымен қатар, баланың ұлттық және әлемдік өнерге қатысуы арқылы өзін-өзі тануын қалыптастыру, өнер мен мәдениеттің құндылықтарына сүйіспеншілік тәрбиелеу, олардың рухани-адамгершілік дәстүрлерін меңгерту көзделеді.<ref>{{Cite web |url=http://www.grandars.ru/college/sociologiya/funkcii-kultury.html |title=Функции культуры |access-date=2016-10-30 |archive-date=2016-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161031072631/http://www.grandars.ru/college/sociologiya/funkcii-kultury.html |url-status=live }}</ref>. == Артпедагогиканың маңызы == Мәдениет пен өнердің барлық функциялары баланың қалыптасып келе жатқан тұлғасына терапиялық әсер етеді. Дегенмен, әрбір өнер түрі әр балаға әртүрлі әсер етеді, бұл оның жеке даму ерекшеліктеріне байланысты. Қазіргі таңда артпедагогика әртүрлі жас кезеңіндегі және дамуында ерекшеліктері бар балаларға өнердің оң әсерін зерттеуге бағытталған. Зерттеушілер мен педагогтар арт-терапиялық ойындардың балаларға емдік әсерін бақылауға ерекше көңіл бөлуде. Мұндай бақылаулар көбіне мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалар арасында жүргізіледі. Қолданбалы артпедагогика — баланың эмоционалдық әлеміндегі үйлесімділікті қалпына келтірудің жолы, ойлау мен өзін-өзі бағалауды дамытудың құралы. Бұл баланың ересектер әлеміне, табиғат пен ұлттық өнер әлеміне қақтығыссыз бейімделуіне көмектеседі, қоршаған ортаның сұлулығы мен үйлесімділігін шығармашылық тұрғыда қабылдауға мүмкіндік береді. == Артпедагогиканың функциялары == * мәдениеттанулық — тұлғаның мәдениетпен байланысына негізделіп, оны көркем мәдениетті меңгеру арқылы шығармашыл тұлға ретінде дамыту; * білім беру — тұлғаны дамытуға және өнер арқылы шынайылықты тануға бағытталған, өнер саласындағы білім мен практикалық дағдыларды қалыптастырады; * тәрбиелік — тұлғаның моральдық-эстетикалық, коммуникативтік және рефлексивтік қасиеттерін қалыптастырады, оның әлеуметтік бейімделуіне ықпал етеді; * түзету — дамуындағы кемшіліктердің алдын алу, түзету және орнын толтыруға көмектеседі. <ref>[http://www.faireducation.ru/striloms-586-1.html Использование средств искусства для развития и коррекции эмоциональной и познавательной сферы у дошкольников с нарушениями развития —› Основные цели и задачи артпедагогики и арттерапии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161031085215/http://www.faireducation.ru/striloms-586-1.html |date=2016-10-31 }} // Сайт проекта «FairEducation: Структура педагогики».</ref>. == Артпедагогиканың міндеттері == Артпедагогиканың негізгі міндеттері: * зерттеу мәселесін нақты түсіну; * зерттеудің мақсатын айқын қою; * балалармен психологиялық-педагогикалық терең талдау жүргізуге дайын болу; * дамуында ерекшеліктері бар балаларға арналған көркем-эстетикалық жаттығуларды жіктеу; * артпедагогикалық ойындар барысында балалардың мінез-құлқын бақылап, оның әсерін тіркеу; * алынған нәтижелерді теориялық және практикалық тұрғыда жалпылай білу <ref>{{Cite web |url=http://psychlib.ru/mgppu/MAaso2001/AML-001.HTM |title=''Медведева, Левченко и др.'' Артпедагогика и арттерапия в специальном образовании // Электронная библиотека МГППУ. |access-date=2016-10-30 |archive-date=2016-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161031091307/http://psychlib.ru/mgppu/MAaso2001/AML-001.HTM |url-status=live }} </ref>. Бұл міндеттерді көбіне өнер және мәдениет факультеттерінің оқытушылары мен студенттері жүзеге асырады. Алайда олар үшін дидактика, өнер психологиясы сияқты салаларда құзыреттілік қажет. Сонымен қатар әр баланың жеке даму ерекшеліктерін ескеру маңызды: біреуінде сөйлеу қиындығы болса, екіншісінде эмоциялық тұйықтық, үшіншісінде ұжымнан оқшаулану, кейбірінде агрессивті мінез-құлық байқалуы мүмкін. Мұның бәрі бұрынғы психологиялық жарақаттар немесе аурулардың салдары болуы мүмкін. Негізгі мақсат — баланың сеніміне ие болу, оны өнер құралдары арқылы ұжымдық қарым-қатынас пен танымдық әрекетке тарту және әр балаға әсерін ескере отырып дамыту.<ref>{{Cite web |url=http://cyberleninka.ru/article/n/art-pedagogika-v-sovremennoy-obrazovatelnoy-paradigme |title=''Донская Т. К.'' Артпедагогика в современной образовательной парадигме // Наука. Искусство. Культура. — 2013. |access-date=2016-10-30 |archive-date=2016-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161031085449/http://cyberleninka.ru/article/n/art-pedagogika-v-sovremennoy-obrazovatelnoy-paradigme |url-status=live }}</ref>. == Әдебиет == * ​{{мақала|авторы=Сергеева Наталья Юрьевна|тақырыбы=Содержание понятия «Артпедагогика»|басылымы=Известия Волгоградского государственного педагогического университета|жыл=2008|сілтеме=https://cyberleninka.ru/article/n/soderzhanie-ponyatiya-artpedagogika|нөмірі=1}} * [https://books.google.ru/books?id=RpYtAQAAIAAJ Искусство и педагогика: Из культурного наследия России XIX–XX вв.: Хрестоматия / Сост. М. А. Верб. — СПб.: Образование, 1995. — 229 с.] * [https://www.herzen.spb.ru/img/files/unis//Otdel_aspiranturai/Nauchnaie_specialnosti/PEDAGOGIKA/INFORMACIYA_O_NAUCHNAIH_RUKOVODITELYAH_08.doc РГПУ имени А. И. Герцена —› Научные специальности (перечень специальностей) —› Педагогика —› Информация о научных работниках —› Верб, Эммануил Аронович: Доктор педагогических наук (''учёная степень''), профессор по кафедре педагогики (''учёное звание''), профессор (''должность'')] * [https://static.freereferats.ru/_avtoreferats/01003304421.pdf ''Жаданова, Любовь Афанасьевна'' Обучение живописи на пленэре как процесс развития художественно-творческой индивидуальности студентов: ''Автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата педагогических наук''. — Санкт-Петербург, 2006.] * [http://nauka-pedagogika.com/pedagogika-13-00-02/dissertaciya-podgotovka-hudozhnika-dizaynera-v-sovremennom-kitae-traditsii-i-innovatsii ''Вэй Хао''. Подготовка художника-дизайнера в современном Китае: Традиции и инновации: ''Диссертация на соискание учёной степени кандидата педагогических наук''. — Санкт-Петербург, 2009.] * [http://www.аспирантура.рф/nomenklatura Номенклатура специальностей научных работников] * [http://www.аспирантура.рф/pasport/13_00_01.html Паспорт специальности 13.00.01 ''Общая педагогика, история педагогики и образования''] * ''Кузьмичёв И.К.'' Введение в эстетику художественного сознания: Лекции. — Нижний Новгород: Нижегородский университет имени Н.И. Лобачевского, 1995. — 287 с. * ''[[Юрий Михайлович Лотман|Лотман Ю. М.]]'' Беседы о русской культуре: Быт и традиции русского дворянства (XVIII–XIX века). — СПб.: Искусство, 1994. — 399с. * ''Медведева И., Шишкова Т.'' Книга для трудных родителей. * ''Островский О. Б.'' История художественной культуры Санкт-Петербурга (1703–1796): Курс лекций. — СПб.: РГПУ имени А. И. Герцена, 2000. — 399 с. * Сказкотерапия Т. М. Грабенко: Обучающий мини-курс для психологов от основателя методики. * ''Сергеева Н. Ю.'' Арт-педагогика как ресурс гуманитаризации школы нового века // Проблемы искусства в XXI веке: Задачи школы: Сборник статей по материалам Международной научно-практической конференции (Санкт-Петербург, 22–23 ноября 2010 г.) / Под научн. ред. О. Б. Островского. — СПб.: Полторак, 2010. — 450 с. — С. 132–133. * Творчество: Теория, диагностика, технологии: Словарь-справочник для специалистов в области образования, инноваций и гуманитарных технологий в социальной сфере. — СПб.: Книжный дом, 2008. — 296 с. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Педагогика]] pbf2fjmq0fks49dwnmdnuhcjykjuq8e 0 777983 3603507 3575071 2026-05-11T21:29:52Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603507 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Андреевкаға 2000 метр қалды |Шынайы атауы = 2000 метрів до Андріївки |Суреті = Постер фільму 2000 метрів до Андріївки.png |Сурет ені = |Сурет атауы = Фильмнің [[Украин тілі|украинша]] постері |Жанры = [[Деректі фильм]] |Режиссёрі = [[Мстислав Андреевич Чернов|Мстислав Чернов]] |Продюсері = {{Unbulleted list |[[Мстислав Андреевич Чернов|Мстислав Чернов]] |Мишель Мизнер |Рэйни Аронсон-Рат }} |Сценарист = |Актерлер = |Операторы = [[Мстислав Андреевич Чернов|Мстислав Чернов]] |Композиторы = Сэм Слэйтер |Хореографы = |Компания = {{Unbulleted list |[[Associated Press]] |{{iw|Frontline|Frontline|en|Frontline (American TV program)}} }} |Дистрибьютор = {{Unbulleted list |{{iw|PBS Distribution|PBS Distribution|en|PBS Distribution}} (Солтүстік Америка) |{{iw|Dogwoof|Dogwoof|en|Dogwoof}} (дүние жүзі) }} |Ұзақтығы = 108 минут<ref>{{Cite web |date=2025-07-18 |title=''2000 Meters to Andriivka'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/2000-meters-to-andriivka-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdmxmzcz |accessdate=2025-07-18 |publisher=[[Фильмдер классфикиациясы бойынша Британдық кеңес]] |language=en}}</ref> |Бюджеті = |Түсім = |Мемлекет = {{Unbulleted list |{{байрақ|Украина}} |{{байрақ|АҚШ}} }} |Тілі = {{Unbulleted list |[[Украин тілі|украин]] |[[Ағылшын тілі|ағылшын]] }} |Жыл = 2025 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 34964205 |Сайты = }} '''«Андреевкаға 2000 метр қалды»''' ({{lang-uk|«2000 метрів до Андріївки»}}) — режиссёрі [[Мстислав Андреевич Чернов|Мстислав Чернов]] болған 2025 жылғы [[деректі фильм]]. Сюжеті [[Орыс-украин соғысы]] барысындағы Чернов, Алекс Бабенко мен [[Андреевка (Бахмут ауданы)|Андреевка]]ны [[Ресей|орыс күштері]]нен азат етпек болған украин әскерилері жайлы.<ref>{{Cite web |last=Barraclough |first=Leo |date=2025-01-13 |title='20 Days in Mariupol' Director Mstyslav Chernov's Sundance-Bound '2000 Meters to Andriivka' Boarded by Dogwoof (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2025/film/global/dogwoof-mstyslav-chernov-sundance-2000-meters-to-andriivka-1236272254/ |accessdate=2025-01-21 |publisher=Variety |language=en}}</ref> Фильмнің тұсаукесері 2025 жылғы [[Сандэнс кинофестивалі]]нде 23 қаңтарда орын алды. 25 шілдеде ол {{iw|PBS Distribution|PBS Distribution|en|PBS Distribution}} көмегімен [[Америка Құрама Штаттары]]ның кинотеатрларында шектеулі түрде көрсетілім көрді. Желтоқсаннан ол {{iw|Dogwoof|Dogwoof|en|Dogwoof}} ашық түрде көрінетін болды. 28 тамызда ол [[Украина]]ның кинотеатрларында көрсетілді. [[Оскар (2026)|2026 жылғы Оскар сыйлығын марапаттау рәсімі]]нде бұл фильм Украина атынан [[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы]]на ұсынылды, алайда номинация алмады. == Сюжеті == [[Сурет:2025 Alex Babenko at the Sundance Film Festival (cropped).jpg|thumb|238x238px|2025 жылғы [[Сандэнс кинофестивалі]]ндегі Алекс Бабенко]] Украин журналистері Мстислав Чернов пен Алекс Бабенко украин [[3-жеке шабуылдаушы бригадасы]] [[взвод]]ымен бірге жүріп, олардың 2023 жылғы [[Андреевка (Бахмут ауданы)|Андреевка]]ны азат ету операциясын бақылайды. Бұл [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]не екі жыл болғанда түсірілген болатын.<ref>{{cite web|url=https://sales.dogwoof.com/2000-meters-to-andriivka |title=2000 Meters to Andriivka |publisher=Dogwoof |accessdate=2025-01-21}}</ref> Фильмнің біраз бөлігі әскерилер дене камераларынан алынған материалдан тұрады. Ол арқылы біз шайқасып жатқан украин әскерін, [[Донецк облысы]]ндағы басқыншылығын жасаған орыс әскерін көре аламыз.<ref name=":0">{{Cite web |last=Blauvelt |first=Christian |date=2025-01-24 |title=‘2000 Meters to Andriivka’ Review: ’20 Days in Mariupol’ Follow-Up Is a You-Are-There War Movie Like Nothing Else |url=https://www.indiewire.com/criticism/movies/2000-meters-to-andriivka-review-1235087436/ |accessdate=2025-10-20 |publisher=IndieWire |language=en}}</ref> Соғыс нәтижесінде ауыл толығымен қирады, тұрғындарының бәрі де көшіп кетті. == Шығарылымы == ''Андреевкаға 2000 метр қалды'' фильмінің дүние жүзі тұсаукесері 2025 жылғы 23 қаңтардағы [[Сандэнс кинофестивалі]]нде орын алды. Фестивальде ол әлем киносы деректі фильмі бойынша режиссёр сыйлығына ие болды.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/12/sundance-film-festival-lineup-2025-movies-1236200107/|title=Sundance 2025: JLo, Sly Stone, Putin, Ayo Edebiri, André Holland, & Ex-NZ PM Jacinda Ardern Films Among Park City Festival Offerings|language=en|publisher=[[Deadline Hollywood]]|author=Anthony D'Alessandro; Dominic Patten|date=2024-12-11|accessdate=2025-01-21}}</ref><ref name="Sundance">[https://festivalplayer.sundance.org/sundance-film-festival-2025/play/675cf6d73ae6233bc296d703 2000 Meters to Andriivka&nbsp;— Sundance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250131000000/https://web.archive.org/web/20250131193358/https://festivalplayer.sundance.org/sundance-film-festival-2025/play/675cf6d73ae6233bc296d703 |date=2025-01-31 }}</ref> Фильмнің халықаралық сатылымына {{iw|Dogwoof|Dogwoof|en|Dogwoof}} жауапты болды.<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2025/film/global/dogwoof-mstyslav-chernov-sundance-2000-meters-to-andriivka-1236272254/|title='20 Days in Mariupol' Director Mstyslav Chernov's Sundance-Bound '2000 Meters to Andriivka' Boarded by Dogwoof (EXCLUSIVE)|publisher=Variety|first=Leo|last=Barraclough|date=2025-01-13|accessdate=2025-01-21}}</ref> 2025 жылғы 30 наурызда фильм [[Копенгаген халықаралық деректі фильм фестивалі]]нде [[Журналистік тергеу|тергеушіл журнализм]] жанрындағы үздік деректі фильм категориясында сыйлық ұтты. Әділқазылар «F:ACT сыйлығын қақтығыстың бізге жақындығынан беріп тұрған жоқпыз. 'Андреевкаға 2000 метр қалды' фильмі шынымен де фильм жасаудың [[жауһар]]ы: соғыстың ұмытылмас, көпдеңгейлі көрсетілімі» деді.<ref name="Dox">{{Cite web |url=https://cphdox.dk/cphdox-2025-announces-award-winners/ |title=CPH:DOX 2025 announces award winners |last=Andersen |first=Bjørn |date=2025-03-28 |website=CPH:DOX |language=en-GB |accessdate=2025-04-01}}</ref> 2025 жылғы 27 шілдеде фильм {{iw|PBS Distribution|PBS Distribution|en|PBS Distribution}} көмегімен Америка Құрама Штаттарының кинотеатрларында шектеулі көрсетілім көрді. Кейін ол желтоқсанда {{iw|Frontline|Frontline|en|Frontline (American TV program)}} арқылы да көрсетілді.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/07/2000-meters-to-andriivka-exclusive-trailer-1236450685/|title=‘2000 Meters To Andriivka' Trailer: Devastating, Intimate Depiction Of Ukraine War From Oscar Winner Mstyslav Chernov|website=Deadline Hollywood|first=Matthew|last=Carey|date=2025-07-07|access-date=2025-07-07}}</ref> Фильмнің украиналық тұсаукесері 2025 жылғы маусымда [[Киев]]тегі DocuDays UA кинофестивалінде өтті.<ref>{{Cite web |url=https://docudays.ua//2025/movies/docu-svit/2000-metriv-do-andriivki/ |title=2000 метрів до Андріївки |work=docudays.ua |language=en |accessdate=2025-06-06}}</ref> Фильм DocuWorld номинациясындағы басты марапатқа және тағы екі сыйлыққа: Right Now! мен Audience Award сыйлықтарына ие болды.<ref>{{Cite web |url=https://docudays.ua//2025/news/kino/winners-docudays-ua-2025/ |title=Вітайте переможців і переможниць Docudays UA 2025! |website=docudays.ua |language=en |access-date=2025-06-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nv.ua/ukr/kultura/docudays-ua-yaki-filmi-otrimali-nagorodi-strichka-chernova-sered-lideriv-50521878.html |title=Три відзнаки отримав фільм Чернова. Представники Docudays UA вручили нагороди найкращим стрічкам |website=New Voice |language=uk |access-date=2025-06-15}}</ref> Фильм тағы 2025 жылғы [[Канн кинофестивалі]]не таңдалды.<ref>{{Cite web |url=https://www.francetvpro.fr/contenu-de-presse/72924023 |title=Le Festival de Cannes et la Mairie de Cannes accueillent France Télévisions et Brut., partenaires officiels de la manifestation, pour la projection exceptionnelle de trois films consacrés à la guerre en Ukraine. |date=2025-05-09 |work=FranceTvPro.fr |language=fr |accessdate=2025-06-06}}</ref> Ол, оған қоса, [[Карловы Варыдағы халықаралық кинофестиваль]]дің Horizons (Көкжиектер) бөлімінде де көрсетілді.<ref>{{Cite web |url=https://www.cinema.in.ua/2000-metriv-do-andriivky-mstyslava-chernova/ |title=«2000 метрів до Андріївки» Мстислава Чернова покажуть у Карлових Варах |last=Світлана |first=Маранчак |date=2025-07-03 |publisher=Нове українське кіно |language=uk |accessdate=2025-07-04}}</ref> Ол DocAviv халықаралық деректі фильм кинофестивалінде де жеңді ([[Тель-Авив]]).<ref>{{Cite web |url=https://freeradio.com.ua/film-2000-metriv-do-andriivky-zdobuv-peremohu-na-mizhnarodnomu-festyvali-dokumentalnoho-kino-docaviv/ |title=Фільм "2000 метрів до Андріївки" здобув перемогу на фестивалі документального кіно DocAviv |last=Попович |first=В'ячеслав |date=2025-06-06 |publisher=Вільне радіо |language=uk |access-date=2025-06-06}}</ref> Фильм 2025 жылғы [[Стокгольмдағы халықаралық кинофестиваль]]дағы Стокгольм деректі фильм сайысында жеңді.<ref>{{Cite web|url=https://www.stockholmfilmfestival.se/en/2000-meters-to-andriivka |title=2000 Meters to Andriivka|date=9 October 2025|access-date=1 November 2025|website= [[Stockholm International Film Festival]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Vinnarna – Stockholms Filmfestival 2025 |url=https://www.stockholmfilmfestival.se/artiklar/artikel/vinnarna-stockholms-filmfestival-2025 |publisher=[[Стокгольмдағы халықаралық кинофестиваль]] |date=2025-11-14 |accessdate=2025-11-23}}</ref> Фильм [[Оскар (2026)|2026 жылғы Оскар марапаттау рәсімі]]нде Украина атынан [[Үздік деректі толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік деректі толықметражды фильм]] атағы үшін жарысты,<ref>{{Cite web |url=https://life.pravda.com.ua/culture/mstislav-chernov-vdruge-predstavlyatime-ukrajinu-na-oskari-310004 |title=Фільм "2000 метрів до Андріївки" Чернова представлятиме Україну на Оскарі |language=uk |date=2025-08-28 |publisher=Українська правда. Життя}}</ref> [[Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік халықаралық толықметражды фильм]] жарысына ұсынылды.<ref>{{Cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2026-oscars-qualifying-documentaries-international-animated-features-1236433205/ |title=Oscars: Academy Reveals Full Lists of Qualifying Documentary, International and Animated Features |last=Feinberg |first=Scott |date=2025-11-21 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US |access-date=2025-12-10}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://press.oscars.org/news/98th-oscarsr-shortlists-12-award-categories-announced |title=98TH OSCARS® SHORTLISTS IN 12 AWARD CATEGORIES ANNOUNCED |website=press.oscars.org |language=en |access-date=2025-12-19}}</ref><ref>{{Cite web |title=98th Oscars® Shortlists in 12 Award Categories Announced |url=http://press.oscars.org/news/98th-oscarsr-shortlists-12-award-categories-announced |access-date=2025-12-16 |website=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |language=en}}</ref> Фильм Үздік деректі толықметражды фильм категориясында 2025 жылғы [[Готэм (сыйлық)|Готэм сыйлығы]]на,<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/10/2025-gotham-award-nominations-1236599967/ |title=Gotham Awards Film Nominations: 'One Battle After Another' Leads Pack; Multiple Noms For 'If I Had Legs I'd Kick You', 'It Was Just An Accident', 'No Other Choice' |last=Goldsmith |first=Jill |date=2025-10-28 |website=Deadline |language=en-US |access-date=2025-11-03}}</ref> Үздік деректі фильм категориясындағы [[BAFTA]] сыйлығына ұсынылды.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2026/jan/27/bafta-film-awards-2026-full-list-of-nominations |title=Bafta film awards 2026: full list of nominations |date=2026-01-27 |language=en |work=[[The Guardian]] |issn=0261-3077 |accessdate=2026-01-27}}</ref> == Көрермен қабылдауы == [[Rotten Tomatoes]] сайтының ақпаратынша 42 сыншының 93% фильм жайлы оң пікір айтты.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/2000_meters_to_andriivka |title=2000 Meters to Andriivka |language=en |publisher=[[Rotten Tomatoes]] |accessdate=2025-09-02}}</ref> === Марапаттары === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"| Марапаты / Фильм фестивалі ! scope="col"| Рәсім күні ! scope="col" class="unsortable"| Категориясы ! scope="col"| Ұсынылған ! scope="col"| Нәтижесі ! scope="col" class="unsortable"| {{Tooltip|Дер.|Дереккөз(дер)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | [[Сандэнс кинофестивалі]] | rowspan="2"| {{sort|20250202|2 ақпан 2025}} | Жюрилер гранд-сыйлығы – Әлем деректі фильмдер сайысы | {{sort|Андреевка|''Андреевкаға 2000 метр қалды''}} | {{nom}} | rowspan="2" align="center" | <ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2025/01/sundance-awards-2025-1236274339/ |publisher=Deadline Hollywood |accessdate=2025-02-01 |title='Atropia' Takes U.S. Grand Jury Prize Dramatic At Sundance Film Festival: Full Winners List |first=Anthony |last=D'Alessandro |language=en |date=2025-01-31}}</ref> |- | Режиссёрі сыйлығы: Әлем деректі фильмдер сайысы | {{sort|Чернов, Мстислав Андреевич|[[Мстислав Андреевич Чернов|Мстислав Чернов]]}} | {{won}} |- ! scope="row"| [[Копенгаген халықаралық деректі фильм фестивалі|CPH:DOX]] | {{sort|20250330|30 наурыз 2025}} | F:ACT Award | rowspan="2"| {{sort|Андреевка|''Андреевкаға 2000 метр қалды''}} | {{won}} | align="center"| <ref name="Dox"/> |- ! scope="row"| [[Стокгольмдағы халықаралық кинофестиваль]] | {{sort|20251114|14 қараша 2025}} | Үздік деректі фильм | {{won}} | align="center"| <ref>{{Cite web |date=2025-11-14 |title=Here are the winners of the Stockholm International Film Festival 2025 |url=https://www.mynewsdesk.com/se/stockholms_filmfestival/pressreleases/here-are-the-winners-of-the-stockholm-international-film-festival-2025-3416470 |accessdate=2025-11-14 |publisher=Mynewsdesk}}</ref> |- ! scope="row"| [[Готэм (сыйлық)|Готэм сыйлығы]] | {{sort|20251201|1 желтоқсан 2025}} | Үздік толықметражды деректі фильм | {{sort|Чернов, Мстислав Андреевич, Аронсон-Рат,...|Мстислав Чернов, Рэйни Аронсон-Рат, Мишель Мизнер}} | {{nom}} | align="center"| <ref>{{cite news |last=Goldsmith |first=Jill |title=Gotham Awards Film Nominations: ‘One Battle After Another’ Leads Pack; Multiple Noms For ‘If I Had Legs I’d Kick You’, ‘It Was Just An Accident’, ‘No Other Choice’ |url=https://deadline.com/2025/10/2025-gotham-award-nominations-1236599967/ |accessdate=2025-10-28 |work=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |date=2025-10-28}}</ref> |- ! scope="row"| [[BAFTA]] | {{sort|20250222|22 ақпан 2025}} | Үздік деректі фильм | {{sort|Чернов, Мстислав Андреевич, Аронсон-Рат,...|Мстислав Чернов, Рэйни Аронсон-Рат, Мишель Мизнер}} | {{nom}} | align="center"| <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2026/jan/27/bafta-film-awards-2026-full-list-of-nominations|title=Bafta film awards 2026: full list of nominations|last=film|first=Guardian|date=2026-01-27|language=en|work=The Guardian|issn=0261-3077|accessdate=2026-01-27}}</ref> |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == *[[IMDb]] сайтындағы ''[https://www.imdb.com/title/tt34964205/ Андреевкаға 2000 метр қалды]'' [[Санат:2025 жылғы фильмдер]] [[Санат:2025 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:2025 жылғы Украина фильмдері]] [[Санат:2025 жылғы деректі фильмдер]] [[Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруі жайлы деректі фильмдер]] [[Санат:Украина деректі фильмдері]] hoxkn8gmnmo7amcra590lzaa4o6s4vw 0 778146 3603379 3588664 2026-05-11T14:42:47Z Nurken 111493 3603379 wikitext text/x-wiki Төменде 2026 жылы қайтыс болған белгілі тұлғалар тізімі көрсетілген. Есімдер қайтыс болған күні бойынша жіктелген, әліпби ретімен. Тұлға жайлы ақпарат осылай берілсін: *Есімі, жасы, туғанындағы азаматтығы, кейінгі азаматтығы (бар болғанда), не үшін белгілі болғаны, қайтыс болған себебі (белгілі болса), дереккөз. == Мамыр == === 3 === *[[Абдусамат Чаршанбиевич Дурманов]], 60, кеңестік және өзбекстандық футболшы және фубол жаттықтырушысы.<ref>{{Cite web|url=https://www.newsru.co.il/sport/6may2026/abdusamat907.html |title=Умер бывший защитник сборной Узбекистана |lang=ru |work=newsru.co.il |date=2026-05-06 |accessdate=2026-05-11}}</ref> == Сәуір == === 29 === *[[Бақыт Ниязбекқызы Түменова]], 77–78, қазақстандық дәрігер және саясаткер.<ref>{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-04-29/azamattyq-qoghamnyng-damuyna-engbegi-singgen-baqyt-tuemenova-duenieden-oetti/ |title=Азаматтық қоғамның дамуына еңбегі сіңген Бақыт Түменова дүниеден өтті |lang=ru |first=Талғат |last=Дүйсенбек |work=kz.kursiv.media |date=2026-04-29 |accessdate=2026-05-11}}</ref> === 19 === *[[Мұхтар Шаханов]], 83, кеңестік және қазақстандық ақын және саясаткер.<ref>{{Cite web|url=https://stan.kz/aqyn-dramaturg-muxtar-saxanov-omirden-otti-433320/ |title=Ақын, драматург Мұхтар Шаханов өмірден өтті |lang=kk |work=stan.kz |last=Уән |first=Назархан |date=2026-04-19 |accessdate=2026-04-20}}</ref> === 16 === *[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев]], 84, кеңестік және қазақстандық актёр, театр қайраткері.<ref>{{Cite web|url=https://qazaqstan.tv/news/226057 |title=Қазақстанның халық әртісі Есмұхан Обаев 85 жасқа қараған шағында өмірден озды |lang=kk |publisher=[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]] |date=2026-04-16 |accessdate=2026-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/kazakstannyin-halyik-arts-esmuhan-obaev-dunieden-ozdyi-373170/ |title=Қазақстанның халық әртісі Есмұхан Обаев дүниеден озды |lang=kk |publisher=[[tengrinews.kz]] |date=2026-04-16 |accessdate=2026-04-17}}</ref> === 9 === *[[Миродж Абдуллоев]], 77, тәжікстандық саясаткер, [[Тәжікстан Коммунистік партиясы]]ның төрағасы (2017–2026).<ref>{{Cite web|url=https://kprf.ru/kpss/242847.html |title=Ушел из жизни лидер таджикских коммунистов Мироч Санонович Абдуллоев |lang=ru |publisher=[[Ресей Федерациясы Коммунистік партиясы]]ның ресми сайты |date=2026-04-09 |accessdate=2026-04-11}}</ref> *[[Валерий Никитич Рухледев]], 81, ресейлік рэстлер мен әкімші, [[Саңыраулардың халықаралық спорт комитеті|CISS]] төрағасы (2013–2018).<ref>{{Cite web|url=https://stuki-druki.com/2026/umer-sambist-i-dzudoist-valeriy-ruhledev.php |title=Умер самбист и дзюдоист Валерий Рухледев |lang=ru |work=stuki-druki.com |date=2026-04-09 |accessdate=2026-04-11}}</ref> === 4 === *[[Зұқай Шәрбақынұлы]], 84, моңғолиялық және қазақстандық ақын мен жазушы.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.inform.kz/news/akin-kogam-kayratker-zukay-sharbakinuli-omrden-ott-667ad0/ |title=Ақын, қоғам қайраткері Зуқай Шәрбақынұлы өмірден өтті |language=kk |work=kaz.inform.kz |last=Оралбаева |first=Эльмира |date=2026-04-04 |accessdate=2026-04-06}}</ref> == Наурыз == === 27 === *[[Раиса Сәлмағамбетқызы Күзденбаева]], 83, кеңестік және қазақстандық фармаколог.<ref>{{Cite web|url=https://turkystan.kz/article/278760-belgili-galym-raisa-kuzdenbaeva-qaitys-boldy |title=Белгілі ғалым Раиса Күзденбаева қайтыс болды |language=kk |work=turkystan.kz |last=Әлихан |first=Інжу |date=2026-03-27 |accessdate=2026-03-29}}</ref> === 26 === *[[Тәуекелбек Жұмабекұлы Жаңақұлов]], 84, кеңестік және қазақстандық ғалым.{{Citation needed}} === 20 === *[[Джон Майкл Бишоп]], 90, америкалық иммунолог пен микробиолог, пневмония.<ref>{{cite news |title=J. Michael Bishop, Nobel Prize Winner for Cancer Research, Dies at 90 |url=https://www.nytimes.com/2026/03/22/obituaries/j-michael-bishop-dead.html |accessdate=2026-03-22 |publisher=[[The New York Times]] |date=2026-03-22 |language=en}}</ref> *[[Филарет (Денисенко)]], 97, украиналық діни қайраткер, ақ өлім.<ref>{{cite news |title=Стала відома причина смерті патріарха Філарета |url=https://www.nta.ua/stala_vidoma_pricina_smerti_patriarxa_filareta_80435 |accessdate=2026-03-22 |work=nta.ua |date=2026-03-20 |language=uk}}</ref> === 19 === *[[Чак Норрис]], 86, америкалық актёр.<ref>{{Cite web|url=https://hollywoodlife.com/feature/chuck-norris-cause-of-death-5507549/ |title=How Did Chuck Norris Die? Updates on the Late Actor’s Cause of Death |accessdate=2026-04-03 |work=hollywoodlife.com |last=McGowan |first=Elisabeth |date=2026-03-28 |language=en}}</ref> === 14 === *[[Людмила Михайловна Аринина]], 99, кеңестік және ресейлік актриса, ақ өлім.<ref>{{Cite web|url=https://ria.ru/20260314/arinina-2080700386.html |title=Умерла заслуженная артистка РСФСР Людмила Аринина |language=ru |publisher=[[РИА Новости]] |date=2026-03-14 |accessdate=2026-04-03}}</ref> *[[Юрген Хабермас]], 96, германиялық философ.<ref>{{Cite news |last=Moulson |first=Gier |date=2026-03-14 |title=Jürgen Habermas, influential German philosopher, dies at 96 |url=https://apnews.com/article/juergen-habermas-dead-germany-2b541721af6cb19abfaa923359d091b5 |accessdate=2026-03-14 |work=[[AP News]] |language=en}}</ref> === 8 === *[[Энтони Джеймс Леггетт]], 87, британдық және америкалық физик.<ref>{{cite web|title=Anthony J. Leggett Dies at 87; Won Nobel for Theories on Superfluids |url=https://www.nytimes.com/2026/03/11/science/anthony-james-leggett-dead.html |date=2026-03-11 |last=McClain |first=Dylan Loeb |accessdate=2026-03-11}}</ref> == Ақпан == === 28 === *[[Әли Хаменеи]], 86, ирандық [[аятолла]] мен саясаткер, [[Әли Хаменеи өлтірілуі|әуеден соққы]].<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/ali-hamenei-kim-zhane-nesimen-este-qaldy/33691085.html |title=Әли Хаменеи кім және несімен есте қалды? |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-03-01 |accessdate=2026-04-03}}</ref> === 10 === *[[Есен Тасқынбаев]], 93, кеңестік және қазақстандық мұнайшы мен саясаткер.<ref>{{cite news |date=2026-02-10 |title=Белгілі мұнайшы Есен Тасқынбаев 94 жасында дүние салды |url=https://kaz.orda.kz/belgili-munajshy-esen-taskynbaev-94-zhasynda-dynie-saldy-137420/ |work=Orda.kz |language=kk |accessdate=2026-02-11}}</ref> === 3 === *[[Балтабай Сейітмамытұлы]], 75, кеңестік және қазақстандық актёр мен режиссёр.<ref>{{Cite web|url=https://baq.kz/akter-rezhisser-baltabay-seyitmamytuly-omirden-otti-200030727/ |title=Актер, режиссер Балтабай Сейітмамытұлы өмірден өтті |language=kk |work=baq.kz |last=Оразбаева |first=Шолпан |date=2026-02-03 |accessdate=2026-04-03}}</ref> == Қаңтар == === 19 === *[[Валентино Гаравани]], 93, италиялық дизайнер ([[Valentino]]), ақ өлім.<ref>{{cite news |title=Italian fashion designer Valentino dies aged 93 |url=https://www.bbc.com/news/articles/cdx4rpxxvg7o |last=Mackintosh |first=Thomas |accessdate=2026-04-03 |publisher=[[BBC News]] |date=2026-01-19}}</ref> === 16 === *[[Рәтбек Нысанбайұлы]], 85, қазақстандық діни қайраткер мен [[ҚМДБ]] бас мүфтиі. === 8 === *[[Мұрат Болатұлы Бисенбин]], 53, қазақстандық актёр мен тележүргізуші, ұйқыбезі қатерлі ісігі.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/reketir-filmnn-akter-murat-bisembin-omrden-ott-371000/ |title=“Рэкетир“ фильмінің актері Мұрат Бисембин өмірден өтті |language=kk |work=tengrinews.kz |date=2026-01-08 |accessdate=2026-04-03}}</ref> === 5 === *[[Марат Жалғасұлы Есмұратов]], 64, қазақстандық футболшы мен бапкер.<ref>{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/403347-aty-anhyzgha-aynalghan-futbolshy-ari-bapker-marat-esmuratov-omirden-otti |title=Аты аңызға айналған футболшы әрі бапкер Марат Есмұратов өмірден өтті |language=kk |publisher=[[Егемен Қазақстан]] |date=2026-01-05 |accessdate=2026-04-03}}</ref> === 4 === *[[Әсел Нұрғазиева]], 47, қазақстандық құқық қорғаушы мен саяси белсенді.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/quqyq-qorgaushy-asel-nurgazieva-qaitys-boldy/33639625.html |title=Құқық қорғаушы Әсел Нұрғазиева қайтыс болды |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-01-04 |accessdate=2026-04-03}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Жылдар бойынша қайтыс болғандар тізімдері|2026]] [[Санат:2026 жылы қайтыс болғандар| *]] rdgn1mjqoatcvjofbzpzbnbv2paumqc 0 778281 3603743 3576966 2026-05-12T08:04:07Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603743 wikitext text/x-wiki {{Православие епархиясы | атауы = Астана және Алматы епархиясы | шынайы атауы = {{lang-ru|Астанайская және Алма-Атинская епархия}} | эмблемасы = | эмблема ені = | эмблеманың аты = | елі = Қазақстан | аймағы = | иелікті шіркеуі = [[Орыс православие шіркеуі]] | архиепископ округі = [[Қазақстан митрополиттік округі]] | құрылғаны = [[31 наурыз]] [[1991]] | ыдырағаны = <!-- Ыдыраған күні --> | епархия орталығы = [[Астана]] | кафедралы храмы = [[Қасиетті Успен кафедралды шіркеуі]] | билеуші архиерей атағы = Митрополит | билеуші архиерей титулы = | билеуші архиерей = [[Александр (Могилёв)]] | басшылығы басталды = 5 наурыз 2010 жылдан | викарийлері = {{Unbulleted list |Қаскелен епископы [[Геннадий (Гоголев)]] |Талдықорған епископы [[Клавдиан (Поляков)]] |Талғар епископы [[Вениамин (Рудый)]] }} | благочинный саны = 8 | махалла саны = 67<ref name="67mahalla">{{Cite web |url=http://mitropolia.kz/ru/eparh/383-astana.html |title=Астанайская епархия |language=ru |accessdate=2012-06-02}} {{Wayback|date=2012-05-28 |url=https://web.archive.org/web/20120528171846/http://mitropolia.kz/ru/eparh/383-astana.html}}</ref> | храмдар саны = 71 | монастырьлар саны = 4 | қызметкер саны = | ауданы = | халық саны = | қауым мүшелері саны = <!-- Махаллаға қатысатын адам саны --> | махалла үлесі = | қосымша белгі1 = | қосымша мәтін1 = | қосымша белгі2 = | қосымша мәтін2 = | карта = Астанайская и Алматинская епархия.png | сайты = {{URL|https://mitropolia.kz/info/organizations/astana-almaty.html}} }} '''Астана және Алматы епархиясы'''<ref>{{Cite web |url=http://mitropolia.kz/kz/eparh/383-astana.html |title=Астана епархиясы. |accessdate=2015-06-06}} {{Wayback|date=2015-09-27 |url=https://web.archive.org/web/20150927192540/http://mitropolia.kz/kz/eparh/383-astana.html}}</ref> ({{lang-ru|Астанайская и Алма-Атинская епархия}}) — [[Орыс православие шіркеуі]]не бағынатын [[Қазақстан митрополиттік округі]]нің [[Астана]], [[Алматы]] мен [[Алматы облысы]]ндағы [[епархия]]сы. Орталығы — [[Астана]] қаласы. Кафедралы соборлары: Астанадағы [[Қасиетті Успен кафедралды шіркеуі]]<ref>{{Cite web |url=http://www.tv-soyuz.ru/videonews/allvideos/265-pravoslavie-vne-rossii/28503-glavnyiy-hram-pravoslavnoy-tserkvi-kazahstana-otmetil-prestolnyiy-prazdnik |title=Главный храм Православной Церкви Казахстана отметил престольный праздник |access-date=2012-09-05 |archive-date=2012-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120905025408/http://www.tv-soyuz.ru/videonews/allvideos/265-pravoslavie-vne-rossii/28503-glavnyiy-hram-pravoslavnoy-tserkvi-kazahstana-otmetil-prestolnyiy-prazdnik |url-status=live }}</ref> мен Алматыдағы [[Вознесенск кафедралы шіркеуі (Алматы)|Вознесенск кафедралы шіркеуі]]. Епархияның 67 махалласы,<ref name="67mahalla" /> 4 монастырьі, 150-ден көп қызметкері бар. 2010 жылғы 5 наурыздан бергі билеуші архиерейі — [[митрополит]] [[Александр (Могилёв)]]. == Тарихы == === Ақмола викарийлігі === 1913 жылғы 26 қаңтарда [[Омск епархиясы]]ның құрамында Ақмола викарийлігі құрылды. 1914 жылғы 6 қарашада викарийлік кафедрасы [[Петропавл]]ға жылжытылды.<ref>{{Cite web|url=http://omsk-eparhiya.ru/первая-епархия-в-сибири/ |title=Первая епархия в Сибири |language=ru |publisher=[[Омск епархиясы]]ның ресми сайты}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20170405224730/http://omsk-eparhiya.ru/первая-епархия-в-сибири/ |date=2017-04-05}}</ref> 1919 жылы (кейбір дерек ақпаратынша 1921 жылы)<ref name="ИИ">{{кітап |тақырыбы=История иерархии Русской Православной Церкви : Комментированные списки иерархов по епископским кафедрам с 862 г. (с приложениями) |сілтеме=https://azbyka.ru/otechnik/books/file/22989-%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%B8%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B8-%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9-%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9-%D0%A6%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D1%81%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%BF%D0%BE-%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC-%D0%BA%D0%B0%D1%84%D0%B5%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC-%D1%81-862-%D0%B3.pdf |жауапты=гл. ред. протоиерей Владимир Воробьёв |орны=М. |баспасы=ПСТГУ |жыл=2006 |беттері=14–15 |isbn=5-7429-0143-7}} {{Wayback|date=2019-04-04 |url=https://web.archive.org/web/20190404151042/https://azbyka.ru/otechnik/books/file/22989-%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%B8%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B8-%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9-%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9-%D0%A6%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D1%81%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%BF%D0%BE-%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC-%D0%BA%D0%B0%D1%84%D0%B5%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC-%D1%81-862-%D0%B3.pdf}}</ref> тәуелсіз Ақмола епархиясы құрылды. 1924 жылдан 1925 жылға дейін Ақмола кафедрасы қайта [[Омск епархиясы]]ның викарийлігіне айналды, кейін 1932 жылғы ыдырауына дейін [[Петропавл епархиясы]]ның викарийлігі болды. === Түркістан епархиясы === {{Тағы қараңыз|Алматы және Жетісу епархиясы}} 1871 жылғы 4 мамырда Ташкент және Түркістан епархиясы құрылды. [[Ташкент]]тегі шенеуніктер келіспеушілігінің себебінен епархия орталығы [[Верный]] қаласына (қазіргі [[Алматы]]) көшірілді.<ref>''Краткая справка о церквахъ Туркестанской Епархіи подвѣдомыхъ Епархіальному Начальству''. // «Туркестанскія Епархіальныя Вѣдомости». 1916, № 24, Часть Офиціальная, стр. 326.</ref><ref>{{Cite web |url=http://ortho-rus.ru/cgi-bin/or_file.cgi?3_9 |title=Дата Высочайшего указа утверждающего Синодальное решение. Синодальное определение об ее основании датируется 2 марта 1870 года. |accessdate=2018-12-29}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160304113556/http://www.ortho-rus.ru/cgi-bin/or_file.cgi?3_9 |date=2016-03-04}}</ref> 1916 жылы епархия орталығы болып Ташкент атанды да, Жетісу жерінде Жетісу және Верный викарийлігі пайда болды.<ref>«[[Правительственный вестник|Правительственный Вѣстникъ]]». 25 желтоқсан 1916 ([[7 қаңтар]] [[1917]]), № 277, 1-бет.</ref> Кейін епархия қайта құрылды. 1937 жылы епархия ыдырады, 1945 жылғы 5 маусымда Алматы және Қазақстан епархиясы ретінде бүкіл Қазақстан жерінде қайта құрылды. 1991 жылғы 30–31 қаңтарда оның құрамынан [[Орал және Атырау епархиясы|Орал]] және [[Шымкент епархиясы|Шымкент]] епархиялары шығарылды. === 1999 жылдан бергі тарихы === 1999 жылғы 31 наурызда [[Орыс православие шіркеуінің Қасиетті синоды]] шешімінше «[[Астана]] қаласының Қазақстан астанасы мәртебесін ескере отырып, Қасиетті Синод оны Шымкент және Ақмола епископы [[Елевферий (Козорез)|Елевферий]]дің епархиялық қарауынан шығарып, Алматы және Семей архиепископы [[Алексий (Кутепов)|Алексий]]дің басқаруына берді, оған «Астана және Алматы» атағы берілді».<ref>{{cite web|url=http://www.mospat.ru/archive/nr904012.htm |title=Заседание Священного Синода : Русская Православная Церковь |accessdate=2013-02-08}} {{Wayback|url=https://www.webcitation.org/6EM3mHT6C?url=http://www.mospat.ru/archive/nr904012.htm|date=2013-02-11}}</ref> [[Орыс православие шіркеуінің Қасиетті синоды|Қасиетті синод]]тың 2003 жылғы 7 мамырдағы қаулысымен Қазақстан аумағында орталығы Астана қаласында орналасқан үш епархиядан (Астана, Орал және Шымкент) тұратын Митрополиттік округ құру көзделді. Округті Астана және Алматы митрополиті басқарды, бұл қызметке сол қаулымен Воронеж пен Липецк митрополиті [[Мефодий (Немцов)|Мефодий]] тағайындалды.<ref>[http://www.patriarchia.ru/db/text/2025397.html Журналы заседания Священного Синода от 7 мая 2003 года], Журнал № 21 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190427074048/http://www.patriarchia.ru/db/text/2025397.html |date=2019-04-27 }}</ref> Бұл алғашқы митрополиттік округ болғандықтан, Митрополиттік округ туралы Ереже әзірленіп, кейін Архиерейлер соборында бекітілуі жоспарланды. 2010 жылғы 5 наурызда Қасиетті Синод Астана және Алматы митрополиті болып архиепископ [[Александр (Могилёв)|Александр]]ды тағайындау туралы шешім қабылдады.<ref>[http://www.patriarchia.ru/db/text/1106470.html Журналы заседания Священного Синода от 5 марта 2010 года], Журнал № 5 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402221313/http://www.patriarchia.ru/db/text/1106470.html |date=2019-04-02 }}</ref> 2010 жылғы 31 мамырда басқарушы архиепископқа көмек көрсету үшін Қаскелен викарийлігі құрылды.<ref>{{Cite web |url=http://www.patriarchia.ru/db/text/1170651.html |title=Журналы заседания Священного Синода от 31 мая 2010 |language=ru |accessdate=2018-12-29}} {{Wayback|date=2012-11-28 |url=https://www.webcitation.org/6CVNPpSxH?url=http://www.patriarchia.ru/db/text/1170651.html}}</ref> Сол жылғы қазанда бұл кафедраны Алматыдағы [[Вознесенск кафедралы шіркеуі (Алматы)|Вознесенск кафедралы шіркеуі]]нің настоятелі [[Геннадий (Гоголев)|Геннадий]] иеленді.<ref>{{Cite web |url=http://www.patriarchia.ru/db/text/1294984.html |title=Архимандрит Геннадий (Гоголев) хиротонисан во епископа Каскеленского, викария Астанайской епархии |language=ru |publisher=[[Орыс православие шіркеуі]]нің ресми сайты |accessdate=2018-12-29}} {{Wayback|date=2018-12-30 |url=https://web.archive.org/web/20181230030533/http://www.patriarchia.ru/db/text/1294984.html}}</ref> 2010 жылғы 26 шілдеде Қазақстандағы Орыс Православие Шіркеуінің Митрополиттік округінің басшысы «Астана және Қазақстан митрополиті» деп аталсын деген шешім қабылданды.<ref>[http://www.patriarchia.ru/db/text/1230534.html Журналы заседания Священного Синода от 26 июля 2010 года], Журнал № 68 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150309113917/http://www.patriarchia.ru/db/text/1230534.html |date=2015-03-09 }}</ref> 2010 жылғы 6 қазанда Астана епархиясының құрамынан [[Қарағанды облысы]] бөлініп, оның аумағында [[Қарағанды және Шахтинск епархиясы|Қарағанды епархиясы]] құрылды, сондай-ақ [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]] және [[Павлодар облысы|Павлодар]] облыстарында [[Павлодар және Екібастұз епархиясы|Павлодар епархиясы]] ұйымдастырылды.<ref>[http://www.patriarchia.ru/db/text/1292007.html Журналы заседания Священного Синода от 6 октября 2010 года], Журнал № 96 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009154709/http://www.patriarchia.ru/db/text/1292007.html |date=2010-10-09 }}</ref> 2014 жылғы 25 шілдеде Орыс Православие Шіркеуі Қасиетті Синодының шешімімен Талдықорған викарийлігі құрылып, оның епископы болып [[Нектарий (Фролов)|Нектарий]] тағайындалды.<ref>{{Cite web |url=http://www.patriarchia.ru/db/text/3695943.html |title=Журналы заседания Священного Синода от 25 июля 2014 года, Журнал №72 |accessdate=2018-12-29}} {{Wayback|date=2014-09-11 |url=https://web.archive.org/web/20140911083556/http://www.patriarchia.ru/db/text/3695943.html}}</ref> == Архиерейлері == '''Омск епархиясының Ақмола викарийлігі''' * [[Мефодий (Красноперов)]] (10 ақпан 1913 – 6 қараша 1914) '''Ақмола епархиясы''' * [[Гавриил (Воеводин)]] (1919–1922; басқа дерек ақпаратынша, 1921 ақпаннан кейін – 14 қыркүйек 1921 жылға дейін; епархияда болмады, тағайындалудан бас тартты, зейнетке шықты)<ref name="ИИ" /> '''Омск епархиясының Ақмола викарийлігі''' * [[Алексий (Буй)]] (1925) * [[Иоанн (Троянский)]] (3 наурыз 1925–1928) '''Петропавл епархиясының Ақмола викарийлігі''' * [[Владимир (Горьковский)]] (1 наурыз – ? 1929) * [[Иоанникий (Чанцев)]] (1929–1930; басқа дерек ақпаратынша, 14 мамыр 1932)<ref name="ИИ" /> ; Астана және Алматы епархиясы :: ''бұрын [[Алматы және Семей епархиясы]]'' * [[Алексий (Кутепов)]] (31 наурыз 1999 – 7 қазан 2002) * ''[[Елевферий (Козорез)]]'' (7 қазан 2002 – 7 мамыр 2003) {{м.а.}}, Шымкент еп. * [[Мефодий (Немцов)]] (7 мамыр 2003 – 5 наурыз 2010) * [[Александр (Могилёв)]] (5 наурыз 2010 жылдан) == Викарийліктері == * [[Қаскелен викарийлігі|Қаскелен]] * [[Талғар викарийлігі|Талғар]] * [[Талдықорған викарийлігі|Талдықорған]] == Благочиниелері == Епархия 8 [[Благочиние|шіркеу округі]]нен құралған (2022 жылғы қарашадағы жағдай):<ref>[http://www.patriarchia.ru/db/text/78634.html Астанайская епархия]</ref> * Алматы қалалық благочиниесі * Астана қалалық благочиниесі * Жаркент благочиниесі * Іле благочиниесі * Талғар благочиниесі * Өтеген-Батыр благочиниесі * Талдықорған благочиниесі * Ұзынағаш благочиниесі == Монастырьлары == * Алматылық [[Иверия-Серафим әйелдері монастырьі]]. 1908 жылы құрылды, 1921 жылы жабылды, 2003 жылы қайта құрылды. Бастығы — [[игумен]]ия Любовь (Якушкина). * Құдай Анасы иконасының құрметіне Астана «{{lang|ru|Взыскание погибших}}» әйелдер монастырьі, 1995 жылы құрылды. Бастығы — монахиня Севастиана (Плотникова). * Афондық Силуан атындағы Есік әйелдер пустыні, 1997 жылы құрылды. Бастығы — игумен Назарий (Марков). * [[Ақсай монастырьі|Серафим-Феогнест атындағы Ақсай ерлер пустыні]], 1996 жылы монастырь ретінде құрылды. 1921 жылы жабылған ерлер [[скит]]інің орнына орналасты. Бастығы — [[иеромонах]] Трифон (Печковский). == Оқу орындары == * [[Алматы діни семинариясы]]; 7 дін ілімі курсы; 84 жексенбілік мектеп. == Храмдары == <gallery> Almaty church.jpg|Вознесенс соборы, Алматы St. Nicholas Church, Almaty.jpg|[[Никольск шіркеуі]], Алматы ALAKazanskiy sobor Khaliullina str 45.JPG|[[Қазан соборы (Алматы)|Қазан соборы]], Алматы ALASofiyskiySobor.jpg|[[София соборы (Алматы)|София соборы]], Алматы ALAtempleChristtheSaviour.JPG|[[Мәсіх Туғаны Соборы (Алматы)|Мәсіх Туғаны Соборы]], Алматы </gallery> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелері == *[[Орыс православие шіркеуі]]нің сайтындағы [http://www.patriarhia.ru/db/text/78634.html Астана епархиясы] *[http://www.mitropolia.kz/ Қазақстан митрополиттік округі] сайты [[Санат:Митрополиттік округтер епархиялары]] [[Санат:Астана және Алматы епархиясы]] [[Санат:Алматыдағы дін]] [[Санат:Астанадағы дін]] h8z3wbeq6opsjk1lua93saceiyxqtyq 0 778298 3603460 3577214 2026-05-11T19:43:27Z Coffee86 27186 /* Күнделікті өмір */ 3603460 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Hagia_Sophia_09.JPG|нобай|250x250 нүкте|Византиядағы [[Айя София|Айя Софияның]] ерекше көп күмбезді профилі және тарихтағы алғашқы [[Парус|аспалы]] [[күмбез]] православиелік және [[Ислам сәулеті|ислам сәулет өнерінің]] қалыптасуына әсер етті.<ref name="Heinle & Schlaich 1996, 32">{{Harvnb|Heinle|Schlaich|1996}}</ref>]] Бұл '''Византия өнертабыстарының тізімі'''. Византия немесе [[Византия империясы|Шығыс Рим империясы]] [[Рим империясы|Рим империясының]] [[Батыс Рим империясының құлауы|бір бөлігі жаулап алынғаннан кейін оның]] мұрагері болды. Оның негізгі сипаттамалары [[Ежелгі Рим|Рим]] мемлекеттік дәстүрлері, грек мәдениеті және [[Христиандық|христиан діні]] болды<ref>{{Harvnb|Kinder|Hilgemann|1989}}</ref>. == Сәулет өнері == * '''Күмбезді ғибадатхана:''' крест-күмбезді ғибадатхана Орта Византия шіркеулерінің басым сәулет нысаны болды. Кросс-күмбезді шіркеудің құрамы кемелдікке жеткен, басқа орталықтық діни ғимараттар мен бойлық насыбайгүлдердің жоспарларының әсерінен қалыптасты. Ең ерте сақталған мысал — Константинопольдегі Мария Мария шіркеуі (907/908), оның дамуын 880/881 жылы қасиетті етілген Неа Экклесияға дейін негізді сенімділікпен байқауға болады. * '''Аспалы күмбез:''' Сәулет өнеріндегі желкен – күмбезді шаршы жоспарға тіреуге мүмкіндік беретін құрылым. Желкендердің прототиптерін римдік күмбез құрылысы тәжірибесінен табуға болатынымен, алғашқы толыққанды аспалы күмбез 563 жылы Аясофияны қайта құру кезінде пайда болды. Милеттік сәулетші Исидордың жиені Кіші Исидор жасаған, диаметрі 31,24 м болатын күмбез Қайта өрлеу дәуіріне дейін теңдесі жоқ (Флоренция соборын қараңыз). Аясофия кейінгі православие шіркеулерінің прототипі болды, ал оның архитектуралық стилін мың жылдан кейін түрік мешіттері қабылдады. * '''Сүйір аркалы көпір:''' Сүйірлі аркамен бекітілген ең ерте белгілі көпір — Кападокиядағы 5 немесе 6 ғасырдағы Қарамағара көпірі. Оның бар болғаны 17 метрлік аркасы Евфрат өзенінің ағынын бөгеп тұрды. Арқаның шетінің бір жағында Киелі кітапқа сілтеме жасалған грек жазуы орналасқан. Құрылым бүгінде Кебан су қоймасында су астында қалды<ref>{{Harvnb|Galliazzo|1995}}</ref>. <gallery class="center"> Сурет:Panagia_Chalkeon_2.jpg|link=Файл:Panagia_Chalkeon_2.jpg|alt=Панагия Халкеон, крестово-купольная церковь XI века|Панагия Халкеон, XI ғасырдағы крест күмбезді шіркеу Сурет:Ayasofya-Innenansicht.jpg|link=Файл:Ayasofya-Innenansicht.jpg|alt=Подвесной купол собора Святой Софии (563 г.), внутренний вид|[[Айя София|Айя Софияның]] (563) аспалы күмбезі, ішкі көрінісі </gallery>{{Clear}} == Әскери істер == * '''Қарама-қарсы салмақтағы требушет:''' Қарапайым тартқыш требучетке қарағанда әлдеқайда күшті дизайн қарсы салмақ туралы ең ерте жазбаша ескерту 12 ғасырдағы тарихшы Никетас Чониатстың жұмысында кездеседі. Никетас болашақ император Андроникос I Комнин 1165 жылы Зеугминон қоршауында пайдаланған тас проекторды сипаттайды. Ол жүкшығырмен жабдықталған, зымырандарды ұшыру үшін итеруді де, гибридті требушетті де қажет етпейтін құрылғы. Чеведден артиллерияның жаңа түрі 1097 жылы Никейді қоршау кезінде, қоршаудағы крест жорықтарының одақтасы император Алексий I Комненнің дәстүрлі дизайннан ерекшеленетін және бәріне қатты әсер еткен жаңа ауыр артиллериялық қондырғыларды ойлап тапқаны туралы хабарланған кезде енгізілді деп болжайды. * '''Қол требушеті:''' қол требушеті (хиромангана) снарядтарды жылжыту үшін рычагты механизмі бар тірекке орнатылған таяқша болды. Негізінде бір адам басқара алатын портативті требушеті. Шамамен 965 жылы император Никефорос II Фокас оны ашық далада жау құрылымдарын жою үшін пайдалануды ұсынды. Ол сондай-ақ генерал Никефорос Оураностың тактикасында (шамамен 1000 ж.) айтылған және артиллерияның бір түрі ретінде Anonymus De obsidione toleranda тізімінде келтірілген. * '''Грек оты:''' Грек отын ойлап табу және әскери қолдану империяны мұсылман арабтардың ерте шабуылынан қорғауда шешуші рөл атқарды. Константинопольге Каллиникос атты сириялық босқын әкелген өрт сөндіру қаруы астананы 674-678 және 717-718 жылдардағы мұсылман қоршауларынан құтқару үшін дер кезінде келді, әйтпесе Византия мемлекеті үшін өлімге әкелуі мүмкін.<ref>{{Harvnb|Haldon|Byrne|1977}}</ref> Византия шежірешілері «теңіз оты» немесе «сұйық от»<ref>{{Harvnb|Pryor|Jeffreys|2006}}; {{Harvnb|Ellis Davidson|1973}}</ref> деп атаған грек оты, негізінен, жау галераларына қарсы шайқаста қолданылатын әскери-теңіз қаруы болды. Нақты құрамы қатаң сақталған мемлекеттік құпия болды, сондықтан қазіргі заманғы ғалымдар оның құрамы туралы әлі де пікірталас жүргізіп келеді, бірақ дайындаудың негізгі әдісі өте айқын, бұл жалын шашқышқа ұқсайды: сұйық қоспа, грильде қыздырылып, қысыммен, содан кейін оператор сифон арқылы жауға қарсы кез келген бағытта лақтырылды<ref>{{Harvnb|Haldon|Byrne|1977}}</ref>. Немесе оны айналмалы [[Көтергіш кран|крандардан]] құюға немесе грек оты бар керамикалық ыдыстар түрінде гранаталар ретінде лақтыруға болады<ref>{{Harvnb|Pryor|Jeffreys|2006}}</ref>. Грек оты Византияның көптеген жауларының арасында қорқынышты беделге ие болды, олар өздерінің жанғыш заттарын ― құрамы басқа болуы мүмкін ― қолдана бастады<ref>{{Harvnb|Pryor|Jeffreys|2006}}</ref>. Дегенмен, бұл керемет қару емес еді және тыныш теңіз және артқы жел сияқты қолайлы жағдайларға байланысты болды<ref>{{Harvnb|Pryor|Jeffreys|2006}}</ref>. Грек отын пайдалану қашан және қалай тоқтатылғаны белгісіз. Бір теория бойынша, византиялықтар 1204 жылы Константинопольді басып алудан әлдеқайда бұрын шамадан тыс ұйымдаспағандықтан құпияны жоғалтқан<ref>{{Harvnb|Roland|1992}}</ref>. * '''Өрттейтін граната''': [[Гранат|Гранаталар]] III Левтің (717–741) билігінен кейін көп ұзамай пайда болды, сол кезде Византия сарбаздары грек отын от шашқыштардан ғана емес, тас және керамикалық ыдыстарға да салуға болатынын білді.<ref>{{Harvnb|Forbes|1964}}</ref> Үлкен контейнерлер жауға [[Катапульта|катапульталармен]] немесе требушеттермен лақтырылды, олар лақтырылмас бұрын тұтанды немесе соққыдан кейін от жебелерімен тұтанды.<ref>{{Harvnb|Pászthory|1986}}</ref> Гранаталар кейінірек [[Ислам|мұсылман]] әскерлерінің пайдалануына қабылданды: көптеген авторлар граната снарядтары деп анықтаған сфералық-конустық пішінді кемелер ислам әлемінің көп бөлігінде табылды.<ref>{{Harvnb|Pentz|1988}}</ref> Сирияның Хама қаласында XIII ғасырдағы граната шеберханасы қазылды.<ref>{{Harvnb|Pentz|1988}}</ref> * '''Жалын шашқыш''': Әскери-теңіз [[Отшашар|от шашқыштары]] үшін жоғарыдағы ''грек отын'' қараңыз. Құрлықтағы соғыста портативті қол сифондары қолданылған. <gallery class="center"> Сурет:Trebuchet1.png|link=Файл:Trebuchet1.png|alt=Современный рисунок требушета с противовесом, который готовят к стрельбе| Қарсы салмақ атуға дайындалып жатқан требушенің заманауи иллюстрациясы. Сурет:Greekfire-madridskylitzes1.jpg|link=Файл:Greekfire-madridskylitzes1.jpg|alt=Византийский корабль, использующий греческий огонь в конце XI века| XI ғасырдың аяғында грек отын қолданып жатқан Византия кемесі Сурет:Liquid_fire_granades_Chania.jpg|link=Файл:Liquid_fire_granades_Chania.jpg|alt=Глиняные гранаты, наполненные греческим огнём (X–XII вв.)| Грек отымен толтырылған саз [[Гранат|гранаттары]] (X–XII ғасырлар) Сурет:Hand-siphon_for_Greek_fire,_medieval_illumination_(detail).jpg|link=Файл:Hand-siphon_for_Greek_fire,_medieval_illumination_(detail).jpg|alt=Ручной сифон, переносной огнемёт| Қол сифоны, портативті [[Отшашар|от шашқыш]] </gallery> == Күнделікті өмір == * '''[[Шанышқы]]:''' Шанышқыны алғаш рет VII ғасырда Византия империясының ақсүйектері азық-түлік жинау үшін қолданған. Кейінірек ол Батыс Еуропаға Мария Аргиропулинаның Джованни Орсеолоға үйленуі арқылы енгізілген. Аңыз бойынша, оның үйлену тойында ол екі тісті жеке алтын шанышқысын жеген. Шанышқыны білмеген және қолдарымен тамақтанған венециандықтар шанышқыны пайдалануды Құдайға тіл тигізу деп санаған: «Құдай өзінің даналығымен адамға табиғи шанышқыларды — саусақтарын берген. Сондықтан, тамақ кезінде оларды жасанды металл шанышқылармен ауыстыру оның үшін қорлық», — деп мәлімдеді діни қызметкерлердің бірі. Бірнеше жылдан кейін ол аурудан қайтыс болды, венециандықтар бұл ауруды оның шанышқыны қолдану арқылы Құдайға деген құрметсіздіктің нәтижесі деп атады.<ref>{{Cite web|date=2014-12-18|title=Forks: From Odd Byzantine Instruments to Modern Utensils|url=https://www.nationalgeographic.com/culture/food/the-plate/2014/12/18/table-manners/|accessdate=2020-08-23|work=National Geographic|lang=en|archivedate=2020-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200423051355/https://www.nationalgeographic.com/culture/food/the-plate/2014/12/18/table-manners/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bramen|first=Lisa|title=A History of Western Eating Utensils, From the Scandalous Fork to the Incredible Spork|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/a-history-of-western-eating-utensils-from-the-scandalous-fork-to-the-incredible-spork-64593179/|accessdate=2020-08-23|work=Smithsonian Magazine|lang=en|archivedate=2020-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200815172429/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/a-history-of-western-eating-utensils-from-the-scandalous-fork-to-the-incredible-spork-64593179/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ward|first=Chad|date=2009-05-06|title=Origins of the Common Fork|url=https://leitesculinaria.com/1157/writings-origins-fork.html|accessdate=2020-08-23|work=Leite's Culinaria|lang=en-US|archivedate=2023-06-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230603003809/https://leitesculinaria.com/1157/writings-origins-fork.html}}</ref> Мыс шанышқылар (''вилицы'') Мұса мен перғауындардың заманынан бері белгілі (Исх. 27:3). Археологтар қола дәуіріндегі (б.з.д. 2400–1900) ежелгі қытайлық Цицзя мәдениетінің қабірлерінен сүйек шанышқыларын тапқан. Шан әулетінің (б.з.д. 1600–1050) және одан кейінгі әулеттердің қабірлерінен де шанышқылар табылған. Ежелгі Египетте үлкен шанышқылар ас үй ыдыстары ретінде пайдаланылған.<ref name="leitesculinaria">{{Cite web|url=http://leitesculinaria.com/1157/writings-the-uncommon-origins-of-the-common-fork.html|title=The Uncommon Origins of the Common Fork|publisher=Leite's Culinaria|author=Ward, Chad|date=2009-05-06|accessdate=2022-01-30|archivedate=2017-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170728064833/http://leitesculinaria.com/1157/writings-the-uncommon-origins-of-the-common-fork.html}}</ref> [[Рим империясы|Рим империясында]] [[қола]] және күміс шанышқылар қолданылған, бұл Еуропадағы мұражайлардағы көптеген экспонаттардан көрінеді.<ref>{{Cite web|title=Roman "Swiss Army Knife"|publisher=Fitzwilliam Museum|url=http://webapps.fitzmuseum.cam.ac.uk/explorer/index.php?oid=70534|date=2003-03-25|accessdate=2017-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170511010745/http://webapps.fitzmuseum.cam.ac.uk/explorer/index.php?oid=70534|archivedate=2017-05-11}}</ref> Қолданылуы жергілікті әдет-ғұрыптарға, [[Қоғамдық тап|әлеуметтік тапқа]] және тағамның сипатына байланысты өзгеріп отырды, бірақ шанышқылар негізінен тағам дайындау және беру кезінде қолданылған. [[Византия империясы|Византияда]] шанышқы жеке ас құралдары ретінде қолданыла бастаған сияқты. Бастапқыда шанышқының тек екі тісі болған. Тістері түзу болғандықтан, оны тек тамақты қасықпен емес, шашырату үшін пайдалануға болатын. [[XI ғасыр|XI ғасырда]] шанышқы [[Италия|Италияға]] әкелінді. Әулие Петр Дамиан XI ғасырда [[Византия империясы|Византия]] сарайында екі тісті алтын шанышқының қолданылғанын сипаттайды. Еуропада шанышқы [[XIV ғасыр|XIV ғасырға]] қарай кеңінен қолданыла бастады, ал [[XVII ғасыр|XVII ғасырда]] ол ақсүйектер мен [[Көпестер|саудагерлердің]] тағамдарында маңызды атрибутқа айналды. * '''[[Византия лирасы]]:''' Византия (Шығыс Рим) империясындағы ортағасырлық садақ ішекті музыкалық аспап. * '''Corpus iuris civilis:''' Ұлы Юстиниан билігі кезінде заң ғылымының эволюциясына айқын әсер еткен реформаларды бастады, өйткені оның Corpus Juris Civilis Батыс әлеміндегі заң ғылымының негізіне айналды. * '''Белгіше:''' Иконалар – белгілі бір дәстүрлі ережелер бойынша боялған, Шығыс православие шіркеуінің алғашқы күндерінен бастап қастерлеуде басты рөл атқарған Иса, Мәриям және әулиелер сияқты қасиетті тұлғалардың бейнелері. Ең тән византиялық пішін — эллиндік темпера немесе энкаустика әдістерімен боялған портативті ағаш панельдердегі кескіндер. Басқа опцияларға (бағалы) металл рельефтері немесе қымбат тастардан, алтыннан, күмістен және піл сүйегінен жасалған мозаикамен орнатылған панельдер кіреді. 8-9 ғасырлардағы Византияның ішкі саясатында үстемдік еткен иконокластикалық дау-дамай кезінде икондарды қолдануға қатаң қарсылық көрсетілді, бірақ ақырында жеңіске жеткен иконокластар оны қайта жандандырды. Тек бірнеше ерте иконалар иконоклазмадан аман қалды, олардың ең көрнекті үлгілері 6-7 ғасырлардағы Әулие Екатерина монастырының жинақтары болып табылады. * '''Кеме диірмені:''' Тарихшы Прокопий кеме диірмендерін Белисарий Римді қоршау кезінде (537/538) бастапқыда импровизацияланған шешім ретінде ойлап тапқанын атап өтеді. Остроготтар диірмендер тәуелді су арналарына су беруді тоқтатқаннан кейін Белисарий өзен кемелерін фрезерлік механизммен жабдықтауды бұйырды; олар көпір тіректерінің арасына бекітілді, онда күшті ағыс кемеде орнатылған су дөңгелектерін қозғалтты. Жаңашыл қолдану орта ғасырлық су диірмендері арасында тез ұнамды болды, Парижге және Франк патшалығына жиырма жылдан кейін ғана жетті. * '''Импульстік теория:''' натурфилософиялық теория, оған сәйкес лақтырылған денелердің қозғалысының себебі оларға сыртқы көзден түсетін белгілі бір күш (импульс) болып табылады. Теорияны Джон Филопонус енгізді және инерция, импульс және үдеу ұғымдарының алғышарттары болып табылады. * '''Аурухана:''' Аурухананың емделушілерге медициналық көмек көрсететін мекеме ретіндегі түсінігі және жай өлетін орын емес, христиандық қайырымдылық мұраттарының арқасында емделу мүмкіндігі Византия империясында пайда болған. * '''Сиам егіздерінің бөлінуі:''' Біріктірілген егіздердің бөлінуінің алғашқы белгілі мысалы 10 ғасырда Византия империясында болды. Біріктірілген егіздер жұбы Константинопольде көп жылдар бойы өмір сүрді. Олардың бірі қайтыс болған кезде Константинополь хирургтары марқұмның денесін алып тастауға шешім қабылдады. Нәтиже ішінара сәтті болды, өйткені тірі қалған егіз біріншісі қайтыс болғаннан кейін үш күннен кейін өмір сүрді. Екінші адамның бөлінгеннен кейін бірнеше күн өмір сүргенін тарихшылар тіпті бір жарым ғасырдан кейін де айтқан. Біріктірілген егіздердің ажырасуының келесі тіркелген жағдайы 1689 жылы Германияда орын алды<ref>{{Cite web|url=http://www.medievalists.net/2014/01/the-case-of-conjoined-twins-in-10th-century-byzantium/|title=The Case of Conjoined Twins in 10th Century Byzantium — Medievalists.net|date=2014-01-04|accessdate=2022-01-23|archivedate=2019-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190804174100/http://www.medievalists.net/2014/01/the-case-of-conjoined-twins-in-10th-century-byzantium/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://denysmontandon.com/wp-content/uploads/2016/01/conjoined-twins.pdf|title=THE UNSPEAKABLE HISTORY OF THORACOPAGUS TWINS' SEPARATION|last=Montandon|first=Denys|date=2015-12|work=denysmontandon.com|accessdate=2022-01-23|archivedate=2017-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170225215336/http://denysmontandon.com/wp-content/uploads/2016/01/conjoined-twins.pdf}}</ref>. <gallery class="center"> Сурет:Vladimirskaya.jpg|link=Файл:Vladimirskaya.jpg|alt=Владимирская Богоматерь, икона XII века|XII ғасырдағы ''Владимир ханымының'' бейнесі Сурет:Shipmills,_Martyrdom_of_St_Ursula_at_Cologne_(detail).jpg|link=Файл:Shipmills,_Martyrdom_of_St_Ursula_at_Cologne_(detail).jpg|alt=Средневековые корабельные мельницы на Рейне| [[Рейн|Рейндегі]] ортағасырлық кеме зауыттары </gallery> == Тағы қараңыз == * [[Грек өнертабыстары мен жаңалықтарының тізімі]] * [[Ежелгі грек технологиялары]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер|узкие}} == Қайнары == * {{Citation|author=Chevedden|first=Paul E.|title=The Invention of the Counterweight Trebuchet: A Study in Cultural Diffusion|work=Dumbarton Oaks Papers|pages=71–116|year=2000|doi=10.2307/1291833|url=}} * {{Citation|author=Эллис-Дэвидсон, Хильда|first=H. R.|authorlink=|title=The Secret Weapon of Byzantium|work=Byzantinische Zeitschrift|year=1973|pages=61–74|url=}} * {{Citation|author=Forbes|first=R. J.|title=Studies in Ancient Technology|publisher=E. J. Brill|location=Leiden|year=1964}} * {{Citation|author=Galliazzo|first=Vittorio|title=I ponti romani|year=1995|publisher=Edizioni Canova|location=Treviso|pages=92, 93 (fig. 39)}} * {{Citation|author=Guillou|first=André|title=La Civiltà bizantina, oggetti e messagio|year=1993|publisher=L'Erma di Bretschneider|location=Rome|pages=36, 62 (fig. 24)}} * {{Citation|author=Haldon|first=J.|title=A Possible Solution to the Problem of Greek Fire|work=Byzantinische Zeitschrift|year=1977|pages=91–99|doi=10.1515/byzs.1977.70.1.91}} * {{Citation|author=Heinle|first=Erwin|title=Kuppeln aller Zeiten, aller Kulturen|location=Stuttgart|year=1996}} * {{Citation|author=Hellenkemper|first=H.|title=Lexikon des Mittelalters|pages=730–731|publisher=Metzler|location=Stuttgart|url=}} * {{Citation|author=Hild|first=Friedrich|year=1977|editor=Hunger|title=Veröffentlichungen der Kommission für die Tabula Imperii Byzantini|publisher=Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften}} * {{Citation|editor=Kazhdan|title=The Oxford Dictionary of Byzantium|pages=977–981|publisher=Oxford University Press|location=New York|url=}} * {{Citation|editor=Kinder|title=dtv-Atlas zur Weltgeschichte|publisher=Deutscher Taschenbuch Verlag|year=1989}} * {{Citation|author=Lange|first=Dorothea|title=Theorien zur Entstehung der byzantinischen Kreuzkuppelkirche|work=Architectura|pages=93–113|year=1986}} * {{Citation|author=Cyril Mango|first=Cyril|authorlink=|title=Byzantine Architecture|publisher=H. N. Abrams|location=New York|year=1976|url=}} * {{Citation|author=O’Connor|first=Colin|title=Roman Bridges|publisher=Cambridge University Press|year=1993}} * {{Citation|author=Ousterhout|first=Robert|title=An Apologia for Byzantine Architecture|work=Gesta|pages=21–33|year=1996|doi=10.2307/767224}} * {{Citation|author=Pászthory|first=Emmerich|title=Über das «Griechische Feuer». Die Analyse eines spätantiken Waffensystems|work=Antike Welt|pages=27–37|year=1986}} * {{Citation|author=Pentcheva|first=Bissera V.|editor=Stephenson|title=The Byzantine World|publisher=Taylor & Francis|year=2010|pages=265–283}} * {{Citation|author=Pentz|first=Peter|title=A Medieval Workshop for Producing 'Greek fire' Grenades|work=Antiquity (journal)|pages=89–93|year=1988|doi=10.1017/S0003598X00073531|url=}} * {{Citation|author=Pryor|first=John H.|title=The Age of the ΔΡΟΜΩΝ. The Byzantine Navy ca. 500–1204|publisher=Brill Academic Publishers|year=2006}} * {{Citation|author=Rasch|first=Jürgen|year=1985|title=Die Kuppel in der römischen Architektur. Entwicklung, Formgebung, Konstruktion|work=Architectura|pages=117–139}} * {{Citation|author=Roland|first=Alex|title=Secrecy, Technology, and War: Greek Fire and the Defense of Byzantium, 678-1204|work=Technology and Culture|pages=655–679|year=1992|doi=10.2307/3106585|url=}} * {{Citation|author=Tunç|first=Gülgün|title=Tas Köprülerimiz|location=Ankara|year=1978}} * {{Citation|author=Örjan Wikander|first=Örjan|authorlink=|editor=Wikander|title=Handbook of Ancient Water Technology|year=2000|publisher=Brill|location=Leiden|pages=371–400|url=}} == Әдебиеттер == * {{Citation|author=Dennis|first=George T.|title=Were the Byzantines Creative or Merely Imitative?|work=Byzantinische Forschungen|pages=1–9|year=1997}} == Сілтемелер == * Млаханалар: [https://web.archive.org/web/20050327005948/http://www.mlahanas.de/Greeks/Medieval/MedievalGreece.html Византия ғылымы және технологиясы] pk9a8ebuvsxa2ycfc7knqlt6ckbtw12 3603461 3603460 2026-05-11T19:44:16Z Coffee86 27186 /* Күнделікті өмір */ 3603461 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Hagia_Sophia_09.JPG|нобай|250x250 нүкте|Византиядағы [[Айя София|Айя Софияның]] ерекше көп күмбезді профилі және тарихтағы алғашқы [[Парус|аспалы]] [[күмбез]] православиелік және [[Ислам сәулеті|ислам сәулет өнерінің]] қалыптасуына әсер етті.<ref name="Heinle & Schlaich 1996, 32">{{Harvnb|Heinle|Schlaich|1996}}</ref>]] Бұл '''Византия өнертабыстарының тізімі'''. Византия немесе [[Византия империясы|Шығыс Рим империясы]] [[Рим империясы|Рим империясының]] [[Батыс Рим империясының құлауы|бір бөлігі жаулап алынғаннан кейін оның]] мұрагері болды. Оның негізгі сипаттамалары [[Ежелгі Рим|Рим]] мемлекеттік дәстүрлері, грек мәдениеті және [[Христиандық|христиан діні]] болды<ref>{{Harvnb|Kinder|Hilgemann|1989}}</ref>. == Сәулет өнері == * '''Күмбезді ғибадатхана:''' крест-күмбезді ғибадатхана Орта Византия шіркеулерінің басым сәулет нысаны болды. Кросс-күмбезді шіркеудің құрамы кемелдікке жеткен, басқа орталықтық діни ғимараттар мен бойлық насыбайгүлдердің жоспарларының әсерінен қалыптасты. Ең ерте сақталған мысал — Константинопольдегі Мария Мария шіркеуі (907/908), оның дамуын 880/881 жылы қасиетті етілген Неа Экклесияға дейін негізді сенімділікпен байқауға болады. * '''Аспалы күмбез:''' Сәулет өнеріндегі желкен – күмбезді шаршы жоспарға тіреуге мүмкіндік беретін құрылым. Желкендердің прототиптерін римдік күмбез құрылысы тәжірибесінен табуға болатынымен, алғашқы толыққанды аспалы күмбез 563 жылы Аясофияны қайта құру кезінде пайда болды. Милеттік сәулетші Исидордың жиені Кіші Исидор жасаған, диаметрі 31,24 м болатын күмбез Қайта өрлеу дәуіріне дейін теңдесі жоқ (Флоренция соборын қараңыз). Аясофия кейінгі православие шіркеулерінің прототипі болды, ал оның архитектуралық стилін мың жылдан кейін түрік мешіттері қабылдады. * '''Сүйір аркалы көпір:''' Сүйірлі аркамен бекітілген ең ерте белгілі көпір — Кападокиядағы 5 немесе 6 ғасырдағы Қарамағара көпірі. Оның бар болғаны 17 метрлік аркасы Евфрат өзенінің ағынын бөгеп тұрды. Арқаның шетінің бір жағында Киелі кітапқа сілтеме жасалған грек жазуы орналасқан. Құрылым бүгінде Кебан су қоймасында су астында қалды<ref>{{Harvnb|Galliazzo|1995}}</ref>. <gallery class="center"> Сурет:Panagia_Chalkeon_2.jpg|link=Файл:Panagia_Chalkeon_2.jpg|alt=Панагия Халкеон, крестово-купольная церковь XI века|Панагия Халкеон, XI ғасырдағы крест күмбезді шіркеу Сурет:Ayasofya-Innenansicht.jpg|link=Файл:Ayasofya-Innenansicht.jpg|alt=Подвесной купол собора Святой Софии (563 г.), внутренний вид|[[Айя София|Айя Софияның]] (563) аспалы күмбезі, ішкі көрінісі </gallery>{{Clear}} == Әскери істер == * '''Қарама-қарсы салмақтағы требушет:''' Қарапайым тартқыш требучетке қарағанда әлдеқайда күшті дизайн қарсы салмақ туралы ең ерте жазбаша ескерту 12 ғасырдағы тарихшы Никетас Чониатстың жұмысында кездеседі. Никетас болашақ император Андроникос I Комнин 1165 жылы Зеугминон қоршауында пайдаланған тас проекторды сипаттайды. Ол жүкшығырмен жабдықталған, зымырандарды ұшыру үшін итеруді де, гибридті требушетті де қажет етпейтін құрылғы. Чеведден артиллерияның жаңа түрі 1097 жылы Никейді қоршау кезінде, қоршаудағы крест жорықтарының одақтасы император Алексий I Комненнің дәстүрлі дизайннан ерекшеленетін және бәріне қатты әсер еткен жаңа ауыр артиллериялық қондырғыларды ойлап тапқаны туралы хабарланған кезде енгізілді деп болжайды. * '''Қол требушеті:''' қол требушеті (хиромангана) снарядтарды жылжыту үшін рычагты механизмі бар тірекке орнатылған таяқша болды. Негізінде бір адам басқара алатын портативті требушеті. Шамамен 965 жылы император Никефорос II Фокас оны ашық далада жау құрылымдарын жою үшін пайдалануды ұсынды. Ол сондай-ақ генерал Никефорос Оураностың тактикасында (шамамен 1000 ж.) айтылған және артиллерияның бір түрі ретінде Anonymus De obsidione toleranda тізімінде келтірілген. * '''Грек оты:''' Грек отын ойлап табу және әскери қолдану империяны мұсылман арабтардың ерте шабуылынан қорғауда шешуші рөл атқарды. Константинопольге Каллиникос атты сириялық босқын әкелген өрт сөндіру қаруы астананы 674-678 және 717-718 жылдардағы мұсылман қоршауларынан құтқару үшін дер кезінде келді, әйтпесе Византия мемлекеті үшін өлімге әкелуі мүмкін.<ref>{{Harvnb|Haldon|Byrne|1977}}</ref> Византия шежірешілері «теңіз оты» немесе «сұйық от»<ref>{{Harvnb|Pryor|Jeffreys|2006}}; {{Harvnb|Ellis Davidson|1973}}</ref> деп атаған грек оты, негізінен, жау галераларына қарсы шайқаста қолданылатын әскери-теңіз қаруы болды. Нақты құрамы қатаң сақталған мемлекеттік құпия болды, сондықтан қазіргі заманғы ғалымдар оның құрамы туралы әлі де пікірталас жүргізіп келеді, бірақ дайындаудың негізгі әдісі өте айқын, бұл жалын шашқышқа ұқсайды: сұйық қоспа, грильде қыздырылып, қысыммен, содан кейін оператор сифон арқылы жауға қарсы кез келген бағытта лақтырылды<ref>{{Harvnb|Haldon|Byrne|1977}}</ref>. Немесе оны айналмалы [[Көтергіш кран|крандардан]] құюға немесе грек оты бар керамикалық ыдыстар түрінде гранаталар ретінде лақтыруға болады<ref>{{Harvnb|Pryor|Jeffreys|2006}}</ref>. Грек оты Византияның көптеген жауларының арасында қорқынышты беделге ие болды, олар өздерінің жанғыш заттарын ― құрамы басқа болуы мүмкін ― қолдана бастады<ref>{{Harvnb|Pryor|Jeffreys|2006}}</ref>. Дегенмен, бұл керемет қару емес еді және тыныш теңіз және артқы жел сияқты қолайлы жағдайларға байланысты болды<ref>{{Harvnb|Pryor|Jeffreys|2006}}</ref>. Грек отын пайдалану қашан және қалай тоқтатылғаны белгісіз. Бір теория бойынша, византиялықтар 1204 жылы Константинопольді басып алудан әлдеқайда бұрын шамадан тыс ұйымдаспағандықтан құпияны жоғалтқан<ref>{{Harvnb|Roland|1992}}</ref>. * '''Өрттейтін граната''': [[Гранат|Гранаталар]] III Левтің (717–741) билігінен кейін көп ұзамай пайда болды, сол кезде Византия сарбаздары грек отын от шашқыштардан ғана емес, тас және керамикалық ыдыстарға да салуға болатынын білді.<ref>{{Harvnb|Forbes|1964}}</ref> Үлкен контейнерлер жауға [[Катапульта|катапульталармен]] немесе требушеттермен лақтырылды, олар лақтырылмас бұрын тұтанды немесе соққыдан кейін от жебелерімен тұтанды.<ref>{{Harvnb|Pászthory|1986}}</ref> Гранаталар кейінірек [[Ислам|мұсылман]] әскерлерінің пайдалануына қабылданды: көптеген авторлар граната снарядтары деп анықтаған сфералық-конустық пішінді кемелер ислам әлемінің көп бөлігінде табылды.<ref>{{Harvnb|Pentz|1988}}</ref> Сирияның Хама қаласында XIII ғасырдағы граната шеберханасы қазылды.<ref>{{Harvnb|Pentz|1988}}</ref> * '''Жалын шашқыш''': Әскери-теңіз [[Отшашар|от шашқыштары]] үшін жоғарыдағы ''грек отын'' қараңыз. Құрлықтағы соғыста портативті қол сифондары қолданылған. <gallery class="center"> Сурет:Trebuchet1.png|link=Файл:Trebuchet1.png|alt=Современный рисунок требушета с противовесом, который готовят к стрельбе| Қарсы салмақ атуға дайындалып жатқан требушенің заманауи иллюстрациясы. Сурет:Greekfire-madridskylitzes1.jpg|link=Файл:Greekfire-madridskylitzes1.jpg|alt=Византийский корабль, использующий греческий огонь в конце XI века| XI ғасырдың аяғында грек отын қолданып жатқан Византия кемесі Сурет:Liquid_fire_granades_Chania.jpg|link=Файл:Liquid_fire_granades_Chania.jpg|alt=Глиняные гранаты, наполненные греческим огнём (X–XII вв.)| Грек отымен толтырылған саз [[Гранат|гранаттары]] (X–XII ғасырлар) Сурет:Hand-siphon_for_Greek_fire,_medieval_illumination_(detail).jpg|link=Файл:Hand-siphon_for_Greek_fire,_medieval_illumination_(detail).jpg|alt=Ручной сифон, переносной огнемёт| Қол сифоны, портативті [[Отшашар|от шашқыш]] </gallery> == Күнделікті өмір == * '''[[Шанышқы]]:''' Шанышқыны алғаш рет VII ғасырда Византия империясының ақсүйектері азық-түлік жинау үшін қолданған. Кейінірек ол Батыс Еуропаға Мария Аргиропулинаның Джованни Орсеолоға үйленуі арқылы енгізілген. Аңыз бойынша, оның үйлену тойында ол екі тісті жеке алтын шанышқысын жеген. Шанышқыны білмеген және қолдарымен тамақтанған венециандықтар шанышқыны пайдалануды Құдайға тіл тигізу деп санаған: «Құдай өзінің даналығымен адамға табиғи шанышқыларды — саусақтарын берген. Сондықтан, тамақ кезінде оларды жасанды металл шанышқылармен ауыстыру оның үшін қорлық», — деп мәлімдеді діни қызметкерлердің бірі. Бірнеше жылдан кейін ол аурудан қайтыс болды, венециандықтар бұл ауруды оның шанышқыны қолдану арқылы Құдайға деген құрметсіздіктің нәтижесі деп атады.<ref>{{Cite web|date=2014-12-18|title=Forks: From Odd Byzantine Instruments to Modern Utensils|url=https://www.nationalgeographic.com/culture/food/the-plate/2014/12/18/table-manners/|accessdate=2020-08-23|work=National Geographic|lang=en|archivedate=2020-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200423051355/https://www.nationalgeographic.com/culture/food/the-plate/2014/12/18/table-manners/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bramen|first=Lisa|title=A History of Western Eating Utensils, From the Scandalous Fork to the Incredible Spork|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/a-history-of-western-eating-utensils-from-the-scandalous-fork-to-the-incredible-spork-64593179/|accessdate=2020-08-23|work=Smithsonian Magazine|lang=en|archivedate=2020-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200815172429/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/a-history-of-western-eating-utensils-from-the-scandalous-fork-to-the-incredible-spork-64593179/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ward|first=Chad|date=2009-05-06|title=Origins of the Common Fork|url=https://leitesculinaria.com/1157/writings-origins-fork.html|accessdate=2020-08-23|work=Leite's Culinaria|lang=en-US|archivedate=2023-06-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230603003809/https://leitesculinaria.com/1157/writings-origins-fork.html}}</ref> Мыс шанышқылар (''вилицы'') Мұса мен перғауындардың заманынан бері белгілі (Исх. 27:3). Археологтар қола дәуіріндегі (б.з.д. 2400–1900) ежелгі қытайлық Цицзя мәдениетінің қабірлерінен сүйек шанышқыларын тапқан. Шан әулетінің (б.з.д. 1600–1050) және одан кейінгі әулеттердің қабірлерінен де шанышқылар табылған. Ежелгі Египетте үлкен шанышқылар ас үй ыдыстары ретінде пайдаланылған.<ref name="leitesculinaria">{{Cite web|url=http://leitesculinaria.com/1157/writings-the-uncommon-origins-of-the-common-fork.html|title=The Uncommon Origins of the Common Fork|publisher=Leite's Culinaria|author=Ward, Chad|date=2009-05-06|accessdate=2022-01-30|archivedate=2017-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170728064833/http://leitesculinaria.com/1157/writings-the-uncommon-origins-of-the-common-fork.html}}</ref> [[Рим империясы|Рим империясында]] [[қола]] және күміс шанышқылар қолданылған, бұл Еуропадағы мұражайлардағы көптеген экспонаттардан көрінеді.<ref>{{Cite web|title=Roman "Swiss Army Knife"|publisher=Fitzwilliam Museum|url=http://webapps.fitzmuseum.cam.ac.uk/explorer/index.php?oid=70534|date=2003-03-25|accessdate=2017-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170511010745/http://webapps.fitzmuseum.cam.ac.uk/explorer/index.php?oid=70534|archivedate=2017-05-11}}</ref> Қолданылуы жергілікті әдет-ғұрыптарға, [[Қоғамдық тап|әлеуметтік тапқа]] және тағамның сипатына байланысты өзгеріп отырды, бірақ шанышқылар негізінен тағам дайындау және беру кезінде қолданылған. [[Византия империясы|Византияда]] шанышқы жеке ас құралдары ретінде қолданыла бастаған сияқты. Бастапқыда шанышқының тек екі тісі болған. Тістері түзу болғандықтан, оны тек тамақты қасықпен емес, шашырату үшін пайдалануға болатын. [[XI ғасыр|XI ғасырда]] шанышқы [[Италия|Италияға]] әкелінді. Әулие Петр Дамиан XI ғасырда [[Византия империясы|Византия]] сарайында екі тісті алтын шанышқының қолданылғанын сипаттайды. Еуропада шанышқы [[XIV ғасыр|XIV ғасырға]] қарай кеңінен қолданыла бастады, ал [[XVII ғасыр|XVII ғасырда]] ол ақсүйектер мен [[Көпестер|саудагерлердің]] тағамдарында маңызды атрибутқа айналды. * '''[[Византия лирасы]]:''' Византия (Шығыс Рим) империясындағы ортағасырлық садақ ішекті музыкалық аспап. * '''Corpus iuris civilis:''' Ұлы Юстиниан билігі кезінде заң ғылымының эволюциясына айқын әсер еткен реформаларды бастады, өйткені оның Corpus Juris Civilis Батыс әлеміндегі заң ғылымының негізіне айналды. * '''Белгіше:''' Иконалар – белгілі бір дәстүрлі ережелер бойынша боялған, Шығыс православие шіркеуінің алғашқы күндерінен бастап қастерлеуде басты рөл атқарған Иса, Мәриям және әулиелер сияқты қасиетті тұлғалардың бейнелері. Ең тән византиялық пішін — эллиндік темпера немесе энкаустика әдістерімен боялған портативті ағаш панельдердегі кескіндер. Басқа опцияларға (бағалы) металл рельефтері немесе қымбат тастардан, алтыннан, күмістен және піл сүйегінен жасалған мозаикамен орнатылған панельдер кіреді. 8-9 ғасырлардағы Византияның ішкі саясатында үстемдік еткен иконокластикалық дау-дамай кезінде икондарды қолдануға қатаң қарсылық көрсетілді, бірақ ақырында жеңіске жеткен иконокластар оны қайта жандандырды. Тек бірнеше ерте иконалар иконоклазмадан аман қалды, олардың ең көрнекті үлгілері 6-7 ғасырлардағы Әулие Екатерина монастырының жинақтары болып табылады. * '''Кеме диірмені:''' Тарихшы Прокопий кеме диірмендерін Белисарий Римді қоршау кезінде (537/538) бастапқыда импровизацияланған шешім ретінде ойлап тапқанын атап өтеді. Остроготтар диірмендер тәуелді су арналарына су беруді тоқтатқаннан кейін Белисарий өзен кемелерін фрезерлік механизммен жабдықтауды бұйырды; олар көпір тіректерінің арасына бекітілді, онда күшті ағыс кемеде орнатылған су дөңгелектерін қозғалтты. Жаңашыл қолдану орта ғасырлық су диірмендері арасында тез ұнамды болды, Парижге және Франк патшалығына жиырма жылдан кейін ғана жетті. * '''Импульстік теория:''' натурфилософиялық теория, оған сәйкес лақтырылған денелердің қозғалысының себебі оларға сыртқы көзден түсетін белгілі бір күш (импульс) болып табылады. Теорияны Джон Филопонус енгізді және инерция, импульс және үдеу ұғымдарының алғышарттары болып табылады. * '''Аурухана:''' Аурухананың емделушілерге медициналық көмек көрсететін мекеме ретіндегі түсінігі және жай өлетін орын емес, христиандық қайырымдылық мұраттарының арқасында емделу мүмкіндігі Византия империясында пайда болған. * '''Сиам егіздерінің бөлінуі:''' Біріктірілген егіздердің бөлінуінің алғашқы белгілі мысалы 10 ғасырда Византия империясында болды. Біріктірілген егіздер жұбы Константинопольде көп жылдар бойы өмір сүрді. Олардың бірі қайтыс болған кезде Константинополь хирургтары марқұмның денесін алып тастауға шешім қабылдады. Нәтиже ішінара сәтті болды, өйткені тірі қалған егіз біріншісі қайтыс болғаннан кейін үш күннен кейін өмір сүрді. Екінші адамның бөлінгеннен кейін бірнеше күн өмір сүргенін тарихшылар тіпті бір жарым ғасырдан кейін де айтқан. Біріктірілген егіздердің ажырасуының келесі тіркелген жағдайы 1689 жылы Германияда орын алды<ref>{{Cite web|url=http://www.medievalists.net/2014/01/the-case-of-conjoined-twins-in-10th-century-byzantium/|title=The Case of Conjoined Twins in 10th Century Byzantium — Medievalists.net|date=2014-01-04|accessdate=2022-01-23|archivedate=2019-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190804174100/http://www.medievalists.net/2014/01/the-case-of-conjoined-twins-in-10th-century-byzantium/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://denysmontandon.com/wp-content/uploads/2016/01/conjoined-twins.pdf|title=THE UNSPEAKABLE HISTORY OF THORACOPAGUS TWINS' SEPARATION|last=Montandon|first=Denys|date=2015-12|work=denysmontandon.com|accessdate=2022-01-23|archivedate=2017-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170225215336/http://denysmontandon.com/wp-content/uploads/2016/01/conjoined-twins.pdf}}</ref>. <gallery class="center"> Сурет:Vladimirskaya.jpg|link=Файл:Vladimirskaya.jpg|alt=Владимирская Богоматерь, икона XII века|XII ғасырдағы ''Владимир ханымының'' бейнесі Сурет:Shipmills,_Martyrdom_of_St_Ursula_at_Cologne_(detail).jpg|link=Файл:Shipmills,_Martyrdom_of_St_Ursula_at_Cologne_(detail).jpg|alt=Средневековые корабельные мельницы на Рейне|[[Рейн|Рейндегі]] ортағасырлық кеме зауыттары </gallery> == Тағы қараңыз == * [[Грек өнертабыстары мен жаңалықтарының тізімі]] * [[Ежелгі грек технологиялары]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер|узкие}} == Қайнары == * {{Citation|author=Chevedden|first=Paul E.|title=The Invention of the Counterweight Trebuchet: A Study in Cultural Diffusion|work=Dumbarton Oaks Papers|pages=71–116|year=2000|doi=10.2307/1291833|url=}} * {{Citation|author=Эллис-Дэвидсон, Хильда|first=H. R.|authorlink=|title=The Secret Weapon of Byzantium|work=Byzantinische Zeitschrift|year=1973|pages=61–74|url=}} * {{Citation|author=Forbes|first=R. J.|title=Studies in Ancient Technology|publisher=E. J. Brill|location=Leiden|year=1964}} * {{Citation|author=Galliazzo|first=Vittorio|title=I ponti romani|year=1995|publisher=Edizioni Canova|location=Treviso|pages=92, 93 (fig. 39)}} * {{Citation|author=Guillou|first=André|title=La Civiltà bizantina, oggetti e messagio|year=1993|publisher=L'Erma di Bretschneider|location=Rome|pages=36, 62 (fig. 24)}} * {{Citation|author=Haldon|first=J.|title=A Possible Solution to the Problem of Greek Fire|work=Byzantinische Zeitschrift|year=1977|pages=91–99|doi=10.1515/byzs.1977.70.1.91}} * {{Citation|author=Heinle|first=Erwin|title=Kuppeln aller Zeiten, aller Kulturen|location=Stuttgart|year=1996}} * {{Citation|author=Hellenkemper|first=H.|title=Lexikon des Mittelalters|pages=730–731|publisher=Metzler|location=Stuttgart|url=}} * {{Citation|author=Hild|first=Friedrich|year=1977|editor=Hunger|title=Veröffentlichungen der Kommission für die Tabula Imperii Byzantini|publisher=Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften}} * {{Citation|editor=Kazhdan|title=The Oxford Dictionary of Byzantium|pages=977–981|publisher=Oxford University Press|location=New York|url=}} * {{Citation|editor=Kinder|title=dtv-Atlas zur Weltgeschichte|publisher=Deutscher Taschenbuch Verlag|year=1989}} * {{Citation|author=Lange|first=Dorothea|title=Theorien zur Entstehung der byzantinischen Kreuzkuppelkirche|work=Architectura|pages=93–113|year=1986}} * {{Citation|author=Cyril Mango|first=Cyril|authorlink=|title=Byzantine Architecture|publisher=H. N. Abrams|location=New York|year=1976|url=}} * {{Citation|author=O’Connor|first=Colin|title=Roman Bridges|publisher=Cambridge University Press|year=1993}} * {{Citation|author=Ousterhout|first=Robert|title=An Apologia for Byzantine Architecture|work=Gesta|pages=21–33|year=1996|doi=10.2307/767224}} * {{Citation|author=Pászthory|first=Emmerich|title=Über das «Griechische Feuer». Die Analyse eines spätantiken Waffensystems|work=Antike Welt|pages=27–37|year=1986}} * {{Citation|author=Pentcheva|first=Bissera V.|editor=Stephenson|title=The Byzantine World|publisher=Taylor & Francis|year=2010|pages=265–283}} * {{Citation|author=Pentz|first=Peter|title=A Medieval Workshop for Producing 'Greek fire' Grenades|work=Antiquity (journal)|pages=89–93|year=1988|doi=10.1017/S0003598X00073531|url=}} * {{Citation|author=Pryor|first=John H.|title=The Age of the ΔΡΟΜΩΝ. The Byzantine Navy ca. 500–1204|publisher=Brill Academic Publishers|year=2006}} * {{Citation|author=Rasch|first=Jürgen|year=1985|title=Die Kuppel in der römischen Architektur. Entwicklung, Formgebung, Konstruktion|work=Architectura|pages=117–139}} * {{Citation|author=Roland|first=Alex|title=Secrecy, Technology, and War: Greek Fire and the Defense of Byzantium, 678-1204|work=Technology and Culture|pages=655–679|year=1992|doi=10.2307/3106585|url=}} * {{Citation|author=Tunç|first=Gülgün|title=Tas Köprülerimiz|location=Ankara|year=1978}} * {{Citation|author=Örjan Wikander|first=Örjan|authorlink=|editor=Wikander|title=Handbook of Ancient Water Technology|year=2000|publisher=Brill|location=Leiden|pages=371–400|url=}} == Әдебиеттер == * {{Citation|author=Dennis|first=George T.|title=Were the Byzantines Creative or Merely Imitative?|work=Byzantinische Forschungen|pages=1–9|year=1997}} == Сілтемелер == * Млаханалар: [https://web.archive.org/web/20050327005948/http://www.mlahanas.de/Greeks/Medieval/MedievalGreece.html Византия ғылымы және технологиясы] qub36lns5dvgwgzoozca6rnd2p52x66 0 778377 3603505 3589288 2026-05-11T21:23:43Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603505 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Андреа Гез |Шынайы есімі = {{lang-it|Andrea Mia Ghez}} |Суреті = Andrea_Ghez_(cropped1).jpg |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 16.06.1965 |Туған жері = {{Туғанжері|Нью-Йорк|Нью-Йоркте}}, [[АҚШ]] |Азаматтығы = {{USA}} |Ғылыми аясы = [[астрономия]], [[математика]], [[физика]] |Жұмыс орны = [[Калифорния университеті, Лос-Анджелес]] | Альма-матер = [[Калифорния технологиялық институты]] (1992)<br> [[Массачусетс технологиялық институты]] (1987) <br> [[Чикаго университетінің эксперименттік мектебі]] |Ғылыми жетекші = Джералд Нойгебауэр |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{{!}} style="background: transparent" {{!}}- {{!}} [[Макартур стипендиясы]] (2008) {{!}}- {{!}} [[Астрономия бойынша Энни Кэннон сыйлығы]] (1994) {{!}}- {{!}} [[Бейкер дәрісі]] (2016) {{!}}- {{!}} [[Мария Гепперт-Майер сыйлығы]] (1999) {{!}}- {{!}} [[Астрономия бойынша Краффорд сыйлығы]] (2012) {{!}}- {{!}} [[Физика бойынша Саклер сыйлығы]] (2004) {{!}}- {{!}} [[Физика саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Физика саласындағы Нобель сыйлығы]] (2020) {{!}}- {{!}} [[Свен Бергген сыйлығы]] (2017) {{!}}- {{!}} [[Ғылым және инженерия бойынша Паккард стипендиясы]] (1996) {{!}}- {{!}} [[Бейкер медалі]] (1994) {{!}}- {{!}} [[Пирс Ньютон Лэйси сыйлығы]] (1998) {{!)}} | Сайты = [http://www.astro.ucla.edu/~ghez/ astro.ucla.edu/~ghez/] }} '''Андреа Миа Гез''' ({{Lang-en|Andrea Mia Ghez}}; [[16 маусым]] [[1965 жыл|1965]], [[Нью-Йорк]]) — американдық [[астроном]], бақылау астрофизикасы бойынша маман және [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]] (2020). Философия ғылымдарының докторы (1992) және 1994 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес|Лос-Анджелестегі Калифорния университетінің]] профессоры. [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым академиясының (АҚШ]])<ref>{{Cite web|title=Andrea Ghez Elected to National Academy of Sciences|url=http://nai.nasa.gov/newsletter/04302004/index.html#6|publisher=[[NASA]]|lang=en|accessdate=2004-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041101143941/http://nai.nasa.gov/newsletter/04302004/index.html#6|archivedate=2004-11-01}}</ref> және Америка философиялық қоғамының (2012)<ref>{{Cite web|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?smode=advanced;f1-date=2012|title=APS Member History|accessdate=2021-02-05|archivedate=2021-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202220501/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?smode=advanced;f1-date=2012}}</ref> мүшесі. Ол Макартур стипендиаты және Крафурд сыйлығының лауреаты. == Өмірбаян == Ол ирландиялық католик — Сюзен Гездің (қыз кезінде Гейтон, 1937 жылы туған) және еврей тектес [[Рим|Римде]] туған — Гилберт Гездің (1938—2015) отбасында дүниеге келген<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://www.legacy.com/obituaries/chicagotribune/obituary.aspx?n=gilbert-ghez&pid=175961762&fhid=4157|title=Gilbert Ghez Obituary|accessdate=2020-10-06|archivedate=2020-10-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201011124205/https://www.legacy.com/obituaries/chicagotribune/obituary.aspx?n=gilbert-ghez&pid=175961762&fhid=4157}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mevakshederekh.info/Portals/0/Il_tempo_e_idea/HAZMAN%20VEHARAION%20-%20IL%20TEMPO%20E%20L_IDEA%20Vol%20XXV%202019%20(web).pdf|title=Rivista «Hazman Veharaion — Il Tempo e l’Idea» (2019)|accessdate=2020-10-06|archivedate=2021-02-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216093631/http://www.mevakshederekh.info/Portals/0/Il_tempo_e_idea/HAZMAN%20VEHARAION%20-%20IL%20TEMPO%20E%20L_IDEA%20Vol%20XXV%202019%20%28web%29.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aaa.si.edu/collections/interviews/oral-history-interview-susanne-ghez-15916|title=Susanne Ghez: Oral History|accessdate=2020-10-06|archivedate=2021-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204073828/https://www.aaa.si.edu/collections/interviews/oral-history-interview-susanne-ghez-15916}}</ref>. Гилберт Гез және оның ата-анасы Элси Маркс пен Генри Гез де Кастельнуово нәсілдік заңдар қабылданғаннан кейін [[Италия|Италиядан]] қашып, [[Екінші дүниежүзілік соғыс|соғыс жылдарын]] Нью-Йорк қаласында өткізді<ref name="автоссылка1" />. Балалық шағын Чикагода өткізді, онда әкесі Рузвельт университетінің бизнес мектебінде экономика профессоры, ал анасы [[Чикаго университеті|Чикаго университетіндегі]] Ренессанс қоғамы өнер мұражайының директоры және көрмелердің жетекшісі болды<ref>{{Cite web|url=https://ccs.bard.edu/people/2319-susanne-ghez|title=CCS Bard: Susanne Ghez|accessdate=2020-10-06|archivedate=2020-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201008232344/https://ccs.bard.edu/people/2319-susanne-ghez}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://graycenter.uchicago.edu/people/susanne-ghez|title=Gray Center for Arts and Inquiry|accessdate=2020-10-06|archivedate=2020-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200916213458/https://graycenter.uchicago.edu/people/susanne-ghez}}</ref> Ол бастапқыда математика мамандығы бойынша оқыды, бірақ кейін физикаға ауысты<ref>{{Cite web|title=Zeroing in on Black Holes|url=http://cosmicmatters.keckobservatory.org/2007/dec/07dec_1.htm|author=Linda Copman|publisher="[[Обсерватория Кека|W. M. Keck Observatory]]"|accessdate=2009-09-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726214531/http://cosmicmatters.keckobservatory.org/2007/dec/07dec_1.htm|archivedate=2011-07-26|lang=en}}</ref>. 1987 жылы [[Массачусетс технологиялық институты|Массачусетс технологиялық институтында]] физика [[Бакалавр дәрежесі|бакалавры]] дәрежесін алды. 1992 жылы [[Калифорния Технология Институты|Калифорния технологиялық институтында]] [[PhD-доктор|PhD дәрежесін]] алды<ref>{{Cite web|title=Changing Faces of Astronomy|url=http://sciencecareers.sciencemag.org/career_development/previous_issues/articles/2006_01_20/changing_faces_of_astronomy|publisher="[[Science]]"|accessdate=2008-03-20|lang=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080316033904/http://sciencecareers.sciencemag.org/career_development/previous_issues/articles/2006_01_20/changing_faces_of_astronomy|archivedate=2008-03-16}}</ref>. Қазір [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес|Лос-Анджелестегі Калифорния университетінің]] физика және астрономия кафедрасының профессоры, онда 1994 жылдан бері жұмыс істейді. Ол [[Америка өнер және ғылым академиясы|Америка өнер және ғылым академиясының]] мүшесі. 1998 жылдан бастап [[Райнхард Генцель]] мен Андреа Гез бастаған [[Астрофизика|астрофизиктердің]] екі тобы Жер атмосферасы енгізген бұрмалануларды жоятын технологияларды қолдана отырып, тәуелсіз зерттеулер жүргізіп, біздің галактиканың орталығында Күннен 4 миллион есе үлкен аса үлкен қара құрдым бар екенін дәлелдеді. Андреа Гез Гавайидегі Кек обсерваториясында, [[Райнхард Генцель|Рейнхард Гензель]] Еуропалық Оңтүстік обсерваториясында (ESO) және Чилидегі Ла Силла обсерваториясында бақылаулар жүргізді. Осы зерттеулері үшін оған «галактиканың орталығында аса үлкен ықшам нысанды ашқаны үшін» физика бойынша Нобель сыйлығы берілді, [[Райнхард Генцель|Райнхард Гензель]] және [[Роджер Пенроуз|Роджер Пенроузбен]] бірге «қара құрдымдардың пайда болуы жалпы салыстырмалылықтың қажетті салдары екенін ашқаны үшін» сыйлық алды<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Physics 2020|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2020/summary/|accessdate=2020-10-06|work=NobelPrize.org|lang=en|archivedate=2020-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201009135742/https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2020/summary//}}</ref>. Жүзден астам рецензияланған еңбектердің авторы. Күйеуі — Том Латуретт, «RAND» корпорациясының геологы және ғылыми қызметкері. Олардың екі ұлы бар — Эван (2001 жылы туған) және Майлз (2005 жылы туған)<ref>{{Cite web|url=http://www.newsroom.ucla.edu/portal/ucla/ghez-64006.aspx|title=UCLA astronomer Andrea Ghez named MacArthur Fellow|lang=en|date=2008-09-23|author=Stuart Wolpert|accessdate=2011-04-16|publisher=UCLA|archivedate=2008-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080924202919/http://www.newsroom.ucla.edu/portal/ucla/ghez-64006.aspx}}</ref>. Андреа Гез жүзуді ұнатады<ref>{{Cite web|url=http://www.math.sunysb.edu/posterproject/biographies/ghez.html|title=Poster Project Biographies|accessdate=2017-09-01|archivedate=2008-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080927020858/http://www.math.sunysb.edu/posterproject/biographies/ghez.html}}</ref>. == Марапаттар мен марапаттар == {{Div col|50em}} * [[Энни Кэннон сыйлығы]] (1994)<ref name="awards">{{cite web|title=Annie J. Cannon Award in Astronomy |url=https://aas.org/grants/awards.php |publisher=[[American Astronomical Society]]|access-date=2008-03-20 |lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20080228125049/https://aas.org/grants/awards.php|archive-date=2008-02-28}}</ref> * [[Паккард стипендиясы]] (1996)<ref>{{cite web|title=Packard Fellows – Sorted by Award Year: 1996 |url=http://www.cs.virginia.edu/packard/directory/1996.html |publisher=[[University of Virginia]]|lang=en|access-date=2008-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071103125039/http://www.cs.virginia.edu/packard/directory/1996.html |archive-date=2007-11-03 }}</ref> * [[Слоун стипендиясы]] (1996)<ref>{{cite web|title=UCLA Galactic Center Group / SELECTED HONORS & AWARDS|url=http://www.astro.ucla.edu/~ghezgroup/gc/awards.html|website=www.astro.ucla.edu|date=1995-2017|access-date=2021-10-04|archive-date=2021-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304023652/http://www.astro.ucla.edu/~ghezgroup/gc/awards.html|url-status=live}}</ref> * [[Ньютон Лэйси Пирс сыйлығы]] (1998)<ref name="awards" /> * {{Аударылмаған 5|Мария Гёпперт-Майер сыйлығы|||Maria Goeppert-Mayer Award}} (1999)<ref>[http://www.aps.org/programs/honors/awards/goeppert-mayer.cfm Maria Goeppert Mayer Award] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205192424/http://www.aps.org/programs/honors/awards/goeppert-mayer.cfm |date=2007-02-05 }}, [[American Physical Society]]{{ref|en}}</ref> * ''20 Young Scientists to Watch'' қатарында «[[Discover (журнал, США)|Discover]]» (2000) журналы бойынша<ref name="discover">{{cite web|title=20 Young Scientists to Watch|url=http://discovermagazine.com/2000/oct/featwatch|publisher="Discover Magazine"|lang=en|access-date=2008-03-06|archive-date=2020-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817050139/https://www.discovermagazine.com/the-sciences/20-young-scientists-to-watch/|url-status=live}}</ref> * {{Аударылмаған 5|Саклер сыйлығы|Сэклер сыйлығы|de|Sackler-Preis}} (2004)<ref>{{cite web|title=Honors and Awards received by IGPP/UCLA Faculty and Research Staff |url=http://www.igpp.ucla.edu/awards.php|lang=en|publisher=[[UCLA]]|access-date=2008-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080204221841/http://www.igpp.ucla.edu/awards.php |archive-date=2008-02-04 }}</ref> * {{Аударылмаған 5|Ааронсон сыйлығы|||Marc Aaronson Memorial Lectureship}} (2007) * [[МакАртур сыйлығы]] (2008)<ref>{{cite web |title=UCLA astronomer Andrea Ghez named a 2008 MacArthur Fellow |url=http://newsroom.ucla.edu/portal/ucla/ghez-64006.aspx |publisher=[[UCLA]]|lang=en|access-date=2008-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924202919/http://newsroom.ucla.edu/portal/ucla/ghez-64006.aspx |archive-date=2008-09-24 }}</ref> * [[Крафорд сыйлығы]] (2012)<ref>{{cite web |title=The Crafoord Prize in Mathematics 2012 and The Crafoord Prize in Astronomy 2012 |url=http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinmathematics2012andthecrafoordprizeinastronomy2012.5.6018c17913483dc064280001363.html |lang=en |publisher=[[Crafoord Prize]] |access-date=2012-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121227011055/http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinmathematics2012andthecrafoordprizeinastronomy2012.5.6018c17913483dc064280001363.html |archive-date=2012-12-27 |url-status=live }}</ref> * [[Нобель сыйлығы]] (2020) {{Div col end}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * {{Ресми сайт}} * [https://web.archive.org/web/20080211223108/http://www.spotlight.ucla.edu/faculty/andrea-ghez_astro/ Андреа Гез] «UCLA Spotlight» сайтында {{In lang|en}} * [http://video.google.com/videoplay?docid=6199067060728714818&q=uctv&total=28&start=20&num=10&so=0&type=search&plindex=3 UCLA факультетінің зерттеу дәрісі: Құс жолының орталығындағы қара құрдымның ашылуы] {{In lang|en}} [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:Философия докторлары]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері]] [[Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Массачусетс технологиялық институты түлектері]] [[Санат:Физиктер]] [[Санат:АҚШ физиктері]] 81r6kri82txcdgde7ha5kjlji88hqge 0 778796 3603683 3594432 2026-05-12T05:46:18Z TalgatSnow 143530 3603683 wikitext text/x-wiki {{AFI 100 Years... series}} «'''AFI 100 жыл...'''» топтамасы аясында жарық көрген «'''AFI нұсқасы бойынша 100 жылдағы 100 үздік комедиялық фильм'''» тізімі — Америка киносындағы ең үздік 100 комедияның жиынтығы. Бұл мәртебеге ие болу үшін комедияның сан алуан жанрын қамтитын барлығы 500 фильм бақ сынады. [[Америка кино институты]] бұл тізімді 2000 жылдың 13 маусымында жұртшылыққа таныстырды.<ref name="AFI-500">{{Cite web |date=2006-09-26 |title=List of 500 Movies Nominated for the Top 100 Funniest American Movies |url=https://www.afi.com/Docs/100Years/laughs500.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711172435/http://www.afi.com/Docs/100Years/laughs500.pdf |archive-date=July 11, 2019 |access-date=2019-12-28 |website=[[American Film Institute]] |format=PDF}}</ref><ref name="AFI-100">{{Cite web |date=2006-09-26 |title=List of America's 100 Funniest Movies |url=http://www.afi.com/Docs/100Years/laughs100.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130316140859/http://afi.com/Docs/100Years/laughs100.pdf |archive-date=March 16, 2013 |access-date=2019-12-28 |website=[[American Film Institute]] |format=PDF}}</ref> Тізімде ең көп бой көрсеткен актер — [[Кэри Грант]]: оның қатысуымен бірден сегіз туынды үздіктер қатарынан табылды. == Тізім == {| class="wikitable sortable" style="font-size:1.00em; line-height:1.5em;" ! # ! Фильм ! Режиссер(лер)і ! Жылы |- | 1 ||[[Джазда тек қана қыздар]]||[[Билли Уайлдер]]||[[1959 жыл|1959]] |- | 2 ||{{аударылмаған2|Тутси (фильм)|Тутси|en|Tootsie}}||[[Сидни Поллак]]||[[1982 жыл|1982]] |- | 3 ||[[Доктор Стрейнджлав]]||[[Стэнли Кубрик]]||[[1964 жыл|1964]] |- | 4 ||{{аударылмаған2|Энни Холл|Энни Холл|en|Annie Hall}}||[[Вуди Аллен]]||[[1977 жыл|1977]] |- | 5 ||{{аударылмаған2|Үйрек сорпасы (фильм, 1933)|Үйрек сорпасы|en|Duck Soup (1933 film)}}||[[Лео Маккэри]]||[[1933 жыл|1933]] |- | 6 ||{{аударылмаған2|Жалындаған ертоқымдар|Жалындаған ертоқымдар|en|Blazing Saddles}}||[[Мел Брукс]]||[[1974 жыл|1974]] |- | 7 ||{{аударылмаған2|МЭШ (фильм)|МЭШ|en|M*A*S*H (film)}}||[[Роберт Олтмен]]||[[1970 жыл|1970]] |- | 8 ||[[Бір түнде болған оқиға]]||[[Фрэнк Капра]]||[[1934 жыл|1934]] |- | 9 ||{{аударылмаған2|Түлек (фильм)|Түлек|en|The Graduate}}||[[Майк Николс]]||[[1967 жыл|1967]] |- | 10 ||{{аударылмаған2|Аэроплан!|Аэроплан!|en|Airplane!}}||[[Джим Абрахамс]], [[Дэвид Цукер]], [[Джерри Цукер]]||[[1980 жыл|1980]] |- | 11 ||{{аударылмаған2|Продюсерлер (фильм, 1967)|Продюсерлер|en|The Producers (1967 film)}}|| [[Мел Брукс]]||[[1967 жыл|1967]] |- | 12 ||{{аударылмаған2|Операдағы бір түн (фильм)|Операдағы бір түн|en|A Night at the Opera (film)}}||[[Сэм Вуд]]||[[1935 жыл|1935]] |- | 13 ||{{аударылмаған2|Жас Франкенштейн|Жас Франкенштейн|en|Young Frankenstein}}||[[Мел Брукс]]||[[1974 жыл|1974]] |- | 14 ||{{аударылмаған2|Сәбидің тәрбиесі|Сәбидің тәрбиесі|en|Bringing Up Baby}}||[[Говард Хоукс]]||[[1938 жыл|1938]] |- | 15 ||{{аударылмаған2|Филадельфия хикаясы|Филадельфия хикаясы|en|The Philadelphia Story (film)}}||[[Джордж Кьюкор]]||[[1940 жыл|1940]] |- | 16 ||{{аударылмаған2|Жаңбыр астында ән салу|Жаңбыр астында ән салу|en|Singin' in the Rain}}||[[Джин Келли]], [[Стэнли Донен]]||[[1952 жыл|1952]] |- | 17 ||{{аударылмаған2|Оғаш жұп (фильм)|Оғаш жұп|en|The Odd Couple (film)}}||[[Джин Сакс]]||[[1968 жыл|1968]] |- | 18 ||{{аударылмаған2|Генерал (фильм, 1926)|Генерал|en|The General (1926 film)}}||[[Клайд Бракман]], [[Бастер Китон]]||[[1927 жыл|1927]] |- | 19 ||{{аударылмаған2|Оның жұмыс күні|Оның жұмыс күні|en|His Girl Friday}}||[[Говард Хоукс]]||[[1940 жыл|1940]] |- | 20 || [[Пәтер (фильм, 1960)|Пәтер]] ||[[Билли Уайлдер]]||[[1960 жыл|1960]] |- | 21 ||{{аударылмаған2|Ванда есімді балық|Ванда есімді балық|en|A Fish Called Wanda}}||[[Чарльз Крайтон]]||[[1988 жыл|1988]] |- | 22 ||{{аударылмаған2|Адам қабырғасы|Адам қабырғасы|en|Adam's Rib}}||[[Джордж Кьюкор]]||[[1949 жыл|1949]] |- | 23 ||{{аударылмаған2|Гарри Саллиді жолықтырғанда|Гарри Саллиді жолықтырғанда|en|When Harry Met Sally...}}||[[Роб Райнер]]||[[1989 жыл|1989]] |- | 24 ||{{аударылмаған2|Кеше туған (фильм, 1950)|Кеше туған|en|Born Yesterday (1950 film)}}||[[Джордж Кьюкор]]||[[1950 жыл|1950]] |- | 25 ||{{аударылмаған2|Алтын безгек (фильм)|Алтын безгек|en|The Gold Rush}}||[[Чарли Чаплин]]||[[1925 жыл|1925]] |- | 26 ||{{аударылмаған2|Сол жерде болу|Сол жерде болу|en|Being There}}||[[Хэл Эшби]]||[[1979 жыл|1979]] |- | 27 ||{{аударылмаған2|Мэри туралы бірдеңе бар|Мэри туралы бірдеңе бар|en|There's Something About Mary}}||[[Ағайынды Фарреллилер]]||[[1998 жыл|1998]] |- | 28 ||{{аударылмаған2|Елес аулаушылар|Елес аулаушылар|en|Ghostbusters}}||[[Айван Райтман]]||[[1984 жыл|1984]] |- | 29 ||{{аударылмаған2|Бұл Spinal Tap|Бұл Spinal Tap|en|This Is Spinal Tap}}||[[Роб Райнер]]||[[1984 жыл|1984]] |- | 30 ||{{аударылмаған2|Күшән және ескі шілтер (фильм)|Күшән және ескі шілтер|en|Arsenic and Old Lace (film)}}||[[Фрэнк Капра]]||[[1944 жыл|1944]] |- | 31 ||{{аударылмаған2|Аризонаны тәрбиелеу|Аризонаны тәрбиелеу|en|Raising Arizona}}||[[Ағайынды Коэн|Джоэл Коэн]]||[[1987 жыл|1987]] |- | 32 ||{{аударылмаған2|Арық адам (фильм)|Арық адам|en|The Thin Man (film)}}||[[В. С. Ван Дайк]]||[[1934 жыл|1934]] |- | 33 ||{{аударылмаған2|Жаңа заман (фильм)|Жаңа заман|en|Modern Times (film)}}||[[Чарли Чаплин]]||[[1936 жыл|1936]] |- | 34 ||[[Суыр күні (фильм)|Суыр күні]]||[[Харольд Рамис]]||[[1993 жыл|1993]] |- | 35 ||{{аударылмаған2|Харви (фильм, 1950)|Харви|en|Harvey (1950 film)}}||[[Генри Костер]]||[[1950 жыл|1950]] |- | 36 ||{{аударылмаған2|Аңдар үйі|Аңдар үйі|en|Animal House}}||[[Джон Лэндис]]||[[1978 жыл|1978]] |- | 37 ||[[Ұлы диктатор]]||[[Чарли Чаплин]]||[[1940 жыл|1940]] |- | 38 ||{{аударылмаған2|Үлкен қаланың оттары|Үлкен қаланың оттары|en|City Lights}}||[[Чарли Чаплин]]||[[1931 жыл|1931]] |- | 39 ||{{аударылмаған2|Салливанның саяхаты|Салливанның саяхаты|en|Sullivan's Travels}}||[[Престон Стерджес]]||[[1941 жыл|1941]] |- | 40 ||{{аударылмаған2|Бұл ессіз, ессіз, ессіз, ессіз әлем|Бұл ессіз, ессіз, ессіз, ессіз әлем|en|It's a Mad, Mad, Mad, Mad World}}||[[Стэнли Крамер]] || [[1963 жыл|1963]] |- | 41 ||{{аударылмаған2|Айдың билігі|Айдың билігі|en|Moonstruck}}||[[Норман Джуисон]]||[[1987 жыл|1987]] |- | 42 ||{{аударылмаған2|Үлкен (фильм, 1988)|Үлкен|en|Big (film)}}||[[Пенни Маршалл]]||[[1988 жыл|1988]] |- | 43 ||{{аударылмаған2|Америкалық граффити|Америкалық граффити|en|American Graffiti}}||[[Джордж Лукас]]||[[1973 жыл|1973]] |- | 44 ||{{аударылмаған2|Менің қолбасшым Годфри|Менің қолбасшым Годфри|en|My Man Godfrey}}||[[Грегори Ла Кава]]||[[1936 жыл|1936]] |- | 45 ||{{аударылмаған2|Гарольд пен Мод|Гарольд пен Мод|en|Harold and Maude}}||[[Хэл Эшби]]||[[1971 жыл|1971]] |- | 46 ||{{аударылмаған2|Манхэттен (фильм, 1979)|Манхэттен|en|Manhattan (1979 film)}}||[[Вуди Аллен]]||[[1979 жыл|1979]] |- | 47 ||{{аударылмаған2|Шампунь (фильм)|Шампунь|en|Shampoo (film)}}||[[Хэл Эшби]]||[[1975 жыл|1975]] |- | 48 ||{{аударылмаған2|Қараңғыда атылған оқ|Қараңғыда атылған оқ|en|A Shot in the Dark (1964 film)}}||[[Блейк Эдвардс]]||[[1964 жыл|1964]] |- | 49 ||{{аударылмаған2|Болу не болмау (фильм, 1942)|Болу не болмау|en|To Be or Not to Be (1942 film)}}||[[Эрнст Любич]]||[[1942 жыл|1942]] |- | 50 ||{{аударылмаған2|Кэт Баллу|Кэт Баллу|en|Cat Ballou}}||[[Эллиот Силверштейн]]||[[1965 жыл|1965]] |- | 51 ||{{аударылмаған2|Жетінші жылдың қышуы|Жетінші жылдың қышуы|en|The Seven Year Itch}}||[[Билли Уайлдер]]||[[1955 жыл|1955]] |- | 52 ||{{аударылмаған2|Ниночка|Ниночка|en|Ninotchka}}||[[Эрнст Любич]]||[[1939 жыл|1939]] |- | 53 ||{{аударылмаған2|Артур (фильм, 1981)|Артур|en|Arthur (1981 film)}}||[[Стив Гордон]]||[[1981 жыл|1981]] |- | 54 ||{{аударылмаған2|Морган Крик кереметі|Морган Крик кереметі|en|The Miracle of Morgan's Creek}}||[[Престон Стерджес]]||[[1944 жыл|1944]] |- | 55 ||{{аударылмаған2|Леди Ева|Леди Ева|en|The Lady Eve}}||[[Престон Стерджес]]||[[1941 жыл|1941]] |- | 56 ||{{аударылмаған2|Эбботт пен Костелло Франкенштейнді кездестіреді|Эбботт пен Костелло Франкенштейнді кездестіреді|en|Abbott and Costello Meet Frankenstein}}||[[Чарльз Бартон]]||[[1948 жыл|1948]] |- | 57 ||{{аударылмаған2|Тамақтану орны (фильм)|Тамақтану орны|en|Diner (1982 film)}}||[[Барри Левинсон]]||[[1982 жыл|1982]] |- | 58 ||{{аударылмаған2|Бұл сыйлық|Бұл сыйлық|en|It's a Gift}}||[[Норман Маклеод]]||[[1934 жыл|1934]] |- | 59 ||{{аударылмаған2|Ипподромдағы бір күн|Ипподромдағы бір күн|en|A Day at the Races (film)}}||[[Сэм Вуд]]||[[1937 жыл|1937]] |- | 60 ||{{аударылмаған2|Топпер (фильм)|Топпер|en|Topper (film)}}||[[Норман Маклеод]]||[[1937 жыл|1937]] |- | 61 ||{{аударылмаған2|Док, не жаңалық? (фильм, 1972)|Док, не жаңалық?|en|What's Up, Doc? (1972 film)}}||[[Питер Богданович]]||[[1972 жыл|1972]] |- | 62 ||{{аударылмаған2|Шерлок кіші|Шерлок кіші|en|Sherlock Jr.}}||[[Бастер Китон]]||[[1924 жыл|1924]] |- | 63 ||{{аударылмаған2|Беверли-Хиллз полицейі|Беверли-Хиллз полицейі|en|Beverly Hills Cop}}||[[Мартин Брест]]||[[1984 жыл|1984]] |- | 64 ||{{аударылмаған2|Тележаңалықтар (фильм)|Тележаңалықтар|en|Broadcast News (film)}}||[[Джеймс Брукс]]||[[1987 жыл|1987]] |- | 65 ||{{аударылмаған2|Ат қауырсындары|Ат қауырсындары|en|Horse Feathers}}||[[Норман Маклеод]]||[[1932 жыл|1932]] |- | 66 ||{{аударылмаған2|Ақшаны ал да қаш (фильм)|Ақшаны ал да қаш|en|Take the Money and Run (film)}}||[[Вуди Аллен]]||[[1969 жыл|1969]] |- | 67 ||{{аударылмаған2|Миссис Даутфайр|Миссис Даутфайр|en|Mrs. Doubtfire}}||[[Крис Коламбус]]||[[1993 жыл|1993]] |- | 68 ||{{аударылмаған2|Сұмдық шындық|Сұмдық шындық|en|The Awful Truth}}||[[Лео Маккэри]]||[[1937 жыл|1937]] |- | 69 ||{{аударылмаған2|Банандар (фильм)|Банандар|en|Bananas (film)}}||[[Вуди Аллен]]||[[1971 жыл|1971]] |- | 70 ||{{аударылмаған2|Мистер Дидс қалаға көшеді|Мистер Дидс қалаға көшеді|en|Mr. Deeds Goes to Town}}||[[Фрэнк Капра]]||[[1936 жыл|1936]] |- | 71 ||{{аударылмаған2|Гольф-клуб|Гольф-клуб|en|Caddyshack}}||[[Харольд Рамис]]||[[1980 жыл|1980]] |- | 72 ||{{аударылмаған2|Мистер Блэндингз арман үйін салып жатыр|Мистер Блэндингз арман үйін салып жатыр|en|Mr. Blandings Builds His Dream House}}||[[Г. К. Поттер]]||[[1948 жыл|1948]] |- | 73 ||{{аударылмаған2|Маймыл бизнесі (фильм, 1931)|Маймыл бизнесі|en|Monkey Business (1931 film)}}||[[Норман Маклеод]]||[[1931 жыл|1931]] |- | 74 ||{{аударылмаған2|9-дан 5-ке дейін (фильм)|9-дан 5-ке дейін|en|9 to 5 (film)}}||[[Колин Хиггинс]]||[[1980 жыл|1980]] |- | 75 ||{{аударылмаған2|Ол оған қате істеді|Ол оған қате істеді|en|She Done Him Wrong}}||[[Лоуэлл Шерман]]||[[1933 жыл|1933]] |- | 76 ||{{аударылмаған2|Виктор/Виктория|Виктор/Виктория|en|Victor/Victoria}}||[[Блейк Эдвардс]]||[[1982 жыл|1982]] |- | 77 ||{{аударылмаған2|Палм-Бич хикаясы|Палм-Бич хикаясы|en|The Palm Beach Story}}||[[Престон Стерджес]]||[[1942 жыл|1942]] |- | 78 ||{{аударылмаған2|Мароккоға жол|Мароккоға жол|en|Road to Morocco}}||[[Дэвид Батлер]]||[[1942 жыл|1942]] |- | 79 ||{{аударылмаған2|Бірінші курс студенті (фильм, 1925)|Бірінші курс студенті|en|The Freshman (1925 film)}}||[[Фред Ньюмейер]], [[Сэм Тейлор]]||[[1925 жыл|1925]] |- | 80 ||{{аударылмаған2|Ұйқыдағы адам (фильм)|Ұйқыдағы адам|en|Sleeper (1973 film)}}||[[Вуди Аллен]]||[[1973 жыл|1973]] |- | 81 ||{{аударылмаған2|Навигатор (фильм, 1924)|Навигатор|en|The Navigator (1924 film)}}||[[Бастер Китон]], [[Дональд Крисп]]||[[1924 жыл|1924]] |- | 82 ||{{аударылмаған2|Қатардағы жауынгер Бенджамин (фильм)|Қатардағы жауынгер Бенджамин|en|Private Benjamin (1980 film)}}||[[Ховард Зифф]]||[[1980 жыл|1980]] |- | 83 ||{{аударылмаған2|Қалыңдықтың әкесі (фильм, 1950)|Қалыңдықтың әкесі|en|Father of the Bride (1950 film)}}||[[Винсент Миннелли]]||[[1950 жыл|1950]] |- | 84 ||{{аударылмаған2|Америкада адасқандар|Америкада адасқандар|en|Lost in America}}||[[Альберт Брукс]]||[[1985 жыл|1985]] |- | 85 ||{{аударылмаған2|Сағат сегіздегі кешкі ас (фильм)|Сағат сегіздегі кешкі ас|en|Dinner at Eight (1933 film)}}||[[Джордж Кьюкор]]||[[1933 жыл|1933]] |- | 86 ||{{аударылмаған2|Қалалықтар|Қалалықтар|en|City Slickers}}||[[Рон Андервуд]]||[[1991 жыл|1991]] |- | 87 ||{{аударылмаған2|Риджмонт-Хайдағы жылдам күндер|Риджмонт-Хайдағы жылдам күндер|en|Fast Times at Ridgemont High}}||[[Эми Хекерлинг]]||[[1982 жыл|1982]] |- | 88 ||{{аударылмаған2|Битлджус|Битлджус|en|Beetlejuice}}||[[Тим Бёртон]]||[[1988 жыл|1988]] |- | 89 ||{{аударылмаған2|Ақымақ (фильм, 1979)|Ақымақ|en|The Jerk}}||[[Карл Райнер]]||[[1979 жыл|1979]] |- | 90 ||{{аударылмаған2|Жыл әйелі|Жыл әйелі|en|Woman of the Year}}||[[Джордж Стивенс]]||[[1942 жыл|1942]] |- | 91 ||{{аударылмаған2|Жүректі жаралайтын бала (фильм, 1972)|Жүректі жаралайтын бала|en|The Heartbreak Kid (1972 film)}}||[[Элейн Мей]]||[[1972 жыл|1972]] |- | 92 ||{{аударылмаған2|Отты шар|Отты шар|en|Ball of Fire}}||[[Говард Хоукс]]||[[1941 жыл|1941]] |- | 93 ||{{аударылмаған2|Фарго (фильм, 1996)|Фарго|en|Fargo (1996 film)}}||[[Ағайынды Коэн|Джоэл Коэн]]||[[1996 жыл|1996]] |- | 94 ||{{аударылмаған2|Мейм тәте (фильм)|Мейм тәте|en|Auntie Mame (film)}}||[[Мортон ДаКоста]]||[[1958 жыл|1958]] |- | 95 ||{{аударылмаған2|Күміс жебе (фильм)|Күміс жебе|en|Silver Streak (film)}}||[[Артур Хиллер]]||[[1976 жыл|1976]] |- | 96 ||{{аударылмаған2|Шөл дала ұлдары|Шөл дала ұлдары|en|Sons of the Desert}}||[[Уильям Сейтер]]||[[1933 жыл|1933]] |- | 97 ||{{аударылмаған2|Даремдік бұқа|Даремдік бұқа|en|Bull Durham}}||[[Рон Шелтон]]||[[1988 жыл|1988]] |- | 98 ||{{аударылмаған2|Сарай сайқымазағы|Сарай сайқымазағы|en|The Court Jester}}||[[Мелвин Франк]], [[Норман Панама]]||[[1956 жыл|1956]] |- | 99 ||{{аударылмаған2|Ессіз профессор (фильм, 1963)|Ессіз профессор|en|The Nutty Professor (1963 film)}}|| [[Джерри Льюис]]||[[1963 жыл|1963]] |- | 100 ||{{аударылмаған2|Қайырлы таң, Вьетнам|Қайырлы таң, Вьетнам|en|Good Morning, Vietnam}}||[[Барри Левинсон]]||[[1987 жыл|1987]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Кинематографиялық рейтингтер]] [[Санат:Фильмдер тізімі]] [[Санат:AFI 100 жыл]] 6vf2ektcsow9vom2mur1yzoordthm6c 0 779870 3603627 3594892 2026-05-12T01:36:28Z Айдос Қаракөз 179976 3603627 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2026}} '''Аврелий мен Наталья'''(өл. [[852]]) — христиандық ерлі-зайыптылар Абд ар-Рахман II.,Кордоба әмірі сенімінен бас тартпағаны үшін өлім жазасына кесілген. Оларды [[Католик шіркеуі]] және [[Православ шіркеуі]] шейіт және әулие деп санайды. == Өмір == Аврелий Севильяда ауқатты отбасында дүниеге келген.Оның әкесі мұсылман араб,ал анасы Испаниядан келген христиан болған.Бала кезінде жетім қалған ол нағашы апасының қолында өсті, ол жасырын түрде христиан болса керек.Ол кезде Испанияның мавр патшалықтарында христиандар қуғынға ұшырады.<ref>[https://www.saintforaminute.com/saints/saint_aurelius_of_cordoba Өмірбаян, (ағылшынша), Әулие бір сәтке, 2025 жылдың 18 шілдесінде қол жеткізілді.]</ref>. Аурелиус мұсылман отбасынан шыққан Сабигото деген қызға үйленді.Үйлену тойынан кейін Сабигото христиан дінін қабылдауға шешім қабылдады және Наталья есімін алды.Ерлі-зайыптылар Кордова әмірлігінде тұрып,қызы болды және христиан ретінде жасырын өмір сүрді.Ол кезде исламнан христиандықты қабылдау өлім жазасына кесілетін қылмыс болатын.<ref>[https://catholicexchange.com/saints-natalia-aurelius-liliosa-felix-and-george-martyrs Аврелий мен Натальяның жазасы (ағылшынша)]</ref>. Бір күні Аврелий өзінің Мәсіхке сенетінін жария еткен христиан саудагерін көпшілік алдында қамшымен ұрғанын көрді.Бұл оқиғадан таң қалған Аврелий мен Наталья енді сенімдерін жасыра алмайтынын шешті.Олар қызына ақша бөліп,қалған жиған-тергенін кедейлерге таратқан. Содан кейін олар өздерінің сенімдерін ашық жариялап,түрмедегі мәсіхшілерге қамқорлық жасай бастады. == Құрмет == Аврелий мен Натальяның мерекесі 27 шілдеге сәйкес келеді.Олар Кордова шейіттерінің қатарында,850-859 жылдар аралығында осы қалада өлім жазасына кесілген 48 христиан. Аврелийдің [[релик|Реликтері]] [[Панама (қала)|Панама]]дағы Санта-Мария ла Антигуа Митрополиттік соборының насыбайгүліндегі құрбандық үстелінде сақталған.<ref>[https://www.vaticannews.va/es/papa/news/2019-01/papa-francisco-panama-jmj-2019-misa-dedicacion-altar-catedral.html Реликтерге (испанша)]</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=309 Қасиетті Аврелий мен Наталья catholic.org сайтында] * [http://www.santopedia.com/santos/santa-liliosa-de-cordoba Santa Liliosa de Córdoba, Mártir] 6lvfddjwk69jcv8khf08hfp76peybs1 3603632 3603627 2026-05-12T01:37:11Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3594892 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2026}} '''Аврелий мен Наталья''' (өл. [[852]]) — христиандық ерлі-зайыптылар Абд ар-Рахман II., Кордоба әмірі сенімінен бас тартпағаны үшін өлім жазасына кесілген. Оларды [[Католик шіркеуі]] және [[Православ шіркеуі]] шейіт және әулие деп санайды. == Өмір == Аврелий Севильяда ауқатты отбасында дүниеге келген. Оның әкесі мұсылман араб, ал анасы Испаниядан келген христиан болған. Бала кезінде жетім қалған ол нағашы апасының қолында өсті, ол жасырын түрде христиан болса керек. Ол кезде Испанияның мавр патшалықтарында христиандар қуғынға ұшырады.<ref>[https://www.saintforaminute.com/saints/saint_aurelius_of_cordoba Өмірбаян, (ағылшынша), Әулие бір сәтке, 2025 жылдың 18 шілдесінде қол жеткізілді.]</ref>. Аурелиус мұсылман отбасынан шыққан Сабигото деген қызға үйленді. Үйлену тойынан кейін Сабигото христиан дінін қабылдауға шешім қабылдады және Наталья есімін алды. Ерлі-зайыптылар Кордова әмірлігінде тұрып, қызы болды және христиан ретінде жасырын өмір сүрді. Ол кезде исламнан христиандықты қабылдау өлім жазасына кесілетін қылмыс болатын.<ref>[https://catholicexchange.com/saints-natalia-aurelius-liliosa-felix-and-george-martyrs Аврелий мен Натальяның жазасы (ағылшынша)]</ref>. Бір күні Аврелий өзінің Мәсіхке сенетінін жария еткен христиан саудагерін көпшілік алдында қамшымен ұрғанын көрді. Бұл оқиғадан таң қалған Аврелий мен Наталья енді сенімдерін жасыра алмайтынын шешті. Олар қызына ақша бөліп, қалған жиған-тергенін кедейлерге таратқан. Содан кейін олар өздерінің сенімдерін ашық жариялап, түрмедегі мәсіхшілерге қамқорлық жасай бастады. == Құрмет == Аврелий мен Натальяның мерекесі 27 шілдеге сәйкес келеді. Олар Кордова шейіттерінің қатарында, 850-859 жылдар аралығында осы қалада өлім жазасына кесілген 48 христиан. Аврелийдің [[релик|Реликтері]] [[Панама (қала)|Панама]]дағы Санта-Мария ла Антигуа Митрополиттік соборының насыбайгүліндегі құрбандық үстелінде сақталған.<ref>[https://www.vaticannews.va/es/papa/news/2019-01/papa-francisco-panama-jmj-2019-misa-dedicacion-altar-catedral.html Реликтерге (испанша)]</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=309 Қасиетті Аврелий мен Наталья catholic.org сайтында] * [http://www.santopedia.com/santos/santa-liliosa-de-cordoba Santa Liliosa de Córdoba, Mártir] jpmf0bz1qvn6e1c52kna9vu9625iaj4 0 779982 3603528 3591840 2026-05-11T23:56:39Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603528 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Антон Цайлингер |Суреті = A. Zeilinger (cropped).jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Шынайы есімі = {{lang-de|Anton Zeilinger}} |Туған күні = 20.5.1945 |Туған жері = {{Туғанжері|Рид|Ридте (Инкрайс)|Рид (Инкрайс)}}, [[Аустрия]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{Байрақ|Аустрия}} |Ғылыми аясы = [[физика]] | Альма-матер = |Ғылыми жетекші = {{аударылмаған 3|Хельмут Раух||en|Helmut Rauch}} |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Исаак Ньютон медалі|Ньютон медалі]]&nbsp;(2008)<br/>{{Вольф сыйлығы (физика)|2010}} <br /> [[Король Фейсал атындағы халықаралық сыйлық]] (2005) {{Нобельдік медаль|2022}} [[Физика саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Физика саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2022 жыл ғылымда|2022]]) {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Аустрияға сіңірген еңбегі үшін орденінің 2-ші дәрежелі Үлкен офицерлік кресті ордені}}{{!!}}{{Аустрияға сіңірген еңбегі үшін Құрмет орденінің 1-ші дәрежелі командорлық кресті}}{{!!}}{{Аустрияның ғылым және өнер саласындағы құрметті медалі}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}}{{ГФР Құрмет орденінің Үлкен офицерлік кресті}}{{!!}}{{«Pour le Mérite» ордені (Пруссия)}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}}[[Сурет:Gold medal Vernadski.jpg|23px|Вернадский медалі|link=Вернадский медалі]] {{!}}} }} '''Антон Цайлингер''' ({{Lang-de|Anton Zeilinger}}; [[20 мамыр]] [[1945]], [[Рид]], [[Аустрия]]) — аустриялық физик, кванттық ақпарат саласындағы алғашқы жұмыстарымен және [[Фотон|фотондарды]] пайдаланып кванттық телепортацияға алғаш рет қол жеткізгенімен танымал. [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|Физика бойынша Нобель сыйлығының]] иегері (2022). 2006 жылдан бастап өзі құрған увстрия ғылым және технология институтының Қамқоршылар кеңесінің төрағасының орынбасары қызметін атқарады. == Мойындау == === Халықаралық марапаттар === * Шредингер дәрісі (Тринити-колледж, Дублин) (1999) * Шредингер дәрісі (Лондон Императорлық колледжі) (2003) * Декарт сыйлығы (2004) * Король Фейсал атындағы халықаралық сыйлық (2005) * Кванттық электроника және оптика саласындағы сыйлық (2007) * Wolfgang-Paul-Vorlesung (2007) * Халықаралық кванттық байланыс сыйлығы (2008) * Исаак Ньютон медалі (2008) * Физика саласындағы Вольф сыйлығы (2010) * Urania-Medaille (2013) * [[Карл Манне Георг Сигбан|Манне Зигбанды еске алу дәрісі]] (2015) * Уиллис Лэмб сыйлығы (2016) * Чехия Республикасы Сенаты Төрағасының күміс медалі (2017, [[Чехия]])<ref>{{Cite web|url=https://www.senat.cz/cinnost/pametni_medaile/index.php|title=Stříbrné medaile předsedy Senátu|accessdate=2023-12-28|archivedate=2022-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220919154945/https://www.senat.cz/cinnost/pametni_medaile/index.php}}</ref> * Вернадский медалі (2020, Украина Ғылым академиясы) * [[Физика саласындағы Нобель сыйлығы|Физика бойынша Нобель сыйлығы]] (2022) === Ұлттық марапаттар === * Құрмет ордені (Пруссия) (2001) * Аустрияның ғылым және өнер саласындағы құрмет медалі (Аустрия) (2001) * Вильгельм Экснер медалі (2005) * Германия Федеративтік Республикасының Құрмет орденінің Үлкен офицерлік крест (2009) * Аустрия Республикасына сіңірген еңбегі үшін Үлкен алтын ордені (2015) * «Аустрия Республикасына сіңірген еңбегі үшін» жұлдызымен бірге Үлкен күміс құрмет белгісі (2022) * «Аустрия Республикасына сіңірген еңбегі үшін» лентадағы алтын түсті Үлкен құрмет ордені (2024)<ref>{{Cite web|url=https://wien.orf.at/stories/3257352/|title=Großes Goldenes Ehrenzeichen für Jelinek|accessdate=2024-09-29|archivedate=2024-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240521010019/https://wien.orf.at/stories/3257352/}}</ref> === Дәрежелері === * Венаның құрметті азаматы (2023)<ref>{{Cite web|url=https://presse.wien.gv.at/presse/2023/12/05/ludwig-erika-freeman-und-anton-zeilinger-erhalten-ehrenbuergerschaft-der-stadt-wien|title=Ludwig: Erika Freeman und Anton Zeilinger erhalten Ehrenbürgerschaft der Stadt Wien!|accessdate=2024-02-26|archivedate=2023-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207201435/https://presse.wien.gv.at/presse/2023/12/05/ludwig-erika-freeman-und-anton-zeilinger-erhalten-ehrenbuergerschaft-der-stadt-wien}}</ref> === Академиялар мен қоғамдардың мүшесі === * Австрия Ғылым академиясы (1998)<ref>{{Cite web|url=http://www.leopoldina.org/de/mitglieder/mitgliederverzeichnis/member/1118/|title=Mitgliederverzeichnis|accessdate=2014-11-17|archivedate=2018-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180815024453/http://www.leopoldina.org/de/mitglieder/mitgliederverzeichnis/member/1118/}}</ref> * Леополдина (2005)<ref>{{Cite web|url=http://www.leopoldina.org/de/presse/pressemitteilungen/pressemitteilung/press/315/|title=Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina wählt 21 neue Mitglieder - Neuwahlen 1. Halbjahr 2005 (14.04.2005)|accessdate=2014-11-17|archivedate=2018-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180815024533/http://www.leopoldina.org/de/presse/pressemitteilungen/pressemitteilung/press/315/}}</ref> * Словакия Ғылым академиясының құрметті мүшесі (2005) * Сербия ғылым және өнер академиясының шетелдік мүшесі (2005) * Франция Ғылым академиясының шетелдік мүшесі (2009)<ref>[https://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-Z/anton-zeilinger.html Anton Zeilinger] {{Wayback|url=https://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-Z/anton-zeilinger.html}} {{In lang|fr}}</ref> * Еуропалық академияның мүшесі (2011) * [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының]] шетелдік мүшесі (2013)<ref>[http://www.nasonline.org/member-directory/members/20030493.html Anton Zeilinger] {{Wayback|url=http://www.nasonline.org/member-directory/members/20030493.html}} {{In lang|en}}</ref> * Беларусь Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі (2014) * Америкалық физикалық қоғамның толық мүшесі (1999) * Америка ғылымды дамыту қауымдастығының мүшесі (2012) * Дамушы елдер ғылым академиясының мүшесі (TWAS; 2014)<ref>{{Cite web|url=http://twas.org/member/zeilinger-anton|title=Zeilinger Anton {{!}} TWAS|accessdate=2015-11-29|archivedate=2018-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180221100808/https://twas.org/member/zeilinger-anton}}</ref> * Ресей ғылым академиясының құрметті докторы (2016)<ref>{{Cite web|date=2016-06-14|url=http://ras.ru/presidium/documents/directions.aspx?ID=a17f67e3-194c-494d-82e3-350675b6fa22|title=Постановление Президиума РАН «О рассмотрении вопроса о присуждении ученой степени доктора honoris causa иностранному ученому Антону Цайлингеру (Австрия) (представление Отделения физических наук)»|publisher=ras.ru|accessdate=2016-06-18|archivedate=2017-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019062825/http://ras.ru/presidium/documents/directions.aspx?ID=a17f67e3-194c-494d-82e3-350675b6fa22}}</ref><ref>[http://www.ras.ru/news/shownews.aspx?id=615bbdef-0ecf-4e00-86cd-e93f0143f263&print=1 Письмо Президента Австрийской АН] {{Wayback|url=http://www.ras.ru/news/shownews.aspx?id=615bbdef-0ecf-4e00-86cd-e93f0143f263&print=1}} // Сайт Российской академии наук</ref> * [[Ресей Ғылым академиясы|Ресей Ғылым академиясының]] шетелдік мүшесі (2016)<ref>[http://ras.ru/FStorage/Download.aspx?id=587a7ac9-9a90-471f-9406-f521e7e2f742 Постановление общего собрания РАН № 49 от 28 октября 2016 «Об избрании иностранных членов РАН»] {{Wayback|url=http://ras.ru/FStorage/Download.aspx?id=587a7ac9-9a90-471f-9406-f521e7e2f742}} (pdf, 3 Мб) // Сайт Российской академии наук</ref> * [[Қытай ғылым академиясы|Қытай Ғылым академиясының]] шетелдік мүшесі (2019) == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [[Вена университеті|Вена университетінің]] сайтындағы [http://www.quantum.at/zeilinger/ үй беті] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403131429/http://www.quantum.at/zeilinger/ |date=2013-04-03 }} * [https://csl.bas-net.by/personalii/82528/caylinger-anton/ Антон Цайлингер] Беларусь Ұлттық ғылым академиясының Якуб Колас атындағы Орталық ғылыми кітапханасының «Беларусь ғылымының тарихы тұлғаларда» дерекқорында [[Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Қытай ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Вена университеті түлектері]] [[Санат:Вена университеті оқытушылары]] [[Санат:Массачусетс технологиялық институты оқытушылары]] [[Санат:Физиктер]] [[Санат:Аустрия физиктері]] o2t640erk9ud7848ooanq9kkdcrfuyw 0 780148 3603689 3594512 2026-05-12T05:56:28Z Gaukhar1980 179552 3603689 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|27-04-2026}} == Анафоралық қатынас == '''Анафоралық қатынас''' (грек. ''anaphora'' — сілтеме) — [[лингвистика]]да сөйлемдер немесе сөз тіркестері арасындағы мағыналық байланыс түрі. Бұл байланыста бір сөздің не сөз тіркесінің мағынасы басқа сөз арқылы анықталады. Анафоралық қатынас тікелей синтаксистік байланысқа емес, контекст арқылы жүзеге асады. Мысал «Қазір маған жартысын бер, ал қалғанын өзің ал» сөйлемінде ''«қалғанын»'' сөзі алдыңғы айтылған мазмұнға сілтеме жасайды. Құрылымы Анафоралық қатынас екі негізгі элементтен тұрады: * '''Антецедент''' — бастапқы, мағына беруші сөз немесе сөз тіркесі; * '''Анафор''' (немесе анафорлық элемент) — антецедентке сілтеме жасайтын сөз. Тек анафордан ғана құралған сөйлем толық мағына бере алмайды, өйткені оның мазмұны алдыңғы [[контекст]]ке тәуелді болады. Түрлері Анафоралық қатынас қолданылу ерекшеліктеріне қарай бірнеше түрге бөлінеді: * өзіндік анафора * антиципация Анафорлық сөздер Анафоралық қатынаста қолданылатын сөздер '''анафорлық сөздер''' деп аталады. Оларға мыналар жатады: * жалпылау есімдіктері * есім орнына қолданылатын сөздер * кейбір жалғаулықтар мен шылаулар (сондықтан, содан кейін, содан соң, онда, одан басқа, керісінше) * пропозициялық мәндегі сөздер (ия, жоқ) Мысал — Сіз қаласыз ғой? — Иә, мен жалғыз барам. Маңызы Анафоралық қатынас: * мәтіннің тұтастығын қамтамасыз етеді; * сөйлемдер арасындағы логикалық байланысты күшейтеді; * тілдің үнемділігін арттырады. Дереккөздер * Салқынбай А., Абақан Е. ''Лингвистикалық түсіндірме сөздік''. — Алматы: «Сөздік-Словарь», 1998. * Аханов К. ''Тіл білімінің негіздері''. — Алматы: Санат, 1993. [[Санат:Мәтін лингвистикасы]] nbl8i3zryyz2g66qqvuhwul4gf5s8j3 0 780374 3603374 3595511 2026-05-11T14:37:01Z Nurken 111493 3603374 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Бақыт Түменова |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = Бақыт Ниязбекқызы Түменова |Туған күні = 1948 |Туған жері = {{туғанжері|Қызылорда|Қызылордада}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = 29.04.2026 |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{USSR}}<br>{{KAZ}} |Ұлты = [[Қазақтар|қазақ]] |Мансабы = {{hlist|[[Дәрігер]]|[[саясаткер]]}} |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Семей медицина университеті]] |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Бақыт Ниязбекқызы Түменова''' ([[1948 жыл|1948]], [[Қызылорда]] – [[29 сәуір]] [[2026 жыл|2026]])<ref>{{cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-04-29/azamattyq-qoghamnyng-damuyna-engbegi-singgen-baqyt-tuemenova-duenieden-oetti/|title=Азаматтық қоғамның дамуына еңбегі сіңген Бақыт Түменова дүниеден өтті|author=Талғат Дүйсенбек|date=2026-04-29|work=Kursiv.media|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> — қазақстандық [[дәрігер]], [[қоғам қайраткері]], [[саясаткер]] және денсаулық сақтау саласының сарапшысы, «[[Аман-саулық]]<nowiki/>» қоғамдық қорының президенті.<ref>{{cite web|url=https://stan.kz/-433847/|title=Белгілі қоғам қайраткері Бақыт Түменова өмірден өтті|author=|date=2026-04-29|work=Stan.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> == Өмірбаяны == Бақыт Түменова 1948 жылы [[Қызылорда]] қаласында дүниеге келген.<ref name=":0">{{cite web|url=https://kaz.orda.kz/kogam-kajratkeri-ari-dariger-bakyt-tymenova-kajtys-boldy-139131/|title=Қоғам қайраткері әрі дәрігер Бақыт Түменова қайтыс болды|author=Альфия Адамбек|date=2026-04-29|work=Orda.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> === Білімі === 1972 жылы [[Семей медицина университеті|Семей мемлекеттік медицина институтын]] [[педиатрия]] мамандығы бойынша бітірген.<ref>{{cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/tengri-health/belgl-kogam-kayratker-bakyit-tumenova-kaytyis-boldyi-373823/|title=Белгілі қоғам қайраткері Бақыт Түменова қайтыс болды|author=|date=2026-04-29|work=Tengrinews.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> === Еңбек жолы === * 1972–1986 жылдары [[Семей]] қаласындағы балалар жұқпалы аурулар ауруханасында дәрігер, бөлім меңгерушісі және бас дәрігер қызметтерін атқарған. * 1986–1994 жылдары облыстық денсаулық сақтау басқармасында ана мен бала денсаулығын қорғау мәселелері жөніндегі орынбасар, кейін емдеу ісі бойынша бірінші орынбасар қызметтерін атқарған. * 1994–1998 жылдары облыс әкімінің аппаратында Семей ядролық сынақ полигонының зардаптарын жою, ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімдерін басқарған. * 1998–2001 жылдары Павлодар облысы әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары қызметін атқарған. * 2007 жылдан бастап «[[Аман-саулық]]<nowiki/>» қоғамдық қорының президенті қызметін атқарған.<ref>{{cite web|url=https://informburo.kz/kaz/newskaz/belgili-dariger-baqyt-tumenova-omirden-otti|title=Белгілі дәрігер Бақыт Түменова өмірден өтті|author=|date=2026-04-29|work=Informburo.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Денсаулық сақтау саласының сарапшысы ретінде бұқаралық ақпарат құралдарында қоғамдық денсаулық мәселелері бойынша пікір білдірген. Оның айтуынша, тәуелсіздік жылдарынан бері Қазақстанда өлім-жітім деңгейі шамамен 6 пайызға төмендеген.<ref>{{cite web|url=https://turkystan.kz/article/30707-ba-yt-t-menova-t-uelsizdik-al-an-zhyldardan-beri-lim-zhitim-6-payyz-a-azay-an|title=Бақыт Түменова: Тәуелсіздік алған жылдардан бері өлім-жітім 6 пайызға азайған|author=|date=2017-05-19|work=Turkystan.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> === «Аман-саулық» қоғамдық қоры === Бақыт Түменова «Аман-саулық» қоғамдық қорының президенті ретінде Қазақстандағы қоғамдық денсаулық сақтау, халықтың өмір сапасы және медициналық қызметтердің қолжетімділігі мәселелерімен айналысты, осы бағытта денсаулық көрсеткіштері өмір салтына, тамақтану мәдениетіне және медициналық көмектің сапасына тікелей байланысты екенін атап өткен.<ref>{{cite web|url=https://kazgazeta.kz/news/%3C?php%20echo%20e(url()-%3Ecurrent());%20?%3E|title=Әлеуметтік тәжірибе: Алматылықтар зиянды тағаммен тамақтану ұсынысына қалай қарайды?|author=|date=|work=kazgazeta.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> Сонымен қатар ол денсаулық сақтау саласының мамандарын, бизнес және үкіметтік емес ұйымдар өкілдерін өзара ынтымақтастыққа шақырып отырған. 2017 жылғы мамырда «Аман-саулық» қоғамдық қорының базасында инфекциялық емес аурулардың тәуекел факторларын төмендетуге бағытталған жұмыс тобы құрылып, оның құрамына Түменова бастаған сарапшылар қауымдастығы мен мемлекеттік органдардың 11 өкілі кірген. Аталған жұмыс тобы Ресей, Украина, Қырғызстан, Армения, Ұлыбритания, Аустрия, Израиль және АҚШ елдерінің халықаралық ғылыми қауымдастықтарымен ынтымақтастық орнатқан.<ref>{{cite web|url=https://baq.kz/elimizde-densaulyk-kauymdastygy-kuryldy_242879/|title=Елімізде Денсаулық қауымдастығы құрылды|author=|date=2021-01-28|work=BAQ.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> == Қайтыс болуы == Бақыт Түменова 2026 жылғы 29 сәуірде дүниеден өтті.<ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан педиатрлары]] [[Санат:Қазақстан дәрігерлері]] [[Санат:Семей медицина университеті түлектері]] kfxo2rcixusdp9htf1twbafnkfkx91n 3603375 3603374 2026-05-11T14:37:48Z Nurken 111493 /* Дереккөздер */ 3603375 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Бақыт Түменова |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = Бақыт Ниязбекқызы Түменова |Туған күні = 1948 |Туған жері = {{туғанжері|Қызылорда|Қызылордада}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = 29.04.2026 |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{USSR}}<br>{{KAZ}} |Ұлты = [[Қазақтар|қазақ]] |Мансабы = {{hlist|[[Дәрігер]]|[[саясаткер]]}} |Белсенді жылдары = |Білімі = [[Семей медицина университеті]] |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Бақыт Ниязбекқызы Түменова''' ([[1948 жыл|1948]], [[Қызылорда]] – [[29 сәуір]] [[2026 жыл|2026]])<ref>{{cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-04-29/azamattyq-qoghamnyng-damuyna-engbegi-singgen-baqyt-tuemenova-duenieden-oetti/|title=Азаматтық қоғамның дамуына еңбегі сіңген Бақыт Түменова дүниеден өтті|author=Талғат Дүйсенбек|date=2026-04-29|work=Kursiv.media|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> — қазақстандық [[дәрігер]], [[қоғам қайраткері]], [[саясаткер]] және денсаулық сақтау саласының сарапшысы, «[[Аман-саулық]]<nowiki/>» қоғамдық қорының президенті.<ref>{{cite web|url=https://stan.kz/-433847/|title=Белгілі қоғам қайраткері Бақыт Түменова өмірден өтті|author=|date=2026-04-29|work=Stan.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> == Өмірбаяны == Бақыт Түменова 1948 жылы [[Қызылорда]] қаласында дүниеге келген.<ref name=":0">{{cite web|url=https://kaz.orda.kz/kogam-kajratkeri-ari-dariger-bakyt-tymenova-kajtys-boldy-139131/|title=Қоғам қайраткері әрі дәрігер Бақыт Түменова қайтыс болды|author=Альфия Адамбек|date=2026-04-29|work=Orda.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> === Білімі === 1972 жылы [[Семей медицина университеті|Семей мемлекеттік медицина институтын]] [[педиатрия]] мамандығы бойынша бітірген.<ref>{{cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/tengri-health/belgl-kogam-kayratker-bakyit-tumenova-kaytyis-boldyi-373823/|title=Белгілі қоғам қайраткері Бақыт Түменова қайтыс болды|author=|date=2026-04-29|work=Tengrinews.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> === Еңбек жолы === * 1972–1986 жылдары [[Семей]] қаласындағы балалар жұқпалы аурулар ауруханасында дәрігер, бөлім меңгерушісі және бас дәрігер қызметтерін атқарған. * 1986–1994 жылдары облыстық денсаулық сақтау басқармасында ана мен бала денсаулығын қорғау мәселелері жөніндегі орынбасар, кейін емдеу ісі бойынша бірінші орынбасар қызметтерін атқарған. * 1994–1998 жылдары облыс әкімінің аппаратында Семей ядролық сынақ полигонының зардаптарын жою, ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімдерін басқарған. * 1998–2001 жылдары Павлодар облысы әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары қызметін атқарған. * 2007 жылдан бастап «[[Аман-саулық]]<nowiki/>» қоғамдық қорының президенті қызметін атқарған.<ref>{{cite web|url=https://informburo.kz/kaz/newskaz/belgili-dariger-baqyt-tumenova-omirden-otti|title=Белгілі дәрігер Бақыт Түменова өмірден өтті|author=|date=2026-04-29|work=Informburo.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Денсаулық сақтау саласының сарапшысы ретінде бұқаралық ақпарат құралдарында қоғамдық денсаулық мәселелері бойынша пікір білдірген. Оның айтуынша, тәуелсіздік жылдарынан бері Қазақстанда өлім-жітім деңгейі шамамен 6 пайызға төмендеген.<ref>{{cite web|url=https://turkystan.kz/article/30707-ba-yt-t-menova-t-uelsizdik-al-an-zhyldardan-beri-lim-zhitim-6-payyz-a-azay-an|title=Бақыт Түменова: Тәуелсіздік алған жылдардан бері өлім-жітім 6 пайызға азайған|author=|date=2017-05-19|work=Turkystan.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> === «Аман-саулық» қоғамдық қоры === Бақыт Түменова «Аман-саулық» қоғамдық қорының президенті ретінде Қазақстандағы қоғамдық денсаулық сақтау, халықтың өмір сапасы және медициналық қызметтердің қолжетімділігі мәселелерімен айналысты, осы бағытта денсаулық көрсеткіштері өмір салтына, тамақтану мәдениетіне және медициналық көмектің сапасына тікелей байланысты екенін атап өткен.<ref>{{cite web|url=https://kazgazeta.kz/news/%3C?php%20echo%20e(url()-%3Ecurrent());%20?%3E|title=Әлеуметтік тәжірибе: Алматылықтар зиянды тағаммен тамақтану ұсынысына қалай қарайды?|author=|date=|work=kazgazeta.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> Сонымен қатар ол денсаулық сақтау саласының мамандарын, бизнес және үкіметтік емес ұйымдар өкілдерін өзара ынтымақтастыққа шақырып отырған. 2017 жылғы мамырда «Аман-саулық» қоғамдық қорының базасында инфекциялық емес аурулардың тәуекел факторларын төмендетуге бағытталған жұмыс тобы құрылып, оның құрамына Түменова бастаған сарапшылар қауымдастығы мен мемлекеттік органдардың 11 өкілі кірген. Аталған жұмыс тобы Ресей, Украина, Қырғызстан, Армения, Ұлыбритания, Аустрия, Израиль және АҚШ елдерінің халықаралық ғылыми қауымдастықтарымен ынтымақтастық орнатқан.<ref>{{cite web|url=https://baq.kz/elimizde-densaulyk-kauymdastygy-kuryldy_242879/|title=Елімізде Денсаулық қауымдастығы құрылды|author=|date=2021-01-28|work=BAQ.kz|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> == Қайтыс болуы == Бақыт Түменова 2026 жылғы 29 сәуірде дүниеден өтті.<ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Түменова, Бақыт Ниязбекқызы}} [[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан педиатрлары]] [[Санат:Қазақстан дәрігерлері]] [[Санат:Семей медицина университеті түлектері]] 910q530nldecwaf541bjzdotmb3bh1k 0 780391 3603378 3596637 2026-05-11T14:40:09Z Nurken 111493 3603378 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Тәуекелбек Жұмабекұлы Жаңақұлов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 03.05.1941 |Туған жері = {{туғанжері|Тараз|Таразда}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = 26.03.2026 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Тараз|Таразда}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақстан]] |Азаматтығы = |Ұлты = [[қазақ]] |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Зиба Абдуллақызы Құламанова |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Тәуекелбек Жұмабекұлы Жаңақұлов''' ([[3 мамыр]] [[1941 жыл|1941]] – [[26 наурыз]] [[2026 жыл|2026]]) — кеңестік және қазақстандық ғалым, [[профессор]]. == Өмірбаяны == Жаңақұлов 1941 жылғы 3 мамырда [[Жамбыл облысы]], Жамбыл қаласында (қазіргі [[Тараз]]) дүниеге келген. 1947 жылы ол сол кездегі Каганович атындағы №38 орта мектепке барып, оны 1957 жылы жақсы бағалармен бітіріп шықты. Өзінің гуманитарлық білімге бейімділігі жоғары бола тұрса да, сол кездегі отбасында қалыптасқан қиын жағдайларға байланысты Жаңақұлов жоғары оқу орындарына түсуге жеңілдік беретін жолдамамен Ташкент темір жол институтына оқуға түседі. Ол кісі институтта оқып жүрген кезінде инженерлік дәрістерді тыңдаумен қатар, [[Ташкент]]тегі ең ірі Орта Азиялық университеттің философия кафедрасы профессорларының дәрістеріне де қатысып, қоғамдық ғылымдар саласындағы білімін тереңдете түседі. Оқу жылдарындағы сабаққа тынымсыз дайындықтар, курстық жұмыстарды әзірлеу және қорғау, сынақтар мен емтихандарға ыждағаттылықпен дайындалу және сәтті тапсыру – осылардың барлығы Тәуекелбек Жұмабекұлының табандылығы мен ерік-жігерін, қиыншылықтарға төзімділігі мен оларды жеңе білу қабілетін шыңдай түсті. Ол аталған институтты 1962 жылы табыспен аяқтап шықты.<ref>{{citeweb|url= https://old.baq.kz/kk/news/aimaktik_bak_muragat/regmedia-51524 |title=Арстан газеті|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> === Еңбек жолы === Тәуекелбек Жұмабекұлы өзінің еңбек жолып 1962 жылы Жамбыл станциясына жолдамамен жұмысқа кіруден бастайды. Жұмысқа алынғаннан кейін станция кезекшісі, диспетчер, бас инженер қызметтерін атқарды. Дегенмен де, Темір жолшы мамандығынан өзінің рухани жан дүниесінің талап-сұраныстарына қанағат таппағандықтан Тәуекелбек Жұмабекұлы өзінің бастапқы арманы – гуманитарлық ғылымдармен айналысу мақсатына қайта оралады. Оның бар ынтасы гуманитарлық білімнің ерекше саласы – философиядан студенттерге дәріс беру болды. Бірақ бұл оңай шешіле қоятын мәселе емес еді. Өз мақсатына жету жолында ол жұмыстан тыс уақытта Жамбыл облыстық комитеті жанындағы Марксизм-ленинизм университетінде оқып, оны 1965 жылы бітіріп шықты. Бұл жағдай оған өзі ұнататын философия пәнін оқыту құқығын берді. Сол жылы Тәуекелбек Жұмабекұлы Жамбыл гидромелиорация-құрылыс институтына ректор Р.Ж.Жолаевтың қолдауымен және Ғылыми кеңестің шешімі бойынша оқытушылық қызметке алынды. Оқытушылық қызметті атқара жүріп, ол кісі ғылыми-зерттеу жұмысымен қатар айналысты. Сөйтіп, 1973 жылы ғылыми ізденуші ретінде Ташкент қаласындағы Өзбекстан Ғылым Академиясының Философия және құқық институтында философиядан кандидаттық диссертациясын сәтті қорғап шықты. Тәуекелбек Жұмабекұлы 1975 жылы Жамбыл педагогикалық институтының философия және саяси экономия кафедрасының меңгерушілігіне сайланды. Бұл қызметті әртүрлі үзілістермен 1996 жылға дейін атқарды. 1984 жылы доцент ғылыми атағына ие болды. Ал 2003 жылы Тәуекелбекке [[Тараз мемлекеттік университеті]] Ғылыми Кеңесінің шешімімен профессор атағы берілді. 2004–2010 жылдары М.Х. Дулати атындағы ТарМУ-де «философия және мәдениеттану» кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды, 2010 жылдан 2026 жылға дейін сол кафедраның профессоры.<ref>{{citeweb|url= https://dulaty.edu.kz/index.php/kk/fylosofyia-zhane-saiasattanu |title=Дулати Университеті|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=}}</ref> === Отбасы === Өмірлік серігі әрі адал жары Зиба Абдуллақызы Құламанова – филология ғылымдарының кандидаты, М.Х. Дулати атындағы Тараз Мемлекеттік Университетінің «Қазақ филологиясы және журналистика» кафедрасының доценті. 1976 жылдан бастап еңбек жолын Жамбыл атындағы орта мектепте аға пионер-вожатый қызметінен бастаған. Орта мектепте қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі және республикалық, облыстық мұғалімдердің біліктілігін жетілдіру институттарында методист, кабинет меңгерушісі қызметтерін атқарған..1983 жылы Нүкіс қаласындағы Нүкіс мемлекеттік университетін «қазақ филологиясы» мамандығы бойынша бітірген.1992 жылдан Жамбыл педагогикалық институтында аға оқытушы. Содан бері осы ұжымда еңбек етіп келеді. 2007 жылы А. Байтұрсынұлы атындағы Ұлттық Ғылым академиясы Тіл білімі институтының Ғылыми кеңесінде «Жамбыл облысы ойконимдерінің тарихи-лингвистикалық және этномәдени сипаты» тақырыбында диссертациялық жұмысын қорғап, филология ғылымдарының кандидаты дәрежесіне ие болған. 2019ж 26 сәуірде ТарМУ құрметті прфессоры атанды. Тәуекелбек Жұмабекұлы екеуі бес перзентті өсіріп, аяққа тұрғызды. == Марапаттары == «В.И. Лениннің 100 жылдығына» медалімен, 1983 жылы «Қазақ ССР-і оқу ісінің үздігі» төсбелгісімен, 2007 жылы «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісімен және ТарМУ-дың «Ұлағатты ұстаз» мәртебесімен және басқа да көптеген құрмет грамоталарымен марапатталған. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Жаңақұлов, Тәуекелбек Жұмабекұлы}} [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] hp234khzc3r3h1rp0otbw6y6ih6q6os 3603380 3603378 2026-05-11T14:43:22Z Nurken 111493 3603380 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Тәуекелбек Жұмабекұлы Жаңақұлов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 03.05.1941 |Туған жері = {{туғанжері|Тараз{{!}}Жамбыл|Таразда}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = 26.03.2026 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Тараз|Таразда}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақстан]] |Азаматтығы = |Ұлты = [[Қазақтар|қазақ]] |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Зиба Абдуллақызы Құламанова |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Тәуекелбек Жұмабекұлы Жаңақұлов''' ([[3 мамыр]] [[1941 жыл|1941]], [[Тараз|Жамбыл]] – [[26 наурыз]] [[2026 жыл|2026]], [[Тараз]]) — кеңестік және қазақстандық ғалым, [[профессор]]. == Өмірбаяны == Жаңақұлов 1941 жылғы 3 мамырда [[Жамбыл облысы]], Жамбыл қаласында (қазіргі [[Тараз]]) дүниеге келген. 1947 жылы ол сол кездегі Каганович атындағы №38 орта мектепке барып, оны 1957 жылы жақсы бағалармен бітіріп шықты. Өзінің гуманитарлық білімге бейімділігі жоғары бола тұрса да, сол кездегі отбасында қалыптасқан қиын жағдайларға байланысты Жаңақұлов жоғары оқу орындарына түсуге жеңілдік беретін жолдамамен Ташкент темір жол институтына оқуға түседі. Ол кісі институтта оқып жүрген кезінде инженерлік дәрістерді тыңдаумен қатар, [[Ташкент]]тегі ең ірі Орта Азиялық университеттің философия кафедрасы профессорларының дәрістеріне де қатысып, қоғамдық ғылымдар саласындағы білімін тереңдете түседі. Оқу жылдарындағы сабаққа тынымсыз дайындықтар, курстық жұмыстарды әзірлеу және қорғау, сынақтар мен емтихандарға ыждағаттылықпен дайындалу және сәтті тапсыру – осылардың барлығы Тәуекелбек Жұмабекұлының табандылығы мен ерік-жігерін, қиыншылықтарға төзімділігі мен оларды жеңе білу қабілетін шыңдай түсті. Ол аталған институтты 1962 жылы табыспен аяқтап шықты.<ref>{{citeweb|url= https://old.baq.kz/kk/news/aimaktik_bak_muragat/regmedia-51524 |title=Арстан газеті|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=kk}}</ref> === Еңбек жолы === Тәуекелбек Жұмабекұлы өзінің еңбек жолып 1962 жылы Жамбыл станциясына жолдамамен жұмысқа кіруден бастайды. Жұмысқа алынғаннан кейін станция кезекшісі, диспетчер, бас инженер қызметтерін атқарды. Дегенмен де, Темір жолшы мамандығынан өзінің рухани жан дүниесінің талап-сұраныстарына қанағат таппағандықтан Тәуекелбек Жұмабекұлы өзінің бастапқы арманы – гуманитарлық ғылымдармен айналысу мақсатына қайта оралады. Оның бар ынтасы гуманитарлық білімнің ерекше саласы – философиядан студенттерге дәріс беру болды. Бірақ бұл оңай шешіле қоятын мәселе емес еді. Өз мақсатына жету жолында ол жұмыстан тыс уақытта Жамбыл облыстық комитеті жанындағы Марксизм-ленинизм университетінде оқып, оны 1965 жылы бітіріп шықты. Бұл жағдай оған өзі ұнататын философия пәнін оқыту құқығын берді. Сол жылы Тәуекелбек Жұмабекұлы Жамбыл гидромелиорация-құрылыс институтына ректор Р.Ж.Жолаевтың қолдауымен және Ғылыми кеңестің шешімі бойынша оқытушылық қызметке алынды. Оқытушылық қызметті атқара жүріп, ол кісі ғылыми-зерттеу жұмысымен қатар айналысты. Сөйтіп, 1973 жылы ғылыми ізденуші ретінде Ташкент қаласындағы Өзбекстан Ғылым Академиясының Философия және құқық институтында философиядан кандидаттық диссертациясын сәтті қорғап шықты. Тәуекелбек Жұмабекұлы 1975 жылы Жамбыл педагогикалық институтының философия және саяси экономия кафедрасының меңгерушілігіне сайланды. Бұл қызметті әртүрлі үзілістермен 1996 жылға дейін атқарды. 1984 жылы доцент ғылыми атағына ие болды. Ал 2003 жылы Тәуекелбекке [[Тараз мемлекеттік университеті]] Ғылыми Кеңесінің шешімімен профессор атағы берілді. 2004–2010 жылдары М.Х. Дулати атындағы ТарМУ-де «философия және мәдениеттану» кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды, 2010 жылдан 2026 жылға дейін сол кафедраның профессоры.<ref>{{citeweb|url= https://dulaty.edu.kz/index.php/kk/fylosofyia-zhane-saiasattanu |title=Дулати Университеті|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-04-29|lang=}}</ref> === Отбасы === Өмірлік серігі әрі адал жары Зиба Абдуллақызы Құламанова – филология ғылымдарының кандидаты, М.Х. Дулати атындағы Тараз Мемлекеттік Университетінің «Қазақ филологиясы және журналистика» кафедрасының доценті. 1976 жылдан бастап еңбек жолын Жамбыл атындағы орта мектепте аға пионер-вожатый қызметінен бастаған. Орта мектепте қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі және республикалық, облыстық мұғалімдердің біліктілігін жетілдіру институттарында методист, кабинет меңгерушісі қызметтерін атқарған..1983 жылы Нүкіс қаласындағы Нүкіс мемлекеттік университетін «қазақ филологиясы» мамандығы бойынша бітірген.1992 жылдан Жамбыл педагогикалық институтында аға оқытушы. Содан бері осы ұжымда еңбек етіп келеді. 2007 жылы А. Байтұрсынұлы атындағы Ұлттық Ғылым академиясы Тіл білімі институтының Ғылыми кеңесінде «Жамбыл облысы ойконимдерінің тарихи-лингвистикалық және этномәдени сипаты» тақырыбында диссертациялық жұмысын қорғап, филология ғылымдарының кандидаты дәрежесіне ие болған. 2019ж 26 сәуірде ТарМУ құрметті прфессоры атанды. Тәуекелбек Жұмабекұлы екеуі бес перзентті өсіріп, аяққа тұрғызды. == Марапаттары == «В.И. Лениннің 100 жылдығына» медалімен, 1983 жылы «Қазақ ССР-і оқу ісінің үздігі» төсбелгісімен, 2007 жылы «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісімен және ТарМУ-дың «Ұлағатты ұстаз» мәртебесімен және басқа да көптеген құрмет грамоталарымен марапатталған. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Жаңақұлов, Тәуекелбек Жұмабекұлы}} [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] jc5whviz32n79ijnar5ziiny6blatdp 0 780553 3603544 3601569 2026-05-12T00:27:11Z Айдос Қаракөз 179976 3603544 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Андрей Робертович Ковалёв''' ([[Беларус тілі|бел]].''Андрэй Робертавіч Кавалёў''; [[2 сәуір]] [[1966 жыл]], [[Витебск|Витебскте]] туылды) — кеңестік және беларусь хоккейшісі, бапкер. == Өмірбаяны == === Ойыншы мансабы === 1983/84 маусымында [[Минск|Минскінің]] «Динамо» клубы сапында дебют жасады.Нагано қысқы Олимпиадасы 1998 және Солт-Лейк-Сити қысқы Олимпиадасы 2002 ойындарының қатысушысы. 1995 жылғы (С тобы),1996 және 1997 жылдардағы (B тобы),сондай-ақ 1998, 1999, 2000, 2001 және 2003 жылдардағы [[Әлем чемпионаты|әлем чемпионаттарында]] Беларусь құрамасы сапында өнер көрсетті. 1994–2003 жылдары Беларусь ұлттық құрамасында ойнады.Осы кезеңде 89 матч өткізіп, 63 (33+30) ұпай жинады және 127 минут айып уақытына ие болды. 2002 жылғы [[Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындарының]] ширек финалында Швеция құрамасына қарсы жеңісті матчта шайбалардың бірін соқты. Сондай-ақ [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] ұлттық құрамасында өнер көрсетіп,35 ойынға қатысып, 13 [[шайба]] соқты. == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === * КСРО халықтары спартакиадасының чемпионы ([[1982 жыл|1982]]). * Жастар (U-20) арасындағы әлем чемпионы ([[1986 жыл|1986]]). * Ізгі ниет ойындарының чемпионы ([[1990 жыл|1990]]). * «Ленинградская правда жүлдесі» турнирінің жеңімпазы (1990). * «Известия жүлдесі» турнирінің жеңімпазы (1990). * Еуропа чемпиондар кубогының финалисі (1990). * Глобен кубогының жеңімпазы ([[1991 жыл|1991]]). * КСРО чемпионы (1991). * Германия чемпионатының үздік мергені ([[1994 жыл|1994]]–[[1995 жыл|1995]]). * Германия чемпионатының жұлдыздар құрамына енген (DEL лига, D1) — [[2001 жыл|2001]]. * Германияның 2-Бундеслигасының үздік ассистенті (D2) — [[2004 жыл|2004]]. * Құрлықтық кубоктың иегері ([[2007 жыл|2007]]). * Беларусь чемпионатының қола жүлдегері (2007) == Сыртқы сілтемелер == * https://www.eurohockey.com/player/1247-andrei-kovalev.html * [https://www.eliteprospects.com/player/29035/andrei-kovalev Elite Prospects]&nbsp;(англ.) — 1999. {{Санатсыз мақала}} 42hy11b5xviaywbffaw2vzx7t2bz6tk 3603607 3603544 2026-05-12T01:35:17Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3599477 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Андрей Робертович Ковалёв''' ([[Беларус тілі|бел]]. ''Андрэй Робертавіч Кавалёў''; [[2 сәуір]] [[1966 жыл]], [[Витебск|Витебскте]] туылды) — кеңестік және беларусь хоккейшісі, бапкер. == Өмірбаяны == === Ойыншы мансабы === 1983/84 маусымында [[Минск|Минскінің]] «Динамо» клубы сапында дебют жасады. Нагано қысқы Олимпиадасы 1998 және Солт-Лейк-Сити қысқы Олимпиадасы 2002 ойындарының қатысушысы. 1995 жылғы (С тобы), 1996 және 1997 жылдардағы (B тобы), сондай-ақ 1998, 1999, 2000, 2001 және 2003 жылдардағы [[Әлем чемпионаты|әлем чемпионаттарында]] Беларусь құрамасы сапында өнер көрсетті. 1994–2003 жылдары Беларусь ұлттық құрамасында ойнады. Осы кезеңде 89 матч өткізіп, 63 (33+30) ұпай жинады және 127 минут айып уақытына ие болды. 2002 жылғы [[Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындарының]] ширек финалында Швеция құрамасына қарсы жеңісті матчта шайбалардың бірін соқты. Сондай-ақ [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] ұлттық құрамасында өнер көрсетіп, 35 ойынға қатысып, 13 [[шайба]] соқты. == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === * КСРО халықтары спартакиадасының чемпионы ([[1982 жыл|1982]]). * Жастар (U-20) арасындағы әлем чемпионы ([[1986 жыл|1986]]). * Ізгі ниет ойындарының чемпионы ([[1990 жыл|1990]]). * «Ленинградская правда жүлдесі» турнирінің жеңімпазы (1990). * «Известия жүлдесі» турнирінің жеңімпазы (1990). * Еуропа чемпиондар кубогының финалисі (1990). * Глобен кубогының жеңімпазы ([[1991 жыл|1991]]). * КСРО чемпионы (1991). * Германия чемпионатының үздік мергені ([[1994 жыл|1994]]–[[1995 жыл|1995]]). * Германия чемпионатының жұлдыздар құрамына енген (DEL лига, D1) — [[2001 жыл|2001]]. * Германияның 2-Бундеслигасының үздік ассистенті (D2) — [[2004 жыл|2004]]. * Құрлықтық кубоктың иегері ([[2007 жыл|2007]]). * Беларусь чемпионатының қола жүлдегері (2007) == Сыртқы сілтемелер == * https://www.eurohockey.com/player/1247-andrei-kovalev.html * [https://www.eliteprospects.com/player/29035/andrei-kovalev Elite Prospects]&nbsp;(англ.) — 1999. {{Санатсыз мақала}} 0u4i1pvdybnceg28in9zysuk4i8pa3w 0 780624 3603568 3598585 2026-05-12T01:18:19Z Айдос Қаракөз 179976 3603568 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {{мағына|34-ші ықшам аудан}} '''34-ші ықшам аудан'''— [[Тәжікстан]]ның [[Хожант]] қаласындағы ықшам аудан.[[Хожант]] қаласының солтүстігінде орналасқан. == Орналасуы == Ықшам аудан [[Сырдария]] өзенінің жағалауында орналасады. Ықшам аудан [[33-ші ықшам аудан (Хожант)|33-ші ықшам аудан]], [[31-ші ықшам аудан (Хожант)|31-ші ықшам аудан]], [[29-шы ықшам аудан (Хожант)|29-шы ықшам ауданмен]] шектеседі. <mapframe width="300" height="300" zoom="14"> { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [[[69.646583,40.310115],[69.646583,40.310115],[69.646340,40.309675],[69.646340,40.309675],[69.645190,40.302500], [69.645764,40.300673], [69.649283,40.301608], [69.654357,40.303798], [69.650805,40.308992], [69.650035,40.310499], [69.649918,40.310832]]] }, "properties": { "stroke": "#ff0000", "stroke-width": 2, "stroke-opacity": 1, "fill": "#ff0000", "fill-opacity": 0.2, "title": "34-шы ықшам аудан" } } </mapframe> Ықшам ауданның аумағы — 0,54 км². == Инфрақұрылым == Ықшам ауданда облыстық прокуратура ғимараты, 76 тұрғын үй ғимараты мен дүкендер, 1 мектеп, 1 балабақша, 4 дәмхана, 2 ресторан, 1 аурухана бар. {{Stub}} [[Санат:Хожант аудандары]] 3ljryi7j4jjuqwzrs0gyrs1fwonmz2k 3603589 3603568 2026-05-12T01:33:42Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] соңғы нұсқасына қайтарды 3598585 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {{мағына|34-ші ықшам аудан}} '''34-ші ықшам аудан''' — [[Тәжікстан]]ның [[Хожант]] қаласындағы ықшам аудан. [[Хожант]] қаласының солтүстігінде орналасқан. == Орналасуы == Ықшам аудан [[Сырдария]] өзенінің жағалауында орналасады. Ықшам аудан [[33-ші ықшам аудан (Хожант)|33-ші ықшам аудан]], [[31-ші ықшам аудан (Хожант)|31-ші ықшам аудан]], [[29-шы ықшам аудан (Хожант)|29-шы ықшам ауданмен]] шектеседі. <mapframe width="300" height="300" zoom="14"> { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [[[69.646583,40.310115],[69.646583,40.310115],[69.646340,40.309675],[69.646340,40.309675],[69.645190,40.302500], [69.645764,40.300673], [69.649283,40.301608], [69.654357,40.303798], [69.650805,40.308992], [69.650035,40.310499], [69.649918,40.310832]]] }, "properties": { "stroke": "#ff0000", "stroke-width": 2, "stroke-opacity": 1, "fill": "#ff0000", "fill-opacity": 0.2, "title": "34-шы ықшам аудан" } } </mapframe> Ықшам ауданның аумағы — 0,54 км². == Инфрақұрылым == Ықшам ауданда облыстық прокуратура ғимараты, 76 тұрғын үй ғимараты мен дүкендер, 1 мектеп, 1 балабақша, 4 дәмхана, 2 ресторан, 1 аурухана бар. {{Stub}} [[Санат:Хожант аудандары]] mfq6m9ykaecs5glzu2jia9l5h569zeb 2 780644 3603769 3601296 2026-05-12T08:39:13Z Ductish 180756 3603769 wikitext text/x-wiki {{Кәсіпкер |Есімі = Josip Heit |Сурет = Josip-Heit.jpg |Сурет ені = 250px |Сурет тақырыбы = Josip Heit |Толық аты = Josip Heit |Белсенділік жылдары = 2000–қазіргі уақыт }} '''Josip Heit''' — хорват кәсіпкері. Блокчейн технологиялары мен цифрлық активтер саласындағы қызметімен танымал.<ref>{{cite web|url=https://via.ritzau.dk/pressemeddelelse/13596094/josip-heit-the-gsb-gold-standard-banking-corporation-ag---ways-of-success?publisherId=13560018|title=Josip Heit the GSB Gold Standard Banking Corporation AG - Ways of success|date=26 June 2020|website=Ritzau|access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://a1.ro/video/antenastars/cea-mai-tare-din-parcare/povestea-fabuloasa-de-viata-a-lui-josip-heit-cum-a-reusit-sa-devina-bogat-id1003120.html|title=Povestea fabuloasă de viață a lui Josip Heit. Cum a reușit să devină bogat|date=29 June 2020|website=Antena Stars (Antena TV Group)|access-date=11 April 2026}}</ref><ref name="FinanceMagnates2025">{{cite web|url=https://www.financemagnates.com/thought-leadership/josip-heit-announces-apertums-strategic-expansion-as-blockchain-technology-redefines-the-future-of-crypto/|title=Josip Heit Announces Apertum’s Strategic Expansion as Blockchain Technology Redefines the Future of Crypto|date=22 December 2025|website=Finance Magnates|access-date=11 April 2026}}</ref> == Мансабы == === Медиа қызметі === Heit бірнеше құрлықтағы 42 күнделікті газетті қамтитын халықаралық медиа-топтың иесі.<ref>{{cite web |title=Josip Heit Announces Innovative Media Partnership as the Future of Content Distribution |url=https://www.nasdaq.com/press-release/josip-heit-announces-innovative-media-partnership-as-the-future-of-content |website=Nasdaq (News Direct) |date=24 April 2024 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=GS Media: Josip Heit kündigt deutsche Tageszeitung und internationales Medienkonglomerat an |url=https://unternehmen.welt.de/business-wirtschaft/gsmedia-deutsche-tageszeitung.html |website=Welt (unternehmen.welt.de) |date=22 August 2024 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Josip Heit, GSB Konzerngruppe, der Erfolg des Milliardärs und die Ankündigung eines internationalen Medienkonglomerats |url=https://www.boerse-express.com/news/articles/josip-heit-gsb-konzerngruppe-der-erfolg-des-milliardaers-und-die-ankuendigung-eines-internationalen-medienkonglomerats-613691 |website=Börse Express |date=18 March 2024 |access-date=11 April 2026}}</ref> === Apertum === Josip Heit Apertum Holding Ltd. компаниясында аға стратегиялық кеңесші болып жұмыс істейді. Apertum — Avalanche экожүйесіндегі Layer-1 блокчейні.<ref>{{cite web |title=Apertum Designated a Key General Blockchain in Avalanche’s Tier-1 Ecosystem |url=https://coinpedia.org/information/apertum-designated-a-key-general-blockchain-in-avalanches-tier-1-ecosystem/ |website=Coinpedia |date=6 June 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Josip Heit Explains How Apertum's Blockchain Technology Is Shaping the Future of Crypto Industry |url=https://coincentral.com/josip-heit-explains-how-apertums-blockchain-technology-is-shaping-the-future-of-crypto-industry/ |website=CoinCentral |date=21 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> Экожүйеде дефляциялық модельі бар APTM токені жұмыс істейді.<ref>{{cite web |title=Top Growth Layer-1: Apertum Blockchain Highlighted in Avalanche Primary Network by Snowpeer Stats |url=https://thedefiant.io/news/markets/top-growth-layer-1-apertum-blockchain-highlighted-in-avalanche-primary-network-by-snowpeer-stats |website=The Defiant |date=28 June 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Apertum price today, APTM to USD live price, marketcap and chart |url=https://coinmarketcap.com/currencies/apertum/ |website=CoinMarketCap |date=11 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> Деректер бойынша, Apertum транзакцияларды 0,15–1,50 секундта өңдеп, секундына 4500-ден астам транзакция өткізе алады.<ref>{{cite web |title=Josip Heit Announces Apertum's Strategic Expansion as Blockchain Technology Redefines the Future of Crypto |url=https://decrypt.co/353273/josip-heit-announces-apertums-strategic-expansion-as-blockchain-technology-redefines-the-future-of-crypto |website=Decrypt |date=22 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Top 5 Layer-1 Crypto Projects With Major Potential to Lead in 2025 |url=https://dailycoin.com/top-5-layer-1-crypto-projects-with-major-potential-to-lead-in-2025/ |website=DailyCoin |date=11 July 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> === GSB тобы === 2013 жылы Josip Heit GSB Gold Standard Corporation AG компаниясын құрды.<ref>{{cite web |title=Josip Heit the GSB Gold Standard Banking Corporation AG - Ways of success |url=https://via.ritzau.dk/pressemeddelelse/13596094/josip-heit-the-gsb-gold-standard-banking-corporation-ag---ways-of-success?publisherId=13560018 |website=Ritzau |date=26 June 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref> 2020 жылы ол GSB Gold Standard Bank Ltd компаниясын құрып, орталықтандырылмаған технологияларға, цифрлық төлем жүйелеріне және блокчейн байланыс желілеріне назар аударды.<ref>{{cite web |title=G999: Josip Heit and the GSB Gold Standard in the cosmos of the blockchain financial industry |url=https://www.sttinfo.fi/tiedote/69891544/g999-josip-heit-and-the-gsb-gold-standard-in-the-cosmos-of-the-blockchain-financial-industry?publisherId=69818107 |website=STT Info |date=15 October 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=GSB Gold Standard Banking, Josip Heit and SPREE FLUG in Times of Coronavirus |url=https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/17888725/gsb-gold-standard-banking-josip-heit-and-spree-flug-in-times-of-coronavirus?publisherId=17847403 |website=NTB Kommunikasjon |date=7 July 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Face of Entrepreneurship in 2020: Interview With Josip Heit |url=https://cryptonews.net/editorial/guest-posts/the-face-of-entrepreneurship-in-2020-interview-with-josip-heit/ |website=CryptoNews |date=29 January 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref> 2022 жылғы мамырда Lydian.World жобасы Dubai Opera-да таныстырылды.<ref>{{cite web |title=Global Metaverse Event of Lydian.World in Dubai Opera (Feat. Football Superstars) |url=https://beincrypto.com/global-metaverse-event-of-lydian-world-in-dubai-opera/ |website=BeInCrypto |date=3 May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref name="BitcoinCom2022">{{cite web |title=Global Metaverse Event of Lydian•World in Dubai Opera – 7th May 2022 – Worldwide Football Superstars Invite You |url=https://news.bitcoin.com/global-metaverse-event-of-lydian-world-in-dubai-opera-7th-may-2022-worldwide-football-superstars-invite-you/ |website=Bitcoin.com |date=May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> Кәсіпқой боксшы Флойд Мейвезер-кіші Lydian.World жобасының елшісі болды.<ref name="BitcoinCom2022"/><ref>{{cite web |title=Floyd Mayweather drops Don Moore with body shot in exhibition fight |url=https://www.the-sun.com/sport/5393820/floyd-mayweather-don-moore-exhibition-body-shot/ |website=The Sun |date=15 May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> Бренд Майамидегі көрме футбол матчтарында да жарнамаланды. Оған Роналдиньо, Роберто Карлос және Поль Погба сияқты футболшылар қатысты.<ref>{{cite web |title=Man Utd's Paul Pogba lines up with Ronaldinho and Roberto Carlos for 'Beautiful Game' as fans say 'I've missed this' |url=https://www.thesun.co.uk/sport/18935512/man-utd-pogba-carlos-ronaldinho-beautiful-game/ |website=The Sun |date=20 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinicius Junior, Pogba, McKennie star in wild match in Miami hosted by Ronaldinho, Roberto Carlos |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37629456/vinicius-junior-pogba-mckennie-star-wild-match-miami-hosted-ronaldinho-roberto-carlos |website=ESPN |date=19 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Lydian.World — Floyd Mayweather, Ronaldinho, Roberto Carlos, Paul Pogba, Vinicius Jr, Paulo Dybala and many others... |url=https://coinmarketcap.com/community/articles/30464/ |website=CoinMarketCap (Community Post by G999) |date=23 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> == Дереккөздер == {{Reflist}} q5cs2zm4usxjxw5ci4ej5x8p3eujzox 3603771 3603769 2026-05-12T08:40:58Z Ductish 180756 Ductish [[Қатысушы:Ductish/зертхана]] бетін [[Josip Heit]] бетіне жылжытты 3603769 wikitext text/x-wiki {{Кәсіпкер |Есімі = Josip Heit |Сурет = Josip-Heit.jpg |Сурет ені = 250px |Сурет тақырыбы = Josip Heit |Толық аты = Josip Heit |Белсенділік жылдары = 2000–қазіргі уақыт }} '''Josip Heit''' — хорват кәсіпкері. Блокчейн технологиялары мен цифрлық активтер саласындағы қызметімен танымал.<ref>{{cite web|url=https://via.ritzau.dk/pressemeddelelse/13596094/josip-heit-the-gsb-gold-standard-banking-corporation-ag---ways-of-success?publisherId=13560018|title=Josip Heit the GSB Gold Standard Banking Corporation AG - Ways of success|date=26 June 2020|website=Ritzau|access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://a1.ro/video/antenastars/cea-mai-tare-din-parcare/povestea-fabuloasa-de-viata-a-lui-josip-heit-cum-a-reusit-sa-devina-bogat-id1003120.html|title=Povestea fabuloasă de viață a lui Josip Heit. Cum a reușit să devină bogat|date=29 June 2020|website=Antena Stars (Antena TV Group)|access-date=11 April 2026}}</ref><ref name="FinanceMagnates2025">{{cite web|url=https://www.financemagnates.com/thought-leadership/josip-heit-announces-apertums-strategic-expansion-as-blockchain-technology-redefines-the-future-of-crypto/|title=Josip Heit Announces Apertum’s Strategic Expansion as Blockchain Technology Redefines the Future of Crypto|date=22 December 2025|website=Finance Magnates|access-date=11 April 2026}}</ref> == Мансабы == === Медиа қызметі === Heit бірнеше құрлықтағы 42 күнделікті газетті қамтитын халықаралық медиа-топтың иесі.<ref>{{cite web |title=Josip Heit Announces Innovative Media Partnership as the Future of Content Distribution |url=https://www.nasdaq.com/press-release/josip-heit-announces-innovative-media-partnership-as-the-future-of-content |website=Nasdaq (News Direct) |date=24 April 2024 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=GS Media: Josip Heit kündigt deutsche Tageszeitung und internationales Medienkonglomerat an |url=https://unternehmen.welt.de/business-wirtschaft/gsmedia-deutsche-tageszeitung.html |website=Welt (unternehmen.welt.de) |date=22 August 2024 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Josip Heit, GSB Konzerngruppe, der Erfolg des Milliardärs und die Ankündigung eines internationalen Medienkonglomerats |url=https://www.boerse-express.com/news/articles/josip-heit-gsb-konzerngruppe-der-erfolg-des-milliardaers-und-die-ankuendigung-eines-internationalen-medienkonglomerats-613691 |website=Börse Express |date=18 March 2024 |access-date=11 April 2026}}</ref> === Apertum === Josip Heit Apertum Holding Ltd. компаниясында аға стратегиялық кеңесші болып жұмыс істейді. Apertum — Avalanche экожүйесіндегі Layer-1 блокчейні.<ref>{{cite web |title=Apertum Designated a Key General Blockchain in Avalanche’s Tier-1 Ecosystem |url=https://coinpedia.org/information/apertum-designated-a-key-general-blockchain-in-avalanches-tier-1-ecosystem/ |website=Coinpedia |date=6 June 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Josip Heit Explains How Apertum's Blockchain Technology Is Shaping the Future of Crypto Industry |url=https://coincentral.com/josip-heit-explains-how-apertums-blockchain-technology-is-shaping-the-future-of-crypto-industry/ |website=CoinCentral |date=21 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> Экожүйеде дефляциялық модельі бар APTM токені жұмыс істейді.<ref>{{cite web |title=Top Growth Layer-1: Apertum Blockchain Highlighted in Avalanche Primary Network by Snowpeer Stats |url=https://thedefiant.io/news/markets/top-growth-layer-1-apertum-blockchain-highlighted-in-avalanche-primary-network-by-snowpeer-stats |website=The Defiant |date=28 June 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Apertum price today, APTM to USD live price, marketcap and chart |url=https://coinmarketcap.com/currencies/apertum/ |website=CoinMarketCap |date=11 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> Деректер бойынша, Apertum транзакцияларды 0,15–1,50 секундта өңдеп, секундына 4500-ден астам транзакция өткізе алады.<ref>{{cite web |title=Josip Heit Announces Apertum's Strategic Expansion as Blockchain Technology Redefines the Future of Crypto |url=https://decrypt.co/353273/josip-heit-announces-apertums-strategic-expansion-as-blockchain-technology-redefines-the-future-of-crypto |website=Decrypt |date=22 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Top 5 Layer-1 Crypto Projects With Major Potential to Lead in 2025 |url=https://dailycoin.com/top-5-layer-1-crypto-projects-with-major-potential-to-lead-in-2025/ |website=DailyCoin |date=11 July 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> === GSB тобы === 2013 жылы Josip Heit GSB Gold Standard Corporation AG компаниясын құрды.<ref>{{cite web |title=Josip Heit the GSB Gold Standard Banking Corporation AG - Ways of success |url=https://via.ritzau.dk/pressemeddelelse/13596094/josip-heit-the-gsb-gold-standard-banking-corporation-ag---ways-of-success?publisherId=13560018 |website=Ritzau |date=26 June 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref> 2020 жылы ол GSB Gold Standard Bank Ltd компаниясын құрып, орталықтандырылмаған технологияларға, цифрлық төлем жүйелеріне және блокчейн байланыс желілеріне назар аударды.<ref>{{cite web |title=G999: Josip Heit and the GSB Gold Standard in the cosmos of the blockchain financial industry |url=https://www.sttinfo.fi/tiedote/69891544/g999-josip-heit-and-the-gsb-gold-standard-in-the-cosmos-of-the-blockchain-financial-industry?publisherId=69818107 |website=STT Info |date=15 October 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=GSB Gold Standard Banking, Josip Heit and SPREE FLUG in Times of Coronavirus |url=https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/17888725/gsb-gold-standard-banking-josip-heit-and-spree-flug-in-times-of-coronavirus?publisherId=17847403 |website=NTB Kommunikasjon |date=7 July 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Face of Entrepreneurship in 2020: Interview With Josip Heit |url=https://cryptonews.net/editorial/guest-posts/the-face-of-entrepreneurship-in-2020-interview-with-josip-heit/ |website=CryptoNews |date=29 January 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref> 2022 жылғы мамырда Lydian.World жобасы Dubai Opera-да таныстырылды.<ref>{{cite web |title=Global Metaverse Event of Lydian.World in Dubai Opera (Feat. Football Superstars) |url=https://beincrypto.com/global-metaverse-event-of-lydian-world-in-dubai-opera/ |website=BeInCrypto |date=3 May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref name="BitcoinCom2022">{{cite web |title=Global Metaverse Event of Lydian•World in Dubai Opera – 7th May 2022 – Worldwide Football Superstars Invite You |url=https://news.bitcoin.com/global-metaverse-event-of-lydian-world-in-dubai-opera-7th-may-2022-worldwide-football-superstars-invite-you/ |website=Bitcoin.com |date=May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> Кәсіпқой боксшы Флойд Мейвезер-кіші Lydian.World жобасының елшісі болды.<ref name="BitcoinCom2022"/><ref>{{cite web |title=Floyd Mayweather drops Don Moore with body shot in exhibition fight |url=https://www.the-sun.com/sport/5393820/floyd-mayweather-don-moore-exhibition-body-shot/ |website=The Sun |date=15 May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> Бренд Майамидегі көрме футбол матчтарында да жарнамаланды. Оған Роналдиньо, Роберто Карлос және Поль Погба сияқты футболшылар қатысты.<ref>{{cite web |title=Man Utd's Paul Pogba lines up with Ronaldinho and Roberto Carlos for 'Beautiful Game' as fans say 'I've missed this' |url=https://www.thesun.co.uk/sport/18935512/man-utd-pogba-carlos-ronaldinho-beautiful-game/ |website=The Sun |date=20 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinicius Junior, Pogba, McKennie star in wild match in Miami hosted by Ronaldinho, Roberto Carlos |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37629456/vinicius-junior-pogba-mckennie-star-wild-match-miami-hosted-ronaldinho-roberto-carlos |website=ESPN |date=19 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Lydian.World — Floyd Mayweather, Ronaldinho, Roberto Carlos, Paul Pogba, Vinicius Jr, Paulo Dybala and many others... |url=https://coinmarketcap.com/community/articles/30464/ |website=CoinMarketCap (Community Post by G999) |date=23 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> == Дереккөздер == {{Reflist}} q5cs2zm4usxjxw5ci4ej5x8p3eujzox 3603774 3603771 2026-05-12T08:43:03Z Ductish 180756 3603774 wikitext text/x-wiki {{Кәсіпкер |Есімі = Josip Heit |Сурет = Josip-Heit.jpg |Сурет ені = 250px |Сурет тақырыбы = Josip Heit |Толық аты = Josip Heit |Белсенділік жылдары = 2000–қазіргі уақыт }} '''Josip Heit''' хорват кәсіпкері. Блокчейн технологиялары мен цифрлық активтер саласындағы қызметімен танымал.<ref>{{cite web|url=https://via.ritzau.dk/pressemeddelelse/13596094/josip-heit-the-gsb-gold-standard-banking-corporation-ag---ways-of-success?publisherId=13560018|title=Josip Heit the GSB Gold Standard Banking Corporation AG - Ways of success|date=26 June 2020|website=Ritzau|access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://a1.ro/video/antenastars/cea-mai-tare-din-parcare/povestea-fabuloasa-de-viata-a-lui-josip-heit-cum-a-reusit-sa-devina-bogat-id1003120.html|title=Povestea fabuloasă de viață a lui Josip Heit. Cum a reușit să devină bogat|date=29 June 2020|website=Antena Stars (Antena TV Group)|access-date=11 April 2026}}</ref><ref name="FinanceMagnates2025">{{cite web|url=https://www.financemagnates.com/thought-leadership/josip-heit-announces-apertums-strategic-expansion-as-blockchain-technology-redefines-the-future-of-crypto/|title=Josip Heit Announces Apertum’s Strategic Expansion as Blockchain Technology Redefines the Future of Crypto|date=22 December 2025|website=Finance Magnates|access-date=11 April 2026}}</ref> == Мансабы == === Apertum === Heit Apertum Holding Ltd. компаниясында аға стратегиялық кеңесші болып жұмыс істейді. Apertum — Avalanche экожүйесіндегі Layer-1 блокчейні.<ref>{{cite web |title=Apertum Designated a Key General Blockchain in Avalanche’s Tier-1 Ecosystem |url=https://coinpedia.org/information/apertum-designated-a-key-general-blockchain-in-avalanches-tier-1-ecosystem/ |website=Coinpedia |date=6 June 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Josip Heit Explains How Apertum's Blockchain Technology Is Shaping the Future of Crypto Industry |url=https://coincentral.com/josip-heit-explains-how-apertums-blockchain-technology-is-shaping-the-future-of-crypto-industry/ |website=CoinCentral |date=21 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> Экожүйеде дефляциялық модельі бар APTM токені жұмыс істейді.<ref>{{cite web |title=Top Growth Layer-1: Apertum Blockchain Highlighted in Avalanche Primary Network by Snowpeer Stats |url=https://thedefiant.io/news/markets/top-growth-layer-1-apertum-blockchain-highlighted-in-avalanche-primary-network-by-snowpeer-stats |website=The Defiant |date=28 June 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Apertum price today, APTM to USD live price, marketcap and chart |url=https://coinmarketcap.com/currencies/apertum/ |website=CoinMarketCap |date=11 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> Деректер бойынша, Apertum транзакцияларды 0,15–1,50 секундта өңдеп, секундына 4500-ден астам транзакция өткізе алады.<ref>{{cite web |title=Josip Heit Announces Apertum's Strategic Expansion as Blockchain Technology Redefines the Future of Crypto |url=https://decrypt.co/353273/josip-heit-announces-apertums-strategic-expansion-as-blockchain-technology-redefines-the-future-of-crypto |website=Decrypt |date=22 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Top 5 Layer-1 Crypto Projects With Major Potential to Lead in 2025 |url=https://dailycoin.com/top-5-layer-1-crypto-projects-with-major-potential-to-lead-in-2025/ |website=DailyCoin |date=11 July 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> === GSB тобы === 2013 жылы Josip Heit GSB Gold Standard Corporation AG компаниясын құрды.<ref>{{cite web |title=Josip Heit the GSB Gold Standard Banking Corporation AG - Ways of success |url=https://via.ritzau.dk/pressemeddelelse/13596094/josip-heit-the-gsb-gold-standard-banking-corporation-ag---ways-of-success?publisherId=13560018 |website=Ritzau |date=26 June 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref> 2020 жылы ол GSB Gold Standard Bank Ltd компаниясын құрып, орталықтандырылмаған технологияларға, цифрлық төлем жүйелеріне және блокчейн байланыс желілеріне назар аударды.<ref>{{cite web |title=G999: Josip Heit and the GSB Gold Standard in the cosmos of the blockchain financial industry |url=https://www.sttinfo.fi/tiedote/69891544/g999-josip-heit-and-the-gsb-gold-standard-in-the-cosmos-of-the-blockchain-financial-industry?publisherId=69818107 |website=STT Info |date=15 October 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=GSB Gold Standard Banking, Josip Heit and SPREE FLUG in Times of Coronavirus |url=https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/17888725/gsb-gold-standard-banking-josip-heit-and-spree-flug-in-times-of-coronavirus?publisherId=17847403 |website=NTB Kommunikasjon |date=7 July 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Face of Entrepreneurship in 2020: Interview With Josip Heit |url=https://cryptonews.net/editorial/guest-posts/the-face-of-entrepreneurship-in-2020-interview-with-josip-heit/ |website=CryptoNews |date=29 January 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref> 2022 жылғы мамырда Lydian.World жобасы Dubai Opera-да таныстырылды.<ref>{{cite web |title=Global Metaverse Event of Lydian.World in Dubai Opera (Feat. Football Superstars) |url=https://beincrypto.com/global-metaverse-event-of-lydian-world-in-dubai-opera/ |website=BeInCrypto |date=3 May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref name="BitcoinCom2022">{{cite web |title=Global Metaverse Event of Lydian•World in Dubai Opera – 7th May 2022 – Worldwide Football Superstars Invite You |url=https://news.bitcoin.com/global-metaverse-event-of-lydian-world-in-dubai-opera-7th-may-2022-worldwide-football-superstars-invite-you/ |website=Bitcoin.com |date=May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> Кәсіпқой боксшы Флойд Мейвезер-кіші Lydian.World жобасының елшісі болды.<ref name="BitcoinCom2022"/><ref>{{cite web |title=Floyd Mayweather drops Don Moore with body shot in exhibition fight |url=https://www.the-sun.com/sport/5393820/floyd-mayweather-don-moore-exhibition-body-shot/ |website=The Sun |date=15 May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> Бренд Майамидегі көрме футбол матчтарында да жарнамаланды. Оған Роналдиньо, Роберто Карлос және Поль Погба сияқты футболшылар қатысты.<ref>{{cite web |title=Man Utd's Paul Pogba lines up with Ronaldinho and Roberto Carlos for 'Beautiful Game' as fans say 'I've missed this' |url=https://www.thesun.co.uk/sport/18935512/man-utd-pogba-carlos-ronaldinho-beautiful-game/ |website=The Sun |date=20 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinicius Junior, Pogba, McKennie star in wild match in Miami hosted by Ronaldinho, Roberto Carlos |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37629456/vinicius-junior-pogba-mckennie-star-wild-match-miami-hosted-ronaldinho-roberto-carlos |website=ESPN |date=19 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Lydian.World — Floyd Mayweather, Ronaldinho, Roberto Carlos, Paul Pogba, Vinicius Jr, Paulo Dybala and many others... |url=https://coinmarketcap.com/community/articles/30464/ |website=CoinMarketCap (Community Post by G999) |date=23 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> == Дереккөздер == {{Reflist}} duubr59p2fmcys2asvfx2aaiszzxgb7 3603804 3603774 2026-05-12T09:35:37Z 1nter pares 146705 1nter pares [[Josip Heit]] бетін [[Қатысушы:Ductish/зертхана]] деген бағыттау үстіне жылжытты (бағыттау қалдырылмады): Қайтару 3603774 wikitext text/x-wiki {{Кәсіпкер |Есімі = Josip Heit |Сурет = Josip-Heit.jpg |Сурет ені = 250px |Сурет тақырыбы = Josip Heit |Толық аты = Josip Heit |Белсенділік жылдары = 2000–қазіргі уақыт }} '''Josip Heit''' хорват кәсіпкері. Блокчейн технологиялары мен цифрлық активтер саласындағы қызметімен танымал.<ref>{{cite web|url=https://via.ritzau.dk/pressemeddelelse/13596094/josip-heit-the-gsb-gold-standard-banking-corporation-ag---ways-of-success?publisherId=13560018|title=Josip Heit the GSB Gold Standard Banking Corporation AG - Ways of success|date=26 June 2020|website=Ritzau|access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://a1.ro/video/antenastars/cea-mai-tare-din-parcare/povestea-fabuloasa-de-viata-a-lui-josip-heit-cum-a-reusit-sa-devina-bogat-id1003120.html|title=Povestea fabuloasă de viață a lui Josip Heit. Cum a reușit să devină bogat|date=29 June 2020|website=Antena Stars (Antena TV Group)|access-date=11 April 2026}}</ref><ref name="FinanceMagnates2025">{{cite web|url=https://www.financemagnates.com/thought-leadership/josip-heit-announces-apertums-strategic-expansion-as-blockchain-technology-redefines-the-future-of-crypto/|title=Josip Heit Announces Apertum’s Strategic Expansion as Blockchain Technology Redefines the Future of Crypto|date=22 December 2025|website=Finance Magnates|access-date=11 April 2026}}</ref> == Мансабы == === Apertum === Heit Apertum Holding Ltd. компаниясында аға стратегиялық кеңесші болып жұмыс істейді. Apertum — Avalanche экожүйесіндегі Layer-1 блокчейні.<ref>{{cite web |title=Apertum Designated a Key General Blockchain in Avalanche’s Tier-1 Ecosystem |url=https://coinpedia.org/information/apertum-designated-a-key-general-blockchain-in-avalanches-tier-1-ecosystem/ |website=Coinpedia |date=6 June 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Josip Heit Explains How Apertum's Blockchain Technology Is Shaping the Future of Crypto Industry |url=https://coincentral.com/josip-heit-explains-how-apertums-blockchain-technology-is-shaping-the-future-of-crypto-industry/ |website=CoinCentral |date=21 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> Экожүйеде дефляциялық модельі бар APTM токені жұмыс істейді.<ref>{{cite web |title=Top Growth Layer-1: Apertum Blockchain Highlighted in Avalanche Primary Network by Snowpeer Stats |url=https://thedefiant.io/news/markets/top-growth-layer-1-apertum-blockchain-highlighted-in-avalanche-primary-network-by-snowpeer-stats |website=The Defiant |date=28 June 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Apertum price today, APTM to USD live price, marketcap and chart |url=https://coinmarketcap.com/currencies/apertum/ |website=CoinMarketCap |date=11 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> Деректер бойынша, Apertum транзакцияларды 0,15–1,50 секундта өңдеп, секундына 4500-ден астам транзакция өткізе алады.<ref>{{cite web |title=Josip Heit Announces Apertum's Strategic Expansion as Blockchain Technology Redefines the Future of Crypto |url=https://decrypt.co/353273/josip-heit-announces-apertums-strategic-expansion-as-blockchain-technology-redefines-the-future-of-crypto |website=Decrypt |date=22 December 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Top 5 Layer-1 Crypto Projects With Major Potential to Lead in 2025 |url=https://dailycoin.com/top-5-layer-1-crypto-projects-with-major-potential-to-lead-in-2025/ |website=DailyCoin |date=11 July 2025 |access-date=11 April 2026}}</ref> === GSB тобы === 2013 жылы Josip Heit GSB Gold Standard Corporation AG компаниясын құрды.<ref>{{cite web |title=Josip Heit the GSB Gold Standard Banking Corporation AG - Ways of success |url=https://via.ritzau.dk/pressemeddelelse/13596094/josip-heit-the-gsb-gold-standard-banking-corporation-ag---ways-of-success?publisherId=13560018 |website=Ritzau |date=26 June 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref> 2020 жылы ол GSB Gold Standard Bank Ltd компаниясын құрып, орталықтандырылмаған технологияларға, цифрлық төлем жүйелеріне және блокчейн байланыс желілеріне назар аударды.<ref>{{cite web |title=G999: Josip Heit and the GSB Gold Standard in the cosmos of the blockchain financial industry |url=https://www.sttinfo.fi/tiedote/69891544/g999-josip-heit-and-the-gsb-gold-standard-in-the-cosmos-of-the-blockchain-financial-industry?publisherId=69818107 |website=STT Info |date=15 October 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=GSB Gold Standard Banking, Josip Heit and SPREE FLUG in Times of Coronavirus |url=https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/17888725/gsb-gold-standard-banking-josip-heit-and-spree-flug-in-times-of-coronavirus?publisherId=17847403 |website=NTB Kommunikasjon |date=7 July 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Face of Entrepreneurship in 2020: Interview With Josip Heit |url=https://cryptonews.net/editorial/guest-posts/the-face-of-entrepreneurship-in-2020-interview-with-josip-heit/ |website=CryptoNews |date=29 January 2020 |access-date=11 April 2026}}</ref> 2022 жылғы мамырда Lydian.World жобасы Dubai Opera-да таныстырылды.<ref>{{cite web |title=Global Metaverse Event of Lydian.World in Dubai Opera (Feat. Football Superstars) |url=https://beincrypto.com/global-metaverse-event-of-lydian-world-in-dubai-opera/ |website=BeInCrypto |date=3 May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref name="BitcoinCom2022">{{cite web |title=Global Metaverse Event of Lydian•World in Dubai Opera – 7th May 2022 – Worldwide Football Superstars Invite You |url=https://news.bitcoin.com/global-metaverse-event-of-lydian-world-in-dubai-opera-7th-may-2022-worldwide-football-superstars-invite-you/ |website=Bitcoin.com |date=May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> Кәсіпқой боксшы Флойд Мейвезер-кіші Lydian.World жобасының елшісі болды.<ref name="BitcoinCom2022"/><ref>{{cite web |title=Floyd Mayweather drops Don Moore with body shot in exhibition fight |url=https://www.the-sun.com/sport/5393820/floyd-mayweather-don-moore-exhibition-body-shot/ |website=The Sun |date=15 May 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> Бренд Майамидегі көрме футбол матчтарында да жарнамаланды. Оған Роналдиньо, Роберто Карлос және Поль Погба сияқты футболшылар қатысты.<ref>{{cite web |title=Man Utd's Paul Pogba lines up with Ronaldinho and Roberto Carlos for 'Beautiful Game' as fans say 'I've missed this' |url=https://www.thesun.co.uk/sport/18935512/man-utd-pogba-carlos-ronaldinho-beautiful-game/ |website=The Sun |date=20 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinicius Junior, Pogba, McKennie star in wild match in Miami hosted by Ronaldinho, Roberto Carlos |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37629456/vinicius-junior-pogba-mckennie-star-wild-match-miami-hosted-ronaldinho-roberto-carlos |website=ESPN |date=19 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Lydian.World — Floyd Mayweather, Ronaldinho, Roberto Carlos, Paul Pogba, Vinicius Jr, Paulo Dybala and many others... |url=https://coinmarketcap.com/community/articles/30464/ |website=CoinMarketCap (Community Post by G999) |date=23 June 2022 |access-date=11 April 2026}}</ref> == Дереккөздер == {{Reflist}} duubr59p2fmcys2asvfx2aaiszzxgb7 0 780713 3603673 3599617 2026-05-12T05:22:12Z Gaukhar1980 179552 3603673 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {{cleanup}} '''Гебраистика''' (көне еврейше ''ʿibrī'', грекше ''hebraios'' — «еврей») — еврей халқының тілі, мәдениеті, жазба мұрасы мен тарихи-діни мәтіндерін зерттейтін гуманитарлық ғылымдар кешені. Жалпы сипаттама Гебраистика еврей өркениетінің тілдік және мәдени мұрасын кешенді түрде қарастырады. Лингвистикалық тұрғыдан бұл ғылым көне еврей тілі мен оның жазба ескерткіштерін зерттеуге бағытталған. Негізгі салалары Гебраистика бірнеше негізгі бағыттан тұрады: * [[Эпиграфика]] — көне жазбалар мен тасқа қашалған мәтіндерді зерттеу * [[Палеография]] — көне қолжазбалардың жазу жүйесі мен графикасын зерттеу * Тіл тарихы — б.з.д. XIII–II ғасырлардағы библиялық еврей тілін зерттеу Сонымен қатар гебраистика еврей әдебиеті мен діни мәтіндерді де қамтиды. Кумрантану XX ғасырдың ортасынан бастап гебраистикада жаңа бағыт — кумрантану қалыптасты. Тарихы Гебраистика ғылымының бастау кезеңі б.з.д. I мыңжылдықтың соңына сәйкес келеді. Сол кезеңде Палестинада және Вавилонда масорет және грамматикалық мектептер қалыптасты. Бұл мектептер еврей мәтіндерін жүйелеу мен сақтауда маңызды рөл атқарды. X–XII ғасырларда Испанияда еврей тілінің ғылыми грамматикасы мен салыстырмалы зерттеулері дамыды. Дереккөздер * Салқынбай А. ''Лингвистикалық түсіндірме сөздік''. — Алматы, 1998. Санаты Шығыстану 8nhuw82iaopytuamfbn7b4mcka2x61u 0 780715 3603672 3599616 2026-05-12T05:16:10Z Gaukhar1980 179552 3603672 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {{cleanup}} '''Эргативті қатар''' (эргативтілік, эргативті типология; грек. ''ergátēs'' — «іс-әрекет жасаушы») — тіл біліміндегі сөйлем құрылымында қатысушылардың (актерлердің) грамматикалық және семантикалық ұйымдасуын сипаттайтын типологиялық ұғым. Жалпы сипаттама Номинативті жүйеде бастауыш (субъект) пен толықтауыш (объект) қарама-қарсы қойылса, эргативті қатарда іс-әрекет жасаушы (агенс) мен іс-әрекетке ұшыраушы немесе күй иесі (пациенс) арасындағы қарама-қарсылық негізгі рөл атқарады. Эргативті тілдерде салт етістіктің бастауышы (S) мен сабақты етістіктің тура толықтауышы (O) бірдей грамматикалық түрде беріледі, ал сабақты етістіктің бастауышы (A) ерекше формада — эргатив арқылы белгіленеді. Негізгі ерекшеліктері * Агенс (A) — эргативті септікпен беріледі * Пациенс (O) және салт етістік субъектісі (S) — абсолютті (негізгі) формада келеді * Етістіктер семантикасына қарай агентивті және фактивті болып жіктелуі мүмкін Дереккөздер * Салқынбай А. ''Лингвистикалық түсіндірме сөздік''. — Алматы, 1998. Санаты Лингвистикалық типология 58om6u937slrr4qod41x8roojxoy348 0 780844 3603575 3603094 2026-05-12T01:27:53Z Айдос Қаракөз 179976 3603575 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} '''Абакумово'''— [[Ресей]], [[Тверь облысы]] Рамешки ауданы аумағындағы [[ауыл]]. == Географиясы == Ауыл Тверь облысының шығыс бөлігінде орналасқан.Рамешки аудан орталығынан шамамен 16 км солтүстік-шығысқа қарай тікелей бағытта орналасқан. == Тарихы == Ауыл [[1627 жыл|1627]]–[[1629 жыл|1629]] жылдары алғаш рет бос жер ретінде (пустошь) аталған. [[1859 жыл|1859]] жылы мұнда 15 үй болған, ал [[1887 жыл|1887]] жылы 28 үйге жеткен. Кеңестік кезеңде «Қызыл еңбеккер» (Красный труженик), «Қазанның 40 жылдығы» (40 лет Октября) колхоздары және «Заклинский» кеңшары жұмыс істеген. 2001 жылы 4 үйде тұрақты тұрғындар тұрған, тағы 3 үй мұрагерлер мен саяжай иелеріне тиесілі болған.<ref name=":0">Серов А.Е. Рамешки ауданы. Елді мекендер. — Тверь, 2001. — 926-бет. </ref> 2021 жылға дейін ауыл Заклинье ауылдық елді мекені құрамына кірген. ---- == Халық саны == * 1859 ж. — 121 адам * 1887 ж. — 138 адам * 1936 ж. — 119 адам * 1989 ж. — 11 адам<ref name=":0" /> * 2002 ж. — 10 адам (100% орыстар)<ref>Коряков Ю.Б[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml . «Ресей елді мекендерінің этно-тілдік құрамы» деректер базасы]. lingvarium.org. Қаралған күні: 2022 жылғы 29 желтоқсан.2017 жылғы 16 қарашада мұрағатталған.</ref> * 2010 ж. — 8 адам<ref>[https://tverstat.gks.ru/folder/25218 Бүкілресейлік халық санағы — 2010. 8-том. Тверь облысының елді мекендері.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220125164928/https://tverstat.gks.ru/folder/25218 |date=2022-01-25 }} Тверь облысы бойынша Федералдық мемлекеттік статистика қызметінің аумақтық органы (2012). Қаралған күні: 2022 жылғы 29 желтоқсан. 2022 жылғы 25 қаңтарда мұрағатталған.</ref> == Ескертпелер == <references /> [[Санат:Елді мекендер]] [[Санат:Ресей елді мекендері]] 6gmdnftnehy58n9c63usudj24x0fzks 3603582 3603575 2026-05-12T01:33:19Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] ([[User talk:Айдос Қаракөз|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3603094 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} '''Абакумово''' — [[Ресей]], [[Тверь облысы]] Рамешки ауданы аумағындағы [[ауыл]]. == Географиясы == Ауыл Тверь облысының шығыс бөлігінде орналасқан. Рамешки аудан орталығынан шамамен 16 км солтүстік-шығысқа қарай тікелей бағытта орналасқан. == Тарихы == Ауыл [[1627 жыл|1627]]–[[1629 жыл|1629]] жылдары алғаш рет бос жер ретінде (пустошь) аталған. [[1859 жыл|1859]] жылы мұнда 15 үй болған, ал [[1887 жыл|1887]] жылы 28 үйге жеткен. Кеңестік кезеңде «Қызыл еңбеккер» (Красный труженик), «Қазанның 40 жылдығы» (40 лет Октября) колхоздары және «Заклинский» кеңшары жұмыс істеген. 2001 жылы 4 үйде тұрақты тұрғындар тұрған, тағы 3 үй мұрагерлер мен саяжай иелеріне тиесілі болған.<ref name=":0">Серов А.Е. Рамешки ауданы. Елді мекендер. — Тверь, 2001. — 926-бет. </ref> 2021 жылға дейін ауыл Заклинье ауылдық елді мекені құрамына кірген. ---- == Халық саны == * 1859 ж. — 121 адам * 1887 ж. — 138 адам * 1936 ж. — 119 адам * 1989 ж. — 11 адам<ref name=":0" /> * 2002 ж. — 10 адам (100% орыстар)<ref>Коряков Ю.Б[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml . «Ресей елді мекендерінің этно-тілдік құрамы» деректер базасы]. lingvarium.org. Қаралған күні: 2022 жылғы 29 желтоқсан. 2017 жылғы 16 қарашада мұрағатталған.</ref> * 2010 ж. — 8 адам<ref>[https://tverstat.gks.ru/folder/25218 Бүкілресейлік халық санағы — 2010. 8-том. Тверь облысының елді мекендері.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220125164928/https://tverstat.gks.ru/folder/25218 |date=2022-01-25 }} Тверь облысы бойынша Федералдық мемлекеттік статистика қызметінің аумақтық органы (2012). Қаралған күні: 2022 жылғы 29 желтоқсан. 2022 жылғы 25 қаңтарда мұрағатталған.</ref> == Ескертпелер == <references /> [[Санат:Елді мекендер]] [[Санат:Ресей елді мекендері]] 8spxjpxlu0wk9uf0ppiawtam5fu82qw 4 780876 3603384 3602782 2026-05-11T15:00:24Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3603384 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-05-10'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1841" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 841] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="414" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 414] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="298" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 298] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Жоба:Уики-көктем 2026]] | data-sort-value="260" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 260] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="202" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 202] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="164" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 164] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="157" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 157] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="144" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 144] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="142" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 142] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] | data-sort-value="138" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 138] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="135" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 135] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="128" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 128] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары|Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] | data-sort-value="124" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 124] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="119" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 119] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Құралайдың салқыны]] | data-sort-value="117" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 117] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Жігіттер тобы]] | data-sort-value="117" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 117] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 112] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 112] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="109" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 109] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Тоқтар Серіков]] | data-sort-value="106" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 106] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] | data-sort-value="104" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 104] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="103" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 103] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="99" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 99] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Рақымжан Қошқарбаев]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 98] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="95" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 95] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 94] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 94] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 92] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 91] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="90" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 90] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="88" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 88] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Ел класико]] | data-sort-value="86" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE 86] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 82] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 79] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 77] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Бірқазандар]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 74] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Кенжебай Мәденов]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 74] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 72] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 72] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 71] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Хантавирус инфекциясы]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 70] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Қасым Қайсенов]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 70] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 70] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 69] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 69] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 68] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 68] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 67] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[10 мамыр]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=10_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 67] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 65] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 64] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 63] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 62] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Бейбіт Сейдуалиева]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%83%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 62] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 61] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 61] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 61] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Жабайы алма (повесть)]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 60] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 60] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 59] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Әзілхан Нұршайықов]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 58] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 57] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 57] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 57] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 56] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 56] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Мәңгілік бала бейне]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 55] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 55] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 54] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Квадраттық функция]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 54] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 54] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 54] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Әт-Тәкуир сүресі]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 54] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[КешYOU]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 52] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 52] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 51] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 51] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 50] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 50] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 50] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 49] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 49] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 49] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 48] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 48] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 48] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 48] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 48] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Сақтар]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 48] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 47] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 47] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 47] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 47] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 47] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Жеңіс күні]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 47] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 47] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 47] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 47] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Арғын]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 46] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 46] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 46] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Матай (ру бірлестігі)]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 45] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Наймандар]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 44] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 44] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 44] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 44] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Сәбит Дөнентаев]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 44] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 43] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 42] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Нұркен Әбдіров]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 42] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Айдос Ғалымов]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%81_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 42] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 42] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Осман империясы]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 41] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 41] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 41] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 41] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 41] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Дулат]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 41] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 41] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Қыз Жібек (фильм)]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 41] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 40] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 40] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 40] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 39] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Табын]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 39] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Қытай]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 39] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 39] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Ерзат Дулат]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 39] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 39] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Қуандық Рахым]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC 39] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 39] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 38] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 38] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Мақсұдов Садреддин]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D2%B1%D0%B4%D0%BE%D0%B2_%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD 38] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 38] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 38] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 38] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Сіз кімсіз, Ка мырза?]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D0%B7_%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%81%D1%96%D0%B7%2C_%D0%9A%D0%B0_%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%3F 38] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 38] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 38] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 38] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 37] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 37] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 37] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 37] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 36] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 36] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Ботай мәдениеті]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 36] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Сүттей хан]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 36] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Жасуша]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 36] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 35] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 35] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 35] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Албан руы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 35] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Қарлұқ қағанаты]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 35] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[КСРО сыртқы сауда министрлігі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 35] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 34] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 34] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 34] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 34] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 34] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Елизавета Куманиялық]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B 34] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Галстук]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 34] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 33] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Қатысушы талқылауы:Renamed user jsgdhakdabcgyewtvb763jsb f6738n]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_jsgdhakdabcgyewtvb763jsb_f6738n 33] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Ауған соғысы (1979–1989)]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%281979%E2%80%931989%29 33] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 33] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Нәлқожа Ақбалаұлы Ергешбаев]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 33] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 32] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 32] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 32] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 32] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 32] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Буда-Кошелёво]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B0-%D0%9A%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%91%D0%B2%D0%BE 32] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 32] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 32] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 31] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 31] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Ғұндар мемлекеті]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 31] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Қазақстан өзендері]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 31] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Мардан Баймырзаұлы Сапарбаев]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 31] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 31] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Жандармерия]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F 30] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 30] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 30] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Интернет тарихы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 30] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 30] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Таз руы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 30] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 30] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Үлгі:Қыпшақ хандары]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 30] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 30] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 30] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 30] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Асан қайғы Сәбитұлы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 30] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Уикипедия:Таныстыру]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 30] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Алматы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 29] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Жел энергетикасы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 29] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Секіргіштер (мультфильм)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80_%28%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 29] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[:Санат:2026 жылдағы Әулие Елена аралы|Санат:2026 жылдағы Әулие Елена аралы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 29] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 29] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Интернет]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 29] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Қожа Ахмет Яссауи кесенесінде жерленген тұлғалар]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 29] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 29] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 29] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Есім хан]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 29] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Қаракерей]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 29] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Оғыз мемлекеті]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 29] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 28] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 28] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 28] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 28] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Ноғай ордасы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Жаныс]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 28] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 28] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 28] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 27] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 27] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 27] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Жеңіс Ермағанбетқызы Ысқақова]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%AB%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2%D0%B0 27] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 27] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[Шымкент]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 27] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 27] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 27] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Азан шақырып ат қою]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 27] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Адай]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 27] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Қыпшақ хандығы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 27] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 26] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Андроново мәдениеті]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 26] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Қазақ жүздері]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 26] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Сырдария]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 26] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 26] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 26] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Барлас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Салауат]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 26] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Шеркеш]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 26] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[15 қазан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=15_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 26] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Қазақ шежіресі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 26] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Төле би]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 26] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Жеке табыс салығы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 25] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Қаһар]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 25] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 25] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Халық қаһарманы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 25] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 25] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Етеккір]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 25] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Бөкей Ордасы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 25] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Ортохантавирус]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 25] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Бірінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 25] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Ысты]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 25] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 25] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 24] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Рауғаш]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 24] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Домалақ ана]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 24] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Жайдарман]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Бедрийе Тахир Гёкмен]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%B5_%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B8%D1%80_%D0%93%D1%91%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD 24] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 24] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 24] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 24] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 24] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 24] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 24] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Қожа]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 24] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Кристалды тау жыныстары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 24] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 23] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Түргеш қағанаты]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 23] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Жаппас]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 23] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Қоқан хандығы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 23] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 23] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 23] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Ғани Мұратбаев]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 23] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 23] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Қазақстан географиясы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Азия]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 23] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 23] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Мэлс Өзбеков]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8D%D0%BB%D1%81_%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Түйежапырақ]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B 23] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Батырлар жыры]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 23] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 23] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Анаға апарар жол]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 23] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Шымыр]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 23] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 23] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Моғолстан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Жау тылындағы бала]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 23] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Қазақстан 2030]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 23] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 22] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 22] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Алтын Орда хандарының тізімі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Ислам]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 22] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Керей хан]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 22] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 22] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Беріш]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 22] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Суан]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Зат есім]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 22] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 22] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Қасым Аманжолов]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 22] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 22] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Қарақытай мемлекеті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Араб мемлекеттері Лигасы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 22] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 22] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 22] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 22] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Түркия қалаларының тізімі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 21] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Ресей]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 21] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 21] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Ертіс]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 21] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Ғабиден Мұстафин]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 21] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Жаңа экономикалық саясат]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 21] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Еуропа]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 21] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 21] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Ерке сылқым (күй)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 21] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 21] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 21] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Маркетинг]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B3 21] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 21] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Қазақ би өнері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Әскери шен]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 21] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Астана]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 21] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Қорықтар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Уикипедия:Жүктеу]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 20] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 20] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Уикипедия:Санаттар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Сауық Мәсіғұтқызы Жақан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D2%93%D2%B1%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Маймыл]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB 20] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Шежіре]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 20] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Жәркен Бөдешұлы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Роза Тәжібайқызы Бағланова]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Нұрсұлу Елубайқызы Тапалова]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%95%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Батыр Баян (поэма)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 20] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 20] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Сиқым]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 20] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Алаш партиясының бағдарламасы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Күре хан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 20] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Автомобиль маркаларының тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Үндістан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Шекті]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 20] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Орталық Азия]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 20] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[:Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары|Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%B4_%D0%A4%D0%9A_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Ағартушылық]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 19] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Байбақты]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 19] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Шәкір Әбенов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Химиялық реакциялар және олардың белгілері мен жүру жағдайлары]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D1%83_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Популяция]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 19] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Айша бибі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96 19] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Еңлік-Кебек]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 19] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Өскемен титан-магний комбинаты]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 19] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Төртқара]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 19] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Бесікке салу]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 19] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Періште (Ислам)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5_%28%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%29 19] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Ауғанстан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 19] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Жиембет жырау]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 19] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 19] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 19] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Майкл Джексон]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 19] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Мәлік Ғабдуллин]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 19] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Роман Васильевич Скляр]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 19] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Кеңестік Қазақстан тарихының Батыс тарихнамасынан көрініс табуы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B 19] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Әл-Уақиға сүресі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Келіншектау]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%83 19] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Мұнай]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 19] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Түркістан автономиясы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Жезқазған]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Іштің қатуы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%8B 19] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Талас шайқасы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Домалақ ана кесенесі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Ноқта ағасы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Шығыс Қазақстан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Жартылай өткізгіштер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Жапония қалаларының тізімі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 18] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Қ]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 18] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Жыл күндерінің тізімі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Қырғыз руы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 18] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Қазақстанның экономикалық аудандары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Лейкоциттер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Вагиналды секс]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 18] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Ақан сері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 18] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Ұзынағаш шайқасы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Балағат сөз]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 18] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 18] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Тайқазан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Төреғали Төреəліұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Соқырішек]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 18] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Қазақтардың зергерлік бұйымдары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Исатай-Махамбет көтерілісі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Федор Кузьмич Шубин]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80_%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD 18] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Нейла Атеш]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B5%D1%88 18] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 18] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Халифат елдерінің мәдениеті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Бақытжан Момышұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Екінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 18] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Манас (қала)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Парацетамол]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB 18] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Алау батыр]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 18] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[BALA (Ninety One)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 18] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Мөлдір Әуелбекова]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Синоним]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC 18] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Ғұмар Қараш]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 17] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[:Санат:Еуропа өзендері|Санат:Еуропа өзендері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Заттыбек Көпбосынұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Жақайым]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 17] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Уақ]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 17] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Құран]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Әміре Қашаубаев]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Бесеудің хаты]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 17] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Ақбөкен]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 17] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Нағашы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 17] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Шәрбану Қонақбайқызы Бейсенова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Көксарай су қоймасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 17] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Саят Қабылұлы Медеуов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Ботбай]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 17] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Жалайыр]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 17] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Қазақ-жоңғар соғыстары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Менің атым Қожа (хикаят)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 17] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Серікзат Мақсұтұлы Дүйсенғазы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B 17] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 17] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Қазақстанның сыртқы саясаты]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 17] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Қалқаман – Мамыр]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%E2%80%93_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 17] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Олжас Абайұлы Бектенов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Біржан Қожағұлұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Жауынбай Амантұрлыұлы Қараев]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Бақтыораз Бейсекбаев]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Мейірхан Ақдәулетұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Жайық]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 17] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Зейнеп Ахметова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Көтеш Райымбекұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%88_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Еуропа өзендері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Жер химиясы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 17] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Қазақстандағы ұжымдастыру]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 17] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Сақтардың бейнелеу өнері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Масқар]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80 17] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Керейіт]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82 17] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 17] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Алшын]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 17] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Саңырауқұлақтар]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 17] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Полисахаридтер]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 17] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Тоталитаризм]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 17] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 17] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[IMDb нұсқасы бойынша 250 үздік фильм]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IMDb_%D0%BD%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_250_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC 17] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Бұрындық хан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Ұйықтатын дәрілер]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 16] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Қазақстан (корпорация)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%29 16] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Антропогенез]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B7 16] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 16] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Оңтүстік Америка]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Жоңғар шапқыншылығы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 16] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Ұлан Әділжанұлы Нүсіпәлі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D3%99%D0%BB%D1%96 16] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Девианттық мінез-құлық]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Қымыз]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 16] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Ақтау]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 16] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Түркия]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 16] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Надежда Давыдовна Тоқаева]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D0%B0%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 16] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Елдос Бақтыбайұлы Сметов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Қыз ұзату салттары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Үлгі:Түркі тілдес халықтар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Болашақ бағдарламасы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Қытай Халық Республикасының қалалары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Ауа райы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 16] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Qazsport]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazsport 16] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Атығай]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 16] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Моңғол империясы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Корея Республикасы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[:Сурет:Sigmodon hispidus1.jpg|Сурет:Sigmodon hispidus1.jpg]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASigmodon_hispidus1.jpg 16] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Ескі Иқан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%98%D2%9B%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[:Санат:Үндістан қалалары|Санат:Үндістан қалалары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 16] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Елді мекен]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD 16] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Төре]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 16] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Қырқынан шығару]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 16] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Бақбақ]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 16] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Тоқтамыс хан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Ұлт-азаттық көтерілістер]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 16] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Киіз үй жиһаздары мен бұйымдары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9_%D0%B6%D0%B8%D2%BB%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 16] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Уикипедия:Таңдаулы мақалалар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[ChatGPT]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 16] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Есім ханның ескі жолы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Дүние жүйелері]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 16] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Сөз тіркесі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 15] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Turkvizyon ән байқауы 2014]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Turkvizyon_%D3%99%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B_2014 15] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Жәнібек ауданы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Байлар-Жандар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Филипп Исаевич Голощёкин]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 15] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 15] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Сабаншы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B 15] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Қатысушы:1nter pares]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 15] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Қазақстандағы референдум (2026)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 15] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Уикипедия:Зертхана]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%97%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 15] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Азаматтық қорғаныс]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 15] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Дүние жүзінің саяси картасы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Тәуекел Мүслім]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 15] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Қостанай облысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Кеңестік кезеңдегі Қазақстан тарихнамасы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Аусыл]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 15] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Қазақстан көлдері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Орал]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 15] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Келінжан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Екпін]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D0%BF%D1%96%D0%BD 15] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Естай - Қорлан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Сот сараптама қызметінің мазмұны]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%82_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 15] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 15] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[:Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері|Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Қамар сұлу]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 15] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Сапарбек Сәрсенұлы Ергөбек]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Болашақ (стипендия)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 15] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Табылды Досымов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Жақып Ақбаев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Жыныстық акт]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%BA%D1%82 15] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Наурыз мейрамы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 15] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Бөкей ордасы ауданы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Қазақстан азамат соғысы жылдарында]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 15] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Жәдидшілдік]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 15] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Тiлеуке Құлекеұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Адам ата]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2025)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282025%29 15] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Германия]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 15] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Казталов ауданы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Мұрат Абдуламитұлы Әбенов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Кенелер]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 15] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Домна]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D0%B0 15] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[:Санат:Қазақ рулары|Санат:Қазақ рулары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 15] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Карл Юнг]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB_%D0%AE%D0%BD%D0%B3 15] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Аборт]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 15] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[A.Z. (Ninety One)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=A.Z._%28Ninety_One%29 15] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Жаңабай (Дулат)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 15] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Бекет Мырзағұлұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Отырар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Қайсар (футбол клубы)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D1%80_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 14] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[Алишер Егембердиев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B8%D1%88%D0%B5%D1%80_%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Марғасқа жырау]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 14] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Әже]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 14] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Азия мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Раиса Мәжитқызы Мұхамедиярова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Септік жалғау]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 14] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Шиебөрі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%B1%D3%A9%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Бағаналы (ру)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 14] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Ералы хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Иосип Броз Тито]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BF_%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%B7_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 14] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Масуд Пезешкиан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%B4_%D0%9F%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 14] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Нұрлан Бегалыұлы Еспанов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Менің атым Қожа (фильм)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 14] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Шешендік өнер]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 14] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Алашұлы тобы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 14] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Қарағанды]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 14] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Ошақты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Алаш Орда]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 14] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Доспамбет жырау]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 14] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Жұмбақтас]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 14] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Ағылшын-ауған соғысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD-%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Уәлибек Әбдірайымов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Қазақ жеріне исламның таралуы және оның тигізген әсері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Кеңес Әскері мен Флотына 30 жыл мерейтойлық медалі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A4%D0%BB%D0%BE%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0_30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 14] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Шағатай ұлысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Қазақ газеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Бұғана]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0 14] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Компьютерлік желі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96 14] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 14] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Мажарстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Әпке (драма)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 14] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 14] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Нұрғаным Байсейітова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Сәулет]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 14] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 14] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Байұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Қайтадан (фильм, 2025)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 14] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Аңыздың ақыры]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Тарақты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Әлемнің гелиоцентрлік жүйесі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 14] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Ысық]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%8B%D2%9B 14] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Өскемен]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 14] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Қарақалпақтар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Ғұндар өркениеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Қазақ ұлттық киімдері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Қазақстанды Ресейдің Отарлауы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Тыныс белгілері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Қайрат (футбол клубы)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 13] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Барселона (футбол клубы)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 13] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Көз аурулары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Ас беру]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 13] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Қан мен тер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Zheka Fatbelly]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 13] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Әбубәкір Боранқұлұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Шеруші]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%83%D1%88%D1%96 13] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Тайпа]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0 13] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Тың игеру]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 13] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Сопақша ми]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B8 13] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Джек Лондон]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 13] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Ислам күнтізбесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Дәстүр (фильм)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 13] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[:Санат:Күйлер|Санат:Күйлер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%9A%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Тұмар ханша]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 13] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалайтын халықаралық бағдарлама]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0 13] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Мағына (лингвистика)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%28%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%29 13] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Намазды бұзатын нәрселер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%BD%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Мисуак]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%81%D1%83%D0%B0%D0%BA 13] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Альцгеймер ауруы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%B3%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Кеміргіштер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Ойлау]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 13] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Бауыр (орган)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%28%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%29 13] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Қазтуған Сүйінішұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Кептерлілер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Мұрат Мұхтарұлы Әуезов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Эдвин Хаббл]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%BB 13] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Әбділда Тәжібаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Вирустар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Сартай батыр Байжанұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[Мезолит]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 13] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Орыстар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Мәлін]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BD 13] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Демократиялық саяси жүйе]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 13] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Түркі тілдері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Публицистикалық стиль]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 13] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Жапония]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 13] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Кеңес Одағының Батыры]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Таптым-ау сені 2 (фильм, 2024)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D1%82%D1%8B%D0%BC-%D0%B0%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%96_2_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2024%29 13] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Қаракесек (Әлімұлы)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 13] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Жануарлар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Тайланд]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 13] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Қорғалжын қорығы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 13] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Уық]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D1%8B%D2%9B 13] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Шуша шайқасы (2020)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%83%D1%88%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B_%282020%29 13] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Қанжығалы руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Қазақстан президенттерінің тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Қазақ философиясы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Ырысбек Мәуіт]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82 13] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Үмбетей Тілеуұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Көтібар Бәсенұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Ақжайық ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Османлы сұлтандарының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Етістік]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 12] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Қызғалдақ]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 12] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Дала уәлаятының газеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%83%D3%99%D0%BB%D0%B0%D1%8F%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Ағытпа]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D1%82%D0%BF%D0%B0 12] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Балықтар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Абайдың қара сөздері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Қалқаман Айымғазыұлы Сарин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Қарағанды облысының жер-су аттары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80-%D1%81%D1%83_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Бәйтерек ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Сиыр малының атаулары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Мотивация]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 12] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Қаратай Құттыбаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[:Санат:ISBN сиқырлы сілтемелері қолданылған беттер|Санат:ISBN сиқырлы сілтемелері қолданылған беттер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3AISBN_%D1%81%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Есекжем]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 12] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Қарахан кесенесі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Құсанова Шағила Әкімбайқызы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D2%93%D0%B8%D0%BB%D0%B0_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 12] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Ninety One]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Ninety_One 12] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Ешкім (фильм)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%88%D0%BA%D1%96%D0%BC_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 12] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Әл-Ихлас сүресі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Абдуллаһ ибн әз-Зубайр]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%BB_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%B7-%D0%97%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%80 12] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Ривер Феникс]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%81 12] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Аралас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[IC 544]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_544 12] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Kapital.kz]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kapital.kz 12] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Эль-Класико]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D1%8C-%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE 12] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Әзербайжан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Есіл]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BB 12] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Барыс (жануар)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 12] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Қарақалпақ рулары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Алтын руы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 12] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Қазақтардың Дүниежүзілік құрылтайы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 12] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Қазақ спорт және туризм академиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Қазақстандағы «қайта құру» саясаты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%C2%AB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%83%C2%BB_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Асқар Сүлейменов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Ақын Сара]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0 12] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Кездеспей кеткен бір бейне]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B9_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 12] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Желшешек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Қарқаралы мешіт-медресесі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Эпифиз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%B7 12] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Ат әбзелдері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82_%D3%99%D0%B1%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[:Санат:Ресей қалалары|Санат:Ресей қалалары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Темір дәуірі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Көңіл толқыны (күй)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 12] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Шерхан Елдарұлы Қалмырза]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0 12] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Қазақстан газеттері тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[АҚШ президенттерінің тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Мәулен Балақайұлы Балақаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Ағылшын-америка соғысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD-%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Қарақалпақстан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Тұрмыс-салт жырлары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BC%D1%8B%D1%81-%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Ханс-Дитер Флик]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%81-%D0%94%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%A4%D0%BB%D0%B8%D0%BA 12] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Жастар (спорт сарайы, Талдықорған)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%28%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B%2C_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%29 12] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Ілияс Есенберлин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Зар Заман ақындары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Африка]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 12] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Ноғай-Қазақ]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9-%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B 12] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Алмат Талғатұлы Ақышев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Алдар Көсе]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5 12] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Тұлға]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0 12] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Түменбай Қуандық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[MV Hondius кемесіндегі хантавирус індеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=MV_Hondius_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Берел қорымы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Ілия Жақанов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Қазақстан Республикасындағы Сот жүйесі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%82_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[:Санат:Басты санат|Санат:Басты санат]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82 12] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Сүндеттеу]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 12] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Қалқанша без]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 11] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Ойық руы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D1%83%D1%8B 11] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[Бас тарту]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 11] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Философия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Әл-Кәһф сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Шәді Жәңгіров]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%B4%D1%96_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Смағұл Сәдуақасов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Экономикалық аудан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Тәттімбет Қазанғапұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BF%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Антикалық философия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Көкпар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Мастопатия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Грузия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Қошқармүйіз (ою-өрнек)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7_%28%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA%29 11] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Шығыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Әлихан Асханұлы Смайылов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Әкелер күні]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 11] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Қырық Қыз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7 11] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Қазақтың 500 ән-күйі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_500_%D3%99%D0%BD-%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 11] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Жетісай ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Мастурбация]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Бактериялар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Бакудағы наурыз оқиғалары (1918)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%281918%29 11] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Реал Мадрид]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%B4 11] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Ямайка]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B0 11] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Жатыр аурулары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Көкнәр]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BD%D3%99%D1%80 11] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Жуан Канселу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83 11] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Қатысушы:Aldogarov]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AAldogarov 11] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Гауһар ана кесенесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Ұйқы безі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 11] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Бастың ауыруы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 11] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Еділ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB 11] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Елік]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA 11] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Жалпақ құрттар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Моңғолия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Күлтегін]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD 11] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Дана Өмірбайқызы Нұржігітова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[Тәнеке Нұралы Дөсетұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%A9%D1%81%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[ДНҚ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 11] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Иван Васильевич Панфилов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[Сүйінбай Аронұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Күшала]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0 11] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Тәтті шай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Мұғалжар тауы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 11] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Зарина Кармен]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 11] |- | data-sort-value="894" | 894 | [[Отан соғысы ордені]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 11] |- | data-sort-value="895" | 895 | [[Болат Жамитұлы Өтемұратов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="896" | 896 | [[Көкшетау]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 11] |- | data-sort-value="897" | 897 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (5001-10000)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 11] |- | data-sort-value="898" | 898 | [[Энциклопедия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="899" | 899 | [[Бәбісек]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B5%D0%BA 11] |- | data-sort-value="900" | 900 | [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="901" | 901 | [[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="902" | 902 | [[Әбілмәмбет хан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%BC%D3%99%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="903" | 903 | [[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="904" | 904 | [[Есімдік]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 11] |- | data-sort-value="905" | 905 | [[Ханбибі Есенқарақызы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 11] |- | data-sort-value="906" | 906 | [[Сөз таптары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="907" | 907 | [[Кітап]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 11] |- | data-sort-value="908" | 908 | [[Шілікті қорымы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 11] |- | data-sort-value="909" | 909 | [[Әли Тасқынұлы Оқапов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D2%9B%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="910" | 910 | [[Qazaqstan (телеарна)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 11] |- | data-sort-value="911" | 911 | [[Жіктік жалғау]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 11] |- | data-sort-value="912" | 912 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="913" | 913 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="914" | 914 | [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="915" | 915 | [[Сайын Мұратбеков]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="916" | 916 | [[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 11] |- | data-sort-value="917" | 917 | [[Иса Мәсіх]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 11] |- | data-sort-value="918" | 918 | [[ZaQ (Ninety One)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 11] |- | data-sort-value="919" | 919 | [[Балқадиша әні]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 11] |- | data-sort-value="920" | 920 | [[Отырар апаты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="921" | 921 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="922" | 922 | [[Шиқан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="923" | 923 | [[Шәкір Жексенбаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="924" | 924 | [[Жер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="925" | 925 | [[Эритрея]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%8F 11] |- | data-sort-value="926" | 926 | [[Ибн Сина]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 11] |- | data-sort-value="927" | 927 | [[Орыс тілі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 11] |- | data-sort-value="928" | 928 | [[Қазақстанның жеті кереметі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="929" | 929 | [[Футбол]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 11] |- | data-sort-value="930" | 930 | [[Зу-Зу Күлпаш]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 11] |- | data-sort-value="931" | 931 | [[Ұзындығы бойынша өзендер тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="932" | 932 | [[Бұланты шайқасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="933" | 933 | [[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="934" | 934 | [[Өтебай Қанахин]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BD 11] |- | data-sort-value="935" | 935 | [[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 11] |- | data-sort-value="936" | 936 | [[Он екі мүше]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5 11] |- | data-sort-value="937" | 937 | [[Эрнест Хемингуэй]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 11] |- | data-sort-value="938" | 938 | [[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="939" | 939 | [[Жұма намаз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 11] |- | data-sort-value="940" | 940 | [[Баян Байғожина]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0 11] |- | data-sort-value="941" | 941 | [[Құлан қыпшақ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B 11] |- | data-sort-value="942" | 942 | [[Полимеразды тізбекті реакция]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="943" | 943 | [[Жошы хан кесенесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="944" | 944 | [[Жер қыртысы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="945" | 945 | [[Бөржігін]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD 11] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} amthrzlr5wijssqkyxkbfc2la2kqx25 0 781056 3603476 3602376 2026-05-11T20:20:54Z ShadZ01 56180 3603476 wikitext text/x-wiki {{Кино | Қазақша атауы = Ешкім | Шынайы атауы = {{lang-en|Nobody}} | Суреті = Nobody 2021 Film Poster.jpg | Сурет ені = | Сурет атауы = «Ешкім» фильмінің постері | Жанры = [[Комедиялық атыс-шабыс|комедиялық атыс-шабыс]]<br>[[триллер]] | Режиссёрі = [[Илья Найшуллер]] | Продюсері = {{Plainlist| * Браден Афтегуд * [[Боб Оденкерк]] * [[Дэвид Литч]] * Келли Маккормик * Марк Провиссьеро }} | Композиторы = Дэвид Бакли | Қоюшы суретші = | Негізі = | Сценарист = [[Дерек Колстад]] | Актерлер = {{Plainlist| * [[Боб Оденкерк]] * [[Конни Нильсен]] * [[Кристофер Ллойд]] * [[Алексей Серебряков]] }} | Операторы = Павел Погоржельский | Компания = 87North Productions<br>Odenkirk Provissiero Entertainment<br>Eighty Two Films<br>Perfect World Pictures | Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] | Ұзақтығы = 92 мин | Бюджеті = 16 млн $ | Түсім = 57,5 млн $ | Мемлекет = {{USA}} | Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] | Жыл = 2021 | Алдыңғы фильм = | Келесі фильм = [[Ешкім 2]] | imdb_id = 7888964 | Сайты = | Ортаққор = }} '''«Ешкім»''' ({{Lang-en|Nobody}}) — [[Дерек Колстад]]тың сценарийі бойынша режиссер [[Илья Найшуллер]] түсірген [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Комедиялық атыс-шабыс|комедиялық атыс-шабыс]]. Басты рөлдерде: [[Боб Оденкерк]], [[Конни Нильсен]], [[Алексей Серебряков]] және [[Кристофер Ллойд]]. Фильм үйіне қарақшылар басып кіргеннен кейін қауіпті жолға түскен және енді [[қылмыс әлемінің беделділері]]не қарсы тұруға мәжбүр болған отбасылы ер адам туралы баяндайды. Фильмнің продюсерлері — Оденкерк пен [[Дэвид Литч]]. Фильм АҚШ прокатына 2021 жылғы 26 наурызда шықты; [[Universal Pictures]] оның [[дистрибьютор]]ы болды. Фильм әлемдік прокатта 57,5 миллион доллар жинап, Оденкерктің экшн-сахналардағы шеберлігі мен актерлік ойынын жоғары бағалаған сыншылардың оң пікірлерін алды. «[[Ешкім 2]]<nowiki/>» жалғасының премьерасы 2025 жылдың 15 тамызына жоспарланған.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/06/bob-odenkirk-returning-nobody-2-timo-tjahjanto-directing-1235980511/|title=Bob Odenkirk Returning For ‘Nobody 2’; Timo Tjahjanto To Direct For Universal, 87North|lang=en|first=Matt|last=Grobar|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2024-06-24|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2025-05-14|archivedate=2024-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241227074006/https://deadline.com/2024/06/bob-odenkirk-returning-nobody-2-timo-tjahjanto-directing-1235980511/}}</ref> == Сюжеті == Хатч Мэнселл — жасы ортадан асқан, қайын атасы Эдди Уильямстың зауытында кеңсе қызметкері болып жұмыс істейтін ер адам. Оның өмірі бір-бірінен еш айырмашылығы жоқ, шексіз қайталана беретін «[[Суыр күні (фильм)|суыр күні]]н» еске түсіреді. Хатчтың жұбайы Бекки күйеуінен бірте-бірте алшақтай бастаған, жасөспірім ұлы Блейкпен тіл табысу қиындап барады, тек кішкентай қызы Сэмми ғана әкесіне ерекше бауыр басқан. Хатч — өте қарапайым жан, ештеңесімен ерекшеленбейді. Тіпті ұлы мектептегі шығармасы үшін әскерде болған туыстары туралы сұрағанда, Хатч өзінің бар болғаны кішіпейіл аудитор болғанын айтып, баласын жаяу әскерде «нағыз» қызмет еткен ағасына жібереді. Бірде түнде Мэнселлдердің үйіне қарақшылар басып кіреді. Олар Хатчтың сағаты мен аздаған қолма-қол ақшасын үптеп кетеді, сондай-ақ неке сақинасын да тартып алғысы келеді. Блейк шабуылдаушылардың бірін ұстап алып, бұған кедергі жасайды, ал Хатчтың өзі екіншісін гольф таяғымен ұрып құлатуға мүмкіндігі бола тұра, оны істемейді және олардың тыныш кетуіне жол береді. Мақтаншақ көршісі, қайын інісі, тіпті шақыртумен келген жас полицей де Мэнселлді: «Егер мен сіздің орныңызда болғанымда...» деп сөгеді. Бірақ әкесі мен қайын атасы — көнекөз қарттар — Хатчтың ісін толықтай дұрыс деп есептейді. Келесі күні кешке Сэмми ұсақ тиындар салынған вазада жатқан өзінің сүйікті мысықтары бар білезігі жоғалып кеткеніне шағымданады. Хатч қарақшылардың бірінің қолынан татуировканы көрген болатын және шабуылдаушыларды тату-салондары арқылы тауып алудан үміттенеді. Ол үшін ол қарттар үйінде тұратын қарт әкесі Дэвидке барып, оның [[Федералдық тергеу бюросы|ФТБ]] қызметкерінің ескі белгісі мен револьверін уақытша алып кетеді. Хатч латиноамерикандық ерлі-зайыптыларды тауып, олардан өз сағатын тартып алады және қызының білезігін қайтаруды талап етеді. Олар не туралы сөз болып жатқанын мүлдем түсінбейді. Мэнселл оларға қатысты өте қатал әдістерді қолдануға оқталады, бірақ кенеттен қарақшылардың кішкентай, оның үстіне ауру баласы бар екенін біліп, ашумен пәтерден шығып кетеді. Үйіне қайтып бара жатқанда, Хатч мінген автобусқа өздерін өте агрессивті ұстайтын мас жігіттер тобы кіреді. Сол автобуста келе жатқан қызды қорғап және ішіндегі ызасын тарқататын адам табылғанына қуанып, Хатч бесеуін де жалғыз өзі аяусыз соққыға жығады. Кейінірек оның өгей ағасы Гарри Хатчтың басына үлкен қиындық түскелі тұрғанын ескертеді, өйткені соққыға жығылғандардың бірі — қазір өлім аузында жатқан Тэдди Кузнецов (Хатч оның кеңірдегін сындырып, автобустың ішінде қалта пышағымен және кока-коланың түтікшесімен [[трахеотомия]] жасағанына қарамастан) Юлиан Кузнецовтың інісі болып шығады. Хатч Кузнецовтың жай ғана қауіпті қарақшы немесе қатыгез [[Диссоциалдық жеке бас бұзылысы|социопат]] емес, сонымен қатар орыс мафиясының ірі тұлғасы, миллиондаған долларлық «[[общак]]тың» күзетшісі екенін анықтайды. Юлиан інісін ашық түрде жек көргенімен, беделін жоғалтпау үшін бұл оқиғаны жазасыз қалдыра алмайды. Хатч туралы барлық ақпарат құпия болғанына қарамастан, Кузнецовқа жұмыс істейтін компьютер маманы [[Пентагон]]дағы досын бопсалап, Хатч туралы деректерге қол жеткізеді. Мәнселлдің кім екенін білген бойда, ол тіпті ақшасын да алмай, жұмыс берушісінен біржола кетіп қалады. Юлианның адамдары Хатчтың үйіне шабуыл жасайды. Хатч отбасын жертөлеге жасырып, шабуылдаушылардың көбісінің көзін жояды, бірақ соңында оны электрошокермен есеңгіретіп, көлікке тиеп әкетеді. Хатч жүк салғыштан шығып үлгеріп, қалған қарақшыларды да жояды. Ол Беккиден балаларды алып, біраз уақытқа кете тұруын сұрайды, ал өзі қарақшылардың денелерімен бірге үйді өртеп жібереді. Осы кезде ол баяғы мысықтары бар білезікті тауып алады. Хатч Кузнецовтың өлім аузында жатқан досымен сөйлескенде, өзінің [[Орталық барлау агенттігі|ОБА]]-дың «аудиторлар» деп аталатын, заңнан тыс жазалаушылар тобында қызмет еткенін құлықсыз мойындайды. Белгілі болғандай, бір күні ол өзі жоюы керек болған әскери қазынашыны аяп, тірі қалдырған. Бір жылдан кейін сол адамның қарапайым, адал отбасылық өмір сүріп жатқанын көргенде: «Мен қызғаншақ емеспін, бірақ сол сәтте мен де сондай өмір сүргім келді», — дейді. Содан кейін Мәнселл басшылығының еркіне қарсы отставкаға кетіп, содан бері өткен өміріне оралмау үшін барын салған. Хатч Кузнецовты әдейі арандатып, оны ашу үстінде ойланбастан іс-қимыл жасауға итермелейді. Ол оққағарларды атып тастап, қылмыстық әлемнің жүздеген миллион доллар қолма-қол ақшасы жиналған «общагын» және Юлианның соған тең келетін құнды суреттер коллекциясын өртеп жібереді. Тіпті Хатч бандитке «сөйлесуге» жалғыз өзі келеді, бірақ қолында іске қосулы тұрған жаяу әскерге қарсы минасы болады. Ашуға мінген Юлиан барлық жандайшаптарын жинап, Хатчты өлтіру үшін зауытқа аттанады. Бірақ Мэнселлдің де дайындығы одан кем түспейді: ол зауытты зейнетке шыққан қайын атасынан сатып алып, толық иесі ретінде зауыт іші мен аумағын «қонақтарды» қарсы алу үшін түрлі қақпандармен жабдықтап қойған болады. Хатчқа көмекке оның әкесі мен өгей ағасы келеді. Олар үшеулеп бандиттердің көзін жояды. Полиция Хатчты тұтқындайды, бірақ «жоғарыдан» келген қоңыраудан кейін оған ешқандай айып тағылмай, босатылады. Үш айдан кейін Беккимен бірге жаңа үй сатып алып жатқанда, Хатчқа оның қызметі әлі де қажет екенін білдіретін қоңырау түседі. Титрлар кезіндегі сахнада Гарри мен Дэвид қару-жараққа толы фургонмен белгісіз бағытқа кетіп бара жатады == Рөлдерде == * [[Боб Оденкерк]] — ''Хатч «Ешкім» Мэнселл,'' [[Орталық барлау агенттігі|''ОБА'']]''-да қызмет еткен бұрынғы аса құпия жоюшы-агент'' * [[Алексей Серебряков]] — ''Юлиан Кузнецов, қылмыс әлемінің беделдісі, орыс мафиясының «общагын» сақтаушы'' * [[Конни Нильсен]] — ''Ребекка «Бекка» Мэнселл, Хатчтың әйелі'' * [[Кристофер Ллойд]] — ''Дэвид Мэнселл, Хатч пен Гарридің әкесі,'' ''[[Федералдық тергеу бюросы|ФТБ]]-дің бұрынғы офицері'' * [[Майкл Айронсайд]] — ''Эдди Уильямс, Хатчтың қайын атасы әрі бастығы'' * [[Колин Сэлмон]] — ''«Тақырбас»'' * [[RZA]] — ''Гарри Мэнселл, Хатчтың ағасы және Дэвидтің ұлы'' * Билли Маклеллан — ''Чарли Уильямс, Эддидің ұлы және Хатчтың қайын інісі'' * [[Арая Менгеша]] — ''Павел, Юлианның сыбайласы'' * [[Гейдж Манро]] — ''Блейк Мэнселл, Хатчтың ұлы'' * Пэйсли Кэдорат — ''Сэмми Мэнселл, Хатчтың қызы'' * [[Александр Паль]] — ''Фёдор Кузнецов, Юлианның інісі'' * Умберли Гонсалес және Эдссон Моралес — ''Люпита мен Луис Мартиндер, Хатчтың үйін тонаған ерлі-зайыптылар'' * [[Джей Пи Ману]] — ''Даррен, Пентагонның жемқор агенті'' * [[Илья Найшуллер]] — ''Анатолий, Дэвидті өлтіруге жіберілген бандит'' * [[Сергей Шнуров]] — ''Валентин, Дэвидті өлтіруге жіберілген бандит'' * [[Дарья Чаруша]] — ''Юлианның сыбайласы'' * Пол Эссимбр — ''Джим, Хатчтың көршісі'' * Кристен Харрис және Эрик Атаваль — ''детективтер'' * [[Даниэл Бернхардт]], [[Ален Мусси]] және [[Стефан Жюльен]] — ''автобустағы бұзақылар'' == Өндірісі == 2018 жылдың қаңтарында [[Боб Оденкерк]]тің фильмнің актерлік құрамына қосылғаны белгілі болды. Фильм режиссері — [[Илья Найшуллер]], ал сценарий авторы — Дерек Колстад. Оденкерк [[Дэвид Литч]]пен бірге фильмнің продюсерлерінің бірі болды. Колстад, Марк Фишер, Энни Мартер және [[Тоби Магуайр]]мен бірге атқарушы продюсер қызметін атқарды.<ref>{{cite web|url=https://www.universalpictures.com/movies/nobody|title=Nobody: February 19, 2021|website=Universal Pictures|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2020-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807162924/https://www.universalpictures.com/movies/nobody|lang=en}}</ref> Фильмнің дистрибьюторы бастапқыда [[SM Entertainment|STX Entertainment]] компаниясы болуы тиіс еді.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2018/01/bob-odenkirk-stx-nobody-atomic-blonde-john-wick-producers-1202241018/|title=Bob Odenkirk To Produce & Star In STX Action Thriller 'Nobody' From 'Atomic Blonde', 'John Wick' Producers|website=[[Deadline Hollywood]]|first=Amanda|last=N'Duka|date=2018-01-11|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2019-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211015240/https://deadline.com/2018/01/bob-odenkirk-stx-nobody-atomic-blonde-john-wick-producers-1202241018/|lang=en}}</ref> Алайда 2019 жылдың сәуір айында [[Universal Pictures]] фильмді прокаттау құқығын STX компаниясынан сатып алды.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2019/film/news/david-leitch-hobbs-and-shaw-director-first-look-deal-1203192704/|title=‘Hobbs & Shaw’ Director David Leitch, Kelly McCormick Sign First-Look Deal With Universal (EXCLUSIVE)|first=Justin|last=Kroll|website=[[Variety]]|date=2019-04-22|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2019-12-10|archivedate=2019-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190929113911/https://variety.com/2019/film/news/david-leitch-hobbs-and-shaw-director-first-look-deal-1203192704/|lang=en}}</ref> 2019 жылдың қазан айында актерлік құрамға [[Конни Нильсен]] мен [[Кристофер Ллойд]] қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://collider.com/bob-odenkirk-nobody-movie-christopher-lloyd-connie-nielsen/|title=Exclusive: Christopher Lloyd, Connie Nielsen Join Bob Odenkirk in Action-Thriller ‘Nobody’|first=Jeff|last=Sneider|website=Collider|date=2019-10-14|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2019-12-10|archivedate=2019-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211015246/https://collider.com/bob-odenkirk-nobody-movie-christopher-lloyd-connie-nielsen/|lang=en}}</ref> [[Түсірілім кезеңі]] 2019 жылдың қыркүйегінде [[Лос-Анджелес]]те басталып,<ref>{{Cite web|url=https://productionlist.com/production/nobody-2/|title=Nobody|website=Production List|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2019-12-10|archivedate=2019-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211020757/https://productionlist.com/production/nobody-2/|lang=en}}</ref> 34 күнге созылды. == Шығарылымы == Бастапқыда фильмнің АҚШ-тағы премьерасы 2020 жылдың 14 тамызына жоспарланған болатын, алайда [[COVID-19 пандемиясының кинематографияға әсері|COVID-19 пандемиясының әсері]]нен ол кейінге қалдырылды.<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/universal-delays-nobody-m-night-shyamalans-untitled-film-1288964|title=Universal Bumps 'Nobody' to Winter, Delays M. Night Shyamalan's Untitled Film|last=McClintock|first=Pamela|date=2020-04-07|website=The Hollywood Reporter|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2020-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407192356/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/universal-delays-nobody-m-night-shyamalans-untitled-film-1288964|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2020/07/m-night-shyamalan-bob-odenkirk-nobody-universal-movie-release-date-change-1202902785/|title=Universal's Bob Odenkirk Action Thriller 'Nobody' Now Going A Week Later|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2020-12-10|website=Deadline|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2020-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200709183412/https://deadline.com/2020/07/m-night-shyamalan-bob-odenkirk-nobody-universal-movie-release-date-change-1202902785/|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jackson|first=Angelique|date=2021-01-22|title=Universal Sets New Release Dates for Bob Odenkirk's 'Nobody,' Edgar Wright's 'Last Night in Soho'|url=https://variety.com/2021/film/news/bob-odenkirk-nobody-edgar-wright-michael-bay-release-date-universal-focus-features-1234889942/|access-date=|website=Variety|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2021-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122130916/https://variety.com/2021/film/news/bob-odenkirk-nobody-edgar-wright-michael-bay-release-date-universal-focus-features-1234889942/}}</ref> Фильм Ресей прокатына 2021 жылғы 18 наурызда,<ref>{{Cite web|url=https://dtf.ru/cinema/637964-nikto-ili-nayshullera-vyydet-v-rossiyskiy-prokat-18-marta-vmesto-8-aprelya|title=«Никто» Ильи Найшуллера выйдет в российский прокат 18 марта вместо 8 апреля|website=[[DTF]]|date=2021-02-10|access-date=2021-02-23|archive-date=2021-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212052456/https://dtf.ru/cinema/637964-nikto-ili-nayshullera-vyydet-v-rossiyskiy-prokat-18-marta-vmesto-8-aprelya|url-status=live}}</ref> ал АҚШ-та 26 наурызда шықты.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/02/bob-odenkirk-action-movie-nobody-opening-earlier-1234698776/|title=Bob Odenkirk Action Movie 'Nobody' Opening Earlier|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2021-02-22|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2021-02-23|archivedate=2021-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307131721/https://deadline.com/2021/02/bob-odenkirk-action-movie-nobody-opening-earlier-1234698776/|lang=en}}</ref> Ұлыбританиядағы премьерасы 2021 жылдың 9 маусымында өтті. 2021 жылдың 8 маусымында фильм цифрлық платформаларда, ал 22 маусымда DVD және Blu-Ray форматтарында жарық көрді. == Пікірлері == [[Rotten Tomatoes]] сайтында фильмнің «балғындық» рейтингі 274 рецензия негізінде 84%-ды құрады, ал орташа бағасы — 10-нан 7,5.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/nobody_2020|title=Nobody (2021)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2021-04-18|archivedate=2021-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416215721/https://www.rottentomatoes.com/m/nobody_2020}}</ref> [[Chicago Sun-Times]] басылымының сыншысы Ричард Ропер фильмге 4 жұлдыздан 3 жұлдыз беріп, былай деп жазды: «Ең таңғалдыратыны — Оденкерк. Ол Хатчтың нағыз экшн-жұлдызына айналатын сәті туғанша, сырттай да, сөзімен де соғыс фильмдерінің кейіпкеріне мүлдем ұқсамайды. Біз мынаған кәміл сенеміз: бұл қарапайым әрі жуас көрінетін жігіт — кез келген сәтте қолдағы шәйнекпен-ақ адам өлтіре алатын, қайнап жатқан ызаның ошағы».<ref>{{cite web|last=Roeper|first=Richard|author-link=Richard Roeper|url=https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2021/3/24/22347391/nobody-review-bob-odenkirk-movie-saul-goodman-christopher-lloyd-aleksey-serebryakov|title='Nobody': Bob Odenkirk comes on strong as an angry dad at war with the mob|website=[[Chicago Sun-Times]]|date=2021-03-24|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2021-03-28|archivedate=2021-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328105441/https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2021/3/24/22347391/nobody-review-bob-odenkirk-movie-saul-goodman-christopher-lloyd-aleksey-serebryakov|lang=en}}</ref> == Болашақ == {{Толық мақала|Ешкім 2}} 2021 жылдың наурызында Дерек Колстад «Ешкім» фильмінің әлемі мен «[[Джон Уик]]<nowiki/>» франшизасы арасындағы ықтимал кроссовер туралы мәлімдеді, дегенмен оларға құқықтар әртүрлі компанияларға — тиісінше [[Universal Pictures]] және [[Lionsgate]]-ке тиесілі. Екі фильмді де Колстад жазған және «Ешкім» фильмінің продюсері Келли Маккормиктің жұбайы [[Дэвид Литч]] продюсерлік еткен. Оның айтуынша, бұл франшиза немесе кинематографиялық әлем түрінде емес, кішкентай [[Пасха жұмыртқасы (виртуалды)|пасха жұмыртқасы]] форматында болуы мүмкін.<ref>{{cite web|date=2021-03-22|last=Barnhardt|first=Adam|title=Derek Kolstad Pitches the Perfect Nobody and John Wick Crossover|work=Comicbook.com|url=https://comicbook.com/movies/news/will-nobody-and-john-wick-keanu-reeves-crossover/|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2022-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220102081015/https://comicbook.com/movies/news/will-nobody-and-john-wick-keanu-reeves-crossover/|lang=en}}</ref> Сол айдың соңында режиссер [[Илья Найшуллер]] кроссовер идеясына түсініктеме беріп, фильмдердің әртүрлі дистрибьюторлары бар екеніне назар аударды: «Менің бар айтарым осы. Яғни, бәрі де болуы мүмкін. Әрине, біртүрлі жағдайлар болып тұрады, бірақ... иә».<ref>{{cite web|last=Erbland|first=Kate|date=2021-03-27|title='Nobody' Director on Potential 'John Wick' Universe and Building the Craziest Fight Scene of the Year|work=Indie Wire|url=https://www.indiewire.com/2021/03/nobody-ilya-naishuller-john-wick-final-fight-1234626194/|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2022-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220102081015/https://www.indiewire.com/2021/03/nobody-ilya-naishuller-john-wick-final-fight-1234626194/}}</ref> 2021 жылдың маусымында Колстадтың жалғасы үшін сценарий жазып жатқаны белгілі болды, бірақ студия ресми түрде «жасыл жарық» берген жоқ.<ref>{{Cite web|title=Nobody 2: sequel being written, more action for Connie Nielsen? Exclusive!|url=https://www.joblo.com/movie-news/nobody-2-sequel-connie-nielsen/amp|access-date=|website=Joblo.com|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2021-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210619204625/https://www.joblo.com/movie-news/nobody-2-sequel-connie-nielsen/amp|lang=en}}</ref> 2022 жылдың наурызында 87 North Productions компаниясы өзінің әлеуметтік желілері арқылы [[сиквел]]дің әзірленіп жатқанын растады.<ref name="Nobody2_CB2">{{cite web|url=https://comicbook.com/movies/news/nobody-producer-david-leitch-teases-sequel-bob-odenkirk-nobody-2/|work=ComicBook.com|title=Nobody Producer David Leitch Teases Sequel|author=Jirak, Jaime|date=2022-03-18|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-03-27|archivedate=2022-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220328003259/https://comicbook.com/movies/news/nobody-producer-david-leitch-teases-sequel-bob-odenkirk-nobody-2/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Илья Найшуллердің фильмдері]] [[Санат:2021 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:2021 жылғы атыс-шабыс фильмдер]] [[Санат:АҚШ атыс-шабыс фильмдері]] [[Санат:АҚШ триллерлері]] [[Санат:COVID-19 пандемиясына байланысты кейінге қалдырылған фильм премьералары]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:АҚШ комедиялық атыс-шабыс фильмдері]] de6sqxljre0vcvo9lgpb1czt91pffmr 3603481 3603476 2026-05-11T20:30:28Z ShadZ01 56180 /* Шығарылымы */ 3603481 wikitext text/x-wiki {{Кино | Қазақша атауы = Ешкім | Шынайы атауы = {{lang-en|Nobody}} | Суреті = Nobody 2021 Film Poster.jpg | Сурет ені = | Сурет атауы = «Ешкім» фильмінің постері | Жанры = [[Комедиялық атыс-шабыс|комедиялық атыс-шабыс]]<br>[[триллер]] | Режиссёрі = [[Илья Найшуллер]] | Продюсері = {{Plainlist| * Браден Афтегуд * [[Боб Оденкерк]] * [[Дэвид Литч]] * Келли Маккормик * Марк Провиссьеро }} | Композиторы = Дэвид Бакли | Қоюшы суретші = | Негізі = | Сценарист = [[Дерек Колстад]] | Актерлер = {{Plainlist| * [[Боб Оденкерк]] * [[Конни Нильсен]] * [[Кристофер Ллойд]] * [[Алексей Серебряков]] }} | Операторы = Павел Погоржельский | Компания = 87North Productions<br>Odenkirk Provissiero Entertainment<br>Eighty Two Films<br>Perfect World Pictures | Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] | Ұзақтығы = 92 мин | Бюджеті = 16 млн $ | Түсім = 57,5 млн $ | Мемлекет = {{USA}} | Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] | Жыл = 2021 | Алдыңғы фильм = | Келесі фильм = [[Ешкім 2]] | imdb_id = 7888964 | Сайты = | Ортаққор = }} '''«Ешкім»''' ({{Lang-en|Nobody}}) — [[Дерек Колстад]]тың сценарийі бойынша режиссер [[Илья Найшуллер]] түсірген [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Комедиялық атыс-шабыс|комедиялық атыс-шабыс]]. Басты рөлдерде: [[Боб Оденкерк]], [[Конни Нильсен]], [[Алексей Серебряков]] және [[Кристофер Ллойд]]. Фильм үйіне қарақшылар басып кіргеннен кейін қауіпті жолға түскен және енді [[қылмыс әлемінің беделділері]]не қарсы тұруға мәжбүр болған отбасылы ер адам туралы баяндайды. Фильмнің продюсерлері — Оденкерк пен [[Дэвид Литч]]. Фильм АҚШ прокатына 2021 жылғы 26 наурызда шықты; [[Universal Pictures]] оның [[дистрибьютор]]ы болды. Фильм әлемдік прокатта 57,5 миллион доллар жинап, Оденкерктің экшн-сахналардағы шеберлігі мен актерлік ойынын жоғары бағалаған сыншылардың оң пікірлерін алды. «[[Ешкім 2]]<nowiki/>» жалғасының премьерасы 2025 жылдың 15 тамызына жоспарланған.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/06/bob-odenkirk-returning-nobody-2-timo-tjahjanto-directing-1235980511/|title=Bob Odenkirk Returning For ‘Nobody 2’; Timo Tjahjanto To Direct For Universal, 87North|lang=en|first=Matt|last=Grobar|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2024-06-24|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2025-05-14|archivedate=2024-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241227074006/https://deadline.com/2024/06/bob-odenkirk-returning-nobody-2-timo-tjahjanto-directing-1235980511/}}</ref> == Сюжеті == Хатч Мэнселл — жасы ортадан асқан, қайын атасы Эдди Уильямстың зауытында кеңсе қызметкері болып жұмыс істейтін ер адам. Оның өмірі бір-бірінен еш айырмашылығы жоқ, шексіз қайталана беретін «[[Суыр күні (фильм)|суыр күні]]н» еске түсіреді. Хатчтың жұбайы Бекки күйеуінен бірте-бірте алшақтай бастаған, жасөспірім ұлы Блейкпен тіл табысу қиындап барады, тек кішкентай қызы Сэмми ғана әкесіне ерекше бауыр басқан. Хатч — өте қарапайым жан, ештеңесімен ерекшеленбейді. Тіпті ұлы мектептегі шығармасы үшін әскерде болған туыстары туралы сұрағанда, Хатч өзінің бар болғаны кішіпейіл аудитор болғанын айтып, баласын жаяу әскерде «нағыз» қызмет еткен ағасына жібереді. Бірде түнде Мэнселлдердің үйіне қарақшылар басып кіреді. Олар Хатчтың сағаты мен аздаған қолма-қол ақшасын үптеп кетеді, сондай-ақ неке сақинасын да тартып алғысы келеді. Блейк шабуылдаушылардың бірін ұстап алып, бұған кедергі жасайды, ал Хатчтың өзі екіншісін гольф таяғымен ұрып құлатуға мүмкіндігі бола тұра, оны істемейді және олардың тыныш кетуіне жол береді. Мақтаншақ көршісі, қайын інісі, тіпті шақыртумен келген жас полицей де Мэнселлді: «Егер мен сіздің орныңызда болғанымда...» деп сөгеді. Бірақ әкесі мен қайын атасы — көнекөз қарттар — Хатчтың ісін толықтай дұрыс деп есептейді. Келесі күні кешке Сэмми ұсақ тиындар салынған вазада жатқан өзінің сүйікті мысықтары бар білезігі жоғалып кеткеніне шағымданады. Хатч қарақшылардың бірінің қолынан татуировканы көрген болатын және шабуылдаушыларды тату-салондары арқылы тауып алудан үміттенеді. Ол үшін ол қарттар үйінде тұратын қарт әкесі Дэвидке барып, оның [[Федералдық тергеу бюросы|ФТБ]] қызметкерінің ескі белгісі мен револьверін уақытша алып кетеді. Хатч латиноамерикандық ерлі-зайыптыларды тауып, олардан өз сағатын тартып алады және қызының білезігін қайтаруды талап етеді. Олар не туралы сөз болып жатқанын мүлдем түсінбейді. Мэнселл оларға қатысты өте қатал әдістерді қолдануға оқталады, бірақ кенеттен қарақшылардың кішкентай, оның үстіне ауру баласы бар екенін біліп, ашумен пәтерден шығып кетеді. Үйіне қайтып бара жатқанда, Хатч мінген автобусқа өздерін өте агрессивті ұстайтын мас жігіттер тобы кіреді. Сол автобуста келе жатқан қызды қорғап және ішіндегі ызасын тарқататын адам табылғанына қуанып, Хатч бесеуін де жалғыз өзі аяусыз соққыға жығады. Кейінірек оның өгей ағасы Гарри Хатчтың басына үлкен қиындық түскелі тұрғанын ескертеді, өйткені соққыға жығылғандардың бірі — қазір өлім аузында жатқан Тэдди Кузнецов (Хатч оның кеңірдегін сындырып, автобустың ішінде қалта пышағымен және кока-коланың түтікшесімен [[трахеотомия]] жасағанына қарамастан) Юлиан Кузнецовтың інісі болып шығады. Хатч Кузнецовтың жай ғана қауіпті қарақшы немесе қатыгез [[Диссоциалдық жеке бас бұзылысы|социопат]] емес, сонымен қатар орыс мафиясының ірі тұлғасы, миллиондаған долларлық «[[общак]]тың» күзетшісі екенін анықтайды. Юлиан інісін ашық түрде жек көргенімен, беделін жоғалтпау үшін бұл оқиғаны жазасыз қалдыра алмайды. Хатч туралы барлық ақпарат құпия болғанына қарамастан, Кузнецовқа жұмыс істейтін компьютер маманы [[Пентагон]]дағы досын бопсалап, Хатч туралы деректерге қол жеткізеді. Мәнселлдің кім екенін білген бойда, ол тіпті ақшасын да алмай, жұмыс берушісінен біржола кетіп қалады. Юлианның адамдары Хатчтың үйіне шабуыл жасайды. Хатч отбасын жертөлеге жасырып, шабуылдаушылардың көбісінің көзін жояды, бірақ соңында оны электрошокермен есеңгіретіп, көлікке тиеп әкетеді. Хатч жүк салғыштан шығып үлгеріп, қалған қарақшыларды да жояды. Ол Беккиден балаларды алып, біраз уақытқа кете тұруын сұрайды, ал өзі қарақшылардың денелерімен бірге үйді өртеп жібереді. Осы кезде ол баяғы мысықтары бар білезікті тауып алады. Хатч Кузнецовтың өлім аузында жатқан досымен сөйлескенде, өзінің [[Орталық барлау агенттігі|ОБА]]-дың «аудиторлар» деп аталатын, заңнан тыс жазалаушылар тобында қызмет еткенін құлықсыз мойындайды. Белгілі болғандай, бір күні ол өзі жоюы керек болған әскери қазынашыны аяп, тірі қалдырған. Бір жылдан кейін сол адамның қарапайым, адал отбасылық өмір сүріп жатқанын көргенде: «Мен қызғаншақ емеспін, бірақ сол сәтте мен де сондай өмір сүргім келді», — дейді. Содан кейін Мәнселл басшылығының еркіне қарсы отставкаға кетіп, содан бері өткен өміріне оралмау үшін барын салған. Хатч Кузнецовты әдейі арандатып, оны ашу үстінде ойланбастан іс-қимыл жасауға итермелейді. Ол оққағарларды атып тастап, қылмыстық әлемнің жүздеген миллион доллар қолма-қол ақшасы жиналған «общагын» және Юлианның соған тең келетін құнды суреттер коллекциясын өртеп жібереді. Тіпті Хатч бандитке «сөйлесуге» жалғыз өзі келеді, бірақ қолында іске қосулы тұрған жаяу әскерге қарсы минасы болады. Ашуға мінген Юлиан барлық жандайшаптарын жинап, Хатчты өлтіру үшін зауытқа аттанады. Бірақ Мэнселлдің де дайындығы одан кем түспейді: ол зауытты зейнетке шыққан қайын атасынан сатып алып, толық иесі ретінде зауыт іші мен аумағын «қонақтарды» қарсы алу үшін түрлі қақпандармен жабдықтап қойған болады. Хатчқа көмекке оның әкесі мен өгей ағасы келеді. Олар үшеулеп бандиттердің көзін жояды. Полиция Хатчты тұтқындайды, бірақ «жоғарыдан» келген қоңыраудан кейін оған ешқандай айып тағылмай, босатылады. Үш айдан кейін Беккимен бірге жаңа үй сатып алып жатқанда, Хатчқа оның қызметі әлі де қажет екенін білдіретін қоңырау түседі. Титрлар кезіндегі сахнада Гарри мен Дэвид қару-жараққа толы фургонмен белгісіз бағытқа кетіп бара жатады == Рөлдерде == * [[Боб Оденкерк]] — ''Хатч «Ешкім» Мэнселл,'' [[Орталық барлау агенттігі|''ОБА'']]''-да қызмет еткен бұрынғы аса құпия жоюшы-агент'' * [[Алексей Серебряков]] — ''Юлиан Кузнецов, қылмыс әлемінің беделдісі, орыс мафиясының «общагын» сақтаушы'' * [[Конни Нильсен]] — ''Ребекка «Бекка» Мэнселл, Хатчтың әйелі'' * [[Кристофер Ллойд]] — ''Дэвид Мэнселл, Хатч пен Гарридің әкесі,'' ''[[Федералдық тергеу бюросы|ФТБ]]-дің бұрынғы офицері'' * [[Майкл Айронсайд]] — ''Эдди Уильямс, Хатчтың қайын атасы әрі бастығы'' * [[Колин Сэлмон]] — ''«Тақырбас»'' * [[RZA]] — ''Гарри Мэнселл, Хатчтың ағасы және Дэвидтің ұлы'' * Билли Маклеллан — ''Чарли Уильямс, Эддидің ұлы және Хатчтың қайын інісі'' * [[Арая Менгеша]] — ''Павел, Юлианның сыбайласы'' * [[Гейдж Манро]] — ''Блейк Мэнселл, Хатчтың ұлы'' * Пэйсли Кэдорат — ''Сэмми Мэнселл, Хатчтың қызы'' * [[Александр Паль]] — ''Фёдор Кузнецов, Юлианның інісі'' * Умберли Гонсалес және Эдссон Моралес — ''Люпита мен Луис Мартиндер, Хатчтың үйін тонаған ерлі-зайыптылар'' * [[Джей Пи Ману]] — ''Даррен, Пентагонның жемқор агенті'' * [[Илья Найшуллер]] — ''Анатолий, Дэвидті өлтіруге жіберілген бандит'' * [[Сергей Шнуров]] — ''Валентин, Дэвидті өлтіруге жіберілген бандит'' * [[Дарья Чаруша]] — ''Юлианның сыбайласы'' * Пол Эссимбр — ''Джим, Хатчтың көршісі'' * Кристен Харрис және Эрик Атаваль — ''детективтер'' * [[Даниэл Бернхардт]], [[Ален Мусси]] және [[Стефан Жюльен]] — ''автобустағы бұзақылар'' == Өндірісі == 2018 жылдың қаңтарында [[Боб Оденкерк]]тің фильмнің актерлік құрамына қосылғаны белгілі болды. Фильм режиссері — [[Илья Найшуллер]], ал сценарий авторы — Дерек Колстад. Оденкерк [[Дэвид Литч]]пен бірге фильмнің продюсерлерінің бірі болды. Колстад, Марк Фишер, Энни Мартер және [[Тоби Магуайр]]мен бірге атқарушы продюсер қызметін атқарды.<ref>{{cite web|url=https://www.universalpictures.com/movies/nobody|title=Nobody: February 19, 2021|website=Universal Pictures|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2020-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807162924/https://www.universalpictures.com/movies/nobody|lang=en}}</ref> Фильмнің дистрибьюторы бастапқыда [[SM Entertainment|STX Entertainment]] компаниясы болуы тиіс еді.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2018/01/bob-odenkirk-stx-nobody-atomic-blonde-john-wick-producers-1202241018/|title=Bob Odenkirk To Produce & Star In STX Action Thriller 'Nobody' From 'Atomic Blonde', 'John Wick' Producers|website=[[Deadline Hollywood]]|first=Amanda|last=N'Duka|date=2018-01-11|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2019-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211015240/https://deadline.com/2018/01/bob-odenkirk-stx-nobody-atomic-blonde-john-wick-producers-1202241018/|lang=en}}</ref> Алайда 2019 жылдың сәуір айында [[Universal Pictures]] фильмді прокаттау құқығын STX компаниясынан сатып алды.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2019/film/news/david-leitch-hobbs-and-shaw-director-first-look-deal-1203192704/|title=‘Hobbs & Shaw’ Director David Leitch, Kelly McCormick Sign First-Look Deal With Universal (EXCLUSIVE)|first=Justin|last=Kroll|website=[[Variety]]|date=2019-04-22|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2019-12-10|archivedate=2019-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190929113911/https://variety.com/2019/film/news/david-leitch-hobbs-and-shaw-director-first-look-deal-1203192704/|lang=en}}</ref> 2019 жылдың қазан айында актерлік құрамға [[Конни Нильсен]] мен [[Кристофер Ллойд]] қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://collider.com/bob-odenkirk-nobody-movie-christopher-lloyd-connie-nielsen/|title=Exclusive: Christopher Lloyd, Connie Nielsen Join Bob Odenkirk in Action-Thriller ‘Nobody’|first=Jeff|last=Sneider|website=Collider|date=2019-10-14|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2019-12-10|archivedate=2019-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211015246/https://collider.com/bob-odenkirk-nobody-movie-christopher-lloyd-connie-nielsen/|lang=en}}</ref> [[Түсірілім кезеңі]] 2019 жылдың қыркүйегінде [[Лос-Анджелес]]те басталып,<ref>{{Cite web|url=https://productionlist.com/production/nobody-2/|title=Nobody|website=Production List|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2019-12-10|archivedate=2019-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211020757/https://productionlist.com/production/nobody-2/|lang=en}}</ref> 34 күнге созылды. == Шығарылымы == Бастапқыда фильмнің АҚШ-тағы премьерасы 2020 жылдың 14 тамызына жоспарланған болатын, алайда [[COVID-19 пандемиясының кинематографияға әсері|COVID-19 пандемиясының әсері]]нен ол кейінге қалдырылды.<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/universal-delays-nobody-m-night-shyamalans-untitled-film-1288964|title=Universal Bumps 'Nobody' to Winter, Delays M. Night Shyamalan's Untitled Film|last=McClintock|first=Pamela|date=2020-04-07|website=The Hollywood Reporter|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2020-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407192356/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/universal-delays-nobody-m-night-shyamalans-untitled-film-1288964|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2020/07/m-night-shyamalan-bob-odenkirk-nobody-universal-movie-release-date-change-1202902785/|title=Universal's Bob Odenkirk Action Thriller 'Nobody' Now Going A Week Later|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2020-12-10|website=Deadline|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2020-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200709183412/https://deadline.com/2020/07/m-night-shyamalan-bob-odenkirk-nobody-universal-movie-release-date-change-1202902785/|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jackson|first=Angelique|date=2021-01-22|title=Universal Sets New Release Dates for Bob Odenkirk's 'Nobody,' Edgar Wright's 'Last Night in Soho'|url=https://variety.com/2021/film/news/bob-odenkirk-nobody-edgar-wright-michael-bay-release-date-universal-focus-features-1234889942/|access-date=|website=Variety|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2021-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122130916/https://variety.com/2021/film/news/bob-odenkirk-nobody-edgar-wright-michael-bay-release-date-universal-focus-features-1234889942/|lang=en}}</ref> Фильм Ресей прокатына 2021 жылғы 18 наурызда,<ref>{{Cite web|title=Никто|url=https://ticketon.kz/event/nikto|accessdate=2026-05-11|publisher=Ticketon.kz|lang=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220401000000*/https://ticketon.kz/event/nikto|archivedate=2022-01-18}}</ref> ал АҚШ-та 26 наурызда шықты.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/02/bob-odenkirk-action-movie-nobody-opening-earlier-1234698776/|title=Bob Odenkirk Action Movie 'Nobody' Opening Earlier|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2021-02-22|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2021-02-23|archivedate=2021-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307131721/https://deadline.com/2021/02/bob-odenkirk-action-movie-nobody-opening-earlier-1234698776/|lang=en}}</ref> Ұлыбританиядағы премьерасы 2021 жылдың 9 маусымында өтті. 2021 жылдың 8 маусымында фильм цифрлық платформаларда, ал 22 маусымда DVD және Blu-Ray форматтарында жарық көрді. == Пікірлері == [[Rotten Tomatoes]] сайтында фильмнің «балғындық» рейтингі 274 рецензия негізінде 84%-ды құрады, ал орташа бағасы — 10-нан 7,5.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/nobody_2020|title=Nobody (2021)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2021-04-18|archivedate=2021-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416215721/https://www.rottentomatoes.com/m/nobody_2020}}</ref> [[Chicago Sun-Times]] басылымының сыншысы Ричард Ропер фильмге 4 жұлдыздан 3 жұлдыз беріп, былай деп жазды: «Ең таңғалдыратыны — Оденкерк. Ол Хатчтың нағыз экшн-жұлдызына айналатын сәті туғанша, сырттай да, сөзімен де соғыс фильмдерінің кейіпкеріне мүлдем ұқсамайды. Біз мынаған кәміл сенеміз: бұл қарапайым әрі жуас көрінетін жігіт — кез келген сәтте қолдағы шәйнекпен-ақ адам өлтіре алатын, қайнап жатқан ызаның ошағы».<ref>{{cite web|last=Roeper|first=Richard|author-link=Richard Roeper|url=https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2021/3/24/22347391/nobody-review-bob-odenkirk-movie-saul-goodman-christopher-lloyd-aleksey-serebryakov|title='Nobody': Bob Odenkirk comes on strong as an angry dad at war with the mob|website=[[Chicago Sun-Times]]|date=2021-03-24|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2021-03-28|archivedate=2021-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328105441/https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2021/3/24/22347391/nobody-review-bob-odenkirk-movie-saul-goodman-christopher-lloyd-aleksey-serebryakov|lang=en}}</ref> == Болашақ == {{Толық мақала|Ешкім 2}} 2021 жылдың наурызында Дерек Колстад «Ешкім» фильмінің әлемі мен «[[Джон Уик]]<nowiki/>» франшизасы арасындағы ықтимал кроссовер туралы мәлімдеді, дегенмен оларға құқықтар әртүрлі компанияларға — тиісінше [[Universal Pictures]] және [[Lionsgate]]-ке тиесілі. Екі фильмді де Колстад жазған және «Ешкім» фильмінің продюсері Келли Маккормиктің жұбайы [[Дэвид Литч]] продюсерлік еткен. Оның айтуынша, бұл франшиза немесе кинематографиялық әлем түрінде емес, кішкентай [[Пасха жұмыртқасы (виртуалды)|пасха жұмыртқасы]] форматында болуы мүмкін.<ref>{{cite web|date=2021-03-22|last=Barnhardt|first=Adam|title=Derek Kolstad Pitches the Perfect Nobody and John Wick Crossover|work=Comicbook.com|url=https://comicbook.com/movies/news/will-nobody-and-john-wick-keanu-reeves-crossover/|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2022-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220102081015/https://comicbook.com/movies/news/will-nobody-and-john-wick-keanu-reeves-crossover/|lang=en}}</ref> Сол айдың соңында режиссер [[Илья Найшуллер]] кроссовер идеясына түсініктеме беріп, фильмдердің әртүрлі дистрибьюторлары бар екеніне назар аударды: «Менің бар айтарым осы. Яғни, бәрі де болуы мүмкін. Әрине, біртүрлі жағдайлар болып тұрады, бірақ... иә».<ref>{{cite web|last=Erbland|first=Kate|date=2021-03-27|title='Nobody' Director on Potential 'John Wick' Universe and Building the Craziest Fight Scene of the Year|work=Indie Wire|url=https://www.indiewire.com/2021/03/nobody-ilya-naishuller-john-wick-final-fight-1234626194/|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2022-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220102081015/https://www.indiewire.com/2021/03/nobody-ilya-naishuller-john-wick-final-fight-1234626194/}}</ref> 2021 жылдың маусымында Колстадтың жалғасы үшін сценарий жазып жатқаны белгілі болды, бірақ студия ресми түрде «жасыл жарық» берген жоқ.<ref>{{Cite web|title=Nobody 2: sequel being written, more action for Connie Nielsen? Exclusive!|url=https://www.joblo.com/movie-news/nobody-2-sequel-connie-nielsen/amp|access-date=|website=Joblo.com|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2021-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210619204625/https://www.joblo.com/movie-news/nobody-2-sequel-connie-nielsen/amp|lang=en}}</ref> 2022 жылдың наурызында 87 North Productions компаниясы өзінің әлеуметтік желілері арқылы [[сиквел]]дің әзірленіп жатқанын растады.<ref name="Nobody2_CB2">{{cite web|url=https://comicbook.com/movies/news/nobody-producer-david-leitch-teases-sequel-bob-odenkirk-nobody-2/|work=ComicBook.com|title=Nobody Producer David Leitch Teases Sequel|author=Jirak, Jaime|date=2022-03-18|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-03-27|archivedate=2022-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220328003259/https://comicbook.com/movies/news/nobody-producer-david-leitch-teases-sequel-bob-odenkirk-nobody-2/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Илья Найшуллердің фильмдері]] [[Санат:2021 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:2021 жылғы атыс-шабыс фильмдер]] [[Санат:АҚШ атыс-шабыс фильмдері]] [[Санат:АҚШ триллерлері]] [[Санат:COVID-19 пандемиясына байланысты кейінге қалдырылған фильм премьералары]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:АҚШ комедиялық атыс-шабыс фильмдері]] haksno5wkps2rbz2zhcibq65sisdfnw 3603482 3603481 2026-05-11T20:32:14Z ShadZ01 56180 /* Шығарылымы */ 3603482 wikitext text/x-wiki {{Кино | Қазақша атауы = Ешкім | Шынайы атауы = {{lang-en|Nobody}} | Суреті = Nobody 2021 Film Poster.jpg | Сурет ені = | Сурет атауы = «Ешкім» фильмінің постері | Жанры = [[Комедиялық атыс-шабыс|комедиялық атыс-шабыс]]<br>[[триллер]] | Режиссёрі = [[Илья Найшуллер]] | Продюсері = {{Plainlist| * Браден Афтегуд * [[Боб Оденкерк]] * [[Дэвид Литч]] * Келли Маккормик * Марк Провиссьеро }} | Композиторы = Дэвид Бакли | Қоюшы суретші = | Негізі = | Сценарист = [[Дерек Колстад]] | Актерлер = {{Plainlist| * [[Боб Оденкерк]] * [[Конни Нильсен]] * [[Кристофер Ллойд]] * [[Алексей Серебряков]] }} | Операторы = Павел Погоржельский | Компания = 87North Productions<br>Odenkirk Provissiero Entertainment<br>Eighty Two Films<br>Perfect World Pictures | Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] | Ұзақтығы = 92 мин | Бюджеті = 16 млн $ | Түсім = 57,5 млн $ | Мемлекет = {{USA}} | Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] | Жыл = 2021 | Алдыңғы фильм = | Келесі фильм = [[Ешкім 2]] | imdb_id = 7888964 | Сайты = | Ортаққор = }} '''«Ешкім»''' ({{Lang-en|Nobody}}) — [[Дерек Колстад]]тың сценарийі бойынша режиссер [[Илья Найшуллер]] түсірген [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Комедиялық атыс-шабыс|комедиялық атыс-шабыс]]. Басты рөлдерде: [[Боб Оденкерк]], [[Конни Нильсен]], [[Алексей Серебряков]] және [[Кристофер Ллойд]]. Фильм үйіне қарақшылар басып кіргеннен кейін қауіпті жолға түскен және енді [[қылмыс әлемінің беделділері]]не қарсы тұруға мәжбүр болған отбасылы ер адам туралы баяндайды. Фильмнің продюсерлері — Оденкерк пен [[Дэвид Литч]]. Фильм АҚШ прокатына 2021 жылғы 26 наурызда шықты; [[Universal Pictures]] оның [[дистрибьютор]]ы болды. Фильм әлемдік прокатта 57,5 миллион доллар жинап, Оденкерктің экшн-сахналардағы шеберлігі мен актерлік ойынын жоғары бағалаған сыншылардың оң пікірлерін алды. «[[Ешкім 2]]<nowiki/>» жалғасының премьерасы 2025 жылдың 15 тамызына жоспарланған.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2024/06/bob-odenkirk-returning-nobody-2-timo-tjahjanto-directing-1235980511/|title=Bob Odenkirk Returning For ‘Nobody 2’; Timo Tjahjanto To Direct For Universal, 87North|lang=en|first=Matt|last=Grobar|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2024-06-24|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2025-05-14|archivedate=2024-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241227074006/https://deadline.com/2024/06/bob-odenkirk-returning-nobody-2-timo-tjahjanto-directing-1235980511/}}</ref> == Сюжеті == Хатч Мэнселл — жасы ортадан асқан, қайын атасы Эдди Уильямстың зауытында кеңсе қызметкері болып жұмыс істейтін ер адам. Оның өмірі бір-бірінен еш айырмашылығы жоқ, шексіз қайталана беретін «[[Суыр күні (фильм)|суыр күні]]н» еске түсіреді. Хатчтың жұбайы Бекки күйеуінен бірте-бірте алшақтай бастаған, жасөспірім ұлы Блейкпен тіл табысу қиындап барады, тек кішкентай қызы Сэмми ғана әкесіне ерекше бауыр басқан. Хатч — өте қарапайым жан, ештеңесімен ерекшеленбейді. Тіпті ұлы мектептегі шығармасы үшін әскерде болған туыстары туралы сұрағанда, Хатч өзінің бар болғаны кішіпейіл аудитор болғанын айтып, баласын жаяу әскерде «нағыз» қызмет еткен ағасына жібереді. Бірде түнде Мэнселлдердің үйіне қарақшылар басып кіреді. Олар Хатчтың сағаты мен аздаған қолма-қол ақшасын үптеп кетеді, сондай-ақ неке сақинасын да тартып алғысы келеді. Блейк шабуылдаушылардың бірін ұстап алып, бұған кедергі жасайды, ал Хатчтың өзі екіншісін гольф таяғымен ұрып құлатуға мүмкіндігі бола тұра, оны істемейді және олардың тыныш кетуіне жол береді. Мақтаншақ көршісі, қайын інісі, тіпті шақыртумен келген жас полицей де Мэнселлді: «Егер мен сіздің орныңызда болғанымда...» деп сөгеді. Бірақ әкесі мен қайын атасы — көнекөз қарттар — Хатчтың ісін толықтай дұрыс деп есептейді. Келесі күні кешке Сэмми ұсақ тиындар салынған вазада жатқан өзінің сүйікті мысықтары бар білезігі жоғалып кеткеніне шағымданады. Хатч қарақшылардың бірінің қолынан татуировканы көрген болатын және шабуылдаушыларды тату-салондары арқылы тауып алудан үміттенеді. Ол үшін ол қарттар үйінде тұратын қарт әкесі Дэвидке барып, оның [[Федералдық тергеу бюросы|ФТБ]] қызметкерінің ескі белгісі мен револьверін уақытша алып кетеді. Хатч латиноамерикандық ерлі-зайыптыларды тауып, олардан өз сағатын тартып алады және қызының білезігін қайтаруды талап етеді. Олар не туралы сөз болып жатқанын мүлдем түсінбейді. Мэнселл оларға қатысты өте қатал әдістерді қолдануға оқталады, бірақ кенеттен қарақшылардың кішкентай, оның үстіне ауру баласы бар екенін біліп, ашумен пәтерден шығып кетеді. Үйіне қайтып бара жатқанда, Хатч мінген автобусқа өздерін өте агрессивті ұстайтын мас жігіттер тобы кіреді. Сол автобуста келе жатқан қызды қорғап және ішіндегі ызасын тарқататын адам табылғанына қуанып, Хатч бесеуін де жалғыз өзі аяусыз соққыға жығады. Кейінірек оның өгей ағасы Гарри Хатчтың басына үлкен қиындық түскелі тұрғанын ескертеді, өйткені соққыға жығылғандардың бірі — қазір өлім аузында жатқан Тэдди Кузнецов (Хатч оның кеңірдегін сындырып, автобустың ішінде қалта пышағымен және кока-коланың түтікшесімен [[трахеотомия]] жасағанына қарамастан) Юлиан Кузнецовтың інісі болып шығады. Хатч Кузнецовтың жай ғана қауіпті қарақшы немесе қатыгез [[Диссоциалдық жеке бас бұзылысы|социопат]] емес, сонымен қатар орыс мафиясының ірі тұлғасы, миллиондаған долларлық «[[общак]]тың» күзетшісі екенін анықтайды. Юлиан інісін ашық түрде жек көргенімен, беделін жоғалтпау үшін бұл оқиғаны жазасыз қалдыра алмайды. Хатч туралы барлық ақпарат құпия болғанына қарамастан, Кузнецовқа жұмыс істейтін компьютер маманы [[Пентагон]]дағы досын бопсалап, Хатч туралы деректерге қол жеткізеді. Мәнселлдің кім екенін білген бойда, ол тіпті ақшасын да алмай, жұмыс берушісінен біржола кетіп қалады. Юлианның адамдары Хатчтың үйіне шабуыл жасайды. Хатч отбасын жертөлеге жасырып, шабуылдаушылардың көбісінің көзін жояды, бірақ соңында оны электрошокермен есеңгіретіп, көлікке тиеп әкетеді. Хатч жүк салғыштан шығып үлгеріп, қалған қарақшыларды да жояды. Ол Беккиден балаларды алып, біраз уақытқа кете тұруын сұрайды, ал өзі қарақшылардың денелерімен бірге үйді өртеп жібереді. Осы кезде ол баяғы мысықтары бар білезікті тауып алады. Хатч Кузнецовтың өлім аузында жатқан досымен сөйлескенде, өзінің [[Орталық барлау агенттігі|ОБА]]-дың «аудиторлар» деп аталатын, заңнан тыс жазалаушылар тобында қызмет еткенін құлықсыз мойындайды. Белгілі болғандай, бір күні ол өзі жоюы керек болған әскери қазынашыны аяп, тірі қалдырған. Бір жылдан кейін сол адамның қарапайым, адал отбасылық өмір сүріп жатқанын көргенде: «Мен қызғаншақ емеспін, бірақ сол сәтте мен де сондай өмір сүргім келді», — дейді. Содан кейін Мәнселл басшылығының еркіне қарсы отставкаға кетіп, содан бері өткен өміріне оралмау үшін барын салған. Хатч Кузнецовты әдейі арандатып, оны ашу үстінде ойланбастан іс-қимыл жасауға итермелейді. Ол оққағарларды атып тастап, қылмыстық әлемнің жүздеген миллион доллар қолма-қол ақшасы жиналған «общагын» және Юлианның соған тең келетін құнды суреттер коллекциясын өртеп жібереді. Тіпті Хатч бандитке «сөйлесуге» жалғыз өзі келеді, бірақ қолында іске қосулы тұрған жаяу әскерге қарсы минасы болады. Ашуға мінген Юлиан барлық жандайшаптарын жинап, Хатчты өлтіру үшін зауытқа аттанады. Бірақ Мэнселлдің де дайындығы одан кем түспейді: ол зауытты зейнетке шыққан қайын атасынан сатып алып, толық иесі ретінде зауыт іші мен аумағын «қонақтарды» қарсы алу үшін түрлі қақпандармен жабдықтап қойған болады. Хатчқа көмекке оның әкесі мен өгей ағасы келеді. Олар үшеулеп бандиттердің көзін жояды. Полиция Хатчты тұтқындайды, бірақ «жоғарыдан» келген қоңыраудан кейін оған ешқандай айып тағылмай, босатылады. Үш айдан кейін Беккимен бірге жаңа үй сатып алып жатқанда, Хатчқа оның қызметі әлі де қажет екенін білдіретін қоңырау түседі. Титрлар кезіндегі сахнада Гарри мен Дэвид қару-жараққа толы фургонмен белгісіз бағытқа кетіп бара жатады == Рөлдерде == * [[Боб Оденкерк]] — ''Хатч «Ешкім» Мэнселл,'' [[Орталық барлау агенттігі|''ОБА'']]''-да қызмет еткен бұрынғы аса құпия жоюшы-агент'' * [[Алексей Серебряков]] — ''Юлиан Кузнецов, қылмыс әлемінің беделдісі, орыс мафиясының «общагын» сақтаушы'' * [[Конни Нильсен]] — ''Ребекка «Бекка» Мэнселл, Хатчтың әйелі'' * [[Кристофер Ллойд]] — ''Дэвид Мэнселл, Хатч пен Гарридің әкесі,'' ''[[Федералдық тергеу бюросы|ФТБ]]-дің бұрынғы офицері'' * [[Майкл Айронсайд]] — ''Эдди Уильямс, Хатчтың қайын атасы әрі бастығы'' * [[Колин Сэлмон]] — ''«Тақырбас»'' * [[RZA]] — ''Гарри Мэнселл, Хатчтың ағасы және Дэвидтің ұлы'' * Билли Маклеллан — ''Чарли Уильямс, Эддидің ұлы және Хатчтың қайын інісі'' * [[Арая Менгеша]] — ''Павел, Юлианның сыбайласы'' * [[Гейдж Манро]] — ''Блейк Мэнселл, Хатчтың ұлы'' * Пэйсли Кэдорат — ''Сэмми Мэнселл, Хатчтың қызы'' * [[Александр Паль]] — ''Фёдор Кузнецов, Юлианның інісі'' * Умберли Гонсалес және Эдссон Моралес — ''Люпита мен Луис Мартиндер, Хатчтың үйін тонаған ерлі-зайыптылар'' * [[Джей Пи Ману]] — ''Даррен, Пентагонның жемқор агенті'' * [[Илья Найшуллер]] — ''Анатолий, Дэвидті өлтіруге жіберілген бандит'' * [[Сергей Шнуров]] — ''Валентин, Дэвидті өлтіруге жіберілген бандит'' * [[Дарья Чаруша]] — ''Юлианның сыбайласы'' * Пол Эссимбр — ''Джим, Хатчтың көршісі'' * Кристен Харрис және Эрик Атаваль — ''детективтер'' * [[Даниэл Бернхардт]], [[Ален Мусси]] және [[Стефан Жюльен]] — ''автобустағы бұзақылар'' == Өндірісі == 2018 жылдың қаңтарында [[Боб Оденкерк]]тің фильмнің актерлік құрамына қосылғаны белгілі болды. Фильм режиссері — [[Илья Найшуллер]], ал сценарий авторы — Дерек Колстад. Оденкерк [[Дэвид Литч]]пен бірге фильмнің продюсерлерінің бірі болды. Колстад, Марк Фишер, Энни Мартер және [[Тоби Магуайр]]мен бірге атқарушы продюсер қызметін атқарды.<ref>{{cite web|url=https://www.universalpictures.com/movies/nobody|title=Nobody: February 19, 2021|website=Universal Pictures|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2020-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807162924/https://www.universalpictures.com/movies/nobody|lang=en}}</ref> Фильмнің дистрибьюторы бастапқыда [[SM Entertainment|STX Entertainment]] компаниясы болуы тиіс еді.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2018/01/bob-odenkirk-stx-nobody-atomic-blonde-john-wick-producers-1202241018/|title=Bob Odenkirk To Produce & Star In STX Action Thriller 'Nobody' From 'Atomic Blonde', 'John Wick' Producers|website=[[Deadline Hollywood]]|first=Amanda|last=N'Duka|date=2018-01-11|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2019-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211015240/https://deadline.com/2018/01/bob-odenkirk-stx-nobody-atomic-blonde-john-wick-producers-1202241018/|lang=en}}</ref> Алайда 2019 жылдың сәуір айында [[Universal Pictures]] фильмді прокаттау құқығын STX компаниясынан сатып алды.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2019/film/news/david-leitch-hobbs-and-shaw-director-first-look-deal-1203192704/|title=‘Hobbs & Shaw’ Director David Leitch, Kelly McCormick Sign First-Look Deal With Universal (EXCLUSIVE)|first=Justin|last=Kroll|website=[[Variety]]|date=2019-04-22|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2019-12-10|archivedate=2019-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190929113911/https://variety.com/2019/film/news/david-leitch-hobbs-and-shaw-director-first-look-deal-1203192704/|lang=en}}</ref> 2019 жылдың қазан айында актерлік құрамға [[Конни Нильсен]] мен [[Кристофер Ллойд]] қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://collider.com/bob-odenkirk-nobody-movie-christopher-lloyd-connie-nielsen/|title=Exclusive: Christopher Lloyd, Connie Nielsen Join Bob Odenkirk in Action-Thriller ‘Nobody’|first=Jeff|last=Sneider|website=Collider|date=2019-10-14|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2019-12-10|archivedate=2019-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211015246/https://collider.com/bob-odenkirk-nobody-movie-christopher-lloyd-connie-nielsen/|lang=en}}</ref> [[Түсірілім кезеңі]] 2019 жылдың қыркүйегінде [[Лос-Анджелес]]те басталып,<ref>{{Cite web|url=https://productionlist.com/production/nobody-2/|title=Nobody|website=Production List|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2019-12-10|archivedate=2019-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211020757/https://productionlist.com/production/nobody-2/|lang=en}}</ref> 34 күнге созылды. == Шығарылымы == Бастапқыда фильмнің АҚШ-тағы премьерасы 2020 жылдың 14 тамызына жоспарланған болатын, алайда [[COVID-19 пандемиясының кинематографияға әсері|COVID-19 пандемиясының әсері]]нен ол кейінге қалдырылды.<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/universal-delays-nobody-m-night-shyamalans-untitled-film-1288964|title=Universal Bumps 'Nobody' to Winter, Delays M. Night Shyamalan's Untitled Film|last=McClintock|first=Pamela|date=2020-04-07|website=The Hollywood Reporter|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2020-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407192356/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/universal-delays-nobody-m-night-shyamalans-untitled-film-1288964|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2020/07/m-night-shyamalan-bob-odenkirk-nobody-universal-movie-release-date-change-1202902785/|title=Universal's Bob Odenkirk Action Thriller 'Nobody' Now Going A Week Later|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2020-12-10|website=Deadline|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2020-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200709183412/https://deadline.com/2020/07/m-night-shyamalan-bob-odenkirk-nobody-universal-movie-release-date-change-1202902785/|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jackson|first=Angelique|date=2021-01-22|title=Universal Sets New Release Dates for Bob Odenkirk's 'Nobody,' Edgar Wright's 'Last Night in Soho'|url=https://variety.com/2021/film/news/bob-odenkirk-nobody-edgar-wright-michael-bay-release-date-universal-focus-features-1234889942/|access-date=|website=Variety|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2021-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122130916/https://variety.com/2021/film/news/bob-odenkirk-nobody-edgar-wright-michael-bay-release-date-universal-focus-features-1234889942/|lang=en}}</ref> Фильм Қазақстанда прокатына 2021 жылғы 22 сәуірде,<ref>{{Cite web|title=Никто|url=https://ticketon.kz/event/nikto|accessdate=2026-05-11|publisher=Ticketon.kz|lang=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220401000000*/https://ticketon.kz/event/nikto|archivedate=2022-01-18}}</ref> ал АҚШ-та 26 наурызда шықты.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/02/bob-odenkirk-action-movie-nobody-opening-earlier-1234698776/|title=Bob Odenkirk Action Movie 'Nobody' Opening Earlier|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2021-02-22|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2021-02-23|archivedate=2021-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307131721/https://deadline.com/2021/02/bob-odenkirk-action-movie-nobody-opening-earlier-1234698776/|lang=en}}</ref> Ұлыбританиядағы премьерасы 2021 жылдың 9 маусымында өтті. 2021 жылдың 8 маусымында фильм цифрлық платформаларда, ал 22 маусымда DVD және Blu-Ray форматтарында жарық көрді. == Пікірлері == [[Rotten Tomatoes]] сайтында фильмнің «балғындық» рейтингі 274 рецензия негізінде 84%-ды құрады, ал орташа бағасы — 10-нан 7,5.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/m/nobody_2020|title=Nobody (2021)|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2021-04-18|archivedate=2021-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416215721/https://www.rottentomatoes.com/m/nobody_2020}}</ref> [[Chicago Sun-Times]] басылымының сыншысы Ричард Ропер фильмге 4 жұлдыздан 3 жұлдыз беріп, былай деп жазды: «Ең таңғалдыратыны — Оденкерк. Ол Хатчтың нағыз экшн-жұлдызына айналатын сәті туғанша, сырттай да, сөзімен де соғыс фильмдерінің кейіпкеріне мүлдем ұқсамайды. Біз мынаған кәміл сенеміз: бұл қарапайым әрі жуас көрінетін жігіт — кез келген сәтте қолдағы шәйнекпен-ақ адам өлтіре алатын, қайнап жатқан ызаның ошағы».<ref>{{cite web|last=Roeper|first=Richard|author-link=Richard Roeper|url=https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2021/3/24/22347391/nobody-review-bob-odenkirk-movie-saul-goodman-christopher-lloyd-aleksey-serebryakov|title='Nobody': Bob Odenkirk comes on strong as an angry dad at war with the mob|website=[[Chicago Sun-Times]]|date=2021-03-24|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2021-03-28|archivedate=2021-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328105441/https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2021/3/24/22347391/nobody-review-bob-odenkirk-movie-saul-goodman-christopher-lloyd-aleksey-serebryakov|lang=en}}</ref> == Болашақ == {{Толық мақала|Ешкім 2}} 2021 жылдың наурызында Дерек Колстад «Ешкім» фильмінің әлемі мен «[[Джон Уик]]<nowiki/>» франшизасы арасындағы ықтимал кроссовер туралы мәлімдеді, дегенмен оларға құқықтар әртүрлі компанияларға — тиісінше [[Universal Pictures]] және [[Lionsgate]]-ке тиесілі. Екі фильмді де Колстад жазған және «Ешкім» фильмінің продюсері Келли Маккормиктің жұбайы [[Дэвид Литч]] продюсерлік еткен. Оның айтуынша, бұл франшиза немесе кинематографиялық әлем түрінде емес, кішкентай [[Пасха жұмыртқасы (виртуалды)|пасха жұмыртқасы]] форматында болуы мүмкін.<ref>{{cite web|date=2021-03-22|last=Barnhardt|first=Adam|title=Derek Kolstad Pitches the Perfect Nobody and John Wick Crossover|work=Comicbook.com|url=https://comicbook.com/movies/news/will-nobody-and-john-wick-keanu-reeves-crossover/|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2022-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220102081015/https://comicbook.com/movies/news/will-nobody-and-john-wick-keanu-reeves-crossover/|lang=en}}</ref> Сол айдың соңында режиссер [[Илья Найшуллер]] кроссовер идеясына түсініктеме беріп, фильмдердің әртүрлі дистрибьюторлары бар екеніне назар аударды: «Менің бар айтарым осы. Яғни, бәрі де болуы мүмкін. Әрине, біртүрлі жағдайлар болып тұрады, бірақ... иә».<ref>{{cite web|last=Erbland|first=Kate|date=2021-03-27|title='Nobody' Director on Potential 'John Wick' Universe and Building the Craziest Fight Scene of the Year|work=Indie Wire|url=https://www.indiewire.com/2021/03/nobody-ilya-naishuller-john-wick-final-fight-1234626194/|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2022-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220102081015/https://www.indiewire.com/2021/03/nobody-ilya-naishuller-john-wick-final-fight-1234626194/}}</ref> 2021 жылдың маусымында Колстадтың жалғасы үшін сценарий жазып жатқаны белгілі болды, бірақ студия ресми түрде «жасыл жарық» берген жоқ.<ref>{{Cite web|title=Nobody 2: sequel being written, more action for Connie Nielsen? Exclusive!|url=https://www.joblo.com/movie-news/nobody-2-sequel-connie-nielsen/amp|access-date=|website=Joblo.com|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-01-02|archivedate=2021-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210619204625/https://www.joblo.com/movie-news/nobody-2-sequel-connie-nielsen/amp|lang=en}}</ref> 2022 жылдың наурызында 87 North Productions компаниясы өзінің әлеуметтік желілері арқылы [[сиквел]]дің әзірленіп жатқанын растады.<ref name="Nobody2_CB2">{{cite web|url=https://comicbook.com/movies/news/nobody-producer-david-leitch-teases-sequel-bob-odenkirk-nobody-2/|work=ComicBook.com|title=Nobody Producer David Leitch Teases Sequel|author=Jirak, Jaime|date=2022-03-18|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-03-27|archivedate=2022-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220328003259/https://comicbook.com/movies/news/nobody-producer-david-leitch-teases-sequel-bob-odenkirk-nobody-2/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Илья Найшуллердің фильмдері]] [[Санат:2021 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:2021 жылғы атыс-шабыс фильмдер]] [[Санат:АҚШ атыс-шабыс фильмдері]] [[Санат:АҚШ триллерлері]] [[Санат:COVID-19 пандемиясына байланысты кейінге қалдырылған фильм премьералары]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:АҚШ комедиялық атыс-шабыс фильмдері]] ayhlfaieamzkwuzewvu8jmttqyoncsa 0 781059 3603442 3603125 2026-05-11T17:48:23Z Kasymov 10777 3603442 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Нейла Атеш |Шынайы есімі = {{lang-tr|Nejla Ateş}} |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Нейла Батыр |Толық есімі = |Туған күні = 07.03.1932 |Туған жері = {{туғанжері|Констанца|Констанцада}}, [[Румыния]] |Қайтыс болған күні = 19.09.1995 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Ыстанбұл|Ыстанбұлда}} |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = [[Биші]] және кино {{актриса|Түркия}}сы |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Нейла Атеш''' ({{lang-tr|Nejla Ateş}}; [[7 наурыз]] [[1932]], [[Констанца]], [[Румыния]] – [[19 қыркүйек]] [[1995]], [[Ыстанбұл]], [[Түркия]])) — Түрік актрисасы және бишісі. == Жастық шағы == Ол 1932 жылы 7 наурызда [[Румыния]]ның [[Констанца]] қаласында дүниеге келген. Оның туған кездегі есімі Нейла Батыр болған, бірақ оны әйгілі еткен сахналық есімі болды: Нейла Атеш деген атпен Түркияда сәтті өнер көрсетті, ал Нейла Айтс деген атпен Америка Құрама Штаттарында табысқа жетті. Мансабының гүлдену кезеңінде ол «түрік» деген атпен танымал болды. Нейла татар тектес отбасынан шыққан, оның отбасы бала кезінде Ататүріктің Румыниядан татар түріктерін қоныстандыру жөніндегі күш-жігерінің бөлігі ретінде Түркияға көшіп, бастапқыда Кыркларели-Визе аймағына қоныстанған. Ол жас кезінен бастап биге қызығушылық танытты, жиі сөгіске қарамастан, отбасының ауласында ән айтып, биледі. Кедейшілікке тап болған ол 14 жасында шұлық фабрикасында жұмыс істей бастады, табысының бір бөлігін отбасын асырауға жұмсады, ал қалғанын жеке би сабақтарына жинады. 17 жасында ол акробатикалық би техникасын меңгеріп, циркте алғашқы кәсіби өнерін көрсетті, онда ол Нейла Атеш сахналық есімін алып, Түркияда көпшілік алдында өнер көрсете бастады. Бұл алғашқы цирк жұмысы оның Түркиядағы кәсіби биге келуінің белгісі болды, содан кейін Кипрден шетелде жаңа мүмкіндіктер іздеуге шақыратын ұсыныс алды.<ref>{{citeweb|url=https://dzen.ru/a/XYlPqV6yaACxHb3P?ysclid=mozajlecyv879636366|title=Нейла Атеш|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-10|lang=}}</ref> == Мансабы == Нейла Атес 1950 жылдары Америка Құрама Штаттарында биші ретінде танымал болды, бұрынғы еуропалық мансабын жалғастырып, Америкаға көшкеннен кейін халықаралық атаққа ие болды. Америка Құрама Штаттарында ол Нейла Атес деген ағылшынша есімді қабылдады және оның түрік мұрасы мен экзотикалық сахнадағы рөлін көрсететін «Exquisite Turkish Delight» лақап атымен кеңінен танымал болды.<br /> «Түрік ләззаты» лақап аты американдық БАҚ және маркетинг орталарында пайда болды, онда ол оның шығыс бишісі ретіндегі мұрасы мен тартымдылығын пайдалану үшін пайдаланылды, 1953 жылы жарнамаларда пайда болды. Бұл бренд оның онжылдықта американдық ойын-сауық сахнасында күрт көтерілуіне ықпал етті, сол кездегі ең танымал түрік мықын бишілерінің бірі ретіндегі мәртебесін бекітті. 1953 жылдың қарашасында Айтес Лас-Вегастағы Thunderbird қонақ үйінде өнер көрсетіп, көпшіліктің назарын аударды. 1956 жылдан 1960 жылға дейін ол кешкі клубтар шеңберінде кеңінен гастрольдік сапарлармен болды, көбінесе Бобби Дарин сияқты орындаушылармен бірге Лас-Вегастағы El Rancho қонақ үйінде және Thunderbird, Riviera және Dunes сияқты басқа да Strip алаңдарында өнер көрсетті. Нейла Атес Бродвейдегі дебютін 1954 жылы 4 қарашада ашылған «Фанни» мюзиклінде жасады. Ол 1956 жылға дейін қойылымда өнер көрсетті, Эцио Пинза мен Уолтер Слезакпен бірге ойнады, сондай-ақ «Чика Чика» әнінің актерлік құрамының жазбасында да ойнады. Осы кезеңде ол екі Голливуд фильмінде де ойнады. «Король Ричард және крестшілер» (1954) фильмінде Атес мықын биі шеберлігіне сүйене отырып, би тізбегін орындайтын мавр бишісінің рөлін ойнады. Екінші фильмі «Синдбадтың ұлы» (1955) болды. Бұл экрандық көріністер оның актерлік мансабындағы қысқа мерзімді қадамы болды, дегенмен олар шектеулі болып қалды және оның бишілік бейнесімен тығыз байланысты болды.<ref>{{citeweb|url=https://www.bizimanadolu.com/the-life-of-nejla-ates-dance-of-fire/?lang=en|title=Жизнь Нейлы Атеш (Танец огня)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-10|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://www.glamourgirlsofthesilverscreen.com/show/15/Nejla+Ates/index.html|title=Профиль Нейлы Атес|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-10|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Түркия бишілері]] qw7etihpenhd4td3m8uqpkl7z03qird 10 781064 3603830 3602665 2026-05-12T11:08:57Z MuratbekErkebulan 162992 3603830 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.931631000000082792 | bottom = 40.286915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> 17vpv860m9sv5tl5tsq20dt7x74a06q 3603835 3603830 2026-05-12T11:10:03Z MuratbekErkebulan 162992 3603835 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.930231004850082792 | bottom = 40.286915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> se8fqjkkx26nhel2u8fsh35tu6xa2bu 3603837 3603835 2026-05-12T11:10:22Z MuratbekErkebulan 162992 3603837 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.920231004850082792 | bottom = 40.286915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> e18e94pyfbpajv0e7wc6jr85axfp82u 3603839 3603837 2026-05-12T11:10:44Z MuratbekErkebulan 162992 3603839 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.286915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> 8obidrik2kt3v634w7x6kyzqbyptoks 3603842 3603839 2026-05-12T11:11:41Z MuratbekErkebulan 162992 3603842 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.289915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> fjyxcc6ktgqzcfxhkft2nzplweabrs4 3603844 3603842 2026-05-12T11:12:04Z MuratbekErkebulan 162992 3603844 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.294915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> efifm6qsuzahp8fmvjv006rqbz7oyl1 3603846 3603844 2026-05-12T11:12:20Z MuratbekErkebulan 162992 3603846 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.296915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> cmcqey9g3fcsq1z9tzxc5ucebx77xqr 3603848 3603846 2026-05-12T11:14:44Z MuratbekErkebulan 162992 3603848 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.230915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> 3odxp6bzsnjed0g5mjmet5n4z2vylmp 3603849 3603848 2026-05-12T11:15:07Z MuratbekErkebulan 162992 3603849 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.225915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> j4cnamnqbu12mdjk0ftztleug0nc8s7 3603852 3603849 2026-05-12T11:18:00Z MuratbekErkebulan 162992 3603852 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.219915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> 48gruxal0bmss7ocrcgr99p1pq7vbjv 3603854 3603852 2026-05-12T11:18:29Z MuratbekErkebulan 162992 3603854 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.216915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> f7bwhwf58x13wh45j63nhzp68wa2nur 3603855 3603854 2026-05-12T11:19:04Z MuratbekErkebulan 162992 3603855 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.215915020786001383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> brlop0gs7m53wkp57ppqtlgogbvyyo4 3603856 3603855 2026-05-12T11:19:48Z MuratbekErkebulan 162992 3603856 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.212915026786921383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> f64mawwzlz7nrf9vbpjr2zrs7gbm155 3603857 3603856 2026-05-12T11:22:43Z MuratbekErkebulan 162992 3603857 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.210915026786921383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> 1lsiztmkl113ah4iisrtg7zbo06o5vy 3603858 3603857 2026-05-12T11:23:04Z MuratbekErkebulan 162992 3603858 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.205915026786921383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> 5bruapk1ve4fnjwga935ht9ewroxb4c 3603861 3603858 2026-05-12T11:25:04Z MuratbekErkebulan 162992 3603861 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.213915026786921383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> 3z83tmtbrn5ufe19bm4fa0x7hbwt8q2 3603863 3603861 2026-05-12T11:25:56Z MuratbekErkebulan 162992 3603863 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.201915026786921383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> qccfpau4ved1i1i5rymu6iqv468tx68 3603864 3603863 2026-05-12T11:27:59Z MuratbekErkebulan 162992 3603864 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.245915026786921383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> krnpayylxj7irq40ge0piv1bhpqf7f5 3603865 3603864 2026-05-12T11:28:35Z MuratbekErkebulan 162992 3603865 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.249915026786921383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> f26ev2mxrmfxy02rwedov442ry2pm2u 3603866 3603865 2026-05-12T11:29:15Z MuratbekErkebulan 162992 3603866 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.251915026786921383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> buckoo8pwrmiu9b6p2y1d0f23p2gsev 3603867 3603866 2026-05-12T11:30:06Z MuratbekErkebulan 162992 3603867 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Жалалабат облысы | top = 42.913231004857182792 | bottom = 40.256915026786921383 | left = 70.204121000008092008 | right = 74.706913826917542344 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Қырғызстан Жалалабат облысының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қырғызстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қырғызстан]] </noinclude> h15rnfc6lqniupiqrj45p46b9est9jd 0 781072 3603443 3602506 2026-05-11T17:50:13Z Kasymov 10777 3603443 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Майгүл Хафизқызы Матаева |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 01.05.1959 |Туған жері = қазіргі [[Абай облысы]], {{туғанжері|Бесқарағай ауданы|Бесқарағай ауданында}}, [[Беген]] ауылы. |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Заң |Жұмыс орны = [[Alikhan Bokeikhan University]] |Ғылыми дәрежесі = Заң ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = Семей мемлекеттік педагогикалық институты (қазіргі [[Шәкәрім университеті]]); Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институты; Орта Азия университеті; [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] докторантурасы. |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * {{Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі}} (2009); * {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} (2025). |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Майгүл Хафизқызы Матаева''' — заң ғылымының докторы ([[2007 жыл|2007]]), профессор. == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1959 жыл|1959]] жылы 1 мамырда қазіргі [[Абай облысы]], [[Бесқарағай ауданы]], [[Беген]] ауылында туған.<br> Семей мемлекеттік педагогикалық институтын ([[1980 жыл|1980]], қазіргі [[Шәкәрім университеті]]), Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институтын ([[1988 жыл|1988]]), Орта Азия университетін ([[2001 жыл|2001]]), [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]нің докторантурасын ([[2005 жыл|2005]]) бітірген.<br> 1980-[[1981 жыл|81]] жылдары Семей ет және сүт өнеркәсібі технология институтында, 1981-[[1982 жыл|82]] жылдары Семей мемлекеттік педагогикалық институтында оқытушы, 1982-[[1984 жыл|84]] жылдары қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті]]нде стажер, 1988-[[2002 жыл|2002]] жылдары Семей мемлекеттік педагогикалық институтында, Семей мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі, 2002-[[2011 жыл|2011]] жылдары Семей қаласындағы Қазақ қаржы экономикалық институтында (қазіргі Қазақ қаржы-экономика академиясы) кафедра меңгерушісі, проректоры қызметтерін атқарды. 2011 жылдан осы академияның ректоры болды.<br> Қазіргі уақытта "[[Alikhan Bokeikhan University]]" (Семей қ.) БМ проректоры. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "XX ғасырдағы Қазақстан және Орталық Азия елдерінің тарихы" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты – Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы, мемлекет және құқық тарихы мен теориясы саласы.<br> 80-нен астам ғылыми еңбектің авторы. == Марапаттары == * [[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] (2009);<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2013.2-том. – 616 бет. ISBN 978-601-7472-16-0.</ref> * "[[Ерен еңбегі үшін медалі]]" (2025).<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-nagradalarymen-nagradtau-turaly-2971856 ҚР мемлекеттік наградаларымен наградтау туралы.]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Заң ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері]] emlza91lcoeb7zsnlee2m50dcfd3kb9 3603444 3603443 2026-05-11T17:50:34Z Kasymov 10777 3603444 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Майгүл Хафизқызы Матаева |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 01.05.1959 |Туған жері = қазіргі [[Абай облысы]], {{туғанжері|Бесқарағай ауданы|Бесқарағай ауданында}}, [[Беген]] ауылы. |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Заң |Жұмыс орны = [[Alikhan Bokeikhan University]] |Ғылыми дәрежесі = Заң ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = Семей мемлекеттік педагогикалық институты (қазіргі [[Шәкәрім университеті]]); Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институты; Орта Азия университеті; [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] докторантурасы. |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі}}{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Майгүл Хафизқызы Матаева''' — заң ғылымының докторы ([[2007 жыл|2007]]), профессор. == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1959 жыл|1959]] жылы 1 мамырда қазіргі [[Абай облысы]], [[Бесқарағай ауданы]], [[Беген]] ауылында туған.<br> Семей мемлекеттік педагогикалық институтын ([[1980 жыл|1980]], қазіргі [[Шәкәрім университеті]]), Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институтын ([[1988 жыл|1988]]), Орта Азия университетін ([[2001 жыл|2001]]), [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]нің докторантурасын ([[2005 жыл|2005]]) бітірген.<br> 1980-[[1981 жыл|81]] жылдары Семей ет және сүт өнеркәсібі технология институтында, 1981-[[1982 жыл|82]] жылдары Семей мемлекеттік педагогикалық институтында оқытушы, 1982-[[1984 жыл|84]] жылдары қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті]]нде стажер, 1988-[[2002 жыл|2002]] жылдары Семей мемлекеттік педагогикалық институтында, Семей мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі, 2002-[[2011 жыл|2011]] жылдары Семей қаласындағы Қазақ қаржы экономикалық институтында (қазіргі Қазақ қаржы-экономика академиясы) кафедра меңгерушісі, проректоры қызметтерін атқарды. 2011 жылдан осы академияның ректоры болды.<br> Қазіргі уақытта "[[Alikhan Bokeikhan University]]" (Семей қ.) БМ проректоры. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "XX ғасырдағы Қазақстан және Орталық Азия елдерінің тарихы" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты – Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы, мемлекет және құқық тарихы мен теориясы саласы.<br> 80-нен астам ғылыми еңбектің авторы. == Марапаттары == * [[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] (2009);<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2013.2-том. – 616 бет. ISBN 978-601-7472-16-0.</ref> * "[[Ерен еңбегі үшін медалі]]" (2025).<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-nagradalarymen-nagradtau-turaly-2971856 ҚР мемлекеттік наградаларымен наградтау туралы.]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Заң ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] riitvqw7zy4djlxrn46vueiq69f2cdo 3603445 3603444 2026-05-11T17:50:48Z Kasymov 10777 3603445 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Майгүл Хафизқызы Матаева |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 01.05.1959 |Туған жері = қазіргі [[Абай облысы]], {{туғанжері|Бесқарағай ауданы|Бесқарағай ауданында}}, [[Беген]] ауылы. |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Заң |Жұмыс орны = [[Alikhan Bokeikhan University]] |Ғылыми дәрежесі = Заң ғылымының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = Семей мемлекеттік педагогикалық институты (қазіргі [[Шәкәрім университеті]]); Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институты; Орта Азия университеті; [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]] докторантурасы. |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі}} {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} |Қолтаңба ені = |Сайты = }} '''Майгүл Хафизқызы Матаева''' — заң ғылымының докторы ([[2007 жыл|2007]]), профессор. == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1959 жыл|1959]] жылы 1 мамырда қазіргі [[Абай облысы]], [[Бесқарағай ауданы]], [[Беген]] ауылында туған.<br> Семей мемлекеттік педагогикалық институтын ([[1980 жыл|1980]], қазіргі [[Шәкәрім университеті]]), Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институтын ([[1988 жыл|1988]]), Орта Азия университетін ([[2001 жыл|2001]]), [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]нің докторантурасын ([[2005 жыл|2005]]) бітірген.<br> 1980-[[1981 жыл|81]] жылдары Семей ет және сүт өнеркәсібі технология институтында, 1981-[[1982 жыл|82]] жылдары Семей мемлекеттік педагогикалық институтында оқытушы, 1982-[[1984 жыл|84]] жылдары қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті]]нде стажер, 1988-[[2002 жыл|2002]] жылдары Семей мемлекеттік педагогикалық институтында, Семей мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі, 2002-[[2011 жыл|2011]] жылдары Семей қаласындағы Қазақ қаржы экономикалық институтында (қазіргі Қазақ қаржы-экономика академиясы) кафедра меңгерушісі, проректоры қызметтерін атқарды. 2011 жылдан осы академияның ректоры болды.<br> Қазіргі уақытта "[[Alikhan Bokeikhan University]]" (Семей қ.) БМ проректоры. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "XX ғасырдағы Қазақстан және Орталық Азия елдерінің тарихы" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты – Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы, мемлекет және құқық тарихы мен теориясы саласы.<br> 80-нен астам ғылыми еңбектің авторы. == Марапаттары == * [[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] (2009);<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2013.2-том. – 616 бет. ISBN 978-601-7472-16-0.</ref> * "[[Ерен еңбегі үшін медалі]]" (2025).<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-nagradalarymen-nagradtau-turaly-2971856 ҚР мемлекеттік наградаларымен наградтау туралы.]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Заң ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] b0b0787ulf1qxad9z3yo7ly2hf6s343 0 781079 3603385 3602738 2026-05-11T15:12:59Z RaiymbekZh 170385 3603385 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Федор Шубин ІІ|Шынайы есімі=Федор Кузьмич Шубин|Туған күні=1783|Қайтыс болған күні=1832|Азаматтығы={{байрақ|Ресей империясы}}|Не үшін белгілі=[[Ақмола]] бекінісінің негізін қалаушысы|Әкесі=Кузьма Шубин|Марапаттары=[[Әулие Анна ордені]], [[Әулие Владимир ордені]]|Мамандығы=Әскери барлаушы, полковник}} '''Федор Кузьмич Шубин ІІ''' (1783 – 1832<ref>[https://rubin65.livejournal.com/1895408.html Орыстармен қаланған Қазақстан қалалары]</ref>) — [[Наполеондық соғыстар|Наполеон соғыстары]] кезіндегі [[Барлау|әскери барлаушы]], [[Зерттеудің тұрақты әдістері|зерттеуші]], полковник. [[Ақмола бекінісі|Ақмола бекінісінің]] негізін қалаушысы.<ref>[https://www.google.com/books/edition/%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4_%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%88%D0%B8%D0%BC%D0%B5/RBS1AAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&dq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&printsec=frontcover Федор Шубин]</ref><ref>[https://ru.sputnik.kz/20240226/samomu-staromu-soboru-astany--170-let-kakie-tayny-khranit-konstantino-eleninskiy-khram-42519700.html Ақмола Тарихы]</ref> 16 жасында, ақсүйек отбасында дүниеге келгендіктен, кадет корпусы жүйесі арқылы кіші лейтенант атағын алды. == Дереккөздер == {{Stub}}{{Дереккөздер}} [[Санат:Полковниктер]] [[Санат:Ресей әскери тарихы]] 5a9osyixzkdgzsjn5phtae54yyxp40c 3603387 3603385 2026-05-11T15:14:03Z RaiymbekZh 170385 3603387 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Федор Шубин ІІ|Шынайы есімі=Федор Кузьмич Шубин|Туған күні=1783|Қайтыс болған күні=1832|Азаматтығы={{байрақ|Ресей империясы}}|Не үшін белгілі=[[Ақмола]] бекінісінің негізін қалаушысы|Әкесі=Кузьма Шубин|Марапаттары=[[Әулие Анна ордені]], [[Әулие Владимир ордені]]|Мамандығы=Әскери барлаушы, полковник}} '''Федор Кузьмич Шубин ІІ''' (1783 – 1832<ref>[https://rubin65.livejournal.com/1895408.html Орыстармен қаланған Қазақстан қалалары]</ref>) — [[Наполеондық соғыстар|Наполеон соғыстары]] кезіндегі [[Барлау#Әскери барлау|әскери барлаушы]], [[Зерттеудің тұрақты әдістері|зерттеуші]], полковник. [[Ақмола бекінісі|Ақмола бекінісінің]] негізін қалаушысы.<ref>[https://www.google.com/books/edition/%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4_%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%88%D0%B8%D0%BC%D0%B5/RBS1AAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&dq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&printsec=frontcover Федор Шубин]</ref><ref>[https://ru.sputnik.kz/20240226/samomu-staromu-soboru-astany--170-let-kakie-tayny-khranit-konstantino-eleninskiy-khram-42519700.html Ақмола Тарихы]</ref> 16 жасында, ақсүйек отбасында дүниеге келгендіктен, кадет корпусы жүйесі арқылы кіші лейтенант атағын алды. == Дереккөздер == {{Stub}}{{Дереккөздер}} [[Санат:Полковниктер]] [[Санат:Ресей әскери тарихы]] d8eeknej9f98ldmat8lpsd8fz2j55ge 3603388 3603387 2026-05-11T15:14:30Z RaiymbekZh 170385 «[[Санат:Әскери барлау|Әскери барлау]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3603388 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Федор Шубин ІІ|Шынайы есімі=Федор Кузьмич Шубин|Туған күні=1783|Қайтыс болған күні=1832|Азаматтығы={{байрақ|Ресей империясы}}|Не үшін белгілі=[[Ақмола]] бекінісінің негізін қалаушысы|Әкесі=Кузьма Шубин|Марапаттары=[[Әулие Анна ордені]], [[Әулие Владимир ордені]]|Мамандығы=Әскери барлаушы, полковник}} '''Федор Кузьмич Шубин ІІ''' (1783 – 1832<ref>[https://rubin65.livejournal.com/1895408.html Орыстармен қаланған Қазақстан қалалары]</ref>) — [[Наполеондық соғыстар|Наполеон соғыстары]] кезіндегі [[Барлау#Әскери барлау|әскери барлаушы]], [[Зерттеудің тұрақты әдістері|зерттеуші]], полковник. [[Ақмола бекінісі|Ақмола бекінісінің]] негізін қалаушысы.<ref>[https://www.google.com/books/edition/%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4_%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%88%D0%B8%D0%BC%D0%B5/RBS1AAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&dq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&printsec=frontcover Федор Шубин]</ref><ref>[https://ru.sputnik.kz/20240226/samomu-staromu-soboru-astany--170-let-kakie-tayny-khranit-konstantino-eleninskiy-khram-42519700.html Ақмола Тарихы]</ref> 16 жасында, ақсүйек отбасында дүниеге келгендіктен, кадет корпусы жүйесі арқылы кіші лейтенант атағын алды. == Дереккөздер == {{Stub}}{{Дереккөздер}} [[Санат:Полковниктер]] [[Санат:Ресей әскери тарихы]] [[Санат:Әскери барлау]] ci0wuu100gjvhmuiq5pxdaeznh70g5a 3603389 3603388 2026-05-11T15:14:46Z RaiymbekZh 170385 3603389 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Федор Шубин ІІ|Шынайы есімі=Федор Кузьмич Шубин|Туған күні=1783|Қайтыс болған күні=1832|Азаматтығы={{байрақ|Ресей империясы}}|Не үшін белгілі=[[Ақмола]] бекінісінің негізін қалаушысы|Әкесі=Кузьма Шубин|Марапаттары=[[Әулие Анна ордені]], [[Әулие Владимир ордені]]|Мамандығы=Әскери барлаушы, полковник}} '''Федор Кузьмич Шубин ІІ''' (1783 – 1832<ref>[https://rubin65.livejournal.com/1895408.html Орыстармен қаланған Қазақстан қалалары]</ref>) — [[Наполеондық соғыстар|Наполеон соғыстары]] кезіндегі [[Барлау#Әскери барлау|әскери барлаушы]], [[Зерттеудің тұрақты әдістері|зерттеуші]], полковник. [[Ақмола бекінісі|Ақмола бекінісінің]] негізін қалаушысы.<ref>[https://www.google.com/books/edition/%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4_%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%88%D0%B8%D0%BC%D0%B5/RBS1AAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&dq=%D0%A4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80+%D0%9A%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BD-%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9+%2B+1783&printsec=frontcover Федор Шубин]</ref><ref>[https://ru.sputnik.kz/20240226/samomu-staromu-soboru-astany--170-let-kakie-tayny-khranit-konstantino-eleninskiy-khram-42519700.html Ақмола Тарихы]</ref> 16 жасында, ақсүйек отбасында дүниеге келгендіктен, Омбы кадет корпусы жүйесі арқылы кіші-лейтенант атағын алды. == Дереккөздер == {{Stub}}{{Дереккөздер}} [[Санат:Полковниктер]] [[Санат:Ресей әскери тарихы]] [[Санат:Әскери барлау]] 3zqloul66q10qqry4bfwte12f85un48 10 781095 3603371 3602753 2026-05-11T13:57:48Z Мағыпар 100137 үлгі 3603371 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Гомель облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Гомель облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Буда-Кошелёво]]{{•}} [[Василевичи]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Гомель облысы|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> b5iv2sadevozpkxkt7lvvv6dcm7veyr 3603775 3603371 2026-05-12T08:45:01Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3603775 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Гомель облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Гомель облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Буда-Кошелёво]]{{•}} [[Василевичи]]{{•}} [[Ветка]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Гомель облысы|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 6sc1vze0etoqbjsbi7eglsf8d79zuyi 10 781099 3603440 3603026 2026-05-11T17:40:52Z Kasymov 10777 3603440 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Қыпшақ хандары |state = <includeonly>{{{state|autocollapse}}}</includeonly> |тақырып = Қыпшақ хандары |бөлім1 = Тертер оба (Дурут) |тізім1 = {{nobr|[[Болұш хан]] •}} {{nobr|[[Ескіл хан]] •}} {{nobr|[[Итлар хан]] •}} {{nobr|[[Тұғырхан]] •}} {{nobr|[[Сүттей хан]] •}} {{nobr|[[Көтен хан]] •}} {{nobr|[[Сомоғұр хан]] •}} {{nobr|[[Манғұш хан]] •}} {{nobr|[[Сейхан]] •}} {{nobr|[[Тегак хан]] •}} |бөлім2 = Қай оба |тізім2 = {{nobr|[[Бекбарыс хан]] •}} {{nobr|[[Әсен хан]] •}} {{nobr|[[Бунақ хан]] •}} {{nobr|[[Тааз хан]] •}} {{nobr|[[Айып хан]] •}} {{nobr|[[Осұлұқ хан]] •}} {{nobr|[[Севенч хан]] •}} {{nobr|[[Қытан хан]] •}} {{nobr|[[Башқұрт хан]] •}} {{nobr|[[Севенч хан]] •}} |бөлім3 = Елбөрілі |тізім3 = {{nobr|[[Сарыхан]] •}} {{nobr|[[Артық хан]] •}} |бөлім4 = Тоқсоба |тізім4 = {{nobr|[[Витут хан]] •}} {{nobr|[[Ақкөбік хан]] •}} |асты = }} <noinclude>[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]</noinclude> ik4lcuq115vj2574l9q821t35ipn8yn 0 781125 3603448 3603244 2026-05-11T17:55:16Z Kasymov 10777 3603448 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Назарий Назарович Яремчук |Шынайы есімі = {{lang-uk|Наза́рій Наза́рович Яремчу́к}} |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туған кездегі есімі = |Толық аты = |Туған күні = 30.11.1951 |Туған жері = {{туғанжері|Выжница|Выжницада}}, [[Украина]] |Қайтыс болған күні = 30.06.1995 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Черновцы|Черновцыда}}, [[Украина]] |Белсенділік жылдары = 1969—1995 |Мемлекет = Украина |Мамандықтары = [[әнші]], [[музыкант]], [[актер]] |Дауыс түрі = [[тенор]] |Аспаптары = [[вокал]], [[мандолина]] |Жанрлары = [[поп-фолк]], [[эстрада]], би музыкасы, [[диско]] |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = [[Мелодия]] |Марапаттары = {{Халықтар Достығы ордені}} {{Украин КСР еңбек сіңірген әртісі}} {{Т.Шевченко атындағы Украинаның Ұлттық сыйлығы}} |Сайты = |Commons = }} '''Назарий Назарович Яремчук''' ({{lang-uk|Наза́рій Наза́рович Яремчу́к}}; [[30 қараша]] [[1951]], Выжница, [[Черновцы облысы]] – [[30 маусым]] [[1995]], [[Черновцы]], [[Украина]]) — кеңес және украин әншісі ([[тенор]]), Украина КСР халық әртісі (1987). Украина батыры (2021, қайтыс болғаннан кейін). == Жастық шағы == Назарий Яремчук 1951 жылы 30 қарашада Черновцы облысы, Выжница ауданы, Ровное ауылында Назарий мен Мария Яремчуктың отбасында дүниеге келген. Ол төртінші және ең кіші бала болды. Оның Степан мен Богдан ағалары және Екатерина есімді қарындасы болды. Баланың ата-анасы әуесқойлық түрде өнермен айналысып, ауылда жұмыс істеген. Бос уақытында әкесі ауыл хорында ән айтқан, ал анасы театрда мандолинада ойнаған. Жас кезінен бастап Яремчук музыкаға құмар болған, ол ән айтуға қызығушылық танытты. Ересектер Назарийдің жақсы дауысы мен музыкаға ынтасы бар екенін атап өтті. 1959 жылы 1 қыркүйекте ол туған ауылында мектеп табалдырығын аттады. Жасөспірім кезінде бала терең эмоционалдық күйзелісті бастан кешірді. Әкесі қайтыс болды. Өмірдің барлық қиындықтары оның мойнына түсті. Анасының балаларды интернатқа беруден басқа амалы қалмады. Ол оқуын жақсы оқыды және негізінен хор музыкасына бағытталған әртүрлі үйірмелерге қатысты. Мектеп-интернатта сегіз сыныпты бітіргеннен кейін, Назарий білімін №1 Выжница орта мектебінде жалғастырып, 1969 жылы бітірді. Мектепті бітіргеннен кейін ол Черновцы университетіне оқуға түсіп, жоғары білім алғысы келді. Бірақ, Яремчук қажетті бағаларды ала алмай жолы болмады. Черновцы университетінің география факультетіне түсуге сәтсіз әрекеттен кейін ол әскери тіркеу және әскерге шақыру комиссиясының нұсқауы бойынша жүргізуші курстарына қатысты. Назарий орта мектепте оқып жүргенде мәдениет үйіне барып, актерлердің репетицияларын қызығушылықпен бақылады. Ансамбльдердің бірінің директоры бірде-бір репетицияны жіберіп алмайтын Яремчукті байқап, оны кастингке шақырды. Оларға оның дауысы ұнап, Назарий ансамбльге қабылданды. Осылайша, 1969 жылдың күзінде жас жігіт «Смеричка»мен бірге ән айта бастады.<ref>{{citeweb|url=https://salvemusic.com.ua/nazarij-yaremchuk-biografiya-artista/|title=Назарий Яремчук: Биография артиста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Шығармашылығы == 1969 жылдың күзінде Назарий «Смеричка» вокалдық-аспаптық ансамбліне шақыру алды, сол жылы университетке оқуға түсті. Жас композитор және медицина студенті Владимир Ивасюкпен кездесу Смеричканың өмірінде үлкен рөл атқарды. Көрермендер «Червона Рута», «Водограй» және «Менің сүйіктім» әндерін, содан кейін жас композитордың басқа да көптеген әндерін тыңдады. Екеуі өмір бойы дос болды. 1971 жылдың жазында олар «Червона Рута» мюзиклін түсірді. Бұл фильм жетекші вокалистер Назарий Яремчук пен Василий Зинкевичтің ұлттық сүйіктілеріне айналды. Бірақ түсірілім кезінде екінші қайғылы оқиға болды: анасы Мария Дарьевнаның қайтыс болуы.<ref>{{citeweb|url=http://ivasyuk.org.ua/names.php?lang=ru&id=nazarij_yaremchuk|title=О Назарии Яремчуке|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> [[Сурет:Вижниця 13.jpg|нобай|оңға|300px|Вижница Мәдениет үйі, онда Яремчук алғаш рет Смеричкамен даярлығын өткізді.]] «Песня-71» және «Песня-72» байқауларындағы одан әрі жеңістер болды. 1972 жылы «Горянка» әнін орындағаны үшін «Смеричка» ВИА солистеріне «Алло, біз таланттарды іздейміз» Бүкілодақтық байқаудың лауреаттары атағы берілді. 1973 жылы Яремчук облыстық филармонияда жұмысқа орналасып, оқуын сырттай жалғастырды. 1978 жылы Яремчук Украинаның еңбек сіңірген әртісі атағына ие болды. Сондай-ақ, ол Халықтар достығы орденімен марапатталған. Тағы бір қайғылы оқиға болған кезде — Владимир Ивасюктің өлімі – Назарий биліктің тыйым салуына қарамастан, Львовтағы жерлеу рәсіміне қатысты. Бұл сол кезде өте қауіпті болды, бірақ Владимир олардың жақын досы болды, сондықтан ешкім оның салдарына мән бермеді. 1980 жылы әнші алдымен Владимирге арналған «Скрипка ойнайды», содан кейін «Естелік әні» әнін орындады. 1981 жыл Назарийді халықаралық деңгейде танылуының бастамасы болды. Ансамбль «Братислава Лира» халықаралық байқауында қатысты. Солист Яремчук байқауда жеңіске жетті. 1982 жылы «Назарий» Николай Островский атындағы республикалық сыйлықты жеңіп алды. 1985 жылы Мәскеуде өткен 12-ші Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестивалінде диплом алды. 1987 жылы Назарийге Украинаның халық әртісі атағы берілді. Бір жылдан кейін ол Карпенко-Карьий атындағы Киев мемлекеттік мәдениет институтының режиссерлік бөлімін бітірді. 1991–1993 жылдар Канадаға, Америка Құрама Штаттарына және Бразилияға концерттік қойылымдармен барды. Оның әндері әлемнің көптеген елдерінде естілді.<ref>{{citeweb|url=https://ensembles.ru/musician/yaremchuk?ysclid=mp0370if93404965462|title= Парад ансамблей - музыкант: Назарий Яремчук (ВИА "Смеричка")|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Жеке өмірі == [[Сурет:Чернівецька філармонія.JPG|нобай|оңға|250px|Яремчук 1973 жылдан бері жұмыс істеген Черновцы филармония залы]] Жеке өмірі бақытты және драмалық оқиғалармен ерекшеленді. 1972 жылы Назарий кейінірек оның әйелі болған Елена Шевченко есімді қалыңдығымен танысты. Ол Назариймен бірге жұмыс істеді және сонымен қатар Смеричканың жеке орындаушысы болды. Жұп бір көргеннен өзара тартымдылықты сезінді. Үйлену тойы Еленаның туыстары тұратын Пылапец ауылында өтті. Ауыл әкімі күйеу жігіттің танымал өнерпаз екенін білген кезде, үйлену тойын Жаңа жыл мерекесінің бірінші күнінде өткізуге рұқсат алды. Бір жылдан кейін жас жұбайлардың тұңғыш балалары Дмитрий дүниеге келді, ал 1977 жылдың көктемінде кіші Назарий Яремчук дүниеге келді. Жұп 15 жыл бірге тұрды. Назарий мен Еленаның ажырасуы туралы жаңалық жанкүйерлерін таң қалдырды. Белгілі болғандай, ажырасуға оның әйелі себепші болған, ол басқа ер адаммен таныстқан. Көп ұзамай Яремчук жалғыз қызы бар Дарина есімді әйелмен кездесе бастады. Даринамен кездескенде, Назарий ажырасқан болатын, ал Дарина бірнеше жыл бойы жесір қалып, қызын тәрбиелеп келген. Бірінші некесінен туған ұлдары Яремчукпен бірге қалып, өгей қарындастарымен оңай ортақ тіл тапты. 1993 жылы осы некеден Мария есімімді қыз бала дүниеге келді. Назарий Яремчуктың екі ұлы да музыкант болды. 1990 жылдардың ортасынан бастап олар тек Украинада ғана емес, сонымен қатар шетелде де гастрольдік сапарлармен сәтті өнер көрсетіп келеді. Әншінің қызы Мария да әнші болып, 2014 жылы «Евровидение» байқауында Украинаны сәтті таныстырып, алтыншы орын алды.<ref>{{citeweb|url=https://showbiz.mirtesen.ru/blog/43828788372/Kakim-byil-solist-ansamblya-Smerichka-pokorivshiy-serdtsa-millio|title=Каким был солист ансамбля «Смеричка», покоривший сердца миллионов|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Өлімі == 1995 жылы Назарийдің денсаулығы тез нашарлай бастады. Медициналық тексеру әншінің қатерлі ісікке шалдыққанын анықтады. Мұны білгеннен кейін, Назарийдің достары оған емделу үшін Ресейден тыс жерлерге, атап айтқанда Канадаға баруға көмектесті, бірақ ауруы асқынып кетті. Өлімнің себебі қатерлі ісіктің асқынуы болды. Назарий 1995 жылы 30 маусымда қайтыс болып, Черновцыдағы орталық зиратта жерленді.<ref>{{citeweb|url=https://biographe.ru/uchenie/dmitrij-gnatyuk/|title=Назарий Назарович Яремчук |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Марапаттары == *Украина КСР-нің еңбек сіңірген әртісі (1978) *Украина КСР-нің халық әртісі (1987) *Украина КСР-нің Н.А.Островский атындағы республикалық сыйлығы (1982) *Украинаның Тарас Шевченко атындағы ұлттық сыйлығы (1996, қайтыс болғаннан кейін) *Украина батыры атағы (2021 жылғы 22 тамыз, қайтыс болғаннан кейін).<ref>{{citeweb|url=https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/star/250314/bio/?ysclid=mp031chyad431005845|title= Назарий Яремчук / биография|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Украина халық әртістері]] [[Санат:Украина әншілері]] [[Санат:Украина актерлері]] [[Санат:Тенорлар]] 200khpbch4n0a5hwkyfsr4w8zak1h5t 0 781128 3603352 3603174 2026-05-11T13:13:28Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3603352 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Ален де Ротшильд |Шынайы есімі = |Сурет = Alain de Rothschild 1964.jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 07.01.1910 |Туған жері = {{туғанжері|Париж|Парижде}}, [[Франция]] |Қайтыс болған күні = 17.10.1982 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Париж|Парижде}}, [[Франция]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = Банкир, филантроп |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Роберт де Ротшильд |Анасы = ​Габриэль Нелли Режин Беер |Жұбайы = Мэри Шовен дю Трей |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = Беатрис Розенберг<br>[[​Эрик де Ротшильд]]<br>​Роберт де Ротшильд |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Барон Джеймс Гюстав Жюль Ален де Ротшильд''' ([[7 қаңтар]] [[1910 жыл|1910]] – [[17 қазан]] [[1982 жыл|1982]]) — француз банкирі және филантропы. == Жастық шағы == ​Ален де Ротшильд 1910 жылы 7 қаңтарда Францияның [[Париж]] қаласында дүниеге келген.<ref name="nytimes">{{Cite news |last=Prial |first=Frank J. |date=1982-10-19 |title=ALAIN DE ROTHSCHILD, BANKER AND JEWISH LEADER |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1982/10/19/obituaries/alain-de-rothschild-banker-and-jewish-leader.html |access-date=2022-09-19 |issn=0362-4331}}</ref> Әкесі — банкир, барон Роберт де Ротшильд.<ref name="nytimes" /> Анасы — Габриэль Нелли Режин Беер. Ол Ротшильдтер әулетінің мүшесі болды.<ref name="nytimes" /> ​Ален де Ротшильд Еркін саяси ғылымдар мектебінде білім алып, оны 1931 жылы тәмамдады.<ref name=":1">{{Cite web |title=James Gustave Jules Alain (Alain) de Rothschild (1910-1982) {{!}} Rothschild Family |url=https://family.rothschildarchive.org/people/115-james-gustave-jules-alain-alain-de-rothschild-1910-1982 |access-date=2022-09-19 |website=family.rothschildarchive.org}}</ref> ​Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол тұтқындар лагеріне жіберілді.<ref name="nytimes" /> == Мансабы == ​Ол еңбек жолын 1946 жылы Ротшильдтер әулетінің de Rothschild Frères (кейіннен [[Banque Rothschild]] деп аталған) инвестициялық банкінде бастады.<ref name="nytimes"/><ref name="thedayobit">{{Cite web |date=19 October 1982 |title=Baron Alain de Rothschild; member of banking family |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1915&dat=19821019&id=lPUgAAAAIBAJ&sjid=I3UFAAAAIBAJ&pg=3569,3420183&hl=en |access-date=2022-09-19 |website=news.google.com |publisher=The Day}}</ref> Ол банктің 25% үлесіне иелік етті.<ref name="nytimes"/><ref name="thedayobit"/> ​Ален де Ротшильд Ротшильдтер әулетінің меншігіндегі Солтүстік инвестициялық қоғамының, Мұнай инвесторлары қоғамының, Солтүстік компаниясының және Францияның Дисконт банкінің төрағасы болды.<ref name="thedayobit"/> ​Ол [[Бордо]] шарабын шығаратын Пойяк қаласындағы [[Château Lafite Rothschild]] шарап зауытының тең иесі болған.<ref name="nytimes"/> == Филантропия және қоғамдық қызметі == ​Ол 1954 жылдан 1982 жылға дейін [[Париж консерваториясы]]ның, ал 1967 жылдан 1982 жылға дейін Франция консисториясының президенті болды.<ref name="jta">{{Cite web |date=19 October 1982 |title=Alain De Rothschild Dead at 72 |url=https://www.jta.org/archive/alain-de-rothschild-dead-at-72 |access-date=2022-09-19 |website=Jewish Telegraphic Agency |language=en-US}}</ref> 1976-1982 жылдар аралығында [[Франциядағы еврей институттары]]ның өкілдік кеңесінің (CRIF) төрағасы қызметін атқарды.<ref name="nytimes"/><ref name="jta"/> 1973 жылы Ротшильд қорының президенті атанды.<ref name=":1" /> Оның жеке қоры — Ален де Ротшильд институты 1995 жылы жабылды.<ref>{{Cite web |date=16 July 1995 |title=Décret du 10 juillet 1995 approuvant la dissolution d'une fondation reconnue d'utilité publique, abrogeant le décret qui a reconnu cette fondation comme établissement d'utilité publique et autorisant une fondation reconnue d'utilité publique à recevoir son actif et à modifier ses statuts |url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000187966 |access-date=2022-09-19 |website=www.legifrance.gouv.fr |language=fr}}</ref> ​1980 жылы Париждегі синагогада болған жарылыстан кейін ол француз саясаткерлерін болған оқиғаға немқұрайлы қарады деп айыптап, француз полициясының «түсініксіз дәрменсіздігіне» күмән келтірді.<ref name="nytimes"/> CRIF арқылы ол президент Жискар д'Эстенмен синагогалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін полиция күшін арттыру туралы келіссөздер жүргізді.<ref name="nytimes"/> Сондай-ақ 1981 жылғы Франциядағы президенттік сайлаудың нәтижесіне ықпал ету тактикасын әзірледі.<ref>{{Cite news |date=1980-04-07 |title=Giscard's pro-Arab tilt splits French Jewish community |work=Christian Science Monitor |url=https://www.csmonitor.com/1980/0407/040744.html |access-date=2022-09-19 |issn=0882-7729}}</ref> ​Өлімінен сәл бұрын ол Париждегі [[Гольденберг мейрамханасына жасалған шабуыл]]ға қарсы наразылығын білдірді.<ref name="nytimes"/> == Жеке өмірі == ​Ол 1938 жылы 26 қаңтарда Мэри Шовен дю Трейге үйленді.<ref name="nytimes"/><ref name=":1" /> Олардың үш баласы болды:<ref name="nytimes"/> * Беатрис Джульетта Рут де Ротшильд (1939 ж.т.) — Арман Англивьель де ла Бомельге (1962 жылы тұрмысқа шығып, сол жылы ажырасқан) және Пьер Розенбергке (1981 жылы тұрмысқа шыққан) тұрмысқа шықты.<ref>Christian Makarian, Jean Pierrard, François Dufay, [http://www.lepoint.fr/actualites-exposition/2007-01-25/le-grand-etat-major-du-musee/1039/0/89698 Le grand état-major du musée] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150624091152/http://www.lepoint.fr/actualites-exposition/2007-01-25/le-grand-etat-major-du-musee/1039/0/89698 |date=2015-06-24 }}, ''[[Le Point]]'', March 28, 1998</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Duponchelle |first=Valérie |date=2006-05-23 |title=Le gène Rothschild |url=https://www.lefigaro.fr/2006/05/23/03004-20060523ARTFIG90143-le_gene_rothschild.php |access-date=2022-09-19 |website=LEFIGARO |language=fr}}</ref> * ​[[Эрик де Ротшильд]] (1940 ж.т.) — Мария-Беатриче Караччоло Ди Фориноға үйленген (1983 ж.). * ​Роберт де Ротшильд (1947 ж.т.) — Дебра Элиза Коэнге үйленген (1999 жылы үйленіп, 2001 жылы жесір қалды). ​2006 жылы оның қызы Беатрис әкесінің сирек кездесетін кітаптар коллекциясының бір бөлігін [[Sotheby's]] аукцион үйі арқылы сатты.<ref name=":0" /> == Өлімі == ​1981 жылы президент [[Франсуа Миттеран]] сайланғаннан кейін, Ротшильд [[Нью-Йорк]]ке көшіп кетті.<ref name="thedayobit"/> Бір жылдан соң, 1982 жылы 17 қазанда [[Аппер-Ист-Сайд]]тағы [[Ленокс-Хилл]] ауруханасында жүрек талмасынан қайтыс болды.<ref name="thedayobit"/> Оны жерлеу рәсімі Парижде өтіп, сол жерде жерленді.<ref name="thedayobit"/> == Марапаттары == *​ Құрмет легионы орденінің офицері<ref name="thedayobit" /><ref name="jta" /> * Әскери крест ордені<ref name="nytimes" /> == Мұрасы == ​Оның құрметіне аталған Ротшильд қоры – Ален де Ротшильд институты ({{lang-en|Fondation Rothschild – Institut Alain de Rothschild}}) баспанаға мұқтаж жандарға көмек көрсетуді, сондай-ақ еврейлерге қатысты қайырымдылық жобаларды қаржыландырады.<ref>[http://www.cfmj.fr/presentation/nos-partenaires/fondation-rothschild-institut-alain-de-rothschild.html Fondation Rothschild - Institut Alain de Rothschild]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Франция банкирлері]] [[Санат:Париж кәсіпкерлері]] [[Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстағы француз әскери тұтқындары]] [[Санат:XX ғасыр филантроптары]] d8i6b1kjrkwpjk8bhsxobt3v0bmhhfu 0 781140 3603356 3603296 2026-05-11T13:39:51Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3603356 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] lvxiviai2e33vc25gfa0w7e9b8yq4ol 3603357 3603356 2026-05-11T13:40:21Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3603357 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] qiduz9xjec9gx43w9vws3ft9tq1oqgh 3603358 3603357 2026-05-11T13:40:49Z Мағыпар 100137 үлгі 3603358 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] rud3xrudmzaryof0qbthdtn1ce9smg1 3603359 3603358 2026-05-11T13:41:17Z Мағыпар 100137 үлгі 3603359 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] sfj2xw4gc2aliemxi1yc05iultwv1rb 3603360 3603359 2026-05-11T13:42:21Z Мағыпар 100137 үлгі 3603360 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =48 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 11ozeu8ea5w469wuoxtt9y3w42eip0o 3603362 3603360 2026-05-11T13:46:50Z Мағыпар 100137 үлгі 3603362 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =48 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Речица ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] aw5kguozprhu9ckx1fjttw3sb18h5it 3603363 3603362 2026-05-11T13:47:47Z Мағыпар 100137 үлгі 3603363 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =48 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Речица ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2340 |пошта индексі = 247550 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] ewwampgbyub6jx8hjezpgbax7vj1tim 3603364 3603363 2026-05-11T13:49:09Z Мағыпар 100137 үлгі 3603364 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =48 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Речица ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2340 |пошта индексі = 247550 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vasilievičy |сайты = rechitsa.by/sovet_vasil.html |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 3t45h9lr8ukrczeo0fkxbkqoppngzuc 3603365 3603364 2026-05-11T13:50:55Z Мағыпар 100137 үлгі 3603365 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =48 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Речица ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = XVI ғ. |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1971 |жер аумағы = 6,7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 142 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3 089 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2340 |пошта индексі = 247550 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vasilievičy |сайты = rechitsa.by/sovet_vasil.html |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] fiiuy7saninm3n5pbjtqhd81q8f9p54 3603366 3603365 2026-05-11T13:52:36Z Мағыпар 100137 сурет қою 3603366 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =48 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Речица ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = XVI ғ. |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1971 |жер аумағы = 6,7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 142 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3 089 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2340 |пошта индексі = 247550 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vasilievičy |сайты = rechitsa.by/sovet_vasil.html |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Vasilievičy (9).jpg|Қалалық әкімшілік </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 7bx6bay5dm8zxrlb46f08zzc3uxot5f 3603367 3603366 2026-05-11T13:53:43Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3603367 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =48 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Речица ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = XVI ғ. |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1971 |жер аумағы = 6,7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 142 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3 089 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2340 |пошта индексі = 247550 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vasilievičy |сайты = rechitsa.by/sovet_vasil.html |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Vasilievičy (9).jpg|Қалалық әкімшілік Vasilevichi 1.jpg|Кинотеатр </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] nozgph1pf16yg8afjjs1qrq86xek9g0 3603368 3603367 2026-05-11T13:55:48Z Мағыпар 100137 сурет қою 3603368 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =48 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Речица ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = XVI ғ. |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1971 |жер аумағы = 6,7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 142 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3 089 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2340 |пошта индексі = 247550 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vasilievičy |сайты = rechitsa.by/sovet_vasil.html |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="155"> Vasilievičy (9).jpg|Қалалық әкімшілік Vasilevichi 1.jpg|Кинотеатр Vasilevichi 8.jpg|Теміржол стансасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] fd1wudzbgl1hpmux478l6v90dkbr0ac 3603370 3603368 2026-05-11T13:56:35Z Мағыпар 100137 үлгі 3603370 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =48 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Речица ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = XVI ғ. |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1971 |жер аумағы = 6,7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 142 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3 089 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2340 |пошта индексі = 247550 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vasilievičy |сайты = rechitsa.by/sovet_vasil.html |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> '''Географиялық сипаттамасы''' [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="155"> Vasilievičy (9).jpg|Қалалық әкімшілік Vasilevichi 1.jpg|Кинотеатр Vasilevichi 8.jpg|Теміржол стансасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] a3ub39w5wnyugxrie8vl7vhvrl8wqyn 3603739 3603370 2026-05-12T08:00:38Z Мағыпар 100137 3603739 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Василевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Васілевічы}} |сурет = Vasilievičy (10).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vasilevičy, Belarus.svg |ту = Flag of Vasilevičy, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =48 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Речица ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = XVI ғ. |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1971 |жер аумағы = 6,7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 142 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3 089 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2340 |пошта индексі = 247550 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Vasilievičy |сайты = rechitsa.by/sovet_vasil.html |сайт тілі = }} '''Василевичи''' ({{lang-be|Васілевічы}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Гомель облысы]]ның [[Речица ауданы]]ндағы аудандық бағыныстағы қала. Василевичи халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 3 089 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/0ec/tcgtty8e031wae223oyzhy9j9nudvv1e.pdf|title= Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов |author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == [[Речица]]дан батысқа қарай 54 км, [[Гомель]]ден 86 км жерде орналасқан. Теміржол торабы (Гомель, Калинкавичи, Хойникиге баратын желілер), Гомель-Калинкавичи тас жолымен тас жол арқылы қосылған. == Тарихы == Қазіргі қала аумағында қола дәуірінде-ақ адамдар мекендеген. Қала алғаш рет XV ғасырда ауыл және Минск воеводствосының құрамына кіретін жер ретінде аталған. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнда мемлекеттік мектеп және приход мектебі ашылды. Теміржолдың келуімен ауыл тез дами бастады. Жаңадан салынған станса негізінен ағаш тасымалдау үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың аяғында бес дүкен, екі жылқы диірмені, екі жел диірмені және таверналар болды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың шілдесінде осында полковник А.И.Бацкалевичтің басшылығымен атты әскер тобы құрылды. Ол біраз уақыт неміс шебінің артында шайқасты. 1941 жылдың 24 тамызынан 1943 жылдың желтоқсанына дейін патриоттық астыртын қозғалыс жұмыс істеді. 1971 жылы 19 қарашада Василевичи аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9290-Vasilevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Речицкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Жиһаз фабрикасы, май және сүт ұнтағы зауыты, кірпіш зауыты, наубайхана, Речица тұрмыстық қызмет көрсету зауытының филиалы, ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханалары, алкогольсіз сусындар мен шұжық өндірісі, бағаналарды сіңдіру зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны және Хойники ағаш өнеркәсібі кәсіпорнының ағаш кесу алаңы жұмыс істеді. Сондай-ақ орта мектеп, көркемсурет мектебі, көру қабілеті нашар балаларға арналған мектеп-интернат, гидрометеорологиялық станса, екі кітапхана, қоғамдық орталық, кинотеатр, оқушылар орталығы, аурухана мен емхана, балабақша және пошта бөлімшесі жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://bruk.by/38140.html|title=Василевичи, город, Речицкий р-н, Гомельская обл, Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Василевичи қаласының қарапайым, шағын болғанымен көрікті жерлерді ұсынады. Әкімшілік ғимараттары мен саябағы бар орталық алаң серуендеуге қолайлы орын. Жақын жерде XX ғасырдың басында салынған мұнарасы бар қарапайым Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Василевичи 1941 жылы басып алынып, 1943 жылы азат етілді. Осы кезеңді еске алатын жергілікті тұрғындарға арналған мемориал бар. Жергілікті тарих және өлкетану мұражайынан қаланың дамуы, шымтезек өндірісі және поляр зерттеушілерінің өмірі туралы таныса аласыз. Припять өзенінің жағасында пикник алаңдары бар шағын саябақ отбасылық демалыс үшін өте қолайлы.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mp0yy3izxo579051077|title=Василевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="155"> Vasilievičy (9).jpg|Қалалық әкімшілік Vasilevichi 1.jpg|Кинотеатр Vasilevichi 8.jpg|Теміржол стансасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] df38gkvmtlsqm4pe30wjmhe1nzdy50f 0 781144 3603345 3603344 2026-05-11T12:00:33Z MarciWisp 180146 3603345 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Қабиден Әбуталиевтің портреті.jpg|thumb|right|250px|Қабиден Әбуталиев]] '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, Атырау өңірінің қоғам қайраткері. '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, Атырау өңірінің қоғам қайраткері. '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл, Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Бегайдар ауылы — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, ауыл шаруашылығы саласының дамуына үлес қосқан қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == 1924 жылы 12 қаңтарда бұрынғы Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Бегайдар ауылында дүниеге келген (қазіргі [[Атырау облысы]], [[Исатай ауданы]] аумағы). Руы — [[Кіші жүз]] құрамындағы [[Есентемір (ру)|Есентемір]], Әжімбет аталығы. 1942 жылы Ұлы Отан соғысына қатысып, Қызыл әскер қатарында қызмет етті. Бірінші Украина майданы құрамында шайқастарға қатысты. 1943–1944 жылдары Қырым операциясы кезінде Сиваш бағытындағы ұрыстардың бірінде ауыр жараланып, І топ мүгедегі болып елге оралды. Соғыстан кейін еңбек жолын ауылдық дүкенде бастаған. Кейін Сарайшық және Чкалов ауылдық кеңестерінде есепші болып қызмет атқарып, осы салада зейнеткерлікке дейін еңбек етті. 1995 жылы 23 қаңтарда 71 жасында қайтыс болды. == Қызметі мен мұрасы == Соғыстан кейін Қабиден Әбуталиев бірнеше ұжымшарды (Молшағыл, Партсъезд, Күкіртті, Бірлік) біріктіретін ауылдық кеңесте хатшы қызметын атқарды. Қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, ауыл шаруашылығының дамуына үлес қосты. Ел ішінде тапқыр, әзілқой, сөзге шешен адам ретінде танылған. Оның өмірден алынған қалжыңдары мен нақылға айналған сөздері халық жадында сақталған. == Марапаттары == * [[Отан соғысы ордені]] * «Ұлы Жеңістің 20 жылдығы» медалі * «Ұлы Жеңістің 30 жылдығы» медалі * КСРО Қарулы Күштерінің мерекелік медальдары == Дереккөздер == <references /> * Сәйпен Сидағалиев «Нарынның айтқыштары». * Теңдік Жауырұлы «Атырау әзілқойлары» — «Ақ Жайық» ЖШС, Атырау, 2022. [[Санат:1924 жылы туғандар]] [[Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының ардагерлері]] [[Санат:Атырау облысында туғандар]] 5bn97gjaq9n7rzpbjr5huqew8x96qje 3603347 3603345 2026-05-11T12:07:21Z MarciWisp 180146 Мақала құрылды 3603347 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Қабиден Әбуталиевтің портреті.jpg|thumb|right|250px|Қабиден Әбуталиев]] '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, Атырау өңірінің қоғам қайраткері. '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, Атырау өңірінің қоғам қайраткері. '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл, Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Бегайдар ауылы — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, ауыл шаруашылығы саласының дамуына үлес қосқан қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == 1924 жылы 12 қаңтарда бұрынғы Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Бегайдар ауылында дүниеге келген (қазіргі [[Атырау облысы]], [[Исатай ауданы]] аумағы). Руы — [[Кіші жүз]] құрамындағы Есентемір, Әжімбет аталығы. 1942 жылы Ұлы Отан соғысына қатысып, Қызыл әскер қатарында қызмет етті. Бірінші Украина майданы құрамында шайқастарға қатысты. 1943–1944 жылдары Қырым операциясы кезінде Сиваш бағытындағы ұрыстардың бірінде ауыр жараланып, І топ мүгедегі болып елге оралды. Соғыстан кейін еңбек жолын ауылдық дүкенде бастаған. Кейін Сарайшық және Чкалов ауылдық кеңестерінде есепші болып қызмет атқарып, осы салада зейнеткерлікке дейін еңбек етті. 1995 жылы 23 қаңтарда 71 жасында қайтыс болды. == Қызметі мен мұрасы == Соғыстан кейін Қабиден Әбуталиев бірнеше ұжымшарды (Молшағыл, Партсъезд, Күкіртті, Бірлік) біріктіретін ауылдық кеңесте хатшы қызметын атқарды. Қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, ауыл шаруашылығының дамуына үлес қосты. Ел ішінде тапқыр, әзілқой, сөзге шешен адам ретінде танылған. Оның өмірден алынған қалжыңдары мен нақылға айналған сөздері халық жадында сақталған. == Марапаттары == * [[Отан соғысы ордені]] * «Ұлы Жеңістің 20 жылдығы» медалі * «Ұлы Жеңістің 30 жылдығы» медалі * КСРО Қарулы Күштерінің мерекелік медальдары == Дереккөздер == <references /> * Сәйпен Сидағалиев «Нарынның айтқыштары». * Теңдік Жауырұлы «Атырау әзілқойлары» — «Ақ Жайық» ЖШС, Атырау, 2022. [[Санат:1924 жылы туғандар]] [[Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының ардагерлері]] [[Санат:Атырау облысында туғандар]] 9sqzfl2bhah1owz2qbwf1jzpa1mh4rq 3603348 3603347 2026-05-11T12:13:56Z MarciWisp 180146 MarciWisp [[Қатысушы:MarciWisp/sandbox]] бетін [[Қабиден Әбуталиев]] бетіне жылжытты: Дайын мақала 3603347 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Қабиден Әбуталиевтің портреті.jpg|thumb|right|250px|Қабиден Әбуталиев]] '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, Атырау өңірінің қоғам қайраткері. '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, Атырау өңірінің қоғам қайраткері. '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл, Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Бегайдар ауылы — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, ауыл шаруашылығы саласының дамуына үлес қосқан қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == 1924 жылы 12 қаңтарда бұрынғы Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Бегайдар ауылында дүниеге келген (қазіргі [[Атырау облысы]], [[Исатай ауданы]] аумағы). Руы — [[Кіші жүз]] құрамындағы Есентемір, Әжімбет аталығы. 1942 жылы Ұлы Отан соғысына қатысып, Қызыл әскер қатарында қызмет етті. Бірінші Украина майданы құрамында шайқастарға қатысты. 1943–1944 жылдары Қырым операциясы кезінде Сиваш бағытындағы ұрыстардың бірінде ауыр жараланып, І топ мүгедегі болып елге оралды. Соғыстан кейін еңбек жолын ауылдық дүкенде бастаған. Кейін Сарайшық және Чкалов ауылдық кеңестерінде есепші болып қызмет атқарып, осы салада зейнеткерлікке дейін еңбек етті. 1995 жылы 23 қаңтарда 71 жасында қайтыс болды. == Қызметі мен мұрасы == Соғыстан кейін Қабиден Әбуталиев бірнеше ұжымшарды (Молшағыл, Партсъезд, Күкіртті, Бірлік) біріктіретін ауылдық кеңесте хатшы қызметын атқарды. Қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, ауыл шаруашылығының дамуына үлес қосты. Ел ішінде тапқыр, әзілқой, сөзге шешен адам ретінде танылған. Оның өмірден алынған қалжыңдары мен нақылға айналған сөздері халық жадында сақталған. == Марапаттары == * [[Отан соғысы ордені]] * «Ұлы Жеңістің 20 жылдығы» медалі * «Ұлы Жеңістің 30 жылдығы» медалі * КСРО Қарулы Күштерінің мерекелік медальдары == Дереккөздер == <references /> * Сәйпен Сидағалиев «Нарынның айтқыштары». * Теңдік Жауырұлы «Атырау әзілқойлары» — «Ақ Жайық» ЖШС, Атырау, 2022. [[Санат:1924 жылы туғандар]] [[Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының ардагерлері]] [[Санат:Атырау облысында туғандар]] 9sqzfl2bhah1owz2qbwf1jzpa1mh4rq 3603438 3603348 2026-05-11T17:36:11Z Kasymov 10777 3603438 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} [[Сурет:Қабиден Әбуталиевтің портреті.jpg|thumb|right|250px|Қабиден Әбуталиев]] '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, Атырау өңірінің қоғам қайраткері. '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, Атырау өңірінің қоғам қайраткері. '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл, Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Бегайдар ауылы — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, ауыл шаруашылығы саласының дамуына үлес қосқан қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == 1924 жылы 12 қаңтарда бұрынғы Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Бегайдар ауылында дүниеге келген (қазіргі [[Атырау облысы]], [[Исатай ауданы]] аумағы). Руы — [[Кіші жүз]] құрамындағы Есентемір, Әжімбет аталығы. 1942 жылы Ұлы Отан соғысына қатысып, Қызыл әскер қатарында қызмет етті. Бірінші Украина майданы құрамында шайқастарға қатысты. 1943–1944 жылдары Қырым операциясы кезінде Сиваш бағытындағы ұрыстардың бірінде ауыр жараланып, І топ мүгедегі болып елге оралды. Соғыстан кейін еңбек жолын ауылдық дүкенде бастаған. Кейін Сарайшық және Чкалов ауылдық кеңестерінде есепші болып қызмет атқарып, осы салада зейнеткерлікке дейін еңбек етті. 1995 жылы 23 қаңтарда 71 жасында қайтыс болды. == Қызметі мен мұрасы == Соғыстан кейін Қабиден Әбуталиев бірнеше ұжымшарды (Молшағыл, Партсъезд, Күкіртті, Бірлік) біріктіретін ауылдық кеңесте хатшы қызметын атқарды. Қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, ауыл шаруашылығының дамуына үлес қосты. Ел ішінде тапқыр, әзілқой, сөзге шешен адам ретінде танылған. Оның өмірден алынған қалжыңдары мен нақылға айналған сөздері халық жадында сақталған. == Марапаттары == * [[Отан соғысы ордені]] * «Ұлы Жеңістің 20 жылдығы» медалі * «Ұлы Жеңістің 30 жылдығы» медалі * КСРО Қарулы Күштерінің мерекелік медальдары == Дереккөздер == <references /> * Сәйпен Сидағалиев «Нарынның айтқыштары». * Теңдік Жауырұлы «Атырау әзілқойлары» — «Ақ Жайық» ЖШС, Атырау, 2022. [[Санат:1924 жылы туғандар]] [[Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының ардагерлері]] [[Санат:Атырау облысында туғандар]] t6vogcbmqx2yjj90aalqn342tbqirbs 3603451 3603438 2026-05-11T18:54:36Z MarciWisp 180146 Қайталанған ақпарат өшірілген 3603451 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} [[Сурет:Қабиден Әбуталиевтің портреті.jpg|thumb|right|250px|Қабиден Әбуталиев]] '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, Атырау өңірінің қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == 1924 жылы 12 қаңтарда бұрынғы Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Бегайдар ауылында дүниеге келген (қазіргі [[Атырау облысы]], [[Исатай ауданы]] аумағы). Руы — [[Кіші жүз]] құрамындағы Есентемір, Әжімбет аталығы. 1942 жылы Ұлы Отан соғысына қатысып, Қызыл әскер қатарында қызмет етті. Бірінші Украина майданы құрамында шайқастарға қатысты. 1943–1944 жылдары Қырым операциясы кезінде Сиваш бағытындағы ұрыстардың бірінде ауыр жараланып, І топ мүгедегі болып елге оралды. Соғыстан кейін еңбек жолын ауылдық дүкенде бастаған. Кейін Сарайшық және Чкалов ауылдық кеңестерінде есепші болып қызмет атқарып, осы салада зейнеткерлікке дейін еңбек етті. 1995 жылы 23 қаңтарда 71 жасында қайтыс болды. == Қызметі мен мұрасы == Соғыстан кейін Қабиден Әбуталиев бірнеше ұжымшарды (Молшағыл, Партсъезд, Күкіртті, Бірлік) біріктіретін ауылдық кеңесте хатшы қызметын атқарды. Қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, ауыл шаруашылығының дамуына үлес қосты. Ел ішінде тапқыр, әзілқой, сөзге шешен адам ретінде танылған. Оның өмірден алынған қалжыңдары мен нақылға айналған сөздері халық жадында сақталған. == Марапаттары == * [[Отан соғысы ордені]] * «Ұлы Жеңістің 20 жылдығы» медалі * «Ұлы Жеңістің 30 жылдығы» медалі * КСРО Қарулы Күштерінің мерекелік медальдары == Дереккөздер == <references /> * Сәйпен Сидағалиев «Нарынның айтқыштары». * Теңдік Жауырұлы «Атырау әзілқойлары» — «Ақ Жайық» ЖШС, Атырау, 2022. [[Санат:1924 жылы туғандар]] [[Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының ардагерлері]] [[Санат:Атырау облысында туғандар]] e5lq1x6rnb4njdha4u9ixai9q2en7pv 3603668 3603451 2026-05-12T04:53:17Z 1nter pares 146705 3603668 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} [[Сурет:Қабиден Әбуталиевтің портреті.jpg|thumb|right|250px|Қабиден Әбуталиев]] '''Қабиден Әбуталиев''' (12 қаңтар 1924 жыл — 23 қаңтар 1995 жыл) — [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері, еңбек ардагері, Атырау өңірінің қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == 1924 жылы 12 қаңтарда бұрынғы Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Бегайдар ауылында дүниеге келген (қазіргі [[Атырау облысы]], [[Исатай ауданы]] аумағы). Руы — [[Кіші жүз]] құрамындағы Есентемір, Әжімбет аталығы. 1942 жылы Ұлы Отан соғысына қатысып, Қызыл әскер қатарында қызмет етті. Бірінші Украина майданы құрамында шайқастарға қатысты. 1943–1944 жылдары Қырым операциясы кезінде Сиваш бағытындағы ұрыстардың бірінде ауыр жараланып, І топ мүгедегі болып елге оралды. Соғыстан кейін еңбек жолын ауылдық дүкенде бастаған. Кейін Сарайшық және Чкалов ауылдық кеңестерінде есепші болып қызмет атқарып, осы салада зейнеткерлікке дейін еңбек етті. 1995 жылы 23 қаңтарда 71 жасында қайтыс болды. == Қызметі мен мұрасы == Соғыстан кейін Қабиден Әбуталиев бірнеше ұжымшарды (Молшағыл, Партсъезд, Күкіртті, Бірлік) біріктіретін ауылдық кеңесте хатшы қызметын атқарды. Қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, ауыл шаруашылығының дамуына үлес қосты. Ел ішінде тапқыр, әзілқой, сөзге шешен адам ретінде танылған. Оның өмірден алынған қалжыңдары мен нақылға айналған сөздері халық жадында сақталған. == Марапаттары == * [[Отан соғысы ордені]] * «Ұлы Жеңістің 20 жылдығы» медалі * «Ұлы Жеңістің 30 жылдығы» медалі * КСРО Қарулы Күштерінің мерекелік медальдары == Әдебиет == * Сәйпен Сидағалиев «Нарынның айтқыштары». * Теңдік Жауырұлы «Атырау әзілқойлары» — «Ақ Жайық» ЖШС, Атырау, 2022. [[Санат:1924 жылы туғандар]] [[Санат:1995 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының ардагерлері]] [[Санат:Атырау облысында туғандар]] nl5bhc8bxy7nwqjdecb155p4nha78fn 3 781146 3603353 2026-05-11T13:23:23Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603353 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Valiiiik}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 18:23, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) 7obwb3x10hlav2t7zewx03rbrxzsotj 3 781147 3603355 2026-05-11T13:32:17Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603355 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Egor Kobzev}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 18:32, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) hy70rbpwkghe8qm2fvle83kx6h4xevl 3 781148 3603361 2026-05-11T13:43:14Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603361 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Asia Sultany1}} -- [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:43, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) 0vjcp32n3gl1st2narhjat79gb6tsm4 3 781149 3603369 2026-05-11T13:56:06Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603369 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Kromet}} -- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]]) 18:56, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) f06s47pfbkm1jtbleo5qudawgr4cgdq 3 781150 3603377 2026-05-11T14:38:29Z Little Sunshine 171784 Little Sunshine [[Қатысушы талқылауы:MathexBR]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Mathe11]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/MathexBR|MathexBR]]" to "[[Special:CentralAuth/Mathe11|Mathe11]]" 3603377 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Mathe11]] 9rg5krlnbcb7fbrdsp95fcnf8e18g6g 0 781151 3603390 2026-05-11T15:28:24Z Nurken 111493 Жаңа бетте: {{Әкімшілік бірлік |Қазақша атауы = Рыбная ауданы |Шынайы атауы = Рыбинский район |Суреті = Panorama of Zaozyorny.JPG |Сурет атауы = |Елтаңба = Gerb-Rybinsky-region.gif |Ту = Flag of Rybinsky rayon (Krasnoyarsk krai).png |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты... 3603390 wikitext text/x-wiki {{Әкімшілік бірлік |Қазақша атауы = Рыбная ауданы |Шынайы атауы = Рыбинский район |Суреті = Panorama of Zaozyorny.JPG |Сурет атауы = |Елтаңба = Gerb-Rybinsky-region.gif |Ту = Flag of Rybinsky rayon (Krasnoyarsk krai).png |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты = |Ел = Ресей |lat_dir = N|lat_deg = 55|lat_min = 58|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 94|lon_min = 42|lon_sec = |region = |type = |деңгей = |CoordScale = |Әнұраны = |Статусы = |Кіреді = 14 ауылдық және 3 қалалық елді мекен |Әкімшілік құрылыстың түрі = |Кіреді1 = |Әкімшілік құрылыстың түрі1 = |Кіреді2 = |Әкімшілік құрылыстың түрі2 = |Енеді = |Төменгі әкімшілік құрылыстың түрі = |Астанасы = [[Заозёрный (Красноярск өлкесі)|Заозёрный]] қаласы |Астана түрі = |Ірі қаласы = |Ірі қалалары = |Құрылды = [[4 сәуір]] [[1924 жыл|1924]] |Таратылған уақыты = |Басшысы = Александр Николаевич Мишин |Басшының түрі = Аудан басшысы |Басшысы2 = |Басшының түрі2 = |ЖІӨ = |ЖІӨ жылы = |Жан басына шаққанда ЖІӨ = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны = |Тілі = |Тілдері = |Тұрғыны = |Санақ жылы = |Пайызы = |Халық саны бойынша орны = |Тығыздығы = |Тығыздығы бойынша орны = |Ұлттық құрамы = |Конфессиялық құрамы = |Жер аумағы = 3 526,50<ref name='04_8006001'>{{cite web |url=http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst04/DBInet.cgi?pl=8006001 |title=Запрос к Базе данных показателей муниципальных образований |lang=ru |publisher=[[Мемлекеттік статистика федералдық қызметі]] |accessdate=2019-09-11}} {{Wayback|date=2018-09-23 |url=https://web.archive.org/web/20180923052706/http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst04/DBInet.cgi?pl=8006001}}</ref> |Жер аумағының пайызы = |Жер аумағы бойынша орны = |Максималды биіктігі = |Орташа биіктігі = |Минималды биіктігі = |Карта = Krasnojarski-krai-rybinsky.png |Карта ені = |Әкімшілік бірліктің картасы = |Әкімшілік бірлік картасының ені = |Уақыт белдеуі = |Аббревиатура = |ISO = |Сандық идентификаторы = |Идентификатор түрі = |Сандық идентификаторы2 = |Идентификатор түрі2 = |Сандық идентификаторы3 = |Идентификатор түрі3 = |FIPS = |Телефон коды = +7-39165 |Пошта индекстері = |Интернет-үйшігі = |Автомобиль коды = |Сайты = |Сайт тілі = |Commons санаты = Rybinsky District (Krasnoyarsk Krai) |Кірістірме = |Түсініктемелер = }} '''Рыбная ауданы''' ({{lang-ru|Рыбинский район}}) — [[Ресей]]дің [[Красноярск өлкесі]]нің шығысындағы [[Ресей аудандары|ауданы]] және [[муниципалдық аудан]]. Әкімшілік орталығы — [[Заозёрный (Красноярск өлкесі)|Заозёрный]] қаласы, [[Красноярск]]іден 130 километр шығыс жақта. == Географиясы == Жер аумағы — 3651 км². Шекаралас территориялары: *солтүстік-шығыс: [[Канск ауданы]] *оңтүстік-шығыс: [[Ирбейское ауданы]] *оңтүстік: [[Саянский ауданы]] *оңтүстік-батыс: [[Партизанское ауданы]] *батыс: [[Уяр ауданы]] *солтүстік-батыс: [[Сухобузимское ауданы]] Аудан жерінен [[Рыбная (Кан саласы)|Рыбная]] өзені өтеді. == Тарихы == [[Сурет:Administration Building in Zaozyorny.JPG|нобай|оңға|Рыбная аудандық әкімшілігінің ғимараты, [[Заозёрный (Красноярск өлкесі)|Заозёрный]]]] 1924 жылғы 4 сәуірде құрылды. 1925 жылғы 9 желтоқсанда ол [[Сібір өлкесі]]нің {{iw|Кан ауданы (Сібір өлкесі)|Кан ауданына|ru|Канский округ (Сибирский край)}} жылжытылды. 1930 жылғы 30 шілдеде ол [[Шығыс Сібір өлкесі]] өкілеттігіне берілді. 1934 жылғы 7 желтоқсанда ол [[Красноярск өлкесі]]нің құрамына енгізілді. 1945–1948 жылдары аудан жерінде, [[Урал (Красноярск өлкесі)|Урал]], [[Ирша (Красноярск өлкесі)|Ирша]] мен [[Заозёрный (Красноярск өлкесі)|Заозёрный]] маңында жапон әскерилері ұсталған 4 лагерь орналасты.<ref>{{Cite web|url=https://gnkk.ru/articles/yaponcy-v-sibirskoy-glubinke/ |title=Японцы в сибирской глубинке {{!}} Наш Красноярский край |work=gnkk.ru |accessdate=2021-03-17}} {{Wayback|date=2020-09-20 |url=https://web.archive.org/web/20200920010544/https://gnkk.ru/articles/yaponcy-v-sibirskoy-glubinke/}}</ref> == Халқы == 2019 жылғы санақ ақпаратынша ауданда 30 539 адам тұрды.<ref>[http://web.krasstat.gks.ru/offstat/02/3/1.6.xls Оценка численности постоянного населения на 1 января 2019 года и в среднем за 2018 год по городским округам и муниципальным районам Красноярск]</ref> == Террриториялық құрылымы == Ауданның әкімшілік-аумақтық құрылымына 17 әкімшілік бірлік кіреді: 1 қала (аудандық бағыныстағы), 2 кент пен 14 ауылдық кеңес.<ref name="АТУ">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/985019531 |title=Закон Красноярского края «Об административно-территориальном устройстве Красноярского края» |accessdate=2018-04-23 |language=ru}} {{Wayback|date=2018-05-18 |url=https://web.archive.org/web/20180518123420/http://docs.cntd.ru/document/985019531}}</ref><ref name="АТЕ">{{Cite web |url=http://docs.cntd.ru/document/985019375 |title=Закон Красноярского края «О перечне административно-территориальных единиц и территориальных единиц Красноярского края» |accessdate=2018-04-23 |language=ru}} {{Wayback|date=2018-06-19 |url=https://web.archive.org/web/20180619214215/http://docs.cntd.ru/document/985019375}}</ref> Ауданның муниципалдық құрамына 17 құрылым кіреді — 3 қалалық және 14 ауылдық елді-мекен. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Рыбная ауданы]] 9h7q3u48016sojakrmwxidip5uvsgch 14 781152 3603391 2026-05-11T15:29:55Z Nurken 111493 Жаңа бетте: {{catmain}} [[Санат:Красноярск өлкесі аудандары]] 3603391 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Санат:Красноярск өлкесі аудандары]] l481bu2qoj92idmybu822sa72afptug 14 781153 3603392 2026-05-11T15:30:45Z Nurken 111493 Жаңа бетте: [[Санат:Ресей Федерациясы субъектілері аудандары|Красноярск өлкесі]] [[Санат:Красноярск өлкесі муниципалдық құрылымдары|*]] 3603392 wikitext text/x-wiki [[Санат:Ресей Федерациясы субъектілері аудандары|Красноярск өлкесі]] [[Санат:Красноярск өлкесі муниципалдық құрылымдары|*]] 49zllmgtxkaiellm6kfqh0i91doxjzn 14 781154 3603393 2026-05-11T15:31:29Z Nurken 111493 Жаңа бетте: [[СанатРесей Федерациясы субъектілері бойынша муниципалдық құрылымдар|Красноярск өлкесі]] [[Санат:Красноярск өлкесі]] 3603393 wikitext text/x-wiki [[СанатРесей Федерациясы субъектілері бойынша муниципалдық құрылымдар|Красноярск өлкесі]] [[Санат:Красноярск өлкесі]] i3qe5rbgof7eopd5qx8p75i9jghq09g 3603394 3603393 2026-05-11T15:31:36Z Nurken 111493 3603394 wikitext text/x-wiki [[Санат:Ресей Федерациясы субъектілері бойынша муниципалдық құрылымдар|Красноярск өлкесі]] [[Санат:Красноярск өлкесі]] if7ua9nat0tulpf5cc491w3mqjweltj 3603395 3603394 2026-05-11T15:32:03Z Nurken 111493 3603395 wikitext text/x-wiki [[Санат:Ресей Федерациясы субъектілері бойынша муниципалды құрылымдар|Красноярск өлкесі]] [[Санат:Красноярск өлкесі]] b1wqi69qo8e2yvdn3x7e1asnxltktc5 14 781155 3603397 2026-05-11T15:34:59Z Nurken 111493 Жаңа бетте: {{catmain|Рыбная ауданы}} [[Санат:Красноярск өлкесінде туғандар|Рыбная]] [[Санат:Рыбная ауданы тұлғалары]] 3603397 wikitext text/x-wiki {{catmain|Рыбная ауданы}} [[Санат:Красноярск өлкесінде туғандар|Рыбная]] [[Санат:Рыбная ауданы тұлғалары]] 5iyiy13a2oa5na202mh43vlmy0gtyj7 14 781156 3603398 2026-05-11T15:35:40Z Nurken 111493 Жаңа бетте: [[Санат:Красноярск өлкесі тұлғалары]] [[Санат:Ресейде туғандар|Красноярск өлкесі]] 3603398 wikitext text/x-wiki [[Санат:Красноярск өлкесі тұлғалары]] [[Санат:Ресейде туғандар|Красноярск өлкесі]] 4ntwhidqqomn9jusu7fekttp7q89f75 14 781157 3603399 2026-05-11T15:36:25Z Nurken 111493 Жаңа бетте: [[Санат:Ресей Федерациясы субъектілері бойынша тұлғалар|Красноярск өлкесі]] [[Санат:Красноярск өлкесі]] 3603399 wikitext text/x-wiki [[Санат:Ресей Федерациясы субъектілері бойынша тұлғалар|Красноярск өлкесі]] [[Санат:Красноярск өлкесі]] nr73az5sfies1qufdt7v6piheevvf3z 14 781158 3603400 2026-05-11T15:37:06Z Nurken 111493 Жаңа бетте: [[Санат:Красноярск өлкесі аудандары бойынша тұлғалар|Рыбная]] [[Санат:Рыбная ауданы]] 3603400 wikitext text/x-wiki [[Санат:Красноярск өлкесі аудандары бойынша тұлғалар|Рыбная]] [[Санат:Рыбная ауданы]] n7777zrgywghw2vv4ya7vkxchq9lx23 14 781159 3603401 2026-05-11T15:37:49Z Nurken 111493 Жаңа бетте: [[Санат:Красноярск өлкесі тұлғалары| ]] [[Санат:Ресей Федерациясы субъектілері аудандары бойынша тұлғалар|Красноярск өлкесі]] 3603401 wikitext text/x-wiki [[Санат:Красноярск өлкесі тұлғалары| ]] [[Санат:Ресей Федерациясы субъектілері аудандары бойынша тұлғалар|Красноярск өлкесі]] oyqbv9endnqbey00064sql2zgbtsjtg 3 781160 3603407 2026-05-11T16:30:30Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603407 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Marko Toryanyk}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 21:30, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) 30f0m2rf6fqby8k8hpaojaj70rge1wp 0 781161 3603409 2026-05-11T16:35:14Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] 3603409 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] t0qws2vs9kdqix7vnbgj7h2rcnwmsza 3603410 3603409 2026-05-11T16:41:33Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603410 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] jqu0i626e18zbw19vs6g7xm0kubtzjw 3603411 3603410 2026-05-11T16:42:56Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ толықтыру 3603411 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] 8o1zr01m9ayc2ee84hi9ypxswrxdmpk 3603413 3603411 2026-05-11T16:46:28Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603413 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] tv478lktafkufu9mrhy0eg78joibphq 3603414 3603413 2026-05-11T16:48:34Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ дереккөз 3603414 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] 577t64ep65snk9jacehesf0vsig566s 3603415 3603414 2026-05-11T16:52:25Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ толықтыру 3603415 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] sfuyir8nyrhzlcllvoibj8aj4uvyu6f 3603416 3603415 2026-05-11T16:53:29Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ дереккөз 3603416 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] 62r13p8cs9enrea2mss1ks33byv9f9x 3603417 3603416 2026-05-11T16:56:56Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ толықтыру 3603417 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Сплит порты теміржол вокзалының және автобекеттің жанында орналасқан. Қала орталығындағы пирсте ұзындығы 300 метрге дейінгі кемелер қатынайды. Ұзын кемелер шығанақта тоқтап, ал олардың жолаушылары орталық жағалауға жеңіл қайықтармен тасымалданады. Сплит порты одан да көп кемелердің тоқтауына мүмкіндік беру үшін круиздік портын үнемі кеңейтіп келеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] qh3u9kg7sd002l0h9k8difyto8isfy3 3603418 3603417 2026-05-11T16:57:47Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ дереккөз 3603418 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Сплит порты теміржол вокзалының және автобекеттің жанында орналасқан. Қала орталығындағы пирсте ұзындығы 300 метрге дейінгі кемелер қатынайды. Ұзын кемелер шығанақта тоқтап, ал олардың жолаушылары орталық жағалауға жеңіл қайықтармен тасымалданады. Сплит порты одан да көп кемелердің тоқтауына мүмкіндік беру үшін круиздік портын үнемі кеңейтіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://www.pac.ru/luxecruise/port/29189/?ysclid=mp1ag2sqv0979797799|title=Люкс круизы из Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] tv37oklz61iat2faigreq5paov8m7lh 3603419 3603418 2026-05-11T17:01:53Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603419 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Сплит порты теміржол вокзалының және автобекеттің жанында орналасқан. Қала орталығындағы пирсте ұзындығы 300 метрге дейінгі кемелер қатынайды. Ұзын кемелер шығанақта тоқтап, ал олардың жолаушылары орталық жағалауға жеңіл қайықтармен тасымалданады. Сплит порты одан да көп кемелердің тоқтауына мүмкіндік беру үшін круиздік портын үнемі кеңейтіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://www.pac.ru/luxecruise/port/29189/?ysclid=mp1ag2sqv0979797799|title=Люкс круизы из Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Терминалдары == Порт бірнеше терминалдан тұрады: 1. The Port of Split (Сплит порты) — жүк кемелері мен паромдарға арналған. Оған жолаушылар терминалдары мен теміржол желілері де кіреді. Онда 28 айлақ бар және ұзындығы 250 метрге дейінгі, ал суға түсу шөгімі 8 метрге дейінгі кемелерді қабылдай алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] t8vdgmy4qbd1aa31j46zra1qsf60k1u 3603420 3603419 2026-05-11T17:04:34Z Мағыпар 100137 /* Терминалдары */ толықтыру 3603420 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Сплит порты теміржол вокзалының және автобекеттің жанында орналасқан. Қала орталығындағы пирсте ұзындығы 300 метрге дейінгі кемелер қатынайды. Ұзын кемелер шығанақта тоқтап, ал олардың жолаушылары орталық жағалауға жеңіл қайықтармен тасымалданады. Сплит порты одан да көп кемелердің тоқтауына мүмкіндік беру үшін круиздік портын үнемі кеңейтіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://www.pac.ru/luxecruise/port/29189/?ysclid=mp1ag2sqv0979797799|title=Люкс круизы из Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Терминалдары == Порт бірнеше терминалдан тұрады: *The Port of Split (Сплит порты) — жүк кемелері мен паромдарға арналған. Оған жолаушылар терминалдары мен теміржол желілері де кіреді. Онда 28 айлақ бар және ұзындығы 250 метрге дейінгі, ал суға түсу шөгімі 8 метрге дейінгі кемелерді қабылдай алады. *Resnik-Divulje (Ресник-Дивулье) — жолаушылар терминалы, бір айлақтан тұрады және 40 м дейінгі, 4,5 м дейінгі шөгімі бар кемелерді қабылдайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] prruwhzxmqd1uafh77s6tejgjgongqv 3603421 3603420 2026-05-11T17:06:47Z Мағыпар 100137 /* Терминалдары */ толықтыру 3603421 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Сплит порты теміржол вокзалының және автобекеттің жанында орналасқан. Қала орталығындағы пирсте ұзындығы 300 метрге дейінгі кемелер қатынайды. Ұзын кемелер шығанақта тоқтап, ал олардың жолаушылары орталық жағалауға жеңіл қайықтармен тасымалданады. Сплит порты одан да көп кемелердің тоқтауына мүмкіндік беру үшін круиздік портын үнемі кеңейтіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://www.pac.ru/luxecruise/port/29189/?ysclid=mp1ag2sqv0979797799|title=Люкс круизы из Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Терминалдары == Порт бірнеше терминалдан тұрады: *The Port of Split (Сплит порты) — жүк кемелері мен паромдарға арналған. Оған жолаушылар терминалдары мен теміржол желілері де кіреді. Онда 28 айлақ бар және ұзындығы 250 метрге дейінгі, ал суға түсу шөгімі 8 метрге дейінгі кемелерді қабылдай алады. *Resnik-Divulje (Ресник-Дивулье) — жолаушылар терминалы, бір айлақтан тұрады және 40 м дейінгі, 4,5 м дейінгі шөгімі бар кемелерді қабылдайды. *Vranjic-Solin (Вранжич-Солин) — терминалы контейнерлік жүк және ро-ро кемелері үшін пайдаланылады. Терминал бес айлақтан және тоңазытқыш қондырғыларын қоса алғанда, сегіз қойма аймағынан тұрады. Онда ұзындығы 198 метрге дейінгі, ал шөгуі 10,2 метрге дейінгі кемелер орналастырылады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] 88rzafk09up74ub0dm3apatldez5brh 3603422 3603421 2026-05-11T17:08:30Z Мағыпар 100137 /* Терминалдары */ толықтыру 3603422 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Сплит порты теміржол вокзалының және автобекеттің жанында орналасқан. Қала орталығындағы пирсте ұзындығы 300 метрге дейінгі кемелер қатынайды. Ұзын кемелер шығанақта тоқтап, ал олардың жолаушылары орталық жағалауға жеңіл қайықтармен тасымалданады. Сплит порты одан да көп кемелердің тоқтауына мүмкіндік беру үшін круиздік портын үнемі кеңейтіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://www.pac.ru/luxecruise/port/29189/?ysclid=mp1ag2sqv0979797799|title=Люкс круизы из Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Терминалдары == Порт бірнеше терминалдан тұрады: *The Port of Split (Сплит порты) — жүк кемелері мен паромдарға арналған. Оған жолаушылар терминалдары мен теміржол желілері де кіреді. Онда 28 айлақ бар және ұзындығы 250 метрге дейінгі, ал суға түсу шөгімі 8 метрге дейінгі кемелерді қабылдай алады. *Resnik-Divulje (Ресник-Дивулье) — жолаушылар терминалы, бір айлақтан тұрады және 40 м дейінгі, 4,5 м дейінгі шөгімі бар кемелерді қабылдайды. *Vranjic-Solin (Вранжич-Солин) — терминалы контейнерлік жүк және ро-ро кемелері үшін пайдаланылады. Терминал бес айлақтан және тоңазытқыш қондырғыларын қоса алғанда, сегіз қойма аймағынан тұрады. Онда ұзындығы 198 метрге дейінгі, ал шөгуі 10,2 метрге дейінгі кемелер орналастырылады. *А терминалы — порт әкімшілігінің нұсқауларына сәйкес кемелердің тұруы үшін бөлінген. *В терминалы — 8,2 м дейінгі шөгу қабілеті бар кемелерді орналастыратын қосымша жүк терминалы. *С терминалы — балық аулайтын қайықтар мен паромдарға арналған тұрақ. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] nqv8alkhik099idfo8cxjtc3xcwco5f 3603423 3603422 2026-05-11T17:10:45Z Мағыпар 100137 /* Терминалдары */ толықтыру 3603423 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Сплит порты теміржол вокзалының және автобекеттің жанында орналасқан. Қала орталығындағы пирсте ұзындығы 300 метрге дейінгі кемелер қатынайды. Ұзын кемелер шығанақта тоқтап, ал олардың жолаушылары орталық жағалауға жеңіл қайықтармен тасымалданады. Сплит порты одан да көп кемелердің тоқтауына мүмкіндік беру үшін круиздік портын үнемі кеңейтіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://www.pac.ru/luxecruise/port/29189/?ysclid=mp1ag2sqv0979797799|title=Люкс круизы из Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Терминалдары == Порт бірнеше терминалдан тұрады: *The Port of Split (Сплит порты) — жүк кемелері мен паромдарға арналған. Оған жолаушылар терминалдары мен теміржол желілері де кіреді. Онда 28 айлақ бар және ұзындығы 250 метрге дейінгі, ал суға түсу шөгімі 8 метрге дейінгі кемелерді қабылдай алады. *Resnik-Divulje (Ресник-Дивулье) — жолаушылар терминалы, бір айлақтан тұрады және 40 м дейінгі, 4,5 м дейінгі шөгімі бар кемелерді қабылдайды. *Vranjic-Solin (Вранжич-Солин) — терминалы контейнерлік жүк және ро-ро кемелері үшін пайдаланылады. Терминал бес айлақтан және тоңазытқыш қондырғыларын қоса алғанда, сегіз қойма аймағынан тұрады. Онда ұзындығы 198 метрге дейінгі, ал шөгуі 10,2 метрге дейінгі кемелер орналастырылады. *А терминалы — порт әкімшілігінің нұсқауларына сәйкес кемелердің тұруы үшін бөлінген. *В терминалы — 8,2 м дейінгі шөгу қабілеті бар кемелерді орналастыратын қосымша жүк терминалы. *С терминалы — балық аулайтын қайықтар мен паромдарға арналған тұрақ. 2011 жылдан бастап Сплит порты жаңғыртудан өтіп, кеңейтіліп, жүк және жолаушыларға арналған тұрақтар қосылып келеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] fpsijy6exgvbol8boso6bg4vb5khk0k 3603424 3603423 2026-05-11T17:13:47Z Мағыпар 100137 сурет қою 3603424 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. [[Сурет:Port of Split in Croatia (48608601531).jpg|нобай|оңға|250px|Сплит порты]] Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Сплит порты теміржол вокзалының және автобекеттің жанында орналасқан. Қала орталығындағы пирсте ұзындығы 300 метрге дейінгі кемелер қатынайды. Ұзын кемелер шығанақта тоқтап, ал олардың жолаушылары орталық жағалауға жеңіл қайықтармен тасымалданады. Сплит порты одан да көп кемелердің тоқтауына мүмкіндік беру үшін круиздік портын үнемі кеңейтіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://www.pac.ru/luxecruise/port/29189/?ysclid=mp1ag2sqv0979797799|title=Люкс круизы из Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Терминалдары == Порт бірнеше терминалдан тұрады: *The Port of Split (Сплит порты) — жүк кемелері мен паромдарға арналған. Оған жолаушылар терминалдары мен теміржол желілері де кіреді. Онда 28 айлақ бар және ұзындығы 250 метрге дейінгі, ал суға түсу шөгімі 8 метрге дейінгі кемелерді қабылдай алады. *Resnik-Divulje (Ресник-Дивулье) — жолаушылар терминалы, бір айлақтан тұрады және 40 м дейінгі, 4,5 м дейінгі шөгімі бар кемелерді қабылдайды. *Vranjic-Solin (Вранжич-Солин) — терминалы контейнерлік жүк және ро-ро кемелері үшін пайдаланылады. Терминал бес айлақтан және тоңазытқыш қондырғыларын қоса алғанда, сегіз қойма аймағынан тұрады. Онда ұзындығы 198 метрге дейінгі, ал шөгуі 10,2 метрге дейінгі кемелер орналастырылады. *А терминалы — порт әкімшілігінің нұсқауларына сәйкес кемелердің тұруы үшін бөлінген. *В терминалы — 8,2 м дейінгі шөгу қабілеті бар кемелерді орналастыратын қосымша жүк терминалы. *С терминалы — балық аулайтын қайықтар мен паромдарға арналған тұрақ. 2011 жылдан бастап Сплит порты жаңғыртудан өтіп, кеңейтіліп, жүк және жолаушыларға арналған тұрақтар қосылып келеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] b29gxk9y9sda6bsuoe2dercjxvj8z9j 3603425 3603424 2026-05-11T17:15:38Z Мағыпар 100137 3603425 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' {{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. [[Сурет:Port of Split in Croatia (48608601531).jpg|нобай|оңға|250px|Сплит порты]] Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Сплит порты теміржол вокзалының және автобекеттің жанында орналасқан. Қала орталығындағы пирсте ұзындығы 300 метрге дейінгі кемелер қатынайды. Ұзын кемелер шығанақта тоқтап, ал олардың жолаушылары орталық жағалауға жеңіл қайықтармен тасымалданады. Сплит порты одан да көп кемелердің тоқтауына мүмкіндік беру үшін круиздік портын үнемі кеңейтіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://www.pac.ru/luxecruise/port/29189/?ysclid=mp1ag2sqv0979797799|title=Люкс круизы из Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Терминалдары == Порт бірнеше терминалдан тұрады: [[Сурет:Splitska riva 2.JPG|нобай|оңға|250px|Сплит портындағы паром айлағы]] *The Port of Split (Сплит порты) — жүк кемелері мен паромдарға арналған. Оған жолаушылар терминалдары мен теміржол желілері де кіреді. Онда 28 айлақ бар және ұзындығы 250 метрге дейінгі, ал суға түсу шөгімі 8 метрге дейінгі кемелерді қабылдай алады. *Resnik-Divulje (Ресник-Дивулье) — жолаушылар терминалы, бір айлақтан тұрады және 40 м дейінгі, 4,5 м дейінгі шөгімі бар кемелерді қабылдайды. *Vranjic-Solin (Вранжич-Солин) — терминалы контейнерлік жүк және ро-ро кемелері үшін пайдаланылады. Терминал бес айлақтан және тоңазытқыш қондырғыларын қоса алғанда, сегіз қойма аймағынан тұрады. Онда ұзындығы 198 метрге дейінгі, ал шөгуі 10,2 метрге дейінгі кемелер орналастырылады. *А терминалы — порт әкімшілігінің нұсқауларына сәйкес кемелердің тұруы үшін бөлінген. *В терминалы — 8,2 м дейінгі шөгу қабілеті бар кемелерді орналастыратын қосымша жүк терминалы. *С терминалы — балық аулайтын қайықтар мен паромдарға арналған тұрақ. 2011 жылдан бастап Сплит порты жаңғыртудан өтіп, кеңейтіліп, жүк және жолаушыларға арналған тұрақтар қосылып келеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватиядағы порттар]] gmgq7jirlwuu5nehtxdeksnxvbeigx7 3603449 3603425 2026-05-11T17:57:15Z Kasymov 10777 3603449 wikitext text/x-wiki '''Сплит порты''' ({{langx|hr|Luka Split}}) — [[Хорватия]]ның орталығындағы Далматияның [[Сплит]] қаласындағы порт. == Сипаттама == Сплит теңіз порты Хорватияның ортаңғы бөлігінде, [[Адрия теңізі|Адрия]] жағалауында, толқындардан қорғалған жайлы шығанақта орналасқан. Сплит портының бай тарихы бар. 17 ғасырдың ортасында өзінің танымалдылығына жеткен порт тек ел үшін ғана емес, бүкіл аймақ үшін де маңызды. Бүгінгі таңда Сплит теңіз порты Адрия жағалауындағы ең ірі порттардың бірі болып табылады. [[Сурет:Port of Split in Croatia (48608601531).jpg|нобай|оңға|250px|Сплит порты]] Қазіргі заманғы порт екі айлақтан тұрады: Солтүстік және Оңтүстік. Оның айлақтарына 4-тен 9 метрге дейінгі шөгіндісі бар теңіз кемелері орналаса алады. Порттың негізгі жүк айналымы қара металлургия өнімдерінен, көмірден және минералды тыңайтқыштардан тұрады. Порттың жалпы жүк айналымы жылына үш миллион тоннаны құрайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.tourister.ru/world/europe/croatia/city/split/ports/21120?ysclid=mp1aetao7p459631702|title=Порт Сплита (Split Port)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Порт балық аулайтын кемелерге, жолаушылар кемелеріне және паромдар мен гидроұшақтарға, басқа да су көліктеріне қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, онда теміржол терминалдары орналасқан. Сплит порты Жерорта теңізіндегі ең қарбалас және ең жайлы порттардың бірі болып табылады, 5 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды.<ref>{{citeweb|url=https://www.personalguide.ru/horvatiya/split/landmark/port-splita?ysclid=mp1ahb24tg3217884|title=Порт Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> Сплит порты теміржол вокзалының және автобекеттің жанында орналасқан. Қала орталығындағы пирсте ұзындығы 300 метрге дейінгі кемелер қатынайды. Ұзын кемелер шығанақта тоқтап, ал олардың жолаушылары орталық жағалауға жеңіл қайықтармен тасымалданады. Сплит порты одан да көп кемелердің тоқтауына мүмкіндік беру үшін круиздік портын үнемі кеңейтіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://www.pac.ru/luxecruise/port/29189/?ysclid=mp1ag2sqv0979797799|title=Люкс круизы из Сплита|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-11|lang=}}</ref> == Терминалдары == Порт бірнеше терминалдан тұрады: [[Сурет:Splitska riva 2.JPG|нобай|оңға|250px|Сплит портындағы паром айлағы]] *The Port of Split (Сплит порты) — жүк кемелері мен паромдарға арналған. Оған жолаушылар терминалдары мен теміржол желілері де кіреді. Онда 28 айлақ бар және ұзындығы 250 метрге дейінгі, ал суға түсу шөгімі 8 метрге дейінгі кемелерді қабылдай алады. *Resnik-Divulje (Ресник-Дивулье) — жолаушылар терминалы, бір айлақтан тұрады және 40 м дейінгі, 4,5 м дейінгі шөгімі бар кемелерді қабылдайды. *Vranjic-Solin (Вранжич-Солин) — терминалы контейнерлік жүк және ро-ро кемелері үшін пайдаланылады. Терминал бес айлақтан және тоңазытқыш қондырғыларын қоса алғанда, сегіз қойма аймағынан тұрады. Онда ұзындығы 198 метрге дейінгі, ал шөгуі 10,2 метрге дейінгі кемелер орналастырылады. *А терминалы — порт әкімшілігінің нұсқауларына сәйкес кемелердің тұруы үшін бөлінген. *В терминалы — 8,2 м дейінгі шөгу қабілеті бар кемелерді орналастыратын қосымша жүк терминалы. *С терминалы — балық аулайтын қайықтар мен паромдарға арналған тұрақ. 2011 жылдан бастап Сплит порты жаңғыртудан өтіп, кеңейтіліп, жүк және жолаушыларға арналған тұрақтар қосылып келеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия айлақтары]] sgxrdj5etw8tb355fsjllak9vjvk8ex 3 781162 3603412 2026-05-11T16:46:06Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603412 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=AlessotBot}} -- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 21:46, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) 9xgba5rbls1hwji12u400vc4oduocrj 3 781163 3603433 2026-05-11T17:29:51Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603433 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Big Banana271}} -- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 22:29, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) qehrt55uhsoghuwyqb6di990wdw8q76 3 781164 3603434 2026-05-11T17:30:15Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603434 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Дебушка}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 22:30, 2026 ж. мамырдың 11 (+05) 6fqupyposcgd50f9ycz0lgnsmdxxixj 10 781165 3603441 2026-05-11T17:44:52Z Kasymov 10777 Жаңа бетте: <includeonly>[[Санат:Үлгілер:Мақала үшін арналған үлгілер]]</includeonly> 3603441 wikitext text/x-wiki <includeonly>[[Санат:Үлгілер:Мақала үшін арналған үлгілер]]</includeonly> g4j8z7d7f4ohn331x28qd5qqmmytfxp 10 781166 3603450 2026-05-11T18:00:13Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-05-12|POTD 2026-05-12]]: filename only 3603450 wikitext text/x-wiki Takht-i-Bahi Buddhist Monastery.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> 2o8kz87r9lsn74xlzfxerxnsfqokdql 3 781167 3603458 2026-05-11T19:36:52Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603458 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Cosmo.Editor1}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 00:36, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) nwcin3p4trgwxoyv0miwbt0qrxdba54 0 781168 3603478 2026-05-11T20:25:13Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 Жаңа бетте: '''CAS registry number (CAS тіркеу нөмірі)''' (сонымен қатар '''CAS number''', '''CAS RN''', '''CAS #''') — Chemical Abstracts Service реестріне енгізілген химиялық қосылыстардың, полимерлердің, нуклеотидтердің немесе аминқышқылдарының биологиялық тізбектерінің, қоспалар мен қорытпалардың бірегей са... 3603478 wikitext text/x-wiki '''CAS registry number (CAS тіркеу нөмірі)''' (сонымен қатар '''CAS number''', '''CAS RN''', '''CAS #''') — Chemical Abstracts Service реестріне енгізілген химиялық қосылыстардың, полимерлердің, нуклеотидтердің немесе аминқышқылдарының биологиялық тізбектерінің, қоспалар мен қорытпалардың бірегей сандық сәйкестендіргіші. Толық тізілім ақылы жазылым негізінде қолжетімді. ACS Commons Chemistry порталында CC BY-NC лицензиясы бойынша 500 мыңға жуық CAS тіркеу нөмірлерінің жиынтығы тегін қолжетімді етіп ұсынылған. CAS нөмірі дефистермен бөлінген араб сандарының үш тобы түрінде жазылады. Химиялық рефераттық қызмет (ағылш. Chemical Abstracts Service) — Американдық химиялық қоғамның бөлімшесі, осы идентификаторды әдебиетте бір рет болса да айтылған барлық заттарға тағайындайды. Бірегей идентификатор бір нәрсенің әртүрлі аталуына байланысты проблеманы жою арқылы әдебиеттегі сілтемелерді іздеуді айтарлықтай жеңілдетуге арналған. Қазіргі уақытта барлық дерлік химиялық дерекқорларды CAS тіркеу нөмірі арқылы іздеуге болады. CAS өзі химиялық заттардың дерекқорын, яғни CAS тізілімін (ағылш. CAS registry) қолдайды және сатады. 2026 жылдың 12 мамырындағы жағдай бойынша бұл тізілімде 290 миллионнан астам зат бар және ол жаңа заттармен және коллекция құрамындағы заттар туралы ең өзекті ақпаратпен үнемі толықтырылып отырады.<ref>{{cite web|url=http://www.cas.org/content/chemical-substances/faqs|title=CAS REGISTRY and CAS Registry Number FAQs|author=American Chemical Society|lang=en|access-date=2026-05-12|url-status=live}}</ref>. == Тарихы мен қолданылуы == Бұрын химиялық заттар әртүрлі синонимдер мен қасиеттер арқылы анықталып келді. Chemical Abstracts Service қызметі өз мойнына алған заттарды индекстеудің алғашқы кезеңіндегі ең үлкен қиындықтардың бірі — әдебиеттегі заттың жаңа ма, әлде бұрын ашылған ба екенін анықтау болатын. Кеңінен танымал химиялық заттар бірнеше жалпы, тарихи, коммерциялық және/немесе қара нарықтық атаулармен белгілі болуы мүмкін, тіпті тек құрылымға негізделген жүйелі номенклатура да әмбебап пайдалы болмады. Химиялық құрылымдық формуланы компьютерде іздеуге болатын кестеге түрлендіретін алгоритм әзірленді, бұл әрбір химиялық затты оның CAS тіркеу нөмірімен тізімдейтін CAS Chemical Registry System қызметінің негізін қалады және бұл жүйе 1965 жылы іске қосылды.<ref>{{Cite web|last=Shively|first=Eric|date=June 11, 2007|title=CAS Surveys Its First 100 Years|url=https://cen.acs.org/articles/85/i24/CAS-Surveys-First-100-Years.html|access-date=2024-04-16|website=Chemical & Engineering News|language=en}}</ref> CAS тіркеу нөмірлері (CAS RN) қарапайым әрі біркелкі келеді, бұл дерекқорларда іздеуге ыңғайлы. Олар ғылым, өнеркәсіп және реттеуші органдар салалары қолданатын әртүрлі номенклатуралар мен пәндер арасында әрбір нақты затқа сенімді, ортақ және халықаралық сілтеме береді. Қазіргі уақытта молекулалардың барлық дерлік дерекқорлары CAS тіркеу нөмірі бойынша іздеуге мүмкіндік береді және ол жаһандық стандарт ретінде қолданылады.<ref>{{Cite journal|last1=Jacobs|first1=Andrea|last2=Williams|first2=Dustin|last3=Hickey|first3=Katherine|last4=Patrick|first4=Nathan|last5=Williams |first5=Antony J.|last6=Chalk|first6=Stuart|last7=McEwen|first7=Leah|last8=Willighagen|first8=Egon|last9=Walker|first9=Martin|last10=Bolton|first10=Evan|last11=Sinclair|first11=Gabriel |last12=Sanford|first12=Adam|date=2022-06-13|title=CAS Common Chemistry in 2021: Expanding Access to Trusted Chemical Information for the Scientific Community|journal=Journal of Chemical Information and Modeling|language=en|volume=62|issue=11|pages=2737–2743}}</ref> == Пішімі == CAS тіркеу нөмірінің өзіндік мағынасы жоқ, ол CAS ғалымдары затты CAS Registry дерекқорына енгізу үшін анықтаған кезде реттілікпен, өсу ретімен тағайындалады. CAS RN дефистер арқылы үш бөлікке бөлінеді: бірінші бөлігі екіден жеті санға дейінгі сандардан тұрады,<ref>https://www.cas.org/training/documentation/chemical-substances/checkdig</ref> екінші бөлігі екі саннан тұрады, ал үшінші бөлігі бақылау саны (check digit) қызметін атқаратын бір саннан тұрады. Бұл пішім CAS-қа 1 000 000 000 бірегей нөмірдің ең жоғары сыйымдылығын береді. (Іс жүзінде екінші бөліктің 100 мүмкіндігі сирек қолданылады — бірінші бөлігі бірдей жазбалар бір «пакетте» қосылады және әрдайым дерлік бір-бірімен химиялық байланысты болады.) Бақылау саны келесідей табылады: соңғы сан 1-ге, оның алдындағы сан 2-ге, оның алдындағы сан 3-ке, т.с.с. көбейтіледі, барлығы қосылады және қосындының 10-ға бөлгендегі қалдығы есептеледі. Мысалы, [[су]]дың CAS нөмірі — 7732-18-5: бақылама сан 5 былай есептеледі: (8×1 + 1×2 + 2×3 + 3×4 + 7×5 + 7×6) = 105; 105 mod 10 = 5. == Дәлдік деңгейі == CAS тізіліміне (1) химиялық элементтерден тұратын затты сипаттайтын, (2) бар жазбалардан ерекшеленетін және (3) ғылыми әдебиетте кездесетін жазбалар қабылданады. «Ерекшеленетін» деген анықтама бір заттың әртүрлі фазаларын (мысалы, су мен мұзды) қоспайды, бірақ қолданыстағы ұғымдарды нақтылауды (мысалы, көміртегі графит пен алмазға қарсы; қолданыстағы қосылыстың изотоппен таңбаланған түрлері) қамтиды. * Стереоизомерлер мен рацемиялық қоспаларға жеке CAS тіркеу нөмірлері тағайындалады: L-эпинефрин — 51-43-4, D-эпинефрин — 150-05-0, ал рацемиялық DL-эпинефрин — 329-65-7. * Әртүрлі фазалар әртүрлі CAS RN ала алмайды (сұйық су мен мұздың екеуі де — 7732-18-5), бірақ әртүрлі кристалдық құрылымдар алады (жалпы көміртек — 7440-44-0, графит — 7782-42-5, алмаз — 7782-40-3). * Құрамы белгілі немесе белгісіз жиі кездесетін қоспалар CAS RN ала алады; мысалдар: Лейшман бояғышы (12627-53-1) және қыша майы (8007-40-7). * Кейбір химиялық элементтер тотығу дәрежесіне қарай ажыратылады, мысалы, [[хром]] элементінің жалпы нөмірі — 7440-47-3, үш валентті Cr(III) — 16065-83-1, ал алты валентті Cr(VI) түрлері — 18540-29-9. * Кейде молекулалардың тұтас кластары бір ғана CAS RN алады: спиртдегидрогеназалар деп аталатын ферменттер класының нөмірі — 9031-72-5. Бұл тағайындау нақты түрде 1.1.1.1 Ферменттік комиссия нөміріне (EC#) сәйкес келеді, ол спиртті дегидрогендеу реакциясын катализдейтін барлық ферменттерді қамтиды. ** Бұл неғұрлым нақты жазбаларды енгізуге кедергі келтірмейді. Мысалы, тін типіндегі плазминоген активаторы (TPA) — EC# 3.4.21.68, оған CAS RN 139639-23-9 сәйкес келеді. Адам TPA-сының рекомбинантты ақуыздық нұсқаларының өзіндік CAS RN нөмірлері бар, мысалы 105857-23-6 (Альтеплаза). == Іздеу == CAS нөмірлерін дерекқорлардан іздеу кезінде сұрау салынған жазбаға жақын туыстас қосылыстардың нөмірлерін де қосқан пайдалы. Мысалы, [[кокаин]] (CAS 50-36-2) туралы ақпаратты іздегенде, кокаин гидрохлоридін (CAS 53-21-4) және кокаин сульфатын (CAS 5913-65-5) да іздеген жөн, себебі есірткілік зат ретінде қосылыстың дәл осы формалары кеңірек таралған. == Тіркеу нөмірлері жүйесінің сыны == Соңғы жылдары CAS-тың ешқандай химиялық ақпаратты қамтымайтын реттік нөмірді беру бойынша ақылы қызмет көрсету саласында орныққан монополиясы көп жағдайда оны ақпаратқа жүгінуге арналған код/көрсеткіш ретінде пайдалануды қиындатады. == Тағы қараңыз == * [[EC нөмірі]] (Фермент комиссиясының нөмірі) * [[PubChem]] * [[SMILES]] (Simplified molecular input line entry specification) * [[БҰҰ нөмірі]] (UN нөмірі - Біріккен Ұлттар Ұйымының қауіпті жүктерге арналған тіркеу нөмірі) ==Дереккөздер</span>== <references/> [[Санат:Химиялық номенклатура]] [[Санат:Американдық химиялық қоғам]] l63bbbovyqaxc0279ff2ww8rf9ckpqp 3603497 3603478 2026-05-11T20:53:50Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3603497 wikitext text/x-wiki '''CAS registry number (CAS тіркеу нөмірі)''' (сонымен қатар '''CAS number''', '''CAS RN''', '''CAS #''') — Chemical Abstracts Service реестріне енгізілген химиялық қосылыстардың, полимерлердің, нуклеотидтердің немесе аминқышқылдарының биологиялық тізбектерінің, қоспалар мен қорытпалардың бірегей сандық сәйкестендіргіші. Толық тізілім ақылы жазылым негізінде қолжетімді. ACS Commons Chemistry порталында CC BY-NC лицензиясы бойынша 500 мыңға жуық CAS тіркеу нөмірлерінің жиынтығы тегін қолжетімді етіп ұсынылған. CAS нөмірі дефистермен бөлінген араб сандарының үш тобы түрінде жазылады. Химиялық рефераттық қызмет (ағылш. Chemical Abstracts Service) — Американдық химиялық қоғамның бөлімшесі, осы идентификаторды әдебиетте бір рет болса да айтылған барлық заттарға тағайындайды. Бірегей идентификатор бір нәрсенің әртүрлі аталуына байланысты проблеманы жою арқылы әдебиеттегі сілтемелерді іздеуді айтарлықтай жеңілдетуге арналған. Қазіргі уақытта барлық дерлік химиялық дерекқорларды CAS тіркеу нөмірі арқылы іздеуге болады. CAS өзі химиялық заттардың дерекқорын, яғни CAS тізілімін (ағылш. CAS registry) қолдайды және сатады. 2026 жылдың 12 мамырындағы жағдай бойынша бұл тізілімде 290 миллионнан астам зат бар және ол жаңа заттармен және коллекция құрамындағы заттар туралы ең өзекті ақпаратпен үнемі толықтырылып отырады.<ref>{{cite web|url=http://www.cas.org/content/chemical-substances/faqs|title=CAS REGISTRY and CAS Registry Number FAQs|author=American Chemical Society|lang=en|access-date=2026-05-12|url-status=live}}</ref>. == Тарихы мен қолданылуы == Бұрын химиялық заттар әртүрлі синонимдер мен қасиеттер арқылы анықталып келді. Chemical Abstracts Service қызметі өз мойнына алған заттарды индекстеудің алғашқы кезеңіндегі ең үлкен қиындықтардың бірі — әдебиеттегі заттың жаңа ма, әлде бұрын ашылған ба екенін анықтау болатын. Кеңінен танымал химиялық заттар бірнеше жалпы, тарихи, коммерциялық және/немесе қара нарықтық атаулармен белгілі болуы мүмкін, тіпті тек құрылымға негізделген жүйелі номенклатура да әмбебап пайдалы болмады. Химиялық құрылымдық формуланы компьютерде іздеуге болатын кестеге түрлендіретін алгоритм әзірленді, бұл әрбір химиялық затты оның CAS тіркеу нөмірімен тізімдейтін CAS Chemical Registry System қызметінің негізін қалады және бұл жүйе 1965 жылы іске қосылды.<ref>{{Cite web|last=Shively|first=Eric|date=June 11, 2007|title=CAS Surveys Its First 100 Years|url=https://cen.acs.org/articles/85/i24/CAS-Surveys-First-100-Years.html|access-date=2024-04-16|website=Chemical & Engineering News|language=en}}</ref> CAS тіркеу нөмірлері (CAS RN) қарапайым әрі біркелкі келеді, бұл дерекқорларда іздеуге ыңғайлы. Олар ғылым, өнеркәсіп және реттеуші органдар салалары қолданатын әртүрлі номенклатуралар мен пәндер арасында әрбір нақты затқа сенімді, ортақ және халықаралық сілтеме береді. Қазіргі уақытта молекулалардың барлық дерлік дерекқорлары CAS тіркеу нөмірі бойынша іздеуге мүмкіндік береді және ол жаһандық стандарт ретінде қолданылады.<ref>{{Cite journal|last1=Jacobs|first1=Andrea|last2=Williams|first2=Dustin|last3=Hickey|first3=Katherine|last4=Patrick|first4=Nathan|last5=Williams |first5=Antony J.|last6=Chalk|first6=Stuart|last7=McEwen|first7=Leah|last8=Willighagen|first8=Egon|last9=Walker|first9=Martin|last10=Bolton|first10=Evan|last11=Sinclair|first11=Gabriel |last12=Sanford|first12=Adam|date=2022-06-13|title=CAS Common Chemistry in 2021: Expanding Access to Trusted Chemical Information for the Scientific Community|journal=Journal of Chemical Information and Modeling|language=en|volume=62|issue=11|pages=2737–2743}}</ref> == Пішімі == CAS тіркеу нөмірінің өзіндік мағынасы жоқ, ол CAS ғалымдары затты CAS Registry дерекқорына енгізу үшін анықтаған кезде реттілікпен, өсу ретімен тағайындалады. CAS RN дефистер арқылы үш бөлікке бөлінеді: бірінші бөлігі екіден жеті санға дейінгі сандардан тұрады,<ref>https://www.cas.org/training/documentation/chemical-substances/checkdig</ref> екінші бөлігі екі саннан тұрады, ал үшінші бөлігі бақылау саны (check digit) қызметін атқаратын бір саннан тұрады. Бұл пішім CAS-қа 1 000 000 000 бірегей нөмірдің ең жоғары сыйымдылығын береді. (Іс жүзінде екінші бөліктің 100 мүмкіндігі сирек қолданылады — бірінші бөлігі бірдей жазбалар бір «пакетте» қосылады және әрдайым дерлік бір-бірімен химиялық байланысты болады.) Бақылау саны келесідей табылады: соңғы сан 1-ге, оның алдындағы сан 2-ге, оның алдындағы сан 3-ке, т.с.с. көбейтіледі, барлығы қосылады және қосындының 10-ға бөлгендегі қалдығы есептеледі. Мысалы, [[су]]дың CAS нөмірі — 7732-18-5: бақылама сан 5 былай есептеледі: (8×1 + 1×2 + 2×3 + 3×4 + 7×5 + 7×6) = 105; 105 mod 10 = 5. == Дәлдік деңгейі == CAS тізіліміне (1) химиялық элементтерден тұратын затты сипаттайтын, (2) бар жазбалардан ерекшеленетін және (3) ғылыми әдебиетте кездесетін жазбалар қабылданады. «Ерекшеленетін» деген анықтама бір заттың әртүрлі фазаларын (мысалы, су мен мұзды) қоспайды, бірақ қолданыстағы ұғымдарды нақтылауды (мысалы, көміртегі графит пен алмазға қарсы; қолданыстағы қосылыстың изотоппен таңбаланған түрлері) қамтиды. * Стереоизомерлер мен рацемиялық қоспаларға жеке CAS тіркеу нөмірлері тағайындалады: L-эпинефрин — 51-43-4, D-эпинефрин — 150-05-0, ал рацемиялық DL-эпинефрин — 329-65-7. * Әртүрлі фазалар әртүрлі CAS RN ала алмайды (сұйық су мен мұздың екеуі де — 7732-18-5), бірақ әртүрлі кристалдық құрылымдар алады (жалпы көміртек — 7440-44-0, графит — 7782-42-5, алмаз — 7782-40-3). * Құрамы белгілі немесе белгісіз жиі кездесетін қоспалар CAS RN ала алады; мысалдар: Лейшман бояғышы (12627-53-1) және қыша майы (8007-40-7). * Кейбір химиялық элементтер тотығу дәрежесіне қарай ажыратылады, мысалы, [[хром]] элементінің жалпы нөмірі — 7440-47-3, үш валентті Cr(III) — 16065-83-1, ал алты валентті Cr(VI) түрлері — 18540-29-9. * Кейде молекулалардың тұтас кластары бір ғана CAS RN алады: спиртдегидрогеназалар деп аталатын ферменттер класының нөмірі — 9031-72-5. Бұл тағайындау нақты түрде 1.1.1.1 Ферменттік комиссия нөміріне (EC#) сәйкес келеді, ол спиртті дегидрогендеу реакциясын катализдейтін барлық ферменттерді қамтиды. ** Бұл неғұрлым нақты жазбаларды енгізуге кедергі келтірмейді. Мысалы, тін типіндегі плазминоген активаторы (TPA) — EC# 3.4.21.68, оған CAS RN 139639-23-9 сәйкес келеді. Адам TPA-сының рекомбинантты ақуыздық нұсқаларының өзіндік CAS RN нөмірлері бар, мысалы 105857-23-6 (Альтеплаза). == Іздеу == CAS нөмірлерін дерекқорлардан іздеу кезінде сұрау салынған жазбаға жақын туыстас қосылыстардың нөмірлерін де қосқан пайдалы. Мысалы, [[кокаин]] (CAS 50-36-2) туралы ақпаратты іздегенде, кокаин гидрохлоридін (CAS 53-21-4) және кокаин сульфатын (CAS 5913-65-5) да іздеген жөн, себебі есірткілік зат ретінде қосылыстың дәл осы формалары кеңірек таралған. == Тіркеу нөмірлері жүйесінің сыны == Соңғы жылдары CAS-тың ешқандай химиялық ақпаратты қамтымайтын реттік нөмірді беру бойынша ақылы қызмет көрсету саласында орныққан монополиясы көп жағдайда оны ақпаратқа жүгінуге арналған код/көрсеткіш ретінде пайдалануды қиындатады. == Тағы қараңыз == * [[EC нөмірі]] (Фермент комиссиясының нөмірі) * [[PubChem]] * [[SMILES]] (Simplified molecular input line entry specification) * [[БҰҰ нөмірі]] (UN нөмірі - Біріккен Ұлттар Ұйымының қауіпті жүктерге арналған тіркеу нөмірі) ==Дереккөздер</span>== <references/> [[Санат:Химиялық номенклатура]] [[Санат:Американдық химиялық қоғам]] [[Санат:Химиялық атаулар]] lt8pjs5396tqir5vpskl59gt4ow3j72 3603635 3603497 2026-05-12T01:41:52Z 1nter pares 146705 3603635 wikitext text/x-wiki '''CAS registry number (CAS тіркеу нөмірі)''' (сонымен қатар '''CAS number''', '''CAS RN''', '''CAS #''') — Chemical Abstracts Service реестріне енгізілген химиялық қосылыстардың, полимерлердің, нуклеотидтердің немесе аминқышқылдарының биологиялық тізбектерінің, қоспалар мен қорытпалардың бірегей сандық сәйкестендіргіші. Толық тізілім ақылы жазылым негізінде қолжетімді. ACS Commons Chemistry порталында CC BY-NC лицензиясы бойынша 500 мыңға жуық CAS тіркеу нөмірлерінің жиынтығы тегін қолжетімді етіп ұсынылған. CAS нөмірі дефистермен бөлінген араб сандарының үш тобы түрінде жазылады. Химиялық рефераттық қызмет (ағылш. Chemical Abstracts Service) — Американдық химиялық қоғамның бөлімшесі, осы идентификаторды әдебиетте бір рет болса да айтылған барлық заттарға тағайындайды. Бірегей идентификатор бір нәрсенің әртүрлі аталуына байланысты проблеманы жою арқылы әдебиеттегі сілтемелерді іздеуді айтарлықтай жеңілдетуге арналған. Қазіргі уақытта барлық дерлік химиялық дерекқорларды CAS тіркеу нөмірі арқылы іздеуге болады. CAS өзі химиялық заттардың дерекқорын, яғни CAS тізілімін (ағылш. CAS registry) қолдайды және сатады. 2026 жылдың 12 мамырындағы жағдай бойынша бұл тізілімде 290 миллионнан астам зат бар және ол жаңа заттармен және коллекция құрамындағы заттар туралы ең өзекті ақпаратпен үнемі толықтырылып отырады.<ref>{{cite web|url=http://www.cas.org/content/chemical-substances/faqs|title=CAS REGISTRY and CAS Registry Number FAQs|author=American Chemical Society|lang=en|access-date=2026-05-12|url-status=live}}</ref>. == Тарихы мен қолданылуы == Бұрын химиялық заттар әртүрлі синонимдер мен қасиеттер арқылы анықталып келді. Chemical Abstracts Service қызметі өз мойнына алған заттарды индекстеудің алғашқы кезеңіндегі ең үлкен қиындықтардың бірі — әдебиеттегі заттың жаңа ма, әлде бұрын ашылған ба екенін анықтау болатын. Кеңінен танымал химиялық заттар бірнеше жалпы, тарихи, коммерциялық және/немесе қара нарықтық атаулармен белгілі болуы мүмкін, тіпті тек құрылымға негізделген жүйелі номенклатура да әмбебап пайдалы болмады. Химиялық құрылымдық формуланы компьютерде іздеуге болатын кестеге түрлендіретін алгоритм әзірленді, бұл әрбір химиялық затты оның CAS тіркеу нөмірімен тізімдейтін CAS Chemical Registry System қызметінің негізін қалады және бұл жүйе 1965 жылы іске қосылды.<ref>{{Cite web|last=Shively|first=Eric|date=June 11, 2007|title=CAS Surveys Its First 100 Years|url=https://cen.acs.org/articles/85/i24/CAS-Surveys-First-100-Years.html|access-date=2024-04-16|website=Chemical & Engineering News|language=en}}</ref> CAS тіркеу нөмірлері (CAS RN) қарапайым әрі біркелкі келеді, бұл дерекқорларда іздеуге ыңғайлы. Олар ғылым, өнеркәсіп және реттеуші органдар салалары қолданатын әртүрлі номенклатуралар мен пәндер арасында әрбір нақты затқа сенімді, ортақ және халықаралық сілтеме береді. Қазіргі уақытта молекулалардың барлық дерлік дерекқорлары CAS тіркеу нөмірі бойынша іздеуге мүмкіндік береді және ол жаһандық стандарт ретінде қолданылады.<ref>{{Cite journal|last1=Jacobs|first1=Andrea|last2=Williams|first2=Dustin|last3=Hickey|first3=Katherine|last4=Patrick|first4=Nathan|last5=Williams |first5=Antony J.|last6=Chalk|first6=Stuart|last7=McEwen|first7=Leah|last8=Willighagen|first8=Egon|last9=Walker|first9=Martin|last10=Bolton|first10=Evan|last11=Sinclair|first11=Gabriel |last12=Sanford|first12=Adam|date=2022-06-13|title=CAS Common Chemistry in 2021: Expanding Access to Trusted Chemical Information for the Scientific Community|journal=Journal of Chemical Information and Modeling|language=en|volume=62|issue=11|pages=2737–2743}}</ref> == Пішімі == CAS тіркеу нөмірінің өзіндік мағынасы жоқ, ол CAS ғалымдары затты CAS Registry дерекқорына енгізу үшін анықтаған кезде реттілікпен, өсу ретімен тағайындалады. CAS RN дефистер арқылы үш бөлікке бөлінеді: бірінші бөлігі екіден жеті санға дейінгі сандардан тұрады,<ref>https://www.cas.org/training/documentation/chemical-substances/checkdig</ref> екінші бөлігі екі саннан тұрады, ал үшінші бөлігі бақылау саны (check digit) қызметін атқаратын бір саннан тұрады. Бұл пішім CAS-қа 1 000 000 000 бірегей нөмірдің ең жоғары сыйымдылығын береді. (Іс жүзінде екінші бөліктің 100 мүмкіндігі сирек қолданылады — бірінші бөлігі бірдей жазбалар бір «пакетте» қосылады және әрдайым дерлік бір-бірімен химиялық байланысты болады.) Бақылау саны келесідей табылады: соңғы сан 1-ге, оның алдындағы сан 2-ге, оның алдындағы сан 3-ке, т.с.с. көбейтіледі, барлығы қосылады және қосындының 10-ға бөлгендегі қалдығы есептеледі. Мысалы, [[су]]дың CAS нөмірі — 7732-18-5: бақылама сан 5 былай есептеледі: (8×1 + 1×2 + 2×3 + 3×4 + 7×5 + 7×6) = 105; 105 mod 10 = 5. == Дәлдік деңгейі == CAS тізіліміне (1) химиялық элементтерден тұратын затты сипаттайтын, (2) бар жазбалардан ерекшеленетін және (3) ғылыми әдебиетте кездесетін жазбалар қабылданады. «Ерекшеленетін» деген анықтама бір заттың әртүрлі фазаларын (мысалы, су мен мұзды) қоспайды, бірақ қолданыстағы ұғымдарды нақтылауды (мысалы, көміртегі графит пен алмазға қарсы; қолданыстағы қосылыстың изотоппен таңбаланған түрлері) қамтиды. * Стереоизомерлер мен рацемиялық қоспаларға жеке CAS тіркеу нөмірлері тағайындалады: L-эпинефрин — 51-43-4, D-эпинефрин — 150-05-0, ал рацемиялық DL-эпинефрин — 329-65-7. * Әртүрлі фазалар әртүрлі CAS RN ала алмайды (сұйық су мен мұздың екеуі де — 7732-18-5), бірақ әртүрлі кристалдық құрылымдар алады (жалпы көміртек — 7440-44-0, графит — 7782-42-5, алмаз — 7782-40-3). * Құрамы белгілі немесе белгісіз жиі кездесетін қоспалар CAS RN ала алады; мысалдар: Лейшман бояғышы (12627-53-1) және қыша майы (8007-40-7). * Кейбір химиялық элементтер тотығу дәрежесіне қарай ажыратылады, мысалы, [[хром]] элементінің жалпы нөмірі — 7440-47-3, үш валентті Cr(III) — 16065-83-1, ал алты валентті Cr(VI) түрлері — 18540-29-9. * Кейде молекулалардың тұтас кластары бір ғана CAS RN алады: спиртдегидрогеназалар деп аталатын ферменттер класының нөмірі — 9031-72-5. Бұл тағайындау нақты түрде 1.1.1.1 Ферменттік комиссия нөміріне (EC#) сәйкес келеді, ол спиртті дегидрогендеу реакциясын катализдейтін барлық ферменттерді қамтиды. ** Бұл неғұрлым нақты жазбаларды енгізуге кедергі келтірмейді. Мысалы, тін типіндегі плазминоген активаторы (TPA) — EC# 3.4.21.68, оған CAS RN 139639-23-9 сәйкес келеді. Адам TPA-сының рекомбинантты ақуыздық нұсқаларының өзіндік CAS RN нөмірлері бар, мысалы 105857-23-6 (Альтеплаза). == Іздеу == CAS нөмірлерін дерекқорлардан іздеу кезінде сұрау салынған жазбаға жақын туыстас қосылыстардың нөмірлерін де қосқан пайдалы. Мысалы, [[кокаин]] (CAS 50-36-2) туралы ақпаратты іздегенде, кокаин гидрохлоридін (CAS 53-21-4) және кокаин сульфатын (CAS 5913-65-5) да іздеген жөн, себебі есірткілік зат ретінде қосылыстың дәл осы формалары кеңірек таралған. == Тіркеу нөмірлері жүйесінің сыны == Соңғы жылдары CAS-тың ешқандай химиялық ақпаратты қамтымайтын реттік нөмірді беру бойынша ақылы қызмет көрсету саласында орныққан монополиясы көп жағдайда оны ақпаратқа жүгінуге арналған код/көрсеткіш ретінде пайдалануды қиындатады. == Тағы қараңыз == * [[EC нөмірі]] (Фермент комиссиясының нөмірі) * [[PubChem]] * [[SMILES]] (Simplified molecular input line entry specification) * [[БҰҰ нөмірі]] (UN нөмірі - Біріккен Ұлттар Ұйымының қауіпті жүктерге арналған тіркеу нөмірі) == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Химиялық номенклатура]] [[Санат:Американдық химиялық қоғам]] [[Санат:Химиялық атаулар]] i8uif8i77o1f6hggvgkifw7k1opkmlq 14 781169 3603479 2026-05-11T20:27:00Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 Бос бет бастады 3603479 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 781170 3603480 2026-05-11T20:27:24Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 Бос бет бастады 3603480 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 781171 3603496 2026-05-11T20:52:49Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 Бос бет бастады 3603496 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 781172 3603511 2026-05-11T22:40:56Z ShadZ01 56180 Жаңа бетте: {{Кинематограф | есімі = Боб Оденкерк | шынайы есімі = {{lang-en|Bob Odenkirk}} | сурет = Bob Odenkirk at 53rd Saturn Awards 2026-02.jpg | сурет ені = | сурет атауы = Оденкерк 2026 жылы | туған кездегі есімі = Роберт Джон Оденкерк | туған күні = 22.10.1962 | туған жері = ... 3603511 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф | есімі = Боб Оденкерк | шынайы есімі = {{lang-en|Bob Odenkirk}} | сурет = Bob Odenkirk at 53rd Saturn Awards 2026-02.jpg | сурет ені = | сурет атауы = Оденкерк 2026 жылы | туған кездегі есімі = Роберт Джон Оденкерк | туған күні = 22.10.1962 | туған жері = [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Кук (округ, Иллинойс)|Кук]], [[Иллинойс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | қайтыс болған күні = | қайтыс болған жері = | білімі = Чикагодағы Колумбия колледжі | мамандығы = [[актёр]]<br>[[сценарийші]]<br>[[кинопродюсер]]<br>[[режиссер]]<br>[[комик]] | азаматтығы = {{USA}} | белсенді жылдары = 1987 — {{қ. у.}} | бағыты = | киностудия = | жұбайы = Наоми Оденкерк (1997 жылдан бастап) | серігі = | ата-анасы = Уолтер Оденкерк, Барбара Оденкерк | туыстары = Билл Оденкерк (інісі) | отбасы = | марапаттары = «[[Эмми]]» (1989, 1993)<br>«[[Сатурн (сыйлық)|Сатурн]]» (2022) | imdb_id = 0644022 | олтаңбасы = | сайты = [http://bobodenkirk.com bobodenkirk.com] | ортаққор = Bob Odenkirk }} '''Роберт Джон «Боб» Оденкерк''' ({{Lang-en|Robert John «Bob» Odenkirk}}; [[22 қазан]] [[1962 жыл|1962]], [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Иллинойс]]) — америкалық актер, комик, сценарист, продюсер және режиссер. Ол көбінесе «[[Жамандыққа бет бұру]]<nowiki/>» (2008—2013) криминалдық драмасындағы және оның «[[Солды шақырған жөн]]<nowiki/>» (2015—2022) спин-оффындағы адвокат [[Сол Гудман]]ның рөлімен танымал, бұл рөлі үшін ол драмалық сериалдағы үздік ер адам рөлі үшін төрт «[[Эмми]]<nowiki/>» номинациясын алды. Ол сондай-ақ комик және досы [[Дэвид Кросс (актёр)|Дэвид Кросс]]пен бірге жасаған «[[Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы]]<nowiki/>» (1995—1998) комедиялық сериалымен және «[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]<nowiki/>» (2021) боевигіндегі және оның [[Ешкім (фильм)|жалға]]сындағы басты рөлімен белгілі. == Өмірбаяны == Роберт Джон Оденкерк 1962 жылы 22 қазанда [[Иллинойс]] штатының [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]] қаласында дүниеге келген, ал сол штаттың [[Нейпервилл]] қаласында өскен. Ата-анасы — Барбара Оденкерк пен Уолтер Оденкерк, неміс және ирланд тектес рим-католиктер.<ref>{{Cite web|url=http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|title=Bob Odenkirk - Interview - Time Out Chicago|publisher=archive.is|access-date=|archive-url=|archive-date=|accessdate=2016-04-09|archivedate=2010-03-24|archiveurl=https://archive.today/20100324192500/http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|lang=en}}</ref> Әкесі баспа бизнесінде жұмыс істеген. Оденкерктің алты аға-қарындасы бар, оның ішінде ағайындылардың бірі {{iw|Билл Оденкерк|Билл||Bill Odenkirk}} (1965 ж.т.) де сценарист-комик болып жұмыс істейді. Уолтер Оденкерк отбасынан кетіп, 1986 жылы сүйек қатерлі ісігінен қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол алкоголизммен ауырған, бұл содан бері ешқашан спирттік ішімдік ішпейтін Бобқа әсер етті. Боб {{iw|Чикагодағы Колумбия колледжінде|Чикагодағы Колумбия колледжі||Columbia College Chicago}} оқыды, сонда алғаш рет өзін комик ретінде сынап көрді: ди-джей болды және жергілікті [[Студенттік радио|университеттік радиостанция]] үшін сценарийлер жазды; оның алғашқы ұстазы белгілі актер, режиссер және оқытушы [[Дел Клоуз]] болды. 1988 жылы Боб Оденкерк алғаш рет теледидарға шықты: танымал «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфир]]де» шоуында әртүрлі комедиялық рөлдерді сомдады, үш жыл ішінде он екі шығарылымға қатысты. Оның осы бағдарламадағы сценарист ретіндегі жұмысы әлдеқайда өнімді болды: сегіз жыл ішінде 133 шығарылым. Продюсер ретіндегі алғашқы тәжірибесі — 1996 жыл, ''Mr. Show with Bob and David: Fantastic Newness'' телефильмі; режиссер ретіндегі дебюті — 1998 жыл, «{{iw|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы||Mr. Show with Bob and David}}» скетч-шоуының эпизодтарының бірі. 1997 жылдан бастап Наоми Оденкеркке (қыз күніндегі тегі — Йомтов) үйленген, ерлі-зайыптылардың екі баласы бар: Натан Уильям (1998 ж.т.) және Эрин Джейн (2000 ж.т.).<ref>[http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28 New Year’s Eve — with the kids?] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28|date=20121104161139}} articles.latimes.com сайтта, 28 желтоқсан 2009</ref> === Денсаулық === 2021 жылдың шілдесінде актер жүрек талмасына ұшырады. Сұхбатында ол инфаркттан кейін сол күнгі оқиғаларды, сондай-ақ қалпына келтірудің алғашқы екі аптасын еске түсіре алмайтынын айтты.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/|title=Звезда сериала «Во все тяжкие» рассказал о потере памяти после инфаркта|website=Lenta.RU|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-02-21|archivedate=2022-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220221124504/https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/}}</ref> == Фильмография == === Актёр === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1988|1991|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|әр түрлі рөлдер (12 шығарылымда)}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|әр түрлі рөлдер (13 шығарылымда)}} {{Фильмде|1993|[[Уэйн әлемі 2]]|Wayne's World 2|концерттегі жанкүйер}} {{Сериалда|1993|1998|{{iw|Ларри Сандерс шоуы|||The Larry Sanders Show}}|The Larry Sanders Show|Стиви Грант (11 шығарылымда)}} {{Фильмде|1994|[[Кіршіксіз таза жады]]|Clean Slate|полицей}} {{Фильмде|1996|[[Мысықтар мен иттер туралы шындық]]|The Truth About Cats & Dogs|кітап дүкеніндегі адам}} {{Сериалда|1996||[[Сайнфелд (телехикая)|Сайнфелд]]|Seinfeld|Бен (8 сезон, 9 эпизод)|Ben}} {{Фильмде|1996|[[Кабельші]]|The Cable Guy|Стивен Ковачтың ағасы}} {{Фильмде|1996|{{iw|Гаффманды күту|||Waiting for Guffman}}|Waiting for Guffman|ер адам тыңдауда (несиелерде жоқ)}} {{Сериалда|1997|2001|[[Барлығы Раймондты жақсы көреді]]|Everybody Loves Raymond|Скотт Преман (2 эпизодта)}} {{Фильмде|1999|[[Күннен үшінші планета]]|3rd Rock from the Sun|сақтандыру агенті (5 сезон 3 серия)}} {{Фильмде|2001|[[Маймыл сүйегі]]|Monkeybone|бас хирург}} {{Фильмде|2001|[[Доктор Дулиттл 2]]|Dr. Dolittle 2|бірнеше жануарлардың дауысы}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|әр түрлі рөлдер}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|Кит}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|әр түрлі рөлдер (21 эпизодта дауыстау)}} {{Фильмде|2005|{{iw|Менің үлкен тәуелсіз фильмім|||My Big Fat Independent Movie}}|My Big Fat Independent Movie|Стив}} {{Фильмде|2006|[[Біртүрлі туыстар]]|Relative Strangers|Митч Клейтон}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|Дюан Розенберг}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|Джим Тричер}} {{Сериалда|2007|2010|{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|диктор (26 эпизодта)}} {{Сериалда|2008|2012|[[Мен сіздің анаңызды қалай кездестірдім]]|How I Met Your Mother|Артур Хоббс (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2009|2010|[[Америкалық әке!]]|American Dad!|телеведущий / рабочий (озвучивание в 3 эпизодах)}} {{Сериалда|2009|2013|[[Жамандыққа бет бұру]]|Breaking Bad|[[Сол Гудман]] (43 эпизодта)}} {{Фильмде|2010|{{iw|Қылмыскерлер фотосуреттері|||Operation: Endgame}}|Operation: Endgame|[[Император (Таро картасы)|«Император»]]}} {{Фильмде|2010|[[Сымбаттылар]]|Entourage|Кен Остин (3 эпизодта)}} {{Фильмде|2011|[[Мені үйге апарыңыз]]|Take Me Home Tonight|Майк}} {{Фильмде|2012|{{iw|Тим мен Эриктің миллиард долларлық фильмі|||Tim and Eric's Billion Dollar Movie}}|Tim and Eric's Billion Dollar Movie|«Шлаанг-Корпорейшн» дикторы}} {{Фильмде|2012|{{iw|Алып механикалық адам|||The Giant Mechanical Man}}|The Giant Mechanical Man|Марк}} {{Сериалда|2012||[[Кеңсе (телехикая, АҚШ)|Кеңсе]]|The Office|Марк Фрэнкс ({{comment|1 эпизодта|}})}} {{Фильмде|2013|[[Қызықты уақыт]]|The Spectacular Now|Саттер Кили бастығы}} {{Фильмде|2013|[[Небраска (фильм)|Небраска]]|Nebraska|Росс Грант}} {{Сериалда|2014||[[Фарго (телехикая)|Фарго]]|Fargo|Билл Освальт (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2015|2022|[[Солды шақырған жөн]]|Better Call Saul|[[Сол Гудман|Джимми Макгилл / Сол Гудман]] (63 эпизодта)}} {{Фильмде|2015|[[Ұста де жүгір (фильм, 2015)|Ұста де жүгір]]|Kitchen Sink|Шутер Паркер}} {{Фильмде|2015|{{iw|Тозаққа және артқа (мультфильм)|Тозаққа және артқа||Hell and Back (film)}}|Hell & Back|[[Шайтан]] (дауыс беру)}} {{Фильмде|2017|[[Сәтсіз туындыгер]]|The Disaster Artist|Константин Станиславский}} {{Фильмде|2017|[[Құпия құжаттама (фильм)|Құпия құжаттама]]|The Post|Бен Багдикян}} {{МФильмде|2018|[[Супер отбасы 2]]|Incredibles 2|Уинстон Девор}} {{Фильмде|2019|[[Сүйсең – патшайымды сүй]]|Long Shot|President Chambers}} {{Фильмде|2019|[[Менің атым Долемайт]]|Dolemite Is My Name|Лоуренс Вулнер}} {{Фильмде|2019|[[Кішкентай әйелдер (фильм, 2019)|Кішкентай әйелдер]]|Little Women|әкесі Марч}} {{МСериалда|2019||[[Болдырмау (мультхикая)|Болдырмау]]|Undone|Джейкоб}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2021|[[Хэллоуин өлтіреді]]|Halloween Kills|Боб Симмс}} {{Сериалда|2023|2023|[[Аю (телехикая)|Аю]]|The Bear|Ли ағай (''Fishes'' эпизодында)}} {{Сериалда|2023||[[Бақытты Хэнк]]|Lucky Hank|кіші Уильям Генри Деверо}} {{Фильмде|2025|[[Ешкім 2]]|Nobody 2|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2025|[[Нормал (фильм)|Нормал]]|Normal|Улисс}} {{ФильмдеТөм}} === Сценарийші === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1987|1995|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|133 шығарылым}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|12 шығарылым}} {{Сериалда|1993|1994|{{iw|Конан О’Брайенмен кешкісін кеш|||Late Night with Conan O'Brien}}|Late Night with Conan O'Brien|14 шығарылым}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том идёт к мэру]]|Tom Goes to the Mayor|28 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Сериалда|2007||{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|11 эпизод}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} === Продюсер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|31 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|}} {{ФильмдеТөм}} === Режиссер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} == Таңдалған марапаттар мен номинациялар == ''<small>Боб Оденкерктің марапаттары мен номинацияларының толық тізімімен [https://www.imdb.com/name/nm0644022/awards IMDB.com сайты]нда танысуға болады {{Wayback|url=http://www.imdb.com/name/nm0644022/awards|date=20130916013024}}</small>'' * 1989 — «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфирде]]<nowiki/>» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында [[Прайм-тайм «Эмми» сыйлығы|«Эмми» прайм-тайм сыйлығы]] (тағы он тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1990 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1991 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он алты сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1993 — {{iw|Бен Стиллер шоуы|«Бен Стиллер шоуы»||The Ben Stiller Show}}» скетч-шоуы үшін «Үздік жеке жетістік (музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған сценарий)» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1998 — {{iw|Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу|«Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу»||Mr. Show with Bob and David}} скетч-шоуы үшін «Үздік музыка мен өлеңдер» (тағы төрт композитор және ақынмен бірге) және «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» (тағы сегіз сценаристпен бірге) санаттарында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы — екі '''номинация''' да. * 1999 — «Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу» скетч-шоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 2014 — «[[Муви 43]]<nowiki/>» үшін ең нашар режиссура (тағы он екі қоюшымен бірге) және ең нашар сценарий (тағы он сегіз сценаристпен бірге) үшін «Алтын таңқурай» — '''жеңіс'''.<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|title=Объявлены победители премии «Золотая малина» за 2013 год|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2014-03-02|archivedate=2014-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305013758/http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 5jkevlemb3w70hzsgke955huts9kx5a 3603512 3603511 2026-05-11T22:46:10Z ShadZ01 56180 /* Дереккөздер */ 3603512 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф | есімі = Боб Оденкерк | шынайы есімі = {{lang-en|Bob Odenkirk}} | сурет = Bob Odenkirk at 53rd Saturn Awards 2026-02.jpg | сурет ені = | сурет атауы = Оденкерк 2026 жылы | туған кездегі есімі = Роберт Джон Оденкерк | туған күні = 22.10.1962 | туған жері = [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Кук (округ, Иллинойс)|Кук]], [[Иллинойс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | қайтыс болған күні = | қайтыс болған жері = | білімі = Чикагодағы Колумбия колледжі | мамандығы = [[актёр]]<br>[[сценарийші]]<br>[[кинопродюсер]]<br>[[режиссер]]<br>[[комик]] | азаматтығы = {{USA}} | белсенді жылдары = 1987 — {{қ. у.}} | бағыты = | киностудия = | жұбайы = Наоми Оденкерк (1997 жылдан бастап) | серігі = | ата-анасы = Уолтер Оденкерк, Барбара Оденкерк | туыстары = Билл Оденкерк (інісі) | отбасы = | марапаттары = «[[Эмми]]» (1989, 1993)<br>«[[Сатурн (сыйлық)|Сатурн]]» (2022) | imdb_id = 0644022 | олтаңбасы = | сайты = [http://bobodenkirk.com bobodenkirk.com] | ортаққор = Bob Odenkirk }} '''Роберт Джон «Боб» Оденкерк''' ({{Lang-en|Robert John «Bob» Odenkirk}}; [[22 қазан]] [[1962 жыл|1962]], [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Иллинойс]]) — америкалық актер, комик, сценарист, продюсер және режиссер. Ол көбінесе «[[Жамандыққа бет бұру]]<nowiki/>» (2008—2013) криминалдық драмасындағы және оның «[[Солды шақырған жөн]]<nowiki/>» (2015—2022) спин-оффындағы адвокат [[Сол Гудман]]ның рөлімен танымал, бұл рөлі үшін ол драмалық сериалдағы үздік ер адам рөлі үшін төрт «[[Эмми]]<nowiki/>» номинациясын алды. Ол сондай-ақ комик және досы [[Дэвид Кросс (актёр)|Дэвид Кросс]]пен бірге жасаған «[[Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы]]<nowiki/>» (1995—1998) комедиялық сериалымен және «[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]<nowiki/>» (2021) боевигіндегі және оның [[Ешкім (фильм)|жалға]]сындағы басты рөлімен белгілі. == Өмірбаяны == Роберт Джон Оденкерк 1962 жылы 22 қазанда [[Иллинойс]] штатының [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]] қаласында дүниеге келген, ал сол штаттың [[Нейпервилл]] қаласында өскен. Ата-анасы — Барбара Оденкерк пен Уолтер Оденкерк, неміс және ирланд тектес рим-католиктер.<ref>{{Cite web|url=http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|title=Bob Odenkirk - Interview - Time Out Chicago|publisher=archive.is|access-date=|archive-url=|archive-date=|accessdate=2016-04-09|archivedate=2010-03-24|archiveurl=https://archive.today/20100324192500/http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|lang=en}}</ref> Әкесі баспа бизнесінде жұмыс істеген. Оденкерктің алты аға-қарындасы бар, оның ішінде ағайындылардың бірі {{iw|Билл Оденкерк|Билл||Bill Odenkirk}} (1965 ж.т.) де сценарист-комик болып жұмыс істейді. Уолтер Оденкерк отбасынан кетіп, 1986 жылы сүйек қатерлі ісігінен қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол алкоголизммен ауырған, бұл содан бері ешқашан спирттік ішімдік ішпейтін Бобқа әсер етті. Боб {{iw|Чикагодағы Колумбия колледжінде|Чикагодағы Колумбия колледжі||Columbia College Chicago}} оқыды, сонда алғаш рет өзін комик ретінде сынап көрді: ди-джей болды және жергілікті [[Студенттік радио|университеттік радиостанция]] үшін сценарийлер жазды; оның алғашқы ұстазы белгілі актер, режиссер және оқытушы [[Дел Клоуз]] болды. 1988 жылы Боб Оденкерк алғаш рет теледидарға шықты: танымал «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфир]]де» шоуында әртүрлі комедиялық рөлдерді сомдады, үш жыл ішінде он екі шығарылымға қатысты. Оның осы бағдарламадағы сценарист ретіндегі жұмысы әлдеқайда өнімді болды: сегіз жыл ішінде 133 шығарылым. Продюсер ретіндегі алғашқы тәжірибесі — 1996 жыл, ''Mr. Show with Bob and David: Fantastic Newness'' телефильмі; режиссер ретіндегі дебюті — 1998 жыл, «{{iw|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы||Mr. Show with Bob and David}}» скетч-шоуының эпизодтарының бірі. 1997 жылдан бастап Наоми Оденкеркке (қыз күніндегі тегі — Йомтов) үйленген, ерлі-зайыптылардың екі баласы бар: Натан Уильям (1998 ж.т.) және Эрин Джейн (2000 ж.т.).<ref>[http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28 New Year’s Eve — with the kids?] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28|date=20121104161139}} articles.latimes.com сайтта, 28 желтоқсан 2009</ref> === Денсаулық === 2021 жылдың шілдесінде актер жүрек талмасына ұшырады. Сұхбатында ол инфаркттан кейін сол күнгі оқиғаларды, сондай-ақ қалпына келтірудің алғашқы екі аптасын еске түсіре алмайтынын айтты.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/|title=Звезда сериала «Во все тяжкие» рассказал о потере памяти после инфаркта|website=Lenta.RU|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-02-21|archivedate=2022-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220221124504/https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/}}</ref> == Фильмография == === Актёр === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1988|1991|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|әр түрлі рөлдер (12 шығарылымда)}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|әр түрлі рөлдер (13 шығарылымда)}} {{Фильмде|1993|[[Уэйн әлемі 2]]|Wayne's World 2|концерттегі жанкүйер}} {{Сериалда|1993|1998|{{iw|Ларри Сандерс шоуы|||The Larry Sanders Show}}|The Larry Sanders Show|Стиви Грант (11 шығарылымда)}} {{Фильмде|1994|[[Кіршіксіз таза жады]]|Clean Slate|полицей}} {{Фильмде|1996|[[Мысықтар мен иттер туралы шындық]]|The Truth About Cats & Dogs|кітап дүкеніндегі адам}} {{Сериалда|1996||[[Сайнфелд (телехикая)|Сайнфелд]]|Seinfeld|Бен (8 сезон, 9 эпизод)|Ben}} {{Фильмде|1996|[[Кабельші]]|The Cable Guy|Стивен Ковачтың ағасы}} {{Фильмде|1996|{{iw|Гаффманды күту|||Waiting for Guffman}}|Waiting for Guffman|ер адам тыңдауда (несиелерде жоқ)}} {{Сериалда|1997|2001|[[Барлығы Раймондты жақсы көреді]]|Everybody Loves Raymond|Скотт Преман (2 эпизодта)}} {{Фильмде|1999|[[Күннен үшінші планета]]|3rd Rock from the Sun|сақтандыру агенті (5 сезон 3 серия)}} {{Фильмде|2001|[[Маймыл сүйегі]]|Monkeybone|бас хирург}} {{Фильмде|2001|[[Доктор Дулиттл 2]]|Dr. Dolittle 2|бірнеше жануарлардың дауысы}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|әр түрлі рөлдер}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|Кит}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|әр түрлі рөлдер (21 эпизодта дауыстау)}} {{Фильмде|2005|{{iw|Менің үлкен тәуелсіз фильмім|||My Big Fat Independent Movie}}|My Big Fat Independent Movie|Стив}} {{Фильмде|2006|[[Біртүрлі туыстар]]|Relative Strangers|Митч Клейтон}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|Дюан Розенберг}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|Джим Тричер}} {{Сериалда|2007|2010|{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|диктор (26 эпизодта)}} {{Сериалда|2008|2012|[[Мен сіздің анаңызды қалай кездестірдім]]|How I Met Your Mother|Артур Хоббс (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2009|2010|[[Америкалық әке!]]|American Dad!|телеведущий / рабочий (озвучивание в 3 эпизодах)}} {{Сериалда|2009|2013|[[Жамандыққа бет бұру]]|Breaking Bad|[[Сол Гудман]] (43 эпизодта)}} {{Фильмде|2010|{{iw|Қылмыскерлер фотосуреттері|||Operation: Endgame}}|Operation: Endgame|[[Император (Таро картасы)|«Император»]]}} {{Фильмде|2010|[[Сымбаттылар]]|Entourage|Кен Остин (3 эпизодта)}} {{Фильмде|2011|[[Мені үйге апарыңыз]]|Take Me Home Tonight|Майк}} {{Фильмде|2012|{{iw|Тим мен Эриктің миллиард долларлық фильмі|||Tim and Eric's Billion Dollar Movie}}|Tim and Eric's Billion Dollar Movie|«Шлаанг-Корпорейшн» дикторы}} {{Фильмде|2012|{{iw|Алып механикалық адам|||The Giant Mechanical Man}}|The Giant Mechanical Man|Марк}} {{Сериалда|2012||[[Кеңсе (телехикая, АҚШ)|Кеңсе]]|The Office|Марк Фрэнкс ({{comment|1 эпизодта|}})}} {{Фильмде|2013|[[Қызықты уақыт]]|The Spectacular Now|Саттер Кили бастығы}} {{Фильмде|2013|[[Небраска (фильм)|Небраска]]|Nebraska|Росс Грант}} {{Сериалда|2014||[[Фарго (телехикая)|Фарго]]|Fargo|Билл Освальт (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2015|2022|[[Солды шақырған жөн]]|Better Call Saul|[[Сол Гудман|Джимми Макгилл / Сол Гудман]] (63 эпизодта)}} {{Фильмде|2015|[[Ұста де жүгір (фильм, 2015)|Ұста де жүгір]]|Kitchen Sink|Шутер Паркер}} {{Фильмде|2015|{{iw|Тозаққа және артқа (мультфильм)|Тозаққа және артқа||Hell and Back (film)}}|Hell & Back|[[Шайтан]] (дауыс беру)}} {{Фильмде|2017|[[Сәтсіз туындыгер]]|The Disaster Artist|Константин Станиславский}} {{Фильмде|2017|[[Құпия құжаттама (фильм)|Құпия құжаттама]]|The Post|Бен Багдикян}} {{МФильмде|2018|[[Супер отбасы 2]]|Incredibles 2|Уинстон Девор}} {{Фильмде|2019|[[Сүйсең – патшайымды сүй]]|Long Shot|President Chambers}} {{Фильмде|2019|[[Менің атым Долемайт]]|Dolemite Is My Name|Лоуренс Вулнер}} {{Фильмде|2019|[[Кішкентай әйелдер (фильм, 2019)|Кішкентай әйелдер]]|Little Women|әкесі Марч}} {{МСериалда|2019||[[Болдырмау (мультхикая)|Болдырмау]]|Undone|Джейкоб}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2021|[[Хэллоуин өлтіреді]]|Halloween Kills|Боб Симмс}} {{Сериалда|2023|2023|[[Аю (телехикая)|Аю]]|The Bear|Ли ағай (''Fishes'' эпизодында)}} {{Сериалда|2023||[[Бақытты Хэнк]]|Lucky Hank|кіші Уильям Генри Деверо}} {{Фильмде|2025|[[Ешкім 2]]|Nobody 2|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2025|[[Нормал (фильм)|Нормал]]|Normal|Улисс}} {{ФильмдеТөм}} === Сценарийші === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1987|1995|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|133 шығарылым}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|12 шығарылым}} {{Сериалда|1993|1994|{{iw|Конан О’Брайенмен кешкісін кеш|||Late Night with Conan O'Brien}}|Late Night with Conan O'Brien|14 шығарылым}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том идёт к мэру]]|Tom Goes to the Mayor|28 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Сериалда|2007||{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|11 эпизод}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} === Продюсер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|31 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|}} {{ФильмдеТөм}} === Режиссер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} == Таңдалған марапаттар мен номинациялар == ''<small>Боб Оденкерктің марапаттары мен номинацияларының толық тізімімен [https://www.imdb.com/name/nm0644022/awards IMDB.com сайты]нда танысуға болады {{Wayback|url=http://www.imdb.com/name/nm0644022/awards|date=20130916013024}}</small>'' * 1989 — «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфирде]]<nowiki/>» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында [[Прайм-тайм «Эмми» сыйлығы|«Эмми» прайм-тайм сыйлығы]] (тағы он тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1990 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1991 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он алты сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1993 — {{iw|Бен Стиллер шоуы|«Бен Стиллер шоуы»||The Ben Stiller Show}}» скетч-шоуы үшін «Үздік жеке жетістік (музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған сценарий)» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1998 — {{iw|Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу|«Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу»||Mr. Show with Bob and David}} скетч-шоуы үшін «Үздік музыка мен өлеңдер» (тағы төрт композитор және ақынмен бірге) және «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» (тағы сегіз сценаристпен бірге) санаттарында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы — екі '''номинация''' да. * 1999 — «Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу» скетч-шоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 2014 — «[[Муви 43]]<nowiki/>» үшін ең нашар режиссура (тағы он екі қоюшымен бірге) және ең нашар сценарий (тағы он сегіз сценаристпен бірге) үшін «Алтын таңқурай» — '''жеңіс'''.<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|title=Объявлены победители премии «Золотая малина» за 2013 год|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2014-03-02|archivedate=2014-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305013758/http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Официальный сайт}} * [http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14 Four comics face reality] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14|date=20120715050707}} на сайте ''articles.latimes.com'', 14 марта 2003 * [http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk Боб Оденкерк] {{Wayback|url=http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk|date=20130602190906}} на сайте ''funnyordie.com'' * ''Боб Оденкерк''. [http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk «Суретшінің портреті»] {{Wayback|url=http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk|date=20130612184407}} на сайте ''newyorker.com'', 13 августа 2012 '''Сұхбат''' * [https://web.archive.org/web/20111220230837/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/04/bob-odenkirk-interview.php Q&A — Bob Odenkirk (Saul Goodman)] ''amctv.com'' сайттағы * [http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/ Сұхбат] {{Wayback|url=http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/|date=20130520152116}} ''avclub.com'' сайттағы, 18 наурыз 2010 * [http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571 How I Made It in Comedy: Bob Odenkirk] {{Wayback|url=http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571|date=20131027025854}} ''chicagoreader.com'' сайттағы, 2 шілде 2009 * [https://web.archive.org/web/20120723010603/http://www.scenemissingmagazine.com/interview/interview-wbob-odenkirk-director-melvin-goes-to-dinner-comedian-mrshow/ Interview W/Bob Odenkirk — Director, ''Melvin Goes to Dinner'' — Comedian, ''Mr.Show''] ''scenemissingmagazine.com'' сайттағы, 15 қазан 2004 * [https://web.archive.org/web/20110714122750/http://mpempire.com/?p=1312 Сұхбат] ''mpempire.com'' сайттағы, ақпан 2004 bme65t9z02fl5cqy99jp0fw5u6fe5k3 3603513 3603512 2026-05-11T22:47:45Z ShadZ01 56180 /* Сыртқы сілтемелер */ 3603513 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф | есімі = Боб Оденкерк | шынайы есімі = {{lang-en|Bob Odenkirk}} | сурет = Bob Odenkirk at 53rd Saturn Awards 2026-02.jpg | сурет ені = | сурет атауы = Оденкерк 2026 жылы | туған кездегі есімі = Роберт Джон Оденкерк | туған күні = 22.10.1962 | туған жері = [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Кук (округ, Иллинойс)|Кук]], [[Иллинойс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | қайтыс болған күні = | қайтыс болған жері = | білімі = Чикагодағы Колумбия колледжі | мамандығы = [[актёр]]<br>[[сценарийші]]<br>[[кинопродюсер]]<br>[[режиссер]]<br>[[комик]] | азаматтығы = {{USA}} | белсенді жылдары = 1987 — {{қ. у.}} | бағыты = | киностудия = | жұбайы = Наоми Оденкерк (1997 жылдан бастап) | серігі = | ата-анасы = Уолтер Оденкерк, Барбара Оденкерк | туыстары = Билл Оденкерк (інісі) | отбасы = | марапаттары = «[[Эмми]]» (1989, 1993)<br>«[[Сатурн (сыйлық)|Сатурн]]» (2022) | imdb_id = 0644022 | олтаңбасы = | сайты = [http://bobodenkirk.com bobodenkirk.com] | ортаққор = Bob Odenkirk }} '''Роберт Джон «Боб» Оденкерк''' ({{Lang-en|Robert John «Bob» Odenkirk}}; [[22 қазан]] [[1962 жыл|1962]], [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Иллинойс]]) — америкалық актер, комик, сценарист, продюсер және режиссер. Ол көбінесе «[[Жамандыққа бет бұру]]<nowiki/>» (2008—2013) криминалдық драмасындағы және оның «[[Солды шақырған жөн]]<nowiki/>» (2015—2022) спин-оффындағы адвокат [[Сол Гудман]]ның рөлімен танымал, бұл рөлі үшін ол драмалық сериалдағы үздік ер адам рөлі үшін төрт «[[Эмми]]<nowiki/>» номинациясын алды. Ол сондай-ақ комик және досы [[Дэвид Кросс (актёр)|Дэвид Кросс]]пен бірге жасаған «[[Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы]]<nowiki/>» (1995—1998) комедиялық сериалымен және «[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]<nowiki/>» (2021) боевигіндегі және оның [[Ешкім (фильм)|жалға]]сындағы басты рөлімен белгілі. == Өмірбаяны == Роберт Джон Оденкерк 1962 жылы 22 қазанда [[Иллинойс]] штатының [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]] қаласында дүниеге келген, ал сол штаттың [[Нейпервилл]] қаласында өскен. Ата-анасы — Барбара Оденкерк пен Уолтер Оденкерк, неміс және ирланд тектес рим-католиктер.<ref>{{Cite web|url=http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|title=Bob Odenkirk - Interview - Time Out Chicago|publisher=archive.is|access-date=|archive-url=|archive-date=|accessdate=2016-04-09|archivedate=2010-03-24|archiveurl=https://archive.today/20100324192500/http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|lang=en}}</ref> Әкесі баспа бизнесінде жұмыс істеген. Оденкерктің алты аға-қарындасы бар, оның ішінде ағайындылардың бірі {{iw|Билл Оденкерк|Билл||Bill Odenkirk}} (1965 ж.т.) де сценарист-комик болып жұмыс істейді. Уолтер Оденкерк отбасынан кетіп, 1986 жылы сүйек қатерлі ісігінен қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол алкоголизммен ауырған, бұл содан бері ешқашан спирттік ішімдік ішпейтін Бобқа әсер етті. Боб {{iw|Чикагодағы Колумбия колледжінде|Чикагодағы Колумбия колледжі||Columbia College Chicago}} оқыды, сонда алғаш рет өзін комик ретінде сынап көрді: ди-джей болды және жергілікті [[Студенттік радио|университеттік радиостанция]] үшін сценарийлер жазды; оның алғашқы ұстазы белгілі актер, режиссер және оқытушы [[Дел Клоуз]] болды. 1988 жылы Боб Оденкерк алғаш рет теледидарға шықты: танымал «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфир]]де» шоуында әртүрлі комедиялық рөлдерді сомдады, үш жыл ішінде он екі шығарылымға қатысты. Оның осы бағдарламадағы сценарист ретіндегі жұмысы әлдеқайда өнімді болды: сегіз жыл ішінде 133 шығарылым. Продюсер ретіндегі алғашқы тәжірибесі — 1996 жыл, ''Mr. Show with Bob and David: Fantastic Newness'' телефильмі; режиссер ретіндегі дебюті — 1998 жыл, «{{iw|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы||Mr. Show with Bob and David}}» скетч-шоуының эпизодтарының бірі. 1997 жылдан бастап Наоми Оденкеркке (қыз күніндегі тегі — Йомтов) үйленген, ерлі-зайыптылардың екі баласы бар: Натан Уильям (1998 ж.т.) және Эрин Джейн (2000 ж.т.).<ref>[http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28 New Year’s Eve — with the kids?] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28|date=20121104161139}} articles.latimes.com сайтта, 28 желтоқсан 2009</ref> === Денсаулық === 2021 жылдың шілдесінде актер жүрек талмасына ұшырады. Сұхбатында ол инфаркттан кейін сол күнгі оқиғаларды, сондай-ақ қалпына келтірудің алғашқы екі аптасын еске түсіре алмайтынын айтты.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/|title=Звезда сериала «Во все тяжкие» рассказал о потере памяти после инфаркта|website=Lenta.RU|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-02-21|archivedate=2022-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220221124504/https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/}}</ref> == Фильмография == === Актёр === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1988|1991|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|әр түрлі рөлдер (12 шығарылымда)}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|әр түрлі рөлдер (13 шығарылымда)}} {{Фильмде|1993|[[Уэйн әлемі 2]]|Wayne's World 2|концерттегі жанкүйер}} {{Сериалда|1993|1998|{{iw|Ларри Сандерс шоуы|||The Larry Sanders Show}}|The Larry Sanders Show|Стиви Грант (11 шығарылымда)}} {{Фильмде|1994|[[Кіршіксіз таза жады]]|Clean Slate|полицей}} {{Фильмде|1996|[[Мысықтар мен иттер туралы шындық]]|The Truth About Cats & Dogs|кітап дүкеніндегі адам}} {{Сериалда|1996||[[Сайнфелд (телехикая)|Сайнфелд]]|Seinfeld|Бен (8 сезон, 9 эпизод)|Ben}} {{Фильмде|1996|[[Кабельші]]|The Cable Guy|Стивен Ковачтың ағасы}} {{Фильмде|1996|{{iw|Гаффманды күту|||Waiting for Guffman}}|Waiting for Guffman|ер адам тыңдауда (несиелерде жоқ)}} {{Сериалда|1997|2001|[[Барлығы Раймондты жақсы көреді]]|Everybody Loves Raymond|Скотт Преман (2 эпизодта)}} {{Фильмде|1999|[[Күннен үшінші планета]]|3rd Rock from the Sun|сақтандыру агенті (5 сезон 3 серия)}} {{Фильмде|2001|[[Маймыл сүйегі]]|Monkeybone|бас хирург}} {{Фильмде|2001|[[Доктор Дулиттл 2]]|Dr. Dolittle 2|бірнеше жануарлардың дауысы}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|әр түрлі рөлдер}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|Кит}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|әр түрлі рөлдер (21 эпизодта дауыстау)}} {{Фильмде|2005|{{iw|Менің үлкен тәуелсіз фильмім|||My Big Fat Independent Movie}}|My Big Fat Independent Movie|Стив}} {{Фильмде|2006|[[Біртүрлі туыстар]]|Relative Strangers|Митч Клейтон}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|Дюан Розенберг}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|Джим Тричер}} {{Сериалда|2007|2010|{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|диктор (26 эпизодта)}} {{Сериалда|2008|2012|[[Мен сіздің анаңызды қалай кездестірдім]]|How I Met Your Mother|Артур Хоббс (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2009|2010|[[Америкалық әке!]]|American Dad!|телеведущий / рабочий (озвучивание в 3 эпизодах)}} {{Сериалда|2009|2013|[[Жамандыққа бет бұру]]|Breaking Bad|[[Сол Гудман]] (43 эпизодта)}} {{Фильмде|2010|{{iw|Қылмыскерлер фотосуреттері|||Operation: Endgame}}|Operation: Endgame|[[Император (Таро картасы)|«Император»]]}} {{Фильмде|2010|[[Сымбаттылар]]|Entourage|Кен Остин (3 эпизодта)}} {{Фильмде|2011|[[Мені үйге апарыңыз]]|Take Me Home Tonight|Майк}} {{Фильмде|2012|{{iw|Тим мен Эриктің миллиард долларлық фильмі|||Tim and Eric's Billion Dollar Movie}}|Tim and Eric's Billion Dollar Movie|«Шлаанг-Корпорейшн» дикторы}} {{Фильмде|2012|{{iw|Алып механикалық адам|||The Giant Mechanical Man}}|The Giant Mechanical Man|Марк}} {{Сериалда|2012||[[Кеңсе (телехикая, АҚШ)|Кеңсе]]|The Office|Марк Фрэнкс ({{comment|1 эпизодта|}})}} {{Фильмде|2013|[[Қызықты уақыт]]|The Spectacular Now|Саттер Кили бастығы}} {{Фильмде|2013|[[Небраска (фильм)|Небраска]]|Nebraska|Росс Грант}} {{Сериалда|2014||[[Фарго (телехикая)|Фарго]]|Fargo|Билл Освальт (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2015|2022|[[Солды шақырған жөн]]|Better Call Saul|[[Сол Гудман|Джимми Макгилл / Сол Гудман]] (63 эпизодта)}} {{Фильмде|2015|[[Ұста де жүгір (фильм, 2015)|Ұста де жүгір]]|Kitchen Sink|Шутер Паркер}} {{Фильмде|2015|{{iw|Тозаққа және артқа (мультфильм)|Тозаққа және артқа||Hell and Back (film)}}|Hell & Back|[[Шайтан]] (дауыс беру)}} {{Фильмде|2017|[[Сәтсіз туындыгер]]|The Disaster Artist|Константин Станиславский}} {{Фильмде|2017|[[Құпия құжаттама (фильм)|Құпия құжаттама]]|The Post|Бен Багдикян}} {{МФильмде|2018|[[Супер отбасы 2]]|Incredibles 2|Уинстон Девор}} {{Фильмде|2019|[[Сүйсең – патшайымды сүй]]|Long Shot|President Chambers}} {{Фильмде|2019|[[Менің атым Долемайт]]|Dolemite Is My Name|Лоуренс Вулнер}} {{Фильмде|2019|[[Кішкентай әйелдер (фильм, 2019)|Кішкентай әйелдер]]|Little Women|әкесі Марч}} {{МСериалда|2019||[[Болдырмау (мультхикая)|Болдырмау]]|Undone|Джейкоб}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2021|[[Хэллоуин өлтіреді]]|Halloween Kills|Боб Симмс}} {{Сериалда|2023|2023|[[Аю (телехикая)|Аю]]|The Bear|Ли ағай (''Fishes'' эпизодында)}} {{Сериалда|2023||[[Бақытты Хэнк]]|Lucky Hank|кіші Уильям Генри Деверо}} {{Фильмде|2025|[[Ешкім 2]]|Nobody 2|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2025|[[Нормал (фильм)|Нормал]]|Normal|Улисс}} {{ФильмдеТөм}} === Сценарийші === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1987|1995|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|133 шығарылым}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|12 шығарылым}} {{Сериалда|1993|1994|{{iw|Конан О’Брайенмен кешкісін кеш|||Late Night with Conan O'Brien}}|Late Night with Conan O'Brien|14 шығарылым}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том идёт к мэру]]|Tom Goes to the Mayor|28 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Сериалда|2007||{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|11 эпизод}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} === Продюсер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|31 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|}} {{ФильмдеТөм}} === Режиссер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} == Таңдалған марапаттар мен номинациялар == ''<small>Боб Оденкерктің марапаттары мен номинацияларының толық тізімімен [https://www.imdb.com/name/nm0644022/awards IMDB.com сайты]нда танысуға болады {{Wayback|url=http://www.imdb.com/name/nm0644022/awards|date=20130916013024}}</small>'' * 1989 — «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфирде]]<nowiki/>» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында [[Прайм-тайм «Эмми» сыйлығы|«Эмми» прайм-тайм сыйлығы]] (тағы он тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1990 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1991 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он алты сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1993 — {{iw|Бен Стиллер шоуы|«Бен Стиллер шоуы»||The Ben Stiller Show}}» скетч-шоуы үшін «Үздік жеке жетістік (музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған сценарий)» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1998 — {{iw|Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу|«Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу»||Mr. Show with Bob and David}} скетч-шоуы үшін «Үздік музыка мен өлеңдер» (тағы төрт композитор және ақынмен бірге) және «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» (тағы сегіз сценаристпен бірге) санаттарында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы — екі '''номинация''' да. * 1999 — «Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу» скетч-шоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 2014 — «[[Муви 43]]<nowiki/>» үшін ең нашар режиссура (тағы он екі қоюшымен бірге) және ең нашар сценарий (тағы он сегіз сценаристпен бірге) үшін «Алтын таңқурай» — '''жеңіс'''.<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|title=Объявлены победители премии «Золотая малина» за 2013 год|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2014-03-02|archivedate=2014-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305013758/http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Официальный сайт}} * [http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14 Four comics face reality] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14|date=20120715050707}} ''articles.latimes.com'' сайттағы, 14 наурыз 2003 * [http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk Боб Оденкерк] {{Wayback|url=http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk|date=20130602190906}} ''funnyordie.com'' сайттағы * ''Боб Оденкерк''. [http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk «Суретшінің портреті»] {{Wayback|url=http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk|date=20130612184407}} ''newyorker.com'' сайттағы, 13 тамыз 2012 '''Сұхбат''' * [https://web.archive.org/web/20111220230837/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/04/bob-odenkirk-interview.php Q&A — Bob Odenkirk (Saul Goodman)] ''amctv.com'' сайттағы * [http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/ Сұхбат] {{Wayback|url=http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/|date=20130520152116}} ''avclub.com'' сайттағы, 18 наурыз 2010 * [http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571 How I Made It in Comedy: Bob Odenkirk] {{Wayback|url=http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571|date=20131027025854}} ''chicagoreader.com'' сайттағы, 2 шілде 2009 * [https://web.archive.org/web/20120723010603/http://www.scenemissingmagazine.com/interview/interview-wbob-odenkirk-director-melvin-goes-to-dinner-comedian-mrshow/ Interview W/Bob Odenkirk — Director, ''Melvin Goes to Dinner'' — Comedian, ''Mr.Show''] ''scenemissingmagazine.com'' сайттағы, 15 қазан 2004 * [https://web.archive.org/web/20110714122750/http://mpempire.com/?p=1312 Сұхбат] ''mpempire.com'' сайттағы, ақпан 2004 1ptho4r0svah4ug2vlwi1i0ll3tknq2 3603514 3603513 2026-05-11T22:48:01Z ShadZ01 56180 /* Таңдалған марапаттар мен номинациялар */ 3603514 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф | есімі = Боб Оденкерк | шынайы есімі = {{lang-en|Bob Odenkirk}} | сурет = Bob Odenkirk at 53rd Saturn Awards 2026-02.jpg | сурет ені = | сурет атауы = Оденкерк 2026 жылы | туған кездегі есімі = Роберт Джон Оденкерк | туған күні = 22.10.1962 | туған жері = [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Кук (округ, Иллинойс)|Кук]], [[Иллинойс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | қайтыс болған күні = | қайтыс болған жері = | білімі = Чикагодағы Колумбия колледжі | мамандығы = [[актёр]]<br>[[сценарийші]]<br>[[кинопродюсер]]<br>[[режиссер]]<br>[[комик]] | азаматтығы = {{USA}} | белсенді жылдары = 1987 — {{қ. у.}} | бағыты = | киностудия = | жұбайы = Наоми Оденкерк (1997 жылдан бастап) | серігі = | ата-анасы = Уолтер Оденкерк, Барбара Оденкерк | туыстары = Билл Оденкерк (інісі) | отбасы = | марапаттары = «[[Эмми]]» (1989, 1993)<br>«[[Сатурн (сыйлық)|Сатурн]]» (2022) | imdb_id = 0644022 | олтаңбасы = | сайты = [http://bobodenkirk.com bobodenkirk.com] | ортаққор = Bob Odenkirk }} '''Роберт Джон «Боб» Оденкерк''' ({{Lang-en|Robert John «Bob» Odenkirk}}; [[22 қазан]] [[1962 жыл|1962]], [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Иллинойс]]) — америкалық актер, комик, сценарист, продюсер және режиссер. Ол көбінесе «[[Жамандыққа бет бұру]]<nowiki/>» (2008—2013) криминалдық драмасындағы және оның «[[Солды шақырған жөн]]<nowiki/>» (2015—2022) спин-оффындағы адвокат [[Сол Гудман]]ның рөлімен танымал, бұл рөлі үшін ол драмалық сериалдағы үздік ер адам рөлі үшін төрт «[[Эмми]]<nowiki/>» номинациясын алды. Ол сондай-ақ комик және досы [[Дэвид Кросс (актёр)|Дэвид Кросс]]пен бірге жасаған «[[Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы]]<nowiki/>» (1995—1998) комедиялық сериалымен және «[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]<nowiki/>» (2021) боевигіндегі және оның [[Ешкім (фильм)|жалға]]сындағы басты рөлімен белгілі. == Өмірбаяны == Роберт Джон Оденкерк 1962 жылы 22 қазанда [[Иллинойс]] штатының [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]] қаласында дүниеге келген, ал сол штаттың [[Нейпервилл]] қаласында өскен. Ата-анасы — Барбара Оденкерк пен Уолтер Оденкерк, неміс және ирланд тектес рим-католиктер.<ref>{{Cite web|url=http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|title=Bob Odenkirk - Interview - Time Out Chicago|publisher=archive.is|access-date=|archive-url=|archive-date=|accessdate=2016-04-09|archivedate=2010-03-24|archiveurl=https://archive.today/20100324192500/http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|lang=en}}</ref> Әкесі баспа бизнесінде жұмыс істеген. Оденкерктің алты аға-қарындасы бар, оның ішінде ағайындылардың бірі {{iw|Билл Оденкерк|Билл||Bill Odenkirk}} (1965 ж.т.) де сценарист-комик болып жұмыс істейді. Уолтер Оденкерк отбасынан кетіп, 1986 жылы сүйек қатерлі ісігінен қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол алкоголизммен ауырған, бұл содан бері ешқашан спирттік ішімдік ішпейтін Бобқа әсер етті. Боб {{iw|Чикагодағы Колумбия колледжінде|Чикагодағы Колумбия колледжі||Columbia College Chicago}} оқыды, сонда алғаш рет өзін комик ретінде сынап көрді: ди-джей болды және жергілікті [[Студенттік радио|университеттік радиостанция]] үшін сценарийлер жазды; оның алғашқы ұстазы белгілі актер, режиссер және оқытушы [[Дел Клоуз]] болды. 1988 жылы Боб Оденкерк алғаш рет теледидарға шықты: танымал «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфир]]де» шоуында әртүрлі комедиялық рөлдерді сомдады, үш жыл ішінде он екі шығарылымға қатысты. Оның осы бағдарламадағы сценарист ретіндегі жұмысы әлдеқайда өнімді болды: сегіз жыл ішінде 133 шығарылым. Продюсер ретіндегі алғашқы тәжірибесі — 1996 жыл, ''Mr. Show with Bob and David: Fantastic Newness'' телефильмі; режиссер ретіндегі дебюті — 1998 жыл, «{{iw|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы||Mr. Show with Bob and David}}» скетч-шоуының эпизодтарының бірі. 1997 жылдан бастап Наоми Оденкеркке (қыз күніндегі тегі — Йомтов) үйленген, ерлі-зайыптылардың екі баласы бар: Натан Уильям (1998 ж.т.) және Эрин Джейн (2000 ж.т.).<ref>[http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28 New Year’s Eve — with the kids?] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28|date=20121104161139}} articles.latimes.com сайтта, 28 желтоқсан 2009</ref> === Денсаулық === 2021 жылдың шілдесінде актер жүрек талмасына ұшырады. Сұхбатында ол инфаркттан кейін сол күнгі оқиғаларды, сондай-ақ қалпына келтірудің алғашқы екі аптасын еске түсіре алмайтынын айтты.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/|title=Звезда сериала «Во все тяжкие» рассказал о потере памяти после инфаркта|website=Lenta.RU|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-02-21|archivedate=2022-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220221124504/https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/}}</ref> == Фильмография == === Актёр === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1988|1991|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|әр түрлі рөлдер (12 шығарылымда)}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|әр түрлі рөлдер (13 шығарылымда)}} {{Фильмде|1993|[[Уэйн әлемі 2]]|Wayne's World 2|концерттегі жанкүйер}} {{Сериалда|1993|1998|{{iw|Ларри Сандерс шоуы|||The Larry Sanders Show}}|The Larry Sanders Show|Стиви Грант (11 шығарылымда)}} {{Фильмде|1994|[[Кіршіксіз таза жады]]|Clean Slate|полицей}} {{Фильмде|1996|[[Мысықтар мен иттер туралы шындық]]|The Truth About Cats & Dogs|кітап дүкеніндегі адам}} {{Сериалда|1996||[[Сайнфелд (телехикая)|Сайнфелд]]|Seinfeld|Бен (8 сезон, 9 эпизод)|Ben}} {{Фильмде|1996|[[Кабельші]]|The Cable Guy|Стивен Ковачтың ағасы}} {{Фильмде|1996|{{iw|Гаффманды күту|||Waiting for Guffman}}|Waiting for Guffman|ер адам тыңдауда (несиелерде жоқ)}} {{Сериалда|1997|2001|[[Барлығы Раймондты жақсы көреді]]|Everybody Loves Raymond|Скотт Преман (2 эпизодта)}} {{Фильмде|1999|[[Күннен үшінші планета]]|3rd Rock from the Sun|сақтандыру агенті (5 сезон 3 серия)}} {{Фильмде|2001|[[Маймыл сүйегі]]|Monkeybone|бас хирург}} {{Фильмде|2001|[[Доктор Дулиттл 2]]|Dr. Dolittle 2|бірнеше жануарлардың дауысы}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|әр түрлі рөлдер}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|Кит}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|әр түрлі рөлдер (21 эпизодта дауыстау)}} {{Фильмде|2005|{{iw|Менің үлкен тәуелсіз фильмім|||My Big Fat Independent Movie}}|My Big Fat Independent Movie|Стив}} {{Фильмде|2006|[[Біртүрлі туыстар]]|Relative Strangers|Митч Клейтон}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|Дюан Розенберг}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|Джим Тричер}} {{Сериалда|2007|2010|{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|диктор (26 эпизодта)}} {{Сериалда|2008|2012|[[Мен сіздің анаңызды қалай кездестірдім]]|How I Met Your Mother|Артур Хоббс (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2009|2010|[[Америкалық әке!]]|American Dad!|телеведущий / рабочий (озвучивание в 3 эпизодах)}} {{Сериалда|2009|2013|[[Жамандыққа бет бұру]]|Breaking Bad|[[Сол Гудман]] (43 эпизодта)}} {{Фильмде|2010|{{iw|Қылмыскерлер фотосуреттері|||Operation: Endgame}}|Operation: Endgame|[[Император (Таро картасы)|«Император»]]}} {{Фильмде|2010|[[Сымбаттылар]]|Entourage|Кен Остин (3 эпизодта)}} {{Фильмде|2011|[[Мені үйге апарыңыз]]|Take Me Home Tonight|Майк}} {{Фильмде|2012|{{iw|Тим мен Эриктің миллиард долларлық фильмі|||Tim and Eric's Billion Dollar Movie}}|Tim and Eric's Billion Dollar Movie|«Шлаанг-Корпорейшн» дикторы}} {{Фильмде|2012|{{iw|Алып механикалық адам|||The Giant Mechanical Man}}|The Giant Mechanical Man|Марк}} {{Сериалда|2012||[[Кеңсе (телехикая, АҚШ)|Кеңсе]]|The Office|Марк Фрэнкс ({{comment|1 эпизодта|}})}} {{Фильмде|2013|[[Қызықты уақыт]]|The Spectacular Now|Саттер Кили бастығы}} {{Фильмде|2013|[[Небраска (фильм)|Небраска]]|Nebraska|Росс Грант}} {{Сериалда|2014||[[Фарго (телехикая)|Фарго]]|Fargo|Билл Освальт (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2015|2022|[[Солды шақырған жөн]]|Better Call Saul|[[Сол Гудман|Джимми Макгилл / Сол Гудман]] (63 эпизодта)}} {{Фильмде|2015|[[Ұста де жүгір (фильм, 2015)|Ұста де жүгір]]|Kitchen Sink|Шутер Паркер}} {{Фильмде|2015|{{iw|Тозаққа және артқа (мультфильм)|Тозаққа және артқа||Hell and Back (film)}}|Hell & Back|[[Шайтан]] (дауыс беру)}} {{Фильмде|2017|[[Сәтсіз туындыгер]]|The Disaster Artist|Константин Станиславский}} {{Фильмде|2017|[[Құпия құжаттама (фильм)|Құпия құжаттама]]|The Post|Бен Багдикян}} {{МФильмде|2018|[[Супер отбасы 2]]|Incredibles 2|Уинстон Девор}} {{Фильмде|2019|[[Сүйсең – патшайымды сүй]]|Long Shot|President Chambers}} {{Фильмде|2019|[[Менің атым Долемайт]]|Dolemite Is My Name|Лоуренс Вулнер}} {{Фильмде|2019|[[Кішкентай әйелдер (фильм, 2019)|Кішкентай әйелдер]]|Little Women|әкесі Марч}} {{МСериалда|2019||[[Болдырмау (мультхикая)|Болдырмау]]|Undone|Джейкоб}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2021|[[Хэллоуин өлтіреді]]|Halloween Kills|Боб Симмс}} {{Сериалда|2023|2023|[[Аю (телехикая)|Аю]]|The Bear|Ли ағай (''Fishes'' эпизодында)}} {{Сериалда|2023||[[Бақытты Хэнк]]|Lucky Hank|кіші Уильям Генри Деверо}} {{Фильмде|2025|[[Ешкім 2]]|Nobody 2|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2025|[[Нормал (фильм)|Нормал]]|Normal|Улисс}} {{ФильмдеТөм}} === Сценарийші === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1987|1995|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|133 шығарылым}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|12 шығарылым}} {{Сериалда|1993|1994|{{iw|Конан О’Брайенмен кешкісін кеш|||Late Night with Conan O'Brien}}|Late Night with Conan O'Brien|14 шығарылым}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том идёт к мэру]]|Tom Goes to the Mayor|28 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Сериалда|2007||{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|11 эпизод}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} === Продюсер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|31 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|}} {{ФильмдеТөм}} === Режиссер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} == Таңдалған марапаттар мен номинациялар == ''<small>Боб Оденкерктің марапаттары мен номинацияларының толық тізімімен [https://www.imdb.com/name/nm0644022/awards IMDB.com сайтында] танысуға болады {{Wayback|url=http://www.imdb.com/name/nm0644022/awards|date=20130916013024}}</small>'' * 1989 — «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфирде]]<nowiki/>» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында [[Прайм-тайм «Эмми» сыйлығы|«Эмми» прайм-тайм сыйлығы]] (тағы он тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1990 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1991 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он алты сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1993 — {{iw|Бен Стиллер шоуы|«Бен Стиллер шоуы»||The Ben Stiller Show}}» скетч-шоуы үшін «Үздік жеке жетістік (музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған сценарий)» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1998 — {{iw|Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу|«Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу»||Mr. Show with Bob and David}} скетч-шоуы үшін «Үздік музыка мен өлеңдер» (тағы төрт композитор және ақынмен бірге) және «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» (тағы сегіз сценаристпен бірге) санаттарында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы — екі '''номинация''' да. * 1999 — «Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу» скетч-шоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 2014 — «[[Муви 43]]<nowiki/>» үшін ең нашар режиссура (тағы он екі қоюшымен бірге) және ең нашар сценарий (тағы он сегіз сценаристпен бірге) үшін «Алтын таңқурай» — '''жеңіс'''.<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|title=Объявлены победители премии «Золотая малина» за 2013 год|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2014-03-02|archivedate=2014-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305013758/http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Официальный сайт}} * [http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14 Four comics face reality] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14|date=20120715050707}} ''articles.latimes.com'' сайттағы, 14 наурыз 2003 * [http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk Боб Оденкерк] {{Wayback|url=http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk|date=20130602190906}} ''funnyordie.com'' сайттағы * ''Боб Оденкерк''. [http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk «Суретшінің портреті»] {{Wayback|url=http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk|date=20130612184407}} ''newyorker.com'' сайттағы, 13 тамыз 2012 '''Сұхбат''' * [https://web.archive.org/web/20111220230837/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/04/bob-odenkirk-interview.php Q&A — Bob Odenkirk (Saul Goodman)] ''amctv.com'' сайттағы * [http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/ Сұхбат] {{Wayback|url=http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/|date=20130520152116}} ''avclub.com'' сайттағы, 18 наурыз 2010 * [http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571 How I Made It in Comedy: Bob Odenkirk] {{Wayback|url=http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571|date=20131027025854}} ''chicagoreader.com'' сайттағы, 2 шілде 2009 * [https://web.archive.org/web/20120723010603/http://www.scenemissingmagazine.com/interview/interview-wbob-odenkirk-director-melvin-goes-to-dinner-comedian-mrshow/ Interview W/Bob Odenkirk — Director, ''Melvin Goes to Dinner'' — Comedian, ''Mr.Show''] ''scenemissingmagazine.com'' сайттағы, 15 қазан 2004 * [https://web.archive.org/web/20110714122750/http://mpempire.com/?p=1312 Сұхбат] ''mpempire.com'' сайттағы, ақпан 2004 0xqr199xinknd55y874ali523tf9wn0 3603515 3603514 2026-05-11T22:49:16Z ShadZ01 56180 /* Таңдалған марапаттар мен номинациялар */ 3603515 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф | есімі = Боб Оденкерк | шынайы есімі = {{lang-en|Bob Odenkirk}} | сурет = Bob Odenkirk at 53rd Saturn Awards 2026-02.jpg | сурет ені = | сурет атауы = Оденкерк 2026 жылы | туған кездегі есімі = Роберт Джон Оденкерк | туған күні = 22.10.1962 | туған жері = [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Кук (округ, Иллинойс)|Кук]], [[Иллинойс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | қайтыс болған күні = | қайтыс болған жері = | білімі = Чикагодағы Колумбия колледжі | мамандығы = [[актёр]]<br>[[сценарийші]]<br>[[кинопродюсер]]<br>[[режиссер]]<br>[[комик]] | азаматтығы = {{USA}} | белсенді жылдары = 1987 — {{қ. у.}} | бағыты = | киностудия = | жұбайы = Наоми Оденкерк (1997 жылдан бастап) | серігі = | ата-анасы = Уолтер Оденкерк, Барбара Оденкерк | туыстары = Билл Оденкерк (інісі) | отбасы = | марапаттары = «[[Эмми]]» (1989, 1993)<br>«[[Сатурн (сыйлық)|Сатурн]]» (2022) | imdb_id = 0644022 | олтаңбасы = | сайты = [http://bobodenkirk.com bobodenkirk.com] | ортаққор = Bob Odenkirk }} '''Роберт Джон «Боб» Оденкерк''' ({{Lang-en|Robert John «Bob» Odenkirk}}; [[22 қазан]] [[1962 жыл|1962]], [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Иллинойс]]) — америкалық актер, комик, сценарист, продюсер және режиссер. Ол көбінесе «[[Жамандыққа бет бұру]]<nowiki/>» (2008—2013) криминалдық драмасындағы және оның «[[Солды шақырған жөн]]<nowiki/>» (2015—2022) спин-оффындағы адвокат [[Сол Гудман]]ның рөлімен танымал, бұл рөлі үшін ол драмалық сериалдағы үздік ер адам рөлі үшін төрт «[[Эмми]]<nowiki/>» номинациясын алды. Ол сондай-ақ комик және досы [[Дэвид Кросс (актёр)|Дэвид Кросс]]пен бірге жасаған «[[Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы]]<nowiki/>» (1995—1998) комедиялық сериалымен және «[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]<nowiki/>» (2021) боевигіндегі және оның [[Ешкім (фильм)|жалға]]сындағы басты рөлімен белгілі. == Өмірбаяны == Роберт Джон Оденкерк 1962 жылы 22 қазанда [[Иллинойс]] штатының [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]] қаласында дүниеге келген, ал сол штаттың [[Нейпервилл]] қаласында өскен. Ата-анасы — Барбара Оденкерк пен Уолтер Оденкерк, неміс және ирланд тектес рим-католиктер.<ref>{{Cite web|url=http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|title=Bob Odenkirk - Interview - Time Out Chicago|publisher=archive.is|access-date=|archive-url=|archive-date=|accessdate=2016-04-09|archivedate=2010-03-24|archiveurl=https://archive.today/20100324192500/http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|lang=en}}</ref> Әкесі баспа бизнесінде жұмыс істеген. Оденкерктің алты аға-қарындасы бар, оның ішінде ағайындылардың бірі {{iw|Билл Оденкерк|Билл||Bill Odenkirk}} (1965 ж.т.) де сценарист-комик болып жұмыс істейді. Уолтер Оденкерк отбасынан кетіп, 1986 жылы сүйек қатерлі ісігінен қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол алкоголизммен ауырған, бұл содан бері ешқашан спирттік ішімдік ішпейтін Бобқа әсер етті. Боб {{iw|Чикагодағы Колумбия колледжінде|Чикагодағы Колумбия колледжі||Columbia College Chicago}} оқыды, сонда алғаш рет өзін комик ретінде сынап көрді: ди-джей болды және жергілікті [[Студенттік радио|университеттік радиостанция]] үшін сценарийлер жазды; оның алғашқы ұстазы белгілі актер, режиссер және оқытушы [[Дел Клоуз]] болды. 1988 жылы Боб Оденкерк алғаш рет теледидарға шықты: танымал «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфир]]де» шоуында әртүрлі комедиялық рөлдерді сомдады, үш жыл ішінде он екі шығарылымға қатысты. Оның осы бағдарламадағы сценарист ретіндегі жұмысы әлдеқайда өнімді болды: сегіз жыл ішінде 133 шығарылым. Продюсер ретіндегі алғашқы тәжірибесі — 1996 жыл, ''Mr. Show with Bob and David: Fantastic Newness'' телефильмі; режиссер ретіндегі дебюті — 1998 жыл, «{{iw|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы||Mr. Show with Bob and David}}» скетч-шоуының эпизодтарының бірі. 1997 жылдан бастап Наоми Оденкеркке (қыз күніндегі тегі — Йомтов) үйленген, ерлі-зайыптылардың екі баласы бар: Натан Уильям (1998 ж.т.) және Эрин Джейн (2000 ж.т.).<ref>[http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28 New Year’s Eve — with the kids?] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28|date=20121104161139}} articles.latimes.com сайтта, 28 желтоқсан 2009</ref> === Денсаулық === 2021 жылдың шілдесінде актер жүрек талмасына ұшырады. Сұхбатында ол инфаркттан кейін сол күнгі оқиғаларды, сондай-ақ қалпына келтірудің алғашқы екі аптасын еске түсіре алмайтынын айтты.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/|title=Звезда сериала «Во все тяжкие» рассказал о потере памяти после инфаркта|website=Lenta.RU|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-02-21|archivedate=2022-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220221124504/https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/}}</ref> == Фильмография == === Актёр === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1988|1991|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|әр түрлі рөлдер (12 шығарылымда)}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|әр түрлі рөлдер (13 шығарылымда)}} {{Фильмде|1993|[[Уэйн әлемі 2]]|Wayne's World 2|концерттегі жанкүйер}} {{Сериалда|1993|1998|{{iw|Ларри Сандерс шоуы|||The Larry Sanders Show}}|The Larry Sanders Show|Стиви Грант (11 шығарылымда)}} {{Фильмде|1994|[[Кіршіксіз таза жады]]|Clean Slate|полицей}} {{Фильмде|1996|[[Мысықтар мен иттер туралы шындық]]|The Truth About Cats & Dogs|кітап дүкеніндегі адам}} {{Сериалда|1996||[[Сайнфелд (телехикая)|Сайнфелд]]|Seinfeld|Бен (8 сезон, 9 эпизод)|Ben}} {{Фильмде|1996|[[Кабельші]]|The Cable Guy|Стивен Ковачтың ағасы}} {{Фильмде|1996|{{iw|Гаффманды күту|||Waiting for Guffman}}|Waiting for Guffman|ер адам тыңдауда (несиелерде жоқ)}} {{Сериалда|1997|2001|[[Барлығы Раймондты жақсы көреді]]|Everybody Loves Raymond|Скотт Преман (2 эпизодта)}} {{Фильмде|1999|[[Күннен үшінші планета]]|3rd Rock from the Sun|сақтандыру агенті (5 сезон 3 серия)}} {{Фильмде|2001|[[Маймыл сүйегі]]|Monkeybone|бас хирург}} {{Фильмде|2001|[[Доктор Дулиттл 2]]|Dr. Dolittle 2|бірнеше жануарлардың дауысы}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|әр түрлі рөлдер}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|Кит}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|әр түрлі рөлдер (21 эпизодта дауыстау)}} {{Фильмде|2005|{{iw|Менің үлкен тәуелсіз фильмім|||My Big Fat Independent Movie}}|My Big Fat Independent Movie|Стив}} {{Фильмде|2006|[[Біртүрлі туыстар]]|Relative Strangers|Митч Клейтон}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|Дюан Розенберг}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|Джим Тричер}} {{Сериалда|2007|2010|{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|диктор (26 эпизодта)}} {{Сериалда|2008|2012|[[Мен сіздің анаңызды қалай кездестірдім]]|How I Met Your Mother|Артур Хоббс (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2009|2010|[[Америкалық әке!]]|American Dad!|телеведущий / рабочий (озвучивание в 3 эпизодах)}} {{Сериалда|2009|2013|[[Жамандыққа бет бұру]]|Breaking Bad|[[Сол Гудман]] (43 эпизодта)}} {{Фильмде|2010|{{iw|Қылмыскерлер фотосуреттері|||Operation: Endgame}}|Operation: Endgame|[[Император (Таро картасы)|«Император»]]}} {{Фильмде|2010|[[Сымбаттылар]]|Entourage|Кен Остин (3 эпизодта)}} {{Фильмде|2011|[[Мені үйге апарыңыз]]|Take Me Home Tonight|Майк}} {{Фильмде|2012|{{iw|Тим мен Эриктің миллиард долларлық фильмі|||Tim and Eric's Billion Dollar Movie}}|Tim and Eric's Billion Dollar Movie|«Шлаанг-Корпорейшн» дикторы}} {{Фильмде|2012|{{iw|Алып механикалық адам|||The Giant Mechanical Man}}|The Giant Mechanical Man|Марк}} {{Сериалда|2012||[[Кеңсе (телехикая, АҚШ)|Кеңсе]]|The Office|Марк Фрэнкс ({{comment|1 эпизодта|}})}} {{Фильмде|2013|[[Қызықты уақыт]]|The Spectacular Now|Саттер Кили бастығы}} {{Фильмде|2013|[[Небраска (фильм)|Небраска]]|Nebraska|Росс Грант}} {{Сериалда|2014||[[Фарго (телехикая)|Фарго]]|Fargo|Билл Освальт (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2015|2022|[[Солды шақырған жөн]]|Better Call Saul|[[Сол Гудман|Джимми Макгилл / Сол Гудман]] (63 эпизодта)}} {{Фильмде|2015|[[Ұста де жүгір (фильм, 2015)|Ұста де жүгір]]|Kitchen Sink|Шутер Паркер}} {{Фильмде|2015|{{iw|Тозаққа және артқа (мультфильм)|Тозаққа және артқа||Hell and Back (film)}}|Hell & Back|[[Шайтан]] (дауыс беру)}} {{Фильмде|2017|[[Сәтсіз туындыгер]]|The Disaster Artist|Константин Станиславский}} {{Фильмде|2017|[[Құпия құжаттама (фильм)|Құпия құжаттама]]|The Post|Бен Багдикян}} {{МФильмде|2018|[[Супер отбасы 2]]|Incredibles 2|Уинстон Девор}} {{Фильмде|2019|[[Сүйсең – патшайымды сүй]]|Long Shot|President Chambers}} {{Фильмде|2019|[[Менің атым Долемайт]]|Dolemite Is My Name|Лоуренс Вулнер}} {{Фильмде|2019|[[Кішкентай әйелдер (фильм, 2019)|Кішкентай әйелдер]]|Little Women|әкесі Марч}} {{МСериалда|2019||[[Болдырмау (мультхикая)|Болдырмау]]|Undone|Джейкоб}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2021|[[Хэллоуин өлтіреді]]|Halloween Kills|Боб Симмс}} {{Сериалда|2023|2023|[[Аю (телехикая)|Аю]]|The Bear|Ли ағай (''Fishes'' эпизодында)}} {{Сериалда|2023||[[Бақытты Хэнк]]|Lucky Hank|кіші Уильям Генри Деверо}} {{Фильмде|2025|[[Ешкім 2]]|Nobody 2|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2025|[[Нормал (фильм)|Нормал]]|Normal|Улисс}} {{ФильмдеТөм}} === Сценарийші === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1987|1995|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|133 шығарылым}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|12 шығарылым}} {{Сериалда|1993|1994|{{iw|Конан О’Брайенмен кешкісін кеш|||Late Night with Conan O'Brien}}|Late Night with Conan O'Brien|14 шығарылым}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том идёт к мэру]]|Tom Goes to the Mayor|28 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Сериалда|2007||{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|11 эпизод}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} === Продюсер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|31 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|}} {{ФильмдеТөм}} === Режиссер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} == Таңдалған марапаттар мен номинациялар == ''<small>Боб Оденкерктің марапаттары мен номинацияларының толық тізімімен [https://www.imdb.com/name/nm0644022/awards IMDB.com сайтында] танысуға болады {{Wayback|url=http://www.imdb.com/name/nm0644022/awards|date=20130916013024}}</small>'' * 1989 — «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфирде]]<nowiki/>» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында [[Прайм-тайм «Эмми» сыйлығы|«Эмми» прайм-тайм сыйлығы]] (тағы он тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1990 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1991 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он алты сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1993 — {{iw|Бен Стиллер шоуы|«Бен Стиллер шоуы»||The Ben Stiller Show}}» скетч-шоуы үшін «Үздік жеке жетістік (музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған сценарий)» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1998 — {{iw|Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу|«Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу»||Mr. Show with Bob and David}} скетч-шоуы үшін «Үздік музыка мен өлеңдер» (тағы төрт композитор және ақынмен бірге) және «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» (тағы сегіз сценаристпен бірге) санаттарында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы — екі '''номинация''' да. * 1999 — «Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу» скетч-шоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 2014 — «[[Муви 43]]<nowiki/>» үшін ең нашар режиссура (тағы он екі қоюшымен бірге) және ең нашар сценарий (тағы он сегіз сценаристпен бірге) үшін «Алтын таңқурай» — '''жеңіс'''.<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|title=Объявлены победители премии «Золотая малина» за 2013 год|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2014-03-02|archivedate=2014-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305013758/http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Официальный сайт}} * [http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14 Four comics face reality] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14|date=20120715050707}} ''articles.latimes.com'' сайтында, 14 наурыз 2003 * [http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk Боб Оденкерк] {{Wayback|url=http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk|date=20130602190906}} ''funnyordie.com'' сайтында * ''Боб Оденкерк''. [http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk «Суретшінің портреті»] {{Wayback|url=http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk|date=20130612184407}} ''newyorker.com'' сайтында, 13 тамыз 2012 '''Сұхбат''' * [https://web.archive.org/web/20111220230837/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/04/bob-odenkirk-interview.php Q&A — Bob Odenkirk (Saul Goodman)] ''amctv.com'' сайттағы * [http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/ Сұхбат] {{Wayback|url=http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/|date=20130520152116}} ''avclub.com'' сайтында, 18 наурыз 2010 * [http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571 How I Made It in Comedy: Bob Odenkirk] {{Wayback|url=http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571|date=20131027025854}} ''chicagoreader.com'' сайтында, 2 шілде 2009 * [https://web.archive.org/web/20120723010603/http://www.scenemissingmagazine.com/interview/interview-wbob-odenkirk-director-melvin-goes-to-dinner-comedian-mrshow/ Interview W/Bob Odenkirk — Director, ''Melvin Goes to Dinner'' — Comedian, ''Mr.Show''] ''scenemissingmagazine.com'' сайтында, 15 қазан 2004 * [https://web.archive.org/web/20110714122750/http://mpempire.com/?p=1312 Сұхбат] ''mpempire.com'' сайтында, ақпан 2004 3dqdt98cvjxzh369letzklpm7smsbti 3603516 3603515 2026-05-11T22:49:52Z ShadZ01 56180 /* Сыртқы сілтемелер */ 3603516 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф | есімі = Боб Оденкерк | шынайы есімі = {{lang-en|Bob Odenkirk}} | сурет = Bob Odenkirk at 53rd Saturn Awards 2026-02.jpg | сурет ені = | сурет атауы = Оденкерк 2026 жылы | туған кездегі есімі = Роберт Джон Оденкерк | туған күні = 22.10.1962 | туған жері = [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Кук (округ, Иллинойс)|Кук]], [[Иллинойс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | қайтыс болған күні = | қайтыс болған жері = | білімі = Чикагодағы Колумбия колледжі | мамандығы = [[актёр]]<br>[[сценарийші]]<br>[[кинопродюсер]]<br>[[режиссер]]<br>[[комик]] | азаматтығы = {{USA}} | белсенді жылдары = 1987 — {{қ. у.}} | бағыты = | киностудия = | жұбайы = Наоми Оденкерк (1997 жылдан бастап) | серігі = | ата-анасы = Уолтер Оденкерк, Барбара Оденкерк | туыстары = Билл Оденкерк (інісі) | отбасы = | марапаттары = «[[Эмми]]» (1989, 1993)<br>«[[Сатурн (сыйлық)|Сатурн]]» (2022) | imdb_id = 0644022 | олтаңбасы = | сайты = [http://bobodenkirk.com bobodenkirk.com] | ортаққор = Bob Odenkirk }} '''Роберт Джон «Боб» Оденкерк''' ({{Lang-en|Robert John «Bob» Odenkirk}}; [[22 қазан]] [[1962 жыл|1962]], [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Иллинойс]]) — америкалық актер, комик, сценарист, продюсер және режиссер. Ол көбінесе «[[Жамандыққа бет бұру]]<nowiki/>» (2008—2013) криминалдық драмасындағы және оның «[[Солды шақырған жөн]]<nowiki/>» (2015—2022) спин-оффындағы адвокат [[Сол Гудман]]ның рөлімен танымал, бұл рөлі үшін ол драмалық сериалдағы үздік ер адам рөлі үшін төрт «[[Эмми]]<nowiki/>» номинациясын алды. Ол сондай-ақ комик және досы [[Дэвид Кросс (актёр)|Дэвид Кросс]]пен бірге жасаған «[[Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы]]<nowiki/>» (1995—1998) комедиялық сериалымен және «[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]<nowiki/>» (2021) боевигіндегі және оның [[Ешкім (фильм)|жалға]]сындағы басты рөлімен белгілі. == Өмірбаяны == Роберт Джон Оденкерк 1962 жылы 22 қазанда [[Иллинойс]] штатының [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]] қаласында дүниеге келген, ал сол штаттың [[Нейпервилл]] қаласында өскен. Ата-анасы — Барбара Оденкерк пен Уолтер Оденкерк, неміс және ирланд тектес рим-католиктер.<ref>{{Cite web|url=http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|title=Bob Odenkirk - Interview - Time Out Chicago|publisher=archive.is|access-date=|archive-url=|archive-date=|accessdate=2016-04-09|archivedate=2010-03-24|archiveurl=https://archive.today/20100324192500/http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|lang=en}}</ref> Әкесі баспа бизнесінде жұмыс істеген. Оденкерктің алты аға-қарындасы бар, оның ішінде ағайындылардың бірі {{iw|Билл Оденкерк|Билл||Bill Odenkirk}} (1965 ж.т.) де сценарист-комик болып жұмыс істейді. Уолтер Оденкерк отбасынан кетіп, 1986 жылы сүйек қатерлі ісігінен қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол алкоголизммен ауырған, бұл содан бері ешқашан спирттік ішімдік ішпейтін Бобқа әсер етті. Боб {{iw|Чикагодағы Колумбия колледжінде|Чикагодағы Колумбия колледжі||Columbia College Chicago}} оқыды, сонда алғаш рет өзін комик ретінде сынап көрді: ди-джей болды және жергілікті [[Студенттік радио|университеттік радиостанция]] үшін сценарийлер жазды; оның алғашқы ұстазы белгілі актер, режиссер және оқытушы [[Дел Клоуз]] болды. 1988 жылы Боб Оденкерк алғаш рет теледидарға шықты: танымал «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфир]]де» шоуында әртүрлі комедиялық рөлдерді сомдады, үш жыл ішінде он екі шығарылымға қатысты. Оның осы бағдарламадағы сценарист ретіндегі жұмысы әлдеқайда өнімді болды: сегіз жыл ішінде 133 шығарылым. Продюсер ретіндегі алғашқы тәжірибесі — 1996 жыл, ''Mr. Show with Bob and David: Fantastic Newness'' телефильмі; режиссер ретіндегі дебюті — 1998 жыл, «{{iw|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы||Mr. Show with Bob and David}}» скетч-шоуының эпизодтарының бірі. 1997 жылдан бастап Наоми Оденкеркке (қыз күніндегі тегі — Йомтов) үйленген, ерлі-зайыптылардың екі баласы бар: Натан Уильям (1998 ж.т.) және Эрин Джейн (2000 ж.т.).<ref>[http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28 New Year’s Eve — with the kids?] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28|date=20121104161139}} articles.latimes.com сайтта, 28 желтоқсан 2009</ref> === Денсаулық === 2021 жылдың шілдесінде актер жүрек талмасына ұшырады. Сұхбатында ол инфаркттан кейін сол күнгі оқиғаларды, сондай-ақ қалпына келтірудің алғашқы екі аптасын еске түсіре алмайтынын айтты.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/|title=Звезда сериала «Во все тяжкие» рассказал о потере памяти после инфаркта|website=Lenta.RU|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-02-21|archivedate=2022-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220221124504/https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/}}</ref> == Фильмография == === Актёр === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1988|1991|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|әр түрлі рөлдер (12 шығарылымда)}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|әр түрлі рөлдер (13 шығарылымда)}} {{Фильмде|1993|[[Уэйн әлемі 2]]|Wayne's World 2|концерттегі жанкүйер}} {{Сериалда|1993|1998|{{iw|Ларри Сандерс шоуы|||The Larry Sanders Show}}|The Larry Sanders Show|Стиви Грант (11 шығарылымда)}} {{Фильмде|1994|[[Кіршіксіз таза жады]]|Clean Slate|полицей}} {{Фильмде|1996|[[Мысықтар мен иттер туралы шындық]]|The Truth About Cats & Dogs|кітап дүкеніндегі адам}} {{Сериалда|1996||[[Сайнфелд (телехикая)|Сайнфелд]]|Seinfeld|Бен (8 сезон, 9 эпизод)|Ben}} {{Фильмде|1996|[[Кабельші]]|The Cable Guy|Стивен Ковачтың ағасы}} {{Фильмде|1996|{{iw|Гаффманды күту|||Waiting for Guffman}}|Waiting for Guffman|ер адам тыңдауда (несиелерде жоқ)}} {{Сериалда|1997|2001|[[Барлығы Раймондты жақсы көреді]]|Everybody Loves Raymond|Скотт Преман (2 эпизодта)}} {{Фильмде|1999|[[Күннен үшінші планета]]|3rd Rock from the Sun|сақтандыру агенті (5 сезон 3 серия)}} {{Фильмде|2001|[[Маймыл сүйегі]]|Monkeybone|бас хирург}} {{Фильмде|2001|[[Доктор Дулиттл 2]]|Dr. Dolittle 2|бірнеше жануарлардың дауысы}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|әр түрлі рөлдер}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|Кит}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|әр түрлі рөлдер (21 эпизодта дауыстау)}} {{Фильмде|2005|{{iw|Менің үлкен тәуелсіз фильмім|||My Big Fat Independent Movie}}|My Big Fat Independent Movie|Стив}} {{Фильмде|2006|[[Біртүрлі туыстар]]|Relative Strangers|Митч Клейтон}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|Дюан Розенберг}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|Джим Тричер}} {{Сериалда|2007|2010|{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|диктор (26 эпизодта)}} {{Сериалда|2008|2012|[[Мен сіздің анаңызды қалай кездестірдім]]|How I Met Your Mother|Артур Хоббс (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2009|2010|[[Америкалық әке!]]|American Dad!|телеведущий / рабочий (озвучивание в 3 эпизодах)}} {{Сериалда|2009|2013|[[Жамандыққа бет бұру]]|Breaking Bad|[[Сол Гудман]] (43 эпизодта)}} {{Фильмде|2010|{{iw|Қылмыскерлер фотосуреттері|||Operation: Endgame}}|Operation: Endgame|[[Император (Таро картасы)|«Император»]]}} {{Фильмде|2010|[[Сымбаттылар]]|Entourage|Кен Остин (3 эпизодта)}} {{Фильмде|2011|[[Мені үйге апарыңыз]]|Take Me Home Tonight|Майк}} {{Фильмде|2012|{{iw|Тим мен Эриктің миллиард долларлық фильмі|||Tim and Eric's Billion Dollar Movie}}|Tim and Eric's Billion Dollar Movie|«Шлаанг-Корпорейшн» дикторы}} {{Фильмде|2012|{{iw|Алып механикалық адам|||The Giant Mechanical Man}}|The Giant Mechanical Man|Марк}} {{Сериалда|2012||[[Кеңсе (телехикая, АҚШ)|Кеңсе]]|The Office|Марк Фрэнкс ({{comment|1 эпизодта|}})}} {{Фильмде|2013|[[Қызықты уақыт]]|The Spectacular Now|Саттер Кили бастығы}} {{Фильмде|2013|[[Небраска (фильм)|Небраска]]|Nebraska|Росс Грант}} {{Сериалда|2014||[[Фарго (телехикая)|Фарго]]|Fargo|Билл Освальт (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2015|2022|[[Солды шақырған жөн]]|Better Call Saul|[[Сол Гудман|Джимми Макгилл / Сол Гудман]] (63 эпизодта)}} {{Фильмде|2015|[[Ұста де жүгір (фильм, 2015)|Ұста де жүгір]]|Kitchen Sink|Шутер Паркер}} {{Фильмде|2015|{{iw|Тозаққа және артқа (мультфильм)|Тозаққа және артқа||Hell and Back (film)}}|Hell & Back|[[Шайтан]] (дауыс беру)}} {{Фильмде|2017|[[Сәтсіз туындыгер]]|The Disaster Artist|Константин Станиславский}} {{Фильмде|2017|[[Құпия құжаттама (фильм)|Құпия құжаттама]]|The Post|Бен Багдикян}} {{МФильмде|2018|[[Супер отбасы 2]]|Incredibles 2|Уинстон Девор}} {{Фильмде|2019|[[Сүйсең – патшайымды сүй]]|Long Shot|President Chambers}} {{Фильмде|2019|[[Менің атым Долемайт]]|Dolemite Is My Name|Лоуренс Вулнер}} {{Фильмде|2019|[[Кішкентай әйелдер (фильм, 2019)|Кішкентай әйелдер]]|Little Women|әкесі Марч}} {{МСериалда|2019||[[Болдырмау (мультхикая)|Болдырмау]]|Undone|Джейкоб}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2021|[[Хэллоуин өлтіреді]]|Halloween Kills|Боб Симмс}} {{Сериалда|2023|2023|[[Аю (телехикая)|Аю]]|The Bear|Ли ағай (''Fishes'' эпизодында)}} {{Сериалда|2023||[[Бақытты Хэнк]]|Lucky Hank|кіші Уильям Генри Деверо}} {{Фильмде|2025|[[Ешкім 2]]|Nobody 2|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2025|[[Нормал (фильм)|Нормал]]|Normal|Улисс}} {{ФильмдеТөм}} === Сценарийші === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1987|1995|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|133 шығарылым}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|12 шығарылым}} {{Сериалда|1993|1994|{{iw|Конан О’Брайенмен кешкісін кеш|||Late Night with Conan O'Brien}}|Late Night with Conan O'Brien|14 шығарылым}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том идёт к мэру]]|Tom Goes to the Mayor|28 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Сериалда|2007||{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|11 эпизод}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} === Продюсер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|31 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|}} {{ФильмдеТөм}} === Режиссер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} == Таңдалған марапаттар мен номинациялар == ''<small>Боб Оденкерктің марапаттары мен номинацияларының толық тізімімен [https://www.imdb.com/name/nm0644022/awards IMDB.com сайтында] танысуға болады {{Wayback|url=http://www.imdb.com/name/nm0644022/awards|date=20130916013024}}</small>'' * 1989 — «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфирде]]<nowiki/>» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында [[Прайм-тайм «Эмми» сыйлығы|«Эмми» прайм-тайм сыйлығы]] (тағы он тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1990 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1991 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он алты сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1993 — {{iw|Бен Стиллер шоуы|«Бен Стиллер шоуы»||The Ben Stiller Show}}» скетч-шоуы үшін «Үздік жеке жетістік (музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған сценарий)» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1998 — {{iw|Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу|«Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу»||Mr. Show with Bob and David}} скетч-шоуы үшін «Үздік музыка мен өлеңдер» (тағы төрт композитор және ақынмен бірге) және «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» (тағы сегіз сценаристпен бірге) санаттарында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы — екі '''номинация''' да. * 1999 — «Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу» скетч-шоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 2014 — «[[Муви 43]]<nowiki/>» үшін ең нашар режиссура (тағы он екі қоюшымен бірге) және ең нашар сценарий (тағы он сегіз сценаристпен бірге) үшін «Алтын таңқурай» — '''жеңіс'''.<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|title=Объявлены победители премии «Золотая малина» за 2013 год|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2014-03-02|archivedate=2014-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305013758/http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт}} * [http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14 Four comics face reality] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14|date=20120715050707}} ''articles.latimes.com'' сайтында, 14 наурыз 2003 * [http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk Боб Оденкерк] {{Wayback|url=http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk|date=20130602190906}} ''funnyordie.com'' сайтында * ''Боб Оденкерк''. [http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk «Суретшінің портреті»] {{Wayback|url=http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk|date=20130612184407}} ''newyorker.com'' сайтында, 13 тамыз 2012 '''Сұхбат''' * [https://web.archive.org/web/20111220230837/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/04/bob-odenkirk-interview.php Q&A — Bob Odenkirk (Saul Goodman)] ''amctv.com'' сайттағы * [http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/ Сұхбат] {{Wayback|url=http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/|date=20130520152116}} ''avclub.com'' сайтында, 18 наурыз 2010 * [http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571 How I Made It in Comedy: Bob Odenkirk] {{Wayback|url=http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571|date=20131027025854}} ''chicagoreader.com'' сайтында, 2 шілде 2009 * [https://web.archive.org/web/20120723010603/http://www.scenemissingmagazine.com/interview/interview-wbob-odenkirk-director-melvin-goes-to-dinner-comedian-mrshow/ Interview W/Bob Odenkirk — Director, ''Melvin Goes to Dinner'' — Comedian, ''Mr.Show''] ''scenemissingmagazine.com'' сайтында, 15 қазан 2004 * [https://web.archive.org/web/20110714122750/http://mpempire.com/?p=1312 Сұхбат] ''mpempire.com'' сайтында, ақпан 2004 9kpqckh8ul00flexzf06os1x0ieh6b2 3603517 3603516 2026-05-11T22:52:32Z ShadZ01 56180 3603517 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф | есімі = Боб Оденкерк | шынайы есімі = {{lang-en|Bob Odenkirk}} | сурет = Bob Odenkirk at 53rd Saturn Awards 2026-02.jpg | сурет ені = | сурет атауы = Оденкерк 2026 жылы | туған кездегі есімі = Роберт Джон Оденкерк | туған күні = 22.10.1962 | туған жері = [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Кук (округ, Иллинойс)|Кук]], [[Иллинойс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] | қайтыс болған күні = | қайтыс болған жері = | білімі = Чикагодағы Колумбия колледжі | мамандығы = [[актёр]]<br>[[сценарийші]]<br>[[кинопродюсер]]<br>[[режиссер]]<br>[[комик]] | азаматтығы = {{USA}} | белсенді жылдары = 1987 — {{қ. у.}} | бағыты = | киностудия = | жұбайы = Наоми Оденкерк (1997 жылдан бастап) | серігі = | ата-анасы = Уолтер Оденкерк, Барбара Оденкерк | туыстары = Билл Оденкерк (інісі) | отбасы = | марапаттары = «[[Эмми]]» (1989, 1993)<br>«[[Сатурн (сыйлық)|Сатурн]]» (2022) | imdb_id = 0644022 | олтаңбасы = | сайты = [http://bobodenkirk.com bobodenkirk.com] | ортаққор = Bob Odenkirk }} [[Сурет:Lavell Crawford Bob Odenkirk Breaking Bad.jpg|250px|нобай|оңға||Боб Оденкерк (оң жақта) актер-комик [[Лавелл Кроуфорд]]пен бірге, 2011 жыл]] '''Роберт Джон «Боб» Оденкерк''' ({{Lang-en|Robert John «Bob» Odenkirk}}; [[22 қазан]] [[1962 жыл|1962]], [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]], [[Иллинойс]]) — америкалық актер, комик, сценарист, продюсер және режиссер. Ол көбінесе «[[Жамандыққа бет бұру]]<nowiki/>» (2008—2013) криминалдық драмасындағы және оның «[[Солды шақырған жөн]]<nowiki/>» (2015—2022) спин-оффындағы адвокат [[Сол Гудман]]ның рөлімен танымал, бұл рөлі үшін ол драмалық сериалдағы үздік ер адам рөлі үшін төрт «[[Эмми]]<nowiki/>» номинациясын алды. Ол сондай-ақ комик және досы [[Дэвид Кросс (актёр)|Дэвид Кросс]]пен бірге жасаған «[[Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы]]<nowiki/>» (1995—1998) комедиялық сериалымен және «[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]<nowiki/>» (2021) боевигіндегі және оның [[Ешкім (фильм)|жалға]]сындағы басты рөлімен белгілі. == Өмірбаяны == Роберт Джон Оденкерк 1962 жылы 22 қазанда [[Иллинойс]] штатының [[Беруин (Иллинойс)|Беруин]] қаласында дүниеге келген, ал сол штаттың [[Нейпервилл]] қаласында өскен. Ата-анасы — Барбара Оденкерк пен Уолтер Оденкерк, неміс және ирланд тектес рим-католиктер.<ref>{{Cite web|url=http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|title=Bob Odenkirk - Interview - Time Out Chicago|publisher=archive.is|access-date=|archive-url=|archive-date=|accessdate=2016-04-09|archivedate=2010-03-24|archiveurl=https://archive.today/20100324192500/http://chicago.timeout.com/articles/tv/83713/bob-odenkirk-interview|lang=en}}</ref> Әкесі баспа бизнесінде жұмыс істеген. Оденкерктің алты аға-қарындасы бар, оның ішінде ағайындылардың бірі {{iw|Билл Оденкерк|Билл||Bill Odenkirk}} (1965 ж.т.) де сценарист-комик болып жұмыс істейді. Уолтер Оденкерк отбасынан кетіп, 1986 жылы сүйек қатерлі ісігінен қайтыс болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол алкоголизммен ауырған, бұл содан бері ешқашан спирттік ішімдік ішпейтін Бобқа әсер етті. Боб {{iw|Чикагодағы Колумбия колледжінде|Чикагодағы Колумбия колледжі||Columbia College Chicago}} оқыды, сонда алғаш рет өзін комик ретінде сынап көрді: ди-джей болды және жергілікті [[Студенттік радио|университеттік радиостанция]] үшін сценарийлер жазды; оның алғашқы ұстазы белгілі актер, режиссер және оқытушы [[Дел Клоуз]] болды. 1988 жылы Боб Оденкерк алғаш рет теледидарға шықты: танымал «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфир]]де» шоуында әртүрлі комедиялық рөлдерді сомдады, үш жыл ішінде он екі шығарылымға қатысты. Оның осы бағдарламадағы сценарист ретіндегі жұмысы әлдеқайда өнімді болды: сегіз жыл ішінде 133 шығарылым. Продюсер ретіндегі алғашқы тәжірибесі — 1996 жыл, ''Mr. Show with Bob and David: Fantastic Newness'' телефильмі; режиссер ретіндегі дебюті — 1998 жыл, «{{iw|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы|Боб пен Дэвидтің Мистер Шоуы||Mr. Show with Bob and David}}» скетч-шоуының эпизодтарының бірі. 1997 жылдан бастап Наоми Оденкеркке (қыз күніндегі тегі — Йомтов) үйленген, ерлі-зайыптылардың екі баласы бар: Натан Уильям (1998 ж.т.) және Эрин Джейн (2000 ж.т.).<ref>[http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28 New Year’s Eve — with the kids?] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2009/dec/28/entertainment/la-et-newyears-kids28-2009dec28|date=20121104161139}} articles.latimes.com сайтта, 28 желтоқсан 2009</ref> === Денсаулық === 2021 жылдың шілдесінде актер жүрек талмасына ұшырады. Сұхбатында ол инфаркттан кейін сол күнгі оқиғаларды, сондай-ақ қалпына келтірудің алғашқы екі аптасын еске түсіре алмайтынын айтты.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/|title=Звезда сериала «Во все тяжкие» рассказал о потере памяти после инфаркта|website=Lenta.RU|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2022-02-21|archivedate=2022-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220221124504/https://lenta.ru/news/2022/02/21/odenkirk/}}</ref> == Фильмография == === Актёр === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1988|1991|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|әр түрлі рөлдер (12 шығарылымда)}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|әр түрлі рөлдер (13 шығарылымда)}} {{Фильмде|1993|[[Уэйн әлемі 2]]|Wayne's World 2|концерттегі жанкүйер}} {{Сериалда|1993|1998|{{iw|Ларри Сандерс шоуы|||The Larry Sanders Show}}|The Larry Sanders Show|Стиви Грант (11 шығарылымда)}} {{Фильмде|1994|[[Кіршіксіз таза жады]]|Clean Slate|полицей}} {{Фильмде|1996|[[Мысықтар мен иттер туралы шындық]]|The Truth About Cats & Dogs|кітап дүкеніндегі адам}} {{Сериалда|1996||[[Сайнфелд (телехикая)|Сайнфелд]]|Seinfeld|Бен (8 сезон, 9 эпизод)|Ben}} {{Фильмде|1996|[[Кабельші]]|The Cable Guy|Стивен Ковачтың ағасы}} {{Фильмде|1996|{{iw|Гаффманды күту|||Waiting for Guffman}}|Waiting for Guffman|ер адам тыңдауда (несиелерде жоқ)}} {{Сериалда|1997|2001|[[Барлығы Раймондты жақсы көреді]]|Everybody Loves Raymond|Скотт Преман (2 эпизодта)}} {{Фильмде|1999|[[Күннен үшінші планета]]|3rd Rock from the Sun|сақтандыру агенті (5 сезон 3 серия)}} {{Фильмде|2001|[[Маймыл сүйегі]]|Monkeybone|бас хирург}} {{Фильмде|2001|[[Доктор Дулиттл 2]]|Dr. Dolittle 2|бірнеше жануарлардың дауысы}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|әр түрлі рөлдер}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|Кит}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|әр түрлі рөлдер (21 эпизодта дауыстау)}} {{Фильмде|2005|{{iw|Менің үлкен тәуелсіз фильмім|||My Big Fat Independent Movie}}|My Big Fat Independent Movie|Стив}} {{Фильмде|2006|[[Біртүрлі туыстар]]|Relative Strangers|Митч Клейтон}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|Дюан Розенберг}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|Джим Тричер}} {{Сериалда|2007|2010|{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|диктор (26 эпизодта)}} {{Сериалда|2008|2012|[[Мен сіздің анаңызды қалай кездестірдім]]|How I Met Your Mother|Артур Хоббс (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2009|2010|[[Америкалық әке!]]|American Dad!|телеведущий / рабочий (озвучивание в 3 эпизодах)}} {{Сериалда|2009|2013|[[Жамандыққа бет бұру]]|Breaking Bad|[[Сол Гудман]] (43 эпизодта)}} {{Фильмде|2010|{{iw|Қылмыскерлер фотосуреттері|||Operation: Endgame}}|Operation: Endgame|[[Император (Таро картасы)|«Император»]]}} {{Фильмде|2010|[[Сымбаттылар]]|Entourage|Кен Остин (3 эпизодта)}} {{Фильмде|2011|[[Мені үйге апарыңыз]]|Take Me Home Tonight|Майк}} {{Фильмде|2012|{{iw|Тим мен Эриктің миллиард долларлық фильмі|||Tim and Eric's Billion Dollar Movie}}|Tim and Eric's Billion Dollar Movie|«Шлаанг-Корпорейшн» дикторы}} {{Фильмде|2012|{{iw|Алып механикалық адам|||The Giant Mechanical Man}}|The Giant Mechanical Man|Марк}} {{Сериалда|2012||[[Кеңсе (телехикая, АҚШ)|Кеңсе]]|The Office|Марк Фрэнкс ({{comment|1 эпизодта|}})}} {{Фильмде|2013|[[Қызықты уақыт]]|The Spectacular Now|Саттер Кили бастығы}} {{Фильмде|2013|[[Небраска (фильм)|Небраска]]|Nebraska|Росс Грант}} {{Сериалда|2014||[[Фарго (телехикая)|Фарго]]|Fargo|Билл Освальт (9 эпизодта)}} {{Сериалда|2015|2022|[[Солды шақырған жөн]]|Better Call Saul|[[Сол Гудман|Джимми Макгилл / Сол Гудман]] (63 эпизодта)}} {{Фильмде|2015|[[Ұста де жүгір (фильм, 2015)|Ұста де жүгір]]|Kitchen Sink|Шутер Паркер}} {{Фильмде|2015|{{iw|Тозаққа және артқа (мультфильм)|Тозаққа және артқа||Hell and Back (film)}}|Hell & Back|[[Шайтан]] (дауыс беру)}} {{Фильмде|2017|[[Сәтсіз туындыгер]]|The Disaster Artist|Константин Станиславский}} {{Фильмде|2017|[[Құпия құжаттама (фильм)|Құпия құжаттама]]|The Post|Бен Багдикян}} {{МФильмде|2018|[[Супер отбасы 2]]|Incredibles 2|Уинстон Девор}} {{Фильмде|2019|[[Сүйсең – патшайымды сүй]]|Long Shot|President Chambers}} {{Фильмде|2019|[[Менің атым Долемайт]]|Dolemite Is My Name|Лоуренс Вулнер}} {{Фильмде|2019|[[Кішкентай әйелдер (фильм, 2019)|Кішкентай әйелдер]]|Little Women|әкесі Марч}} {{МСериалда|2019||[[Болдырмау (мультхикая)|Болдырмау]]|Undone|Джейкоб}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2021|[[Хэллоуин өлтіреді]]|Halloween Kills|Боб Симмс}} {{Сериалда|2023|2023|[[Аю (телехикая)|Аю]]|The Bear|Ли ағай (''Fishes'' эпизодында)}} {{Сериалда|2023||[[Бақытты Хэнк]]|Lucky Hank|кіші Уильям Генри Деверо}} {{Фильмде|2025|[[Ешкім 2]]|Nobody 2|Хатч Мэнселл}} {{Фильмде|2025|[[Нормал (фильм)|Нормал]]|Normal|Улисс}} {{ФильмдеТөм}} === Сценарийші === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1987|1995|[[Сенбі күні кешке тікелей эфир]]|Saturday Night Live|133 шығарылым}} {{Сериалда|1992|1993|{{iw|Бен Стиллер шоуы|||The Ben Stiller Show}}|The Ben Stiller Show|12 шығарылым}} {{Сериалда|1993|1994|{{iw|Конан О’Брайенмен кешкісін кеш|||Late Night with Conan O'Brien}}|Late Night with Conan O'Brien|14 шығарылым}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2002|{{iw|Жүгіру, Ронни, жүгіру|||Run Ronnie Run}}|Run Ronnie Run|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том идёт к мэру]]|Tom Goes to the Mayor|28 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Сериалда|2007||{{iw|Тим мен Эриктің керемет шоуы, керемет жұмыс!|||Tim and Eric Awesome Show, Great Job!}}|Tim and Eric Awesome Show, Great Job!|11 эпизод}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} === Продюсер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1995|1998|{{iw|Боб пен Дэвидтің Мырза Шоуы|||Mr. Show with Bob and David}}|Mr. Show with Bob and David|30 шығарылым}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Сериалда|2004|2006|[[Том мэрге барады]]|Tom Goes to the Mayor|31 эпизод}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2021|[[Ешкім (фильм)|Ешкім]]|Nobody|}} {{ФильмдеТөм}} === Режиссер === {{ФильмдеЖоғ}} {{Фильмде|2003|{{iw|Мелвин түскі асқа барады|||Melvin Goes to Dinner}}|Melvin Goes to Dinner|}} {{Фильмде|2006|[[Түрмеге бардық]]|Let’s Go to Prison|}} {{Сериалда|2007|2007|{{iw|Дерек пен Саймон|||Derek & Simon}}|Derek & Simon|13 эпизод}} {{Фильмде|2007|{{iw|Сүлеймен Ағайындылар|||The Brothers Solomon}}|The Brothers Solomon|}} {{Фильмде|2013|[[Муви 43]]|Movie 43|бір сегмент}} {{ФильмдеТөм}} == Таңдалған марапаттар мен номинациялар == ''<small>Боб Оденкерктің марапаттары мен номинацияларының толық тізімімен [https://www.imdb.com/name/nm0644022/awards IMDB.com сайтында] танысуға болады {{Wayback|url=http://www.imdb.com/name/nm0644022/awards|date=20130916013024}}</small>'' * 1989 — «[[Saturday Night Live|Сенбі күні кешке тікелей эфирде]]<nowiki/>» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында [[Прайм-тайм «Эмми» сыйлығы|«Эмми» прайм-тайм сыйлығы]] (тағы он тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1990 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1991 — «Сенбі күні кешке тікелей эфирде» телешоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы он алты сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 1993 — {{iw|Бен Стиллер шоуы|«Бен Стиллер шоуы»||The Ben Stiller Show}}» скетч-шоуы үшін «Үздік жеке жетістік (музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған сценарий)» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы тоғыз сценаристпен бірге) — '''жеңіс'''. * 1998 — {{iw|Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу|«Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу»||Mr. Show with Bob and David}} скетч-шоуы үшін «Үздік музыка мен өлеңдер» (тағы төрт композитор және ақынмен бірге) және «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» (тағы сегіз сценаристпен бірге) санаттарында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы — екі '''номинация''' да. * 1999 — «Боб пен Дэвид қатысқан Мистер Шоу» скетч-шоуы үшін «Музыкалық немесе варьете-бағдарламаға арналған үздік сценарий» санатында «Эмми» прайм-тайм сыйлығы (тағы сегіз сценаристпен бірге) — '''номинация'''. * 2014 — «[[Муви 43]]<nowiki/>» үшін ең нашар режиссура (тағы он екі қоюшымен бірге) және ең нашар сценарий (тағы он сегіз сценаристпен бірге) үшін «Алтын таңқурай» — '''жеңіс'''.<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|title=Объявлены победители премии «Золотая малина» за 2013 год|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2014-03-02|archivedate=2014-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305013758/http://www.deadline.com/2014/03/razzie-awards-will-smith-after-earth-movie-43/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт}} * [http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14 Four comics face reality] {{Wayback|url=http://articles.latimes.com/2003/mar/14/entertainment/et-oksenhorn14|date=20120715050707}} ''articles.latimes.com'' сайтында, 14 наурыз 2003 * [http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk Боб Оденкерк] {{Wayback|url=http://www.funnyordie.com/bob_odenkirk|date=20130602190906}} ''funnyordie.com'' сайтында * ''Боб Оденкерк''. [http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk «Суретшінің портреті»] {{Wayback|url=http://www.newyorker.com/humor/2012/08/13/120813sh_shouts_odenkirk|date=20130612184407}} ''newyorker.com'' сайтында, 13 тамыз 2012 '''Сұхбат''' * [https://web.archive.org/web/20111220230837/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/04/bob-odenkirk-interview.php Q&A — Bob Odenkirk (Saul Goodman)] ''amctv.com'' сайттағы * [http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/ Сұхбат] {{Wayback|url=http://www.avclub.com/articles/bob-odenkirk,39237/|date=20130520152116}} ''avclub.com'' сайтында, 18 наурыз 2010 * [http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571 How I Made It in Comedy: Bob Odenkirk] {{Wayback|url=http://www.chicagoreader.com/chicago/bob-odenkirk/Content?oid=1141571|date=20131027025854}} ''chicagoreader.com'' сайтында, 2 шілде 2009 * [https://web.archive.org/web/20120723010603/http://www.scenemissingmagazine.com/interview/interview-wbob-odenkirk-director-melvin-goes-to-dinner-comedian-mrshow/ Interview W/Bob Odenkirk — Director, ''Melvin Goes to Dinner'' — Comedian, ''Mr.Show''] ''scenemissingmagazine.com'' сайтында, 15 қазан 2004 * [https://web.archive.org/web/20110714122750/http://mpempire.com/?p=1312 Сұхбат] ''mpempire.com'' сайтында, ақпан 2004 df4ooemaigyfnkjd95dalyc0wcs5b72 3 781173 3603545 2026-05-12T00:29:49Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603545 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=DGH231}} -- [[Қатысушы:Erboldilyara|Сариев Ербол]] ([[Қатысушы талқылауы:Erboldilyara|талқылауы]] 05:29, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) sl0a334c0gf73527wa8hci2p3am3myg 3 781174 3603565 2026-05-12T01:09:43Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603565 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Rioparis}} -- [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 06:09, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) rcyv09dtipww3m3gp6i6cxvcexrvm39 0 781175 3603639 2026-05-12T02:40:34Z ShadZ01 56180 Жаңа бетте: {{Кино | Қазақша атауы = Жарқыл биі | Шынайы атауы = {{lang-en|Flashdance}} | Суреті = | Сурет ені = | Сурет атауы = | Жанры = [[Романтикалық фильм|романтикалық драма]] | Режиссёрі = [[Эдриан Лайн]] | Продюсері = [[Джерри Брукхаймер]]<br>[[Дон Симпсон]]<br>Пит... 3603639 wikitext text/x-wiki {{Кино | Қазақша атауы = Жарқыл биі | Шынайы атауы = {{lang-en|Flashdance}} | Суреті = | Сурет ені = | Сурет атауы = | Жанры = [[Романтикалық фильм|романтикалық драма]] | Режиссёрі = [[Эдриан Лайн]] | Продюсері = [[Джерри Брукхаймер]]<br>[[Дон Симпсон]]<br>Питер Губер<br>Том Джейкобсон<br>[[Линда Обст]]<br>Джон Питерс | Композиторы = [[Джорджо Мородер]] | Қоюшы суретші = | Негізі = Морин Мардердің шынайы оқиғасы | Сценарист = Томас Хедли мл.<br>[[Джо Эстерхаз]] | Актерлер = [[Дженнифер Билз]]<br>Белинда Бауэр<br>[[Майкл Нури]]<br>[[Лилия Скала]] | Операторы = [[Дональд Питерман]] | Компания = Paramount Pictures | Дистрибьютор = | Ұзақтығы = 95 мин | Бюджеті = 7 млн [[АҚШ доллары|$]] | Түсім = 217 млн [[АҚШ доллары|$]] | Мемлекет = {{USA}} | Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] | Жыл = 1983 | Алдыңғы фильм = | Келесі фильм = | imdb_id = 0085549 | Сайты = | Ортаққор = Flashdance }} '''«Жарқыл биі»''' ({{Lang-en|Flashdance}}) — режиссер [[Эдриан Лайн]]ның [[1983 жыл кинода|1983 жыл]]ғы [[Америка Құрама Штаттары|америкалық]] [[Романтикалық фильм|романтикалық драмасы]]. Фильм АҚШ-та 1983 жылғы 15 сәуірде прокатқа шықты.<ref name="AFICatalog">{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57962|title=AFI{{!}}Catalog|author=|website=|date=|publisher=catalog.afi.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200731174726/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57962|archivedate=2020-07-31}}</ref> Фильм сюжеті бойынша [[Дженнифер Билз]] кәсіби [[Балет әртісі|балерина]] болуға ұмтылатын жас бишіні (Алекс) ойнайды, ал [[Майкл Нури]] оның жігіті және [[Питтсбург]]те ол күндіз жұмыс істейтін [[Металлургия комбинаты|болат қорыту зауыты]] иесінің рөлін сомдайды. Бұл продюсерлер [[Дон Симпсон]] мен [[Джерри Брукхаймер]]дің алғашқы бірлескен жұмысы болды. Алекстің күрделі би сахналары дублерлердің көмегімен түсірілген (Билздің басты дублері титрда көрсетілмеген француз актрисасы {{iw|Марин Джахан|Марин Джахан||Marine Jahan}} болды, ал [[брейк-данс]] қимылдарын биші [[Крэйзи Легс]] дублер ретінде орындады).<ref name="Borelli2014">{{cite book|last=DeFrantz|first=Thomas F|editor=Melissa Blanco Borelli|title=The Oxford Handbook of Dance and the Popular Screen|chapter-url=https://books.google.com/books?id=qlrBAwAAQBAJ&pg=PA117|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-989783-4|page=117|chapter=Hip-Hop in Hollywood: Encounter, Community, Resistance}}</ref> [[Rock Steady Crew]] орындауындағы екі минуттық брейк-данс сахнасы 1970-жылдардың соңында бәсеңдеп қалған көше биіне деген қызығушылықты қайта жандандырды.<ref name="¡Mira!Spring1984">{{мақала| авторы= Mandalit del Barco|тақырыбы=Хип-хоп ура: Үлкен уақытқа серпіліс|шынайы атауы=Hip Hop Hooray: Breaking into the Big Time|сілтеме=https://legacy.npr.org/programs/morning/features/patc/breakdancing/article.html|тілі=en|басылым=¡Mira! (The Magazine of the South Bronx)|түрі=журнал|баспасы=Columbia University School of Journalism|жыл=1984, көктем|archive-date=2023-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328221220/https://legacy.npr.org/programs/morning/features/patc/breakdancing/article.html}}</ref> Фильмнің арқасында брейк-данс алғаш рет [[Нью-Йорк]]тен тыс жерде таныстырылды.<ref name="kozo">{{cite web|url=https://www.globaldarkness.com/articles/history%20of%20breakdance.htm|title=B-Boying (Breaking)|author=Okumura, Kozo|publisher=Global Darkness|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=dead|accessdate=2023-04-10|archivedate=2021-04-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418191415/https://www.globaldarkness.com/articles/history%20of%20breakdance.htm|lang=en}}</ref> Фильм кәсіби сыншылардың теріс пікірлерін тудырды, бірақ көрермендер арасында орасан зор жетістікке ие болды, 1983 жылы АҚШ-тағы ең кассалық үшінші фильм болды<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?yr=1983&p=.htm|title=1983 Yearly Box Office Results|publisher=[[Box Office Mojo]]|access-date=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|accessdate=2023-04-10|archivedate=2013-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116083650/http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?yr=1983&p=.htm|lang=en}}</ref> және бүкіл әлем бойынша 200 миллион доллардан астам қаражат жинады.<ref>[https://www.the-numbers.com/movies/1983/0FLDN.php Box Office Information for ''Flashdance''] {{Wayback|url=https://www.the-numbers.com/movies/1983/0FLDN.php|date=20131224221947}}. The Numbers. Retrieved April 10, 2023.</ref>{{sfn|Dick|2015|с=177}} [[Джорджо Мородер]] құрастырған саундтрек бірнеше хитті дүниеге әкелді, соның ішінде [[Майкл Сембелло]]ның орындауындағы «[[Маниак (Майкл Сембеллоның әні)|Maniac]]<nowiki/>» және «[[Оскар (1984)|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығына ие болған [[Айрин Кара]]ның орындауындағы «[[Flashdance… What a Feeling]]<nowiki/>» әндері бар. == Сюжеті == 18 жасар Александра «Алекс» Оуэнс ([[Дженнифер Билз]]) өзінің Грант атты [[питбул]]імен бірге [[Питтсбург]]тегі қайта жабдықталған қоймада тұрады. Күндіз ол болат қорыту зауытында дәнекерлеуші болып жұмыс істейді, ал кешке Mawby’s атты жергілікті гриль-барында биші болып қосымша табыс табады және кәсіби балерина болуға ұмтылады. Алекстің бардағы әріптестері де үлкен шығармашылық жетістіктерге жетуді армандайды. Даяшы Джини ({{iw|Санни Джонсон|||Sunny Johnson}}) мәнерлеп сырғанаушы болу үшін жаттығады, ал оның сүйіктісі, аспаз Ричи ({{iw|Кайл Хеффнер|||Kyle T. Heffner}}), [[стендап-комик]] болудан үміттенеді. Бірде Алекстің өнерін ол жұмыс істейтін болат қорыту зауытының иесі Ник Херли ([[Майкл Нури]]) байқап қалады. Алекстің өз қызметкерлерінің бірі екенін білген соң, Ник оның соңынан жүре бастайды, бірақ Алекс оның көңіл білдіруін қабылдамайды. Сонымен қатар, «Занзибар» стриптиз-клубының иесі Джонни Си ({{iw|Ли Винг|||Lee Ving}}) Алекс пен оның құрбысы Джиниге өз клубынан жұмыс ұсынады. Алекстің тәлімгері, бұрынғы балерина Ханна Лонг ([[Лилия Скала]]), оған Питтсбург би консерваториясына өтініш беруге кеңес береді, бірақ бұрынғы би тәжірибесі мен білімінің болмауы оны өтініш бермей-ақ ол жерден кетуге мәжбүр етеді. Бір күні кешке бардан шығып бара жатқанда, Ричи мен Алекс Джонни Си мен оның оққағары Сесилдің шабуылына ұшырайды. Ник араласады, Алексті үйіне алып кетеді және олардың арасында романтикалық қарым-қатынас басталады. Мәнерлеп сырғанау жарысы кезінде Джини өнер көрсету барысында екі рет құлап, спорттан кетуге шешім қабылдайды. Сәтсіздіктен және [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]]те бағын сынауға бел буған сүйіктісі Ричидің кетіп қалуынан тауы шағылған Джини Джонни Симен кездесе бастайды және «Занзибарда» оның стриптизшілерінің бірі болып жұмыс істейді. Мұны білген Алекс оны тауып алып, «Занзибардан» алып кетеді. Бір күні түнде балетте Никті бейтаныс әйелмен бірге көрген Алекс оның үйінің терезесін таспен сындырады, ал кейінірек оның бұрынғы әйелі ([[Белинда Бауэр]]) екенін біледі. Алекс пен Ник татуласады және ол консерваторияға түсуге батылдық жинайды. Қызға көмектескісі келген Ник оған тыңдалым ұйымдастыру үшін өзінің байланыстарын пайдаланады. Мұны білген Алекс Никке ашуланып, бастаған ісінен бас тартады, ал балерина Ханна кенеттен қайтыс болғаннан кейін мұңға батады, бірақ соңында тыңдалымға баруға бел буады. Емтиханда Алекс алдымен қателік жібереді, бірақ содан кейін бойын жинап, өзі үйренген және жаттыққан қимылдардан, соның ішінде Питтсбург көшелерінде көрген [[брейк-данс]]тан тұратын би нөмірін сәтті аяқтайды. Қабылдау комиссиясының мүшелері оң әсер білдіреді, ал Алекс консерваториядан қуана шығып, өзін раушан гүл шоғымен күтіп тұрған Ник пен питбуль Грантты кездестіреді. == Рөлдерде == * [[Дженнифер Билз]] — ''Александра «Алекс» Оуэнс'' (би сахналарын {{iw|Марин Джахан|||Marine Jahan}} дублер ретінде орындады) * [[Майкл Нури]] — ''Ник Херли'' * [[Лилия Скала]] — ''Ханна Лонг'' * {{iw|Санни Джонсон|||Sunny Johnson}} — ''Джини Сабо'' * {{iw|Кайл Хеффнер|||Kyle T. Heffner}} — ''Ричи Блазек'' * {{iw|Ли Винг|||Lee Ving}} — ''Джонни Си'' * [[Рон Карабацос]] — ''Джейк Моуби'' * [[Белинда Бауэр]] — ''Кэти Херли'' * [[Мальколм Дэнар]] — ''Сесил'' * [[Филип Брунс]] — ''Фрэнк Сабо'' * [[Синтия Родес]] — ''Тина Тек'' * [[Миколе Меркурио]] — ''Розмари Сабо'' * [[Люси Ли Флиппин]] — ''секретарь'' * [[Дон Брокетт]] — ''Пит'' * [[Дурга МакБрум]] — ''Хилс'' * [[Стейси Пикрен]] — ''Марго'' * [[Боб Харкс]] — ''дін қызметшісі'' * [[Лиз Сагал]] — ''Санни'' == Фильмді жасаушылар == * Сценарий авторлары — [[Том Хедли]] мен [[Джо Эстерхаз]] * Музыка — Джорджо Мородер * Режиссёр — [[Эдриан Лайн]] * Продюсерлер — [[Дон Симпсон]], [[Джерри Брукхаймер]], [[Том Джэйкобсон]], [[Линда Розен Обст]], [[Питер Гюбер]], [[Джон Питерс]] == Музыкалық сүйемелдеу == Негізгі музыкалық тақырыпты — [[Айрин Кара]]ның орындауындағы «[[Flashdance… What a Feeling|What a Feeling]]<nowiki/>» әнін — [[Джорджо Мородер]] жазған. Осы әнді жазғаны үшін композитор «Үздік түпнұсқа ән» номинациясында өзінің екінші «Оскар» сыйлығын, сонымен қатар екі «[[Алтын глобус]]<nowiki/>» иеленді. * [[Майкл Сембелло]] мен {{iw|Деннис Маткоскидің|Деннис Маткоски|de|Dennis Matkosky}} «[[Маниак (Майкл Сембеллоның әні)|Maniac]]<nowiki/>» әні 1983 жылдың қыркүйегінде Billboard Hot 100 чартында бірінші орынға жетті. * «Lady, Lady, Lady» әнін [[Джо Эспозито]] орындайды. * «Gloria» және «Imagination» әндерін [[Лора Брэниган]] орындайды. * «I’ll Be Here Where The Heart Is» әнін [[Ким Карнс]] орындайды. * «[[I Love Rock ’n’ Roll]]<nowiki/>» әнін [[Джоан Джетт]] пен [[The Blackhearts]] тобы орындайды (жаттығу залында естіледі). * «Manhunt» әнін {{iw|Карен Камон|||Karen Kamon}} орындайды. * «Romeo» әнін [[Донна Саммер]] орындайды. Саундтрек күйтабақ болып шығарылды. == Өндірісі == [[Paramount]] басшылары картинаның әлеуетіне сенімді болмады және премьерасына дейін фильм құқықтарының 25%-ын сатып жіберді. Түсірілім 1982 жылғы 18 қазаннан 1982 жылғы 30 желтоқсанға дейін екі жарым айға созылды.<ref name="AFICatalog" /> «Жарқыл биі» сонымен қатар [[Дженнифер Билз]] үлкен ойығы бар толстовка киген фильм постерімен де жиі есте қалады. Билз толстовканың бұл танымал бейнесі кездейсоқ пайда болғанын айтты. Жуған кезде толстовка қатты кішірейіп кеткендіктен, актриса оны қайтадан кию үшін жоғарғы жағынан үлкен ойық кесіп алған.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com/entertainment/television/2011/02/16/jennifer_beals_from_ripped_sweats_to_dress_blues.html|title=Jennifer Beals: From ripped sweats to dress blues {{!}} The Star|publisher=thestar.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-19|archivedate=2019-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190709015824/https://www.thestar.com/entertainment/television/2011/02/16/jennifer_beals_from_ripped_sweats_to_dress_blues.html}}</ref> === Кастинг === Алекс Оуэнс рөліне [[Дженнифер Билз]], [[Деми Мур]] және [[Лесли Винг]] қарастырылды.<ref>{{Cite web|url=http://www.suntimes.com/entertainment/television/3318625-421/beals-chicago-film-really-alfred.html|title=- Chicago Sun-Times|author=|website=|date=2012-07-23|publisher=web.archive.org|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=unfit|accessdate=2020-01-21|archivedate=2012-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120723042024/http://www.suntimes.com/entertainment/television/3318625-421/beals-chicago-film-really-alfred.html}}</ref> Ник Херли рөлі бастапқыда [[Джин Симмон]]сқа ұсынылды, бірақ ол бұл оның «жын» бейнесіне қайшы келетіндіктен бас тартты. Бұл рөлге [[Пирс Броснан]], [[Роберт Де Ниро]], [[Ричард Гир]], [[Мел Гибсон]], [[Том Хэнкс]] және [[Джон Траволта]] да қарастырылды. === Түсірілімі === Фильмдегі күңгірт жарық ішінара басты кейіпкердің билерінің көпшілігін дублер — француз актрисасы {{iw|Марин Джахан|||Marine Jahan}} орындағанымен түсіндіріледі.{{iw|Марин Джахан|||Marine Jahan}}<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1346&dat=19830422&id=VJEsAAAAIBAJ&sjid=Y_sDAAAAIBAJ&pg=6801,2303492|title=Lakeland Ledger - Google News мұрағатынан іздеу|author=|website=|date=|publisher=news.google.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2018-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180502134643/https://news.google.com/newspapers?nid=1346&dat=19830422&id=VJEsAAAAIBAJ&sjid=Y_sDAAAAIBAJ&pg=6801,2303492}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://people.com/archive/hoofers-hidden-in-the-shadows-dream-of-the-limelight-vol-21-no-13/|title=Hoofers Hidden in the Shadows Dream of the Limelight|author=|website=|date=|publisher=PEOPLE.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2018-06-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180621194157/https://people.com/archive/hoofers-hidden-in-the-shadows-dream-of-the-limelight-vol-21-no-13/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ew.com/article/2007/10/01/flashdance-collectors-edition-knockout/|title=The ''Flashdance'' collector's edition is a knockout|author=|website=|date=|publisher=EW.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2020-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806201017/https://ew.com/article/2007/10/01/flashdance-collectors-edition-knockout/}}</ref> Алекстің тыңдалым кезіндегі биіндегі соңғы секірісті кәсіби гимнаст [[Шэрон Шапиро]] орындады.<ref>{{Cite web|url=http://yahoo.com/entertainment/blogs/movie-talk/flashdance-30-years-later-b-boy-recalls-girling-170107851.html|title=‘Flashdance,’ 30 Years Later: B-Boy Recalls Girling Up for Final Scene|author=|website=|date=|publisher=yahoo.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191209094646/https://www.yahoo.com/entertainment/blogs/movie-talk/flashdance-30-years-later-b-boy-recalls-girling-170107851.html}}</ref> Фильм продюсерлері дублерлерді пайдаланғандарын жасырмады, ал Марин Джахан есімінің аталмауы [[Paramount Pictures]] компаниясының соңғы титрларды қысқартып тастауымен байланысты болды.<ref name="автоссылка1" /> Түсірілімнің көп бөлігі [[Питтсбург]] маңында, [[Пенсильвания]] штатында жүргізілді. == Сыны == Фильм сыншылардың жағымсыз пікірлеріне ие болды. [[Rotten Tomatoes]] сайтында картина 41 сыншының рецензиясына негізделген 34% рейтингке ие, ал орташа бағасы 10-нан 4,7-ні құрайды. Сайттың сыни пікірінде былай делінген: «Стилі көп, бірақ мазмұны өте аз «Жарқыл биі» тартымды би нөмірлерімен мақтана алады және Дженнифер Билздің тамаша жұмысынан пайда көреді, бірақ оның баяндауы бірсарынды».<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/flashdance|title=Flashdance (1983)|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191212055858/https://www.rottentomatoes.com/m/flashdance/}}</ref> Сыншы [[Роджер Эберт]] бұл картинаны өзінің ең жек көретін фильмдер тізіміне енгізіп, былай деп мәлімдеді: «Дженнифер Билз өзін жайсыз сезінбеуі керек. Оның табиғи таланты бар, ол балғын әрі тартымды, оған тек нашар сценарийлерді електен өткізе алатын табиғи таланты бар агент табу керек».<ref>{{Cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/flashdance-1983|title=Flashdance movie review & film summary (1983) {{!}} Roger Ebert|author=Roger Ebert|publisher=www.rogerebert.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2010-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100623101748/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19830419%2FREVIEWS%2F304190301%2F1023}}</ref> == Мұрасы == === Жалғасы === Картинаның жалғасы туралы талқылаулар болды, бірақ фильм бәрібір түсірілмеді. Билз түсірілім туралы ұсыныстан бас тартып, былай деді: «Бұл мені қаншалықты бай немесе танымал ететіні мені ешқашан қызықтырмады. Мен үлкен сомадағы ақшадан бас тарттым, ал менің агенттерім жай ғана жынданып кете жаздады».<ref>{{Cite web|url=http://www.contactmusic.net/news-article/beals-turned-down-flashdance-sequel|title=Beals Turned Down Flashdance Sequel|author=|website=|date=2003-08-18|publisher=Contactmusic.com|lang=en|access-date=|accessdate=2020-01-21}}</ref> === Музыкалық бейімделу === 2001 жылдың наурызында фильм желісі бойынша [[Джорджо Мородер]]дің жаңа әндері енген бродвейлік музыкалық қойылым ұсынылды, бірақ ол бәрібір жарық көрмеді.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2001/legit/news/what-a-feeling-flashdance-fever-1117795691/|title=What a feeling: ‘Flashdance’ fever|author=Robert Hofler, Robert Hofler|date=2001-03-22|publisher=Variety|lang=en|access-date=|accessdate=2020-01-21}}</ref> 2008 жылдың шілдесінде [[Плимут (Англия)|Плимут]]тағы [[Корольдік театр (Плимут)|Корольдік театр]]да «[[Flashdance The Musical]]<nowiki/>» мюзиклінің премьерасы өтті.<ref>{{Cite web|url=http://www.whatsonstage.com/index.php?pg=207&story=E8821202487573|title=Flashdance Debuts in Plymouth, Sweeney Shouts {{!}} What's on Stage News {{!}} Whatsonstage|author=|website=|date=2008-10-19|publisher=web.archive.org|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=unfit|accessdate=2020-01-21|archivedate=2008-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081019014104/http://www.whatsonstage.com/index.php?pg=207&story=E8821202487573}}</ref> === Басқасы === Әншілер [[Дженнифер Лопес]] пен [[Джери Халлиуэлл]] өздерінің музыкалық клиптерінде бұл картинаға құрмет көрсетті. Лопестің [[This Is Me… Then]] альбомындағы «[[I'm Glad]]<nowiki/>» клипі негізінен бүкіл фильмнің сюжетіне негізделген, ал Халлиуэллдің екінші альбомы ''[[Scream If You Wanna Go Faster]]''-дің алғашқы синглі — «[[It’s Raining Men]]<nowiki/>» нұсқасы культтік тыңдалым сахнасынан шабыт алады. 2018 жылғы «[[Дэдпул 2]]<nowiki/>» фильмінің жарнамалық постері Дженнифер Билздің үстіне су құйылып, оның қолымен орындыққа тіреліп тұрған культтік сахнасын қайталайды.<ref>{{Cite web|url=https://www.empireonline.com/movies/news/deadpool-flashdance-new-sequel-poster/|title=Deadpool Does Flashdance In A New Sequel Poster|date=2018-02-06|publisher=Empire|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2022-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407085014/https://www.empireonline.com/movies/news/deadpool-flashdance-new-sequel-poster/}}</ref> == Сот істері == Фильм [[Морин Мардер]]дің шынайы оқиғасына негізделген. Картинадағы Алекс Оуэнс сияқты, ол да беделді би мектебіне түсуге ұмтылды. [[Том Хедли]] сценарийдің бастапқы нобайын жазды, ал 1982 жылғы 6 желтоқсанда Мардер [[Paramount Pictures]] компаниясына өзінің өмірлік тарихын экранда пайдалану құқығын беретін құжатқа қол қойды, ол үшін оған 2300 доллар мөлшерінде біржолғы өтемақы төленді. Фильм бүкіл әлем бойынша 200 миллион доллардан астам қаражат жинады. 2006 жылдың маусымында [[Сан-Франциско]]дағы АҚШ-тың Тоғызыншы округтік [[Федералды округ бойынша АҚШ Апелляциялық соты|апелляциялық соты]] төменгі соттың Мардер 1982 жылы құжаттарға қол қойған кезде өзінің тарихын пайдалану құқығынан бас тартқан деген шешімін күшінде қалдырды. Сот сонымен қатар құжатқа қол қою кезінде Мардердің адвокаты қатысқанын атап өтті.<ref>{{Cite web|url=https://www.sfgate.com/bayarea/article/SAN-FRANCISCO-Inspiration-for-Flashdance-2517110.php|title=SAN FRANCISCO / Inspiration for 'Flashdance' loses appeal for more money|author=Suzanne Herel, Chronicle Staff Writer|website=|date=2006-06-13|publisher=SFGate|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190813120620/https://www.sfgate.com/bayarea/article/SAN-FRANCISCO-Inspiration-for-Flashdance-2517110.php}}</ref> === Дженнифер Лопеске қарсы сот талабы === 2003 жылы Дженнифер Лопстің «I'm Glad» клипінде (режиссері [[Дэвид Лашапель]]) фильмдегі би нөмірлері пайдаланылғаннан кейін, Мардер Лопесті, [[Sony Corporation]] (клипті жасаушылар) және [[Paramount]] компаниясын сотқа берді. Лопес өзінің «I'm Glad» бейнебаяны фильмге құрмет ретінде ойластырылғанын алға тартқанымен, 2003 жылдың мамырында Sony компаниясы Paramount-қа би нөмірлерін және фильмдегі басқа да материалдарды пайдаланғаны үшін лицензиялық алым төлеуге келісті.<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0085549/news|title=Flashdance (1983) - News - IMDb|author=|website=|date=|publisher=|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-09-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190909065758/https://www.imdb.com/title/tt0085549/news}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.davidlachapelle.com/press/nytimes2.shtml|title=D A V I D * L A C H A P E L L E|author=|website=|date=2006-10-19|publisher=web.archive.org|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=unfit|accessdate=2020-01-21|archivedate=2006-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061019144646/http://www.davidlachapelle.com/press/nytimes2.shtml}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Әдебиет == '''Монографиялар:''' * {{кітап|авторы=Bernard F. Dick|тақырыбы=Жұтылу: Paramount Pictures-тің өлімі және корпоративтік Голливудтың дүниеге келуі|шынайы атауы=Engulfed: The Death of Paramount Pictures and the Birth of Corporate Hollywood|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=-asfBgAAQBAJ&pg=PA177|баспасы=University Press of Kentucky|жыл=2015|беттері=1|барлық беті=280|isbn=9780813159287|ref=Dick}} '''Газеттер мен журналдардағы басылымдар:''' * {{мақала|авторы=Cynthia Rose|тақырыбы=Соқыр жарқыл!|шынайы атауы=Blinding Flash!|сілтеме=https://www.worldradiohistory.com/UK/New-Musical-Express/1983/NME-1983-07-02.pdf|тілі=en|басылым=''[[New Musical Express]]''|түрі=magazine|орны=Лондон|баспасы=TI Media|жыл=1983, 2 шілде|беттері=20|issn=0028-6362|archive-date=2025-11-30| archive-url=https://web.archive.org/web/20251130141327/https://www.worldradiohistory.com/UK/New-Musical-Express/1983/NME-1983-07-02.pdf|ref=Rose}} 6cjflq86cvcohzq6k19p69gytv3jama 3603648 3603639 2026-05-12T03:01:01Z ShadZ01 56180 3603648 wikitext text/x-wiki {{Кино | Қазақша атауы = Жарқыл биі | Шынайы атауы = {{lang-en|Flashdance}} | Суреті = Flashdance.jpg | Сурет ені = | Сурет атауы = | Жанры = [[Романтикалық фильм|романтикалық драма]] | Режиссёрі = [[Эдриан Лайн]] | Продюсері = [[Джерри Брукхаймер]]<br>[[Дон Симпсон]]<br>Питер Губер<br>Том Джейкобсон<br>[[Линда Обст]]<br>Джон Питерс | Композиторы = [[Джорджо Мородер]] | Қоюшы суретші = | Негізі = Морин Мардердің шынайы оқиғасы | Сценарист = Томас Хедли мл.<br>[[Джо Эстерхаз]] | Актерлер = [[Дженнифер Билз]]<br>Белинда Бауэр<br>[[Майкл Нури]]<br>[[Лилия Скала]] | Операторы = [[Дональд Питерман]] | Компания = Paramount Pictures | Дистрибьютор = | Ұзақтығы = 95 мин | Бюджеті = 7 млн [[АҚШ доллары|$]] | Түсім = 217 млн [[АҚШ доллары|$]] | Мемлекет = {{USA}} | Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] | Жыл = 1983 | Алдыңғы фильм = | Келесі фильм = | imdb_id = 0085549 | Сайты = | Ортаққор = Flashdance }} '''«Жарқыл биі»''' ({{Lang-en|Flashdance}}) — режиссер [[Эдриан Лайн]]ның [[1983 жыл кинода|1983 жыл]]ғы [[Америка Құрама Штаттары|америкалық]] [[Романтикалық фильм|романтикалық драмасы]]. Фильм АҚШ-та 1983 жылғы 15 сәуірде прокатқа шықты.<ref name="AFICatalog">{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57962|title=AFI{{!}}Catalog|author=|website=|date=|publisher=catalog.afi.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200731174726/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57962|archivedate=2020-07-31}}</ref> Фильм сюжеті бойынша [[Дженнифер Билз]] кәсіби [[Балет әртісі|балерина]] болуға ұмтылатын жас бишіні (Алекс) ойнайды, ал [[Майкл Нури]] оның жігіті және [[Питтсбург]]те ол күндіз жұмыс істейтін [[Металлургия комбинаты|болат қорыту зауыты]] иесінің рөлін сомдайды. Бұл продюсерлер [[Дон Симпсон]] мен [[Джерри Брукхаймер]]дің алғашқы бірлескен жұмысы болды. Алекстің күрделі би сахналары дублерлердің көмегімен түсірілген (Билздің басты дублері титрда көрсетілмеген француз актрисасы {{iw|Марин Джахан|Марин Джахан||Marine Jahan}} болды, ал [[брейк-данс]] қимылдарын биші [[Крэйзи Легс]] дублер ретінде орындады).<ref name="Borelli2014">{{cite book|last=DeFrantz|first=Thomas F|editor=Melissa Blanco Borelli|title=The Oxford Handbook of Dance and the Popular Screen|chapter-url=https://books.google.com/books?id=qlrBAwAAQBAJ&pg=PA117|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-989783-4|page=117|chapter=Hip-Hop in Hollywood: Encounter, Community, Resistance}}</ref> [[Rock Steady Crew]] орындауындағы екі минуттық брейк-данс сахнасы 1970-жылдардың соңында бәсеңдеп қалған көше биіне деген қызығушылықты қайта жандандырды.<ref name="¡Mira!Spring1984">{{мақала| авторы= Mandalit del Barco|тақырыбы=Хип-хоп ура: Үлкен уақытқа серпіліс|шынайы атауы=Hip Hop Hooray: Breaking into the Big Time|сілтеме=https://legacy.npr.org/programs/morning/features/patc/breakdancing/article.html|тілі=en|басылым=¡Mira! (The Magazine of the South Bronx)|түрі=журнал|баспасы=Columbia University School of Journalism|жыл=1984, көктем|archive-date=2023-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328221220/https://legacy.npr.org/programs/morning/features/patc/breakdancing/article.html}}</ref> Фильмнің арқасында брейк-данс алғаш рет [[Нью-Йорк]]тен тыс жерде таныстырылды.<ref name="kozo">{{cite web|url=https://www.globaldarkness.com/articles/history%20of%20breakdance.htm|title=B-Boying (Breaking)|author=Okumura, Kozo|publisher=Global Darkness|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=dead|accessdate=2023-04-10|archivedate=2021-04-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418191415/https://www.globaldarkness.com/articles/history%20of%20breakdance.htm|lang=en}}</ref> Фильм кәсіби сыншылардың теріс пікірлерін тудырды, бірақ көрермендер арасында орасан зор жетістікке ие болды, 1983 жылы АҚШ-тағы ең кассалық үшінші фильм болды<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?yr=1983&p=.htm|title=1983 Yearly Box Office Results|publisher=[[Box Office Mojo]]|access-date=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|accessdate=2023-04-10|archivedate=2013-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116083650/http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?yr=1983&p=.htm|lang=en}}</ref> және бүкіл әлем бойынша 200 миллион доллардан астам қаражат жинады.<ref>[https://www.the-numbers.com/movies/1983/0FLDN.php Box Office Information for ''Flashdance''] {{Wayback|url=https://www.the-numbers.com/movies/1983/0FLDN.php|date=20131224221947}}. The Numbers. Retrieved April 10, 2023.</ref>{{sfn|Dick|2015|с=177}} [[Джорджо Мородер]] құрастырған саундтрек бірнеше хитті дүниеге әкелді, соның ішінде [[Майкл Сембелло]]ның орындауындағы «[[Маниак (Майкл Сембеллоның әні)|Maniac]]<nowiki/>» және «[[Оскар (1984)|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығына ие болған [[Айрин Кара]]ның орындауындағы «[[Flashdance… What a Feeling]]<nowiki/>» әндері бар. == Сюжеті == 18 жасар Александра «Алекс» Оуэнс ([[Дженнифер Билз]]) өзінің Грант атты [[питбул]]імен бірге [[Питтсбург]]тегі қайта жабдықталған қоймада тұрады. Күндіз ол болат қорыту зауытында дәнекерлеуші болып жұмыс істейді, ал кешке Mawby’s атты жергілікті гриль-барында биші болып қосымша табыс табады және кәсіби балерина болуға ұмтылады. Алекстің бардағы әріптестері де үлкен шығармашылық жетістіктерге жетуді армандайды. Даяшы Джини ({{iw|Санни Джонсон|||Sunny Johnson}}) мәнерлеп сырғанаушы болу үшін жаттығады, ал оның сүйіктісі, аспаз Ричи ({{iw|Кайл Хеффнер|||Kyle T. Heffner}}), [[стендап-комик]] болудан үміттенеді. Бірде Алекстің өнерін ол жұмыс істейтін болат қорыту зауытының иесі Ник Херли ([[Майкл Нури]]) байқап қалады. Алекстің өз қызметкерлерінің бірі екенін білген соң, Ник оның соңынан жүре бастайды, бірақ Алекс оның көңіл білдіруін қабылдамайды. Сонымен қатар, «Занзибар» стриптиз-клубының иесі Джонни Си ({{iw|Ли Винг|||Lee Ving}}) Алекс пен оның құрбысы Джиниге өз клубынан жұмыс ұсынады. Алекстің тәлімгері, бұрынғы балерина Ханна Лонг ([[Лилия Скала]]), оған Питтсбург би консерваториясына өтініш беруге кеңес береді, бірақ бұрынғы би тәжірибесі мен білімінің болмауы оны өтініш бермей-ақ ол жерден кетуге мәжбүр етеді. Бір күні кешке бардан шығып бара жатқанда, Ричи мен Алекс Джонни Си мен оның оққағары Сесилдің шабуылына ұшырайды. Ник араласады, Алексті үйіне алып кетеді және олардың арасында романтикалық қарым-қатынас басталады. Мәнерлеп сырғанау жарысы кезінде Джини өнер көрсету барысында екі рет құлап, спорттан кетуге шешім қабылдайды. Сәтсіздіктен және [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]]те бағын сынауға бел буған сүйіктісі Ричидің кетіп қалуынан тауы шағылған Джини Джонни Симен кездесе бастайды және «Занзибарда» оның стриптизшілерінің бірі болып жұмыс істейді. Мұны білген Алекс оны тауып алып, «Занзибардан» алып кетеді. Бір күні түнде балетте Никті бейтаныс әйелмен бірге көрген Алекс оның үйінің терезесін таспен сындырады, ал кейінірек оның бұрынғы әйелі ([[Белинда Бауэр]]) екенін біледі. Алекс пен Ник татуласады және ол консерваторияға түсуге батылдық жинайды. Қызға көмектескісі келген Ник оған тыңдалым ұйымдастыру үшін өзінің байланыстарын пайдаланады. Мұны білген Алекс Никке ашуланып, бастаған ісінен бас тартады, ал балерина Ханна кенеттен қайтыс болғаннан кейін мұңға батады, бірақ соңында тыңдалымға баруға бел буады. Емтиханда Алекс алдымен қателік жібереді, бірақ содан кейін бойын жинап, өзі үйренген және жаттыққан қимылдардан, соның ішінде Питтсбург көшелерінде көрген [[брейк-данс]]тан тұратын би нөмірін сәтті аяқтайды. Қабылдау комиссиясының мүшелері оң әсер білдіреді, ал Алекс консерваториядан қуана шығып, өзін раушан гүл шоғымен күтіп тұрған Ник пен питбуль Грантты кездестіреді. == Рөлдерде == * [[Дженнифер Билз]] — ''Александра «Алекс» Оуэнс'' (би сахналарын {{iw|Марин Джахан|||Marine Jahan}} дублер ретінде орындады) * [[Майкл Нури]] — ''Ник Херли'' * [[Лилия Скала]] — ''Ханна Лонг'' * {{iw|Санни Джонсон|||Sunny Johnson}} — ''Джини Сабо'' * {{iw|Кайл Хеффнер|||Kyle T. Heffner}} — ''Ричи Блазек'' * {{iw|Ли Винг|||Lee Ving}} — ''Джонни Си'' * [[Рон Карабацос]] — ''Джейк Моуби'' * [[Белинда Бауэр]] — ''Кэти Херли'' * [[Мальколм Дэнар]] — ''Сесил'' * [[Филип Брунс]] — ''Фрэнк Сабо'' * [[Синтия Родес]] — ''Тина Тек'' * [[Миколе Меркурио]] — ''Розмари Сабо'' * [[Люси Ли Флиппин]] — ''секретарь'' * [[Дон Брокетт]] — ''Пит'' * [[Дурга МакБрум]] — ''Хилс'' * [[Стейси Пикрен]] — ''Марго'' * [[Боб Харкс]] — ''дін қызметшісі'' * [[Лиз Сагал]] — ''Санни'' == Фильмді жасаушылар == * Сценарий авторлары — [[Том Хедли]] мен [[Джо Эстерхаз]] * Музыка — Джорджо Мородер * Режиссёр — [[Эдриан Лайн]] * Продюсерлер — [[Дон Симпсон]], [[Джерри Брукхаймер]], [[Том Джэйкобсон]], [[Линда Розен Обст]], [[Питер Гюбер]], [[Джон Питерс]] == Музыкалық сүйемелдеу == Негізгі музыкалық тақырыпты — [[Айрин Кара]]ның орындауындағы «[[Flashdance… What a Feeling|What a Feeling]]<nowiki/>» әнін — [[Джорджо Мородер]] жазған. Осы әнді жазғаны үшін композитор «Үздік түпнұсқа ән» номинациясында өзінің екінші «Оскар» сыйлығын, сонымен қатар екі «[[Алтын глобус]]<nowiki/>» иеленді. * [[Майкл Сембелло]] мен {{iw|Деннис Маткоскидің|Деннис Маткоски|de|Dennis Matkosky}} «[[Маниак (Майкл Сембеллоның әні)|Maniac]]<nowiki/>» әні 1983 жылдың қыркүйегінде Billboard Hot 100 чартында бірінші орынға жетті. * «Lady, Lady, Lady» әнін [[Джо Эспозито]] орындайды. * «Gloria» және «Imagination» әндерін [[Лора Брэниган]] орындайды. * «I’ll Be Here Where The Heart Is» әнін [[Ким Карнс]] орындайды. * «[[I Love Rock ’n’ Roll]]<nowiki/>» әнін [[Джоан Джетт]] пен [[The Blackhearts]] тобы орындайды (жаттығу залында естіледі). * «Manhunt» әнін {{iw|Карен Камон|||Karen Kamon}} орындайды. * «Romeo» әнін [[Донна Саммер]] орындайды. Саундтрек күйтабақ болып шығарылды. == Өндірісі == [[Paramount]] басшылары картинаның әлеуетіне сенімді болмады және премьерасына дейін фильм құқықтарының 25%-ын сатып жіберді. Түсірілім 1982 жылғы 18 қазаннан 1982 жылғы 30 желтоқсанға дейін екі жарым айға созылды.<ref name="AFICatalog" /> «Жарқыл биі» сонымен қатар [[Дженнифер Билз]] үлкен ойығы бар толстовка киген фильм постерімен де жиі есте қалады. Билз толстовканың бұл танымал бейнесі кездейсоқ пайда болғанын айтты. Жуған кезде толстовка қатты кішірейіп кеткендіктен, актриса оны қайтадан кию үшін жоғарғы жағынан үлкен ойық кесіп алған.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com/entertainment/television/2011/02/16/jennifer_beals_from_ripped_sweats_to_dress_blues.html|title=Jennifer Beals: From ripped sweats to dress blues {{!}} The Star|publisher=thestar.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-19|archivedate=2019-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190709015824/https://www.thestar.com/entertainment/television/2011/02/16/jennifer_beals_from_ripped_sweats_to_dress_blues.html}}</ref> === Кастинг === Алекс Оуэнс рөліне [[Дженнифер Билз]], [[Деми Мур]] және [[Лесли Винг]] қарастырылды.<ref>{{Cite web|url=http://www.suntimes.com/entertainment/television/3318625-421/beals-chicago-film-really-alfred.html|title=- Chicago Sun-Times|author=|website=|date=2012-07-23|publisher=web.archive.org|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=unfit|accessdate=2020-01-21|archivedate=2012-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120723042024/http://www.suntimes.com/entertainment/television/3318625-421/beals-chicago-film-really-alfred.html}}</ref> Ник Херли рөлі бастапқыда [[Джин Симмон]]сқа ұсынылды, бірақ ол бұл оның «жын» бейнесіне қайшы келетіндіктен бас тартты. Бұл рөлге [[Пирс Броснан]], [[Роберт Де Ниро]], [[Ричард Гир]], [[Мел Гибсон]], [[Том Хэнкс]] және [[Джон Траволта]] да қарастырылды. === Түсірілімі === Фильмдегі күңгірт жарық ішінара басты кейіпкердің билерінің көпшілігін дублер — француз актрисасы {{iw|Марин Джахан|||Marine Jahan}} орындағанымен түсіндіріледі.{{iw|Марин Джахан|||Marine Jahan}}<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1346&dat=19830422&id=VJEsAAAAIBAJ&sjid=Y_sDAAAAIBAJ&pg=6801,2303492|title=Lakeland Ledger - Google News мұрағатынан іздеу|author=|website=|date=|publisher=news.google.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2018-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180502134643/https://news.google.com/newspapers?nid=1346&dat=19830422&id=VJEsAAAAIBAJ&sjid=Y_sDAAAAIBAJ&pg=6801,2303492}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://people.com/archive/hoofers-hidden-in-the-shadows-dream-of-the-limelight-vol-21-no-13/|title=Hoofers Hidden in the Shadows Dream of the Limelight|author=|website=|date=|publisher=PEOPLE.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2018-06-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180621194157/https://people.com/archive/hoofers-hidden-in-the-shadows-dream-of-the-limelight-vol-21-no-13/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ew.com/article/2007/10/01/flashdance-collectors-edition-knockout/|title=The ''Flashdance'' collector's edition is a knockout|author=|website=|date=|publisher=EW.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2020-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806201017/https://ew.com/article/2007/10/01/flashdance-collectors-edition-knockout/}}</ref> Алекстің тыңдалым кезіндегі биіндегі соңғы секірісті кәсіби гимнаст [[Шэрон Шапиро]] орындады.<ref>{{Cite web|url=http://yahoo.com/entertainment/blogs/movie-talk/flashdance-30-years-later-b-boy-recalls-girling-170107851.html|title=‘Flashdance,’ 30 Years Later: B-Boy Recalls Girling Up for Final Scene|author=|website=|date=|publisher=yahoo.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191209094646/https://www.yahoo.com/entertainment/blogs/movie-talk/flashdance-30-years-later-b-boy-recalls-girling-170107851.html}}</ref> Фильм продюсерлері дублерлерді пайдаланғандарын жасырмады, ал Марин Джахан есімінің аталмауы [[Paramount Pictures]] компаниясының соңғы титрларды қысқартып тастауымен байланысты болды.<ref name="автоссылка1" /> Түсірілімнің көп бөлігі [[Питтсбург]] маңында, [[Пенсильвания]] штатында жүргізілді. == Сыны == Фильм сыншылардың жағымсыз пікірлеріне ие болды. [[Rotten Tomatoes]] сайтында картина 41 сыншының рецензиясына негізделген 34% рейтингке ие, ал орташа бағасы 10-нан 4,7-ні құрайды. Сайттың сыни пікірінде былай делінген: «Стилі көп, бірақ мазмұны өте аз «Жарқыл биі» тартымды би нөмірлерімен мақтана алады және Дженнифер Билздің тамаша жұмысынан пайда көреді, бірақ оның баяндауы бірсарынды».<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/flashdance|title=Flashdance (1983)|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191212055858/https://www.rottentomatoes.com/m/flashdance/}}</ref> Сыншы [[Роджер Эберт]] бұл картинаны өзінің ең жек көретін фильмдер тізіміне енгізіп, былай деп мәлімдеді: «Дженнифер Билз өзін жайсыз сезінбеуі керек. Оның табиғи таланты бар, ол балғын әрі тартымды, оған тек нашар сценарийлерді електен өткізе алатын табиғи таланты бар агент табу керек».<ref>{{Cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/flashdance-1983|title=Flashdance movie review & film summary (1983) {{!}} Roger Ebert|author=Roger Ebert|publisher=www.rogerebert.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2010-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100623101748/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19830419%2FREVIEWS%2F304190301%2F1023}}</ref> == Мұрасы == === Жалғасы === Картинаның жалғасы туралы талқылаулар болды, бірақ фильм бәрібір түсірілмеді. Билз түсірілім туралы ұсыныстан бас тартып, былай деді: «Бұл мені қаншалықты бай немесе танымал ететіні мені ешқашан қызықтырмады. Мен үлкен сомадағы ақшадан бас тарттым, ал менің агенттерім жай ғана жынданып кете жаздады».<ref>{{Cite web|url=http://www.contactmusic.net/news-article/beals-turned-down-flashdance-sequel|title=Beals Turned Down Flashdance Sequel|author=|website=|date=2003-08-18|publisher=Contactmusic.com|lang=en|access-date=|accessdate=2020-01-21}}</ref> === Музыкалық бейімделу === 2001 жылдың наурызында фильм желісі бойынша [[Джорджо Мородер]]дің жаңа әндері енген бродвейлік музыкалық қойылым ұсынылды, бірақ ол бәрібір жарық көрмеді.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2001/legit/news/what-a-feeling-flashdance-fever-1117795691/|title=What a feeling: ‘Flashdance’ fever|author=Robert Hofler, Robert Hofler|date=2001-03-22|publisher=Variety|lang=en|access-date=|accessdate=2020-01-21}}</ref> 2008 жылдың шілдесінде [[Плимут (Англия)|Плимут]]тағы [[Корольдік театр (Плимут)|Корольдік театр]]да «[[Flashdance The Musical]]<nowiki/>» мюзиклінің премьерасы өтті.<ref>{{Cite web|url=http://www.whatsonstage.com/index.php?pg=207&story=E8821202487573|title=Flashdance Debuts in Plymouth, Sweeney Shouts {{!}} What's on Stage News {{!}} Whatsonstage|author=|website=|date=2008-10-19|publisher=web.archive.org|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=unfit|accessdate=2020-01-21|archivedate=2008-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081019014104/http://www.whatsonstage.com/index.php?pg=207&story=E8821202487573}}</ref> === Басқасы === Әншілер [[Дженнифер Лопес]] пен [[Джери Халлиуэлл]] өздерінің музыкалық клиптерінде бұл картинаға құрмет көрсетті. Лопестің [[This Is Me… Then]] альбомындағы «[[I'm Glad]]<nowiki/>» клипі негізінен бүкіл фильмнің сюжетіне негізделген, ал Халлиуэллдің екінші альбомы ''[[Scream If You Wanna Go Faster]]''-дің алғашқы синглі — «[[It’s Raining Men]]<nowiki/>» нұсқасы культтік тыңдалым сахнасынан шабыт алады. 2018 жылғы «[[Дэдпул 2]]<nowiki/>» фильмінің жарнамалық постері Дженнифер Билздің үстіне су құйылып, оның қолымен орындыққа тіреліп тұрған культтік сахнасын қайталайды.<ref>{{Cite web|url=https://www.empireonline.com/movies/news/deadpool-flashdance-new-sequel-poster/|title=Deadpool Does Flashdance In A New Sequel Poster|date=2018-02-06|publisher=Empire|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2022-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407085014/https://www.empireonline.com/movies/news/deadpool-flashdance-new-sequel-poster/}}</ref> == Сот істері == Фильм [[Морин Мардер]]дің шынайы оқиғасына негізделген. Картинадағы Алекс Оуэнс сияқты, ол да беделді би мектебіне түсуге ұмтылды. [[Том Хедли]] сценарийдің бастапқы нобайын жазды, ал 1982 жылғы 6 желтоқсанда Мардер [[Paramount Pictures]] компаниясына өзінің өмірлік тарихын экранда пайдалану құқығын беретін құжатқа қол қойды, ол үшін оған 2300 доллар мөлшерінде біржолғы өтемақы төленді. Фильм бүкіл әлем бойынша 200 миллион доллардан астам қаражат жинады. 2006 жылдың маусымында [[Сан-Франциско]]дағы АҚШ-тың Тоғызыншы округтік [[Федералды округ бойынша АҚШ Апелляциялық соты|апелляциялық соты]] төменгі соттың Мардер 1982 жылы құжаттарға қол қойған кезде өзінің тарихын пайдалану құқығынан бас тартқан деген шешімін күшінде қалдырды. Сот сонымен қатар құжатқа қол қою кезінде Мардердің адвокаты қатысқанын атап өтті.<ref>{{Cite web|url=https://www.sfgate.com/bayarea/article/SAN-FRANCISCO-Inspiration-for-Flashdance-2517110.php|title=SAN FRANCISCO / Inspiration for 'Flashdance' loses appeal for more money|author=Suzanne Herel, Chronicle Staff Writer|website=|date=2006-06-13|publisher=SFGate|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190813120620/https://www.sfgate.com/bayarea/article/SAN-FRANCISCO-Inspiration-for-Flashdance-2517110.php}}</ref> === Дженнифер Лопеске қарсы сот талабы === 2003 жылы Дженнифер Лопстің «I'm Glad» клипінде (режиссері [[Дэвид Лашапель]]) фильмдегі би нөмірлері пайдаланылғаннан кейін, Мардер Лопесті, [[Sony Corporation]] (клипті жасаушылар) және [[Paramount]] компаниясын сотқа берді. Лопес өзінің «I'm Glad» бейнебаяны фильмге құрмет ретінде ойластырылғанын алға тартқанымен, 2003 жылдың мамырында Sony компаниясы Paramount-қа би нөмірлерін және фильмдегі басқа да материалдарды пайдаланғаны үшін лицензиялық алым төлеуге келісті.<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0085549/news|title=Flashdance (1983) - News - IMDb|author=|website=|date=|publisher=|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-09-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190909065758/https://www.imdb.com/title/tt0085549/news}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.davidlachapelle.com/press/nytimes2.shtml|title=D A V I D * L A C H A P E L L E|author=|website=|date=2006-10-19|publisher=web.archive.org|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=unfit|accessdate=2020-01-21|archivedate=2006-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061019144646/http://www.davidlachapelle.com/press/nytimes2.shtml}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Әдебиет == '''Монографиялар:''' * {{кітап|авторы=Bernard F. Dick|тақырыбы=Жұтылу: Paramount Pictures-тің өлімі және корпоративтік Голливудтың дүниеге келуі|шынайы атауы=Engulfed: The Death of Paramount Pictures and the Birth of Corporate Hollywood|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=-asfBgAAQBAJ&pg=PA177|баспасы=University Press of Kentucky|жыл=2015|беттері=1|барлық беті=280|isbn=9780813159287|ref=Dick}} '''Газеттер мен журналдардағы басылымдар:''' * {{мақала|авторы=Cynthia Rose|тақырыбы=Соқыр жарқыл!|шынайы атауы=Blinding Flash!|сілтеме=https://www.worldradiohistory.com/UK/New-Musical-Express/1983/NME-1983-07-02.pdf|тілі=en|басылым=''[[New Musical Express]]''|түрі=magazine|орны=Лондон|баспасы=TI Media|жыл=1983, 2 шілде|беттері=20|issn=0028-6362|archive-date=2025-11-30| archive-url=https://web.archive.org/web/20251130141327/https://www.worldradiohistory.com/UK/New-Musical-Express/1983/NME-1983-07-02.pdf|ref=Rose}} 0hbderxlq0127okpcflzrhw7n46isf3 3603657 3603648 2026-05-12T03:10:17Z ShadZ01 56180 /* Әдебиет */ 3603657 wikitext text/x-wiki {{Кино | Қазақша атауы = Жарқыл биі | Шынайы атауы = {{lang-en|Flashdance}} | Суреті = Flashdance.jpg | Сурет ені = | Сурет атауы = | Жанры = [[Романтикалық фильм|романтикалық драма]] | Режиссёрі = [[Эдриан Лайн]] | Продюсері = [[Джерри Брукхаймер]]<br>[[Дон Симпсон]]<br>Питер Губер<br>Том Джейкобсон<br>[[Линда Обст]]<br>Джон Питерс | Композиторы = [[Джорджо Мородер]] | Қоюшы суретші = | Негізі = Морин Мардердің шынайы оқиғасы | Сценарист = Томас Хедли мл.<br>[[Джо Эстерхаз]] | Актерлер = [[Дженнифер Билз]]<br>Белинда Бауэр<br>[[Майкл Нури]]<br>[[Лилия Скала]] | Операторы = [[Дональд Питерман]] | Компания = Paramount Pictures | Дистрибьютор = | Ұзақтығы = 95 мин | Бюджеті = 7 млн [[АҚШ доллары|$]] | Түсім = 217 млн [[АҚШ доллары|$]] | Мемлекет = {{USA}} | Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] | Жыл = 1983 | Алдыңғы фильм = | Келесі фильм = | imdb_id = 0085549 | Сайты = | Ортаққор = Flashdance }} '''«Жарқыл биі»''' ({{Lang-en|Flashdance}}) — режиссер [[Эдриан Лайн]]ның [[1983 жыл кинода|1983 жыл]]ғы [[Америка Құрама Штаттары|америкалық]] [[Романтикалық фильм|романтикалық драмасы]]. Фильм АҚШ-та 1983 жылғы 15 сәуірде прокатқа шықты.<ref name="AFICatalog">{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57962|title=AFI{{!}}Catalog|author=|website=|date=|publisher=catalog.afi.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200731174726/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57962|archivedate=2020-07-31}}</ref> Фильм сюжеті бойынша [[Дженнифер Билз]] кәсіби [[Балет әртісі|балерина]] болуға ұмтылатын жас бишіні (Алекс) ойнайды, ал [[Майкл Нури]] оның жігіті және [[Питтсбург]]те ол күндіз жұмыс істейтін [[Металлургия комбинаты|болат қорыту зауыты]] иесінің рөлін сомдайды. Бұл продюсерлер [[Дон Симпсон]] мен [[Джерри Брукхаймер]]дің алғашқы бірлескен жұмысы болды. Алекстің күрделі би сахналары дублерлердің көмегімен түсірілген (Билздің басты дублері титрда көрсетілмеген француз актрисасы {{iw|Марин Джахан|Марин Джахан||Marine Jahan}} болды, ал [[брейк-данс]] қимылдарын биші [[Крэйзи Легс]] дублер ретінде орындады).<ref name="Borelli2014">{{cite book|last=DeFrantz|first=Thomas F|editor=Melissa Blanco Borelli|title=The Oxford Handbook of Dance and the Popular Screen|chapter-url=https://books.google.com/books?id=qlrBAwAAQBAJ&pg=PA117|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-989783-4|page=117|chapter=Hip-Hop in Hollywood: Encounter, Community, Resistance}}</ref> [[Rock Steady Crew]] орындауындағы екі минуттық брейк-данс сахнасы 1970-жылдардың соңында бәсеңдеп қалған көше биіне деген қызығушылықты қайта жандандырды.<ref name="¡Mira!Spring1984">{{мақала| авторы= Mandalit del Barco|тақырыбы=Хип-хоп ура: Үлкен уақытқа серпіліс|шынайы атауы=Hip Hop Hooray: Breaking into the Big Time|сілтеме=https://legacy.npr.org/programs/morning/features/patc/breakdancing/article.html|тілі=en|басылым=¡Mira! (The Magazine of the South Bronx)|түрі=журнал|баспасы=Columbia University School of Journalism|жыл=1984, көктем|archive-date=2023-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328221220/https://legacy.npr.org/programs/morning/features/patc/breakdancing/article.html}}</ref> Фильмнің арқасында брейк-данс алғаш рет [[Нью-Йорк]]тен тыс жерде таныстырылды.<ref name="kozo">{{cite web|url=https://www.globaldarkness.com/articles/history%20of%20breakdance.htm|title=B-Boying (Breaking)|author=Okumura, Kozo|publisher=Global Darkness|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=dead|accessdate=2023-04-10|archivedate=2021-04-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418191415/https://www.globaldarkness.com/articles/history%20of%20breakdance.htm|lang=en}}</ref> Фильм кәсіби сыншылардың теріс пікірлерін тудырды, бірақ көрермендер арасында орасан зор жетістікке ие болды, 1983 жылы АҚШ-тағы ең кассалық үшінші фильм болды<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?yr=1983&p=.htm|title=1983 Yearly Box Office Results|publisher=[[Box Office Mojo]]|access-date=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|accessdate=2023-04-10|archivedate=2013-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116083650/http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?yr=1983&p=.htm|lang=en}}</ref> және бүкіл әлем бойынша 200 миллион доллардан астам қаражат жинады.<ref>[https://www.the-numbers.com/movies/1983/0FLDN.php Box Office Information for ''Flashdance''] {{Wayback|url=https://www.the-numbers.com/movies/1983/0FLDN.php|date=20131224221947}}. The Numbers. Retrieved April 10, 2023.</ref>{{sfn|Dick|2015|с=177}} [[Джорджо Мородер]] құрастырған саундтрек бірнеше хитті дүниеге әкелді, соның ішінде [[Майкл Сембелло]]ның орындауындағы «[[Маниак (Майкл Сембеллоның әні)|Maniac]]<nowiki/>» және «[[Оскар (1984)|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығына ие болған [[Айрин Кара]]ның орындауындағы «[[Flashdance… What a Feeling]]<nowiki/>» әндері бар. == Сюжеті == 18 жасар Александра «Алекс» Оуэнс ([[Дженнифер Билз]]) өзінің Грант атты [[питбул]]імен бірге [[Питтсбург]]тегі қайта жабдықталған қоймада тұрады. Күндіз ол болат қорыту зауытында дәнекерлеуші болып жұмыс істейді, ал кешке Mawby’s атты жергілікті гриль-барында биші болып қосымша табыс табады және кәсіби балерина болуға ұмтылады. Алекстің бардағы әріптестері де үлкен шығармашылық жетістіктерге жетуді армандайды. Даяшы Джини ({{iw|Санни Джонсон|||Sunny Johnson}}) мәнерлеп сырғанаушы болу үшін жаттығады, ал оның сүйіктісі, аспаз Ричи ({{iw|Кайл Хеффнер|||Kyle T. Heffner}}), [[стендап-комик]] болудан үміттенеді. Бірде Алекстің өнерін ол жұмыс істейтін болат қорыту зауытының иесі Ник Херли ([[Майкл Нури]]) байқап қалады. Алекстің өз қызметкерлерінің бірі екенін білген соң, Ник оның соңынан жүре бастайды, бірақ Алекс оның көңіл білдіруін қабылдамайды. Сонымен қатар, «Занзибар» стриптиз-клубының иесі Джонни Си ({{iw|Ли Винг|||Lee Ving}}) Алекс пен оның құрбысы Джиниге өз клубынан жұмыс ұсынады. Алекстің тәлімгері, бұрынғы балерина Ханна Лонг ([[Лилия Скала]]), оған Питтсбург би консерваториясына өтініш беруге кеңес береді, бірақ бұрынғы би тәжірибесі мен білімінің болмауы оны өтініш бермей-ақ ол жерден кетуге мәжбүр етеді. Бір күні кешке бардан шығып бара жатқанда, Ричи мен Алекс Джонни Си мен оның оққағары Сесилдің шабуылына ұшырайды. Ник араласады, Алексті үйіне алып кетеді және олардың арасында романтикалық қарым-қатынас басталады. Мәнерлеп сырғанау жарысы кезінде Джини өнер көрсету барысында екі рет құлап, спорттан кетуге шешім қабылдайды. Сәтсіздіктен және [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]]те бағын сынауға бел буған сүйіктісі Ричидің кетіп қалуынан тауы шағылған Джини Джонни Симен кездесе бастайды және «Занзибарда» оның стриптизшілерінің бірі болып жұмыс істейді. Мұны білген Алекс оны тауып алып, «Занзибардан» алып кетеді. Бір күні түнде балетте Никті бейтаныс әйелмен бірге көрген Алекс оның үйінің терезесін таспен сындырады, ал кейінірек оның бұрынғы әйелі ([[Белинда Бауэр]]) екенін біледі. Алекс пен Ник татуласады және ол консерваторияға түсуге батылдық жинайды. Қызға көмектескісі келген Ник оған тыңдалым ұйымдастыру үшін өзінің байланыстарын пайдаланады. Мұны білген Алекс Никке ашуланып, бастаған ісінен бас тартады, ал балерина Ханна кенеттен қайтыс болғаннан кейін мұңға батады, бірақ соңында тыңдалымға баруға бел буады. Емтиханда Алекс алдымен қателік жібереді, бірақ содан кейін бойын жинап, өзі үйренген және жаттыққан қимылдардан, соның ішінде Питтсбург көшелерінде көрген [[брейк-данс]]тан тұратын би нөмірін сәтті аяқтайды. Қабылдау комиссиясының мүшелері оң әсер білдіреді, ал Алекс консерваториядан қуана шығып, өзін раушан гүл шоғымен күтіп тұрған Ник пен питбуль Грантты кездестіреді. == Рөлдерде == * [[Дженнифер Билз]] — ''Александра «Алекс» Оуэнс'' (би сахналарын {{iw|Марин Джахан|||Marine Jahan}} дублер ретінде орындады) * [[Майкл Нури]] — ''Ник Херли'' * [[Лилия Скала]] — ''Ханна Лонг'' * {{iw|Санни Джонсон|||Sunny Johnson}} — ''Джини Сабо'' * {{iw|Кайл Хеффнер|||Kyle T. Heffner}} — ''Ричи Блазек'' * {{iw|Ли Винг|||Lee Ving}} — ''Джонни Си'' * [[Рон Карабацос]] — ''Джейк Моуби'' * [[Белинда Бауэр]] — ''Кэти Херли'' * [[Мальколм Дэнар]] — ''Сесил'' * [[Филип Брунс]] — ''Фрэнк Сабо'' * [[Синтия Родес]] — ''Тина Тек'' * [[Миколе Меркурио]] — ''Розмари Сабо'' * [[Люси Ли Флиппин]] — ''секретарь'' * [[Дон Брокетт]] — ''Пит'' * [[Дурга МакБрум]] — ''Хилс'' * [[Стейси Пикрен]] — ''Марго'' * [[Боб Харкс]] — ''дін қызметшісі'' * [[Лиз Сагал]] — ''Санни'' == Фильмді жасаушылар == * Сценарий авторлары — [[Том Хедли]] мен [[Джо Эстерхаз]] * Музыка — Джорджо Мородер * Режиссёр — [[Эдриан Лайн]] * Продюсерлер — [[Дон Симпсон]], [[Джерри Брукхаймер]], [[Том Джэйкобсон]], [[Линда Розен Обст]], [[Питер Гюбер]], [[Джон Питерс]] == Музыкалық сүйемелдеу == Негізгі музыкалық тақырыпты — [[Айрин Кара]]ның орындауындағы «[[Flashdance… What a Feeling|What a Feeling]]<nowiki/>» әнін — [[Джорджо Мородер]] жазған. Осы әнді жазғаны үшін композитор «Үздік түпнұсқа ән» номинациясында өзінің екінші «Оскар» сыйлығын, сонымен қатар екі «[[Алтын глобус]]<nowiki/>» иеленді. * [[Майкл Сембелло]] мен {{iw|Деннис Маткоскидің|Деннис Маткоски|de|Dennis Matkosky}} «[[Маниак (Майкл Сембеллоның әні)|Maniac]]<nowiki/>» әні 1983 жылдың қыркүйегінде Billboard Hot 100 чартында бірінші орынға жетті. * «Lady, Lady, Lady» әнін [[Джо Эспозито]] орындайды. * «Gloria» және «Imagination» әндерін [[Лора Брэниган]] орындайды. * «I’ll Be Here Where The Heart Is» әнін [[Ким Карнс]] орындайды. * «[[I Love Rock ’n’ Roll]]<nowiki/>» әнін [[Джоан Джетт]] пен [[The Blackhearts]] тобы орындайды (жаттығу залында естіледі). * «Manhunt» әнін {{iw|Карен Камон|||Karen Kamon}} орындайды. * «Romeo» әнін [[Донна Саммер]] орындайды. Саундтрек күйтабақ болып шығарылды. == Өндірісі == [[Paramount]] басшылары картинаның әлеуетіне сенімді болмады және премьерасына дейін фильм құқықтарының 25%-ын сатып жіберді. Түсірілім 1982 жылғы 18 қазаннан 1982 жылғы 30 желтоқсанға дейін екі жарым айға созылды.<ref name="AFICatalog" /> «Жарқыл биі» сонымен қатар [[Дженнифер Билз]] үлкен ойығы бар толстовка киген фильм постерімен де жиі есте қалады. Билз толстовканың бұл танымал бейнесі кездейсоқ пайда болғанын айтты. Жуған кезде толстовка қатты кішірейіп кеткендіктен, актриса оны қайтадан кию үшін жоғарғы жағынан үлкен ойық кесіп алған.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com/entertainment/television/2011/02/16/jennifer_beals_from_ripped_sweats_to_dress_blues.html|title=Jennifer Beals: From ripped sweats to dress blues {{!}} The Star|publisher=thestar.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-19|archivedate=2019-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190709015824/https://www.thestar.com/entertainment/television/2011/02/16/jennifer_beals_from_ripped_sweats_to_dress_blues.html}}</ref> === Кастинг === Алекс Оуэнс рөліне [[Дженнифер Билз]], [[Деми Мур]] және [[Лесли Винг]] қарастырылды.<ref>{{Cite web|url=http://www.suntimes.com/entertainment/television/3318625-421/beals-chicago-film-really-alfred.html|title=- Chicago Sun-Times|author=|website=|date=2012-07-23|publisher=web.archive.org|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=unfit|accessdate=2020-01-21|archivedate=2012-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120723042024/http://www.suntimes.com/entertainment/television/3318625-421/beals-chicago-film-really-alfred.html}}</ref> Ник Херли рөлі бастапқыда [[Джин Симмон]]сқа ұсынылды, бірақ ол бұл оның «жын» бейнесіне қайшы келетіндіктен бас тартты. Бұл рөлге [[Пирс Броснан]], [[Роберт Де Ниро]], [[Ричард Гир]], [[Мел Гибсон]], [[Том Хэнкс]] және [[Джон Траволта]] да қарастырылды. === Түсірілімі === Фильмдегі күңгірт жарық ішінара басты кейіпкердің билерінің көпшілігін дублер — француз актрисасы {{iw|Марин Джахан|||Marine Jahan}} орындағанымен түсіндіріледі.{{iw|Марин Джахан|||Marine Jahan}}<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1346&dat=19830422&id=VJEsAAAAIBAJ&sjid=Y_sDAAAAIBAJ&pg=6801,2303492|title=Lakeland Ledger - Google News мұрағатынан іздеу|author=|website=|date=|publisher=news.google.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2018-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180502134643/https://news.google.com/newspapers?nid=1346&dat=19830422&id=VJEsAAAAIBAJ&sjid=Y_sDAAAAIBAJ&pg=6801,2303492}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://people.com/archive/hoofers-hidden-in-the-shadows-dream-of-the-limelight-vol-21-no-13/|title=Hoofers Hidden in the Shadows Dream of the Limelight|author=|website=|date=|publisher=PEOPLE.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2018-06-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180621194157/https://people.com/archive/hoofers-hidden-in-the-shadows-dream-of-the-limelight-vol-21-no-13/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ew.com/article/2007/10/01/flashdance-collectors-edition-knockout/|title=The ''Flashdance'' collector's edition is a knockout|author=|website=|date=|publisher=EW.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2020-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806201017/https://ew.com/article/2007/10/01/flashdance-collectors-edition-knockout/}}</ref> Алекстің тыңдалым кезіндегі биіндегі соңғы секірісті кәсіби гимнаст [[Шэрон Шапиро]] орындады.<ref>{{Cite web|url=http://yahoo.com/entertainment/blogs/movie-talk/flashdance-30-years-later-b-boy-recalls-girling-170107851.html|title=‘Flashdance,’ 30 Years Later: B-Boy Recalls Girling Up for Final Scene|author=|website=|date=|publisher=yahoo.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191209094646/https://www.yahoo.com/entertainment/blogs/movie-talk/flashdance-30-years-later-b-boy-recalls-girling-170107851.html}}</ref> Фильм продюсерлері дублерлерді пайдаланғандарын жасырмады, ал Марин Джахан есімінің аталмауы [[Paramount Pictures]] компаниясының соңғы титрларды қысқартып тастауымен байланысты болды.<ref name="автоссылка1" /> Түсірілімнің көп бөлігі [[Питтсбург]] маңында, [[Пенсильвания]] штатында жүргізілді. == Сыны == Фильм сыншылардың жағымсыз пікірлеріне ие болды. [[Rotten Tomatoes]] сайтында картина 41 сыншының рецензиясына негізделген 34% рейтингке ие, ал орташа бағасы 10-нан 4,7-ні құрайды. Сайттың сыни пікірінде былай делінген: «Стилі көп, бірақ мазмұны өте аз «Жарқыл биі» тартымды би нөмірлерімен мақтана алады және Дженнифер Билздің тамаша жұмысынан пайда көреді, бірақ оның баяндауы бірсарынды».<ref>{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/flashdance|title=Flashdance (1983)|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191212055858/https://www.rottentomatoes.com/m/flashdance/}}</ref> Сыншы [[Роджер Эберт]] бұл картинаны өзінің ең жек көретін фильмдер тізіміне енгізіп, былай деп мәлімдеді: «Дженнифер Билз өзін жайсыз сезінбеуі керек. Оның табиғи таланты бар, ол балғын әрі тартымды, оған тек нашар сценарийлерді електен өткізе алатын табиғи таланты бар агент табу керек».<ref>{{Cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/flashdance-1983|title=Flashdance movie review & film summary (1983) {{!}} Roger Ebert|author=Roger Ebert|publisher=www.rogerebert.com|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2010-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100623101748/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19830419%2FREVIEWS%2F304190301%2F1023}}</ref> == Мұрасы == === Жалғасы === Картинаның жалғасы туралы талқылаулар болды, бірақ фильм бәрібір түсірілмеді. Билз түсірілім туралы ұсыныстан бас тартып, былай деді: «Бұл мені қаншалықты бай немесе танымал ететіні мені ешқашан қызықтырмады. Мен үлкен сомадағы ақшадан бас тарттым, ал менің агенттерім жай ғана жынданып кете жаздады».<ref>{{Cite web|url=http://www.contactmusic.net/news-article/beals-turned-down-flashdance-sequel|title=Beals Turned Down Flashdance Sequel|author=|website=|date=2003-08-18|publisher=Contactmusic.com|lang=en|access-date=|accessdate=2020-01-21}}</ref> === Музыкалық бейімделу === 2001 жылдың наурызында фильм желісі бойынша [[Джорджо Мородер]]дің жаңа әндері енген бродвейлік музыкалық қойылым ұсынылды, бірақ ол бәрібір жарық көрмеді.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2001/legit/news/what-a-feeling-flashdance-fever-1117795691/|title=What a feeling: ‘Flashdance’ fever|author=Robert Hofler, Robert Hofler|date=2001-03-22|publisher=Variety|lang=en|access-date=|accessdate=2020-01-21}}</ref> 2008 жылдың шілдесінде [[Плимут (Англия)|Плимут]]тағы [[Корольдік театр (Плимут)|Корольдік театр]]да «[[Flashdance The Musical]]<nowiki/>» мюзиклінің премьерасы өтті.<ref>{{Cite web|url=http://www.whatsonstage.com/index.php?pg=207&story=E8821202487573|title=Flashdance Debuts in Plymouth, Sweeney Shouts {{!}} What's on Stage News {{!}} Whatsonstage|author=|website=|date=2008-10-19|publisher=web.archive.org|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=unfit|accessdate=2020-01-21|archivedate=2008-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081019014104/http://www.whatsonstage.com/index.php?pg=207&story=E8821202487573}}</ref> === Басқасы === Әншілер [[Дженнифер Лопес]] пен [[Джери Халлиуэлл]] өздерінің музыкалық клиптерінде бұл картинаға құрмет көрсетті. Лопестің [[This Is Me… Then]] альбомындағы «[[I'm Glad]]<nowiki/>» клипі негізінен бүкіл фильмнің сюжетіне негізделген, ал Халлиуэллдің екінші альбомы ''[[Scream If You Wanna Go Faster]]''-дің алғашқы синглі — «[[It’s Raining Men]]<nowiki/>» нұсқасы культтік тыңдалым сахнасынан шабыт алады. 2018 жылғы «[[Дэдпул 2]]<nowiki/>» фильмінің жарнамалық постері Дженнифер Билздің үстіне су құйылып, оның қолымен орындыққа тіреліп тұрған культтік сахнасын қайталайды.<ref>{{Cite web|url=https://www.empireonline.com/movies/news/deadpool-flashdance-new-sequel-poster/|title=Deadpool Does Flashdance In A New Sequel Poster|date=2018-02-06|publisher=Empire|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2022-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407085014/https://www.empireonline.com/movies/news/deadpool-flashdance-new-sequel-poster/}}</ref> == Сот істері == Фильм [[Морин Мардер]]дің шынайы оқиғасына негізделген. Картинадағы Алекс Оуэнс сияқты, ол да беделді би мектебіне түсуге ұмтылды. [[Том Хедли]] сценарийдің бастапқы нобайын жазды, ал 1982 жылғы 6 желтоқсанда Мардер [[Paramount Pictures]] компаниясына өзінің өмірлік тарихын экранда пайдалану құқығын беретін құжатқа қол қойды, ол үшін оған 2300 доллар мөлшерінде біржолғы өтемақы төленді. Фильм бүкіл әлем бойынша 200 миллион доллардан астам қаражат жинады. 2006 жылдың маусымында [[Сан-Франциско]]дағы АҚШ-тың Тоғызыншы округтік [[Федералды округ бойынша АҚШ Апелляциялық соты|апелляциялық соты]] төменгі соттың Мардер 1982 жылы құжаттарға қол қойған кезде өзінің тарихын пайдалану құқығынан бас тартқан деген шешімін күшінде қалдырды. Сот сонымен қатар құжатқа қол қою кезінде Мардердің адвокаты қатысқанын атап өтті.<ref>{{Cite web|url=https://www.sfgate.com/bayarea/article/SAN-FRANCISCO-Inspiration-for-Flashdance-2517110.php|title=SAN FRANCISCO / Inspiration for 'Flashdance' loses appeal for more money|author=Suzanne Herel, Chronicle Staff Writer|website=|date=2006-06-13|publisher=SFGate|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190813120620/https://www.sfgate.com/bayarea/article/SAN-FRANCISCO-Inspiration-for-Flashdance-2517110.php}}</ref> === Дженнифер Лопеске қарсы сот талабы === 2003 жылы Дженнифер Лопстің «I'm Glad» клипінде (режиссері [[Дэвид Лашапель]]) фильмдегі би нөмірлері пайдаланылғаннан кейін, Мардер Лопесті, [[Sony Corporation]] (клипті жасаушылар) және [[Paramount]] компаниясын сотқа берді. Лопес өзінің «I'm Glad» бейнебаяны фильмге құрмет ретінде ойластырылғанын алға тартқанымен, 2003 жылдың мамырында Sony компаниясы Paramount-қа би нөмірлерін және фильмдегі басқа да материалдарды пайдаланғаны үшін лицензиялық алым төлеуге келісті.<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0085549/news|title=Flashdance (1983) - News - IMDb|author=|website=|date=|publisher=|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2020-01-21|archivedate=2019-09-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190909065758/https://www.imdb.com/title/tt0085549/news}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.davidlachapelle.com/press/nytimes2.shtml|title=D A V I D * L A C H A P E L L E|author=|website=|date=2006-10-19|publisher=web.archive.org|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=unfit|accessdate=2020-01-21|archivedate=2006-10-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061019144646/http://www.davidlachapelle.com/press/nytimes2.shtml}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Әдебиет == '''Монографиялар:''' * {{кітап|авторы=Bernard F. Dick|тақырыбы=Жұтылу: Paramount Pictures-тің өлімі және корпоративтік Голливудтың дүниеге келуі|шынайы атауы=Engulfed: The Death of Paramount Pictures and the Birth of Corporate Hollywood|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=-asfBgAAQBAJ&pg=PA177|баспасы=University Press of Kentucky|жыл=2015|беттері=1|барлық беті=280|isbn=9780813159287|ref=Dick}} '''Газеттер мен журналдардағы басылымдар:''' * {{мақала|авторы=Cynthia Rose|тақырыбы=Соқыр жарқыл!|шынайы атауы=Blinding Flash!|сілтеме=https://www.worldradiohistory.com/UK/New-Musical-Express/1983/NME-1983-07-02.pdf|тілі=en|басылым=''[[New Musical Express]]''|түрі=magazine|орны=Лондон|баспасы=TI Media|жыл=1983, 2 шілде|беттері=20|issn=0028-6362|archive-date=2025-11-30| archive-url=https://web.archive.org/web/20251130141327/https://www.worldradiohistory.com/UK/New-Musical-Express/1983/NME-1983-07-02.pdf|ref=Rose}} [[Санат:АҚШ мелодрамалық фильмдері]] [[Санат:АҚШ музыкалық фильмдері]] [[Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер]] [[Санат:Джерри Брукхаймер продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:1983 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:Би туралы фильмдер]] [[Санат:Джорджо Мородер музыкасы жазылған фильмдер]] [[Санат:«Үздік фильм әні» үшін «Оскар» сыйлығының лауреаттары атанған фильмдер]] py88e1wyn5wq3m6f92go0mb4etpod0a 6 781176 3603651 2026-05-12T03:04:50Z ShadZ01 56180 {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Жарқыл биі]]» фильмінің постері | қайнары = https://www.movieposterdb.com/flashdance-i85549/6d5d4aad#&gid=1&pid=1 | жасалған уақыты = 1983 | авторы = Paramount Pictures }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Жарқыл биі | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттама арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авт... 3603651 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Жарқыл биі]]» фильмінің постері | қайнары = https://www.movieposterdb.com/flashdance-i85549/6d5d4aad#&gid=1&pid=1 | жасалған уақыты = 1983 | авторы = Paramount Pictures }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Жарқыл биі | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттама арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлеріне сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = Осы туындыға тікелей қатысты барлық материалдар авторлық құқықпен қорғалған. | басқа = жоқ }} == Лицензиялау == 9b0ddgxr0e7okb79wimntyd87ooqh3w 3 781177 3603662 2026-05-12T04:27:57Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603662 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Bioynon}} -- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 09:27, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) oeazmiad44q3w80e4djgohldwn3vtvf 0 781178 3603674 2026-05-12T05:31:26Z Gaukhar1980 179552 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}}'''Квазиалфавиттік жазу''' (консонантты жазу) – бір дауыссыз бен кез келген дауыстыны білдіретін белгілерден тұратын буындық жазу. К.ж.-да бір белгі Са, Се, Сі, Си, Со дыбыстарды белгілейді. К.ж. батыс семиттердің ойлап тапқан... 3603674 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}'''Квазиалфавиттік жазу''' (консонантты жазу) – бір дауыссыз бен кез келген дауыстыны білдіретін белгілерден тұратын буындық жазу. К.ж.-да бір белгі Са, Се, Сі, Си, Со дыбыстарды белгілейді. К.ж. батыс семиттердің ойлап тапқан жазуы (б.э.д. 2000 ж.), олар Жерорта теңізінің жазуларын (египет, крит-микен, ливия) үлгіге алғанға ұқсайды. К.ж.-ға сынапық угарит, синай, финикия, аравия жазулары жатады. Барлық жазулардың ішінде К.ж. ең аз белгілерден тұратын жазу болып саналады. К.ж.-ды б.э.д. IX–VIII ғғ. гректер өздерінің алфавитін жасау үшін пайдаланды. Дереккөздер * Салқынбай А. ''Лингвистикалық түсіндірме сөздік''. — Алматы, 1998. * Жалпы тіл білімі бойынша оқу құралдары [[Санат:Жазу жүйелері]] 6a4g3k32fwdntf4cy8sspxzv6jcvrcm 0 781179 3603675 2026-05-12T05:35:38Z Gaukhar1980 179552 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}'''Квазиалфавиттік жазу''' (консонантты жазу) – бір дауыссыз бен кез келген дауыстыны білдіретін белгілерден тұратын буындық жазу. К.ж.-да бір белгі Са, Се, Сі, Си, Со дыбыстарды белгілейді. К.ж. батыс семиттердің ойлап тапқан жа... 3603675 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}'''Квазиалфавиттік жазу''' (консонантты жазу) – бір дауыссыз бен кез келген дауыстыны білдіретін белгілерден тұратын буындық жазу. К.ж.-да бір белгі Са, Се, Сі, Си, Со дыбыстарды белгілейді. К.ж. батыс семиттердің ойлап тапқан жазуы (б.э.д. 2000 ж.), олар Жерорта теңізінің жазуларын (египет, крит-микен, ливия) үлгіге алғанға ұқсайды. К.ж.-ға сынапық угарит, синай, финикия, аравия жазулары жатады. Барлық жазулардың ішінде К.ж. ең аз белгілерден тұратын жазу болып саналады. К.ж.-ды б.э.д. IX–VIII ғғ. гректер өздерінің алфавитін жасау үшін пайдаланды. Дереккөздер * Салқынбай А. ''Лингвистикалық түсіндірме сөздік''. — Алматы, 1998. * Жалпы тіл білімі бойынша оқу құралдары [[Санат:Жазу жүйелері]] 6a4g3k32fwdntf4cy8sspxzv6jcvrcm 0 781180 3603679 2026-05-12T05:40:56Z Gaukhar1980 179552 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} '''Қосымша морфема''' – морфеманың бір түрі. Қ.м. түбір морфемаға жалғанып, оған қосымша мағына үстейді. Қ.м. іштей жалғау және жұрнақ болып екіге бөлінеді. Қосымша морфеманың түбір морфемадан басты ерекшелігі-лексикалық ма... 3603679 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} '''Қосымша морфема''' – морфеманың бір түрі. Қ.м. түбір морфемаға жалғанып, оған қосымша мағына үстейді. Қ.м. іштей жалғау және жұрнақ болып екіге бөлінеді. Қосымша морфеманың түбір морфемадан басты ерекшелігі-лексикалық мағынасы болмайды, тек грамматикалық мағынасы болады; өзі жалғанған сөзге жаңа мағына береді немесе сөз тұлға жасайды; сөзді түрлендіреді; байланыстырушылық қызмет атқарады. Зерттелуі Қ.м. зерттеген ғалымдар: Ахмет Байтұрсынұлы Құдайберген Жұбанов Ахмеди Ысқақов Әбдуәли Төлеуов Айман Қалыбаева Мұхтар Томаңов Дереккөздер * Салқынбай А. ''Лингвистикалық түсіндірме сөздік''. — Алматы, 1998. [[Санат:Тіл білімі]] [[Санат:Морфология]] [[Санат:Қазақ тілі]] 7i7jr40pooj6pvhey03luimpwyh6r69 0 781181 3603681 2026-05-12T05:43:15Z TalgatSnow 143530 TalgatSnow [[Жердегі Жұлдыздар]] бетін [[Жердегі жұлдыздар]] бетіне жылжытты 3603681 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Жердегі жұлдыздар]] et5na29tk1kidm231o9syhf0dchf80y 6 781182 3603685 2026-05-12T05:52:16Z TalgatSnow 143530 {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = фильмінің постері | қайнары = [https://www.imdb.com/title/tt0057012/mediaviewer/rm3960095232/?ref_=tt_ov_i IMDb] | жасалған уақыты = 1964 | авторы = Columbia Pictures Corporation }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Доктор Стрейнджлав | мақсаты = Доктор Стрейнджлав мақаласында толық ақпарат беру үшін | алмастыру = басқа файлдар еркін емес | басқа = }} 3603685 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = фильмінің постері | қайнары = [https://www.imdb.com/title/tt0057012/mediaviewer/rm3960095232/?ref_=tt_ov_i IMDb] | жасалған уақыты = 1964 | авторы = Columbia Pictures Corporation }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Доктор Стрейнджлав | мақсаты = Доктор Стрейнджлав мақаласында толық ақпарат беру үшін | алмастыру = басқа файлдар еркін емес | басқа = }} == Лицензиялау == kjmesiah729jak8vx47vnpprku2ajyn 3603686 3603685 2026-05-12T05:52:39Z TalgatSnow 143530 /* Лицензиялау */ 3603686 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = фильмінің постері | қайнары = [https://www.imdb.com/title/tt0057012/mediaviewer/rm3960095232/?ref_=tt_ov_i IMDb] | жасалған уақыты = 1964 | авторы = Columbia Pictures Corporation }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Доктор Стрейнджлав | мақсаты = Доктор Стрейнджлав мақаласында толық ақпарат беру үшін | алмастыру = басқа файлдар еркін емес | басқа = }} == Лицензиялау == {{Non-free poster}} gwrrb2rgbwemvnz1x4y7p32hxs288gw 0 781183 3603687 2026-05-12T05:53:31Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Кино |Қазақша атауы = Доктор Стрейнджлав немесе Мен қалай үрейден арылып, бомбаны жақсы көруді үйрендім |Шынайы атауы = {{lang-en|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb}} |Суреті = Dr. Strangelove poster.jpg |Сурет ені = 250 |Сурет атауы = Томи Унгере... 3603687 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Доктор Стрейнджлав немесе Мен қалай үрейден арылып, бомбаны жақсы көруді үйрендім |Шынайы атауы = {{lang-en|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb}} |Суреті = Dr. Strangelove poster.jpg |Сурет ені = 250 |Сурет атауы = Томи Унгерердің түпнұсқа постері |Жанры = [[саяси сатира]], [[қара комедия]] |Режиссёрі = [[Стэнли Кубрик]] |Продюсері = [[Стэнли Кубрик]] |Сценарист = {{Plainlist| * [[Стэнли Кубрик]] * [[Терри Саузерн]] * [[Питер Джордж (жазушы)|Питер Джордж]] }} |Актерлер = {{Plainlist| * [[Питер Селлерс]] * [[Джордж К. Скотт]] * [[Стерлинг Хейден]] * [[Кинан Уинн]] * [[Слим Пикенс]] * [[Трейси Рид (ағылшын актрисасы)|Трейси Рид]] }} |Операторы = [[Гилберт Тейлор]] |Композиторы = [[Лори Джонсон]] |Компания = {{Plainlist| * [[Columbia Pictures|Columbia Pictures Corporation]]<ref name="BFI Collections">{{cite web|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://collections-search.bfi.org.uk/web/Details/ChoiceFilmWorks/150018309 |website=[[BFI Film & TV Database]] |access-date=March 15, 2026}}</ref> * [[Hawk Films]]<ref name="BFI Collections"/><ref name="AFI" /> * Polaris Productions<ref name="AFI" /> }} |Дистрибьютор = [[Columbia Pictures|Columbia Pictures Corporation]] |Ұзақтығы = 94 мин.<ref>{{cite web |title=Dr. Strangelove |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/dr-strangelove-1970-0 |publisher=British Board of Film Classification |access-date=July 6, 2013 |archive-date=November 13, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113041053/http://www.bbfc.co.uk/releases/dr-strangelove-1970-0 |url-status=dead }}</ref> |Бюджеті = 1,8 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM">{{cite web|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0057012/?ref_=bo_se_r_1 |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=March 15, 2026}}</ref> |Түсім = 9,7 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM"/> |Мемлекет = {{Plain list| * {{Байрақ|Ұлыбритания}}<ref name="Britannica">{{cite web |title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://www.britannica.com/topic/Dr-Strangelove-or-How-I-Learned-to-Stop-Worrying-and-Love-the-Bomb |last=Pfeiffer |first=Lee |date=March 8, 2017 |publisher=[[Британника энциклопедиясы]] |access-date=December 3, 2020 |archive-date=December 23, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223082926/https://www.britannica.com/topic/Dr-Strangelove-or-How-I-Learned-to-Stop-Worrying-and-Love-the-Bomb |url-status=live }}</ref><ref name="Variety">{{cite web |title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://variety.com/1964/film/reviews/dr-strangelove-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-the-bomb-1200420465/ |last=Kaufman |first=Dave |date=January 21, 1964 |publisher=[[Variety]] |access-date=December 3, 2020 |archive-date=January 1, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101164623/https://variety.com/1964/film/reviews/dr-strangelove-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-the-bomb-1200420465/ |url-status=live }}</ref> * {{Байрақ|АҚШ}}<ref name="BFI">{{cite web|url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a906793|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140444/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a906793|url-status=dead|archive-date=March 10, 2016|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb|publisher=British Film Institute|date=June 15, 2021}}</ref><ref name="AFI">{{cite web|url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/23082|title=Dr. Strangelove or: How I learned to Stop Worrying and Love the Bomb|publisher=[[Америка кино институты]]|date=June 15, 2021}}</ref> }} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 1964 |imdb_id = 0057012 |Сайты = |Ортаққор = Dr. Strangelove }} «'''Доктор Стрейнджлав немесе Мен қалай үрейден арылып, бомбаны жақсы көруді үйрендім'''» ({{lang-en|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb}}) көбінесе қысқаша «'''Доктор Стрейнджлав'''» ({{lang-en|Dr. Strangelove}}) деген атпен белгілі — 1964 жылы жарық көрген, [[Стэнли Кубрик]]тің саяси сатиралық қара комедия жанрындағы көркем фильмі. Фильм Питер Джордждың «Қызыл дабыл» (Red Alert, 1958) триллер-романының желісіне негізделген. Сценарийін Кубрикпен және Терри Саузернмен бірге Питер Джордждың өзі жазған. [[Columbia Pictures]] компаниясы қаржыландырған және шығарған бұл туынды — Америка Құрама Штаттары мен Ұлыбританияның бірлескен өнімі. «Доктор Стрейнджлав» фильмі [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] пен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] арасындағы [[ядролық соғыс]]қа қатысты [[Қырғи қабақ соғысы|Қырғи қабақ соғыс]] кезеңінің үрейін келемеждейді. Фильмде басты рөлдерді [[Питер Селлерс]] (ол бірден үш түрлі кейіпкерді сомдайды) және [[Джордж К. Скотт]] сомдады. Сюжет АҚШ Әскери-әуе күштерінің [[Паранойя|параноид]]ты бригадалық генералы айналасында өрбиді: ол Кеңес Одағына алдын ала ядролық соққы беру туралы бұйрық береді. Одан әрі оқиға желісі [[АҚШ президенті]] (Селлерс), оның ғылыми кеңесшісі доктор Стрейнджлав (Селлерс), Корольдік әскери-әуе күштерінің алмасу бойынша келген офицері (Селлерс) және Штаб бастықтары біріккен комитетінің төрағасының (Скотт) әрекеттерін баяндайды. Олар ядролық соғыстың басталуына жол бермеу үшін Кеңес Одағын бомбалауға бет алған B-52 ұшағының экипажын тоқтатуға тырысады. Бұл туынды әлемдегі ең үздік комедиялық фильмдердің бірі, сондай-ақ кино тарихындағы ең ұлы және ең ықпалды фильмдердің бірі болып саналады. 1998 жылы [[Америка кино институты]] (AFI) оны [[AFI нұсқасы бойынша 100 жылдағы 100 үздік фильм|ең үздік америкалық фильмдер]] тізімінде 26-орынға (2007 жылы — 39-орын) қойса, 2000 жылы [[AFI нұсқасы бойынша 100 жылдағы 100 үздік комедиялық фильм|ең күлкілі америкалық фильмдер]]дің үштігіне енгізді. 1989 жылы [[Конгресс кітапханасы]] фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық құндылығы жоғары» деп танып, [[АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі]]не алғашқы болып енген 25 туындының қатарына қосты.<ref>{{cite news|date=September 19, 1989|title=ENTERTAINMENT: Film Registry Picks First 25 Movies|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-19-mn-347-story.html|work=[[Los Angeles Times]]|location=[[Washington, D.C.]]|access-date=April 22, 2020|archive-date=May 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200505082616/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-19-mn-347-story.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Complete National Film Registry Listing |url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|access-date=June 8, 2020|website=Library of Congress|archive-date=October 31, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161031213743/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|url-status=live}}</ref> Фильм төрт «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» номинациясына ие болды, соның ішінде «[[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]]», «[[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]]», «[[Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік бейімделген сценарий]]» және Селлерс үшін «[[Үздік актер үшін Оскар сыйлығы|Үздік актер]]» номинациялары бар. Сондай-ақ, фильм жеті [[BAFTA]] сыйлығына ұсынылып, «Кез келген дереккөзден алынған үздік фильм», «Үздік британдық фильм» және «Үздік қоюшы суретші жұмысы (ақ-қара)» марапаттарын жеңіп алды. == Сюжеті == [[Сурет:Dr. Strangelove (1964) - Trailer.webm|thumb|thumbtime=2:20|Ресми трейлер (1964)]] {{multiple image | direction = vertical | width = 220 | header = Питер Селлерс үш рөлді сомдайды: | image1 = Dr. Strangelove - Group Captain Lionel Mandrake.png | caption1 = полковник Мандрейк | image2 = Dr. Strangelove - President Merkin Muffley.png | caption2 = Президент Маффли | image3 = Dr. Strangelove.png | caption3 = Доктор Стрейнджлав }} Америкалық әскери-әуе базасының қолбасшысы, бригадалық генерал Джек Д. Риппер (есімі ағылшын тіліндегі «Жалмауыз Джек» — Jack-The-Ripper есімімен үндес) (Стерлинг Хейден) «R жоспарын» іске қосады. Бұл — Вашингтондағы қолбасшылық (соның ішінде Президенттің өзі де) Кеңес Одағының тұтқиылдан жасаған соққысынан жойылып кеткен жағдайда, жоғары офицерлік құрамға ядролық кек алу туралы бұйрық беруге құқық беретін төтенше әскери жоспар. Осылайша, ол Кеңес Одағына ядролық қару тиелген B-52 бомбалаушы ұшақтарымен жаппай шабуыл бастайды. Риппер базадағы барлық радиоқабылдағыштарды тәркілеуге бұйрық береді. Алайда базадағы офицерлердің бірі, Ұлыбритания Әскери-әуе күштерінің жасқаншақ полковнигі Лайонел Мандрейк (Питер Селлерс) радиодан азаматтық қорғаныс сигналдарының орнына музыка естіп, бұл істің астында шикілік барын түсінеді. Ол ұшақтарды кері қайтару кодын білетін жалғыз адам — Рипперден кеш болмай тұрғанда шабуылды тоқтатуды өтінеді. Бірақ генерал оның сөзіне құлақ аспай, қару қолдануы мүмкін екенін меңзеп, Мандрейкпен бірге кабинетіне қамалып алады. Осы уақытта техастық майор Дж. Т. «Кинг» Конгтың (Слим Пикенс) басқаруындағы ұшақтардың бірінде экипаж жағдайдың қаншалықты маңызды екеніне алаңдаушылық білдіреді. «R жоспарына» сәйкес әрекет ету туралы растау кодын алғаннан кейін, экипаж радиобайланысты бұғаттап, бомбалаушы ұшақ КСРО-ға қарай бағыт алады. Дәл осы уақытта Пентагондағы «Әскери бөлмеде» АҚШ Президенті Меркин Маффли (Питер Селлерс), генерал Бак Терджидсон (Джордж К. Скотт) және басқа да жоғары лауазымды тұлғалардың қатысуымен шұғыл жиын өтеді. Президент соғысты кез келген жолмен тоқтату керек деп шешеді. Алайда генерал Терджидсон қалыптасқан жағдайды пайдаланып, КСРО-ның көзін біржола жоюға шақырады. Оның пайымдауынша, америкалықтардың алғашқы соққысы кеңестік зымырандардың 90%-ын олар жауап беріп үлгергенше жойып жібереді, ал қалған зымырандардан «небәрі он-жиырма миллиондай» адам ғана қаза табады. Маффли мұндай ұсыныстан үзілді-кесілді бас тартып, оның орнына шұғыл түрде Кеңес елшісі Алексей Десадецкийді (есімі Маркиз де Садқа ишара жасайды) (Питер Булл) шақыртады. Өз ұшақтарын кері қайтаруға дәрменсіз Президент «Жедел желі» арқылы КСРО Министрлер Кеңесінің төрағасы Дмитрий Кисовпен байланысады. Өзара сыпайылық танытқаннан кейін, ол ядролық шабуылға қатысты «кішкене келеңсіздік» болып жатқанын хабарлайды. Маффли ұшақтарды тоқтата алмағандықтан, кеңестік әріптесіне оларды атып түсіруді ұсынады. Мас күйдегі КСРО премьері бұл мәселе «өзіне емес, Омбыдағы орталық әуе қорғанысы штабына қатысты» екенін айтып, АҚШ президентіне сол жаққа өзі қоңырау шалуды бұйырады. Содан соң Алексейге бірдеңе дейді, оны естіген елшінің өңі бұзылады. Кеңес елшісі АҚШ президентіне КСРО-да ЭЕМ-мен басқарылатын «Қиямет қайым машинасы» (Машина Судного дня) жасалғанын хабарлайды. Егер кеңес аумағында бірде-бір атом бомбасы жарылатын болса, бұл құрылғы автоматты түрде іске қосылып, «кобальт-торий» бомбасының жарылысы арқылы он айдың ішінде планетадағы бүкіл тіршілікті жойып жібереді. Машинаны өшіру мүмкін емес. Алексей мұндай машинаның жасалуын КСРО-ның қарулану жарысына тым көп ақша жұмсағанымен түсіндіреді. Ал бұл машинаның құны елдің қорғанысын ұстап тұруға жұмсалатын шығыннан әлдеқайда арзан екен. Сонымен қатар, АҚШ-та да осындай машина жасалып жатыр деген қауесет шешім қабылдауға түрткі болған. Жиынға қатысып отырған стратегия жөніндегі сарапшы, мүгедектер арбасына таңылған доктор Стрейнджлав (Питер Селлерстің үшінші рөлі) мұндай құрылғының қаншалықты тиімді екенін және ол іске қосылған жағдайда оған қарсы тұру мүмкін еместігін түсіндіреді. Сол уақытта генерал Риппер бекініп алған әскери базаны штурммен алу басталады. База қызметкерлері жан аямай қарсылық көрсетеді, өйткені Риппер өз қарамағындағыларды «келе жатқан америкалық әскерлер — шын мәнінде киім ауыстырған орыстар» деп алдын ала «ескерткен» болатын. База басып алынған кезде, Риппер құпия кодты айтпастан өз-өзіне қол жұмсайды. Мандрейк өзінің есі ауысқан бастығының қағаздарын ақтарып отырып, ұшақтарды кері қайтару кодының қандай болуы мүмкін екеніне қатысты тұспалдар табады. Соған қарамастан, оны (Рипперге қарсы «азғындар бүлігінің басшысы» ретінде) тұтқындайды. Мандрейк полковник «Бэт» Гуанодан (Кинан Уинн) Вашингтонға кодты («POE») хабарлауға рұқсат беруін ұзақ жалынып сұрайды. Телефон желісі үзілгендіктен, Мандрейкке таксофоннан қоңырау шалуға тура келеді. Ол үшін полковник Гуаноға «Кока-кола» автоматының құлпын атып жіберіп, ішіндегі тиын-тебенді алуды бұйырады. «Бэт» Гуано жеке меншікке қол сұғылмайды деп есептеп, автоматты бұзуға қатысқысы келмейді, бірақ ақыры құлыпты атып түсіреді. Сонымен қатар, ол генералдың көмекшісіне «Кока-кола» компаниясымен соттасуға тура келетінін ескертеді. Бұл кезде кеңестік әуе қорғанысы радардан көрінген америкалық ұшақтарды атып түсіруге тырысады. Үш бомбалаушы ұшақ құлатылады, ал Дж. Т. Конгтың басқаруындағы ұшақ ауыр зақым алып, байланыс құралдарынан айырылады және жанармайы аға бастайды. Кері қайту коды келгенде, қалған отыз ұшақ базаларына оралады. Тек тоқтату сигналын ала алмаған майор Конгтың ұшағы ғана қосалқы нысанаға қарай өжеттікпен ұмтыла береді. Ол кеңестік радарларға көрінбеу үшін тым төмен биіктікте ұшады, сондықтан оны тоқтатуға бағытталған кеңес-америка бірлескен әрекеттері сәтсіздікке ұшырайды. Майор Конгтың ұшағы жанармайдың ағуына байланысты не негізгі нысана — ойдан шығарылған Лапута базасына (Дж. Свифттің «Гулливердің саяхаттары» романындағы ұшатын аралға ишара), не қосалқы нысанаға (Тернополь облысының Борщев қаласы маңында шынымен болған зымыран базасы) жете алмайтыны белгілі болады. Экипаж ең жақын орналасқан Котластағы кеңестік зымыран кешеніне соққы беруді ұйғарады. Маршруттың бұл жоспарланбаған өзгерісі америкалықтар мен орыстардың соңғы ұшақты ұстау туралы жоспарларын тас-талқан етеді. Нысанаға жеткенде бомба тастағыш тетік істен шығып, кептеліп қалады. Майор Конг бомбалардың жанына өзі түсіп, олардың бірін ковбойша ертеп мініп алады да, механизмді жөндеп, бомбамен бірге төмен қарай құлдилайды. Ядролық жарылыстың саңырауқұлақ тәріздес бұлты көкке көтеріледі. «Әскери бөлмеде» доктор Стрейнджлав ерекше құлшыныспен президентке жер асты паналарына «адамзат нәсілінің ең таңдаулы өкілдерінің» бірнеше жүз мыңын жинауды ұсынады. Ондағы ерлер мен әйелдердің арақатынасын «бір еркекке он әйелден» деп белгілеп, оларға еш кедергісіз әрі қарқынды түрде көбеюге жағдай жасауды айтады. Осылайша, бірнеше онжылдықтан кейін олар өзге тіршілік иелерінен тазарған Жер бетіне қайта орала алады. Генерал Терджидсон бұл жағдай орыстардың алдын ала құрған айлалы әрекеті болуы мүмкін екенін, егер америкалықтар бункерлерге жүз жылға қамалып қалса, орыстарға орасан зор басымдық беріп қоятынын ескертеді. Дәл осы сәтте, барлығы осы ықтималдықты талқылаумен әлек болып жатқанда, елші Десадецкий америкалық қорғаныс жоспарларын байқатпай тыңшылық камерасына түсіріп алады. Бұл генералдың қаупі орынды болуы мүмкін екенін тұспалдайды. Осы кезде доктор керемет түрде мүгедектер арбасынан түрегеліп, бір-екі қадам басады да: «Фюрер мырза, мен жүре аламын!» — деп қуана айғайлайды. Дәл осы сәтте Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі «We’ll Meet Again» («Біз тағы да кездесеміз») аты лирикалық ән әуенімен бүкіл планетада ядролық зарядтар бірінен соң бірі жарыла бастайды. == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Питер Селлерс]]||Доктор Стрейнджлав}} {{Рөлдерде|[[Питер Селлерс]]|[[АҚШ президенті]]| Меркин Маффли}} {{Рөлдерде|[[Питер Селлерс]]|полковник| Лайонел Мандрейк}} {{Рөлдерде|[[Джордж К. Скотт]]|генерал| Бак Терджидсон}} {{Рөлдерде|[[Стерлинг Хейден]]|генерал| Джек Д. Риппер}} {{Рөлдерде|[[Кинан Уинн]]|полковник| «Бэт» Гуано}} {{Рөлдерде|[[Слим Пикенс]]|майор| Дж. Т. «Кинг» Конг}} {{Рөлдерде|[[Питер Булл]]|КСРО елшісі| Алексей Десадецкий}} {{Рөлдерде|[[Джеймс Эрл Джонс]]|лейтенант| Лотар Зогг}} {{Рөлдерде|[[Трейси Рид]]|мисс| Скотт}} {{Рөлдерде|[[Шейн Риммер]]|капитан| Оуэнс}} {{РөлдердеАсты}} == Марапаттары мен номинациялары == {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%;" border="2" cellpadding="3" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Марапаттары мен номинациялары |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Марапат ! style="background: #CCCCCC;" | Санат ! style="background: #CCCCCC;" | Номинант ! style="background: #CCCCCC;" | Нәтиже |- |rowspan="4"|[[Оскар сыйлығы|Оскар]] |[[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]] |Стэнли Кубрик |{{Номинация}} |- |[[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]] |Стэнли Кубрик |{{Номинация}} |- |[[Үздік актер үшін Оскар сыйлығы|Үздік актер]] |Питер Селлерс |{{Номинация}} |- |[[Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік бейімделген сценарий]] |Стэнли Кубрик, Питер Джордж және Терри Саузерн |{{Номинация}} |- |rowspan="7"|[[BAFTA]] |Үздік фильм |rowspan="2"|Стэнли Кубрик |{{Жеңіс}} |- |Үздік британдық фильм |{{Жеңіс}} |- |Үздік британдық сценарий |Стэнли Кубрик, Питер Джордж және Терри Саузерн |{{Номинация}} |- |Үздік британдық актер |Питер Селлерс |{{Номинация}} |- |Үздік шетелдік актер |Стерлинг Хейден |{{Номинация}} |- |Үздік қоюшы суретші жұмысы (ақ-қара) |Кен Адам |{{Жеңіс}} |- |БҰҰ марапаты (UN Award) |Фильм |{{Жеңіс}} |- |[[АҚШ сценарийшілер гильдиясының сыйлығы|АҚШ сценарийшілер гильдиясы]] |Үздік жазылған америкалық комедия |Стэнли Кубрик, Питер Джордж және Терри Саузерн |{{Жеңіс}} |- |Хьюго сыйлығы |Үздік драмалық қойылым |Фильм |{{Жеңіс}} |- |Бельгия киносыншылар қауымдастығы |Гран-при |Фильм |{{Жеңіс}} |- |rowspan="3"|Нью-Йорк киносыншылар үйірмесінің сыйлығы |Үздік фильм |Фильм |{{Номинация}} |- |Үздік режиссер |Стэнли Кубрик |{{Жеңіс}} |- |Үздік сценарий |Стэнли Кубрик, Питер Джордж және Терри Саузерн |{{Номинация}} |- |Nastro d’argento |Үздік шетелдік режиссер |Стэнли Кубрик |{{Жеңіс}} |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{IMDb title|0057012}} {{рейтинг-10|8.3}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Стэнли Кубрик фильмдері]] [[Санат:1964 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:Columbia Pictures фильмдері]] [[Санат:АҚШ ақ-қара түсті фильмдері]] [[Санат:АҚШ қара комедиялары]] [[Санат:АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі]] [[Санат:Ұлыбритания романдарының экрандаулары]] epxfwr9mekk6vl4hsmr8yyzl1f2vnm2 3603697 3603687 2026-05-12T06:18:22Z TalgatSnow 143530 3603697 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Доктор Стрейнджлав немесе Мен қалай үрейден арылып, бомбаны жақсы көруді үйрендім |Шынайы атауы = {{lang-en|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb}} |Суреті = Dr. Strangelove poster.jpg |Сурет ені = 250 |Сурет атауы = Томи Унгерердің түпнұсқа постері |Жанры = [[саяси сатира]], [[қара комедия]] |Режиссёрі = [[Стэнли Кубрик]] |Продюсері = [[Стэнли Кубрик]] |Сценарист = {{Plainlist| * [[Стэнли Кубрик]] * [[Терри Саузерн]] * [[Питер Джордж (жазушы)|Питер Джордж]] }} |Актерлер = {{Plainlist| * [[Питер Селлерс]] * [[Джордж К. Скотт]] * [[Стерлинг Хейден]] * [[Кинан Уинн]] * [[Слим Пикенс]] * [[Трейси Рид (ағылшын актрисасы)|Трейси Рид]] }} |Операторы = [[Гилберт Тейлор]] |Композиторы = [[Лори Джонсон]] |Компания = {{Plainlist| * [[Columbia Pictures|Columbia Pictures Corporation]]<ref name="BFI Collections">{{cite web|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://collections-search.bfi.org.uk/web/Details/ChoiceFilmWorks/150018309 |website=[[BFI Film & TV Database]] |access-date=March 15, 2026}}</ref> * [[Hawk Films]]<ref name="BFI Collections"/><ref name="AFI" /> * Polaris Productions<ref name="AFI" /> }} |Дистрибьютор = [[Columbia Pictures|Columbia Pictures Corporation]] |Ұзақтығы = 94 мин.<ref>{{cite web |title=Dr. Strangelove |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/dr-strangelove-1970-0 |publisher=British Board of Film Classification |access-date=July 6, 2013 |archive-date=November 13, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113041053/http://www.bbfc.co.uk/releases/dr-strangelove-1970-0 |url-status=dead }}</ref> |Бюджеті = 1,8 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM">{{cite web|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0057012/?ref_=bo_se_r_1 |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=March 15, 2026}}</ref> |Түсім = 9,7 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM"/> |Мемлекет = {{Plain list| * {{Байрақ|Ұлыбритания}}<ref name="Britannica">{{cite web |title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://www.britannica.com/topic/Dr-Strangelove-or-How-I-Learned-to-Stop-Worrying-and-Love-the-Bomb |last=Pfeiffer |first=Lee |date=March 8, 2017 |publisher=[[Британника энциклопедиясы]] |access-date=December 3, 2020 |archive-date=December 23, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223082926/https://www.britannica.com/topic/Dr-Strangelove-or-How-I-Learned-to-Stop-Worrying-and-Love-the-Bomb |url-status=live }}</ref><ref name="Variety">{{cite web |title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://variety.com/1964/film/reviews/dr-strangelove-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-the-bomb-1200420465/ |last=Kaufman |first=Dave |date=January 21, 1964 |publisher=[[Variety]] |access-date=December 3, 2020 |archive-date=January 1, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101164623/https://variety.com/1964/film/reviews/dr-strangelove-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-the-bomb-1200420465/ |url-status=live }}</ref> * {{Байрақ|АҚШ}}<ref name="BFI">{{cite web|url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a906793|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140444/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a906793|url-status=dead|archive-date=March 10, 2016|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb|publisher=British Film Institute|date=June 15, 2021}}</ref><ref name="AFI">{{cite web|url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/23082|title=Dr. Strangelove or: How I learned to Stop Worrying and Love the Bomb|publisher=[[Америка кино институты]]|date=June 15, 2021}}</ref> }} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 1964 |imdb_id = 0057012 |Сайты = |Ортаққор = Dr. Strangelove }} «'''Доктор Стрейнджлав немесе Мен қалай үрейден арылып, бомбаны жақсы көруді үйрендім'''» ({{lang-en|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb}}) көбінесе қысқаша «'''Доктор Стрейнджлав'''» ({{lang-en|Dr. Strangelove}}) деген атпен белгілі — 1964 жылы жарық көрген, [[Стэнли Кубрик]]тің саяси сатиралық қара комедия жанрындағы көркем фильмі. Фильм Питер Джордждың «Қызыл дабыл» (Red Alert, 1958) триллер-романының желісіне негізделген. Сценарийін Кубрикпен және Терри Саузернмен бірге Питер Джордждың өзі жазған. [[Columbia Pictures]] компаниясы қаржыландырған және шығарған бұл туынды — Америка Құрама Штаттары мен Ұлыбританияның бірлескен өнімі. «Доктор Стрейнджлав» фильмі [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] пен [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] арасындағы [[ядролық соғыс]]қа қатысты [[Қырғи қабақ соғысы|Қырғи қабақ соғыс]] кезеңінің үрейін келемеждейді. Фильмде басты рөлдерді [[Питер Селлерс]] (ол бірден үш түрлі кейіпкерді сомдайды) және [[Джордж К. Скотт]] сомдады. Сюжет АҚШ Әскери-әуе күштерінің [[Паранойя|параноид]]ты бригадалық генералы айналасында өрбиді: ол Кеңес Одағына алдын ала ядролық соққы беру туралы бұйрық береді. Одан әрі оқиға желісі [[АҚШ президенті]] (Селлерс), оның ғылыми кеңесшісі доктор Стрейнджлав (Селлерс), Корольдік әскери-әуе күштерінің алмасу бойынша келген офицері (Селлерс) және Штаб бастықтары біріккен комитетінің төрағасының (Скотт) әрекеттерін баяндайды. Олар ядролық соғыстың басталуына жол бермеу үшін Кеңес Одағын бомбалауға бет алған B-52 ұшағының экипажын тоқтатуға тырысады. Бұл туынды әлемдегі ең үздік комедиялық фильмдердің бірі, сондай-ақ кино тарихындағы ең ұлы және ең ықпалды фильмдердің бірі болып саналады. 1998 жылы [[Америка кино институты]] (AFI) оны [[AFI нұсқасы бойынша 100 жылдағы 100 үздік фильм|ең үздік америкалық фильмдер]] тізімінде 26-орынға (2007 жылы — 39-орын) қойса, 2000 жылы [[AFI нұсқасы бойынша 100 жылдағы 100 үздік комедиялық фильм|ең күлкілі америкалық фильмдер]]дің үштігіне енгізді. 1989 жылы [[Конгресс кітапханасы]] фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық құндылығы жоғары» деп танып, [[АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі]]не алғашқы болып енген 25 туындының қатарына қосты.<ref>{{cite news|date=September 19, 1989|title=ENTERTAINMENT: Film Registry Picks First 25 Movies|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-19-mn-347-story.html|work=[[Los Angeles Times]]|location=[[Washington, D.C.]]|access-date=April 22, 2020|archive-date=May 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200505082616/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-19-mn-347-story.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Complete National Film Registry Listing |url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|access-date=June 8, 2020|website=Library of Congress|archive-date=October 31, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161031213743/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|url-status=live}}</ref> Фильм төрт «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» номинациясына ие болды, соның ішінде «[[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]]», «[[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]]», «[[Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік бейімделген сценарий]]» және Селлерс үшін «[[Үздік актер үшін Оскар сыйлығы|Үздік актер]]» номинациялары бар. Сондай-ақ, фильм жеті [[BAFTA]] сыйлығына ұсынылып, «Кез келген дереккөзден алынған үздік фильм», «Үздік британдық фильм» және «Үздік қоюшы суретші жұмысы (ақ-қара)» марапаттарын жеңіп алды. == Сюжеті == [[Сурет:Dr. Strangelove (1964) - Trailer.webm|thumb|thumbtime=2:20|Ресми трейлер (1964)]] {{multiple image | direction = vertical | width = 220 | header = Питер Селлерс үш рөлді сомдайды: | image1 = Dr. Strangelove - Group Captain Lionel Mandrake.png | caption1 = полковник Мандрейк | image2 = Dr. Strangelove - President Merkin Muffley.png | caption2 = Президент Маффли | image3 = Dr. Strangelove.png | caption3 = Доктор Стрейнджлав }} Америкалық [[Авиациялық база|әскери-әуе базасы]]ның қолбасшысы, бригадалық генерал Джек Д. Риппер (есімі ағылшын тіліндегі «Жалмауыз Джек» — Jack-The-Ripper есімімен үндес) (Стерлинг Хейден) «R жоспарын» іске қосады. Бұл — [[Вашингтон]]дағы қолбасшылық (соның ішінде [[АҚШ президенті|Президент]]тің өзі де) Кеңес Одағының тұтқиылдан жасаған соққысынан жойылып кеткен жағдайда, жоғары офицерлік құрамға ядролық кек алу туралы бұйрық беруге құқық беретін төтенше әскери жоспар. Осылайша, ол [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]]на [[ядролық қару]] тиелген B-52 бомбалаушы ұшақтарымен жаппай шабуыл бастайды. Риппер базадағы барлық радиоқабылдағыштарды тәркілеуге бұйрық береді. Алайда базадағы офицерлердің бірі, Ұлыбритания Әскери-әуе күштерінің жасқаншақ полковнигі Лайонел Мандрейк (Питер Селлерс) радиодан [[Азаматтық қорғаныс дабылы|азаматтық қорғаныс сигналдары]]ның орнына музыка естіп, бұл істің астында шикілік барын түсінеді. Ол ұшақтарды кері қайтару кодын білетін жалғыз адам — Рипперден кеш болмай тұрғанда шабуылды тоқтатуды өтінеді. Бірақ генерал оның сөзіне құлақ аспай, қару қолдануы мүмкін екенін меңзеп, Мандрейкпен бірге кабинетіне қамалып алады. Осы уақытта техастық майор Дж. Т. «Кинг» Конгтың (Слим Пикенс) басқаруындағы ұшақтардың бірінде экипаж жағдайдың қаншалықты маңызды екеніне алаңдаушылық білдіреді. «R жоспарына» сәйкес әрекет ету туралы растау кодын алғаннан кейін, экипаж радиобайланысты бұғаттап, бомбалаушы ұшақ КСРО-ға қарай бағыт алады. Дәл осы уақытта [[Пентагон]]дағы «Әскери бөлмеде» АҚШ Президенті Меркин Маффли (Питер Селлерс), генерал Бак Терджидсон (Джордж К. Скотт) және басқа да жоғары лауазымды тұлғалардың қатысуымен шұғыл жиын өтеді. Президент соғысты кез келген жолмен тоқтату керек деп шешеді. Алайда генерал Терджидсон қалыптасқан жағдайды пайдаланып, КСРО-ның көзін біржола жоюға шақырады. Оның пайымдауынша, америкалықтардың алғашқы соққысы кеңестік зымырандардың 90%-ын олар жауап беріп үлгергенше жойып жібереді, ал қалған зымырандардан «небәрі он-жиырма миллиондай» адам ғана қаза табады. Маффли мұндай ұсыныстан үзілді-кесілді бас тартып, оның орнына шұғыл түрде Кеңес елшісі Алексей Десадецкийді (есімі Маркиз де Садқа ишара жасайды) (Питер Булл) шақыртады. Өз ұшақтарын кері қайтаруға дәрменсіз Президент «Жедел желі» арқылы [[КСРО министрлер кеңесінің төрағасы]] Дмитрий Кисовпен байланысады. Өзара сыпайылық танытқаннан кейін, ол ядролық шабуылға қатысты «кішкене келеңсіздік» болып жатқанын хабарлайды. Маффли ұшақтарды тоқтата алмағандықтан, кеңестік әріптесіне оларды атып түсіруді ұсынады. Мас күйдегі КСРО премьері бұл мәселе «өзіне емес, [[Омбы]]дағы орталық әуе қорғанысы штабына қатысты» екенін айтып, АҚШ президентіне сол жаққа өзі қоңырау шалуды бұйырады. Содан соң Алексейге бірдеңе дейді, оны естіген елшінің өңі бұзылады. Кеңес елшісі АҚШ президентіне КСРО-да ЭЕМ-мен басқарылатын «Қиямет қайым машинасы» жасалғанын хабарлайды. Егер кеңес аумағында бірде-бір атом бомбасы жарылатын болса, бұл құрылғы автоматты түрде іске қосылып, «кобальт-торий» бомбасының жарылысы арқылы он айдың ішінде планетадағы бүкіл тіршілікті жойып жібереді. Машинаны өшіру мүмкін емес. Алексей мұндай машинаның жасалуын КСРО-ның қарулану жарысына тым көп ақша жұмсағанымен түсіндіреді. Ал бұл машинаның құны елдің қорғанысын ұстап тұруға жұмсалатын шығыннан әлдеқайда арзан екен. Сонымен қатар, АҚШ-та да осындай машина жасалып жатыр деген қауесет шешім қабылдауға түрткі болған. Жиынға қатысып отырған стратегия жөніндегі сарапшы, мүгедектер арбасына таңылған доктор Стрейнджлав (Питер Селлерстің үшінші рөлі) мұндай құрылғының қаншалықты тиімді екенін және ол іске қосылған жағдайда оған қарсы тұру мүмкін еместігін түсіндіреді. Сол уақытта генерал Риппер бекініп алған әскери базаны штурммен алу басталады. База қызметкерлері жан аямай қарсылық көрсетеді, өйткені Риппер өз қарамағындағыларды «келе жатқан америкалық әскерлер — шын мәнінде киім ауыстырған орыстар» деп алдын ала «ескерткен» болатын. База басып алынған кезде, Риппер құпия кодты айтпастан [[Өзін-өзі өлтіру|өз-өзіне қол жұмсайды]]. Мандрейк өзінің есі ауысқан бастығының қағаздарын ақтарып отырып, ұшақтарды кері қайтару кодының қандай болуы мүмкін екеніне қатысты тұспалдар табады. Соған қарамастан, оны (Рипперге қарсы «азғындар бүлігінің басшысы» ретінде) тұтқындайды. Мандрейк полковник «Бэт» Гуанодан (Кинан Уинн) Вашингтонға кодты («POE») хабарлауға рұқсат беруін ұзақ жалынып сұрайды. Телефон желісі үзілгендіктен, Мандрейкке таксофоннан қоңырау шалуға тура келеді. Ол үшін полковник Гуаноға «[[Кока-кола]]» автоматының құлпын атып жіберіп, ішіндегі тиын-тебенді алуды бұйырады. «Бэт» Гуано жеке меншікке қол сұғылмайды деп есептеп, автоматты бұзуға қатысқысы келмейді, бірақ ақыры құлыпты атып түсіреді. Сонымен қатар, ол генералдың көмекшісіне «Кока-кола» компаниясымен соттасуға тура келетінін ескертеді. Бұл кезде кеңестік әуе қорғанысы радардан көрінген америкалық ұшақтарды атып түсіруге тырысады. Үш бомбалаушы ұшақ құлатылады, ал Дж. Т. Конгтың басқаруындағы ұшақ ауыр зақым алып, байланыс құралдарынан айырылады және жанармайы аға бастайды. Кері қайту коды келгенде, қалған отыз ұшақ базаларына оралады. Тек тоқтату сигналын ала алмаған майор Конгтың ұшағы ғана қосалқы нысанаға қарай өжеттікпен ұмтыла береді. Ол кеңестік радарларға көрінбеу үшін тым төмен биіктікте ұшады, сондықтан оны тоқтатуға бағытталған кеңес-америка бірлескен әрекеттері сәтсіздікке ұшырайды. Майор Конгтың ұшағы жанармайдың ағуына байланысты не негізгі нысана — ойдан шығарылған Лапута базасына (Дж. Свифттің «Гулливердің саяхаттары» романындағы ұшатын аралға ишара), не қосалқы нысанаға ([[Тернополь облысы]]ның Борщев қаласы маңында шынымен болған зымыран базасы) жете алмайтыны белгілі болады. Экипаж ең жақын орналасқан Котластағы кеңестік зымыран кешеніне соққы беруді ұйғарады. Маршруттың бұл жоспарланбаған өзгерісі америкалықтар мен орыстардың соңғы ұшақты ұстау туралы жоспарларын тас-талқан етеді. Нысанаға жеткенде бомба тастағыш тетік істен шығып, кептеліп қалады. Майор Конг бомбалардың жанына өзі түсіп, олардың бірін ковбойша ертеп мініп алады да, механизмді жөндеп, бомбамен бірге төмен қарай құлдилайды. Ядролық жарылыстың саңырауқұлақ тәріздес бұлты көкке көтеріледі. «Әскери бөлмеде» доктор Стрейнджлав ерекше құлшыныспен президентке жер асты паналарына «адамзат нәсілінің ең таңдаулы өкілдерінің» бірнеше жүз мыңын жинауды ұсынады. Ондағы ерлер мен әйелдердің арақатынасын «бір еркекке он әйелден» деп белгілеп, оларға еш кедергісіз әрі қарқынды түрде көбеюге жағдай жасауды айтады. Осылайша, бірнеше онжылдықтан кейін олар өзге тіршілік иелерінен тазарған Жер бетіне қайта орала алады. Генерал Терджидсон бұл жағдай орыстардың алдын ала құрған айлалы әрекеті болуы мүмкін екенін, егер америкалықтар бункерлерге жүз жылға қамалып қалса, орыстарға орасан зор басымдық беріп қоятынын ескертеді. Дәл осы сәтте, барлығы осы ықтималдықты талқылаумен әлек болып жатқанда, елші Десадецкий америкалық қорғаныс жоспарларын байқатпай тыңшылық камерасына түсіріп алады. Бұл генералдың қаупі орынды болуы мүмкін екенін тұспалдайды. Осы кезде доктор керемет түрде мүгедектер арбасынан түрегеліп, бір-екі қадам басады да: «[[Фюрер]] мырза, мен жүре аламын!» — деп қуана айғайлайды. Дәл осы сәтте Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі «We’ll Meet Again» («Біз тағы да кездесеміз») аты лирикалық ән әуенімен бүкіл планетада ядролық зарядтар бірінен соң бірі жарыла бастайды. == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Питер Селлерс]]||Доктор Стрейнджлав}} {{Рөлдерде|[[Питер Селлерс]]|[[АҚШ президенті]]| Меркин Маффли}} {{Рөлдерде|[[Питер Селлерс]]|полковник| Лайонел Мандрейк}} {{Рөлдерде|[[Джордж К. Скотт]]|генерал| Бак Терджидсон}} {{Рөлдерде|[[Стерлинг Хейден]]|генерал| Джек Д. Риппер}} {{Рөлдерде|[[Кинан Уинн]]|полковник| «Бэт» Гуано}} {{Рөлдерде|[[Слим Пикенс]]|майор| Дж. Т. «Кинг» Конг}} {{Рөлдерде|[[Питер Булл]]|КСРО елшісі| Алексей Десадецкий}} {{Рөлдерде|[[Джеймс Эрл Джонс]]|лейтенант| Лотар Зогг}} {{Рөлдерде|[[Трейси Рид]]|мисс| Скотт}} {{Рөлдерде|[[Шейн Риммер]]|капитан| Оуэнс}} {{РөлдердеАсты}} == Марапаттары мен номинациялары == {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%;" border="2" cellpadding="3" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Марапаттары мен номинациялары |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Марапат ! style="background: #CCCCCC;" | Санат ! style="background: #CCCCCC;" | Номинант ! style="background: #CCCCCC;" | Нәтиже |- |rowspan="4"|[[Оскар сыйлығы|Оскар]] |[[Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы|Үздік фильм]] |Стэнли Кубрик |{{Номинация}} |- |[[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]] |Стэнли Кубрик |{{Номинация}} |- |[[Үздік актер үшін Оскар сыйлығы|Үздік актер]] |Питер Селлерс |{{Номинация}} |- |[[Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік бейімделген сценарий]] |Стэнли Кубрик, Питер Джордж және Терри Саузерн |{{Номинация}} |- |rowspan="7"|[[BAFTA]] |Үздік фильм |rowspan="2"|Стэнли Кубрик |{{Жеңіс}} |- |Үздік британдық фильм |{{Жеңіс}} |- |Үздік британдық сценарий |Стэнли Кубрик, Питер Джордж және Терри Саузерн |{{Номинация}} |- |Үздік британдық актер |Питер Селлерс |{{Номинация}} |- |Үздік шетелдік актер |Стерлинг Хейден |{{Номинация}} |- |Үздік қоюшы суретші жұмысы (ақ-қара) |Кен Адам |{{Жеңіс}} |- |БҰҰ марапаты (UN Award) |Фильм |{{Жеңіс}} |- |[[АҚШ сценарийшілер гильдиясының сыйлығы|АҚШ сценарийшілер гильдиясы]] |Үздік жазылған америкалық комедия |Стэнли Кубрик, Питер Джордж және Терри Саузерн |{{Жеңіс}} |- |Хьюго сыйлығы |Үздік драмалық қойылым |Фильм |{{Жеңіс}} |- |Бельгия киносыншылар қауымдастығы |Гран-при |Фильм |{{Жеңіс}} |- |rowspan="3"|Нью-Йорк киносыншылар үйірмесінің сыйлығы |Үздік фильм |Фильм |{{Номинация}} |- |Үздік режиссер |Стэнли Кубрик |{{Жеңіс}} |- |Үздік сценарий |Стэнли Кубрик, Питер Джордж және Терри Саузерн |{{Номинация}} |- |Nastro d’argento |Үздік шетелдік режиссер |Стэнли Кубрик |{{Жеңіс}} |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{IMDb title|0057012}} {{рейтинг-10|8.3}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Стэнли Кубрик фильмдері]] [[Санат:1964 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:Columbia Pictures фильмдері]] [[Санат:АҚШ ақ-қара түсті фильмдері]] [[Санат:АҚШ қара комедиялары]] [[Санат:АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі]] [[Санат:Ұлыбритания романдарының экрандаулары]] jx7pngyyd6t6cl56bu7qljdyaen7nvt 14 781184 3603690 2026-05-12T05:57:52Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Жылдар бойынша фильмдер|1964}} {{Commonscat|1964 films}} 3603690 wikitext text/x-wiki {{Жылдар бойынша фильмдер|1964}} {{Commonscat|1964 films}} dl9f9bb4dffufm37v367z9jugd356g6 14 781185 3603691 2026-05-12T05:59:09Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Жылдар бойынша фильмдер|1961}} {{Commonscat|1961 films}} 3603691 wikitext text/x-wiki {{Жылдар бойынша фильмдер|1961}} {{Commonscat|1961 films}} qqip6ytjfzmw8oyopulgbfxxm7rda0y 14 781186 3603692 2026-05-12T06:00:47Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Жылдар бойынша фильмдер|1957}} {{Commonscat|1957 films}} 3603692 wikitext text/x-wiki {{Жылдар бойынша фильмдер|1957}} {{Commonscat|1957 films}} ctarm0g5593kgct0osekv0heon8wvxu 14 781187 3603693 2026-05-12T06:01:47Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Жылдар бойынша фильмдер|1956}} {{Commonscat|1956 films}} 3603693 wikitext text/x-wiki {{Жылдар бойынша фильмдер|1956}} {{Commonscat|1956 films}} i6qgy955ik4oohlzk45akm1pb834vmp 14 781188 3603694 2026-05-12T06:02:27Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Жылдар бойынша фильмдер|1952}} {{Commonscat|1952 films}} 3603694 wikitext text/x-wiki {{Жылдар бойынша фильмдер|1952}} {{Commonscat|1952 films}} 7orenaw5wm9x5rzy90cugy1o90s0fs7 0 781189 3603699 2026-05-12T06:22:00Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}}... 3603699 wikitext text/x-wiki '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] tmy4nfc90pjyubsw12y6rut1rmaztun 3603700 3603699 2026-05-12T06:24:52Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603700 wikitext text/x-wiki '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] ju4q9990eomljv1xdrgzpv0tcos0564 3603701 3603700 2026-05-12T06:28:28Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ толықтыру 3603701 wikitext text/x-wiki '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] se1pa7cxqjqu353omkzzpzpmkl5ihhq 3603702 3603701 2026-05-12T06:30:57Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ толықтыру 3603702 wikitext text/x-wiki '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] j5uwvivklvmvxm67em4ydkhdnz55rqs 3603705 3603702 2026-05-12T06:37:33Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ толықтыру 3603705 wikitext text/x-wiki '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] k432ogeestuu1fue8wbab2cap0dljl3 3603707 3603705 2026-05-12T06:39:57Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ толықтыру 3603707 wikitext text/x-wiki '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] b0ntecc9ro4soahwm2ys16vsedholeg 3603708 3603707 2026-05-12T06:41:14Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ толықтыру 3603708 wikitext text/x-wiki '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] p66puzf24cmpg9fhm5otglj5hdxix2e 3603710 3603708 2026-05-12T06:43:12Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ дереккөз 3603710 wikitext text/x-wiki '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] bngenf6fyc4ajv0al2efx0xxj33q9b5 3603711 3603710 2026-05-12T06:44:15Z Мағыпар 100137 /* Сипаттама */ дереккөз 3603711 wikitext text/x-wiki '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] lanjms7srrhn9dv1q460i9h7wolsxfb 3603712 3603711 2026-05-12T06:49:11Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3603712 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = {{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}} |Сурет = |Сурет тақырыбы = |Түрі = |Құрылды = |Сәулетшісі = |Ауданы = |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = |Қала = |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] 6oi4m6jdfmz65i93fp6dhsgs1ffnk5c 3603713 3603712 2026-05-12T06:49:44Z Мағыпар 100137 3603713 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = {{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}} |Сурет = |Сурет тақырыбы = |Түрі = |Құрылды = |Сәулетшісі = |Ауданы = |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = |Қала = |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = Botanical garden in Zagreb }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] nmi3dov3qkbdkk8socc6w3po7rctcol 3603714 3603713 2026-05-12T06:51:39Z Мағыпар 100137 үлгі 3603714 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = {{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}} |Сурет = |Сурет тақырыбы = |Түрі = |Құрылды = 1889 |Сәулетшісі = |Ауданы = |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = hirc.botanic.hr |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = 4,7 |Қала = Загреб |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = Botanical garden in Zagreb }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] 27h13wpuf5csnfscxi5whfl9pxez6v8 3603715 3603714 2026-05-12T06:53:51Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3603715 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = {{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}} |Сурет = Botanical garden in Zagreb 13.jpg |Сурет тақырыбы = |Түрі = Ботаникалық бақ |Құрылды = 1889 |Сәулетшісі = |Ауданы = 4,7 |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = hirc.botanic.hr |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = |Қала = Загреб |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = Botanical garden in Zagreb }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] qryb25xi77ppp3uod43dsv56oomvpya 3603716 3603715 2026-05-12T06:55:33Z Мағыпар 100137 сурет қою 3603716 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = {{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}} |Сурет = Botanical garden in Zagreb 13.jpg |Сурет тақырыбы = |Түрі = Ботаникалық бақ |Құрылды = 1889 |Сәулетшісі = |Ауданы = 4,7 |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = hirc.botanic.hr |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = |Қала = Загреб |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = Botanical garden in Zagreb }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="155"> Jardin botanique de Zagreb, Pièce d'eau.jpg|Тоған </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] quznrtoyr00hu770czs3ddqyfcxzbf7 3603717 3603716 2026-05-12T06:56:37Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3603717 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = {{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}} |Сурет = Botanical garden in Zagreb 13.jpg |Сурет тақырыбы = |Түрі = Ботаникалық бақ |Құрылды = 1889 |Сәулетшісі = |Ауданы = 4,7 |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = hirc.botanic.hr |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = |Қала = Загреб |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = Botanical garden in Zagreb }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Jardin botanique de Zagreb, Pièce d'eau.jpg|Тоған Botanical Garden Zagreb2.jpg|Жылыжайдың жанындағы гүлдер </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] rcsabr6amnwfnqch7gei7u563bydygy 3603719 3603717 2026-05-12T06:58:06Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3603719 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = {{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}} |Сурет = Botanical garden in Zagreb 13.jpg |Сурет тақырыбы = |Түрі = Ботаникалық бақ |Құрылды = 1889 |Сәулетшісі = |Ауданы = 4,7 |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = hirc.botanic.hr |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = |Қала = Загреб |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = Botanical garden in Zagreb }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Jardin botanique de Zagreb, Pièce d'eau.jpg|Тоған Botanical Garden Zagreb2.jpg|Жылыжайдың жанындағы гүлдер Entrada del Jardín Botánico, Zagreb, Croacia, 2014-04-13, DD 01.JPG|Ботаникалық баққа кіру қақпасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] lgbj4lyribrqeay5vweiajdc8eu7gxq 3603720 3603719 2026-05-12T06:58:57Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ 3603720 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = {{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}} |Сурет = Botanical garden in Zagreb 13.jpg |Сурет тақырыбы = |Түрі = Ботаникалық бақ |Құрылды = 1889 |Сәулетшісі = |Ауданы = 4,7 |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = hirc.botanic.hr |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = |Қала = Загреб |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = Botanical garden in Zagreb }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Jardin botanique de Zagreb, Pièce d'eau.jpg|Тоған Botanical Garden Zagreb2.jpg|Жылыжайдың жанындағы гүлдер Entrada del Jardín Botánico, Zagreb, Croacia, 2014-04-13, DD 01.JPG|Ботаникалық баққа кіру қақпасы Bot.Garden Zagreb.JPG|Ботаникалық бақ </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] 4ig90677efsw8c83dhddmxd2jdaih3l 3603721 3603720 2026-05-12T07:00:16Z Мағыпар 100137 сурет қою 3603721 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = {{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}} |Сурет = Botanical garden in Zagreb 13.jpg |Сурет тақырыбы = |Түрі = Ботаникалық бақ |Құрылды = 1889 |Сәулетшісі = |Ауданы = 4,7 |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = hirc.botanic.hr |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = |Қала = Загреб |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = Botanical garden in Zagreb }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Jardin botanique de Zagreb, Pièce d'eau.jpg|Тоған Botanical Garden Zagreb2.jpg|Жылыжайдың жанындағы гүлдер Entrada del Jardín Botánico, Zagreb, Croacia, 2014-04-13, DD 01.JPG|Ботаникалық баққа кіру қақпасы Bot.Garden Zagreb.JPG|Ботаникалық бақ Botanical garden in Zagreb 05.jpg|Ботаникалық бақ картасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] jdt3ydj5oplfjd98v2wvxokhlak36ic 3603723 3603721 2026-05-12T07:03:32Z Мағыпар 100137 3603723 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = hr/Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu |Сурет = Botanical garden in Zagreb 13.jpg |Сурет тақырыбы = |Түрі = Ботаникалық бақ |Құрылды = 1889 |Сәулетшісі = |Ауданы = 4,7 |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = hirc.botanic.hr |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = |Қала = Загреб |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = Botanical garden in Zagreb }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Jardin botanique de Zagreb, Pièce d'eau.jpg|Тоған Botanical Garden Zagreb2.jpg|Жылыжайдың жанындағы гүлдер Entrada del Jardín Botánico, Zagreb, Croacia, 2014-04-13, DD 01.JPG|Ботаникалық баққа кіру қақпасы Bot.Garden Zagreb.JPG|Ботаникалық бақ Botanical garden in Zagreb 05.jpg|Ботаникалық бақ картасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] 4k9mylz0ucg3gmd5ed1jgkbrbkf7ozd 3603724 3603723 2026-05-12T07:06:25Z Мағыпар 100137 «[[Санат:Загреб университеті|Загреб университеті]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3603724 wikitext text/x-wiki {{Парк |Атауы = Загреб ботаникалық бағы |Төл атауы = hr/Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu |Сурет = Botanical garden in Zagreb 13.jpg |Сурет тақырыбы = |Түрі = Ботаникалық бақ |Құрылды = 1889 |Сәулетшісі = |Ауданы = 4,7 |Метро = |Келушілер саны = |Статусы = |Сайты = hirc.botanic.hr |Координаттары = 45.481/15.581 |CoordScale = |Ел = Хорватия |Аймақ = |Аудан = |Қала = Загреб |Қала ауданы = |Тарихи аудан = |Позициялық карта = |Ортаққордағы санаты = Botanical garden in Zagreb }} '''Загреб ботаникалық бағы''' ({{Lang-hr|Botanički vrt Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu}}) — [[Хорватия]]ның [[Загреб]] қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. 1889 жылы Загреб университетінің профессоры Антун Хайнц негізін қалаған. == Сипаттама == Загреб ботаникалық бағы 1889 жылы құрылған және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне ботаникалық бақтардың бірі болып табылады. Ол 19 ғасырда хорватиялық Бан Йозеф Елачич үшін салынған бұрынғы қамалдың аумағында орналасқан. Бұл паркті 1889 жылы профессор Антун Хайнц құрды. Загреб қаласы Ботаникалық бақ орналасқан жерді университетке зерттеу мақсатында сыйға тартты, мақсаты — бақшаны көпшілікке қолжетімді ету.<br /> Бақша 5 гектардан астам аумақты алып жатыр және әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген көптеген экзотикалық өсімдіктерді қоса алғанда, 10 000-нан астам өсімдік түрін қамтиды. Мұнда орхидеялардың, кактустардың, пальмалардың және басқа да өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін көруге болады. Парктегі жұмыс 1890 жылы басталып, алғашқы егу жұмыстары 1892 жылы жасалды. Өсімдіктер олардың туыстық ерекшеліктеріне қарай отырғызылды, бірақ олардың эстетикалық құндылығы да ескерілді. Парктің көп бөлігі ағылшын ландшафт стилінде орналастырылған, ағаштар мен бұталар тобы дұрыс емес пішінді дендросаябақ алқаптары мен иілген жолдарға отырғызылған. Тек жылыжайдың оңтүстік жағындағы гүлдер жертөлесі ресми француз стилінде, қатаң тұрақты және симметриялы орналасумен салынған. Бақтың басты көрікті жерлерінің бірі — 1890 жылы салынған, тропикалық өсімдіктерді өсіру үшін пайдаланылатын шыны павильон. Ішінде үлкен пальма ағаштарын, банан ағаштарын және басқа да экзотикалық өсімдіктерді көруге болады. Көпжылдық және біржылдық өсімдіктердің коллекциялары негізгі кіреберістің жанындағы сәндік бақта, тоғанның жанындағы және бақшаның шығыс бөлігіндегі гүл бағында өсіріледі, оның жанында дәрілік және хош иісті өсімдіктер, сондай-ақ біздің флораның батпақты өсімдіктері бар шағын пион бағы орналасқан.<br /> Жылыжай коллекцияларында әртүрлі тропикалық және субтропикалық өсімдіктер, жыртқыш өсімдіктер, Жерорта теңізі ағаш өсімдіктері, суккуленттер және пальмалар бар. Қазіргі уақытта кеңістіктің шектеулілігіне байланысты отырғызу орындары шектеулі болғанымен, бақша әкімшілігі құнды жаңа өсімдіктер мен шағын жаңа коллекцияларды, мысалы, тропикалық папоротниктер мен жәндікқоректілер коллекциясын, раушан бағында өсіруді жоспарлап отырған мүк коллекциясын және мүк питомнигін іздеуге құлшыныс танытуда. Загреб ботаникалық бағында гүл көрмелері, концерттер және фестивальдер сияқты түрлі іс-шаралар өткізіледі.<ref>{{citeweb|url=https://bukay.ru/object/horvatiya/zagreb-zagreb-botanical-garden?ysclid=mp28diaeo8606016353|title=Загреб: Загребский ботанический сад|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://most-beauty.ru/mesta/dostoprimechatelnosti-zagreba.html|title=ТОП-20 самых популярных достопримечательностей Загреба|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Jardin botanique de Zagreb, Pièce d'eau.jpg|Тоған Botanical Garden Zagreb2.jpg|Жылыжайдың жанындағы гүлдер Entrada del Jardín Botánico, Zagreb, Croacia, 2014-04-13, DD 01.JPG|Ботаникалық баққа кіру қақпасы Bot.Garden Zagreb.JPG|Ботаникалық бақ Botanical garden in Zagreb 05.jpg|Ботаникалық бақ картасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хорватия парктері]] [[Санат:Загреб университеті]] 075ue1exqreqm1by2kr4oktt23fmtrv 3 781190 3603725 2026-05-12T07:13:06Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603725 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Elninowei}} -- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]]) 12:13, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) flj19sf715hhtbc6sa1z03vskvif77r 3 781191 3603728 2026-05-12T07:21:18Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603728 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Maxtheax}} -- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]]) 12:21, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) 6lzxnnboe3smvcjwa3wg5ju1cik1rmk 0 781192 3603736 2026-05-12T07:50:16Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 3603736 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] d7zf2820v305c66nl3pe4x1dehszpe6 3603737 3603736 2026-05-12T07:55:07Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603737 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 3j9u0v3ct6nlqdlprrrtrim93qn1m1z 3603738 3603737 2026-05-12T07:57:47Z Мағыпар 100137 дереккөз 3603738 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] hxqzzb6katy2tbuecejc766qeifp3l7 3603741 3603738 2026-05-12T08:03:13Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603741 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] s0dhrrdy2g8mbjg0xd58i57ilkpv85z 3603744 3603741 2026-05-12T08:04:08Z Мағыпар 100137 /* Географиялық сипаттамасы */ дереккөз 3603744 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] seg8u8ju6d1cihto5kym2m0yz84ihvk 3603749 3603744 2026-05-12T08:10:03Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603749 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] le1s9d85uany9rp8z783gkheaxnk6s3 3603751 3603749 2026-05-12T08:17:39Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3603751 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] scekcttdhsr9lpd8mpi695jvf3te26d 3603752 3603751 2026-05-12T08:19:22Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3603752 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында Ветка ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бөлімшелері бірыңғай әкімшілік бөлімшеге — Ветка ауданына біріктірілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] omcslngm826sas190oyhprup4g2sh7a 3603754 3603752 2026-05-12T08:21:51Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3603754 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 0z9g6o2zjhz0zjrnr4yevekdczyapy6 3603756 3603754 2026-05-12T08:25:04Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603756 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] f1p9cw79gspmj0nng56icl5h59nja6u 3603757 3603756 2026-05-12T08:26:02Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3603757 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 20a6zy14u6bzufdqbhgdhtu3vqfv9y9 3603761 3603757 2026-05-12T08:28:27Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3603761 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> 1949 жылдан 2019 жылға дейін Веткада мақта иіру фабрикасы жұмыс істеді. 2014 жылы фабрика жұмысын тоқтатты, ал 2019 жылы банкрот деп жарияланып, таратылды. Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] fghcxgdtilj7tgo4l5w9gcbluy8ue7z 3603763 3603761 2026-05-12T08:29:45Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3603763 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады. Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] izz3ompblmc34psc2kovsboeezex0bq 3603764 3603763 2026-05-12T08:30:40Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3603764 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 4tfr6tbs6qmys6lhhzwu7avuddq0d8w 3603768 3603764 2026-05-12T08:38:28Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3603768 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 57g2b2y8zf9i6jkqnrm02xi2k7epd3q 3603778 3603768 2026-05-12T08:45:42Z Мағыпар 100137 үлгі 3603778 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] o7n0ey22v0fn75ghvld4j7l44bj1fnv 3603780 3603778 2026-05-12T08:48:49Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603780 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] bk8fwnr0m6z4isj94qamzy32jjkz2uv 3603784 3603780 2026-05-12T08:52:04Z Мағыпар 100137 /* Көрікті жерлері */ толықтыру 3603784 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] pzxdol3yd7ago1nk4ugures1tmm2t3v 3603785 3603784 2026-05-12T08:57:09Z Мағыпар 100137 /* Көрікті жерлері */ толықтыру 3603785 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] bcjn5ruy8c7jane3kencjnou9doz8to 3603787 3603785 2026-05-12T08:58:25Z Мағыпар 100137 /* Көрікті жерлері */ дереккөз 3603787 wikitext text/x-wiki '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] g7v8l5otft50ziqg7s4zau59e6c6ils 3603788 3603787 2026-05-12T09:00:20Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3603788 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 2wi44zdfexg51t04fnyv22qldagfqa2 3603790 3603788 2026-05-12T09:01:00Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3603790 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 77c43l753q8ie86y2l4nzu9sc9sythd 3603791 3603790 2026-05-12T09:01:30Z Мағыпар 100137 санат қою 3603791 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 3y7xmjfto7ht4st3o7jqjzt44j3qp2i 3603792 3603791 2026-05-12T09:02:03Z Мағыпар 100137 үлгі 3603792 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Vietka, Belarus.svg |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 67x8f8pddzaa70vkv05me9xzw56xqk5 3603793 3603792 2026-05-12T09:03:06Z Мағыпар 100137 үлгі 3603793 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vietka, Belarus.svg |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =33 |lat_sec =33 |lon_dir =E |lon_deg =31 |lon_min =10 |lon_sec =51 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] ozf51f6fqrvhlf89qk3rkcqrzm93mvk 3603794 3603793 2026-05-12T09:04:11Z Мағыпар 100137 үлгі 3603794 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vietka, Belarus.svg |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =33 |lat_sec =33 |lon_dir =E |lon_deg =31 |lon_min =10 |lon_sec =51 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ветка ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] panqnph9pc42gx370qfnjki1oxthnxj 3603795 3603794 2026-05-12T09:05:08Z Мағыпар 100137 үлгі 3603795 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vietka, Belarus.svg |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =33 |lat_sec =33 |lon_dir =E |lon_deg =31 |lon_min =10 |lon_sec =51 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ветка ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2330 |пошта индексі = 247131 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] ao8qktlm0mggnmaljhcfj6pm9otaxto 3603796 3603795 2026-05-12T09:07:05Z Мағыпар 100137 үлгі 3603796 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vietka, Belarus.svg |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =33 |lat_sec =33 |lon_dir =E |lon_deg =31 |lon_min =10 |lon_sec =51 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ветка ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1685 |алғашқы дерек = 1685 |бұрынғы атаулары = Ветка |статус алуы = 1925 |жер аумағы = 8,9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 127 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2330 |пошта индексі = 247131 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] szk1cc2gnu578akqtdamtdm3wdgtwx5 3603797 3603796 2026-05-12T09:09:04Z Мағыпар 100137 үлгі 3603797 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vietka, Belarus.svg |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =33 |lat_sec =33 |lon_dir =E |lon_deg =31 |lon_min =10 |lon_sec =51 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ветка ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1685 |алғашқы дерек = 1685 |бұрынғы атаулары = Ветка |статус алуы = 1925 |жер аумағы = 8,9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 127 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8 138 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 936 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2330 |пошта индексі = 247131 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = vetka.gov.by |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] ev5p5qxcspbn6ruha5gqp0zmuh137j3 3603798 3603797 2026-05-12T09:11:31Z Мағыпар 100137 сурет қою 3603798 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vietka, Belarus.svg |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =33 |lat_sec =33 |lon_dir =E |lon_deg =31 |lon_min =10 |lon_sec =51 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ветка ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1685 |алғашқы дерек = 1685 |бұрынғы атаулары = Ветка |статус алуы = 1925 |жер аумағы = 8,9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 127 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8 138 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 936 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2330 |пошта индексі = 247131 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = vetka.gov.by |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="155"> Vetka2.JPG|Әкімшілік үйі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] ofdjfqcbzvomdjcvf1gad382k59us0f 3603799 3603798 2026-05-12T09:12:14Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3603799 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vietka, Belarus.svg |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =33 |lat_sec =33 |lon_dir =E |lon_deg =31 |lon_min =10 |lon_sec =51 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ветка ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1685 |алғашқы дерек = 1685 |бұрынғы атаулары = Ветка |статус алуы = 1925 |жер аумағы = 8,9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 127 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8 138 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 936 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2330 |пошта индексі = 247131 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = vetka.gov.by |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="155"> Vetka2.JPG|Әкімшілік үйі Ветка. Веткаўскі музей (01).jpg|Мұражай </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 3a3hkidzh28k53ljzmh88oxbpgzj4tz 3603800 3603799 2026-05-12T09:13:13Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3603800 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vietka, Belarus.svg |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =33 |lat_sec =33 |lon_dir =E |lon_deg =31 |lon_min =10 |lon_sec =51 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ветка ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1685 |алғашқы дерек = 1685 |бұрынғы атаулары = Ветка |статус алуы = 1925 |жер аумағы = 8,9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 127 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8 138 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 936 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2330 |пошта индексі = 247131 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = vetka.gov.by |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="155"> Vetka2.JPG|Әкімшілік үйі Ветка. Веткаўскі музей (01).jpg|Мұражай Цэнтр культуры ў Ветцы.jpg|Мәдениет және халық шығармашылығы орталығы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 5iczkdvbhrc4t17pj8cvv61sg0oht0e 3603801 3603800 2026-05-12T09:15:10Z Мағыпар 100137 3603801 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ветка |шынайы атауы = {{lang-be|Ветка}} |сурет = Vetka3.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Vietka, Belarus.svg |ту = Flag of Vietka, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =33 |lat_sec =33 |lon_dir =E |lon_deg =31 |lon_min =10 |lon_sec =51 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Гомель облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Ветка ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1685 |алғашқы дерек = 1685 |бұрынғы атаулары = Ветка |статус алуы = 1925 |жер аумағы = 8,9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 127 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 8 138 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 936 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 2330 |пошта индексі = 247131 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = vetka.gov.by |сайт тілі = }} '''Ветка''' ({{lang-be|Ветка}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Гомель облысы]]ндағы (1925 жылдан бастап). [[Ветка ауданы]]ның әкімшілік орталығы. Ветка халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 8 138 адамды құрады. Ветка Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша 94-ші орында.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/by/population-of-branch-9267.html|title=Население Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Сож өзенінде, Беларусь Полесьесінің шығысында, Гомель теміржол стансасынан 22 км жерде орналасқан. Ветка [[Гомель]] және [[Добруш]] қалаларымен автомобиль жолдары арқылы байланысады.<ref>{{citeweb|url=https://belarustourist.by/turistam/strany-kurorty-goroda/respublika-belarus/vetka/|title=Страны/Курорты/ГородаБеларусьВетка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Тарихы == Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше деректер бар. Ескі сенушілер бұл аймаққа келгенде, тығыз, ормандар болған, Сож өзені қала орналасқан жерде ағаш бұтағы сияқты тармақталады. Мүмкін, сондықтан қала Ветка деп аталуы мүмкін. Қоныс 1685 жылы Ресейдің орталығынан келген ескі сенушілердің қонысы ретінде құрылды. XVII–XVIII ғасырларда Ветка бөлінудің орталығы болды, ол екі рет, 1735 және 1764 жылдары өртелді, ал тұрғындардың көпшілігі басқа жерге күштеп қоныс аударылды. Бірақ ескі сенушілер мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Жергілікті икон суретшілері XX ғасырдың басына дейін ескі сенушілердің орталықтарына шақырылды. XVIII ғасырға қарай мұнда икон кескіндемесінің өзіндік мектебі және қолжазба кітап дәстүрі пайда болды. Мұнда ағаш оюдың ерекше мектебі де дамыды. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Веткада шамамен 40 000 адам өмір сүрді. 1772 жылдан бастап ол Ресей империясының құрамына кірді. 1919 жылдан бастап ол РСФСР Гомель губернаторлығының құрамына кірді. 1925 жылдан бастап қала болды. 1926 жылдан бастап ол Беларусь КСР-нің құрамына кірді, аудан орталығы қызметін атқарды. 1941 жылдың 18 тамызынан 1943 жылдың 28 қыркүйегіне дейін қаланы немістер басып алды. 1995 жылдың 20 қазанында ортақ әкімшілік орталығы бар Ветковский ауданы мен Ветка қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Ветковский ауданына біріктірілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9276-Vetka.html|title=Европа. Белоруссия. Гомельская область. Ветковский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Бүгінде Ветка — аудан орталығы, әдемі, жайлы қала. Онда табысты оқу, жұмыс істеу, интеллектуалдық және физикалық даму, мәдени демалыс үшін жағдайлар жасалған.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/vetka/|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке негізделген. Ветка маңындағы ауданда орман шаруашылығы, құрылыс материалдарын өндіру және тамақ өнеркәсібі жақсы дамыған. Сонымен қатар, қала Гомель аймағының әртүрлі бөліктерін байланыстыратын және жергілікті бизнес үшін логистиканы қамтамасыз ететін маңызды көлік торабы болып табылады.<ref>{{citeweb|url=https://taler-travel.ru/places/gorod-vetka-gomelskaya-oblast|title=Город ветка гомельская область|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> Қалада Ф.Г.Шкляров атындағы Ветка ескі сенушілер мен беларусь дәстүрлерінің мұражайы орналасқан. Аудандағы денсаулық сақтауды Ветка орталық аудандық ауруханасы қамтамасыз етеді. Веткада гимназия, А.А.Громыко атындағы орта мектеп, Ветка балалар мен жасөспірімдер шығармашылығы орталығы және Ветка мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер олимпиадалық резерв мектебі орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://mavashimisha.ru/stati/21000-vetka-gorod.html|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Көрікті жерлері == Ветка салыстырмалы түрде кішкене көлеміне қарамастан, Беларуссияда және көршілес елдерде ежелгі сенушілердің ірі орталығы ретінде кеңінен танымал. Өзінің ерекше мәдениеті мен тарихының арқасында қалада иконалар салудың және қолжазба кітап дизайнының ерекше жергілікті стильдері, сондай-ақ Ветка оюының ерекше мектебі дамыған. Халық өнері мұражайында ежелгі сенуші және православиелік беларусь ауылының тарихы мен мәдениеті туралы баяндайтын экспонаттарды көруге болады. Мұражайда 10 000-нан астам экспонаттар бар, оның ішінде ертедегі басылған және қолжазба кітаптар жинағы бар. Мұражай коллекциясында 1619 жылы жарық көрген алғашқы Киев кітабы «Антология» да бар. Мұражайдың өзі сәулет ескерткіші ретінде тізімделген көпес Грошиковтың үйінде орналасқан. Қаладағы ең үлкен шіркеу — Преображение кафедральды соборы. Алғашқы православие шіркеуі Веткада 1839 жылы салынған, бірақ Кеңес өкіметі орнағаннан кейін көп ұзамай қиратылған. 1998 жылы приходшылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылған Преображение кафедральды соборының құрылысы басталды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=104_Vetka|title=Ветка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="155"> Vetka2.JPG|Әкімшілік үйі Цэнтр культуры ў Ветцы.jpg|Мәдениет және халық шығармашылығы орталығы Будынак пошты.jpg|Пошта үйі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Гомель облысы}} [[Санат:Гомель облысы қалалары]] 9vt3121yumn896a48h23q3gwbk4n5py 0 781194 3603747 2026-05-12T08:08:43Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Кино |Қазақша атауы = Ойын ережелері |Шынайы атауы = {{lang-fr|La Règle du jeu}} |Суреті = Rules of the Game (1939) - US rerelease poster.jpg |Сурет ені = 250 |Сурет атауы = Америкалық қайта шығарылым постері |Жанры = [[комедиялық драма]], [[сатира]] |Режиссёрі... 3603747 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Ойын ережелері |Шынайы атауы = {{lang-fr|La Règle du jeu}} |Суреті = Rules of the Game (1939) - US rerelease poster.jpg |Сурет ені = 250 |Сурет атауы = Америкалық қайта шығарылым постері |Жанры = [[комедиялық драма]], [[сатира]] |Режиссёрі = [[Жан Ренуар]] |Продюсері = [[Клод Ренуар]] |Сценарист = [[Жан Ренуар]]<br>[[Карл Кох]] |Актерлер = [[Нора Грегор]]<br>[[Полетт Дюбо]]<br>[[Мила Парели]]<br>[[Марсель Далио]]<br>[[Жан Ренуар]] |Композиторы = [[Роже Дезормьер]]<br>[[Жозеф Косма]] |Қоюшы суретші = Эжен Лурье |Операторы = [[Жан Башле]] |Компания = Nouvelle Édition Française |Дистрибьютор = [[Gaumont Film Company]] |Ұзақтығы = 110 мин. |Бюджеті = 5,5 млн франк |Мемлекет = {{Байрақ|Франция}} |Тілі = [[Француз тілі|француз]] |Жыл = 1939 |imdb_id = 0031885 |Ортаққор = La Règle du jeu }} «'''Ойын ережелері'''» ({{lang-fr|La Règle du jeu}}) — 1939 жылы жарық көрген, режиссер [[Жан Ренуар]] түсірген француздық [[сатира]]лық [[драма]]. Фильм [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]тың қарсаңындағы француз жоғары қоғамы мен олардың қызметшілерінің тығырыққа тірелу алдындағы рухани селқостығы мен моральдық тоқырауын бейнелейді. Сол кезеңде «Ойын ережелері» ең қымбат француз фильмі болды: оның бастапқы 2,5 миллион франк бюджеті соңында 5 миллионнан асып жығылды. Ренуар мен оператор Жан Башле 1939 жыл үшін өте күрделі кинематографиялық әдістерді — терең фокусты және камера үнемі қозғалыста болатын ұзақ кадрларды кеңінен қолданды. 1939 жылы Ренуардың Франциядағы мансабы шарықтау шегінде еді, сондықтан «Ойын ережелері» фильмін жұртшылық үлкен қызығушылықпен күтті. Алайда, оның премьерасын сыншылар мен көрермендер келемеждеп, қатаң айыптады. Ренуар фильмнің ұзақтығын 113 минуттан 85 минутқа дейін қысқартқанымен, туынды қаржылық әрі шығармашылық тұрғыдан үлкен сәтсіздікке ұшырады. 1939 жылдың қазанында соғыс уақытындағы Франция үкіметі бұл фильмге «жастарға жағымсыз әсер етеді» деген себеппен тыйым салды. Көптеген жылдар бойы фильмнің тек 85 минуттық нұсқасы ғана сақталып келді, бірақ соған қарамастан оның беделі біртіндеп арта берді. 1956 жылы түпнұсқа материалдар салынған қораптар табылып, сол жылы [[Венеция кинофестивалі]]нде фильмнің қалпына келтірілген нұсқасы таныстырылды. Бұл нұсқада Ренуардың алғашқы монтажынан тек бір ғана шағын көрініс жетіспейтін еді. Содан бері «Ойын ережелері» кинематограф тарихындағы ең ұлы фильмдердің бірі болып саналады. Көптеген киносыншылар мен режиссерлер бұл туындыны өз жұмыстарына шабыт берген шығарма ретінде жоғары бағалады. Бұл фильм — [[Sight & Sound]] әр он жыл сайын өткізілетін беделді сауалнамасында 1952 жылдан бастап 2012 жылға дейін үздік ондықтан түспеген жалғыз туынды (тек 2022 жылғы тізімде 13-орынға түсті).<ref name="Sight&Sound1952">{{cite web | website= bfi.org.uk |url= http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/history/1952.html |title=Sight & Sound Top Ten Poll: 1952 |publisher=British Film Institute |access-date=8 June 2014 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20141008052443/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/history/1952.html |archive-date=8 October 2014 }}</ref><ref name="Sight&Sound1962">{{cite web|url=http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/history/1962.html |title=Sight & Sound Top Ten Poll: 1962 | website= bfi.org.uk |publisher=British Film Institute |access-date=8 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141008051815/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/history/1962.html |archive-date=8 October 2014 }}</ref><ref name="Sight&Sound1972">{{cite web| url= http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/history/1972.html |title=Sight & Sound Top Ten Poll: 1972 | website= bfi.org.uk |publisher=British Film Institute |access-date=8 June 2014 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20141008052122/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/history/1972.html |archive-date=8 October 2014 }}</ref><ref name="Sight&Sound1982">{{cite web|url=http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/history/1982.html |title= Sight & Sound Top Ten Poll: 1982 | website= bfi.org.uk |publisher=British Film Institute |access-date=8 June 2014 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20141008062954/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/history/1982.html |archive-date=8 October 2014 }}</ref><ref name="Sight&Sound1992">{{cite web|url=http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/history/1992.html |title=Sight & Sound Top Ten Poll: 1992 | website= bfi.org.uk |publisher=British Film Institute |access-date=8 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141008052127/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/history/1992.html |archive-date=8 October 2014 }}</ref><ref name="Sight&Sound2002">{{cite web |url= http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/poll/critics.html |title=Sight & Sound Top Ten Poll: 2002 | website= bfi.org.uk |publisher=British Film Institute |access-date=8 June 2014 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20141007210621/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/polls/topten/poll/critics.html |archive-date=7 October 2014 }}</ref><ref name="Sight&Sound2012">{{cite web |url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207035347/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics |url-status=dead |archive-date=7 February 2016 |title=Critics Top Ten | website= bfi.org.uk |publisher=British Film Institute |access-date=16 August 2020}}</ref> == Сюжеті == Атақты авиатор Андре Жюрье Атлант мұхитын ұшақпен басып өтіп, Париж маңындағы Ле-Бурже әуежайына қонады. Оны досы Октав қарсы алғанымен, Андренің асыға күткен адамы — өзі ғашық болған ақсүйек Кристин келмей қалады. Көңілі қалған ұшқыш тікелей эфирде Кристинді сатқындығы үшін айыптайды. Кристин бұл хабарды өзінің Париждегі пәтерінде, қызметшісі Лизетттің қасында отырып тыңдайды. Кристин үш жылдан бері Маркиз Роберт де ла Шенемен некеде. Ал Лизетт Роберттің иелігіндегі орманшы Шумахерге тұрмысқа шыққанына екі жыл болса да, ол күйеуінен гөрі ханымына көбірек адал. Кристин мен Андренің арасындағы бұрынғы сезімді оның күйеуі де, жақын достары да біледі. Роберт Кристинмен адалдық туралы сөйлескенімен, іс жүзінде өзінің көңілдесі Женевьевамен кездесуді жалғастырып жүреді. Оқиға Роберттің Солоньдағы Ла-Колиньер иелігінде жалғасады. Онда Кристин мен оның күйеуі, олардың көңілдестері, жиендері және достары жиналады. Сонымен қатар, иеліктегі қызметшілер арасында да өзіндік «ойындар» басталады: браконьер Марсо орманшы Шумахердің әйелі Лизеттке көз салып, оның артынан қалмайды. Аңшылық пен маскарад кезінде кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынас шегіне жетеді. Андре мен Кристин бірге қашуды жоспарлайды. Алайда, Кристин күйеуінің опасыздығын өз көзімен көрген соң, Андреге деген сезіміне күмәндана бастайды. Ол оранжереяда Октавпен кездесіп, енді сонымен бірге кетуге келіседі. Шиеленіс маскарад киімдерінің кесірінен орын алған қателікпен аяқталады. Кристин қызметшісі Лизетттің жамылғысын киіп алғандықтан, қызғаншақ орманшы Шумахер оны өз әйелі деп ойлап қалады. Октав соңғы сәтте Кристинмен кетпеуге шешім қабылдап, оранжереяға өзінің орнына досы Андрені жібереді және оған өз пальтосын береді. Қараңғыда Октавтың пальтосын киген Андрені көрген Шумахер, оны «әйелімді алып қашпақ болған Октав» деп қабылдап, атып өлтіреді. Фильмнің соңында Маркиз Роберт бұл қайғылы жағдайды билікке «өкінішті жазатайым оқиға» ретінде көрсетіп, өз ортасының жасанды «ережелерін» тағы бір мәрте дәлелдейді. == Рөлдерде == Тізім Британ кино институтының (BFI) деректеріне негізделген.<ref name=bfi>{{cite web|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6b41d658 |title=La Règle du jeu (1939) BFI |publisher=British Film Institute |access-date=28 November 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129082724/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6b41d658 |archive-date=29 November 2016 }}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * Нора Грегор — Кристин, маркиза де ла Шене * Полетт Дюбо — Лизетт, Кристиннің қызметшісі * Марсель Далио — Роберт, маркиз де ла Шене, Кристиннің күйеуі және Женевьеваның көңілдесі * Ролан Тутен — Андре Жюрье, Кристинге ғашық ұшқыш * Жан Ренуар — Октав, Кристиннің ескі досы және Андренің досы * Мила Парели — Женевьева де Маррас, Роберттің көңілдесі * Жюльен Карет — Марсо, браконьер және Лизетттің көңілдесі болғысы келетін адам * Гастон Модо — Эдуар Шумахер, Роберттің орманшысы және Лизетттің күйеуі * Анн Майен — Джеки, Кристиннің жиені * Пьер Манье — Генерал, Роберттің иелігіндегі қонақ * Леон Ларив — аспаз * Анри Картье-Брессон — ағылшын қызметшісі * Маргарит де Морле — қонақ * Пьер Нэй — монсеньор де Сент-Обен, Роберттің иелігіндегі қонақ * Ришар Франкер — монсеньор Ла Брюйер, Роберттің иелігіндегі қонақ * Одетт Талазак — мадам де ла Плант, Роберттің иелігіндегі қонақ * Клер Жерар — мадам де ла Брюйер, Роберттің иелігіндегі қонақ * Лиз Элина — әуежайдағы радиорепортер * Эдди Дебрэ — Корней, Роберттің мажордомы * Жео Форстер — биязы қонақ * Тони Кортеджиани — монсеньор Бертелен, қонақ * Никола Амато — Кава, Оңтүстік Америкадан келген қонақ * Женни Элиа — Жермен, қызметші * Андре Звобода — әуежайдағы Андренің инженері * Камиль Франсуа — радиорепортер (дауыс) {{div col end}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{IMDb title|0031885}} {{рейтинг-10|7.9}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Жан Ренуар фильмдері]] [[Санат:1939 жылғы Франция фильмдері]] [[Санат:Франция ақ-қара түсті фильмдері]] [[Санат:Франция драма-фильмдері]] [[Санат:Париж туралы фильмдер]] jtiaayesvxidwhz5yuex6cmrng0nto9 14 781195 3603750 2026-05-12T08:13:18Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Commonscat|Films by Jean Renoir}} {{басты мақала|Жан Ренуар}} [[Санат:Франция режиссёрлерінің фильмдері]] 3603750 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Films by Jean Renoir}} {{басты мақала|Жан Ренуар}} [[Санат:Франция режиссёрлерінің фильмдері]] ioshgw35oz2pknot1vf0gibbc2d2y1o 3 781196 3603760 2026-05-12T08:28:23Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603760 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=MorixTwT}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 13:28, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) 6mq30b3p3z1gjvuw70r51vuv8axtffm 0 781198 3603779 2026-05-12T08:48:11Z Ashina 7704 Жаңа бетте: Перизат Қайрат (толық аты — Перизат Қайратқызы Қайрат, 5 шілде 1991 ж., Ақтөбе, Қазақстан) — қазақстандық қоғам қайраткері, волонтер, кәсіпкер және инфлюенсер. Biz Birgemiz Qazaqstan қайырымдылық қорының бұрынғы басшысы. 2025 жылы алаяқтық және ақшаны заңдастыру{{Қылмыскер... 3603779 wikitext text/x-wiki Перизат Қайрат (толық аты — Перизат Қайратқызы Қайрат, 5 шілде 1991 ж., Ақтөбе, Қазақстан) — қазақстандық қоғам қайраткері, волонтер, кәсіпкер және инфлюенсер. Biz Birgemiz Qazaqstan қайырымдылық қорының бұрынғы басшысы. 2025 жылы алаяқтық және ақшаны заңдастыру{{Қылмыскер |Есімі = Перизат Қайрат |Шынайы есімі = Перизат Қайратқызы Қайрат |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Лақап аты = |Туған кездегі есімі = Перизат Қайратқызы Қайрат |Толық есімі = Перизат Қайратқызы Қайрат |Туған күні = 5 шілде 1991 |Туған жері = Ақтөбе, Қазақстан |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Жоғалған күні = |Жоғалған жері = |Жоғалу статусы = |Мәйіті табылды = |Жерленген жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Білімі = Орта арнайы (толық емес); Ноттингем университеті (өзі айтқаны бойынша, сотта расталмаған) |Мамандығы = Қоғам қайраткері, волонтер, кәсіпкер, инфлюенсер |Белсенді жылдары = 2021–2024 |Жұмыс берушісі = |Ұйымы = Biz Birgemiz Qazaqstan қайырымдылық қоры |Не үшін белгілі = Қайырымдылық қоры арқылы ірі алаяқтық ісі |Белгілі еңбектері = |Бойы = |Саяси партиясы = |Қозғалысы = |Заңи мәртебесі = Сотталған, бас бостандығынан айырылған |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Туысы = Гайни (Ғайни) Алашбаева (анасы) |Марапаттары = «Шапағат» медалі (айырылған) |Мотивы = |Айыбы = Алаяқтық (әсіресе ірі көлемде), ақшаны заңдастыру |Жазасы = 10 жыл бас бостандығынан айыру, мүлкін тәркілеу, мемлекеттік наградасынан айыру |Ұсталу статусы = |Іздестіретіндер = |Әрекеттесі = |Іздестірілгені = |Қамаудан қашқаны = |Құрбаны = |Қылмыс күні = 2021–2024 |Қылмыс жылдары = 2024–2025 |Қылмыс елі = Қазақстан |Қылмыс нысаны = Қайырымдылық қаражаты (су тасқыны, Палестинаға көмек және т.б.) |Қаруы = |Ұсталған күні = 2024 жылдың қарашасы |Қамалған күні = |Сайты = |Қолтаңбасы = |Commons = }} ісі бойынша 10 жылға бас бостандығынан айырылды. Өмірбаяны Перизат Қайрат 1991 жылдың 5 шілдесінде Ақтөбеде (бұрынғы Ақтөбе облысы) дүниеге келген. Мектепті Ақтауда аяқтаған. 2015 жылы Астанаға (Нұр-Сұлтан) көшіп келген. Білімі туралы мәліметтер қайшы. Өзі Ноттингем университетінде (Ұлыбритания) «Бизнес басқару» мамандығы бойынша білім алғанын айтқан. Алайда сот материалдарында 2006 жылы Ақтаудағы өнер колледжінде хор дирижерлігі факультетіне түсіп, бір курс оқығаны ғана көрсетілген. 2016–2020 жылдары Біріккен Араб Әмірліктерінде (Абу-Даби) түрлі компанияларда жұмыс істеген. 2020 жылы Қазақстанға оралып, қоғамдық және кәсіпкерлік қызметпен айналысқан. Астанада Rebel Flowers гүл дүкендері желісінің иесі болған. Қоғамдық қызметі 2021 жылы Biz Birgemiz Qazaqstan (кейін Biz Birgemiz Qazaqstan 2030) қайырымдылық қорын құруға қатысқан. 2022 жылдан бастап қордың басшысы болды. Қор пандемия кезінде, 2024 жылғы су тасқыны кезінде және Палестинаға көмек жинау науқандарында белсенді жұмыс істеді. Перизат Қайраттың волонтерлік қызметі үшін «Халық ризашылығы» және «Шапағат» медальдарымен марапатталған. 2024 жылдың қазанында Қазақстан пара үстел теннисі федерациясының президенті болып тағайындалды (кейін қызметінен босатылды). Instagram-да (@01pk) 500 мыңға жуық жазылушысы болған, онда волонтерлік және жеке өмірін белсенді түрде көрсеткен. Қылмыстық іс және сот 2024 жылдың қарашасында Перизат Қайрат су тасқынынан зардап шеккендерге арналған 1,5 млрд теңгеден астам қаражатты ұрлау күдігімен ұсталды. Кейін айыптау сомасы 3,5 млрд теңгеге (шамамен 6,6 млн АҚШ доллары) жетті. Ол және анасы Гайни (Гани) Алашбаева алаяқтық және ақшаны заңдастыру бойынша айыпталды. 2025 жылдың 25 шілдесінде Астана соты Перизат Қайратты 10 жылға бас бостандығынан айыруға, мүлкін тәркілеуге және мемлекеттік наградаларынан айыруға үкім шығарды. Анасы Гайни Алашбаева 7 жылға сотталды. Үкім кейін апелляцияда расталды. Қазір колонияда жұмыс істейді. Жеке өмірі Анасы Гайни Алашбаева қоғамдық қызметте белсенді болған және істе бірлесіп айыпталды. Әкесі туралы ақпарат аз. Перизат Қайраттың жеке өмірі мен отбасы туралы мәліметтер жария емес. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 0too1yjhna4b4bvygui5h18d4pqa9hk 3603805 3603779 2026-05-12T09:36:48Z Ashina 7704 3603805 wikitext text/x-wiki '''Перизат Қайрат''' (толық аты — '''''Перизат Қайратқызы Қайрат''''', 5 шілде 1991 жылы туған, Ақтөбе, Қазақстан) — қазақстандық қоғам қайраткері, волонтер, кәсіпкер және инфлюенсер<ref name=":0">{{Cite web|title=Перизат Кайрат|url=https://24smi.org/celebrity/374984-perizat-kairat.html}}</ref>. Biz Birgemiz Qazaqstan қайырымдылық қорының бұрынғы басшысы. 2025 жылы алаяқтық және ақшаны заңдастыру ісі бойынша 10 жылға бас бостандығынан айырылды. <ref name=":1">{{Cite web|title=Чем известна Перизат Кайрат, возглавлявшая фонд BizBirgemiz Qazaqstan?|url=https://informburo.kz/stati/cem-izvestna-perizat-kairat-vozglavlyavsaya-fond-bizbirgemiz-qazaqstan|date=22 қараша 2024}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|title=Похитила 1,5 млрд тенге у пострадавших от паводков – главу благотворительного фонда задержали в Астане|url=https://informburo.kz/novosti/poxitila-15-mlrd-tenge-u-postradavsix-ot-pavodkov-glavu-blagotvoritelnogo-fonda-zaderzali-v-astane}}</ref> Ол төтенше жағдайлар мен әскери қақтығыстардан зардап шеккен азаматтарға көмектесу үшін ақша жинаған. Тергеу мәліметтері бойынша, ол қайырымдылық көмектің негізгі бөлігін жылжымайтын мүлік, қымбат көліктер, сәндік заттар сатып алуға және шетелдік курорттарда демалуға жұмсаған<ref name=":3">{{Cite web|title=BBC. Русская служба. Элитная недвижимость и миллионы долларов. В Казахстане главу благотворительного фонда приговорили к 10 годам за растрату средств|url=https://www.bbc.com/russian/articles/clyxyp7wy8ko}}</ref>.{{Қылмыскер |Есімі = Перизат Қайрат |Шынайы есімі = Перизат Қайратқызы Қайрат |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Лақап аты = |Туған кездегі есімі = Перизат Қайратқызы Қайрат |Толық есімі = Перизат Қайратқызы Қайрат |Туған күні = 5 шілде 1991 |Туған жері = Ақтөбе, Қазақстан |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Жоғалған күні = |Жоғалған жері = |Жоғалу статусы = |Мәйіті табылды = |Жерленген жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Білімі = Орта арнайы (толық емес); Ноттингем университеті (өзі айтқаны бойынша, сотта расталмаған) |Мамандығы = Қоғам қайраткері, волонтер, кәсіпкер, инфлюенсер |Белсенді жылдары = 2021–2024 |Жұмыс берушісі = |Ұйымы = Biz Birgemiz Qazaqstan қайырымдылық қоры |Не үшін белгілі = Қайырымдылық қоры арқылы ірі алаяқтық ісі |Белгілі еңбектері = |Бойы = |Саяси партиясы = |Қозғалысы = |Заңи мәртебесі = Сотталған, бас бостандығынан айырылған |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Туысы = Гайни (Ғайни) Алашбаева (анасы) |Марапаттары = «Шапағат» медалі (айырылған) |Мотивы = |Айыбы = Алаяқтық (әсіресе ірі көлемде), ақшаны заңдастыру |Жазасы = 10 жыл бас бостандығынан айыру, мүлкін тәркілеу, мемлекеттік наградасынан айыру |Ұсталу статусы = |Іздестіретіндер = |Әрекеттесі = |Іздестірілгені = |Қамаудан қашқаны = |Құрбаны = |Қылмыс күні = 2021–2024 |Қылмыс жылдары = 2024–2025 |Қылмыс елі = Қазақстан |Қылмыс нысаны = Қайырымдылық қаражаты (су тасқыны, Палестинаға көмек және т.б.) |Қаруы = |Ұсталған күні = 2024 жылдың қарашасы |Қамалған күні = |Сайты = |Қолтаңбасы = |Commons = }} == Өмірбаяны == Перизат Қайрат 1991 жылдың 5 шілдесінде Ақтөбеде (бұрынғы Ақтөбе облысы) дүниеге келген. Мектепті Ақтауда аяқтаған. 2015 жылы Астанаға көшіп келген.<ref name=":4">{{Cite web|title=Агентство Республики Казахстан по финансовому мониторингу. Дело Перизат Кайрат: итоги расследования|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/afm/press/news/details/969683?lang=ru}}</ref> === Білімі === Білімі туралы мәліметтер қайшы. Өзі Ноттингем университетінде (Ұлыбритания) «Бизнес басқару» мамандығы бойынша білім алғанын айтқан. Алайда сот материалдарында 2006 жылы Ақтаудағы өнер колледжінде хор дирижерлігі факультетіне түсіп, бір курс оқығаны ғана көрсетілген.<ref name=":5">{{Cite web|title=История Перизат Кайрат. Поддельные протоколы и тайны фонда Biz Birgemiz|url=https://www.inform.kz/ru/istoriya-perizat-kayrat-poddelnie-protokoli-i-tayni-fonda-biz-birgemiz-983fdd|date=30 қазан 2025}}</ref> 2016–2020 жылдары Біріккен Араб Әмірліктерінде (Абу-Даби) түрлі компанияларда жұмыс істеген. 2020 жылы Қазақстанға оралып, қоғамдық және кәсіпкерлік қызметпен айналысқан. Астанада Rebel Flowers гүл дүкендері желісінің иесі болған. <ref name=":2" /> 2019 жылы анасы Гайни Алашбаевамен бірге ауыр жол апатына түсіп, соның салдарынан қатты жарақаттар мен ми шайқалуын алған. Көлік тізгінінде Перизат болған.<ref name=":0" /> Қайрат волонтерлікпен және қайырымдылықпен коронавирус пандемиясы кезінде, халыққа дәрі-дәрмек пен азық-түлік жетіспей жатқан уақытта белсенді айналыса бастады.<ref name=":0" /> 2020 жылғы қыркүйекте пандемия кезінде атқарған жұмысы үшін Президенттің жарлығымен «Халық алғысы» медалімен марапатталды. <ref name=":0" /> === Қоғамдық қызметі === ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды және «Қазақстан Жастар Конгресі» ҚБ қайырымдылық бағытын басқарды.<ref name=":4" /> 2021 жылы Қайрат Астана қаласы Сарыарқа ауданы әкімінің инвестиция тарту және әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі болып жұмыс істеді. Сол жылы «BizBirgemiz Qazaqstan» қорын құрып, оны басқарды. Қордың сайты әлі де жұмыс істеп тұр, бірақ қайырымдылық жарналарын қабылдамайды, ал оның жетекшісі ретінде әлі де Перизат Қайрат көрсетілген. <ref name=":2" /> Заң бойынша қоғамдық бірлестікті кемінде '''үш адам''' құруы тиіс. Перизат Қайрат құрылтай жиналысының №1 хаттамасына таныс еріктілердің есімдерін енгізіп, өзін президент етіп тағайындаған. Кейіннен басқа қатысушылардың '''қолдарын қолдан қойған'''. 2021 жылғы 1 қазанда Әділет департаменті "Biz Birgemiz" атауын тіркеуден бас тартты. Себебі бұрыннан бар заңды тұлғаның атауына ұқсас болған. 4 қазанда Қайрат №1 хаттамадағы қолдарды қайтадан қолдан қойып, атауын '''"Biz Birgemiz Kazakhstan 2030"''' деп өзгерткен. Қорды тіркеу кезінде көрсетілген мекенжайда іс жүзінде '''компьютерлік клуб''' орналасқан болып шықты.<ref name=":1" /> Amanat партиясының аудандық филал жетекшісі Сергей Матюшенко сотта берген куәлігінде партия басшысы Бауыржан Байбек волонтерлік штаб құруды тапсырған. Сол жиналыста Байбек қасында Перизат Қайрат отырған. Матюшенко ағасының компьютерлік клубын ұйымды тіркеу үшін құлдануға рұқсат сұраған.<ref>{{Cite web|title=Почему фонд Перизат Кайрат зарегистрирован в PlayStation-клубе, объяснил свидетель|url=https://informburo.kz/novosti/pocemu-fond-perizat-kairat-zaregistrirovan-v-playstation-klube-obieiasnil-svidetel}}</ref> Кезекті тағайындаудан кейін ол әлеуметтік желіде сол кездегі «Nur Otan» партиясы (қазіргі «Amanat» партиясы) төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбекке «көрсеткен сенімі үшін» алғыс айтқан. <ref name=":3" /> 2022 жылдан бастап қордың басшысы болды. Қор пандемия кезінде, 2024 жылғы су тасқыны кезінде және Палестинаға көмек жинау науқандарында белсенді жұмыс істеді. Перизат Қайраттың волонтерлік қызметі үшін «Халық ризашылығы» және «Шапағат» медальдарымен марапатталған. <ref name=":3" /> 2024 жылдың қазанында Қазақстан пара үстел теннисі федерациясының президенті болып тағайындалды (кейін қызметінен босатылды). <ref name=":3" /> 2025 жылғы 15 қарашада Перизат Қайрат Пара үстел теннисі федерациясының президенті қызметінен босатылды. Ал биліктегі «Amanat» партиясы БАҚ-та қор құрылтайшыларының арасында партиямен байланысы бар адамдар туралы ақпарат тарағаннан кейін, «BizBirgemiz Qazaqstan» қорына ешқандай қатысы жоқ екенін мәлімдеді. <ref name=":3" /> 16 қарашада ҚМА қордан Палестина тұрғындарына гуманитарлық көмек көрсетуге арналған тағы 200 миллион теңгені жымқыруға қатысты жаңа эпизод туралы хабарлады.<ref name=":3" /> Қайрат қазақ тілінде өлеңдер мен монологтар жазады. Оның Instagram-дағы Perizat Kairat (@01pk) парақшасына 562 мың адам жазылған. Оның Instagram-дағы соңғы жарияланымы 2024 жылғы 1 сәуірмен даталанған.<ref name=":3" /> === Қылмыстық іс және сот === Перизат Қайрат пен оның анасы Ғани Алашбаеваның үстінен жүргізілген сот процесі 9 шілдеде басталып, екі аптадан сәл астам уақыт ішінде — 25 шілдеде аяқталды.<ref name=":3" /> Сот талқылаулары ішінара жабық режимде өтті, өйткені іс материалдарында құпия мәліметтер, соның ішінде банктік құпиямен қорғалған құжаттар бар.<ref name=":3" /> Айыпталушылардың соңғы сөзі айтылған сот отырысы жабық режимде өтті; журналистерге қатысуға және Қайрат пен оның анасының ұстанымын жариялауға рұқсат берілмеді.<ref name=":3" /> Бұған дейін, тараптардың жарыссөзі кезінде, екі айыпталушы да бірде-бір эпизод бойынша кінәсін мойындамады. Алашбаева сотта айғақ беруден мүлдем бас тартты.<ref name=":3" /> Мемлекеттік айыптау болса, қос әйелдің кінәсі дәлелденді деп есептейді. Сот отырыстары барысында прокурорлар Қайраттың телефонынан табылған видеоға назар аударды. Бейнежазбада 20 мыңдық теңге купюраларына толтырылған чемодан көрсетілген. Кадр сыртындағы дауыс: «Не айтуға болады, ең жақсы жыл. Аллаға шүкір», — дейді. Прокурорлар видеоның түсірілген күнін және чемодандағы ақшаның сомасын нақтыламады.<ref name=":3" /> Тергеудің есебі бойынша, өз қызметі кезінде Қайрат пен оның анасы Астанадағы элиталық тұрғын үй кешендерінен 323 млн теңгеге (600 мың доллар) үш пәтер, құны 150 млн теңге (278 мың доллар) болатын коттедж қалашығынан үй, 170 млн теңгеге (315 мың доллар) премиум кластағы үш автокөлік, сондай-ақ 158 млн теңгеге (294 мың доллар) брендтік киімдер, аксессуарлар мен бағалы әшекейлер сатып алған.<ref name=":3" /> ==== Палестиналықтарға арналған қайырымдылық жиыны ==== 2022 жылдан бастап Қайрат пен «Biz Birgemiz Qazaqstan» қоры бірнеше ірі қайырымдылық кампанияларын, соның ішінде Түркиядағы жер сілкінісінен зардап шеккендерге және палестиналықтарға көмек көрсету шараларын өткізді.<ref name=":3" /> Қор Газа тұрғындары үшін 566 миллион теңгеден астам (1 миллион доллардан астам) қаражат жинаған, оның тек 7,4 миллионы (13 мың доллар) ғана мақсаты бойынша аударылған<ref>{{Cite web|title=Собрала полмиллиарда, а перевела палестинцам 7 млн тенге: покупки Перизат Кайрат перечислили прокуроры|url=https://informburo.kz/novosti/sobrala-polmilliarda-a-perevela-palestincam-7-mln-tenge-pokupki-perizat-kairat-perecislili-prokurory}}</ref>. Тергеу нұсқасы бойынша, қаражаттың басым бөлігі Mercedes-Benz EQE автокөлігін және Астанадағы элиталық тұрғын үй кешенінен пәтер сатып алуға жұмсалған.<ref name=":3" /> Прокурор Арман Кизикен сотта Қайраттың бұл эпизод бойынша кінәсін мойындамағанын және ақшаны Палестина аумақтарына қолма-қол ақшамен апарғаны туралы айғақ бергенін айтты.<ref name=":3" /> «Себебі [Қайрат] ақшаны банктік аударымдар арқылы жіберген жағдайда, бұл әскери қақтығысты қаржыландыру ретінде бағалануы мүмкін деп қорыққан. Осы арқылы Қайрат өзінің шетелге жасаған көптеген сапарларын түсіндіруге тырысты. Сонымен қатар, құрметті сот, бұл сапарлар Біріккен Араб Әмірліктеріндегі қымбат сатып алулармен ұласып отырған», — деп толықтырды прокурор.<ref name=":3" /> ==== Мүгедектігі бар балаларға арналған оңалту орталығының ашылуы ==== Орталықтың құрылысы үшін 2021 жылы Қайрат қайырымдылық аукционын ұйымдастырып, 21 миллион теңгеден астам (390 мың доллар) қаражат жинаған. Тергеудің мәлімдеуінше, айыпталушы бұл қаражаттың айтарлықтай бөлігін өз қажеттіліктеріне, мысалы, Дубайға сапар шегуге, қонақүйлерде тұруға және люкс киімдер сатып алуға жұмсаған. Оңалту орталығы сол күйі салынбады.<ref name=":3" /> 2018 жылы іске қосылған birgemiz.kz порталы халық арасында қайырымдылықтың ресми әрі сенімді көзі ретінде танылды. Пандемия кезінде «Біз біргеміз» ұраны жалпыұлттық сипатқа ие болып, мемлекеттік деңгейдегі көмек науқандарының басты атауына айналды. Бірнеше жылдан кейін, 2021 жылғы маусымда, Перизат Қайрат Астанада атауы ұқсас — Biz Birgemiz Qazaqstan қайырымдылық қорын тіркеді. Ұйым өзін құрамында 15 мыңнан астам адамы бар жалпыұлттық волонтерлік қозғалыс ретінде таныстырды.<ref name=":3" /> Қайратқа қарсы сотта волонтерлік қозғалыс биліктегі Nur Otan (жаңа атауы Amanat) партиясы төрағасының орынбасары Бауыржан Байбектің бастамасымен құрылғаны белгілі болды<ref>{{Cite web|title=Перизат Кайрат заявила в суде о связи Байбека с фондом Biz Birgemiz|url=https://informburo.kz/novosti/perizat-kairat-zaiavila-v-sude-o-sviazi-baibeka-s-fondom-biz-birgemiz}}</ref>. Партияның жоспары бойынша, «жедел әрекет ету» үшін әр өңірде волонтерлік орталықтар ашылуы тиіс еді.<ref name=":3" /> 2024 жылдың қарашасында Перизат Қайрат су тасқынынан зардап шеккендерге арналған 1,5 млрд теңгеден астам қаражатты ұрлау күдігімен ұсталды. Кейін айыптау сомасы 3,5 млрд теңгеге (шамамен 6,6 млн АҚШ доллары) жетті. Ол және анасы Гайни (Гани) Алашбаева алаяқтық және ақшаны заңдастыру бойынша айыпталды<ref name=":4" />.<ref name=":5" /> 2025 жылдың 25 шілдесінде Астана соты Перизат Қайратты 10 жылға бас бостандығынан айыруға, мүлкін тәркілеуге және мемлекеттік наградаларынан айыруға үкім шығарды<ref name=":5" />. Анасы Гайни Алашбаева 7 жылға сотталды. Үкім кейін апелляцияда расталды. Қазір колонияда жұмыс істейді.<ref name=":5" /> Оңалту орталығын салу үшін аукционда 12 млн 600 мың теңге жиналған. Алайда, Перизат Қайрат әлеуметтік желіде бұл соманы 48 млн теңге деп өтірік көрсеткен. Ол ауыр дертке шалдыққан балаларды оңалтумен айналысатын қорға құны 100 млн теңге тұратын ғимаратты сыйға тарттым деп мәлімдеген. Тергеу барысында мұндай ғимараттың іс жүзінде болмағаны анықталды. Жиналған ақша аукционнан кейін екі күн өткен соң-ақ мақсатсыз жұмсала бастаған. 2021 жылғы 29 қарашада ол БАӘ-ге ұшып кеткен. Онда Attana Hotel Dubai және Habtoor Palace Dubai сияқты қымбат қонақүйлерде тұрып, Gucci мен Tommy Hilfiger бутиктерінен сауда жасаған. Бұл сапарға, соның ішінде мейрамханалар мен такси шығындарына 1 897 476 теңге жұмсалған. 2021 жылғы 28 желтоқсанда ол халықтан қайырымдылық жиналатын ForteBank-тегі шоттан 600 мың теңге алып, Toyota Camry автокөлігін жалдау ақысын төлеген.<ref name=":3" /> === Жеке өмірі === Анасы Гайни Алашбаева қоғамдық қызметте белсенді болған және істе бірлесіп айыпталды. Әкесі туралы ақпарат аз. Перизат Қайраттың жеке өмірі мен отбасы туралы мәліметтер жария емес.<ref name=":5" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 4zkztto1ifiikalmc4zwibhaxqh3gav 3603847 3603805 2026-05-12T11:14:43Z Ashina 7704 3603847 wikitext text/x-wiki '''Перизат Қайрат''' (толық аты — '''''Перизат Қайратқызы Қайрат''''', 5 шілде 1991 жылы туған, Ақтөбе, Қазақстан) — қазақстандық қоғам қайраткері, волонтер, кәсіпкер және инфлюенсер<ref name=":0">{{Cite web|title=Перизат Кайрат|url=https://24smi.org/celebrity/374984-perizat-kairat.html}}</ref>. Biz Birgemiz Qazaqstan қайырымдылық қорының бұрынғы басшысы. 2025 жылы алаяқтық және ақшаны заңдастыру ісі бойынша 10 жылға бас бостандығынан айырылды. <ref name=":1">{{Cite web|title=Чем известна Перизат Кайрат, возглавлявшая фонд BizBirgemiz Qazaqstan?|url=https://informburo.kz/stati/cem-izvestna-perizat-kairat-vozglavlyavsaya-fond-bizbirgemiz-qazaqstan|date=22 қараша 2024}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|title=Похитила 1,5 млрд тенге у пострадавших от паводков – главу благотворительного фонда задержали в Астане|url=https://informburo.kz/novosti/poxitila-15-mlrd-tenge-u-postradavsix-ot-pavodkov-glavu-blagotvoritelnogo-fonda-zaderzali-v-astane}}</ref> Ол төтенше жағдайлар мен әскери қақтығыстардан зардап шеккен азаматтарға көмектесу үшін ақша жинаған. Тергеу мәліметтері бойынша, ол қайырымдылық көмектің негізгі бөлігін жылжымайтын мүлік, қымбат көліктер, сәндік заттар сатып алуға және шетелдік курорттарда демалуға жұмсаған<ref name=":3">{{Cite web|title=BBC. Русская служба. Элитная недвижимость и миллионы долларов. В Казахстане главу благотворительного фонда приговорили к 10 годам за растрату средств|url=https://www.bbc.com/russian/articles/clyxyp7wy8ko}}</ref>.{{Қылмыскер |Есімі = Перизат Қайрат |Шынайы есімі = Перизат Қайратқызы Қайрат |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Лақап аты = |Туған кездегі есімі = Перизат Қайратқызы Қайрат |Толық есімі = Перизат Қайратқызы Қайрат |Туған күні = 5 шілде 1991 |Туған жері = Ақтөбе, Қазақстан |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Жоғалған күні = |Жоғалған жері = |Жоғалу статусы = |Мәйіті табылды = |Жерленген жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Білімі = Орта арнайы (толық емес); Ноттингем университеті (өзі айтқаны бойынша, сотта расталмаған) |Мамандығы = Қоғам қайраткері, волонтер, кәсіпкер, инфлюенсер |Белсенді жылдары = 2021–2024 |Жұмыс берушісі = |Ұйымы = Biz Birgemiz Qazaqstan қайырымдылық қоры |Не үшін белгілі = Қайырымдылық қоры арқылы ірі алаяқтық ісі |Белгілі еңбектері = |Бойы = |Саяси партиясы = |Қозғалысы = |Заңи мәртебесі = Сотталған, бас бостандығынан айырылған |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Туысы = Гайни (Ғайни) Алашбаева (анасы) |Марапаттары = «Шапағат» медалі (айырылған) |Мотивы = |Айыбы = Алаяқтық (әсіресе ірі көлемде), ақшаны заңдастыру |Жазасы = 10 жыл бас бостандығынан айыру, мүлкін тәркілеу, мемлекеттік наградасынан айыру |Ұсталу статусы = |Іздестіретіндер = |Әрекеттесі = |Іздестірілгені = |Қамаудан қашқаны = |Құрбаны = |Қылмыс күні = 2021–2024 |Қылмыс жылдары = 2024–2025 |Қылмыс елі = Қазақстан |Қылмыс нысаны = Қайырымдылық қаражаты (су тасқыны, Палестинаға көмек және т.б.) |Қаруы = |Ұсталған күні = 2024 жылдың қарашасы |Қамалған күні = |Сайты = |Қолтаңбасы = |Commons = }} == Өмірбаяны == Перизат Қайрат 1991 жылдың 5 шілдесінде Ақтөбеде (бұрынғы Ақтөбе облысы) дүниеге келген. Мектепті Ақтауда аяқтаған. 2015 жылы Астанаға көшіп келген.<ref name=":4">{{Cite web|title=Агентство Республики Казахстан по финансовому мониторингу. Дело Перизат Кайрат: итоги расследования|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/afm/press/news/details/969683?lang=ru}}</ref> === Білімі === Білімі туралы мәліметтер қайшы. Өзі Ноттингем университетінде (Ұлыбритания) «Бизнес басқару» мамандығы бойынша білім алғанын айтқан. Алайда сот материалдарында 2006 жылы Ақтаудағы өнер колледжінде хор дирижерлігі факультетіне түсіп, бір курс оқығаны ғана көрсетілген.<ref name=":5">{{Cite web|title=История Перизат Кайрат. Поддельные протоколы и тайны фонда Biz Birgemiz|url=https://www.inform.kz/ru/istoriya-perizat-kayrat-poddelnie-protokoli-i-tayni-fonda-biz-birgemiz-983fdd|date=30 қазан 2025}}</ref> 2016–2020 жылдары Біріккен Араб Әмірліктерінде (Абу-Даби) түрлі компанияларда жұмыс істеген. 2020 жылы Қазақстанға оралып, қоғамдық және кәсіпкерлік қызметпен айналысқан. Астанада Rebel Flowers гүл дүкендері желісінің иесі болған. <ref name=":2" /> 2019 жылы анасы Гайни Алашбаевамен бірге ауыр жол апатына түсіп, соның салдарынан қатты жарақаттар мен ми шайқалуын алған. Көлік тізгінінде Перизат болған.<ref name=":0" /> Қайрат волонтерлікпен және қайырымдылықпен коронавирус пандемиясы кезінде, халыққа дәрі-дәрмек пен азық-түлік жетіспей жатқан уақытта белсенді айналыса бастады.<ref name=":0" /> 2020 жылғы қыркүйекте пандемия кезінде атқарған жұмысы үшін Президенттің жарлығымен «Халық алғысы» медалімен марапатталды. <ref name=":0" /> === Қоғамдық қызметі === ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды және «Қазақстан Жастар Конгресі» ҚБ қайырымдылық бағытын басқарды.<ref name=":4" /> Нұр-Отан партиясының жаныдағы волонтерлік қызметтер атқарып, белсенді болады. Кезекті тағайындаудан кейін ол әлеуметтік желіде сол кездегі «Nur Otan» партиясы (қазіргі «Amanat» партиясы) төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбекке «көрсеткен сенімі үшін» алғыс айтқан.<ref name=":3" /> 2021 жылы Қайрат Астана қаласы Сарыарқа ауданы әкімінің инвестиция тарту және әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі болып жұмыс істеді. 2018 жылы Халық қорының іске қосылған birgemiz.kz порталы халық арасында қайырымдылықтың ресми әрі сенімді көзі ретінде танылды. Пандемия кезінде «Біз біргеміз» ұраны жалпыұлттық сипатқа ие болып, мемлекеттік деңгейдегі көмек науқандарының басты атауына айналды. Бірнеше жылдан кейін, 2021 жылғы маусымда, Перизат Қайрат Астанада атауы ұқсас — Biz Birgemiz Qazaqstan қайырымдылық қорын тіркеді. Ұйым өзін құрамында 15 мыңнан астам адамы бар жалпыұлттық волонтерлік қозғалыс ретінде таныстырды.<ref name=":3" /> Қайратқа қарсы сотта волонтерлік қозғалыс биліктегі Nur Otan (жаңа атауы Amanat) партиясы төрағасының орынбасары Бауыржан Байбектің бастамасымен құрылғаны белгілі болды<ref>{{Cite web|title=Перизат Кайрат заявила в суде о связи Байбека с фондом Biz Birgemiz|url=https://informburo.kz/novosti/perizat-kairat-zaiavila-v-sude-o-sviazi-baibeka-s-fondom-biz-birgemiz}}</ref>. Партияның жоспары бойынша, «жедел әрекет ету» үшін әр өңірде волонтерлік орталықтар ашылуы тиіс еді.<ref name=":3" /> Қор пандемия кезінде, 2024 жылғы су тасқыны кезінде және Палестинаға көмек жинау науқандарында белсенді жұмыс істеді. Перизат Қайраттың волонтерлік қызметі үшін «Халық ризашылығы» және «Шапағат» медальдарымен марапатталған.<ref name=":3" /> 2024 жылдың қазанында Қазақстан пара үстел теннисі федерациясының президенті болып тағайындалды (кейін қызметінен босатылды).<ref name=":3" /> 2025 жылғы 15 қарашада Перизат Қайрат Пара үстел теннисі федерациясының президенті қызметінен босатылды. Ал биліктегі «Amanat» партиясы БАҚ-та қор құрылтайшыларының арасында партиямен байланысы бар адамдар туралы ақпарат тарағаннан кейін, «BizBirgemiz Qazaqstan» қорына ешқандай қатысы жоқ екенін мәлімдеді.<ref name=":3" /> Қайрат қазақ тілінде өлеңдер мен монологтар жазады. Оның Instagram-дағы Perizat Kairat (@01pk) парақшасына 562 мың адам жазылған. Оның Instagram-дағы соңғы жарияланымы 2024 жылғы 1 сәуірмен даталанған.<ref name=":3" /> ==== Мүгедектігі бар балаларға арналған оңалту орталығының ашылуы ==== Орталықтың құрылысы үшін 2021 жылы Қайрат қайырымдылық аукционын ұйымдастырып, 21 миллион теңгеден астам (390 мың доллар) қаражат жинаған. Тергеудің мәлімдеуінше, айыпталушы бұл қаражаттың айтарлықтай бөлігін өз қажеттіліктеріне, мысалы, Дубайға сапар шегуге, қонақүйлерде тұруға және люкс киімдер сатып алуға жұмсаған. Оңалту орталығы сол күйі салынбады.<ref name=":3" /> ==== Палестиналықтарға арналған қайырымдылық жиыны ==== 2022 жылдан бастап Қайрат пен «Biz Birgemiz Qazaqstan» қоры бірнеше ірі қайырымдылық кампанияларын, соның ішінде Түркиядағы жер сілкінісінен зардап шеккендерге және палестиналықтарға көмек көрсету шараларын өткізді.<ref name=":3" /> Қор Газа тұрғындары үшін 566 миллион теңгеден астам (1 миллион доллардан астам) қаражат жинаған, оның тек 7,4 миллионы (13 мың доллар) ғана мақсаты бойынша аударылған<ref>{{Cite web|title=Собрала полмиллиарда, а перевела палестинцам 7 млн тенге: покупки Перизат Кайрат перечислили прокуроры|url=https://informburo.kz/novosti/sobrala-polmilliarda-a-perevela-palestincam-7-mln-tenge-pokupki-perizat-kairat-perecislili-prokurory}}</ref>. Тергеу нұсқасы бойынша, қаражаттың басым бөлігі Mercedes-Benz EQE автокөлігін және Астанадағы элиталық тұрғын үй кешенінен пәтер сатып алуға жұмсалған.<ref name=":3" /> === Қылмыстық іс және сот === Перизат Қайрат пен оның анасы Ғани Алашбаеваның үстінен жүргізілген сот процесі 9 шілдеде басталып, екі аптадан сәл астам уақыт ішінде — 25 шілдеде аяқталды.<ref name=":3" /> Сот талқылаулары ішінара жабық режимде өтті, өйткені іс материалдарында құпия мәліметтер, соның ішінде банктік құпиямен қорғалған құжаттар бар.<ref name=":3" /> Айыпталушылардың соңғы сөзі айтылған сот отырысы жабық режимде өтті.<ref name=":3" /> Бұған дейін, тараптардың жарыссөзі кезінде, екі айыпталушы да бірде-бір эпизод бойынша кінәсін мойындамады. Алашбаева сотта айғақ беруден мүлдем бас тартты.<ref name=":3" /> Мемлекеттік айыптау болса, қос әйелдің кінәсі дәлелденді деп есептейді. Сот отырыстары барысында прокурорлар Қайраттың телефонынан табылған видеоға назар аударды. Бейнежазбада 20 мыңдық теңге купюраларына толтырылған чемодан көрсетілген. Кадр сыртындағы дауыс: «Не айтуға болады, ең жақсы жыл. Аллаға шүкір», — дейді. Прокурорлар видеоның түсірілген күнін және чемодандағы ақшаның сомасын нақтыламады.<ref name=":3" /> Тергеудің есебі бойынша, өз қызметі кезінде Қайрат пен оның анасы Астанадағы элиталық тұрғын үй кешендерінен 323 млн теңгеге (600 мың доллар) үш пәтер, құны 150 млн теңге (278 мың доллар) болатын коттедж қалашығынан үй, 170 млн теңгеге (315 мың доллар) премиум кластағы үш автокөлік, сондай-ақ 158 млн теңгеге (294 мың доллар) брендтік киімдер, аксессуарлар мен бағалы әшекейлер сатып алған.<ref name=":3" /> Заң бойынша қоғамдық бірлестікті кемінде үш адам құруы тиіс. Сотта көрсетілген сараптама бойынша Перизат Қайрат құрылтай жиналысының №1 хаттамасына таныс еріктілердің есімдерін енгізіп, өзін президент етіп тағайындаған делінген. Кейіннен басқа қатысушылардың қолдарын қолдан қойған.<ref name=":1" /> 2021 жылғы 1 қазанда Әділет департаменті Biz Birgemiz атауын тіркеуден бас тартты. Себебі бұрыннан бар заңды тұлғаның атауына ұқсас болған. 4 қазанда Қайрат №1 хаттамадағы қолдарды қайтадан қолдан қойып, атауын Biz Birgemiz Kazakhstan 2030 деп өзгерткен. Қорды тіркеу кезінде көрсетілген мекенжайда іс жүзінде компьютерлік клуб орналасқан болып шықты.<ref name=":1" /> Палестинаға қолдау көрсету кезіндегі қолма-қол қаржы шешіп алуды Перизат Қайрат ақшаны банктік аударымдар арқылы жіберген жағдайда, бұл әскери қақтығысты қаржыландыру ретінде бағалануы мүмкін деп қорыққан. Осы арқылы Қайрат өзінің шетелге жасаған көптеген сапарларын түсіндіруге тырысты.<ref name=":3" /> ==== Куәгерлер ==== Мекенжайдың компьютерлік клубтан тіркелуін Amanat партиясының аудандық филал жетекшісі Сергей Матюшенко сотта берген куәлігінде айтты. Матюшенко ағасының компьютерлік клубын ұйымды тіркеу үшін құлдануға рұқсат сұрағанын, ал кейін Қайрат кеңсе партияның орталық аппараты орналасқан мекенжайға ауыстырылатынын айтқан.<ref>{{Cite web|title=Почему фонд Перизат Кайрат зарегистрирован в PlayStation-клубе, объяснил свидетель|url=https://informburo.kz/novosti/pocemu-fond-perizat-kairat-zaregistrirovan-v-playstation-klube-obieiasnil-svidetel}}</ref> Матюшенко бұл сөзге сенген себебі ретінде партия басшысы Бауыржан Байбек волонтерлік штаб құруды тапсырған жиналыста Бауыржан Байбектің қасында Перизат Қайрат отырған. 16 қарашада ҚМА қордан Палестина тұрғындарына гуманитарлық көмек көрсетуге арналған тағы 200 миллион теңгені жымқыруға қатысты жаңа эпизод туралы хабарлады.<ref name=":3" /> 2024 жылдың қарашасында Перизат Қайрат су тасқынынан зардап шеккендерге арналған 1,5 млрд теңгеден астам қаражатты ұрлау күдігімен ұсталды. Кейін айыптау сомасы 3,5 млрд теңгеге (шамамен 6,6 млн АҚШ доллары) жетті. Ол және анасы Гайни (Гани) Алашбаева алаяқтық және ақшаны заңдастыру бойынша айыпталды<ref name=":4" />.<ref name=":5" /> 2025 жылдың 25 шілдесінде Астана соты Перизат Қайратты 10 жылға бас бостандығынан айыруға, мүлкін тәркілеуге және мемлекеттік наградаларынан айыруға үкім шығарды<ref name=":5" />. Анасы Гайни Алашбаева 7 жылға сотталды. Үкім кейін апелляцияда расталды. Қазір колонияда жұмыс істейді.<ref name=":5" /> Оңалту орталығын салу үшін аукционда 12 млн 600 мың теңге жиналған. Алайда, Перизат Қайрат әлеуметтік желіде бұл соманы 48 млн теңге деп өтірік көрсеткен. Ол ауыр дертке шалдыққан балаларды оңалтумен айналысатын қорға құны 100 млн теңге тұратын ғимаратты сыйға тарттым деп мәлімдеген. Тергеу барысында мұндай ғимараттың іс жүзінде болмағаны анықталды. Жиналған ақша аукционнан кейін екі күн өткен соң-ақ мақсатсыз жұмсала бастаған. 2021 жылғы 29 қарашада ол БАӘ-ге ұшып кеткен. Онда Attana Hotel Dubai және Habtoor Palace Dubai сияқты қымбат қонақүйлерде тұрып, Gucci мен Tommy Hilfiger бутиктерінен сауда жасаған. Бұл сапарға, соның ішінде мейрамханалар мен такси шығындарына 1 897 476 теңге жұмсалған. 2021 жылғы 28 желтоқсанда ол халықтан қайырымдылық жиналатын ForteBank-тегі шоттан 600 мың теңге алып, Toyota Camry автокөлігін жалдау ақысын төлеген.<ref name=":3" /> === Жеке өмірі === Анасы Гайни Алашбаева қоғамдық қызметте белсенді болған және істе бірлесіп айыпталды. Әкесі туралы ақпарат аз. Перизат Қайраттың жеке өмірі мен отбасы туралы мәліметтер жария емес.<ref name=":5" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} jjsbus9z25o9fl964g19hc6pkghmpat 3 781200 3603786 2026-05-12T08:57:49Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603786 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Eluosideouer}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 13:57, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) 7r9d7tgd6u8iquvuiq5ql0yawzsay31 3 781201 3603802 2026-05-12T09:17:46Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603802 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Психопат сёмга}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 14:17, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) b25bkk19s7dw477fqk8zf9ingl5jt6w 3 781202 3603803 2026-05-12T09:28:08Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603803 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Enmotioneer}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 14:28, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) jwf0o0cu82woc48ldt37918v9xvfmw9 3 781203 3603812 2026-05-12T10:26:16Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603812 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Амина Жанаққызы}} -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] ([[Қатысушы талқылауы:Салиха|талқылауы]]) 15:26, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) fpulvra30ti08853bqnqkwmwszrf5n7 0 781204 3603817 2026-05-12T10:45:12Z KoishymanovaG 153579 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала}} '''Нейропластикалылық''' — мидың тәжірибе, оқу, қоршаған орта әсері немесе жарақат нәтижесінде өзгеру және бейімделу қабілеті. Бұл құбылыс нейрондар арасындағы байланыстардың күшеюі немесе әлсіреуі, жаңа нейрондық жолдардың қалыптас... 3603817 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала}} '''Нейропластикалылық''' — мидың тәжірибе, оқу, қоршаған орта әсері немесе жарақат нәтижесінде өзгеру және бейімделу қабілеті. Бұл құбылыс нейрондар арасындағы байланыстардың күшеюі немесе әлсіреуі, жаңа нейрондық жолдардың қалыптасуы және мидың кейбір қызметтерінің қайта ұйымдастырылуы арқылы жүзеге асады<ref name=":0">Wikipedia — Neuroplasticity,     <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Neuroplasticity</nowiki></ref>. Нейропластикалылық (грекше neuron — «жүйке», plastikos — «өзгергіш») жүйке жүйесінің ішкі және сыртқы әсерлерге жауап ретінде өзінің құрылымы мен функцияларын өзгерту қасиетін білдіреді. Ғалымдар бұрын ересек адамның миы өзгермейді деп есептеген, алайда ХХ ғасырдың екінші жартысындағы зерттеулер мидың өмір бойы өзгеру қабілетін дәлелдеді. == Нейропластикалылықтың түрлері == 1.     Құрылымдық нейропластикалылық Мидың физикалық құрылымының өзгеруі. Мысалы, жаңа дағдыларды үйрену кезінде нейрондар арасында жаңа байланыстар түзіледі. 2.     Функционалдық нейропластикалылық Мидың белгілі бір аймақтарының қызметті қайта бөлуі. Мысалы, зақымданған аймақтың қызметін басқа бөліктердің атқаруы. == Негізгі механизмдері == Нейропластикалылық бірнеше биологиялық үдерістер арқылы іске асады: * Синаптикалық пластикалылық — нейрондар арасындағы байланыстардың күшеюі немесе әлсіреуі; * Нейрогенез — жаңа нейрондардың түзілуі; * Синаптикалық прунинг — пайдаланылмайтын байланыстардың жойылуы; * Кортекстік қайта ұйымдасу — мидың кейбір аймақтарының жаңа қызметтерді қабылдауы. == Ғылым тарихы == ХХ ғасырдың басында ғалымдар мидың құрылымы бала шақтан кейін өзгермейді деп санаған. Канадалық психолог Donald Hebb нейрондар арасындағы байланыстар тәжірибе нәтижесінде өзгеретінін ұсынды. Кейінгі нейробиологиялық зерттеулер бұл теорияны растады. == Нейропластикалылықтың маңызы == Нейропластикалылық: * оқу және есте сақтау процесіне; * тіл үйренуге; * жаңа дағдылар қалыптастыруға; * инсульттен кейінгі қалпына келуге; * психологиялық бейімделуге әсер етеді. Мысалы, инсульттан кейін ми жаңа нейрондық байланыстар құрып, жоғалған функцияларды ішінара қалпына келтіре алады<ref name=":0" />. == Нейропластикалылықты дамыту жолдары == Зерттеулерге сәйкес, мидың пластикалылығын келесі әрекеттер күшейтуі мүмкін: * тұрақты оқу; * шет тілдерін үйрену; * физикалық белсенділік; * медитация; * жеткілікті ұйқы; * әлеуметтік қарым-қатынас. == Дереккөздер == 1.    Wikipedia — Neuroplasticity <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Neuroplasticity</nowiki> 2.    Русская Википедия — Нейропластичность <nowiki>https://ru.wikipedia.org/wiki/Нейропластичность</nowiki> 3.    Britannica — Neuroplasticity <nowiki>https://www.britannica.com/science/neuroplasticity</nowiki> 4.    NCBI Bookshelf — Neuroplasticity <nowiki>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557811/</nowiki> 5.    ScienceDirect — Neuroplasticity <nowiki>https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/neuroplasticity</nowiki> 6.    Anahana — Нейропластичность <nowiki>https://www.anahana.com/ru/physical-health/neuroplasticity</nowiki> 7.     Интегративная физиология — Физиологический континуум пластичности и патологии нервной системы <nowiki>https://intphysiology.ru/index.php/main/article/view/60</nowiki> 8.    Applied Information Aspects of Medicine — Нейропластичность — основа восстановительной неврологии <nowiki>https://new.vestnik-surgery.com/index.php/2070-9277/article/view/2009/ru_RU</nowiki> 057lhz0jog1ph82u6fit5sxfra9812e 3 781205 3603819 2026-05-12T10:47:30Z Neriah 108272 Neriah [[Қатысушы талқылауы:Crushcrushcrush1]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Crushcrushcrush]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Crushcrushcrush1|Crushcrushcrush1]]" to "[[Special:CentralAuth/Crushcrushcrush|Crushcrushcrush]]" 3603819 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Crushcrushcrush]] svtycyfpzhzim8ncbuhtoseldkasjhx 3 781206 3603820 2026-05-12T10:49:09Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603820 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Серик Жунусов}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 15:49, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) d5k342vhow6wru4def4m9y2vl72pbcm 6 781207 3603826 2026-05-12T11:07:51Z TalgatSnow 143530 {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = фильмінің постері | қайнары = [https://www.kinopoisk.ru/picture/4267807/] | жасалған уақыты = 2025 | авторы = Toho }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Ран (фильм) | мақсаты = Ран (фильм) мақаласында толық ақпарат беру үшін | алмастыру = басқа файлдар еркін емес | басқа = }} 3603826 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = фильмінің постері | қайнары = [https://www.kinopoisk.ru/picture/4267807/] | жасалған уақыты = 2025 | авторы = Toho }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Ран (фильм) | мақсаты = Ран (фильм) мақаласында толық ақпарат беру үшін | алмастыру = басқа файлдар еркін емес | басқа = }} == Лицензиялау == 7rd2kd0ks1y3kkqucp6h8ijxlnzry3w 3603828 3603826 2026-05-12T11:08:13Z TalgatSnow 143530 /* Лицензиялау */ 3603828 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = фильмінің постері | қайнары = [https://www.kinopoisk.ru/picture/4267807/] | жасалған уақыты = 2025 | авторы = Toho }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Ран (фильм) | мақсаты = Ран (фильм) мақаласында толық ақпарат беру үшін | алмастыру = басқа файлдар еркін емес | басқа = }} == Лицензиялау == {{Non-free poster}} anuseq637ib7jqt5t5z77idp5mjwh0q 3 781208 3603829 2026-05-12T11:08:25Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603829 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Andrii Prydatko}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 16:08, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) 79nqnz9du03r8430o2d7pnygwwrcycz 0 781209 3603838 2026-05-12T11:10:22Z TalgatSnow 143530 Жаңа бетте: {{Кино |Қазақша атауы = Ран |Шынайы атауы = {{lang-ja|乱}} |Суреті = Ран.jpg |Сурет ені = 250 |Сурет атауы = Фильмнің 40 жылдық мерейтойына арналған ресми постер |Жанры = [[тарихи фильм]], [[драма]], [[эпикалық фильм]] |Режиссёрі = Акира К... 3603838 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Ран |Шынайы атауы = {{lang-ja|乱}} |Суреті = Ран.jpg |Сурет ені = 250 |Сурет атауы = Фильмнің 40 жылдық мерейтойына арналған ресми постер |Жанры = [[тарихи фильм]], [[драма]], [[эпикалық фильм]] |Режиссёрі = [[Акира Куросава]] |Продюсері = Кацуми Фурукава<br>Масато Хара<br>[[Серж Зильберман]] |Сценарист = [[Акира Куросава]]<br>[[Хидэо Огуни]]<br>[[Масато Идэ]] |Актерлер = [[Тацуя Накадаи]]<br>[[Акира Тэрао]]<br>[[Дзинпати Нэдзу]]<br>[[Дайсукэ Рю]] |Композиторы = [[Тору Такэмицу]] |Операторы = [[Такао Сайто]]<br>[[Сёдзи Уэда]]<br>[[Асакадзу Накаи]] |Қоюшы суретші = [[Ёсиро Мураки]] |Компания = [[Asmik Ace|Herald Ace]]<br>[[Nippon Herald Films]]<br>Greenwich Film Productions |Дистрибьютор = [[Toho]] (Жапония)<br>Acteurs Auteurs Associés (Франция) |Ұзақтығы = 162 мин. |Бюджеті = 11–12 млн $ |Кассалық жиыны = 19 млн $ |Мемлекет = {{Байрақ|Жапония}}<ref name="BFI">{{cite web|title=Ran (1985) |url=http://explore.bfi.org.uk/4ce2b75f4052d |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711145605/http://explore.bfi.org.uk/4ce2b75f4052d |archive-date=July 11, 2012 |publisher=British Film Institute |access-date=June 13, 2017 }}</ref><br>{{Байрақ|Франция}}<ref name="BFI"/> |Тілі = [[Жапон тілі|жапон]] |Жыл = 1985 |imdb_id = 0089881 |Ортаққор = Ran (film) }} «'''Ран'''» ({{lang-ja|乱}}) — 1985 жылы жарық көрген, режиссері, сценарий авторы әрі монтаждаушысы [[Акира Куросава]] болып табылатын эпикалық [[Тарихи фильм|тарихи]] [[драма]] жанрындағы фильм. Туындының желісі [[Уильям Шекспир]]дің «[[Лир патша]]» трагедиясына негізделген және оған даймё Мори Мотонари туралы аңыздардан үзінділер енгізілген. Фильмде басты рөлді — үш ұлының пайдасына биліктен бас тартуға шешім қабылдаған [[Сэнгоку дәуірі]]нің егде тартқан әскери қолбасшысы Хидэтора Итимондзиді — Тацуя Накадаи сомдайды. «Ран» — Куросаваның Шекспир туындыларына негіздеп түсірген үшінші жобасына айналды. Бұған дейін, 1957 жылы Куросава Шекспирдің «[[Макбет (пьеса)|Макбет]]» трагедиясына негізделген «Қанды тақ», ал 1960 жылы «[[Гамлет]]ке» негізделген «Жамандар жайлы ұйықтайды» фильмін түсірген болатын. Бұл үш туындының бәрі де сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Куросаваның соңғы эпикалық еңбегі саналатын «Ран» режиссердің ең шоқтығы биік туындысы әрі жалпы кино өнері тарихындағы ең ұлы фильмдердің бірі ретінде мойындалған. Бюджеті 11–12 миллион долларды құраған бұл фильм жарыққа шыққан кезінде жапон киносы тарихындағы ең қымбат жобасы болды.<ref name="Hagopian">{{cite web |last=Hagopian |first=Kevin |url=http://www.albany.edu/writers-inst/fns98n7.html |title= New York State Writers Institute Film Notes – Ran |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312000702/http://www.albany.edu/writers-inst/fns98n7.html |archive-date=2007-03-12 |access-date=2017-06-08 |lang=en}}</ref><ref>{{cite news | first=Vincent | last=Canby | title=Film View: 'Ran' Weathers the Seasons | date=1986-06-22 | work=[[The New York Times]] | url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9b00eedb1539f934a1575ac0a963948260 | access-date=2024-10-07 | archive-date=2018-01-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180128021307/http://www.nytimes.com/movie/review?res=9b00eedb1539f934a1575ac0a963948260 | url-status=live |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mathews |first=Jack |date=1985-12-11 |title=SNUB AND BE SNUBBED AS 'RAN' MISSES OSCAR BID |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1985-12-11-ca-1016-story.html |access-date=2024-02-23 |website=[[The Los Angeles Times]] |lang=en}}</ref> Туындының тұсаукесері 1985 жылы 31 мамырда Токио халықаралық кинофестивалінде өтіп, келесі күні жалпы прокатқа жол тартты. Фильм өзінің қуатты бейнелерімен және түсті шебер қолдануымен ерекшеленді; костюм суретшісі Эми Вада «Ран» фильміндегі жұмысы үшін «[[Үздік костюм дизайны үшін Оскар сыйлығы|Үздік костюм дизайны]]» номинациясында «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығын жеңіп алды, ал Куросава өз мансабында алғаш әрі соңғы рет «[[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]]» номинациясына ұсынылды. [[Густав Малер]]дің шығармашылығынан шабыт алған фильмнің өзіндік ерекше музыкасын композитор Тору Такэмицу жазды. == Сюжеті == Қарт әрі айбынды қолбасшы Хидэтора Итимондзи өз иелігін үш ұлына бөліп беруге шешім қабылдайды. Үлкен ұлы Таро «Ұлы билеуші» лауазымын сақтап қалған әкесінің орнына Итимондзи әулетінің басшысы атанып, беделді Бірінші қамалды иеленуі тиіс еді. Екінші ұлы Дзиро мен кенжесі Сабуро ағаларына қолдау көрсетіп, Екінші және Үшінші қамалдарды басқаруы керек болатын. Алайда, Сабуро әкесінің бірлік туралы өсиетін сынға алғаны үшін қуғынға ұшырайды. Оны жақтап сөйлеген адал қызметші Танго да елден аластатылады. Тароның жары Каэдэ ханым күйеуін билікті толықтай өз қолына алуға үгіттейді. Таро әкесінен барлық лауазымынан бас тартуды талап еткенде, ашуға булыққан Хидэтора Дзироның қамалына бет алады. Бірақ ол жақта да Дзироның өзін тек саяси қуыршақ ретінде пайдаланбақ болғанын түсінеді. Хидэтора серіктерімен қаңғып қалып, соңында Сабуро кеткеннен кейін бос қалған Үшінші қамалды паналауды ұйғарады. Көп ұзамай Үшінші қамалға Таро мен Дзироның біріккен әскері шабуыл жасап, Хидэтораның бүкіл жасағы қырылады немесе өз-өзіне қол жұмсайды. Осы аласапыранды пайдаланған Дзироның генералы Курогане Тароны мылтықпен атып өлтіреді. Болған сұмдықтан Хидэтора есінен адасып, қаңғып кетеді. Оған адалдығын сақтаған Танго мен сайқымазақ Кёами бірге еріп, өткен өміріндегі қырғындар мен өлтірген адамдарының елесінен азап шеккен қарт билеушіні қорғаштап жүреді. Олар бір шаруаның үйін паналағанда, оның иесі Дзироның әйелі Суэ ханымның інісі Цурумару екені белгілі болады. Кезінде Хидэтора оның отбасын түгел қырып салып, Цурумарудың жанарын ағызып, соқыр етіп тастаған болатын. Таро қаза тапқан соң, Дзиро Итимондзи әулетінің билеушісі атанып, Бірінші қамалға көшеді. Каэдэ ханым Дзироны арбап, оған Суэ ханымды өлтіріп, өзіне үйленуді талап етеді. Дзиро бұл істі Куроганеге тапсырғанымен, генерал Каэдэнің арам пиғылын сезіп, бұйрықты орындаудан бас тартады. Оның орнына ол Суэ мен Цурумаруға қауіп төніп тұрғанын ескертіп, қашуға кеңес береді. Ал Дзироның Хидэтораны өлтіру үшін жалдамалы қасапшылар жібермек болғанын білген Танго, Сабуроға хабар беруге аттанады. Сабуроның әскері Хидэтораны іздеп Дзироның иелігіне басып кіреді, бұл Дзироны шұғыл түрде қол жинауға мәжбүр етеді. Қысқа мерзімді бітім жасалып, Сабуро әкесінің жүрген жерін білген соң, оны іздеп кетеді. Алайда Дзиро бітімді бұзып, Сабуроның қалған сарбаздарына шабуыл жасайды, бірақ үлкен шығынға ұшырайды. Көршілес лордтардың әскері Бірінші қамалға қарай бет алғанын естігенде, ол кейін шегінуге мәжбүр болады. Сабуро есін жия бастаған әкесін тауып алып, екеуі табысады. Бірақ қуаныш ұзаққа созылмайды: Сабуро Дзиро жіберген мергеннің оғынан қаза табады. Қайғыдан қан жұтқан Хидэтора ұлының денесінің үстінде жан тапсырады. Осы уақытта Цурумару мен Суэ өздерінің қираған қара шаңырақтарына жетеді. Суэ інісі Цурумару абайсызда ұмытып кеткен флейтаны алып келуге кетеді, кетерінде оны қорғап жүрсін деп Амида Будда бейнеленген суретті қолына ұстатады. Ол сол кеткеннен қайтып оралмайды. Бірінші қамал қоршауға алынғанда, Куроганэ Суэ ханымның өлімі туралы естиді де, Каэдэмен бетпе-бет келеді. Каэдэ бұл қастандықтың бәрін өз отбасын қырып салған Итимондзи әулетінен кек алу үшін жасағанын мойындайды. Сол сәтте Куроганэ оның басын шауып тастайды. Көп ұзамай Дзиро, Курогане және олардың барлық сарбаздары шайқаста қаза табады. Сабуро мен Хидэтораны арулап шығарып салу рәсімі өтеді. Ал қамал үйінділерінің арасында жалғыз қалған соқыр Цурумару сүрініп кетіп, қолындағы Суэ берген қасиетті бейнені түсіріп алады. == Рөлдерде == {| class="wikitable sortable" |- !Актер !! Кейіпкер !! «[[Лир патша]]» баламасы |- | [[Тацуя Накадаи]] || Хидэтора Итимондзи || Лир патша |- | [[Акира Тэрао]] || Таро Такатора Итимондзи || Гонерилья |- | [[Дзинпати Нэдзу]] || Дзиро Масатора Итимондзи || Регана |- | [[Дайсукэ Рю]] || Сабуро Наотора Итимондзи || Корделия |- | [[Миэко Харада]] || Каэдэ ханым || Эдмунд |- | [[Ёсико Миядзаки]] || Суэ ханым || Олбани герцогі |- | [[Мансай Номура]] || Цурумару || Глостер графы |- | [[Хисаси Игава]] || Куроганэ || Освальд |- | [[Питер (актер)|Питер]] || Кёами || Сайқымазақ |- | [[Масаюки Юи]] || Танго Хираяма || Кент графы |- | [[Кадзуо Като]] || Кагэю Икома || — |- | [[Дзюн Тадзаки]] || Сэйдзи Аябэ || Бургундия герцогі |- | [[Хитоси Уэки]] || Нобухиро Фудзимаки || Франция королі |} == Марапаттар мен номинациялар == {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%;" border="2" cellpadding="3" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Марапаттары мен номинациялары |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Марапат ! style="background: #CCCCCC;" | Санат ! style="background: #CCCCCC;" | Номинант ! style="background: #CCCCCC;" | Нәтиже |- |rowspan="4"|[[Оскар сыйлығы|Оскар]] |[[Үздік костюм дизайны үшін Оскар сыйлығы|Үздік костюм дизайны]] |Эми Вада |{{Жеңіс}} |- |[[Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы|Үздік режиссер]] |Акира Куросава |{{Номинация}} |- |[[Үздік операторлық жұмыс үшін Оскар сыйлығы|Үздік операторлық жұмыс]] |Асакадзу Накаи, Такао Сайто, Сёдзи Уэда |{{Номинация}} |- |[[Үздік қоюшы суретші жұмысы үшін Оскар сыйлығы|Үздік қоюшы суретші жұмысы]] |Ёсиро Мураки, Синобу Мураки |{{Номинация}} |- |rowspan="2"|[[BAFTA]] |Шет тіліндегі үздік фильм |Серж Зильберман, Масато Хара, Акира Куросава |{{Жеңіс}} |- |Үздік грим |Сёхиса Накадзима, Хисако Охаси, Тамеюки Айми |{{Жеңіс}} |- |[[Алтын глобус]] |Шет тіліндегі үздік фильм |«Ран» |{{Номинация}} |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{IMDb title|0089881}} {{рейтинг-10|8.2}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Акира Куросава фильмдері}} [[Санат:Акира Куросава фильмдері]] [[Санат:Жапон тіліндегі фильмдер]] [[Санат:Toho фильмдері]] [[Санат:1985 жылғы Жапония фильмдері]] [[Санат:Жапония эпикалық фильмдері]] [[Санат:Жапония тарихи фильмдері]] [[Санат:Жапония драма-фильмдері]] [[Санат:Самурайлар туралы фильмдер]] f16tc7ksh0p2382sjfoz4xjnz6frhp0 3 781210 3603850 2026-05-12T11:15:21Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603850 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Yin1yan}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 16:15, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) comtye7pcbjdlopzq8xuq6ybmekluij 0 781211 3603868 2026-05-12T11:30:23Z Әйгерім Дәуітбекқызы 179566 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! -->{{Тұлға | есімі = Зияда Досбергенова | түпнұсқа есімі = Досбергенова Зияда | туған күні = 1924 | туған жері = [[Алматы облысы]], [[Жамбыл ауданы]], Жаңақұрыл... 3603868 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! -->{{Тұлға | есімі = Зияда Досбергенова | түпнұсқа есімі = Досбергенова Зияда | туған күні = 1924 | туған жері = [[Алматы облысы]], [[Жамбыл ауданы]], Жаңақұрылыс ауылы | қайтыс болған күні = 1944 | қайтыс болған жері = Польша | қызметі = әскери қызметкер, сержант, радист-байланысшы | ұлты = қазақ | марапаттары = {{Медаль|Ерлігі үшін медалі}} {{Орден|Қызыл Жұлдыз ордені}} Ұлы Отан соғысының II дәрежелі ордені }} '''Зияда Досбергенова''' (1924–1944) — [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] жылдарында ерлік көрсеткен қазақ жауынгері, сержант, радист-байланысшы. == Өмірбаяны == Зияда Досбергенова 1924 жылы қазіргі [[Алматы облысы]], [[Жамбыл ауданы]]на қарасты Жаңақұрылыс ауылында дүниеге келген. 1938 жылы дене шынықтыру мұғалімдерін даярлайтын техникумға оқуға түсіп, кейін [[Алматы]] қаласындағы мектептердің бірінде мұғалім болып қызмет атқарған.<ref name="lushnikova">Лушникова Н. «Қарғалының қарлығашы» // ''Егемен Қазақстан'', 7 мамыр 2015 жыл.</ref> 1942 жылы [[Ташкент]] қаласында радист-байланысшылар курсын аяқтап, майданға аттанды. == Әскери қызметі == Майданда байланысшы, санитарка және автоматшы ретінде қызмет атқарды. Ұрыстардың бірінде рота командирі қатардан шыққан кезде бастаманы өз қолына алып, бөлімшені басқарғаны туралы деректер сақталған.<ref name="otannamysy">Исабеков С. «Отан намысы үшін» // ''Красная звезда'', 8 ақпан 1944 жыл.</ref> 1943 жылы [[Дон өзені]]нен өту кезіндегі ерлігі үшін '''«Ерлігі үшін»''' медалімен марапатталған. Сонымен қатар '''«Қызыл Жұлдыз»''' орденімен және '''Ұлы Отан соғысының II дәрежелі орденімен''' наградталған.<ref name="redstar">«Қазақ қыздары» // ''Красная звезда'', 1944 жыл.</ref> == Қаза болуы == Зияда Досбергенова соғыс жылдарында бірнеше рет жарақат алған. 1944 жылы [[Украина майданы]] құрамында шайқасып жүріп, Польша аумағындағы ұрыстардың бірінде қаза тапты.<ref>«1941–1945 жж. Ұлы Отан соғысы тарихы». Мәскеу, 1960.</ref> == Марапаттары == * [[Ерлігі үшін медалі]] * [[Қызыл Жұлдыз ордені]] * Ұлы Отан соғысының II дәрежелі ордені == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Қосымша әдебиеттер == * Қаңтарбаев А. «Қазақ қыздары» // ''Жауға қарсы аттан'', 1 мамыр 1944 жыл. * Қойгелді Ә. «ЗИЯДА ҚЫЗ: ҚАЗАҚТЫҢ ТАҒЫ БІР БАТЫР БОЙЖЕТКЕНІ ТУРАЛЫ ДЕРЕК» // ''Жетісу'', 9 мамыр 2020 жыл. * Қазақстан Республикасының мұрағаттық құжаттары (1941–1945 жж.). == Сыртқы сілтемелер == * [https://e-history.kz/kz Қазақстан тарихы порталы] * [https://www.gov.kz Қазақстан Республикасының ресми ресурстары] [[Санат:1924 жылы туғандар]] [[Санат:1944 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қазақстандық әскери қызметкерлер]] [[Санат:Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар]] qow9bk014oaev1xkbgnd6dy9odd41e6 2 781212 3603869 2026-05-12T11:38:22Z Серик Жунусов 181103 Жаңа бетте: {{Театр қайраткері |Есімі = Дәурен Тастанбайұлы Әбіров |Шынайы есімі = |Сурет = Дәурен Әбіров.jpg |Сурет атауы = Дәурен Әбіров |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 6.11.1923 |Туған жері = Қаракемер (Қордай а... 3603869 wikitext text/x-wiki {{Театр қайраткері |Есімі = Дәурен Тастанбайұлы Әбіров |Шынайы есімі = |Сурет = Дәурен Әбіров.jpg |Сурет атауы = Дәурен Әбіров |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 6.11.1923 |Туған жері = [[Қаракемер (Қордай ауданы)|Қаракемер]] ауылы, [[Қордай ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] |Қайтыс болған күні = 8.6.2001 |Қайтыс болған жері = |Мансабы = {{hlist|Балет әртісі|[[Балетмейстер|балетмейстер]]}} |Белсенді жылдары = |Амплуа = |Театр = [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры|Абай атындағы мемлекеттік академиялық опера және балет театры]] |Рольдері = |Спектакльдері = |Марапаттары = {{Қатар |{{Еңбек Қызыл Ту ордені|}} }} {{Қатар |{{Қазақ КСР халық әртісі}} |{{Қазақ КСР еңбек сіңірген өнер қайраткері}} }} |imdb_id = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Ортаққор = }}'''Алғашқы балетмейстер Дәурен Әбіровтің Қазақстан хореография өнеріндегі орны''' [[Дәурен Тастанбайұлы Әбіров|Дәурен Тастанбекұлы Әбіров]] 1923 жылы қарашаның 6 жұлдызында Жамбыл облысы, Қордай ауданының Қөлқайнар ауылында өмірге келген. Қазақстан өнер қайраткері (1958 ж.), өнертану кандидаты (1979 ж.), Қазақстанның Халық артисі (1984 ж.), балетмейстер, хореография профессоры (1998 ж.). Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Алматы хореография училищесінің алғашқы түлектерінің бірі Д.Т.Әбіров, белгілі педагогтар А.А. Александров, А.В. Селезнев т.б. тәлім алды. 1942-1946 жылдар аралығында шекарашылар ән-би ансамблінде қызмет атқарды. 1947 жылы Мәскеудің Мемлекеттік театр өнері институтына (ГИТИс) оқуға түсіп, Р.В. Захаров, Т.С. Ткаченко, М.В. Васильева, А.В. Шатиндердің алдынан оқып, білім алды. Ол оқуын бітіріп келген сонау 1952 жылдан өмірінің соңына дейін би өнеріне адал қызмет етті. Д. Әбіров әлем мойындаған классикалық би құпиясын меңгерген алғашқы кәсіби балетмейстер ретінде Қазақстан хореография өнеріне құбылыс болып, енді. Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрында балет артисі болып қызмет еткен жылдары А.Аданның «Жизелінде» Альбертті, Б.Асафьевтің «Бахшасарай бұрқағында» Нұралыны П.Чайковскийдің «Аққу көлінде» Зигфридті, Л.Минкустің «Баядерка» Солораны т.б. партияларды биледі. 1952 жылдан Абай атындағы опера және балет театрының режиссер-балетмейстері, 1958-1966 жылдар аралығында бас балетмейстері қызметін атқарды. Оның балетмейстерлік өнері сол уақыттағы театрдың даму дәрежесін көрсетті. Д.Әбіров балеттері өз тұсындағы сахналық өнердің сол кезең үшін үлкен табыс болатын. Д. Әбіров театрды басқарған жылдары жергілікті кадрларды дайындауға да үлкен көңіл бөлген басшы.                    1976-1984 жылдар аралығында Қазақконцерт бірлестігінің бас балетмейстері. 1980-1982 жылдарда Йемен Халықтық Демократиялық Республикасының шақыруымен осы елдің хореография өнерін көтеру мақсатында жұмыс атқарды. Д.Әбіровтің балетмейстерлік, педагогикалық еңбектері Қазақстанда хореография өнерінің дамуына үлкен үлес қосты.              Д.Әбіров қазақстандық алғашқы кәсіби балетмейстер. Оның алғашқы қойған балеті М.Чулакидің «Юность» балеті болды (1952ж.). Ол «Старик Хаттабыч»  (А.Зацепин), «Қамбар-Назым» (В.Великанов), «Аққанат» (Ғ.Жұбанова), «[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу|Қозы Көрпеш-Баян Сұлу]]» (Е.Брусиловский) балеттерін Абай атындағы опера және балет театрының сахнасына шығарды. Осы театрда «Эсмеральда» (Ц.Пуни), «Шурале» (Ф. Яруллин), «Раймонда» (А.Глазунов), «Доктор Айболит» (И.Морозов), «Легенда  о любви» (А. Меликов), «Берег счастья» (А.Спадавеккиа)т.б. орыс, кеңес балеттерін қоюмен қатар «Қыз Жібек» (Е.Брусиловский), «Біржан-Сара» (М.Төлебаев), «Жалбыр» (Е.Брусиловский), «Назгүм» (Қ.Қожамияров) операларында да билер қойды. Ол мазмұнға қажетті терең сюжетті тапты, бейнеліліктің жаңа құралдарын іздестіріп, сол кездегі талапқа және жаңа мазмұнға сай шығарма беруді қарастырды. Тұңғыш балетмейстер Д. Әбіров халқымыздың өткен тарихын бейнелейтін бүгінгі күн тұрғысынан сәтті сахналық ізденістерге барды. Қайта қойылған классикалық үлгідегі балеттері «Жастық» (1952), «Эсмеральда» (1953), «Шурале» (1956), «Махаббат туралы аңыз» (1963) балетмейстерге ұлттық балеттің жақсы үлгісін жасауға жол ашты. Д.Әбіровтің балаларға арналған К.Чуковскийдің ертегісі бойынша П.Аболимовтың либреттосына қойылған И.Морозовтың «Доктор Айболиті» мен Артектегі бақытты балалар өмірін баяндайтын және осы балалар Ұлы Отан соғысында Отанын қорғаған жастар бейнесін әңгімелейтін А.Спадавеккианың музыкасына В.Бурмейстердің хореографиясы бойынша қойылған «Бақыт жағалауы» балеттері де театр сахнасынан өз орынын тапқан ірі дүниелер. Д.Әбіровтің шығармашылғы «Девушка-джигит» (1955), «Наш милый доктор» (1957) көркемфилімдерінде де табысты болды. Сонымен қатар Қазақстанның әр облыстарында кәсіби және көркемшығармашылық би ұжымдарын құрып, олардың табысты еңбек етуіне де өз үлесін қосқан балетмейстер («Сыр сұлуы» Қызылорда облысы, «Қаламқас» Семей облысы, «Алтынай» Алматы облысы т.б.). Қазақ би өнерінің өркендеуіне үлкен үлес қосқан Д.Әбіров филармония артистері мен ансамбльдеріне де билер қойып артында мол мұра қалдырды. «Ұтыс би», «Қоштасу», «Балбырауын», «Алтынай», «Қоян бүркіт»  сияқты билері өзіндік қолтаңбасымен ерекшеленген билер болып, ел мұрасына айналып, алтын қорға енді. Сонау 1952 жылдан педагогикалық, шығармашылық және зерттеу жұмыстарын қатар алып жүрген. Алматы хореография училищесіндегі, Құрманғазы атындағы консерваториядағы педагогикалық еңбегі академиялық мектебімен, авторлық әдістемесімен ерекшеленді. Д.Т.Әбіров Ұлттық хореография жөніндегі еңбектердің авторы. Оның «Қазақ би тарихы» («История казахского танца» 1997ж.) , Ә. Ысмайловпен бірге жазған «Қазақ халық билері» («Казахские народные танцы» 1984 ж., екінші басылым) кітаптары оқушылардың, студенттер мен оқытушылардың оқып білім алуда үлкен көмекші құралына айналып отыр. Артына мол зерттеу еңбек қалдырған Д.Әбіров қазақ би өнері тарихының зерттелуіне өз үлесін қосқан алғашқы қазақстандық ғалым ретінде де танылды. «Халық биі» деген тақырыппен  Қазақ Кеңес Энциклопедиясында қазақ биі туралы мәлімет берді. Қазақ Совет энциклопедиясындағы қазақ сахна және халық билері туралы деректерді жаңартып, ұлттық-сахналық билерін кәсіпи және әуесқой ұжымдар, көрші республикалардың мамандары арасында таныстырып, дамытуда да еңбек етті. Өзінің шығармашылық еңбегінің арқасында түзілген қазақ биін оқып-үйренуде авторлық әдістемелері мамандардың арасында «Әбіров мектебі», «Әбіров әдістемесі» деген ұғымдарды қалыптастырды. Оның әдістемелік оқу бағдарламасы нақты мазмұнымен, жігіттер биін орындауда ержүректілігімен, әсем де сәнділігімен ерекшеленген болса, қыздарға лирикалық назды қимылдар тән. Сонымен қатар республикада хореографиялық жоғары білім беруде алғашқылардың бірі болып, Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында хореография бөлімін ашты. Т.Қ.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер академиясында «Қазақ биі» пәнінен дәріс беріп, өмірінің ақырғы сәтіне дейін шәкірт тәрбиелеген ұлағатты ұстаз атанды. Д.Т.Әбіровтің балетмейстерлік, педагогикалық мұраларын оның оқушылары мен мамандар көзінің қарашығындай сақтап ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп отыр. Ол туралы: «Абиров өзі керемет биші болды, бірақ мансабын жалғастыруға соғыс кедергі болды. Балетмейстер болып жұмыс істей жүріп, сахнаға шықты. Ол өзінің «Достық жолымен» балетінде Алидің партиясын орындады. Және ол керемет биледі»,- деп журналист ''(''Н.Вержбицкая, 2003 жылдың 18 қазанында. «Казахстанская правда») газетте жазған мақаласында тоқталған. Дәурен Әбіровтің ғылыми-педагогикалық жолы Мәскеу қаласынан оқу бітіріп, келген кезеңнен басталды деуге болар. Елге оралған кезеңде би өнерін бала жастан өзіне серік еткен Әубәкір Ысмайлов жанынан табылды. Екеуінің сыйластық қарым-қатынасы шығармашылық деңгейге көтерілді. «Казахский народый танец» (1961ж. екінші басылым 1984ж.) атты алғашқы еңбегі осы шығармашылық ынтымақтастықтан туындаған болатын. Бұл еңбек қазақ биінің билену тарихынан біраз мағұлымат берді деуге болады. Халық арасында биленіп жүрген ерлер және қыздар билері бөлек жазылып ноталық материалы да қоса берілген. Ерлердің «Ұтыс би», «Құсбегі-дауылпаз» және қыздардың «Қаз қатар» билері өз қимылдарымен, характерімен ерекшеленген билер деуге болар. Бүгінгі күні Д. Әбіров осы «Ұтыс биін» жұптаса билейтін көпшілік би ретінде Мемлекеттік «Алтынай» халық би ансамблінің репертуарына енгізген болатын. Ал, «Құсбегі-дауылпаз» осы уақытқа дейін сахнадан түспей биленіп келе жатқан би. «Қаз қатар» атты әсем қимылды қыздардың лирикалық биі биленбей жүр. Дайын жазылып, қалдырылған биді қалпына келтіруге болар еді деген ой бар. Өзнің «История казахского танца» (1997г.) атты еңбегінің ''бірінші бөліміне'' 1979 жылы қорғаған диссертациясы енген. Балетмейстер онда ғалым ретінде қазақ би өнерінің тарихына үңіле отырып, оның даму жолын саралаған. Қазақ сахналық билерінде тек бірегейлік пен ерекше сипат бере алатын халықтың мінезін, оның рухын анықтауға деген ұмтылыс балетмейстер Дәурен Әбіровті ұлттық би фольклорының материалдарын зерттеуге итермелейді. Халық биін зерттей жүріп, алғаш ғылыми тұрғыдан негіздеп ұсынған да Д. Әбіров деп айтуға болады. Оның Мәскеу қаласында қорғаған «Становление и развитие казахского танца на профессиональной сцене» атты өнертану кандидаты атағын алуға дайындаған диссертациясы бар. Д. Әбіров қазақ би тарихы жөнінде айтқанда, билер мен бишілер туралы мысалдар келтіре отырып, орыс саяхатшылары туралы да: «ХІХ ғасырдағы орыс саяхатшылары жазып қалдырған қазақ халық биінің сипаттамалары, тіпті суреттері сақталған»,- деп көрсеткен (Абиров Д., Исмаилов А., 1984. 6б.). Сол кезеңдегі алғашқы ұлттық операларда қойылған билерге терең талдау жасай отырып, А. Александровтың (Мартиросьянц 1891-1955жж.) билері операның негізгі драматургиялық ойымен қабысып жатқанын тілге тиек еткен. «Ер Тарғын» операсын қарастыра отырып өз ойын: «А.Александров халық ойындары мен мерекелерінің мазмұнын еркін түсіндіруге негізделген керемет билер жасай алды. Ол хореографияда бұрынғы сахналық ұлттық құралдарға сүйене отырып, қозғалыстардың қызықты да үйлесімді байланыстарын көрсетті, композицияның әртүрлі – көпшілік, топтық, жеке формаларын қолданады. Мұның бәрі билердің сипатына әсер етті, сахнадағы халықтық мерекелік атмосфераның эстетикасы мен поэтикасын және хан сарайындағы үйлену тойының суретін ашты»,- деп көрсетті (Абиров Д., 1997. 39 б.). Д. Әбіровтің зерттеу барысында жасалынған осындай тұжырымдары қазақ биінің даму жолдарын анық көрсете алған. Кейінгі кезеңдерде қойылған опералар мен би ансамбльдеріндегі сахналық қазақ биі үлкен жетістіктерге жетіп отыр. Е. Брусиловскийдің «Қыз Жібек» операсындағы Жібектің түсінің өзі хореография тілімен ашылған мағналы дүниеге айналды. Бұл операның 2- актісіндегі 4-сурет болатын. Кейін осы актіні қайта аяқ ұшында билеуге ыңғайлап қойды. ''Екінші бөлімінде'' қазақ би қимылдарының орындалу әдістері берілген. Осы екінші бөлімде берілген би қимылдары қазақ би сабағының бағдарламасына түгел дерлік еніп отыр. Ерлер биіндегі қол қалыптары мен қол қимылдары, жүріс түрлері мен жігіттер биіне тән қимылдар жазылып қалдырылған. Тек қазақ биіне тән «Молдас» қимылының түрлері, «Бүктелме» не болмаса «Айдаһар иірілу», «Тақымға басу», «Желдірме», «Шабыс» түрлері сияқты қимыл-әрекеттер тек қазақ биіне тән. Ал, қыздар биінің қол және дене пластикасы толық берілген. Ондағы «Сылаң қақпа», «Орама», «Шаш сипау», «Толқын» т.б. қимылдар қыздардың мінезін ашуда қолданылып жүрген әсем қимылдар. Ерлер биіндегі секіріс түрлері, қыздар биіндегі айналу тәсілдері толық жазылған. Д. Әбіровтің осы еңбегіндегі қазақ биінің негізгі қимылдары оқу орындарында білім бағдарламаларына еніп отыр. Сонымен қатар, 2021 жылы Қазақ ұлттық хореография академиясының «Ұлттық қазақ биінің ғылыми-әдістемелік зертханасы» дайындаған Қазақ биі анықтамалығына барлық қимылдары енді. Өзінің шығармашылық еңбегінің арқасында қазақ биін оқып-үйренуде авторлық әдістемелері мамандардың арасында «Әбіров мектебі», «Әбіров әдістемесі» деген ұғымдарды қалыптастырды. Дәурен Тастанбекұлы Әбіров Қазақстан хореография өнеріне алғашқы кәсіби білім алған балетмейстер ретінде еніп, халық биінің сахналық үлгісін белгілі деңгейге көтерді. Классикалық би қимылдарын халықтық қимыл-қозғалысқа айналдыру Д.Әбiров шығармашылығына тән. Бүгінгі күні балетмейтердің халық күйлеріне қойған билері «Алтын қорға» еніп, ұлттық би мұрасына айналып отырғаны белгілі. Дәурен Тастанбекұлы Әбіровтің ХХ ғасырдағы қазақ хореографиясында көрнекті орны бар балетмейстер. == Дереккөздер == Әбіров Дәурен Тастанбекұлы. [https://kazchoreography.kz/kz/page/b-rov-d-uren-tastanbek-ly «ҚАЗАҚСТАННЫҢ ХОРЕОГРАФИЯ ӨНЕРІ» ЭНЦИКЛОПЕДИЯСЫ.] – Астана: Қазақ ұлттық хореография академиясы, 2023. 6j4pjnjsj7dzc1m5ko2n1cj9cz2lkgh 3603871 3603869 2026-05-12T11:39:12Z Серик Жунусов 181103 3603871 wikitext text/x-wiki {{Театр қайраткері |Есімі = Дәурен Тастанбайұлы Әбіров |Шынайы есімі = |Сурет = Дәурен Әбіров.jpg |Сурет атауы = Дәурен Әбіров |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 6.11.1923 |Туған жері = [[Қаракемер (Қордай ауданы)|Қаракемер]] ауылы, [[Қордай ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] |Қайтыс болған күні = 8.6.2001 |Қайтыс болған жері = |Мансабы = {{hlist|Балет әртісі|[[Балетмейстер|балетмейстер]]}} |Белсенді жылдары = |Амплуа = |Театр = [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры|Абай атындағы мемлекеттік академиялық опера және балет театры]] |Рольдері = |Спектакльдері = |Марапаттары = {{Қатар |{{Еңбек Қызыл Ту ордені|}} }} {{Қатар |{{Қазақ КСР халық әртісі}} |{{Қазақ КСР еңбек сіңірген өнер қайраткері}} }} |imdb_id = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Ортаққор = }}'''Алғашқы балетмейстер Дәурен Әбіровтің Қазақстан хореография өнеріндегі орны''' [[Дәурен Тастанбайұлы Әбіров|Дәурен Тастанбекұлы Әбіров]] 1923 жылы қарашаның 6 жұлдызында Жамбыл облысы, Қордай ауданының Қөлқайнар ауылында өмірге келген. Қазақстан өнер қайраткері (1958 ж.), өнертану кандидаты (1979 ж.), Қазақстанның Халық артисі (1984 ж.), балетмейстер, хореография профессоры (1998 ж.). Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Алматы хореография училищесінің алғашқы түлектерінің бірі Д.Т.Әбіров, белгілі педагогтар А.А. Александров, А.В. Селезнев т.б. тәлім алды. 1942-1946 жылдар аралығында шекарашылар ән-би ансамблінде қызмет атқарды. 1947 жылы Мәскеудің Мемлекеттік театр өнері институтына (ГИТИс) оқуға түсіп, Р.В. Захаров, Т.С. Ткаченко, М.В. Васильева, А.В. Шатиндердің алдынан оқып, білім алды. Ол оқуын бітіріп келген сонау 1952 жылдан өмірінің соңына дейін би өнеріне адал қызмет етті. Д. Әбіров әлем мойындаған классикалық би құпиясын меңгерген алғашқы кәсіби балетмейстер ретінде Қазақстан хореография өнеріне құбылыс болып, енді. Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрында балет артисі болып қызмет еткен жылдары А.Аданның «Жизелінде» Альбертті, Б.Асафьевтің «Бахшасарай бұрқағында» Нұралыны П.Чайковскийдің «Аққу көлінде» Зигфридті, Л.Минкустің «Баядерка» Солораны т.б. партияларды биледі. 1952 жылдан Абай атындағы опера және балет театрының режиссер-балетмейстері, 1958-1966 жылдар аралығында бас балетмейстері қызметін атқарды. Оның балетмейстерлік өнері сол уақыттағы театрдың даму дәрежесін көрсетті. Д.Әбіров балеттері өз тұсындағы сахналық өнердің сол кезең үшін үлкен табыс болатын. Д. Әбіров театрды басқарған жылдары жергілікті кадрларды дайындауға да үлкен көңіл бөлген басшы.                    1976-1984 жылдар аралығында Қазақконцерт бірлестігінің бас балетмейстері. 1980-1982 жылдарда Йемен Халықтық Демократиялық Республикасының шақыруымен осы елдің хореография өнерін көтеру мақсатында жұмыс атқарды. Д.Әбіровтің балетмейстерлік, педагогикалық еңбектері Қазақстанда хореография өнерінің дамуына үлкен үлес қосты.              Д.Әбіров қазақстандық алғашқы кәсіби балетмейстер. Оның алғашқы қойған балеті М.Чулакидің «Юность» балеті болды (1952ж.). Ол «Старик Хаттабыч»  (А.Зацепин), «Қамбар-Назым» (В.Великанов), «Аққанат» (Ғ.Жұбанова), «[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу|Қозы Көрпеш-Баян Сұлу]]» (Е.Брусиловский) балеттерін Абай атындағы опера және балет театрының сахнасына шығарды. Осы театрда «Эсмеральда» (Ц.Пуни), «Шурале» (Ф. Яруллин), «Раймонда» (А.Глазунов), «Доктор Айболит» (И.Морозов), «Легенда  о любви» (А. Меликов), «Берег счастья» (А.Спадавеккиа)т.б. орыс, кеңес балеттерін қоюмен қатар «Қыз Жібек» (Е.Брусиловский), «Біржан-Сара» (М.Төлебаев), «Жалбыр» (Е.Брусиловский), «Назгүм» (Қ.Қожамияров) операларында да билер қойды. Ол мазмұнға қажетті терең сюжетті тапты, бейнеліліктің жаңа құралдарын іздестіріп, сол кездегі талапқа және жаңа мазмұнға сай шығарма беруді қарастырды. Тұңғыш балетмейстер Д. Әбіров халқымыздың өткен тарихын бейнелейтін бүгінгі күн тұрғысынан сәтті сахналық ізденістерге барды. Қайта қойылған классикалық үлгідегі балеттері «Жастық» (1952), «Эсмеральда» (1953), «Шурале» (1956), «Махаббат туралы аңыз» (1963) балетмейстерге ұлттық балеттің жақсы үлгісін жасауға жол ашты. Д.Әбіровтің балаларға арналған К.Чуковскийдің ертегісі бойынша П.Аболимовтың либреттосына қойылған И.Морозовтың «Доктор Айболиті» мен Артектегі бақытты балалар өмірін баяндайтын және осы балалар Ұлы Отан соғысында Отанын қорғаған жастар бейнесін әңгімелейтін А.Спадавеккианың музыкасына В.Бурмейстердің хореографиясы бойынша қойылған «Бақыт жағалауы» балеттері де театр сахнасынан өз орынын тапқан ірі дүниелер. Д.Әбіровтің шығармашылғы «Девушка-джигит» (1955), «Наш милый доктор» (1957) көркемфилімдерінде де табысты болды. Сонымен қатар Қазақстанның әр облыстарында кәсіби және көркемшығармашылық би ұжымдарын құрып, олардың табысты еңбек етуіне де өз үлесін қосқан балетмейстер («Сыр сұлуы» Қызылорда облысы, «Қаламқас» Семей облысы, «Алтынай» Алматы облысы т.б.). Қазақ би өнерінің өркендеуіне үлкен үлес қосқан Д.Әбіров филармония артистері мен ансамбльдеріне де билер қойып артында мол мұра қалдырды. «Ұтыс би», «Қоштасу», «Балбырауын», «Алтынай», «Қоян бүркіт»  сияқты билері өзіндік қолтаңбасымен ерекшеленген билер болып, ел мұрасына айналып, алтын қорға енді. Сонау 1952 жылдан педагогикалық, шығармашылық және зерттеу жұмыстарын қатар алып жүрген. Алматы хореография училищесіндегі, Құрманғазы атындағы консерваториядағы педагогикалық еңбегі академиялық мектебімен, авторлық әдістемесімен ерекшеленді. Д.Т.Әбіров Ұлттық хореография жөніндегі еңбектердің авторы. Оның «Қазақ би тарихы» («История казахского танца» 1997ж.) , Ә. Ысмайловпен бірге жазған «Қазақ халық билері» («Казахские народные танцы» 1984 ж., екінші басылым) кітаптары оқушылардың, студенттер мен оқытушылардың оқып білім алуда үлкен көмекші құралына айналып отыр. Артына мол зерттеу еңбек қалдырған Д.Әбіров қазақ би өнері тарихының зерттелуіне өз үлесін қосқан алғашқы қазақстандық ғалым ретінде де танылды. «Халық биі» деген тақырыппен  Қазақ Кеңес Энциклопедиясында қазақ биі туралы мәлімет берді. Қазақ Совет энциклопедиясындағы қазақ сахна және халық билері туралы деректерді жаңартып, ұлттық-сахналық билерін кәсіпи және әуесқой ұжымдар, көрші республикалардың мамандары арасында таныстырып, дамытуда да еңбек етті. Өзінің шығармашылық еңбегінің арқасында түзілген қазақ биін оқып-үйренуде авторлық әдістемелері мамандардың арасында «Әбіров мектебі», «Әбіров әдістемесі» деген ұғымдарды қалыптастырды. Оның әдістемелік оқу бағдарламасы нақты мазмұнымен, жігіттер биін орындауда ержүректілігімен, әсем де сәнділігімен ерекшеленген болса, қыздарға лирикалық назды қимылдар тән. Сонымен қатар республикада хореографиялық жоғары білім беруде алғашқылардың бірі болып, Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында хореография бөлімін ашты. Т.Қ.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер академиясында «Қазақ биі» пәнінен дәріс беріп, өмірінің ақырғы сәтіне дейін шәкірт тәрбиелеген ұлағатты ұстаз атанды. Д.Т.Әбіровтің балетмейстерлік, педагогикалық мұраларын оның оқушылары мен мамандар көзінің қарашығындай сақтап ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп отыр. Ол туралы: «Абиров өзі керемет биші болды, бірақ мансабын жалғастыруға соғыс кедергі болды. Балетмейстер болып жұмыс істей жүріп, сахнаға шықты. Ол өзінің «Достық жолымен» балетінде Алидің партиясын орындады. Және ол керемет биледі»,- деп журналист ''(''Н.Вержбицкая, 2003 жылдың 18 қазанында. «Казахстанская правда») газетте жазған мақаласында тоқталған. Дәурен Әбіровтің ғылыми-педагогикалық жолы Мәскеу қаласынан оқу бітіріп, келген кезеңнен басталды деуге болар. Елге оралған кезеңде би өнерін бала жастан өзіне серік еткен Әубәкір Ысмайлов жанынан табылды. Екеуінің сыйластық қарым-қатынасы шығармашылық деңгейге көтерілді. «Казахский народый танец» (1961ж. екінші басылым 1984ж.) атты алғашқы еңбегі осы шығармашылық ынтымақтастықтан туындаған болатын. Бұл еңбек қазақ биінің билену тарихынан біраз мағұлымат берді деуге болады. Халық арасында биленіп жүрген ерлер және қыздар билері бөлек жазылып ноталық материалы да қоса берілген. Ерлердің «Ұтыс би», «Құсбегі-дауылпаз» және қыздардың «Қаз қатар» билері өз қимылдарымен, характерімен ерекшеленген билер деуге болар. Бүгінгі күні Д. Әбіров осы «Ұтыс биін» жұптаса билейтін көпшілік би ретінде Мемлекеттік «Алтынай» халық би ансамблінің репертуарына енгізген болатын. Ал, «Құсбегі-дауылпаз» осы уақытқа дейін сахнадан түспей биленіп келе жатқан би. «Қаз қатар» атты әсем қимылды қыздардың лирикалық биі биленбей жүр. Дайын жазылып, қалдырылған биді қалпына келтіруге болар еді деген ой бар. Өзнің «История казахского танца» (1997г.) атты еңбегінің ''бірінші бөліміне'' 1979 жылы қорғаған диссертациясы енген. Балетмейстер онда ғалым ретінде қазақ би өнерінің тарихына үңіле отырып, оның даму жолын саралаған. Қазақ сахналық билерінде тек бірегейлік пен ерекше сипат бере алатын халықтың мінезін, оның рухын анықтауға деген ұмтылыс балетмейстер Дәурен Әбіровті ұлттық би фольклорының материалдарын зерттеуге итермелейді. Халық биін зерттей жүріп, алғаш ғылыми тұрғыдан негіздеп ұсынған да Д. Әбіров деп айтуға болады. Оның Мәскеу қаласында қорғаған «Становление и развитие казахского танца на профессиональной сцене» атты өнертану кандидаты атағын алуға дайындаған диссертациясы бар. Д. Әбіров қазақ би тарихы жөнінде айтқанда, билер мен бишілер туралы мысалдар келтіре отырып, орыс саяхатшылары туралы да: «ХІХ ғасырдағы орыс саяхатшылары жазып қалдырған қазақ халық биінің сипаттамалары, тіпті суреттері сақталған»,- деп көрсеткен (Абиров Д., Исмаилов А., 1984. 6б.). Сол кезеңдегі алғашқы ұлттық операларда қойылған билерге терең талдау жасай отырып, А. Александровтың (Мартиросьянц 1891-1955жж.) билері операның негізгі драматургиялық ойымен қабысып жатқанын тілге тиек еткен. «Ер Тарғын» операсын қарастыра отырып өз ойын: «А.Александров халық ойындары мен мерекелерінің мазмұнын еркін түсіндіруге негізделген керемет билер жасай алды. Ол хореографияда бұрынғы сахналық ұлттық құралдарға сүйене отырып, қозғалыстардың қызықты да үйлесімді байланыстарын көрсетті, композицияның әртүрлі – көпшілік, топтық, жеке формаларын қолданады. Мұның бәрі билердің сипатына әсер етті, сахнадағы халықтық мерекелік атмосфераның эстетикасы мен поэтикасын және хан сарайындағы үйлену тойының суретін ашты»,- деп көрсетті (Абиров Д., 1997. 39 б.). Д. Әбіровтің зерттеу барысында жасалынған осындай тұжырымдары қазақ биінің даму жолдарын анық көрсете алған. Кейінгі кезеңдерде қойылған опералар мен би ансамбльдеріндегі сахналық қазақ биі үлкен жетістіктерге жетіп отыр. Е. Брусиловскийдің «Қыз Жібек» операсындағы Жібектің түсінің өзі хореография тілімен ашылған мағналы дүниеге айналды. Бұл операның 2- актісіндегі 4-сурет болатын. Кейін осы актіні қайта аяқ ұшында билеуге ыңғайлап қойды. ''Екінші бөлімінде'' қазақ би қимылдарының орындалу әдістері берілген. Осы екінші бөлімде берілген би қимылдары қазақ би сабағының бағдарламасына түгел дерлік еніп отыр. Ерлер биіндегі қол қалыптары мен қол қимылдары, жүріс түрлері мен жігіттер биіне тән қимылдар жазылып қалдырылған. Тек қазақ биіне тән «Молдас» қимылының түрлері, «Бүктелме» не болмаса «Айдаһар иірілу», «Тақымға басу», «Желдірме», «Шабыс» түрлері сияқты қимыл-әрекеттер тек қазақ биіне тән. Ал, қыздар биінің қол және дене пластикасы толық берілген. Ондағы «Сылаң қақпа», «Орама», «Шаш сипау», «Толқын» т.б. қимылдар қыздардың мінезін ашуда қолданылып жүрген әсем қимылдар. Ерлер биіндегі секіріс түрлері, қыздар биіндегі айналу тәсілдері толық жазылған. Д. Әбіровтің осы еңбегіндегі қазақ биінің негізгі қимылдары оқу орындарында білім бағдарламаларына еніп отыр. Сонымен қатар, 2021 жылы Қазақ ұлттық хореография академиясының «Ұлттық қазақ биінің ғылыми-әдістемелік зертханасы» дайындаған Қазақ биі анықтамалығына барлық қимылдары енді. Өзінің шығармашылық еңбегінің арқасында қазақ биін оқып-үйренуде авторлық әдістемелері мамандардың арасында «Әбіров мектебі», «Әбіров әдістемесі» деген ұғымдарды қалыптастырды. Дәурен Тастанбекұлы Әбіров Қазақстан хореография өнеріне алғашқы кәсіби білім алған балетмейстер ретінде еніп, халық биінің сахналық үлгісін белгілі деңгейге көтерді. Классикалық би қимылдарын халықтық қимыл-қозғалысқа айналдыру Д.Әбiров шығармашылығына тән. Бүгінгі күні балетмейтердің халық күйлеріне қойған билері «Алтын қорға» еніп, ұлттық би мұрасына айналып отырғаны белгілі. Дәурен Тастанбекұлы Әбіровтің ХХ ғасырдағы қазақ хореографиясында көрнекті орны бар балетмейстер. == Дереккөздер == * Әбіров Дәурен Тастанбекұлы. [https://kazchoreography.kz/kz/page/b-rov-d-uren-tastanbek-ly «ҚАЗАҚСТАННЫҢ ХОРЕОГРАФИЯ ӨНЕРІ» ЭНЦИКЛОПЕДИЯСЫ.] – Астана: Қазақ ұлттық хореография академиясы, 2023. iahkq9qbkyad7r3tf9i4y3m8hnkni2w 0 781213 3603872 2026-05-12T11:40:42Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Кярдла кратері''' — [[Эстония]]дағы [[Хийумаа]] аралындағы Кярдла қаласының маңында орналасқан метеорит кратері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эстониядағы кратерлер]] 3603872 wikitext text/x-wiki '''Кярдла кратері''' — [[Эстония]]дағы [[Хийумаа]] аралындағы Кярдла қаласының маңында орналасқан метеорит кратері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эстониядағы кратерлер]] hdy1h56mke1twdp8bh3r3dtg18cjaub 3603873 3603872 2026-05-12T11:42:54Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603873 wikitext text/x-wiki '''Кярдла кратері''' — [[Эстония]]дағы [[Хийумаа]] аралындағы Кярдла қаласының маңында орналасқан метеорит кратері. == Тарихы == Кярдла метеорит кратерінің жасы 455 миллион жыл. Ол метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған, оның эпицентрі жағалау сызығынан үш шақырым жерде орналасқан. Ең жақсы сақталған биіктіктер - Палукула, Тубала және Линнумяэ. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эстониядағы кратерлер]] ievnp0abrh5h53h0bmreytwqu4x2gxu 3603875 3603873 2026-05-12T11:44:58Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603875 wikitext text/x-wiki '''Кярдла кратері''' — [[Эстония]]дағы [[Хийумаа]] аралындағы Кярдла қаласының маңында орналасқан метеорит кратері. == Тарихы == Кярдла метеорит кратерінің жасы 455 миллион жыл. Ол метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған, оның эпицентрі жағалау сызығынан үш шақырым жерде орналасқан. Ең жақсы сақталған биіктіктер — Палукула, Тубала және Линнумяэ. Кярдла метеорит кратерін зерттеу XIX ғасырдың ортасында басталды. Ғалымдар Карл Эдуард фон Эйхвальд, Александр Озерский және Александр фон Шренк Палукула тау жынысы құбылысын зерттеді. Шамамен сол уақытта зерттеушілер Генри фон Винклер, Ханс Скупин және Хендрик Палмре бұл жерде битум мен минералданудың бар екенін анықтады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эстониядағы кратерлер]] 4fklh68um6y3j6qtqvs6xifbkym8sph 3603877 3603875 2026-05-12T11:47:56Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3603877 wikitext text/x-wiki '''Кярдла кратері''' — [[Эстония]]дағы [[Хийумаа]] аралындағы Кярдла қаласының маңында орналасқан метеорит кратері. == Тарихы == Кярдла метеорит кратерінің жасы 455 миллион жыл. Ол метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған, оның эпицентрі жағалау сызығынан үш шақырым жерде орналасқан. Ең жақсы сақталған биіктіктер — Палукула, Тубала және Линнумяэ. Кярдла метеорит кратерін зерттеу XIX ғасырдың ортасында басталды. Ғалымдар Карл Эдуард фон Эйхвальд, Александр Озерский және Александр фон Шренк Палукула тау жынысы құбылысын зерттеді. Шамамен сол уақытта зерттеушілер Генри фон Винклер, Ханс Скупин және Хендрик Палмре бұл жерде битум мен минералданудың бар екенін анықтады. Ауданды барлаудың ең ықпалды кезеңі 1967 жылы, Палукула үстіртінде бұрғылау басталған кезде басталды. 1970 жылдары тау жыныстарынан жоғары сапалы қиыршық тас өндіру жоспарлары жасалды. Тек 1981 жылы ғана ленинградтық ғалым Виктор Масаитис табиғи материалдарды зерттей отырып, жергілікті құрылым метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған деген қорытындыға келді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эстониядағы кратерлер]] 7ynd03v1upbvcyh6lrv55oubxeh30dj 3603879 3603877 2026-05-12T11:49:09Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3603879 wikitext text/x-wiki '''Кярдла кратері''' — [[Эстония]]дағы [[Хийумаа]] аралындағы Кярдла қаласының маңында орналасқан метеорит кратері. == Тарихы == Кярдла метеорит кратерінің жасы 455 миллион жыл. Ол метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған, оның эпицентрі жағалау сызығынан үш шақырым жерде орналасқан. Ең жақсы сақталған биіктіктер — Палукула, Тубала және Линнумяэ. Кярдла метеорит кратерін зерттеу XIX ғасырдың ортасында басталды. Ғалымдар Карл Эдуард фон Эйхвальд, Александр Озерский және Александр фон Шренк Палукула тау жынысы құбылысын зерттеді. Шамамен сол уақытта зерттеушілер Генри фон Винклер, Ханс Скупин және Хендрик Палмре бұл жерде битум мен минералданудың бар екенін анықтады. Ауданды барлаудың ең ықпалды кезеңі 1967 жылы, Палукула үстіртінде бұрғылау басталған кезде басталды. 1970 жылдары тау жыныстарынан жоғары сапалы қиыршық тас өндіру жоспарлары жасалды. Тек 1981 жылы ғана ленинградтық ғалым Виктор Масаитис табиғи материалдарды зерттей отырып, жергілікті құрылым метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған деген қорытындыға келді. 1983 жылы кратердің орталық ұңғымасынан минералды су алуға болатыны анықталды. Ол 400 метр тереңдіктен айдалды. Кярдлада минералды суды бөтелкеге ​​​​құю 1993 жылға дейін жалғасты, содан кейін ол тоқтатылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эстониядағы кратерлер]] fybyqmbo7utodkhgind0zxbihhz5g34 3603880 3603879 2026-05-12T11:50:04Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3603880 wikitext text/x-wiki '''Кярдла кратері''' — [[Эстония]]дағы [[Хийумаа]] аралындағы Кярдла қаласының маңында орналасқан метеорит кратері. == Тарихы == Кярдла метеорит кратерінің жасы 455 миллион жыл. Ол метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған, оның эпицентрі жағалау сызығынан үш шақырым жерде орналасқан. Ең жақсы сақталған биіктіктер — Палукула, Тубала және Линнумяэ. Кярдла метеорит кратерін зерттеу XIX ғасырдың ортасында басталды. Ғалымдар Карл Эдуард фон Эйхвальд, Александр Озерский және Александр фон Шренк Палукула тау жынысы құбылысын зерттеді. Шамамен сол уақытта зерттеушілер Генри фон Винклер, Ханс Скупин және Хендрик Палмре бұл жерде битум мен минералданудың бар екенін анықтады. Ауданды барлаудың ең ықпалды кезеңі 1967 жылы, Палукула үстіртінде бұрғылау басталған кезде басталды. 1970 жылдары тау жыныстарынан жоғары сапалы қиыршық тас өндіру жоспарлары жасалды. Тек 1981 жылы ғана ленинградтық ғалым Виктор Масаитис табиғи материалдарды зерттей отырып, жергілікті құрылым метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған деген қорытындыға келді. 1983 жылы кратердің орталық ұңғымасынан минералды су алуға болатыны анықталды. Ол 400 метр тереңдіктен айдалды. Кярдлада минералды суды бөтелкеге ​​​​құю 1993 жылға дейін жалғасты, содан кейін ол тоқтатылды.<ref>{{citeweb|url=https://triptoestonia.ee/ostrova/hiiumaa/meteoritnyj-krater/?ysclid=mp2jjjrmd291533054|title=Метеоритный кратер Кярдла|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эстониядағы кратерлер]] jfadv2ygcfq6792rq4dvgzh926dhbky 3603881 3603880 2026-05-12T11:57:12Z Мағыпар 100137 толықтыру 3603881 wikitext text/x-wiki '''Кярдла кратері''' — [[Эстония]]дағы [[Хийумаа]] аралындағы Кярдла қаласының маңында орналасқан метеорит кратері. == Тарихы == Кярдла метеорит кратерінің жасы 455 миллион жыл. Ол метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған, оның эпицентрі жағалау сызығынан үш шақырым жерде орналасқан. Ең жақсы сақталған биіктіктер — Палукула, Тубала және Линнумяэ. Кярдла метеорит кратерін зерттеу XIX ғасырдың ортасында басталды. Ғалымдар Карл Эдуард фон Эйхвальд, Александр Озерский және Александр фон Шренк Палукула тау жынысы құбылысын зерттеді. Шамамен сол уақытта зерттеушілер Генри фон Винклер, Ханс Скупин және Хендрик Палмре бұл жерде битум мен минералданудың бар екенін анықтады. Ауданды барлаудың ең ықпалды кезеңі 1967 жылы, Палукула үстіртінде бұрғылау басталған кезде басталды. 1970 жылдары тау жыныстарынан жоғары сапалы қиыршық тас өндіру жоспарлары жасалды. Тек 1981 жылы ғана ленинградтық ғалым Виктор Масаитис табиғи материалдарды зерттей отырып, жергілікті құрылым метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған деген қорытындыға келді. 1983 жылы кратердің орталық ұңғымасынан минералды су алуға болатыны анықталды. Ол 400 метр тереңдіктен айдалды. Кярдлада минералды суды бөтелкеге ​​​​құю 1993 жылға дейін жалғасты, содан кейін ол тоқтатылды.<ref>{{citeweb|url=https://triptoestonia.ee/ostrova/hiiumaa/meteoritnyj-krater/?ysclid=mp2jjjrmd291533054|title=Метеоритный кратер Кярдла|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Сипаттама == Диаметрі 4 км-ге жетеді, жасы шамамен 455 миллион (Ордовик). Кратер бетінде көрінбейді. Кратер Балтосканд қайраңындағы теңізде пайда болды және соққы кезінде теңіз тереңдігі шамамен 20 м-ден 50–100 м-ге дейін өзгеруі мүмкін деп есептеледі. Метеорит Жерге 30-40 км/с жылдамдықпен келген. 0,1 секундтан аз уақыт ішінде метеорит қалыңдығы 100 метрге дейінгі су қабатын және қалыңдығы 140 метрлік тау жыныстарының қабатын тесіп өтті, содан кейін ол Хиросимаға тасталған атом бомбасынан шамамен 25 000 есе үлкен күшпен жарылды. Кратердің диаметрі 4 шақырым, бұл әлемдегі ең үлкен кратерлердің бірі. Кратердің айналасындағы бөгет Палукула мен Тубаладан айқын көрінеді. Палукулада кратер үшін бақылау мұнарасы да салынған. Бақылау мұнарасының жанында ашық, жарылған тақтатас қабаты көрінетін шағын карьер бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эстониядағы кратерлер]] 2ezxaz4rvh5p7y0bra1ax24bkn6g6nl 3603882 3603881 2026-05-12T11:58:43Z Мағыпар 100137 дереккөз 3603882 wikitext text/x-wiki '''Кярдла кратері''' — [[Эстония]]дағы [[Хийумаа]] аралындағы Кярдла қаласының маңында орналасқан метеорит кратері. == Тарихы == Кярдла метеорит кратерінің жасы 455 миллион жыл. Ол метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған, оның эпицентрі жағалау сызығынан үш шақырым жерде орналасқан. Ең жақсы сақталған биіктіктер — Палукула, Тубала және Линнумяэ. Кярдла метеорит кратерін зерттеу XIX ғасырдың ортасында басталды. Ғалымдар Карл Эдуард фон Эйхвальд, Александр Озерский және Александр фон Шренк Палукула тау жынысы құбылысын зерттеді. Шамамен сол уақытта зерттеушілер Генри фон Винклер, Ханс Скупин және Хендрик Палмре бұл жерде битум мен минералданудың бар екенін анықтады. Ауданды барлаудың ең ықпалды кезеңі 1967 жылы, Палукула үстіртінде бұрғылау басталған кезде басталды. 1970 жылдары тау жыныстарынан жоғары сапалы қиыршық тас өндіру жоспарлары жасалды. Тек 1981 жылы ғана ленинградтық ғалым Виктор Масаитис табиғи материалдарды зерттей отырып, жергілікті құрылым метеориттің жарылуы нәтижесінде пайда болған деген қорытындыға келді. 1983 жылы кратердің орталық ұңғымасынан минералды су алуға болатыны анықталды. Ол 400 метр тереңдіктен айдалды. Кярдлада минералды суды бөтелкеге ​​​​құю 1993 жылға дейін жалғасты, содан кейін ол тоқтатылды.<ref>{{citeweb|url=https://triptoestonia.ee/ostrova/hiiumaa/meteoritnyj-krater/?ysclid=mp2jjjrmd291533054|title=Метеоритный кратер Кярдла|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Сипаттама == Диаметрі 4 км-ге жетеді, жасы шамамен 455 миллион (Ордовик). Кратер бетінде көрінбейді. Кратер Балтосканд қайраңындағы теңізде пайда болды және соққы кезінде теңіз тереңдігі шамамен 20 м-ден 50–100 м-ге дейін өзгеруі мүмкін деп есептеледі. Метеорит Жерге 30-40 км/с жылдамдықпен келген. 0,1 секундтан аз уақыт ішінде метеорит қалыңдығы 100 метрге дейінгі су қабатын және қалыңдығы 140 метрлік тау жыныстарының қабатын тесіп өтті, содан кейін ол Хиросимаға тасталған атом бомбасынан шамамен 25 000 есе үлкен күшпен жарылды. Кратердің диаметрі 4 шақырым, бұл әлемдегі ең үлкен кратерлердің бірі. Кратердің айналасындағы бөгет Палукула мен Тубаладан айқын көрінеді. Палукулада кратер үшін бақылау мұнарасы да салынған. Бақылау мұнарасының жанында ашық, жарылған тақтатас қабаты көрінетін шағын карьер бар.<ref>{{citeweb|url=https://www.puhkuseestis.ee/otdyh-v-estonii-partnery?sightseeing_id=3531|title=Метеоритный кратер в Кярдла|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-12|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Эстониядағы кратерлер]] 6c3kcf8mq1wfs9hbup6h64lke6uqrku 3 781214 3603876 2026-05-12T11:46:33Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3603876 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Articulless}} -- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 16:46, 2026 ж. мамырдың 12 (+05) pd50nxf3pfuams23awhjms9vyo17pay